Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 877 5628953 5628029 2026-09-15T14:03:01Z Forbidden History 89259 /* Личности од Битола */ 5628953 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Битола |other_name = Обител, Манастир |nickname = Градот на Конзулите |motto = ''Битола, бабам Битола'' |image_map = {{ Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q157246"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=13|frame-lat=41.031|frame-long=21.334|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q157246|title=Битола}} |image_skyline = {{Photomontage|position=center |photo1a = Ambientalna ulica Marsal Tito-Bitola (10).jpg |photo2a = Bitola 019.JPG |photo2b = Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg |photo3a = Магаза (Битола).jpg |photo3b = Saat kula Bitola011.jpg |photo4a = Bitola 055.JPG |photo4b = Sirok sokak.jpg |photo5a = Bitolj - crkva svete bogorodice.jpg |size = 270 |spacing = 1 |color = #FFFFFF |border = 1 |foot_montage = }} |imagesize = 250px |image_caption = Колаж на битолски знаменитости |website = http://www.bitola.gov.mk |image_flag = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |flag_size = 150px |pushpin_map = Македонија |map_caption = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MK |subdivision_type = Земја |subdivision_name = {{MKD}} |subdivision_type1 = [[Региони во Македонија|Регион]] |subdivision_name1 = [[Податотека:Logo of Pelagonia Region.svg|25п]][[Пелагониски Регион|Пелагониски]] |subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] |subdivision_name2 = [[Податотека:Bitola-coat-of-arms.svg|25п]][[Општина Битола|Битола]] |blank_name_sec1 = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] |blank_info_sec1 = BT |leader_title = Градоначалник |leader_name = [[Тони Коњановски]]<br><small>([[ВМРО-ДПМНЕ]])</small> |area_total_km2 = 422.39 |population_as_of = 2021 |population_total = 71.808 |population approximately 2014 = |population_metro = 93.095 |population_density_km2 = 180 |population_density_sq_mi = |timezone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |timezone1_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset1_DST = +2 |latd=41 |latm=01 |lats=55 |latNS=N |longd=21 |longm=20 |longs=05 |longEW=E |elevation_m = +650 |elevation_ft = |postal_code_type = [[Поштенски броеви во Македонија|Пошт. бр.]] |postal_code = 7000 |area_code = (0)47 |blank_name = Светец заштитник |blank_info = [[Свети Нектариј Битолски|Св. Нектариј Битолски]] |blank1_name = [[Кепенова класификација|Клима]] |blank1_info = [[континентална клима|Dfa]] |footnotes = |blank_info_sec2=[[Свети Нектариј Битолски]]<ref name="Битола инфо">{{Citation |url=https://setaliste.com.mk/vesti/binfo/bitola-go-slavi-svojot-patron-sveti-nektarij-bitolski/ |title=Битола го слави својот патрон |access-date=5 април.2021 |archive-date=2022-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220408161741/https://setaliste.com.mk/vesti/binfo/bitola-go-slavi-svojot-patron-sveti-nektarij-bitolski/ |url-status=dead }}</ref>|blank_name_sec2=[[Светец заштитник]]|population_demonym=битолчанец, битолчанка, [[битолчани]]<ref>{{ОДРМЈ|Битола}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Битола}}</ref>}} '''Битола''' — [[град]] во [[југозапад]]ниот дел на [[Македонија]] и седиште на истоимената [[Општина Битола]], [[административен центар|административен]], [[култура|културен]], [[економија|економски]], [[индустрија|индустриски]], [[образование|образовен]] и [[наука|научен]] центар за тој дел од земјата. По својата местоположба Битола е најјужен, а според бројот на жители [[Градови во Македонија|трет по големина град]] во Македонија (2021 г.). На север се наоѓа [[Главен град|главниот град]] на Македонија, [[Скопје]] (169 км), на североисток се наоѓа градот [[Прилеп]] (43 км), на југ се наоѓа градот [[Лерин]] ([[Грција]]) (33 км) и на северозапад се наоѓаат [[Ресен]] (29 км) и [[Демир Хисар]] (29 км). Градот е познат под името ''град на конзулите'', бидејќи тука се наоѓале конзуларните претставништва на [[Европа|европските земји]] во времето на [[Отоманското Царство]], каде заедно со [[Солун]] бил најважно место во европскиот дел на Империјата. Во периодот 1864 — 1912, Битола бил главен град на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]], еден од трите [[вилает]]и во регионот [[Македонија (регион)|Македонија]]. И денес, голем дел од [[конзулати во Македонија|конзуларните]] претставништва во Република Македонија се наоѓаат тука. За време на [[Југославија]] бил еден од културните средишта, како во [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]], така и во [[СФРЈ]]. Таткото на [[Турција|турската]] нација [[Кемал Ататурк]] завршил офицерска школа во Битола. Некои негови работи денес се чуваат во [[Народен музеј - Битола|Народниот музеј]]. Битола е позната и како „градот под [[Пелистер]]“ поради неговата близина до [[Баба (планина)|Баба Планина]]. == Потекло на поимот == [[File:Philip-II-of-Macedon-Clocktower-Bitola-MK.JPG|thumb|250px|лево|Глетка од плоштадот Магнолија со споменикот на [[Филип II Македонски]] — основачот на Битола и познатата Саат-кула во позадината]] Во текот на историјата, во зависност од владетелите, градот Битола имал многу имиња. Според [[Адријан Рум]], [[Словени|словенскиот]] назив за градот, Битола, потекнува од зборот ''Обител'' ([[старословенски јазик|старословенски]] {{Script|Cyrs|Обитѣль}}), овој израз до денес се употребува и во [[хрватски јазик|хрватскиот јазик]] (''obitelj'') кој за време на [[Среден век|средниот век]] се користел за заедница на монаси, како семејство односно [[манастир]]. Името го добил по многуте манастири што се наоѓале во градот и во околината, а некои постојат и денес. Со текот на времето, гласот О се исфрла во изговорот на зборот „Обител“, и името на градот станува Битола.<ref>{{Citation | last = Room | first = Adrian | title = Placenames of the world: origins and meanings of the names for 6,600 countries, cities, territories, natural features, and historic sites | place = Jefferson, N.C. | publisher = McFarland & Company, Inc. | year = 2006 | edition=2 | page = 60 | isbn = 0-7864-2248-3 }}</ref> [[Грци]]те од истите причини градот го нарекувале Монастири ([[грчки јазик|грчки]]: ''Μοναστήρι''). Битола е денешен официјален назив за градот, но истовремено и најстариот назив, судејќи по [[Битолска плоча|Битолската плоча]] од [[1015]] година на којашто градот е спомнат, како и според многуте војсководци на [[цар Самуил|царот Самуил]], како и патниците од тоа време. [[Арапи|Арапскиот]] патник [[Абу Абдалах Мухамед ал-Идриси]] во [[{{римски|12}} век]] напишал: ''„Потребни се два дена патување на исток за да се стигне од Ахрид (Охрид) до Бутили (Битола). Бутили е необичен и убав град“.'' Постојат приказни според кои на десниот кеј на реката [[Драгор]] имало 41 [[црква|цркви]] и исто толку воденици за нивно издржување. Исто така и на левиот кеј на Драгор имало 29 цркви со исто толку воденици. За време на празничните денови во тоа време, народот од селата од [[Битолско Поле|Битолското Поле]] се собирале кај овие цркви каде ги вршеле своите верски обреди. Со оглед на тоа што земјиштето на кое се наоѓал градот Битола тогаш било прекриено со многубројни цркви, градот го добил името Манастир. Има верзија која вели дека градот Битола името Манастир го добил по една огромна црква која се наоѓала над Битола, кај сегашниот мост викан Црн Мост ([[турски јазик]]: ''kara köprüsü''). Во оваа црква можеле да се сместат сите присутни од селското население од битолското поле кои доаѓале за време на празниците да ги вршат верските обреди. Според записите на [[Марко Цепенков]], градот Битола своето име го добил по големопоседникот Тољо, кој имал своја тврдина во близината на денешното битолско село [[Буково]]. Во времето кога дошле [[Турци]]те да го освојат овој дел од [[Македонија]], за да го повикаат на борба големопоседникот Тољо, му велеле „Би Тољо, до би Тољо“, со што според [[Марко Цепенков]] од таму потекнува денешното име на градот Битола. За време на [[Отоманско Царство|отоманската власт]], градот се викал Манастир, што [[Турци]]те и [[Албанци]]те го усвоиле од [[Грци]]те. По [[Балканските војни]] од [[1913]] градот потпаѓа под српска окупација и повторно го добил старото име Битола. == Историја == {{главна|Историја на Битола}} [[Податотека:Heraclea.jpg|мини|десно|Мозаик од Хераклеја Линкестис]] Многу важни настани од [[Македонци|македонската]] и [[балкан]]ската [[историја]] се случиле во Битола. Градот е граден, доградуван, рушен и повторно граден и надградуван уште од неговото прво населување во доцното [[бронзено доба]]. Потоа во [[Хеленистички период|хеленистичкиот период]], па [[Римско Царство|Римското Царство]], сѐ до [[Византија|византиското]] време имал статус на град со висок степен на цивилизација. Традиционално силниот трговски центар, е познат и како град на конзулите поради тоа што во еден период за време на [[Отоманското Царство]], Битола имала дури дваесет [[конзулат]]и од разни [[Европа|европски]] земји. Во истиот период, градот имал многу школи, меѓу другите и воена академија, којашто ја посетувал и славниот турски реформатор [[Кемал Ататурк]]. На крајот на XIX век бил толку силен град, што неговото население непрестајно растело и го надминало бројот на населението на [[Белград]]. Градот бил преполн со [[фабрика|фабрики]] и [[Фотографија|фотографски]] дуќани, а занимливо е и тоа што покрај Сингер, во Битола уште во тоа време постоела фабрика за слатки. Во Битола се снимени првите фотографии и филмови на Балканот, благодарејќи на [[Браќа Манаки|браќата Манаки]]. Првата филмска камера [[Јанаки Манаки|Јанаки]] ја купува од [[Лондон]], производство на компанијата „Charles Urban Trading”, и тоа 300-тиот примерок од серијата ''BIOSCOPE''. Така, со таа фамозна „Камера 300" започнала кинематографијата на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Тоа било златното доба на градот. За жал, за време на [[Балкански војни|Балканските војни]], многу битки биле водени во околината на градот и самиот град, па многу материјални докази изгореле или биле потполно уништени. [[Архитектура]]та можела да се обнови, посебно последните петнаесетина години, а докази за сѐ што се случувало се и прераскажувањата на старите кои добро се сеќаваат. Меѓутоа, денес останале многу организации и фестивали, коишто по долг период, повторно се одржуваат. Еден од нив се одржува секој година од [[29 јули]] до [[2 август]] во Битола, во знак на спомен на [[Илинденското востание]], под името „Културен фестивал Илинденски денови“. === Праисторија === Градот Битола со околината е многу богат со споменици од [[Праисторија|праисторискиот период]]. Двата најзначајни се Велушка Тумба и Тумба Бара, коишто се наоѓаат покрај селото [[Породин]]. Од [[Бакарно доба|бакарното доба]], тука се населува Тумба покрај селото [[Црнобуки]], Шуплевац (покрај селото [[Суводол]]) и Висок Рид (покрај селото [[Букри]]). === Римски период === Градот се наоѓа на римскиот пат [[Вија Егнација]] ''(Via Ignatia)'', каде што е и античкиот град [[Хераклеја Линкестис]]. Во периодот на II век п.н.е. кога Македонија станува [[Римско Царство|римска]] провинција, Хераклеја станува силен економско-политички центар (''Septina Aurelia Heraclea'') со свој постојан римски намесник и римска војска, што сведочи за Битола како центар на вечна моќ, цивилизација, култура и убавина којашто е тука и денес. === Османлиска власт === [[Податотека:Bitola posle mladoturskiot rezim, 1908.pdf|мини|лево|Српски извештај од 5 август 1908, за новата состојба во Битола по воспоставувањето на младотурскиот режим: благосостојба, ред, мир, славење.]] [[Податотека:Bitola old.jpg|мини|десно|Битола во XIX век]] [[Податотека:Ottoman Postcard of Huriet in Monastir.jpg|мини|десно|Прослава во Битола за време на [[Младотурската револуција]] во 1908 година, по повод враќањето на Уставот од страна на султанот [[Абдул Хамид II]]]] Почетокот на турските завојувања на Балканот најавиле и нова ера на живеење. Турските војски во текот на [[1382]]-[[1383]] година по многу тешки и крвави борби и по жестокиот отпор кој го пружило месното население конечно успеале да ја освојат Битола. Според некои легенди многу жесток отпор на турските освојувачи му пружиле и монасите од седумдесетте манастири и цркви кои во тој период постоеле во Битола. Хаџи Евронос беј кој се наоѓал на чело на турската војска револтиран од жестокиот отпор на кој наишол при освојувањето на градот наредил да се урне и битолската тврдина. Ашик-паша Зеде, кој го придружувал Евронос-бег во неговиот поход, во своите извештаи забележал дека турските војски неколкупати ја напаѓале Битола, а калуѓерите, давајќи голем отпор, на крајот на самиот брег на реката [[Драгор]], сите до еден биле масакрирани. Меѓутоа, Турците потполно го зазеле градот дури по смртта на [[Крал Марко|Крали Марко]] во 1395 година, а при тоа заземање во Битола прв влегов Тимурташ-паша со неговата војска.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани,2004,стр. 9</ref> Од овој период всушност започнува и „ориенталното” вообликување на градот што било резултат токму на изградбата на ваквиот тип објекти, но и на ориенталните градителски техники и стилови. Во периодот на XVI - XVII век, период на историски но и културни промени, од страна на турската администрација градот Битола започнува да биде именуван како Манастир или Толи Манастир. Сепак во целиот период на своето постоење името Битола никогаш не било заборавено, туку напротив од страна на христијанското население тоа било во секојдневна употреба. Во средината на XVII век станал и важен културен центар на европска [[Турција]]. Таа е седиште на Битолска нахија во која имало 150 населени места. Градот бил прочуен по неговите многубројни пазари, од кои најмногу бил прочуен пазарот за памук. Познатиот патописец [[Евлија Челебија]], Битола ја посетил во 1662 година и забележал: „''градот има околу 3000 мали и големи куќи на приземје и кат, групирани во 21 маало, чаршија со 900 занаетчиски и трговски дуќани, 40 кафе-чајџилници и гостилници, монументален безистен со железни порти и со 86 дуќани. Во градот имало 70 муслимански храмови, девет медреси, неколку христијански цркви и фтуги јавни згради''“. Самиот град, гледан од далеку, изгледал како да е потонат во зеленило. Во овој период Битола претставува еден од најважните верско-муслимански центри, со висока верска правна школа, којашто егзистирала низ целиот XVII век. Во истиот век. градот прераснал во значаен административен, стопански и културен центар. Кога во 1689 година Скопје бил запален (поради колерата), повеќето важни функции од него ги презела Битола. Таа развивала трговија, главно со европските центри, [[Виена]], [[Париз]], [[Лондон]] итн.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани,2004,стр. 9-10</ref> Најзначаен перидо од историскиот и стопанскиот развој на Битола е XIX век, кога во Битола е преместено седиштето на Румелискиот Вилает, и како таков, е рангиран за прв град во европскиот дел на Турција. Според еден документ од овој период, се кажува дека во Битола имало 1.380 дуќани, од кои најголем број биле занаетчиски.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани,2004,стр. 10</ref> Во 1805 година во Битола живееле околу 15.000 жители. Од стопанските гранки виден напредок доживеало занаетчиството. Во средината на XIX век бројот на занаетчиските дуќани достигнал над 2.000 со околу 140 видови занаети, организирани во 70 еснафски организации. Виден придонес во развојот на Битола дале и дипломатските претставништва, конзулати на повеќе странски држави. Тоа довело Битола да стане „град на конзули” но и арена на странски пропаганди.<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> Почнувајќи од 1843 година Третата (Румелиската) армија скоро половина век ќе има седиште во Битола. Покривала територија од [[Босна]] до [[Грција]], од [[Јадранско Море]] до [[Одрински Пашалак|Одринскиот Пашалак]]. Располагала со сите родови војска од тоа време и броела од 15.000 до 20.000 војници, а некогаш и повеќе.<ref name=GradbiBT>{{наведена книга |title=[[Битола – Градби |last=Стерјовски |first=Александар |authorlink1=Александар Стерјовски |year=2020 |publisher=Конзулат на Република Србија во Република Македонија |location=Битола |isbn=978-608-65122-8-6 |page= 28|url= }}</ref> За нејзини потреби биле изградени [[Црвена касарна|Црвената]] и [[Бела касарна|Белата касарна]], [[Воена гимназија (Битола)|Воената гимназија]] и болница. Со пуштањето на [[железничка линија Солун-Битола|железничката линија Солун-Битола]] (1894), Битола го изгубила посебното значење за војската и седиштето на Третата армија било преместено во [[Солун]].<ref name=GradbiBT/> Во Битола во крајот на XIX и почетокот на XX век имало околу 3000 клавири за што градот го викале и „Градот на Клавирите“. Поради некои поранешни сфаќања клавирот симболизирал богатство, класна поделеност и во 50-тите години на XX век со процесот на национализација на многу од семејствата клавирите им биле одземени.<ref>https://www.babambitola.mk/%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B8-%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%B5%D1%82%D0%B5-%D0%B4%D0%B5%D0%BA%D0%B0-15/{{Мртва_врска|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во учебната 1899/1900 година во [[Битолска машка гимназија|Битолската машка гимназија]], како учител се вработил еден од основачите на [[Внатрешна македонска револуционерна организација (Автономистичка)|ВМРО]], [[Даме Груев]], кој бил задолжен да изведува настава по предметите географија, аритметика, геометрија и цртање. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Битола живееле 37.000 жители, од кои 10.000 [[Македонци]], 10.500 [[Турци]], 1.500 [[Албанци|Албанци муслимани]], 2.000 [[Роми]], 7.000 [[Власи]], 5.500 [[Евреи]] и околу 500 останати.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/index.html Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. Софија, 1900.]</ref> Христијанските жители на градот биле разделени во повеќе конфесии. Според статистиката на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година христијанското население на Битола се состоело од 15.252 [[Македонци]], од кои 8.844 егзархисти, 6.300 грчки патријаршисти, 72 српски патријаршисти и 36 протестанти, потоа 100 [[Грци]], 7.200 [[Власи]], 120 [[Албанци]] и 120 [[Роми]]. Во градот имало 10 основни и 3 средни бугарски училишта, 7 основни и 2 средни грчки, 2 основни и 2 средни влашки и 1 основно и 2 средни српски.<ref>D.M.Brancoff. „La Macédoine et sa Population Chrétienne“. Paris, 1905, р.166-167.</ref> Битола поради својата местоположба, на крстопатот помеѓу сите најзначајни патни правци (исток, запад, север и југ), уште од најраниот период на турското завладување го добила заслуженото значење при што станала значаен воено-стратешки центар што било само потврдено во 1830 година кога таа станува и политички центар на [[Румелискиот Вилает]]. По распаѓањето на [[тимаро-спахиски систем|тимаро-спахискиот систем]] и интензивираните малтретирања од страна на чифликсајбиите дошло и до нови промени во етничката структура на населението во Битола. Во 1864 година бил формиран [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] со седиште во Битола. На чело на вилаетот стоел [[валија]], со титула [[паша]], кој бил назначуван со султанско ираде. Вилаетот зафаќал територија од околу 32.000 км², простирајќи се на делови од денешните држави: [[Македонија]], [[Албанија]] и [[Грција]]. === Балкански војни === [[Податотека:Paul Leblois Didericks Monastir.jpg|мини|лево|Генерали на [[Антанта]]та во посета на Битола, 1916 г.]] [[File:World War I victims in Bitola, Macedonia.jpg|мини|лево|Цивилни жртви од Првата светска војна во Битола, 1917 г.]] За време на [[Првата балканска војна]] во околината на градот се водела [[Битолска битка|Битолската битка]] во којашто [[Отоманско Царство|отоманската]] војска била победена од страна на српските сили. Градот страдал за време на [[Првата светска војна]] заради близината на [[Солунскиот фронт]]. Во периодот меѓу двете светски војни, Битола станала пограничен град. Ги изгубила гравитациските подрачја спрема [[Грција]] и [[Албанија]]. Сепак, во овој период градот за првпат започнал плански да се гради и тоа според урбанистички планови === Втора светска војна === [[Податотека:Stiv Naumov -BT.JPG|алт=Споменик на Стив Наумов во Битола|мини|315x315пкс|Споменик на [[Стефан Наумов-Стив|Стив Наумов]] во Битола]] Битола бил прв град во [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] што ја почувствувал Втората светска војна, затоа што бил [[Бомбардирање на Битола (1940)|бомбардиран од италијански авиони]] уште на 5 ноември 1940 година.<ref name="БТ">{{наведена книга |title=Битола |last=Ставрев |first=Петар |authorlink= |year=1999 |publisher=ГП „Пелистер“ Битола |location=Битола |isbn= |page= |pages= |url= |accessdate=}}</ref> За време на [[Втората светска војна]], градот најпрво го окупирале Германците, а подоцна Бугарите. Во септември 1944, Бугарија капитулирала и започнала да се повлекува од Југославија и Битола била ослободена од македонските партизани. На [[4 ноември]] [[1944]], [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]] победнички влегла во Битола. На 6 февруари 1945 година, во Битола била отворена првата гимназија (првично наречена „Гоце Делчев“, во 1952 година преименувана во [[СОУ „Јосип Броз-Тито“ - Битола|„Јосип Броз Тито“]]) на која се предавало на [[македонски јазик]]. За време на [[НОБ]] од градот и околината од страна на бугарскиот фашистички окупатор биле затворени 606 лица, интернирани 117, депортирани 4 и 8 одведени во заробеништво. 251 лице било осудено од кои 23 на смрт. На боиштата на Југославија погинале 266 лица. 106 лица од Битола и околината биле носители на [[Партизанска споменица 1941]] и 8 биле прогласени за [[народен херој|народни херои]].<ref name=БТ/> === Евреите во Битола === Битола била населена со [[Евреи]], кои избегале од [[Шпанија]] за време на [[Шпанска инквизиција|црквината инквизиција]] на кралицата [[Изабела I Кастиљска|Изабела Кастиљска]]<ref name="Битолските Евреи">{{нмс|title=Битолските Евреи|date=2002|publisher=Ѓорги Димовски - Цолев|accessda26/5/13}}</ref>.Тие Евреи се доселиле во најголем дел на [[Балкан]]от во градовите од поголемо значење и со развиена трговија, меѓу другите и во Битола. Тука го потпомогнале развојот на градот со добри трговски врски. На [[11 март]] [[1943]] година, целокупното еврејско население од Битола (3.011 Евреи) било депортирано во логорот [[Треблинка]] во [[Полска]] од страна на бугарските фашисти. == Географија == [[Податотека:Поглед на Битола.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на Битола]] Градот е сместен на североисточното подножје на планината [[Баба Планина|Баба]] и југоисточното подножје на [[Облаковска Планина]], во средишниот дел на [[Пелагонија|Пелагониската Котлина]]. Низ него тече реката [[Драгор]]. Се наоѓа на 14 км северно од границата со [[Грција]], на [[надморска височина]] од 576 m. Битола е традиционално важна трговско-патничка врска помеѓу [[Јадранско Море|Јадранското]] и [[Егејско Море|Егејското Море]], како и една од најзначајните патнички врски на [[Балкан]]от со [[Средна Европа]]. Битола е оддалечен 168 км јужно од [[Скопје]], 42 км југозападно од [[Прилеп]], 32 км југоисточно од [[Ресен]], 33 км северно од [[Лерин]] ([[Грција]]) и 28 км југоисточно од [[Демир Хисар]]. Се наоѓа на 200 километри во северозападен правец од [[Егејско Море]]. === Клима === Градот има средна годишна температура на воздухот од 11,1°С, но со големи отстапувања во одредени години: од 10,1°С во 1975 година до 13,1°С во 1952 г. Најстуден месец е јануари, со просечна месечна температура од -0,6°С, но со апсолутна минимална температура од -30,4°С. Најтопол месец е јули, со средна месечна температура од 22,2°С и со апсолутно максимална температура од 41,2°С. Апсолутното годишно варирање на температурата на воздухот изнесува 71,6°С што е специфика за континенталната клима. Температурата има одлика на континентална клима, а врнежите на сушна изменето-средоземна или степска клима која, на моменти, има пробиви и на жешки воздушни маси од [[Северна Африка]] т.е. [[Сахара]]. Просечното годишно количество на врнежи изнесува 601 мм, со вредности кои се движат од 338 мм до 879 мм. Битола исто така е пример со појавата на поларна светлина. Преку Битола поминува изохазмата (линија која поврзува места со еднаков број на денови со појава на поларна светлост) 0,1 што значи дека на небото на Битола просечно само еднаш во 10 години, се појавува поларната светлост. Во Битола исто така има метеоролошка станица, сместена на излезот од градот на патот кон Новаци. Започнала со работа од [[16 март]] [[1945]], иако за одредени метеоролошки елементи има систематски податоци од [[1926]] и [[1927]] година. Метеоролошката станица во градот се наоѓа на надморска височина од 586 м, блиску до просечната надморска височина на градот која изнесува 576 м. {{Weather box |location= Битола |metric first= y |single line= y |Jan high C = 3.3 |Feb high C = 6.5 |Mar high C = 11.3 |Apr high C = 16.5 |May high C = 21.7 |Jun high C = 25.9 |Jul high C = 28.6 |Aug high C = 28.5 |Sep high C = 24.8 |Oct high C = 18.3 |Nov high C = 11.5 |Dec high C = 5.3 |year high C = 16.9 |Jan mean C = -0.8 |Feb mean C = 1.9 |Mar mean C = 6.3 |Apr mean C = 11.1 |May mean C = 15.7 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 21.7 |Aug mean C = 21.1 |Sep mean C = 17.2 |Oct mean C = 11.4 |Nov mean C = 6.2 |Dec mean C = 1.0 |year mean C = 11.0 |Jan low C = -4.5 |Feb low C = -2.3 |Mar low C = 1.3 |Apr low C = 5.0 |May low C = 8.7 |Jun low C = 11.7 |Jul low C = 13.1 |Aug low C = 12.8 |Sep low C = 9.9 |Oct low C = 5.6 |Nov low C = 1.7 |Dec low C = -2.6 |year low C = 5.0 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm = 50.1 |Feb precipitation mm = 49.9 |Mar precipitation mm = 51.2 |Apr precipitation mm = 43.8 |May precipitation mm = 61.0 |Jun precipitation mm = 40.4 |Jul precipitation mm = 40.2 |Aug precipitation mm = 31.2 |Sep precipitation mm = 35.0 |Oct precipitation mm = 55.9 |Nov precipitation mm = 73.2 |Dec precipitation mm = 68.0 |year precipitation mm = 599.9 |humidity colour = green |Jan humidity = 83 |Feb humidity = 78 |Mar humidity = 71 |Apr humidity = 65 |May humidity = 65 |Jun humidity = 60 |Jul humidity = 56 |Aug humidity = 57 |Sep humidity = 64 |Oct humidity = 72 |Nov humidity = 79 |Dec humidity = 83 |year humidity = 69 |unit precipitation days = 1,0 мм |Jan precipitation days = 8 |Feb precipitation days = 8 |Mar precipitation days = 8 |Apr precipitation days = 7 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 6 |Jul precipitation days = 5 |Aug precipitation days = 4 |Sep precipitation days = 5 |Oct precipitation days = 6 |Nov precipitation days = 8 |Dec precipitation days = 9 |year precipitation days = 82 |Jan sun = 81.1 |Feb sun = 106.9 |Mar sun = 155.2 |Apr sun = 199.2 |May sun = 250.5 |Jun sun = 291.3 |Jul sun = 334.0 |Aug sun = 312.2 |Sep sun = 241.0 |Oct sun = 176.5 |Nov sun = 111.1 |Dec sun = 75.9 |year sun = 2334.9 |source 1 = NOAA<ref name = NOAA>{{нмс | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/MC/13583.TXT | title = Климатски нормали за Битола (1961–1990) | publisher = [[NOAA]] | accessdate = March 22, 2015}}</ref> |date=November 2011 }} === Сообраќај === [[Податотека:Bitola_railway_station.jpg|мини|десно]] Битола со патишта е поврзан со останатите делови од Македонија и дополнителниот дел на [[Грција]]. Поважни патни правци се Битола-[[Лерин]], Битола-[[Охрид]] (преку [[Ресен]]), Битола-[[Кичево]] и патниот правец Битола-[[Скопје]]. Битола е поврзана со железницата со [[Лерин]] (јужно) и [[Прилеп]], [[Велес]] и [[Скопје]] (северно), а од [[ЖС „Битола“|железничката станица]] во Битола во 2010 година отпатувале 81.000 патници.<ref>{{наведена книга| title = Транспорт и други услуги, 2010|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/8.4.11.03_700.pdf| publisher = Државен завод за статистика на Република Македонија| year = 2011| isbn = 9786082270463| page = 17}}</ref> Во градот функционира и јавен автобуски градски превоз. До околните населени места има организирано редовен автобуски или железнички сообраќај. == Население == Според последниот попис на населението на Македонија од [[2002]] година, во градот имало 74.550 жители и спаѓал во групата на големи градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Иако [[Горно Оризари (населба)|Горно Оризари]] статистички се води како посебна населба, сепак е дел од град Битола. Заедно со приградската населба [[Горно Оризари (населба)|Горно Оризари]] (2.454 ж.), која посебно се води во официјалните пописи, Битола имала вкупно население од 77.004 жители. Според Пописот од 2021, Битола брои 71.808 жители, вклучувајќи ја и населбата Горно Оризари, која е урбанизирана и составен дел од градот. Етнички гледано, населението (без [[Горно Оризари (населба)|Горно Оризари]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 мај 2012}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |titlebar=#ddd |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Македонци]]|red|88.5}} {{Столбен постоток|[[Роми]]|cyan|3.4}} {{Столбен постоток|[[Албанци]]|black|3.1}} {{Столбен постоток|[[Турци]]|orange|2.0}} {{Столбен постоток|[[Власи]]|yellow|1.3}} {{Столбен постоток|[[Срби]]|blue|0.6}} {{Столбен постоток|други|grey|0.6}} {{Столбен постоток|[[Бошњаци]]|green|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''66.038''' | 88,5 |- | [[Албанци]] | 2.360 | 3,1 |- | [[Турци]] | 1.562 | 2,0 |- | [[Роми]] | 2.577 | 3,4 |- | [[Власи]] | 997 | 1,3 |- | [[Срби]] | 499 | 0,6 |- | [[Бошњаци]] |20 | 0,02 |- |други |497 | 0,6 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |titlebar=#ddd |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|92.8}} {{Столбен постоток|албански|black|3.2}} {{Столбен постоток|турски|orange|1.8}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.7}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.5}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|0.3}} {{Столбен постоток|други|grey|0.3}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''69.255''' | 92,8 |- | [[албански]] | 2.399 | 3,2 |- | [[турски]] | 1.392 | 1,8 |- | [[ромски]] | 287 | 0,3 |- | [[влашки]] | 548 | 0,7 |- | [[српски]] | 390 | 0,5 |- | [[бошњачки]] | 10 | 0,01 |- |други |269 |0,3 |} ;Вероисповед Битола е [[Епископија|епископски]] град и седиште на [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониската епархија]]. Во [[Втората светска војна]] оваа [[епархија]] го добила името Охридско-битолска. Со обновувањето на автокефалноста на [[МПЦ|Македонската православна црква]] во [[1967]], го добила сегашното име [[Преспанско-пелагониска епархија]] и ги опфаќа регионите на градовите: Битола, [[Ресен]], [[Прилеп]], [[Крушево]] и [[Демир Хисар]]. Првиот митрополит на епархијата ([[1958]] - [[1979]]) бил блаженопочинатиот [[Климент Преспанско-битолски|Климент]]. Вториот митрополит и сегашен администратор на епархијата, надлежен како [[архијереј]] од [[1981]] е [[Петар Преспанско-пелагониски|Господин Петар]]. Во Преспанско-пелагониската епархија има околу 500 [[црква|цркви]] и [[манастир]]и. Во последните десетина години во епархијата се изградени или се градат околу 40 цркви и 140 црквини објекти. Епархијата има два црковни музеи - во соборниот храм „Св. Великомаченик Димитриј“ во Битола и во храмот „Св. Јован“ во [[Крушево]], како и постојана изложба на икони и библиотеки во зградата на [[Митрополитска резиденција – Битола|Битолската митрополија]]. Изградена е помеѓу [[1901]] и [[1902]] година и е еден од најубавите примери на необарокна архитектура. Покрај доминантната Македонска православна црква, во Битола постојат и други поголеми верски заедници како што се [[Исламска верска заедница|Исламската верска заедница]], [[Римокатоличка црква|Римокатоличката црква]] и други. Во Битола се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |titlebar=#ddd |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Православие]]|red|89.1}} {{Столбен постоток|[[Ислам]]|green|9.1}} {{Столбен постоток|[[Католицизам]]|orange|0.1}} {{Столбен постоток|[[Протестантство]]|yellow|0.001}} {{Столбен постоток|други|grey|1.4}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''66.492''' | 89,1 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 6.843 | 9,1 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 140 | 0,1 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 9 | 0,01 |- |- |други |1.066 |1,4 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Битола: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|30.761 | 1953|37.564 | 1961|49.001 | 1971|65.035 | 1981|78.507 | 1991|84.002 | 1994|77.464 | 2002|74.550 | 2021|69.287 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}}</abbr><ref>{{Попис2021белешка}}</ref> ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{cite web | url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm | title=Ethnic composition of Yugoslavia 1948 | accessdate=2018-04-11 | archive-date=2017-11-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm | url-status=dead }}</ref> |23.734 |1.327 |3.543 |... |420 |912 | — |825 |— | '''30.761''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 28.912 | 484 | 6.189 | 3 | 482 | 834 | — | 660 |— | '''37.564''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 43.108 | 378 | 3.265 | — | — | 1.035 | — | 1.215 |— | '''49.001''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 57.282 | 1.317 | 3.061 | 28 | — | 1.143 | — | 2.204 |— | '''65.035''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 68.897 | 2.347 | 3.068 | 535 | 543 | 843 | — | 2.274 |— | '''78.507''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 75.308 | 2.232 | 2.058 | 1.274 | 715 | 731 | — | 1.684 |— | '''84.002''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 70.528 | 1.967 | 1.547 | 1.676 | 696 | 556 | — | 494 |— | '''77.464''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 66.038 | 2.360 | 1.562 | 2.577 | 997 | 499 | 20 | 497 |— | '''74.550''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 55.995 | 2.441 | 1.115 | 2.862 | 1.003 | 321 | 47 | 729 | 4.774 | '''69.287''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Битола како град на конзулите == [[Податотека:Dragor in Bitola.jpg|мини|десно|Реката [[Драгор]] во Битола]] Градот на Конзулите е второто име за градот Битола. Во врвот на својата слава, Битола имала дваесет [[конзулат]]и, но постепено со слабеењето на државата, со доаѓањето на [[Династија Караѓорѓевиќ|династијата Караѓорѓевиќ]] на власт, а подоцна и [[Комунизам|комунизмот]], тој број постепено опаѓал до само неколку конзулати. Со независноста на Македонија, повторно почнуваат да се отвораат конзулати и градот го добива својот некогашен сјај. === Времето на конзулите === За време на [[Отоманското Царство]], градот имал многу конзули од сите значајни земји, па Битола се сметал за конзуларен град. На [[26 јули]] [[1903]], на влезот во градот бил погубен рускиот конзул [[Александар Аркадјевич Ростковски]], борец за правата на угнетената [[Православие|православната]] [[раја]]. На местото на погубувањето денес стои голем руски крст. === Денешни конзуларни претставништва === Моментално градот Битола има тринаесет [[конзуларно претставништво|конзуларни претставништва]] од кои два генерални и единаесет почесни: ===Генерални конзулати=== {|style=background:transparent |valign="top"| * {{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] (2006) * {{знамеикона|Грција}} [[Грција]] (2006) |} ===Почесни конзулати=== [[Податотека:Magnolija bitola.jpg|мини|десно|Рускиот конзулат во Битола]] {|style=background:transparent |valign="top"| * {{знамеикона|Франција}} [[Франција]] (1996) * {{знамеикона|Турција}} [[Турција]] (1998) * {{знамеикона|Романија}} [[Романија]] (2007) * {{знамеикона|Србија}} [[Србија]] (2007) * {{знамеикона|Црна Гора}} [[Црна Гора]] (2008) * {{знамеикона|Украина}} [[Украина]] (2011) * {{знамеикона|Унгарија}} [[Унгарија]] (2012) * {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија]] (2014) * {{знамеикона|БиХ}} [[БиХ]] (2014)<ref>{{cite web | url=http://bitolskivesnik.mk/otvoren-pochesen-konzulat-na-bosna-i-hertsegovina-vo-bitola/ | title=Отворен почесен конзулат на Босна и Херцеговина во Битола &#124; Битолски Весник }}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *{{знамеикона|Albania}} [[Албанија]] (2019)<ref>https://www.novamakedonija.com.mk/makedonija/republika/%D0%BE%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%B5%D0%BD-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B7%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%BB%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0/</ref> |} * {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија]] (2025) ===Затворени конзулати=== * {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија]] (2005-2014) <ref>http://libertas.mk/%D0%B7%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BD-%D0%B3%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B8%D0%BE%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D0%B7%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%BB%D0%BE/</ref> * {{знамеикона|Croatia}} [[Хрватска]] (2006-2014) <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.dnevnik.mk/?ItemID=EBE37D5D609F6C499511F644008B95F3 |title=архивски примерок |accessdate=2014-11-16 |archive-date=2014-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105034912/http://www.dnevnik.mk/?ItemID=EBE37D5D609F6C499511F644008B95F3 |url-status=dead }}</ref> * {{знамеикона|Велика Британија}} [[Велика Британија]] (2000-2014) <ref>http://novamakedonija.com.mk/DetalNewsInstant.asp?vestInstant=35808{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{знамеикона|Русија}} [[Русија]] (2001-2022)<ref>https://novamakedonija.com.mk/makedonija/republika/zatvoren-ruskiot-konzulat-vo-bitola/</ref> == Попознати места == [[Податотека:Bitola 053.JPG|мини|лево|Традиционална архитектура во Битола]] === Широк Сокак === {{Главна|Широк Сокак}} Широк Сокак (позната и како „битолското корзо“) е најфреквентната улица во Битола. Во почетокот била наменета за [[автомобили]], но денес е исклучиво пешачка улица и вистинското срце на градот. На Широк Сокак се наоѓаат најголемите продавници, ресторани, театарот со опера, галерии и многу други кафулиња и клубови. Тука се сретнуваат најстарите [[Архитектура|архитектонски]] дела и градби на [[Балкан]]от, коишто го красат градот уште од [[Отоманско Царство|турско време]]. Типично турски куќи, покрај прекрасните вили, не се реткост во овој дел на градот. А на самиот крај на Широк Сокак се влегува во простран цветен парк полн со дрвореди, којшто води до [[зоолошка градина|зоолошката градина]] и античкото наоѓалиште [[Хераклеја Линкестис]]. [[Податотека:Saat kula-Bitola (1).JPG|мини|Битола ноќе.]] === Хераклеја Линкестис === {{Главна|Хераклеја Линкестис}} Хераклеја Линкестис ([[латински]]: ''Heraclea Lyncestis'') е древен град од [[Македонија (римска провинција)|римскиот период]], што се наоѓа во близина на самиот град, во подножјето на [[Баба Планина]] и датира од средината на IV век п.н.е. Основан е од [[Античка Македонија|македонскиот]] [[крал]] [[Филип II]]. Градот бил развиен воено-стратешки центар на северозападната граница на тогашната македонска област ''Линкестида'' (денешно [[Пелагонија|Битолско Поле]]). == Историски градби == === Саат-кула === {{Главна|Саат-кула Битола}} [[Податотека:Saat Kula - Bitola 2.JPG|мини|десно|Саат-кулата]] [[Податотека:Bitola 043.JPG|мини|десно|Битолската Магаза изградена во средината на XIX век, која претставувала магацин за складирање на стока на трговците кои доаѓале во Битола, а денес е културен центар]] Не се знае точно кога е изградена саат-кулата. Пишани извори од [[{{римски|16}} век]] ја спомнуваат саат кулата, но не е утврдено со сигурност дали се работи за истата градба. Многумина веруваат дека е изградена во исто време со црквата Св. Димитрија Солунски, поточно [[1830]] година. Според легендата, кулата е изградена кога [[Отоманско Царство|отоманските власти]] во градот, односно [[Турци]]те, поминале по сите околни села и собрале околу 60.000 јајца од коишто направиле малтер. Од смесата измешана со камења ја изградиле кулата чии цврсти ѕидови стојат и денес неоштетени. Кулата има основа во облик на [[квадрат]] и е висока околу 30 метри. На врвот на кулата се наоѓаат тераси со ковани огради. Од сите страни на терасите се наоѓаат конструкции коишто држат светилки со помош на што целата кула и нејзиниот саат се видливи и ноќе. Часовникот се наоѓа на најгорното од трите нивоа. Првобитниот е заменет за време на [[Втората светска војна]] со понов и многу попрецизен и помсовремен часовник. Новиот го купиле [[Трет Рајх|националсоцијалистите]] во знак на благодарност на граѓаните за германските гробишта коишто ги подигнале за жртвите од конфликтот во Битола, заедно со англиските и француските гробишта за време на [[Првата светска војна]]. Саат-кулата за многумина е и симбол на градот Битола. Кулата се наоѓа во паркот каде што постојано се собираат млади, уживајќи во центарот на градот, покрај гитарските звуци што се честа појава. Таа, исто така, е место каде што граѓаните за време на [[Бадник]]овата вечер го чекаат [[Божик]] и притоа палат свеќи за здравје, вдолж тревникот и тротоарот на паркот каде што е кулата. === [[Ајдар-кади џамија]] === {{Главна|Ајдар-кади џамија}} Ајдар-кади џамијата (турски суд) е еден од најатрактивните споменици на [[Ислам]]ската [[архитектура]] во Битола. Градена е во периодот од [[1561]] до [[1562]] година, како проект на славниот архитект [[Мимар Синан]]. Џамијата ја нарачал битолскиот [[кадија]] Ајдар-кади по кој и [[џамија]]та го добила името. Низ времето џамијата тешко се оштетила, но денес е целосно реставрирана и го има приближно нејзиниот првобитен изглед. === [[Јени џамија (Битола)|Јени џамија]] === {{Главна|Јени џамија (Битола)}} Името на [[турски јазик]] означува Нова Џамија. Сместена е во центарот на градот. Има квадратна основа, со купола на врвот. Близу [[џамија]]та има минаре високо 40 метри. Денес, одаите на џамијата се употребуваат за изложби. Недамнешни [[Археологија|археолошки]] ископувања откриле дека е изградена врз стара [[црква]]. Според поетот Лаели џамијата е изградена 973 година по [[хиџра]] или 1565 година. Но според пресметувањето на М. Тефик и К. Томовски, точната година е 966 [[хиџра]] или 1558-59 година, додека според најновата пресметка (Ебџед хесап) на Е. Ајверди и на М. Асимов, точната година на изградбата е 961 по хиџра или 1553-54. === [[Исак џамија (Битола)|Исак џамија]] === {{Главна|Исак џамија {Битола)}} Изградена е во 1506 година, од познатиот кадија [[Исак Челеби]]. Во нејзиниот голем двор има неколку гробови, привлечни заради фините облици на саркофазите. Се наоѓа напроти [[Саат-кула (Битола)|Саат Кулата]] и [[Безистен (Битола)|Безистенот]]. Оваа џамија има минаре високо околу 50 метри, поради кое џамијата едноставно доминира во просторот.[[File:Безистен Битола.JPG|thumb|Безистен Битола]] === Безистен === {{Главна|Битолски безистен}} Безистенот е спомнат во еден опис на градот од [[16 век|{{римски|16}}]] и [[{{римски|17}} век]]. Сегашниот безистен не се разликува многу од изгледот на тогашниот. Безистенот има 86 продавници и 4 големи железни порти. Продавниците порано продавале текстил, а денес дуќаните имаат различна стопанска дејност, од кои еден дел се канцеларии. === Бања Дебој === {{Главна|Дебој амам}} Дебојот претставува турска бања - [[амам]]. Не е познато кога е изградена. Тешко е оштетена, но по поправките сега го има стариот изглед две големи куполи и неколку мали и впечатлива фасада. {{панорама|BitolaPanorama.jpg|950px|Панорама на Битола од Кркардаш}} ===Археолошки наоѓалишта<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче|title=Археолошка карта на Република Македонија|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|volume=II|isbn=9989649286}}</ref>=== *[[Хераклеја Линкестис]] - населба од хеленистичко, римско, доцноантичко време и среден век; *[[Бадем Балери (Битола)|Бадем Балери]] - депо на монети од средниот век; *[[Гургур Тумба (Битола)|Гургур Тумба]] - населба од неолитско време; *[[Еврејски Гробишта (Битола)|Еврејски Гробишта]] - населба од неолитско време; *[[Кале (Битола)|Кале]] - населба од средниот век; *[[Св. Троица (Битола)|Св. Троица]] - базилика од старохристијанско време; == Образование == [[Податотека:Oficerski-dom-Bitola-2021.jpg|мини|десно|Офицерскиот дом во Битола]] [[Податотека:Седиште на Преспанско-пелагониската православна епархија се наоѓа во градот Битола.jpg|мини|десно|Битолската митрополија, седиште на [[Преспанско-пелагониска епархија|Преспанско-пелагониската епархија]] на [[Македонската православна црква - Охридска Архиепископија]]]] [[Податотека:Uciliste Kliment Ohridski, Bitola.jpg|мини|Зградата на основното училиште „Гоце Делчев“ во Битола. 1918-1941]] [[Податотека:Uciliste Sv. Bogorodica vo Bitola.jpg|мини|Училиштето „Св. Богородица“ во Битола, 1898- 1912]] === Универзитети === * Универзитет „[[Св. Климент Охридски (универзитет)|Св. Климент Охридски]]“. * БАС — [http://www.bas.edu.mk/ Бизнис академија Смилевски.] === Средни училишта во градот === * Гимназија „[[СОУ "Јосип Броз Тито" - Битола|Јосип Броз-Тито]]“, * Гимназија „[[СОУ "Таки Даскало" - Битола|Таки Даскало]]“ -Битола, * Сообраќајно, графичко, рударско и текстилно училиште (Стопанско училиште, дел од Таки Даскало) * Медицинско училиште „[[СУ "Д-р Јован Калаузи" - Битола|Д-р Јован Калаузи]]“, * Економско училиште „[[СУ "Јане Сандански" - Битола|Јане Сандански]]“, * Земјоделско училиште „[[СУ "Кузман Шапкарев" - Битола|Кузман Шапкарев]]“, * Електромашинско училиште „[[ДСЕМУ "Ѓорѓи Наумов" - Битола|Ѓорѓи Наумов]]“, * „[[Музичко училиште (Битола)|Средно музичко училиште]]“ на град Битола. * Државно Училиште за глуво-неми лица — Битола. === Приватни средни училишта во Битола === * Гимназија „[[„Прва Приватна Гимназија" - Битола|Прва приватна гимназија - Битола]]“, * Приватно средно стручно училиште „[["САБА|САБА]]“, === Основни училишта во градот === * [[ОУ „Гоце Делчев“ - Битола]], * [[ОУ „Даме Груев“ - Битола]], **[[ПОУ „Даме Груев“ - Долно Оризари]], **[[ПОУ „Даме Груев“ - Карамани]], * [[ОУ „Д-р Трифун Пановски“ - Битола]], * [[ОУ „Ѓорѓи Сугарев“ - Битола]], * [[ОУ „Елпида Караманди“ - Битола]], * [[ОУ „Коле Канински“ - Битола]], * [[ЦОУ „Тодор Ангелевски“ - Битола]], ** [[ПОУ „Тодор Ангелевски“ - Битола|Тодор Ангелевски]] - населба [[Горно Оризари]], ** [[ЦОУ „Тодор Ангелевски“ - Битола|Тодор Ангелевски]] - населба [[Стрелиште (населба)|Стрелиште]] * [[ОУ „Св. Кирил и Методиј“ - Битола]], **[[ПОУ „Св. Кирил и Методиј“ - Логоварди]], * [[ОУ „Св. Климент Охридски“ - Битола]], * [[ОУ „Стив Наумов“ - Битола]], === Основни училишта во околните села === * [[ОУ „Славко Лумбарковски“ - Новаци|ОУ „Славко Лумбарковски“]] - [[Новаци]], * [[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Бистрица|ОУ „Крсте Петков Мисирков“]] - [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]], * [[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Кравари]] (петолетка) * [[ОУ „Александар Турунџиев“ - Кукуречани|ОУ „Александар Турунџиев“]] - [[Кукуречани]], * [[ОУ „Кочо Рацин“ - Ивањевци|ОУ „Кочо Рацин“]] - [[Ивањевци]], *[[ОУ „Кочо Рацин“ - Долно Српци]], * [[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Добрушево|ОУ „Браќа Миладиновци“]] - [[Добрушево]], * [[ОУ „Трајан Белев“ - Цапари|ОУ „Трајан Белев“]] - [[Цапари]], * [[ОУ „Мирче Ацев“ - Бач|ОУ „Мирче Ацев“]] - [[Бач]] *[[ОУ „Гоце Делчев“ - Могила]] == Населби == [[Податотека:St. Demetrius Church in Bitola 8.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Димитрија“ во Битола]] [[Податотека:Bitolj - crkva svete bogorodice.jpg|мини|десно|Црквата [[Црква „Св. Богородица“ - Битола|„Св. Богородица“]] во Битола]] *[[Арнаут Маало]] *[[Бадембалари]] * [[Баир]] * [[Бела Чешма]] * [[Боримечка]] * [[Брусничка населба|Брусничка Населба]] * [[Буковски Ливади]] *[[Влашко Маало (населба во Битола)|Влашко Маало]] * [[Гратчето Пејтон]] * [[Горно Оризари]] *[[Девејани]] * [[Довлеџик]] * [[Ремо]] * [[Јени Маале]] * [[Карпош (Населба во Битола)|Карпош]] *[[Кланица (Битола)|Кланица]] * [[Лавчанска населба|Лавчанска Населба]] * [[Мал Париз]] * [[Маџармаале]] * [[Недопирливи (Битола)|Недопирливи]] * [[Нова Битола]] *[[Областа]] *[[Стрежевска населба|Стрежевска Населба]] * [[Стара Болница]] *[[Стара битолска чаршија|Стара Чаршија]] * [[Стрелиште (населба)|Стрелиште]] * [[Стрчин]] * [[Ушици]] *[[Чифте Фурни]] == Награди и признанија == * [[2011]]: Балканска алијанса на хотелски асоцијации (БАХА) — Балкански водач во развојот на [[културен туризам|културниот туризам]]<ref>{{cite web | url=http://www.mn.mk/kultura/5129 | title=Општина Битола доби награда за Балкански лидер во развојот на културниот туризам }}</ref> * [[2012]]: Саем за туризам и култура [[Лугано]], [[Швајцарија]] — Најпрестижна дестинација на [[Балкан]]от за културно наследство и фестивалски програми<ref>{{cite web | url=http://mkd-news.com/bitola-dobi-nagrada-za-najprestizhna-destinatsija-na-balkanot-za-kulturno-nasledstvo-i-festivalski-programi/ | title=Битола доби награда за најпрестижна дестинација на Балканот за културно наследство и фестивалски програми }}</ref> == Личности од Битола == {{Listen | filename = Prilep-Bitola dialect speech - Bitola.ogg | title = Манџа од камчиња | description = Приказна раскажана од жителка на Битола на месниот [[прилепско-битолски дијалект]] }} * [[Атанас Лозанчев]] ([[8 април]] [[1870]] - [[Софија]], [[Бугарија]], [[8 ноември]] [[1945]]) - револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член, раководител и војвода на [[МРО]] *[[Рафаел Камхи]] ([[15 декември]] [[1870]] - [[Тел Авив]], [[8 јули]] [[1970]]) - македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење * [[Ѓорѓи Сугарев]] ([[1876]] - [[Паралово]], [[23 март]] [[1906]]) - револуционер, член и војвода на Битолскиот револуционерен округ на [[МРО]] * [[Рајна Алексова]] ([[1882]] - [[1959]]) - прва жена фармацевт во Македонија * [[Стефан Наумов - Стив]] (1920-1942) - комунист, учесник во [[НОВ]], народен херој * [[Таки Даскало|Димитар Николовски – Таки Даскало]] ([[17 ноември]] [[1921]] - [[3 мај]] [[1942]]), учесник во [[НОВ]] *[[Ацо Стефановски]] ([[10 декември]] [[1922]] – [[10 март]] [[1985]], Битола) - македонски [[филм]]ски и [[театар]]ски [[глумец]], член на [[Народен театар (Битола)|Битолскиот народен театар]] од самото негово основање во 1944 година * [[Естреја Овадија - Мара]] ([[1923]] - [[1944]]) - учесничка во [[НОВ]], народен херој *[[Мери Бошкова]] ([[2 мај]] [[1924]] - [[Скопје]], [[25 март]] [[2014]]) — македонска [[театар]]ска, телевизиска и [[филм]]ска [[глумица]], доајен на македонската глумечка уметност *[[Рафаел Батино]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Јулија Батино]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и [[Хрватска]] (стрелана во логорот Јасеновац) *[[Емилија Батино]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и [[Хрватска]] (стрелана во логорот Јасеновац) *[[Ребека Батино]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и [[Хрватска]] (стрелана во логорот Јасеновац) *[[Љубица Алтипармакова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Васа Алтипармакова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Ратка Бакалиноска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Павлина Бакалиноска Паргова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Трајанка Божиновска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Параскева Божиновска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Еленица Босилкова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Нада Бошева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Марица Василева|Марица Мицева Василева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Фана Василева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Радојка Велјанова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Љуба Велјоска|Љуба Сотироска Велјоска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Нада Веселинова|Нада Михајлова Веселинова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Дана Волнароска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Виолета Гемова - Христова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Марија Георгиева (Битола)|Марија Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Евтихија Георгиева|Евтихија Пандева Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Ленка Георгиева (Битола)|Ленка Петар Георгиева]] (1898 - 1950) — учесник во НОВ на Македонија *[[Елена Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Милица Геракаровска|Милица Џоканова (Јованова) Геракаровска]] (1923 - 1973) — учесник во НОВ на Македонија *[[Флора Грујовска|Флора Пандева Грујовска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Константина Данкова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Елена Димитровска|Елена Јованова Димитровска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Ленче Димитрова|Ленче Костова Димитрова]] (1926- ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] *[[Милица Димовска]] (1925-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Ката Додева]] (1912-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Александра Драгутиновиќ-Донева]] (1922-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Стефка Зиновска]] (1912-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Фанија Ѓорѓиева-Христова]] (1900-1950) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Орден на заслуги за народот|Орден заслуги за народ од III ред]] *[[Петар Божиновски]] (15 јануари 1920 - 26 септември 1970) — [[Македонци|македонски]] [[Народоослободителна војна|партизан]] и [[Народен херој|народен херој на Југославија]] од [[Македонија]] *[[Солчи Алба]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на [[Холокауст]]от *[[Ана Анаф]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во [[Холокауст]]от *[[Клери Бенвенисте]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на [[Холокауст]]от *[[Рика Албохер]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на [[Холокауст]]от *[[Сара Ароести]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на [[Холокауст]]от *[[Матилда Аруести]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во [[Холокауст]]от *[[Ребека Аруести]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Ребека Арути]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Луна Егас]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на Холокаустот *[[Елвира Ергас]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Естреја Израел|Естреја Јаков Израел]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на Холокаустот *[[Матилда Израел|Матилда Рахами Израел]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на Холокаустот *[[Луна Калдерон]] — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на Холокаустот *[[Нина Калдерон]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], една од жртвите во Холокаустот *[[Викторија Камхи|Викторија Нисим Камхи]] (1926-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Стела Камхи|Стела Нисим Камхи]] (1923-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Вида Касорла]] (1926-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Солчи Касорла]] (1923-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Џина Касорла]] (1926-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Анегра Коен]] (1921-) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Шели Коен]] (1924-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Естерина Коен]] (1926-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Рашела Колономос|Рашела Исак Колономос]] (1930-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на Холокаустот *[[Жамила Колономос|Жамила Ангела Исак Колономос]] (1922-2013) — македонска [[Партизан|партизанка]] и првоборец, поранешна [[Професор|професорка]] по [[Француски јазик|француска]] [[филологија]], општественик, [[писател]] и публицист. *[[Атина Илиева]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Луна Ишах|Луна Елиезер Ишах-Лили]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Перса Јаковлевска|Перса Неновска Јаковлевска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Спасија Јанкова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Викторија Јованова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Љубица Јосифовска]] (1919 — ) — учесник во НОВ на Македонија и Носител на [[Партизанска споменица 1941]] *[[Василија Каневче]] (1927-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Мара Карамфилова]] (1900-1970) — учесник во НОВ на Македонија *[[Трајанка Каранфилоска-Блажева|Трајанка (Божиновска) Каранфилоска-Блажева]] (1922-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Олга Ковачева]] (1927- ) — учесник во НОВ на Македонија *[[Васка Кокаланова|Васка Никодинова Кокаланова]] (1913-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Анастасија Костова|Анастасија Лазарова Костова]] (1928-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Вангелица Костовска|Вангелица Ненова Костовска]] (1922-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Стана Котева]] (1915-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Блага Крстева]] (1928-) — учесник во НОБ на Македонија *[[Весела Крстева]] (1925-) — учесник во НОБ на Македонија *[[Кирил Македонски]] (1925 - 1984) - македонски композитор * [[Ајри Демировски]] ([[1927]] - [[21 октомври]] [[2009]]) — македонски музичар од турско потекло, автор на песната „[[s:Битола, мој роден крај|Битола, мој роден крај]]“ * [[Јонче Христовски]] ([[1931]] - [[Скопје]], [[15 април]] [[2000]]) - пејач, текстописец и композитор * [[Петар Ангеловски]] ([[1931]] - [[2003]]) - македонски сценограф *[[Владимир Костов]] ([[22 септември]] [[1932]]) - македонски писател на романи, кратка проза и литература за деца и млади *[[Крсте Крстевски-Крцул|Крсте Крстевски - Крцул]] ([[1940]] - [[18 април]] [[2019]]) — македонски атлетичар, поранешен фудбалски и ракометен судија, фудбалски делегат и сестран спортист *[[Виолета Томовска]] ([[1945]]) - македонска пејачка на забавна и народна музика * [[Славе Димитров]] ([[1 јуни]] [[1946]]) - македонски композитор, пејач, аранжер и музички продуцент *[[Маргита Кон-Поповска]] ([[23 ноември]] [[1948]]) - македонски информатичар * [[Кире Костов]] ([[1949]]) - македонски композитор, инструменталист и диригент * [[Сашка Петковска]] ([[1951]] - [[Светиниколско]], [[31 август]] [[1983]]) - македонска пејачка *[[Горан Стефановски]] ([[27 април]] [[1952]] – [[Кантербери]], [[Велика Британија]], [[27 ноември]] [[2018]]) - македонски драмски писател. * [[Илко Стефановски]] ([[1952]] - [[6 декември]] [[2011]]) - македонски театарски и филмски глумец * [[Димитар Илиевски - Мурато]] ([[1953]] - [[1989]]) - алпинист, прв Македонец кој се искачил на [[Монт Еверест]] *[[Митко Апостоловски]] ([[7 март]] [[1955]] - [[5 август]] [[2022]]) - македонски глумец *[[Јовица Михајловски]] ([[12 јуни]] [[1955]]) - македонски глумец *[[Ѓорѓи Тодоровски|Ѓорѓи Тодоровски - Трупче]] ([[1956]]) - македонски глумец *[[Тони Савевски]] ([[14 јуни]] [[1963]]) - [[Република Македонија|македонски]] [[фудбал]]ер * [[Јани Макрадули]] ([[1966]]) - македонски политичар * [[Саша Николовски]] (1966) - македонски диригент * [[Маргарита Христова]] (1973) - македонска пејачка * [[Оливера Наковска - Бикова]] (1974) - спортистка во стрелаштво, добитник на златен медал на [[Летни параолимписки игри 2012|Параолимписките игри 2012]] * [[Ѓорѓи Христов (фудбалер)|Ѓорѓи Христов]] ([[30 јануари]] [[1976]]) - македонски фудбалер * [[Игор Дурловски]] ([[1977]]) - македонски оперски пејач * [[Николче Новески]] (1979) - македонски фудбалер * [[Каролина Гочева]] ([[28 април]] [[1980]]) - поп пејачка * [[Јовица Наумчевски]] ([[15 јули]] [[1989]]) - македонски фолк-пејач * [[Анета Мицевска]] ([[25 јули]] [[1984]]) - македонска фолк-пејачка * [[Исмаил Лумановски]] (19 Август 1984) - виртуоз на кларинет од Њујорк * [[Пеце Матичевски]] (1969 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Благојче Силјанов]] (1969 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Влатко Миленковски]] (1972 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Марјан Божиновски]] (1974 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Кире Костадиновски]] (1976 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Бошко Најдовски]] (1976 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Илче Стојановски]] (1976 – 2001) — [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] == Збратимени градови == Градот Битола е збратимен со градовите:<ref>{{нмс|url=http://www.bitolatourist.info/index.php?option=com_content&view=article&id=86%3A2010-04-12-12-12-24&catid=40%3A2010-04-08-22-58-30&Itemid=90&lang=mk|title=Збратимени градови |publisher=www.bitolatourist.info}}</ref> {{Div col|cols=2|small=yes}} * {{знамеикона|Франција}} '''[[Епинал]]''', [[Франција]] од 1968 * {{знамеикона|Австрија}} '''[[Виена|Центар, Виена]]''', [[Австрија]] од 2006 * {{знамеикона|Турција}} '''[[Бурса]]''', [[Турција]] од 1994 * {{знамеикона|Украина}} '''[[Кременчук]]''', [[Украина]] од 2006 * {{знамеикона|Русија}} '''[[Пушкин]]''', [[Русија]] од 2005 * {{знамеикона|Русија}} '''[[Нижни Новгород]]''', [[Русија]] од 2010 * {{знамеикона|Шведска}} '''[[Трелеборг]]''', [[Шведска]] од 1981 * {{знамеикона|Австралија}} '''[[Рокдејл]]''', [[Нов Јужен Велс]], [[Австралија]] од 1985 * {{знамеикона|Бугарија}} '''[[Плевен]]''', [[Бугарија]] од 1999 * {{знамеикона|Бугарија}} '''[[Велико Трново]]''', [[Бугарија]] од 2006 * {{знамеикона|Србија}} '''[[Пожаревац]]''', [[Србија]] од 1976 * {{знамеикона|Србија}} '''[[Стари Град]], [[Белград]]''', [[Србија]] од 2006 * {{знамеикона|Словенија}} '''[[Крањ]]''', [[Словенија]] од 1965 * {{знамеикона|Црна Гора}} '''[[Херцег Нови]]''', [[Црна Гора]] од 21.10.1976 * {{знамеикона|Хрватска}} '''[[Риека]]''', [[Хрватска]] од 2011 * {{знамеикона|Кина}} '''[[Нингбо]]''', [[Кина]] од 2014 Битола има соработка со: * {{знамеикона|Грција}} '''[[Солун]]''', [[Грција]] од 2012 * {{знамеикона|Турција}} '''[[Измир]]''', [[Турција]] од 2013 * {{знамеикона|Албанија}} '''[[Горица (Албанија)|Горица]]''', [[Албанија]] * {{знамеикона|Грција}} '''[[Кожани]]''', [[Грција]] * {{знамеикона|Грција}} '''[[Воден]]''', [[Грција]] * {{знамеикона|Германија}} '''[[Кајзерслаутерн]]''', [[Германија]] {{Div col end}} ==Битола како тема во музиката== * „[[Едно време си бев ерген]]“ - македонска староградска песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=roIk2vnORFc YouTube, Edno vreme si bev ergen - Ansambl Biljana (пристапено на 24.11.2019)]</ref> * „[[Таму долу Битола]]“ - македонска народна песна.<ref>Петранка Костадинова, ''Македонски народни песни''. Mister Company, CD 027, 1999.</ref> * „[[Оро се виет во сред Битола]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 125-126.</ref> * „[[Под Битола ливада]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 127-128.</ref> * „[[Излегов да се прошетам]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 128.</ref> * „[[Кога легна бегу кога заспа]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 129.</ref> * „[[Ленка пишит, Ленка пишит]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 130.</ref> * „[[Ѓорѓија војник отиде]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 130-131.</ref> * „[[Телеграма дојде пукот да се дигат]]“ - македонска народна песна.<ref>Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 131-132.</ref> * „[[Таму долу в ливаѓето]]“ - македонска народна песна.<ref name="ReferenceA">Блаже Тренески, ''Стојна ситноода''. Скопје: Студентски збор, 1981, стр. 133.</ref> * „[[Кираџи млади јабанџи]]“ - македонска народна песна.<ref name="ReferenceA"/> * „[[Бојот се започна]]“ - македонска народна песна.<ref>Ѓорѓи Доневски, ''Сокол ми лета високо''. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 45.</ref> * „[[Јас си појду во Битоља]]“ - македонска народна песна.<ref>Ѓорѓи Доневски, ''Сокол ми лета високо''. Скопје: Културно-уметничкото друштво „Гоце Делчев“, 1978, стр. 131.</ref> * „[[Битола, бабам, Битола]]“ - македонска народна песна.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=cbuKZIEfZFw YouTube, Bitola Babam Bitola (пристапено на 8.11.2019)]</ref> * „[[Од Битола појдов]]“ - македонска народна песна.<ref>''Macedonian Folklore Classics'', Anka Gieva. Macedonian Radio and Television, MP 41048.</ref> * „[[Битола, мој роден крај]]“ - новосоздадена фолк-песна на [[Ајри Демировски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=1PdT6x1nUgI YouTube, Bitola moj roden kraj (пристапено на 8.11.2019)]</ref> * „[[Битола, љубов моја]]“ - новосоздадена фолк-песна на [[Пепи Бафтировски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=hUF3zlKmz5E YouTube, Pepi Baftirovski - Bitola Ljubov Moja (пристапено на 8.11.2019)]</ref> *„[[Ако одам во Битола]]“ - песна на [[Петар Георгиев-Калица]] *„[[Ајде да одиме во Битола]]“ - песна на групата Филиграни *„[[Фала мајко]]“ - песна на групата Филиграни == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Битола во Општина Битола.svg|Битола во рамките на [[Општина Битола]] Податотека:Staklena zgrada Bitola.JPG|Стаклената зграда во Битола Податотека:Pelagonka 2 Bitola.JPG|Пелагонка 2 File:Bitolskata-charsija-MK.JPG|Глетка од битолската чаршија Податотека:Grozdot Bitola.JPG|Станбениот блок „Грозд“ Податотека:Staklena Zgrada 2.JPG|Стаклената зграда од другата страна Податотека:Bitola fountain.JPG|Фонтаната пред музејот Податотека:Clocktower bitola.jpg|Саат-кулата во Битола. Податотека:Philip II statue being bui]lt in Bitola.JPG|Градежните работи на статуата на Филип II во Битола, со саат-кулата во позадина, како и Исак-џамија Податотека:Museum and fountain Bitola.JPG|Музејот на Битола, со фонтаната пред него, и стар станбен блок до нив Податотека:BitolskiKorzo.JPG|Корзо Податотека:Čaršija.JPG|Ат пазар Податотека:Jevrejsko groblje.JPG|Еврејските гробишта Податотека:CrkvaBair.JPG|Поглед од Кркардаш и црквата „40 маченици" Податотека:NI Istitute and Museum Bitola.JPG|Завод и музеј, некогашното османлиско воено училиште Податотека:Spomenik na Branitelite - Bitola 6.JPG|Споменик на Бранителите на Македонија во Битола Bitolcanka vo starogradska nosija.jpg|Битолчанка облечена во староградска носија, снимена во ателјето на браќата Манаки во Битола, 1904 година Податотека:Apteka Calovski, Bitola, Manaki.jpg|Зградата на аптеката Чаловски, стаклена плоча (1930) </gallery> </center> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == {{портал|Битола|Република Македонија}} * [[Прилепско-битолски дијалект]] * [[Битолска битка]] * [[Градски стадион Битола]] * [[Зоолошка градина Битола]] * [[Општина Битола]] * [[Спортска сала Битола]] * [[Хераклеја]] * [[Широк Сокак]] * [[ЕГО]] == Надворешни врски == {{рв|Bitola}} * [http://www.bitola.gov.mk/ Официјална страница] * [https://muzejbitola.mk/ НУ Завод и Музеј Битола]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.manaki.com.mk/ Фестивал на филмска камера „Браќа Манаки“] * [http://makedonija.name/cities/bitola Битола град во Македонија] * [http://www.jewishcommunitybitola.mk Заедница на Евреите во Битола] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201205212227/http://jewishcommunitybitola.mk/ |date=2020-12-05 }} * [http://www.lokumbitola.com.mk Фестивал за Музика Традиција и Храна во Битола] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140825000413/http://www.lokumbitola.com.mk/ |date=2014-08-25 }} * [http://www.ego.com.mk/ Неделен магазин ЕГО Битола] * [http://www.bitolatourist.info/ Туристички портал на Битола] * [http://muzejbitola.mk/foto-galerija/11-bitola-niz-stari-razglednici-foto-galerija Битола низ стари разгледници] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160320000548/http://muzejbitola.mk/foto-galerija/11-bitola-niz-stari-razglednici-foto-galerija |date=2016-03-20 }} * [https://macedoniafromabove.mk/bitola/index.htm?language=mk Битола на дланка - виртуелна тура] {{Geographic Location | Centre = Битола | North = [[Крклино]], [[Могила]] и [[Кукуречани]] | Northeast =[[Долно Оризари]] | East = [[Логоварди]] и [[Поешево]] | Southeast = | South = [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]] и [[Кравари]] | Southwest =[[Буково]], [[Лавци (Битолско)|Лавци]] и [[Брусник (Битолско)|Брусник]] | West = [[Дихово]] | Northwest =[[Раштани (Битолско)|Раштани]] }} {{Населби во Битола}} {{Цркви во Битола}} {{Општина Битола}} {{Градови во Македонија}} {{битола-знаменитости}} {{Избрана}} __ИНДЕКС__ [[Категорија:Битола| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] kqj5304rpd9uzwzwlmfjnxzhwz55yyt 0 1133 5628944 5628088 2026-09-15T13:42:59Z Forbidden History 89259 /* Личности од Прилеп и околината */ 5628944 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Прилеп | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = град | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1 | image1 = Маркови кули Прилеп.JPG | alt1 = Поглед кон Прилеп од Марковите Кули | image2 = Меморијален музеј “11-ти Октомври 1941“ IMG 4856.jpg | alt2 = Меморијален музеј “11-ти Октомври 1941“ | image3 = Споменици на паднатите борци во Прилеп.jpg | alt3 = Могилата на непобедените | image4 = Varoš Monastery, Prilep.jpg | alt4 = Манастирот „Св. Архангел Михаил“ }} | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = Градот под [[Маркови Кули]] | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 20 |lats = 40.00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 33 |longs = 20.00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Пелагониски Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Прилеп]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title =Првпат споменат во | established_date =1014 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 620-650 | population_footnotes = | population_total = 63,308 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = прилепчанец, прилепчанка, [[Список на луѓе од Прилеп|прилепчани]] (мн.)<ref>{{ОДРМЈ|Прилеп}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Прилеп}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 2400 | area_code_type = | area_code = +389 048 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = PP | blank1_name = Патрон | blank1_info = [[Свети Никола]] | iso_code = | website = [http://www.prilep.gov.mk/ www.prilep.gov.mk] | footnotes = }} '''Прилеп''' — [[град]] во југозападниот дел на [[Република Македонија]], сместен во северниот дел на областа [[Пелагонија]] и седиште на [[Општина Прилеп|истоимената општина]]. До него се стигнува преку [[Автопат А3 (Македонија)|автопатот А3]]. Има 63.308 жители (2021 г.) и се наоѓа на 128 километри југозападно од главниот град [[Скопје]]. Прилеп е познат како „градот под [[Маркови Кули (Прилеп)|Марковите Кули]]“ поради неговата близина до кулите што ги изградил легендарниот херој [[Крале Марко|Крали Марко]] (во Прилеп нарекуван Крале Марко). Градот е одликуван со [[орден на народен херој]] на Југославија на [[7 мај]] [[1975]] и е еден од осумте одликувани града во СФР Југославија со овој орден. Покрај тоа носители на овој орден се уште 14 лица кои потекнуваат од Прилеп и Прилепско. Прилеп е вториот по големина град во [[Пелагониски Регион|Пелагонискиот Регион]], по [[Битола]]. == Потекло на името == [[Податотека:Prilep and Marko's Towers.jpg|250п|мини|лево|Прилеп, Марковите Кули и планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]]]] До почетокот на XI век за Прилеп нема податоци од пишани извори. Првиот запис за градот бил забележан два пати во ''Кратката историја'' ({{langx|el|Σύνοψις Ἱστοριῶν}}) на [[Јован Скилица]], и тоа во последните денови од животот на цар Самоил, октомври 1014 г. и непосредно пред неговата смрт, како тврдина ''Πρίλαπον''.<ref name=neskoska>{{cite journal |last1= Нешкоска |first1= Емилија |date= 2018 |title= Кон етимологијата на името на градот Прилеп |url= |journal= Balcanoslavica |volume= 47 |issue= 2 |pages= 157-160 |doi= |access-date=}}</ref> Името е споменувано и во византиските пишани извори од XI век, во записот на византискиот цар Василиј II за правата на Охридската архиепископија. Прилеп е споменуван и во словенските извори од XIV век: ... ''{{старословенски|и градь глаголемии прилѣпъ ... и метохь у прилѣпъ свети ѳеѡдори сь людьми}}...'' Иако првиот запис е од 1014, со сигурност може да се каже дека името на градот постоело и претходно.<ref name=neskoska/> Постојат повеќе претпоставки за потеклото на името на градот Прилеп. Хрватскиот лингвист [[Петар Скок]] ја споменува лексемата ''lijep'', која имала две значења: 1. Тоа што се примило (прилепило) за нешто; 2. Блато, најчесто кал помешана со плева што се лепи. Во овој контекст Скок го споменува и градот Прилеп, т.е. прасл. глагол {{Wikt-lang|en|en:Reconstruction:Proto-Slavic/lěpiti|*lěpiti}} којшто потекнува од индоевропскиот корен {{Wikt-lang|en|en:Reconstruction:Proto-Indo-European/leyp-|*leyp}} со значење 'се придржува'.<ref name=neskoska/> Според едно предание на [[Марко Цепенков]], луѓето кои почнале да се доселуваат, своите куќи ги граделе прилепени до калето на Марко, па поради прилепените куќи и градот го добил името Прилеп. Во истото предание се споменува дека градот бил прилебно место (место каде што се произведувал [[леб]]).<ref>{{наведена книга | last = К. Цепенков | first = Марко | authorlink = Марко Цепенков | title = Македонски народни приказни | publisher= Македонска книга | year = 1989 | isbn = 8636900425 | page = 106 }}</ref> Според некои истражувачи името има [[старословенски јазик|старословенско]] потекло со значење блатно, мочурливо место, место покрај блато.<ref name=muzejprilep>{{Наведена мрежна страница | url = http://muzejprilep.org.mk/muzejska-d/oddelenie-za-istorija/63-prilep-vo-sredniot-vek | title = Прилеп во средниот век | publisher = Завод и Музеј - Прилеп | accessdate = 2015-03-21 | archive-date = 2016-03-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160313144857/http://muzejprilep.org.mk/muzejska-d/oddelenie-za-istorija/63-prilep-vo-sredniot-vek | url-status = dead }}</ref> Меѓутоа, ова толкување има свои пропусти. Првобитната словенска населба се наоѓала на доста високо место, под тврдината Маркови Кули, на надморска височина од околу 700 м. Во такви услови мали се шансите за постоење блато на толку високо место. Во случај да постоело блато, треба да го земеме предвид фактот дека Пелагонија не била единствено место каде што некогаш постоела вода. Во тој случај најверојатно би се очекувало и останати места коишто се наоѓале покрај блато, во своето име да ја содржат лексемата ''леп''.<ref name=neskoska/> Според [[Блаже Конески]] името Прилеп е образувано од личните имиња Прилепа и Прилепка, кои се зачувани во руската антропонимија.<ref name=muzejprilep /> == Историја == {{главна|Историја на Прилеп}} === Праисторија и антички период === [[Податотека:Ceramia from Tabula Peutingeriana.jpg|250п|мини|лево|Според [[Појтингерова табла|Појтингеровата табла]] патот од [[Стоби]] за [[Хераклеја]] поминувал преку Евристон и Керамија (заокружена на картата)]] Градот Прилеп и воопшто населби на подрачјето на поширокиот прилепски регион, датираат уште од антиката, како што е археолошкото наоѓалиште [[Стибера]], кај селото [[Чепигово]]. Во близина на градот, на [[Маркови Кули (Прилеп)|Марковите Кули]] се откриени траги од предисториска населба. Во раната антика тука израснала населбата Керамија (''Ceramie''), обновена во доцната антика, која до крајот на антиката останала селска населба и не прераснала во град и епископија.<ref name=Ivan_Mikulcikj>Иван Микулчиќ, „Средновековни градови и тврдини во Македонија“, Скопје, 1996, стр. 249-250.</ref> === Средновековна историја === Денешната местоположба на градот Прилеп потекнува од раниот среден век, кога Прилеп бил многу важен трговски и воено-стратегиски град. Токму во градот Прилеп, по катастрофалниот пораз на самoиловата војска во [[Беласичката битка]], 1014 година, кога ги видел своите ослепени војници, [[Цар Самоил|царот Самоил]] починал од срцев удар.<ref>{{наведена книга| last1 = Skylitzes | first1 = John | authorlink1 = Јован Скилица | last2 = Wortley | first2 = John | title = John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811–1057: Translation and Notes | publisher= Cambridge University Press | year = 2010 | language = англиски | isbn = 9781139489157 |page= 331 }}</ref> По смртта на Самоил градот потпаднал под византиска власт. Во 1041 година византискиот цар [[Михаил IV Пафлагонецот]] го задушил [[Востание на Петар Делјан|востанието на Петар Делјан]], а локалниот војвода Мануил Ивац се обидел да ја запре византиската војска кај прилепскиот Плетвар со дрвена палисада, но без успех. [[Добромир Хрс]] и неговиот дедо, Мануил Камица, го зазеле Прилеп, но во 1202 [[Алексиј III Ангел|Алексиј III]] повторно ја освоил тврдината.<ref>A. Kazhdan, ‘Prilapos’, The Oxford Dictionary of Byzantium vol. III, 1718</ref> {{Quote box | title = Историска припадност | quote = [[Самоилово Царство]] 970–1014<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1014–1203<br /> [[Второ Бугарско Царство|Бугарско Царство]] 1203–1207<br /> Кнежевство на [[Стрез]] 1207–1214<br /> [[Епирско Деспотство]] 1216–1230<br /> [[Второ Бугарско Царство|Бугарско Царство]] 1230–1246<br /> [[Епирско Деспотство]] 1246–1254<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1254–1257<br /> {{flagicon image|Flag of Serbia (1281).svg|border=no}} [[Кралство Србија (средновековно)|Кралство Србија]] 1296–1298<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1298–1334<br /> {{flagicon image|Flag of the Serbian Empire, reconstruction.svg|border=no}} [[Српско Царство]] 1334–1371<br /> {{flagicon image|Coat of arms of Mrnjavčević family (small).svg|border=no}} [[Прилепско Кралство]] 1371–1395<br /> {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|border=no}} [[Османлиско Царство]] 1395–1913<br /> {{flagicon image|Flag of Serbia (1882–1918).svg|border=no}} [[Кралство Србија]] 1913–1915<br /> {{flagcountry|Кралство Бугарија}} 1915–1918<br /> {{flagicon image|Flag of Yugoslavia (1918–1941).svg|border=no}} [[Кралство Југославија|Југославија]] 1918–1941<br /> {{flagcountry|Кралство Бугарија}} 1941–1944<br /> {{flagicon|Југославија}} [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] 1944–1991<br /> {{flagcountry|Македонија}} 1991–денес<br /> | align = right | width = 20em | fontsize = 90% | bgcolor = #B0C4DE }} [[Податотека:Frescos from St. Nicholas of Varoš 0295.jpg|250п|мини|лево|Фрески од црквата „Св. Никола“]] Низ XIII век Прилеп преминува постојано во рацете на новите господари — двапати на деспотите од [[Епирско Деспотство|Епир]], двапати на [[Второ Бугарско Царство|Бугарија]], еднаш на царот од [[Никејско Царство|Никеја]].<ref name=Ivan_Mikulcikj /> Најпрво, бугарскиот цар [[Калојан]] ја искористил искористил ситуацијата што настанала во Византија со [[Опсада на Цариград (1204)|доаѓањето на крстоносците пред Цариград]] и во 1203 година ja освоил Северна и голем дел од Западна Македонија, меѓу кои и градот Прилеп.<ref name=kosta>{{cite journal |last1= Аџиевски |first1= Коста |date= 1982 |title= Македонија во првите години по формирањето на Латинското царство (1204–1207) |url= |journal= Годишен зборник на Филозофскиот факултет |volume= 34 |pages= 25-38}}</ref> По смртта на Калојан во 1207, како негов господар се јавува властелинот [[Стрез]], кој владеел до неговата смрт во 1214 година. Потоа, Прилеп како и некои други градови во Западна Македонија биле освоени од деспотот на Епир, [[Теодор Комнен]] (1214-1224). По [[Битка кај Клокотница|Битката кај Клокотница]] во 1230 година, помеѓу бугарската и епирската војска, Прилеп потпаѓа под власта на бугарскиот цар [[Иван Асен II]]. По смртта на Иван Асен, на бугарскиот престол доаѓа неговиот малолетен син, [[Калиман I Асен]], па Прилеп повторно бил завземен од епирскиот деспот Михаил Ангел II, сe до 1254 година, кога градот преминал под никејска власт т.е. под возобновената Византиска империја. [[Податотека:Fortress Towers of Marko with Cross.jpg|250п|мини|лево|Средновековен Прилеп, седиште на државата на [[Крали Марко]]]] Се смета дека Прилеп потпаднал под српска власт после српско-византиската војна во 1296-1297 година, што може да се заклучи по тоа што кралот [[Стефан Милутин]] го помагал манастирот Трескавец.<ref name=dedijer>{{наведена книга| last = Дедијер| first = Јевто| title = Нова Србија: (са 40 слика у тексту и картом нове Србије)| language = српски| publisher= Штамп. "Доситије Обрадовић"| year = 1913| page = 206}}</ref> Кога Прилеп повторно потпаднал под византиска власт не е точно познато. Според [[Стојан Новаковиќ]], тоа се случило во 1298 кога [[Стефан Милутин]] се помирил со Византијците и се оженил со византиската принцеза [[Симонида]].<ref name=dedijer/> Во 1334 година Прилеп заедно со цела Македонија стануваат дел од Српското Кралство, на чело со [[Стефан Душан]]. Значајни извори во тој поглед претставуваат трите Душанови повелби - грамоти дадени на манастирот Трескавец. Од нив се дознава дека Прилеп во тоа време бил големо и важно градско средиште и дека цар Душан тука имал свој дворец. Во 1371 година Прилеп станал престолнина на средновековниот македонски феудален владетел, [[Волкашин]], кој го создал [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], со седиште во Прилеп. По неговата смрт во [[Маричката битка]] (1371), го наследил неговиот син, [[Крале Марко]], (во народните преданија и приказни, познат по своите натприродни сили и моќи), кој и по доаѓањето на Турците сè до неговата смрт во [[1395]] година владеел со Прилеп и поширокиот регион на западна и југозападна Македонија. === Османлиски период === [[Податотека:Prilepstreet.png|мини|десно|Улица во Прилеп кон крајот на XIX и почетокот на XX век]] По погубувањето на Крали Марко во [[Битка кај Ровине|Битката кај Ровине]], Романија во 1395 година, Турците го презеле градот. Оттогаш се удомиле и со свои закони и укази управувале не само со населението од Прилеп и Прилепско, туку и со цела Македонија. Ваквиот однос на турската власт кон месното население од Прилепско (кон кое ни малку не била наклонета), може да се види и од еден документ издаден во декември 1565 година. Во овој документ се забележува пристрасноста на прилепскиот суд околу решавањето на спорот помеѓу селаните и некојси војвода од хасовите на везирот Мустафа-паша. Ваквиот став на судот предизвикал и бунт кај населението, со што ќе се случи и првиот поголем бунт на [[Македонци|македонскиот народ]] против турската власт, кога незадоволните [[Мариово|Мариовци]], ќе направат голем протест, проследен со нереди пред судот во Прилеп. Со доаѓањето на [[Турците]], Прилеп од високоразвиен трговски град, се преориентира кон селското производство особено на тутун. Во првата половина на 16 век, Прилел имал 321 куќа, од кои 300 им припаѓале на христијаните, а останатите биле муслимански. Според описите на градот од страна на турскиот патописец [[Евлија Челебија]], кој го посетил Прилеп во 1670 година, населбата била составена од девет маала со илјада куќи изградени со тврд материјал, додека градската чаршија била составена од 200 дуќани.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.62</ref> [[Податотека:Women from Prilep-beginning of XX century.jpg|мини|лево|Жени од Прилеп во почетокот на XX век]] Во XVIII и XIX век во градот се одржувал голем [[панаѓур]], кој бил еден од најголемите во [[Румелија]] и траел 25 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница | url =http://www.muzejprilep.org.mk/en/component/content/article/94-kratka-istorija-na-prilep | title =Кратка историја на Прилеп | publisher =НУ Завод и музеј - Прилеп | accessdate =2012-05-31 | archive-date =2020-06-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20200616001947/http://www.muzejprilep.org.mk/en/component/content/article/94-kratka-istorija-na-prilep | url-status =dead }}</ref> На панаѓурот доаѓале трговци од целиот Балкански Полуостров, а најмногу се тргувало: жито, тутун, килими, стока и др. Во XIX век градот имал 2.800 куќи, 1.100 дуќани, 26 анови, 10 џамии и 5 медреси. Во истиот период, во Прилеп учителствувал големиот македонски преродбеник и собирач на народно творештво [[Димитар Миладинов]], заедно со својот помошник [[Рајко Жинзифов]] и токму во овој период во контакт со Миладинов, [[Марко Цепенков]] (роден прилепчанец) ќе ја прифати идејата на преродбеникот за собирање на македонското народно творештво. Други преродбеници кои учителствувале во Прилеп се: [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]], [[Григор Прличев]], [[Кузман Шапкарев]], [[Јосиф Ковачев]] и др. Во овој период градот бил поделен на христијански и турски дел. Постоеле 17 христијански маала и 10 турски.<ref>{{наведена книга| last = Хаџи Васиљевиќ| first = Јован| title = Прилеп и његова околина| language = српски| publisher= Чупићеве задужбине Л., Београд| year = 1902| page = 32, 33}}</ref> Реформите во војската и администрацијата што почнале да ги спроведуваат турските султани од почетокот на XIX век наишле на отпор, особено кај феудалците во Албанија и Босна. Во 1830 година пашата [[Мустафа Решид Бушатлија]] од [[Скадар]] навлегол во Македонија со цел да ја освои [[Битола]]. Меѓутоа, во неколку битки кај Прилеп и планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], во април и мај 1831 година бил поразен и се повлекол во [[Скадар]]. Во средината на XIX век во Прилеп доаѓа до брз развој на занаетчиството и трговијата. Во овој период во Прилеп биле развиени: казанџискиот, ковачкиот, абаџискиот и ќурчискиот занает, а нешто подоцна почнал да се развива и терзискиот занает. Во овој период Прилеп има три пазарни дена: понеделник, четврток и сабота. Во централниот дел на градот се наоѓала црквата „Св. Благовештение“ или „Стара црква“, како што ја нарекувало населението. Подигната е во 1383 година, најверојатно со помош на еснафите, богатите трговци и граѓани на Прилеп. Нејзини мајстори-градители, ѕидари биле Коста Лауцо и Ристе Тасламиче. Името Коста Лауцо е поврзано и со изградбата на градскиот часовник, саат-кулата во 1858 година.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.63-64</ref> Според структурата на [[ВМОРО]], Прилеп за време на илинденскиот период бил дел од Прилепската околија на Битолскиот револуционерен округ. Илинденското востание ќе има силен одглас во Прилепско, а со борбите раководеле познатите прилепски војводи [[Петар Ацев]] и [[Крсто Гермов]]-Шаќир војвода. На Илинден востаниците во Прилепско ги исекле телеграфските кабли меѓу Прилеп и [[Велес]] како и меѓу Прилеп и [[Битола]], а биле разрушени и некои дрвени мостови по патиштата кон [[Градско]], [[Кичево]], [[Крушево]] и [[Велес]]. Голем број прилепчани активно се вклучиле во [[Младотурската револуција]]. Во септември 1910 година властите уапсиле над 70 граѓани за време на акцијата за разоружување на младотурците. === Балканските и светските војни === {{Panorama |image=File:Панорама на Прилеп за време на Првата светска војна.jpg |fullwidth=12569 |fullheight=600 |caption={{center|Панорама на Прилеп за време на [[Првата светска војна]]}} |alt=Панорама на Приле за време на Првата светска војна |height=175 }} За време на [[Прва балканска војна|Првата]] (1912-1913) и [[Втората балканска војна]] (1913) во Прилеп и неговата околина се воделе жестоки борби. Таква е Битката кај Прилеп помеѓу војските на Кралството Србија и Отоманското Царство, во која отоманската војска била поразена. Крајот на војните се означил со [[Букурешки договор, 1913|Букурешкиот договор]], со кој Македонија била поделена, а Прилеп крајно разурнат и разорен, како дел од Вардарска Македонија ќе влезе во рамките на [[Кралство Србија|Кралството Србија]]. [[File:Прилеп 1930.jpg|thumb|мини|лево|Панорамски поглед на Прилеп во 1930 година]] Ширењето на идеите на [[октомвриската револуција]] во Русија, довело да се формира [[Социјалистичка работничка партија (комунисти)]] во Белград во 1919 година чијашто прва месна организација во Прилеп била формирана истата година, од приврзаници на социјалистичките идеи. [[Податотека:Прилеп во јуни 2013 (9).JPG|мини|десно|Поранешниот бугарски полициски „участок“, со чиј напад од страна на [[Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“|партизанскиот одред „Гоце Делчев“]] на 11 октомври 1941 година започнала [[НОБ|Народноослободителната борба]] против фашистичкиот окупатор.]] Во април 1941&nbsp;г. Прилеп потпаднал под фашистичка окупација. На 8 април таа година во градот влегла германската фашистичка војска, а на 26 април влегла и бугарската војска.<ref name=prilepinfo>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilepinfo.mk/mk/za-prilep/prilep-niz-istorijata/133-prilrp-niz-istorijata | title = Прилеп низ историјата | publisher = www.prilepinfo.mk }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Уште од првите денови на окупацијата се појавил отпор, за конечно на 11.10.1941 година со нападот на бугарската полициска станица од страна на Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев“ да започне [[НОБ|антифашистичкото народно востание]] против окупаторската власт.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=46275 | title = Антифашистичката војна во Македонија | publisher= А1 телевизија }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.morm.gov.mk/morm/mk/ARM/History/History3.html | title = Историја на АРМ | publisher = Министерство за одбрана на РМ | accessdate = 2010-02-18 | archive-date = 2011-09-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110902070803/http://www.morm.gov.mk/morm/mk/ARM/History/History3.html | url-status = dead }}</ref>. Во текот на војната, населението од градот и околните села активно се вклучило во борбите. Во борбите се вклучиле и Сојузот на комунистичката младина на Југославија (СКОЈ) и Антифашистичкиот фронт на жените (АФЖ). Градот бил ослободен на 9 септември 1944, а [[Ослободување на Прилеп|конечното ослободување]] е на 3 ноември истата година. Последните битки за ослободување на градот се водени кај местото Песјо Бртце.<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.vecer.com.mk/?ItemID=3E07D0C5FDFAE440A1A61B1D841BAF71| title = Останаа спомените за Песјо Бртце| publisher = Вечер}}{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на НОВ од Прилеп и прилепско од 8000 учесници, активни борци со оружје в рака биле 2700. Од нив 650 се загинати, 15 прогласени за народни херои (10 загинати во НОВ) и 154 носители на „Партизанска споменица 1941“.<ref name=prilepinfo /> Поради големиот број на борци и жртви кои Прилеп ги дал во Втората светска војна, градот по војната го добил епитетот „град херој“. По војната градот почнал да се развива и напредува во сите сфери. == Географија == [[Податотека:Слонот, Маркови Кули.jpg|мини|десно|Карпата ''Слонот'' на Маркови Кули]] Градот Прилеп се наоѓа во североисточниот дел на најголемата македонска котлина, [[Пелагонија]], односно во [[Прилепско Поле|Прилепското Поле]], како најголема населба и негов центар. Опкружен е со планините [[Бабуна (планина)|Бабуна]] и [[Дрен Планина]]. Од градовите со кои одржува најдобра сообраќајна комуникација, оддалечен е 33 км од [[Крушево]], 43 км од [[Битола]], 37 км од [[Македонски Брод]], 38 км од [[Демир Хисар]], 64 км од [[Кичево]], 48 км од [[Кавадарци]], 79 км од [[Велес]] и 128 км од [[Скопје]]. === Клима === Градот Прилеп и околината се наоѓаат на надморска висина од 550-700 метри, а Прилепското Поле го ограничуваат високи планини (1500м) коишто условуваат умерено-континентална клима. Средната годишна минимална температура според мерниот пункт во Прилеп изнесува 6,1°С додека пак апсолутната максимална температура изнесува до 39,4°С. Овие температури се повисоки од апсолутните максимални температури во Струга, Ресен, Охрид и Битола. Малото количество на врнежи во текот на годината (500-600 мм) е услов за појава на послаби извори на вода.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-turizam-1/ | title = Клима туризам | publisher = Општина Прилеп | accessdate = 2012-07-15 | archive-date = 2012-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120810013113/http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-turizam-1/ | url-status = dead }}</ref> Прилеп и околината во текот на годината имаат најчести ветрови од североисточен правец. Североисточниот ветар дува со максимална брзина 22,5&nbsp;m/s. Југоисточниот ветар дува со просечна брзина од 3,8&nbsp;m/s.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-zemjodelie-1/ | title = Клима земјоделство | publisher = Општина Прилеп | accessdate = 2012-07-15 | archive-date = 2012-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120805115034/http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-zemjodelie-1/ | url-status = dead }}</ref> Градот има повеќе од 250 сончеви денови во годината.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=721555F285D8F44CBDF43B545384B6DC | title = Во Прилеп ќе се гради прва сончева централа | publisher = Утрински Весник }}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Климатска табела | location= Прилеп | Извор = УХМР<ref>{{нмс|url=http://meteo.gov.mk/MeterolKlimaProsekCharts.asp?X=0|title=Просечни вредности за климата во Прилеп|accessdate=6 ноември 2010|publisher=УХМР|archive-date=2009-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230073251/http://www.meteo.gov.mk/MeterolKlimaProsekCharts.asp?X=0|url-status=dead}}</ref>; weatherreports.com<ref>{{нмс|url=http://www.weatherreports.com/prilep?units=c|title=Просеци за времето за Прилеп|accessdate=6 ноември 2010|publisher=weatherreports.com|language=англиски}}</ref> |Јан_прос_макс = 4.4 |Фев_прос_макс = 7 |Мар_прос_макс = 11.3 |Апр_прос_макс = 16 |Мај_прос_макс = 21.4 |Јун_прос_макс = 26.2 |Јул_прос_макс = 28.4 |Авг_прос_макс = 28.5 |Сеп_прос_макс = 24.4 |Окт_прос_макс = 18 |Ное_прос_макс = 10.8 |Дек_прос_макс = 5.7 |Год_прос_макс = |Јан_прос = 0 |Фев_прос = 2.2 |Мар_прос = 6 |Апр_прос = 10.5 |Мај_прос = 15.5 |Јун_прос = 19.7 |Јул_прос = 21.8 |Авг_прос = 21.5 |Сеп_прос = 17.4 |Окт_прос = 11.8 |Ное_прос = 6 |Дек_прос = 1.6 |Год_прос = |Јан_прос_мин = -3.7 |Фев_прос_мин = -1.7 |Мар_прос_мин = 1.3 |Апр_прос_мин = 5.2 |Мај_прос_мин = 9.6 |Јун_прос_мин = 12.9 |Јул_прос_мин = 14.8 |Авг_прос_мин = 14.6 |Сеп_прос_мин = 11.2 |Окт_прос_мин = 6.8 |Ное_прос_мин = 2 |Дек_прос_мин = -1.7 |Год_прос_мин = |Јан_врнежливи_денови = 4.4 |Фев_врнежливи_денови = 3.2 |Мар_врнежливи_денови = 4.7 |Апр_врнежливи_денови = 6.2 |Мај_врнежливи_денови = 6.5 |Јун_врнежливи_денови = 5.9 |Јул_врнежливи_денови = 3.2 |Авг_врнежливи_денови = 3.3 |Сеп_врнежливи_денови = 4.7 |Окт_врнежливи_денови = 6.7 |Ное_врнежливи_денови = 5.6 |Дек_врнежливи_денови = 7.4 |Год_врнежливи_денови = }} === Сообраќај === [[Податотека:ЖС Прилеп 20120807 124308.jpg|мини|десно|Железничката станица во Прилеп]] Прилеп со патишта е поврзан со останатите делови од Македонија. Поважни патни правци се Прилеп-[[Битола]], Прилеп-[[Охрид]] (преку [[Битола]] и [[Ресен]]), Прилеп - [[Кичево]] и патниот правец Прилеп-[[Велес]]-[[Скопје]]. Прилеп е поврзан и со железница со [[Битола]] на југ и [[Велес]] и [[Скопје]] на север, а од [[ЖС „Прилеп“|железничката станица]] во Прилеп во 2010 година отпатувале 149.000 патници.<ref>{{наведена книга| title = Транспорт и други услуги, 2010|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/8.4.11.03_700.pdf| publisher= Државен завод за статистика на Република Македонија| year = 2011| isbn = 9786082270463| page = 17}}</ref> Во градот функционира и јавен автобуски градски превоз. До околните населени места има организирано редовен автобуски или железнички сообраќај. == Население == Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Прилеп бил центар на Прилепскиот Вилает и имал вкупно 438 семејства, од кои 300 христијански семејства, 21 муслиманско семејство, 89 неженети христијани и 28 вдовици христијани. Во градот постоеле маала: Хаџи Убејд, Прилепскиот Кетхуда, Калчар, Хроло, Чипо Манко, Франкопол, Штенар, Арменко, Филип, Грнчар, Дропар, Рајко Согло, Поп-Мелахио, Касапите, Хавлан, Кирклино, Дранина, Ценгеран, Хајатан, Мелко и Пустин Дозан.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.42</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од 1900 година, во Прилеп живееле 24.520 жители, од кои 16.900 [[Македонци]], 6.200 [[Турци]], 480 [[Власи]] и 960 [[Роми]].<ref>Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр.244.</ref> За време на Балканските војни, бројот на населението опаѓа, па така во 1914 година изнесува 22.237 жители. Потоа започнува процес на миграција на турското население и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], а поради тоа населението во градот повторно се намалува и во 1921 година изнесува 18.508 жители. По овие периоди започнува постојан природен прираст на населението. Тоа се јавува најмногу поради доселувањето на извесен број колонисти од [[Кралство Југославија|Југославија]]. Во периодот од 1948 до 1971 бројот на жителите во градот се зголемил повеќе од двапати. Тоа се должи на миграцијата село-град, како и на големиот природен прираст. Денес природниот прираст е во стагнација. Прилеп е [[Градови во Македонија|четврт по големина град]] во [[Македонија]], а според последниот попис од 2002 година, кога Али Чаир, Багеска Ограда, Бончејца, Вишне, Ѓогдере, Ѓоре Спиркоски - Леништанец, Жабино Маало, Карабдалица, Козле, Марино, Ново Корзо, Поткасарни, Поткупи, Рид, Сарика, Старо Корзо, [[Сточен Пазар (Прилеп)|Сточен Пазар]], Табана, Типски, Точила, [[Тризла]], Центар, Чачорица и [[Шарена Чешма (Прилеп)|Шарена Чешма]] се споени, во градот се регистрирани 66.246 жители.<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=14 јули 2016}}</ref> Со новата територијална поделба поранешното село [[Варош]] преку пат на конурбација е споено со градот Прилеп и денес претставува негова приградска населба. Заедно со сите жители во населба [[Варош]], во градот Прилеп вкупно живеат 69.704 жители. (64.756 или 92,9 % [[Македонци]].) ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 66.246 жители (61.320 или 92,56 % [[Македонци]]) и спаѓал во групата на големи градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Заедно со приградската населба [[Варош]] (3.458 ж.), која во статистиките се води како одделно населено место, градот Прилеп имало 69.704 жители. Според последниот попис во [[2021]] година, Прилеп брои 63.308 жители, вклучувајќи ја и приградската населба Варош, која преку пат на конурбација е споена со градот. Етнички гледано, населението според пописот од 2002 година е составено од:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|92.56}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|6.60}} {{Столбен постоток|други|grey|0.34}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.23}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.19}} {{Столбен постоток|Албанци|black|0.03}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.03}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''61.320''' | 92,56 |- | [[Албанци]] | 21 | 0,03 |- | [[Турци]] | 123 | 0,19 |- | [[Роми]] | 4.372 | 6,60 |- | [[Власи]] | 16 | 0,02 |- | [[Срби]] | 151 | 0,23 |- | [[Бошњаци]] | 17 | 0,03 |- |други | 226 | 0,34 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|97.62}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|1.62}} {{Столбен постоток|други|grey|0.28}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.25}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.18}} {{Столбен постоток|албански|black|0.03}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.02}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''64.669''' | 97,62 |- | [[албански]] | 19 | 0,03 |- | [[турски]] | 117 | 0,18 |- | [[ромски]] | 1.072 | 1,62 |- | [[влашки]] | 10 | 0,02 |- | [[српски]] | 163 | 0,25 |- | [[бошњачки]] | 8 | 0,01 |- |други | 188 | 0,28 |} ;Вероисповед Во Прилеп се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|91.56}} {{Столбен постоток|Ислам|green|6.55}} {{Столбен постоток|други|grey|1.79}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.10}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''60.655''' | 91,56 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 4.338 | 6,55 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 63 | 0,10 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 6 | 0,01 |- | други | 1.186 | 1,79 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Прилеп: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1921|18.508 |1931|22.821 |1948|24.816 |1953|29.776 |1961|37.459 |1971|48.202 |1981|60.464 |1991|66.817 |1994|64.897 |2002|66.246 |2021|63.308 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |23.268 |9 |1.207 |1.799 |14 |284 | — |208 | — |'''26.789''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 24.772 | 28 | 2.408 | 1.903 | 9 | 317 | — | 339 | — | '''29.776''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 33.608 | 38 | 884 | — | — | 377 | — | 2.552 | — | '''37.459''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 43.924 | 28 | 2.464 | 201 | — | 471 | — | 1.114 | — | '''48.202''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 55.342 | 31 | 566 | 2.463 | 8 | 391 | — | 1.663 | — | '''60.464''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 61.245 | 29 | 254 | 4.384 | 7 | 305 | — | 593 | — | '''66.817''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 60.786 | 24 | 172 | 3.566 | 7 | 172 | — | 170 | — | '''64.897''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 61.320 | 21 | 123 | 4.372 | 16 | 151 | 17 | 226 | — | '''66.246''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 54.028 | 106 | 82 | 3.966 | 30 | 107 | 14 | 283 | 4.692 | '''63.308''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Населби и маала во Прилеп == [[Податотека:Споменик на Прилепско Езеро.jpg|мини|десно|Прилепско Езеро]] * Али Чаир *Багеска Ограда * Бончејца * [[Варош]] * Вишне * Ѓогдере * Ѓоре Спиркоски - Леништанец * Жабино Маало *Карабдалица * Козле * Марино * Ново Корзо *Поткасарни *Поткупи * Рид * Сарика * Старо Корзо[[Податотека:Prilepski_ploštad.JPG|мини|Плоштадот во Прилеп]] *[[Сточен Пазар (Прилеп)|Сточен Пазар]] *Табана * Типски * Точила *[[Тризла]] *Центар * Чачорица *[[Шарена Чешма (Прилеп)|Шарена Чешма]] == Стопанство == Прилеп е центар на производство на висококвалитетен тутун и цигари, металопреработувачка, електронска, дрвна, текстилна, прехранбена и мермерна индустрија (рудникот „Сивец“). [[Податотека:Tobacco field, Prilep.jpg|мини|десно|Нива со тутун во близина на Прилеп]] [[Тутун]]от е еден од прилепските традиционални култури што успева во македонската клима. Многу од големите светски производители на цигари го користат прилепскиот тутун откако ќе се обработи во нивните локални фабрики. Кога во Прилеп бил основан Институтот за тутун за создавање на нови видови тутун, тоа било прв пример за примена на генетиката во земјоделството на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Повеќето жители на Прилеп опстојуваат со производство на тутун, кој потоа се откупува од [[Тутунски комбинат АД Прилеп]] во Прилеп. Во 2017 година во [[Прилепско Поле]] (општините: Прилеп, Долнени и Кривогаштани) биле произведени 9867 тони тутун,<ref>{{наведена книга|title=Полјоделство, овоштарство и лозарство, 2017|publisher=Државен завод за статистика на Република Македонија|year=2018|isbn=9786082272948|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/5.4.18.01.pdf|last=|first=|location=|pages=}}</ref> што претставува 43% од вкупното количество тутун произведено во Македонија. Покрај тутунопроизводството во Прилеп, од големите индустриски претпријатија работат и [[Прилепска пиварница]], мермерниот комбинат, индустријата за висока технологија „Микросам“ која е позната во светот по големиот број произведени роботи и разни технолошки изуми, повеќе фабрики за мебел, градежни материјали и воена опрема. Во градот функционираат и јавните претпријатија: ЈКП Комуналец, ЈКП Водовод и канализација, ЈКП Пазари и ЈП за просторни и урбанистички планови. [[Податотека:Panorama_of_Prilep,_2019.jpg|алт=Panorama of Prilep from Hotel Kristal Palas, 2019|мини|Панорама на Прилеп]] {| class="wikitable" |'''Претпријатие''' |'''Дејност''' |'''Вработени''' |- |[http://tkprilep.com.mk/ Тутунски комбинат Прилеп] |тутунска |1200 |- |[http://www.mermeren.com/ Мермерен комбинат] |рударство |585 |- |[http://www.vitaminka.com.mk/ Витаминка] |прехранбена |560 |- |[http://www.eurokompozit.mk/mk/frontpage/ Еурокомпозит] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140423025849/http://www.eurokompozit.mk/mk/frontpage/ |date=2014-04-23 }} |Наменска |383 |- |[http://www.comfy-angel.com.mk/index-mk.html Комфи Ангел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111113515/http://www.comfy-angel.com.mk/index-mk.html |date=2012-01-11 }} |Текстилна |300 |- |[http://www.metalecprilep.com.mk/ Металец] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530172548/http://metalecprilep.com.mk/ |date=2013-05-30 }} |Метална |253 |- |[http://prilepskapivarnica.com.mk/index.php/mk Прилепска пиварница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130721064904/http://www.prilepskapivarnica.com.mk/index.php/mk |date=2013-07-21 }} |Производство на пијалаци |250 |- |[http://www.pec11okt.com.mk/mk/index-mk.html 11 октомври] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120109075752/http://www.pec11okt.com.mk/mk/index-mk.html |date=2012-01-09 }} |Печатарска |170 |- |[http://www.zitoprilep.com.mk Жито Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181004233310/http://www.zitoprilep.com.mk/ |date=2018-10-04 }} |Прехранбена |150 |- |[http://www.mikrosam.com/ Микросам] |Композитни материјали |80 |} == Образование == [[Податотека:Prilepska shkola od 1893.jpg|мини|десно|Фотографија од 1893 година, од битолскиот фотограф [[Анастас Лозанчев]]. Претставува група ученици од Француското училиште во Прилеп]] [[Податотека:Споменици на паднатите борци - Прилеп.jpg|мини|лево|[[Могила на непобедените]]]] [[Податотека:Куќата на Бектешоски, Прилеп.JPG|мини|лево|[[Куќа на Бектешовци|Куќата на Бектешовци]] изградена во 1923 г. и прогласена за споменик на културата.]] Образованието во Прилеп се одвива во повеќе училишта. Основни училишта се: [[ОУ „Блаже Конески“ - Прилеп|ОУ „Блаже Конески“]], [[ОУ „Гоце Делчев“ - Прилеп|ОУ „Гоце Делчев“]], [[ОУ „Добре Јованоски“ - Прилеп|ОУ „Добре Јованоски“]], [[ОУ „Кире Гаврилоски Јане“ - Прилеп|ОУ „Кире Гаврилоски Јане“]], [[ОУ „Климент Охридски“ - Прилеп|ОУ „Климент Охридски“]], [[ОУ „Кочо Рацин“ - Прилеп|ОУ „Кочо Рацин“]] и [[ОУ „Рампо Левката“ - Прилеп|ОУ „Рампо Левката“]]. Во составот на основните училишта функционираат и повеќе подрачни училишта во градот и околните села. Средните училишта се: [[Гимназија „Мирче Ацев“ - Прилеп|Гимназијата „Мирче Ацев“]], а од стручните: [[СОЕПТУ „Кузман Јосифовски Питу“ - Прилеп|СОЕПТУ „Кузман Јосифовски Питу“]], [[СОУ „Ѓорче Петров“ - Прилеп|СОУ „Ѓорче Петров“]], [[СОУ „Ристе Ристески - Ричко“ - Прилеп|СОУ „Ристе Ристески - Ричко“]] и [[СУ „Орде Чопела“ - Прилеп|СУ „Орде Чопела“]], на кои постојат голем број на стручни насоки. Од високото образование постои [[Економски факултет - Прилеп|Економскиот факултет]], како и дисперзирани студии за информатика и компјутерска техника и земјоделство,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.uklo.edu.mk/categories/view/91 | title = Додипломски студии | publisher = УКЛО | accessdate = 2010-04-13 | archive-date = 2010-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100805051703/http://www.uklo.edu.mk/categories/view/91 | url-status = dead }}</ref> производство и преработка на тутун,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fznh.ukim.edu.mk/mk/20100912286/proizvodstvo-i-prerabotka-na-tutun.html | title = Производство и преработка на тутун (Дисперзирана настава во Прилеп) | publisher= Факултет за земјоделски науки и храна, Скопје }}</ref> рударство, [[геологија]] и инженерство на природни ресурси. Исто така, во Прилеп функционираат и постдипломски студии при Институтот за композитни материјали и [[роботика]].<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.iacr.edu.mk/pages/postgraduate-studies/| title = Постдипломски студии| publisher= Институт за композитни материјали и роботика - Прилеп| language = англиски }}</ref> == Култура == * [[Институт за старословенска култура]] - ИСК генерално се занимава со етногенезета на старите Словени, преку истражувањата на археолозите, историчарите на уметност, етнолозите, лингвистичарите и други помошни историски науки. Формиран е како Центар за истражување на старословенската култура при Музејот на град Прилеп, а во 1980 година се осамостојува како институција од научен карактер. Негов основач е тогашниот директор на Музејот на град Прилеп - проф. д-р. Бошко Бабиќ, а подоцна и негов директор од 1980 година. {{double image|right|Прилепски бранители.JPG|120|Прилепски бранители (2).JPG|240|Споменици посветени на десетте прилепски бранители кои во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|конфликтот во 2001 година]] загинаа кај месноста Карпалак}} * [[Центар за современа ликовна уметност]] (ЦСЛУ) - Уметничка колонија, којашто секоја година (во летниот период во месеците јули и свгуст) се одржува во центарот на градот Прилеп, за време на Прилепското културно лето. Основана е во 1957 година, од страна на историчарот на уметност и археолог - проф. д-р. Бошко Бабиќ (директор на ЦСЛУ до 1981 година, а потоа и нејзин доживотен почесен претседател), по негова иницијатива и исто така по иницијатива на неговиот пријател и долгогодишен соработник на ЦСЛУ - академскиот сликар Ристо Лозановски. Уметничката колонија е една од најстарите во Југоисточна Европа, а е најстара на Балканот. Секоја година, се одржуваат, редовни четири работилници: „Интернационалната сликарска колонија'' (започната 1957&nbsp;г.), „Интернационален вајарски симпозиум „Мермер"'' (1963&nbsp;г.), „Интернационално студио за пластика во дрво'' (1971) и ''Интернационално ателје за скулптура во метал'' (1984). Периодично се одржуваат и други работилници, како: „Уметничка Фотографија, Керамика, Витраж, Мозаик, Графика'', а од 2005 година и „Студиото за пластика во пластика'', основано по инцијатива на директорот на ЦСЛУ Диме Јанески (на функција од 1981 година до денес) и академскиот вајар Предраг Јаневски.'' * [[Македонски театарски Фестивал „Војдан Чернодрински"]] - кој се одржува во чест на првиот модерен македонски автор на драми, [[Војдан Чернодрински]], кој е роден во село Селци, Струшко во 1875&nbsp;г. Основан е во 1965 година, од страна на познати македонски глумци, кои ја дале целата нивна поддршка, како што се: [[Нада Гешоска]], [[Димче Гешоски]], режисерот [[Мирко Стефановски|Мирко Стефаноски]] и други. Овој театарски Фестивал е најголемиот и најзначајниот за македонската театарска дејност, како и пошироко на Балканот, чии признанија се од голема важност во животот на глумците. Се одржува секоја година, во првата недела од јуни. * [[Манастир]]от во [[Зрзе]] и манастирот „[[Св. Архангел Михаил]]“, кои имаат фрески од XII и XIV век, се значајни знаменитости на културата во Прилеп. * Исто така е важен манастирот „[[Трескавец]]“, кој се наоѓа на падините под врвот Златоврв каде се снимени дел од сцените на филмот „[[Пред дождот]]“ на [[Милчо Манчевски]]. == Уметност и архитектура == [[Податотека:Црква “Благовештение“.jpg|мини|десно|[[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Црквата „Св. Благовештение“]]]] [[Податотека:Храм „Св. Кирил и Методиј“ 1.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Кирил и Методиј“]] Постојат неколку антички знаменитости во Прилеп, вклучувајќи една кај [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], црквата „Св. Никола“ од XIII век, црквата „Св. Успение Богородично“ („[[Трескавец]]“), црквата „[[Црква „Свето Преображение“ - Прилеп|Св. Преображение]]“ и „[[Могилата на непобедените]]“, споменик во чест на жртвите од фашизмот кој се наоѓа во централниот парк на Прилеп. Познато е дека постои голема римска [[некропола]] каде се најдени голем број на ѕидини. Римски урнатини се наоѓаат и блиску до [[Варошки Манастир|Варошкиот Манастир]], изграден на стрмните падини на ридот, каде подоцна е населена средновековна заедница. Голем број на раноримски гробници, некои со скулптурни релјефи на починатите или од „тракискиот јавач“ и други споменици од официјална природа, се наоѓаат во двориштето на црквата под јужната падина на [[Варош]]. Некои од најголемите споменици биле изградени во ѕидовите на црквата. Најважниот антички споменик е стариот град [[Стибера]] ситуиран на ридот Бедем близу [[Чепигово]], во централниот дел на [[Пелагонија]]. Манастирот [[Трескавец]], е изграден во XII век во планините на 10км северно од Прилеп, под Златоврв, на работ на мала висорамнина на околу 1100 метри надморска висина. Други инскрипции во Трескавец вклучуваат неколку римски творби од I век посветени на [[Аполон]]. Старата [[тврдина]] била користена од Римјаните, а подоцна Византијците. Во средновековието, [[Крале Марко]] ја обновил цитаделата, правејќи ја важна воена тврдина. Дури и [[Самуил|Цар Самуил]] дошол таму по поразот на [[Беласица]] во [[1014]] година. Од Прилеп потекнуваат ликовните уметници: [[Ѓорѓи Ачески]], [[Јордан Грабулоски]], [[Рубенс Корубин]], [[Боро Митриќески]], [[Борко Лазески]], [[Ангеле Иваноски]], [[Ристо Калчевски]]. ;Цркви *[[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Црква „Св. Благовештение“]] - позната како Стара Црква; *[[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Прилеп|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] - црква градена во периодот 1926-1936 <ref name="олд">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveti-kiril-i-metodij.html|title=ЦРКВА „СВЕТИ КИРИЛ И МЕТОДИЈ“ – ПАРАКЛИС|accessdate=2012-04-25|archive-date=2014-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308001704/http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveti-kiril-i-metodij.html|url-status=dead}}</ref>; *[[Црква „Св. Преображение“ - Прилеп|Црква „Св. Преображение“]] - се наоѓа во самиот центар на градот; *[[Црква „Св. Петка“ - Прилеп|Црква „Св. Петка“]] - црква од поново време. Се наоѓа во населбата Точила<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kurir.mk/republika/opstini/57798-Donirani-sredstva-za-izgradba-na-crkvata-Sv-Petka-vo-Prilep|title=Донирани средства за изградба на црквата Св. Петка во Прилеп|last=|first=|date=20 јануари 2012|work=|publisher=Курир|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314115632/http://kurir.mk/republika/opstini/57798-Donirani-sredstva-za-izgradba-na-crkvata-Sv-Petka-vo-Prilep|archive-date=2012-03-14|dead-url=|accessdate=2012-04-25|url-status=dead}}</ref>; *[[Црква „Св. Троица“ - Прилеп|Црква „Св. Троица“]] - гробјаснка црква која се наоѓа се наоѓа на Песјобрдо; *[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Прилеп|Црква „Св. Константин и Елена“]] - се наоѓа во населбата Аличаир. Поставени темели во 2012;<ref name="дневник">{{цитирање вести|url=http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=D853FCF2D38F2143821411470E2699F7|title=Осветени темели на уште на една црква во Прилеп|last=|first=|date=24 април 2012|work=|accessdate=2012-04-25|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Дневник}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Црква „Св. Пантелејмон“ - Прилеп|Црква „Св. Пантелејмон“]] - се наоѓа во дворот на градската болница. Поставени темели во 2012<ref name="дневник" />; *[[Црква „Св. Наум Охридски“ - Прилеп|Црква „Св. Наум Охридски“]] - се наоѓа покрај спортската сала „Македонија“. Поставени темели во 2012<ref name="дневник" />; *[[Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Прилеп|Црква „Покров на Пресвета Богородица“]] - се наоѓа на три километри од Прилеп, кај месноста Кула,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://dnevnik.mk/?ItemID=49D1E4C0C25C064BAC3A5ED3F377869F |title=''Сонуваниот храм се издигна кај Кула'' |accessdate=2014-10-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304192750/http://dnevnik.mk/?ItemID=49D1E4C0C25C064BAC3A5ED3F377869F |url-status=dead }}</ref> осветена на 13 октомври 2018 година<ref>[https://sitel.com.mk/dvajca-brakja-od-prilepsko-sekoj-den-11-godini-gradele-crkva-deneska-beshe-osvetena ''Двајца браќа од прилепско секој ден 11 години граделе црква, денеска беше осветена'']</ref>; *[[Црква „Св. Трифун“ - Склештен Мост|Црква „Св. Трифун“]] - се наоѓа во месноста Склештен Мост и традиционално се посетува за време на закројувањето на лозјето на Трифуновден<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prilep.gov.mk/news/mk/gradonacalnikot-risteski-gi-zakroi-lozite-vo-mesnosta-skleshten-most/|title=Градоначалникот Ристески ги закрои лозите во месноста Склештен мост|date=10 февруари 2016|publisher=Општина Прилеп|accessdate=2017-02-26|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609094744/http://www.prilep.gov.mk/news/mk/gradonacalnikot-risteski-gi-zakroi-lozite-vo-mesnosta-skleshten-most/|url-status=dead}}</ref>; ;Археолошки наоѓалишта *[[Али Чаир (Прилеп)|Али Чаир]] — населба од неолитското и римското време; *[[Баба (Прилеп)|Баба]] — тврдина и депо на монети од доцноантичкото време; *[[Бакалница (Прилеп)|Бакалница]] — некропола од доцноантичкото време; *[[Болница (Прилеп)|Болница - Учителско Училиште]] — населба од неолитското, некропола од железното и осамен наод од римското време; *[[Бончеица (Прилеп)|Бончеица]] — населба и некропола од доцноантичкото време; *[[Долно Садово (Прилеп)|Долно Садово]] — населба од неолитското време; *[[Илино (Прилеп)|Илино]] - средновековна некропола *[[Каменица (Прилеп)|Каменица]] — населба од бакарното време; *[[Караташ (Прилеп)|Караташ]] — некропола од римското време; *[[Касарни (Прилеп)|Касарни]] — некропола од железното време; *[[Кладенец (Прилеп)|Кладенец]] — случајни наоди - монети од римското време; *[[Крклари (Прилеп)|Крклари]] — некропола од хеленистичкото време; *[[Кукул (Прилеп)|Кукул]] — населба од римското време; *[[Куршумли-ан (Прилеп)|Куршумли-ан]] — осамени наоди од римското време; *[[Параклис (Прилеп)|Параклис]] — осамен наод од римското време; *[[Поводеници (Прилеп)|Поводеници]] — случаен наод од римското време; *[[Силос (Прилеп)|Силос]] — некропола од римското време; *[[Тополка (Прилеп)|Тополка - Шилево]] — некропола од доцноантичкото време; *[[Тражица (Прилеп)|Тражица]] — фурна од римското време; == Редовни настани == * „[[Пиво фест]]“ - фестивал на [[пиво]]то со голема посетеност и разни домашни и странски естрадни гости. * Интернационални сликарски и вајарски работилници во организација на ЦСЛУ-Прилеп, основано уште од далечната 1957 година. == Личности од Прилеп и околината == {{Div col|cols=2}} * ([[1300]] - [[1349]]), [[Григориј Акиндин]], книжевник и теолошки мислител, прогласен за еретик; * ([[1320]] - [[1406]]), [[Никодим Тисмански]], преподобен, светец, книжевник, исихаст, црковен политичар; * ([[1335]] - [[1395]]), [[Крале Марко]], [[среден век|средновековен]] владетел; * ([[1829]] - [[1920]]), [[Марко Цепенков]], македонски преродбеник, еден од најголемите собирачи на народно творештво; * ([[1860]] - [[1908]]), [[Атанас Бадев]], композитор, хорски и музички теоретичар; * ([[1864]] - [[1921]]), [[Ѓорче Петров]], македонски револуционер, еден од раководителите на ЦК на [[ВМРО]]; * ([[1865]] - [[1912]]), [[Пере Тошев]], македонски револуционер, еден од најзначајните членови на ЦК на [[ВМРО]]; * ([[1868]] - [[1962]]), [[Крсто Гермов]] (''Шаќир Војвода''), илинденски војвода и прв претседател на Народното собрание на асномска Македонија; * ([[1877]] - [[1939]]), [[Петар Ацев]], македонски револуционер за време на владеењето на [[Отоманското Царство]] со Македонија; * ([[1880]] - [[1943]]), [[Али Фетхи Окјар]], премиер на Република Турција и претседател на турскиот парламент; * ([[1897]] - [[1944]]), [[Методија Шаторов - Шарло]], македонски комунист, национален деец; * ([[1898]] - [[1966]]), [[Димитар Талев]], бугарски писател; * ([[1902]] - [[1957]]), [[Методија Андонов - Ченто]], прв претседател на [[АСНОМ]]; * ([[1909]] - [[1944]]), [[Круме Волнароски]], народен херој на Југославија; * ([[1909]] - [[1942]]), [[Рампо Левков]], народен херој на Југославија; * ([[1909]] - [[1988]]), [[Круме Кепески]], автор на првата книга за граматика за македонски јазик * ([[1912]] - [[1942]]), [[Борка Велески]], народен херој на Југославија; * ([[1912]] - [[1942]]), [[Јордан Чопела]], народен херој на Југославија; * ([[1915]] - [[1944]]), [[Кузман Јосифоски - Питу]], организатор на антифашистичкото ослободително движење за време на [[НОБ]], познат како вториот Гоце Делчев, народен херој на Југославија; * ([[1915]] - [[2004]]), [[Илија Џувалековски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец, режисер и педагог.; * ([[1915]] - [[1943]]), [[Мирче Ацев]], народен херој на Југославија; * [[Алекса Гаврилоски]], соработник со илинденските револуционери и учесник во заднината на НОВ на Македонија * ([[1918]] - [[1944]]), [[Кире Гаврилоски]], народен херој на Југославија; * ([[1927]] - , [[Загорка Гаврилоска]], учесник во НОВ на Македонија * ([[1918]] - [[2002]]), [[Илија Милчин]], македонски глумец, режисер, јазичар и преведувач, почесен член на ДПМ; * [[Блага Ристеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Ангелоска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Стојчева]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милка Богданоска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Аргида Андреевска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Ачкоска]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија и дел од редакцијaта на списанието [[Македонка (списание)]] * [[Цветанка Антулеска]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васе Аполеска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Аризаноска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Маре Бајрамческа]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Беличанец]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * [[Симка Белазелкоска]] (р. 1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цветанка Блажеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Божиноска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Боцеска]] (р.1870) — учесник во НОВ на Македонија * [[Илка Василеска]] (1923-1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Илка Везироска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Еленица Велеска]] (р.1930) — учесник во НОВ на Македонија * [[Велика Венкоска]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Грижоска|Стеве Стеваноска Грижоска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Фанче Дамеска|Фанче Николова Дамеска]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица 1941 * [[Богданка Данеска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Димитроска]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија * [[Благородна Димитрова|Благородна Алексова Димитрова]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добра Димитроска|Добра Богоева Димитроска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Стевка Димова|Стевка Рампова Димова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Димоска|Мара Михајлоска Димоска]] (1920 — 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Димоска|Вера Ангелова Џамбазова Димоска]] (1918-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Донеска|Блага Милеска Танева Донеска]] (1914-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Љуба Зисова|Љуба Ташкова Зисова]] (1927-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стева Ѓорѓиеска]] (р.1900) — учесник во НОВ на Македонија * [[Сотир Ѓорѓиевски-Сотката|Сотир Ѓорѓиески - Сотката]] (1921-1944 ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Вујанац|Цвета Мирисалоска-Наскова Вујанац]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пара Андреевска (Прилеп)|Пара Андреевска]] (р.1888) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пандора Тодева]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска Споменица 1941 година * [[Стева Бојкоска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска Споменица 1941 година * [[Јулка Бешироска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Делова|Добрила Кузева Делова]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милица Димеска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Димеска|Спасија Андонова Димеска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Димеска|Мара Михајлова Димеска]] (1926 — 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Георгиева]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Жереска|Добрила Балент Жереска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јорданка Златеска|Јорданка Бошкова Златеска]] (1 јули 1922 — 3 мај 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Тодорка Зуграфоска-Илијоска]] (р.1922 ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Иванова|Менка Димова Иванова]] (р.1927) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Иваноска|Менка Игеска Иваноска]] (9 февруари 1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Партизанска споменица 1941]] * [[Павлина Иваноска|Павлина Тодороска Иваноска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Боца Иваноска]] (1923 — 1959) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година * [[Спасија Иваноска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Илиеска|Блага Рампова Илиеска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиоска|Љубица Јорданоска Илиоска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Јанакиева|Блага Димитрова Јанакиева]] (р.1909) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мира Јанеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Јанеска|Блага Орданоска Јанеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Орданоска-Оровчанец|Даница Јанкова Орданоска-Оровчанец]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Гена Орданова|Гена Јанковска Орданова]] (р.1893) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вета Јанкулова|Вета Костова Јанкулова]] (р.1871) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Јанкулоска|Даница Петрева Јанкулоска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Јованова|Спасија Георгиева Јованова]] (р.1899) — учесник во НОВ на Македонија * [[Верка Јованова|Верка Колиштркоска Јованова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цена Ристеска|Цена Ристеска - Џинорозо]] (? — 1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ * [[Милка Јованоска]] (1924 —) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добра Јованоска|Добра Цекова Јованоска]] (1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица 1941 * [[Елена Јованоска|Елена Кусеска Јованоска]] (1920 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Јорданова|Весела Коцева Јорданова]] (1926 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрица Јорданова]] (1918 — ) — учесник во НОВ на Македонија и е носител е на Партизанска споменица 1941 * [[Горица Кајџаноска]] (1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васа Капчева]] (р.1916-) — учесник во НОВ на Македонија и носител е на Партизанска споменица 1941 * [[Анѓа Кимова|Анѓа Јованова Кимова]] (р.1887) — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Кипарова]] (р.1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ангелина Китаноска]] (р.1922-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Донка Козароска]] (р.1884) — учесник во НОВ на Македонија * [[Павлина Колароска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васе Конеска|Васе Блажева Конеска]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Константинова|Весела Димкова Константинова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цветанка Костоска|Цветанка Миланова Костоска]] (1924 — 1943) — работничка и борец во НОВ на Македонија * [[Вангелица Котеска]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија, политички комесар и санитетска работничка. Носител на Орден за храброст и Орден за заслуги за народот III ред * [[Цветанка Коцева|Цветанка Јанакиоска Коцева]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Крнческа|Стеве Јованоска Крнческа]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија. * ([[1926]] - [[2003]]), [[Тодорка Кондова-Зафировска]], македонска театарска, филмска и телевизиска глумица и режисер; * ([[1946]] - [[2015]]), [[Благоја Спиркоски-Џумерко]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * ([[1948]] - [[2011]]), [[Кирил Ристоски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1919]] - [[2006]]), [[Вера Ацева]], народен херој на Југославија; * ([[1919]] - [[2001]]), [[Борко Темелковски]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - [[2001]]), [[Крсте Црвенковски]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - [[1993]]), [[Блаже Конески]], македонски преродбеник, поет и татко на македонскиот јазик и литература; * ([[1921]] - [[1942]]), [[Борка Талески]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - ), [[Илија Јовановски]], с. [[Топлица]], народен херој на Југославија; * ([[1922]] - [[1995]]), [[Ѓоре Дамевски]], народен херој на Југославија; * ([[1925]] - [[2013]] ), [[Атанас Забзаноски]], народен херој на Југославија; * ([[1932]] - [[1984]]), [[Дарко Дамески]], македонски глумец; * ([[1930]] - [[2003]]), [[Нада Гешоска]], македонска театарска, филмска и телевизиска глумица; * ([[1945]] - [[2021]]), [[Трајче Иваноски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1943]] - ), [[Ненад Милосављевиќ]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1947]] - ), [[Блага Петреска]], македонска фолк пејачка; * ([[1980]] - ), [[Елена Велевска]], македонска фолк пејачка; {{Div col end}} :''Поврзано целосна [[Список на личности од Прилеп]], [[:Категорија:Родени во Прилепско]], [[:Категорија:Починати во Прилепско]]'' == Збратимени градови == Градот Прилеп е збратимен со градовите<ref>http://www.prilep.gov.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=261</ref>: {{Div col|cols=2|small=yes}} * [[Податотека:Flag of Bulgaria.svg|20px]] [[Асеновград]], [[Бугарија]] * [[Податотека:Flag of China.svg|20px]] [[Дејанг]], [[Кина]] * [[Податотека:Flag of Poland.svg|20px]] [[Радом]], [[Полска]] * [[Податотека:Flag of the United States.svg|20px]] [[Гарфилд]], [[САД]] * [[Податотека:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[Тополчани (Словачка)|Тополчани]], [[Словачка]] * [[Податотека:Flag of Australia.svg|20px]] [[Винсент]], [[Австралија]] * [[Податотека:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Тире]], [[Турција]] * [[Податотека:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Чернигов]], [[Украина]]<ref>[http://www.plusinfo.mk/vest/25740/Prilep-se-zbratimi-so-ukrainski-Chernigov Прилеп се збратими со украински Чернигов]</ref> * [[Податотека:Flag of Slovenia.svg|20px]] [[Копер]], [[Словенија]] {{Div col end}} ==Прилеп како мотив во уметноста== * „Хроника на Прилеп“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Црн овен''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 16.</ref> == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Prilep spomenik Aleksandar Makedonski).JPG|Споменикот на Александар Македонски Податотека:Clock Tower Prilep.jpg|[[Саат-кула (Прилеп)|Саат-кулата]] Податотека:Sušenje duvana u Prilepu.JPG| Сушници со тутун Податотека:Ulaz u Prilepsku pijacu.JPG|Влез во прилепскиот пазар Филип II Податотека:Pogled na Markovi kuli (Markovu tvrđavu) iz Prilepske ulice.JPG|Поглед кон Маркови Кули Податотека:Prilep 023.JPG|Поранешниот хотел „Југославија“ Податотека:Економски факултет - Прилеп.jpg|[[Економски факултет - Прилеп|Економскиот факултет]] во Прилеп Податотека:Prilep 03.JPG|Дом на културата „Марко Цепенков“ Податотека:Prilep 042.JPG|Улица во Старата чаршија Податотека:Inv br 137.jpg|Експонати во [[Музеј на тутун|Музејот на тутун]] во Прилеп Податотека:Osloboduvanje na Prilep, 1944.jpg|Свечен пречек на раководители на НОВ и ПОМ по повод ослободувањето на Прилеп. (3 ноември 1944) Податотека:Могила на Непобедените - Прилеп......jpg|Спомен комплекс „[[Могила на непобедените]]“ Податотека:Споменик на паднатите борци - Прилеп 1.JPG|Споменик посветен на паднатите борци од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] Податотека:Споменик на Пеце Атанасоски во Прилеп (2).JPG|Споменик на [[Пеце Атанасовски|Пеце Атанасоски]] Податотека:Црква Св. Димитрија, Варош, Прилеп IMG 4659.jpg|Црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Варош|Свети Димитрија]]“ во [[Варош]] Податотека:Споменик на Кузман Јосифовски Питу во Прилеп (2).JPG|Споменик на [[Кузман Јосифоски - Питу|Кузман Јосифовски - Питу]] </gallery> </center> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prilep}} * [http://www.prilep.gov.mk/ Официјална страница на општината Прилеп] * [http://www.oldprilep.com/ Стар Прилеп - Да се потсетиме, да не заборавиме!] * [http://gradskiprevozprilep.com/ Јавен градски превоз - Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140420130402/http://gradskiprevozprilep.com/ |date=2014-04-20 }} * [http://www.isk.edu.mk/ Институт за старословенска култура - Прилеп]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://markocepenkov.org/ Национална установа центар за култура „Марко Цепенков“ - Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131107043453/http://markocepenkov.org/ |date=2013-11-07 }} * [http://www.komunalecprilep.com.mk/ ЈКП Комуналец - Прилеп] * [http://www.tkprilep.com.mk/?jazik=2&id=01 Тутунски комбинат АД Прилеп] * [http://www.pivofestival.mk/ Пиво фест] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220520000851/http://pivofestival.mk/ |date=2022-05-20 }} {{Населби во Прилеп}} {{Општина Прилеп}} {{Градови во Македонија}} {{Градови-херои на СФРЈ}} [[Категорија:Прилеп| ]] klo9leof38ttblyavud13xdlrpoyehx 0 1153 5628919 5627964 2026-09-15T13:06:55Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628919 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Куманово | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Панорама на Куманово | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = {{Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q54452"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=13|frame-lat=42.133|frame-long=21.716|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q54452|title=Куманово}} | map_alt = | map_caption = Местоположба на Куманово во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 08 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 43 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Североисточен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Куманово]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = Првпат споменат во | established_date = 1519 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric <!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 330 | population_footnotes = | population_total = 75051 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = кумановец, кумановка, [[Список на луѓе од Куманово|кумановци]]/кумановчанец, кумановчанка, кумановчани<ref>{{ОДРМЈ|Куманово}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Куманово}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 1300 | area_code_type = | area_code = +389 031 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = KU | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://kumanovo.gov.mk/ www.kumanovo.gov.mk] | footnotes = }} '''Куманово''' — [[Главен град|главен]] и најголем [[Градови во Македонија|град]] во [[Североисточен Регион|Североисточниот Регион]] кој се наоѓа во североисточниот дел на [[Република Македонија]], на надморска височина од 340 метри, распространет од двете страни на [[Липковска Река]], [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] и [[Кумановска Река]], и претставува административен и економски центар на областа [[Жеглигово]], која е заградена со високи планини. Куманово е трет град по број на жители во [[Македонија]] и има население од 70.842 жители (2002), од кои 42.840 се [[Македонци]], а според Пописот од 2021, втор со 75.051 жител, од кои 43.280 се Македонци. Градот Куманово е административно седиште на [[Општина Куманово|истоимената општина]]. == Етимологија == Според легендата името на населбата потекнува од името на воинственото племе [[Кумани]] кои во [[1094]] година, навлегле во овој крај и извесно време се задржале на територијата на денешната кумановска општина и пошироко.<ref>Здружение на професори по географија на Македонија „Проф. Д-р Љубе Миленковски“- Скопје, Филип Ѓошевски, [https://www.geograf.mk/clenovite-pishuvaat/995-kumanichevo-edno-ischeznato-selo-vo-kumanovskiot-kraj Куманичево - едно исчезнато село во Кумановскиот крај.]</ref><ref>Victor Spinei (2009) The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century, Brill, {{ISBN|9789047428800}}, p. 317.</ref><ref>Mykola Melnyk (2022) Byzantium and the Pechenegs. The Historiography of the Problem. Brill, {{ISBN|9789004505223}}, p. 180.</ref> Според друга легенда името потекнува од зборот "кум" на словенски јазик == Историја == === Археолошки наоѓалишта === На територијата на Куманово, постојат следните [[Археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]]: * [[Градиште (Бедиње)|Градиште]] ([[Бедиње]])<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=205|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Бел Брег (Куманово)|Бел Брег]] - [[некропола]] од [[Железно време|железното време]]<ref name="АКРМ211">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=211|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од релјеф)|Куманово]] - [[осамен наод]] од [[Римско време|античкоримско време]] од вотивен [[мермер]]ен релјеф<ref name="АКРМ211"/> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од ара)|Куманово]] - осамен наод од античкоримско време од ара<ref name="АКРМ211"/> === 13-17 век === Се претпоставува дека Куманово било основано во [[XII век]] во близина на селото Жеглигово, со цел да го чува преминот меѓу реките [[Вардар]] и [[Јужна Морава]]. Првите изворни податоци за Куманово претставуваат [[Османлиско Царство|османлиските]] пописни дефтери од [[1519]] година, во кои населбата се споменува како село во состав на Нагоричката нахија, која пак била дел од [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилскиот Санџак]], со 52 семејства и околу 300 жители. Како градска населба (касаба) се споменува во втората половина на XVII век. Се претпоставува дека населбата во овој период има слабо развиено стопанство. Тоа го потврдуваат и патописните забелешки на [[Евлија Челебија]] од [[1660]] година, според кои населбата имала околу 600 куќи покриени со ќерамиди. Тој понатаму вели дека чаршијата ја сочинувале голем број на занаетчиски и трговски дуќани и дека во него има убава [[џамија]], а самата населба била опкружена со многу бавчи, лозја и голем број воденици.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.50</ref> === Карпошово востание === [[Податотека:Smrtta na Karpos.jpg|мини|десно|250п|Смртта на Карпош. На сликата му се чита пресудата, а во позадина се гледа [[Камен мост|Камениот мост]], [[Скопје]].]] Во 1689&nbsp;г. при продирањето на [[Хабсбуршка Монархија|Австријците]] на [[Балкан]]от, водачот на востаниците од северниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]], [[Карпош]] се прогласува за „крал од Куманово“ што покажува дека Куманово како населба била на добар глас. Имено како сообраќаен крстопат имал значајна економска важност каде трговијата била значително развиена. Со тоа успева да ги надмине конкурентните средишта ([[Табановце]], [[Нагоричане]], [[Стрезовце]] и [[Клечевце]]) во својата најблиска околина. Таквиот стопански раст бил прекинат со австрискиот поход на Балканскиот Полуостров. Како и повеќето градови во Македонија, Куманово бил во опаѓање, но не исчезнал како населба. По бурните настани ([[Карпошовото востание]] во [[1689]] година) настанала стагнација на градот, и тој сè до крајот на XVIII век претставува типична турска касаба. === 18-19 век === Сè до крајот на XVIII век тоа имало претежно аграрна физиономија со околу 300 куќи. Ами Буе во 1836 година забележал дека во Куманово живеат околу 3.000 жители, а било познато како богато сточно пазариште. Во развојот на градот значајно влијание имале изградбата на државното џаде [[Скопје]]-Куманово-[[Врање]] во седмата деценија од XIX век и посебно пуштањето во употреба на Моравско-вардарската железница во 1888 година. Тогаш Куманово станало значајно миграциско средиште. Во него се доселувале [[Грци]] од [[Јанина]] и [[Власи]] од [[Крушево]], а еден четврт бил наречен Велешки, бидејќи повеќе од семејствата овде биле дојдени од [[Велес]]. Во градот интензивно започнал да се развива занаетчиството и трговијата, така што во почетокот на XX век населението се наголемило на 14.530 жители. Во периодот меѓу двете светски војни, Куманово многу не напреднало, во 1931 година неговото население броело 16.984 жители.<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> Во текот на XVIII век е спомнати двапати (1706 г. и 1792 г.) во белешките на патници кои преноќиле во градот, но без некои посебни податоци. Во следниот, XIX, век Куманово успева да се оддели од околните населби и интензивно да напредува. Ова е период кога Куманово се споменува како важно пазариште за добиток и жито. Во исто време значително напредувало и угостителството кое претежно било во рацете на [[Грци]] од [[Јанина]], а подоцна и башиноселци. Наспроти нив, во текот на втората половина на XIX век некои занаети воопшто не биле развиени или пак нивното производство било далеку под побарувачката на пазарот. Според патописецот Жан, во Куманово до средината на XIX век имало „20 христијански и уште толку турски куќи“. Градот постепено почнал да расте по 1865 година (тогаш имал 3 000 жители, односно 650 куќи од кои 350 биле [[Македонци|македонски]], 300 [[Македонски Турци|турски]] и 30 [[Македонски Роми|ромски]] колиби). Причините за ваквиот раст на градот се во неговата улога на административно средиште и сообраќаен крстопат за патиштата кои одамна постоеле и оние поновите кои се граделе во седумдесеттите години на XIX век. Со изградбата на железницата во негова непосредна близина и добивајќи сопствена железничка станица, не само што ја зацврстува својата доминантна положба во однос на околните населби, туку и стопански се наметнува над нив, оневозможувајќи го нивниот поинтензивен развој. Веќе во 1876 година, Куманово наликувало на голема градска населба, со образувана и развиена градска чаршија, која ја сочинувале над 250 занаетчиски и трговски дуќани, со 34 склада за сместување и продажба на жито и 33 ана. Десетина години подоцна, во градот веќе имало 330 дуќани, како и голем број [[Магаза|магази]] и [[ан]]ови. Меѓутоа, вистинската преродба Куманово ја доживува дури по 1888 година, по поврзувањето на железничката линија со [[Солун]], [[Скопје]] и [[Белград]]. Во тој период градот доживува експанзија во стопанството, трговијата и занаетчиството. Се појавила и граѓанска класа, која воедно е и носител на напредокот. Градското пазариште било богато со селско-стопански производи, додека трговците тргувале во сите краеви на [[Македонија (регион)|Македонија]], со [[Бугарија]] и [[Србија]], како и со некои други земји.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.51</ref> Како нормален одраз на тоа, Куманово станало привлечно имиграциско место за околното население и бележело поизразен раст на населението. Истовремено Куманово и стопански раснело и денес претставува град со развиени дејности од секундарниот и терцијарниот сектор. Водечко место има индустријата (металопреработувачка, текстилна, чевларско-кожарска, прехранбена, тутунска) потоа земјоделието и трговијата. Со својата местоположба и сообраќајно значење, развој и обликуваните градски функции, Куманово има три контактни гравитациски зони на влијание - спрема [[Крива Паланка]], [[Кратово]] и [[Свети Николе]]. Истовремено тоа значи и функционално наметната моќност кон овие три правци што е една од причините за силен популациски и функционален раст на Куманово на сметка на растот на трите гореспоменати градски населби. Стопански развој градот доживува дури при крајот на XIX век (земјоделство, занаетчиство и трговија), но во стопанскиот развој нема значаен подем на индустријата сè до крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Податотека:Flag of the Kumanovo insurgents.png|мини|десно|Знаме на востаниците во [[Илинденското востание]]]] [[Македонска револуционерна организација]] (МРО) (ТМОРО) ја проширила својата дејност во Куманово во 1894 година. Во овој период во Куманово пристигнал [[Димитар Мирасчиев]], по потекло од Штип и учител во Крива Паланка. Тој во куќата на Ѓорѓи Јованов Борозанов го формирал комитетот на МРО во Куманово во кој влегле: Ѓорѓи Караман (претседател), Јанко Арсов, Петко Костов - Думановски, Аксентиј Јованов Борозанов и Диме Ќумбетчијата кој бил избран за курир на комитетот. Во 1895 година [[Гоце Делчев]] го посетил Куманово, притоа за време на десетдневниот престој во Куманово водел разговори со месниот комитет на МРО. Гоце престојувал во куќата на Караман, а потоа три дена кај Ѓорѓи Борозанов. Неговите активности биле насочени кон пронаоѓање на сигурни и проверени луѓе на кои требало да се потпира Организацијата, не само во Куманово туку и во селата. По посетата на Гоце, во текот на 1895 година се формирале селски комитети на МРО во Кумановско. Селски комитети најпрвин биле формирани во источниот дел на Кумановската Каза и тоа во селата: Пчиња, Винце, Градиште, Кшање и Живиње, а потоа во северниот дел во селата: Облавце, Сув Ора, Канарево, Челопек и Младо Нагоричане. Во јужните и западните делови на казата не биле формирани комитети на Организацијата, поради концентрација на албанското и турското население. За време на [[Илинденското востание]] Месниот комитет на ТМОРО во Куманово донел одлука да биде формирана чета од доброволци, која што имала задача да замине за Крушево и да им помогне на востаниците. Четата ја формирал Аксентиј Јованов Борозанов, член на ТМОРО од село Младо Нагоричане. Меѓутоа кога четата пристигнала кај селото Пчиња, пристигнал курир на Организацијата кој што им кажал дека востаниците во Крушево биле поразени. Комитетот на ТМОРО во Куманово успеал да изврши една успешна диверзантска акција. Во август 1903 година бил поставен експлозив на железничката станица во Куманово, при што била нанесена материјална штета.<ref>Миодраг Арсовски-Болто, Кумановска револуционерна организација, Куманово, 2007, стр. 20, 30.</ref><ref>Масевски Димитар, Арсовски Миодраг-Болто, Куманово - прилози за проучување на неговото минато од праисторијата до денес, ноември 1996, стр.16, 168, 172-173.</ref> === Прва половина на 20 век === [[Податотека:Kumanovo-2BW-1WW.jpg|мини|Куманово во почетокот на XX век]] [[Податотека:Kumanovo, razglednica od 1930ti godini.jpg|мини|Разгледница на Куманово од 1930-те години.]] Во близина на Куманово на [[23 октомври]] [[1912]] година е одржана и познатата [[Кумановска битка]] во која [[Османлиско Царство|османлиските]] сили биле поразени од [[Кралство Србија|српската]] војска и биле натерани на повлекување од оваа територија. Во близината на ова место на наоѓалиштето кој се нарекува [[Зебрњак]] е изграден споменик кој подоцна делумно ќе биде разрушен од страна на [[Царство Бугарија|бугарската]] војска за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. === Втора светска војна === [[Податотека:Osloboduvanje na Kumanovo, 1944.jpg|мини|лево|Свечен пречек на раководители на [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]] по повод ослободувањето на Куманово. (11 ноември 1944).]] На [[11 октомври]] [[1941]] година во Куманово и [[Прилеп]], започнала [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|антифашистичката борба на македонското население]]. По [[1945]] година Куманово доживувеало брз стопански, административен и културен развој. === Војна 2001 === {{Главна|Воен конфликт во Македонија, 2001}} === Куманово во 2015=== На 9 мај 2015 било [[Вооружена престрелка во Куманово (2015)|нападнато]] Диво Насеље во Куманово од страна на терористи на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. Акцијата траела повеќе од 1 ден во која биле [[Македонски полициски службеници убиени на должност|убиени 8 полицајци]] од македонска страна, 30 ранети полицајци и 10 терористи биле убиени во престрелката во Куманово. == Географија == Градот Куманово се наоѓа во северниот дел на Република Македонија. Сместен е во источното подножје на [[Скопска Црна Гора]], во источниот дел на Кумановското Поле на надморска височина од 330 метри. Поставен на главната сообраќајна артерија по Вардарско-моравската долина, Куманово има мошне добра сообраќајно-географска положба. Како сообраќаен јазол, освен трасираниот железнички сообраќај, низ него минуваат патишта кои на исток водат за [[Крива Паланка]] и [[Кратово]], на југоисток за [[Свети Николе]], на север за долината на [[Јужна Морава]] и на југозапад за [[Скопје]]. === Сообраќај === За сообраќајна поврзаност со соседите и други области, денес поголемо значење има Моравско-вардарската долина по која минува железничка линија и асфалтиран автомобилски пат, кој е изграден како современ автопат. Преку овој пат Куманово на југ има добра сообраќајна поврзаност со [[Скопје]] и долината на [[Вардар]], а на север со [[Јужна Морава|Јужноморавскиот]] регион. Во напореден правец се користат два патни правци. Едниот од нив оди, главно, по долината на [[Крива Река]], кон [[Крива Паланка]] и соседната [[Бугарија]]. На овој патен правец во поголем дел е изграден современ магистрален автомобилски пат, а со довршување на изградбата на железничката линија до границата со Бугарија ќе се овозможи полесно и побрзо поврзување со неа. Од овој патен правец кај [[Страцин]] се одделува еден крак кој овозможува сообраќајна поврзаност со Кратово. Вториот патен правец оди на југоисток и преку [[Овче Поле]] се одржуваат врски со [[Источна Македонија|источниот дел на Република Македонија]]. По долината на реката [[Пчиња]] Куманово се поврзува со [[Трговиште|Трговишката]] област и сообраќајниците по долината на Јужна Морава. === Населби во Куманово === [[Податотека:Kumanovo_at_night.jpg|алт=Josip Broz Tito Square at night|мини|227x227пкс|Центарот на Куманово ноќе]] *[[Перо Чичо]] *[[Гоце Делчев (населба во Куманово)|Гоце Делчев]] *[[Зелен Рид (Кумановска населба)|Зелен Рид]] *[[Бедиње]] *[[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] *[[Ајдучка Чешма]] *[[Пуковско]] *[[Бабин Дол (населба)|Бабин Дол]] *[[Железничка Станица (населба)|Железничка Станица]] *[[Вера Которка (населба)|Вера Которка]] *[[Тромеѓа (село)|Тромеѓа]] === Месни заедници === [[Податотека:11 Ноември (населба во Куманово) (04).jpg|мини|220п|МЗ 11 Ноември.]] ;Градски *Центар *Панче Пешев *11 Октомври *11 Ноември *Христијан Тодоровски Карпош *Благој Стефковски Гојчо *Тоде Мендол *Перо Чичо *Трета Македонска Ударна Бригада *Гоце Делчев *Абдула Прешева *Бајрам Шабани *Средорек *Зелен Рид ;Приградски *Проевце *Иго Тричковиќ *Козјак (населба Карпош) *Долно Коњаре *Липковско Езеро *Јане Сандански (Бабин Дол) *Бедиње *Черкези *Ајдучка Чешма * Добрашане * Тромеѓа === Хидрографија === Хидрографската мрежа во Куманово ја сочинуваат [[Липковска Река]] и [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] кои во градот се спојуваат и ја создаваат [[Кумановска Река]]. == Kлима == Врз климатските одлики, односно различните вредности на метеоролошките елементи во Куманово, влијание имаат неколку фактори. Според географската ширина и близина на поголемите водени површини, се смета дека во Македонија се чувствуваат топли влијанија. Но, Куманово се наоѓа во северниот дел на Македонија, така што тие влијанија помалку се чувствуваат. До израз доаѓа релативната отвореност на релјефот, што овозможува навлегување на различни воздушни влијанија, особено по Моравско-вардарската долина со меридијански правец на протегање. Според наведените одлики може да се заклучи дека во Куманово се чувствуваат влијанија на топли и студени воздушни маси, кои условуваат во климатски поглед да се издвојат две годишни времиња, и тоа: студена и влажна зима и топло и суво лето. Од преодните годишни времиња поизразена е есента, понекогаш долга и топла што е одлика на умерено-континентална клима. На околните планини повеќе се изразени одликите на континенталната клима. Температурата на воздухот е важен метеоролошки елемент. Нејзината средна годишна вредност изнесува 11,8^оC (за Куманово), а на падините на околните планини е пониска, во зависност од надморската висина. Просечното годишно количество на врнежи во Куманово изнесува 549,3&nbsp;mm на квадратен метар, според кое спаѓа во второто подрачје во Македонија по сушност. Сушите, најчесто се карактеристични за летните месеци, а може да продолжат и во есен. Кумановскиот регион се одликува и со изразита ветровитост, најчесто дува северен и помалку северозападен ветер. Просечната честота на овој ветер изнесува 331%. Средната месечна брзина е различна, а годишниот просек изнесува 3,2 m во секунда. Просечната годишна сончевина изнесува околу 2.200 часови, а во околниот планински терен таа е поголема. Годишно во Куманово просечниот број (ведри) денови изнесува 84, додека годишно има просечно 97 облачни денови. == Население == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] (''[[Македонија. Етнографија и статистика]]'') од 1900 година, во Куманово живееле околу 14,530 жители, од кои 7,700 [[Македонци]], 5,800 [[Македонски Турци|Турци]], 600 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Власи|Власи]], 30 [[Македонски Евреи|Евреи]] и 350 [[Македонски Роми|Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_28.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 215.]</ref> Во повоениот период, градот забележал постојан раст на населението, посебно во временски период од 1961 до 1981 година кога населението двојно се зголемува. Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Куманово, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според бројот на жители во 2002 година, Куманово претставува трет град по големина во [[Македонија]] (зад [[Скопје]] и [[Битола]]), додека [[Општина Куманово]] со '''105.484''' жители претставува најголема општина во Македонија. Во поширокиот [[Кумановско|Кумановски регион]], во 2002 година биле запишани '''137.382''' жители и со тоа претставува по [[Скопски Регион|скопската]] и [[Тетовско|тетовската]], трета најнаселена област во [[Македонија]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 70.842 жители и спаѓал во групата на големи градови. Заедно со приградската населба [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] (5.433 жит.), која се води посебно во официјалните пописи, градот Куманово брои 76.275 жители.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението (без [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=30 мај 2012}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|60.47}} {{Столбен постоток|Албанци|black|25.80}} {{Столбен постоток|Срби|blue|6.67}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|5.71}} {{Столбен постоток|други|grey|0.82}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.36}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.15}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''42.840''' | 60,47 |- | [[Албанци]] | 18.277 | 25,80 |- | [[Турци]] | 256 | 0,36 |- | [[Роми]] | 4.042 | 5,71 |- | [[Власи]] | 108 | 0,15 |- | [[Срби]] | 4.727 | 6,67 |- | [[Бошњаци]] | 14 | 0,02 |- |други | 578 | 0,82 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|63.95}} {{Столбен постоток|албански|black|25.81}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|5.66}} {{Столбен постоток|српски|blue|3.39}} {{Столбен постоток|други|grey|0.74}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.30}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.12}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.03}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''45.306''' | 63,95 |- | [[албански]] | 18.283 | 25,81 |- | [[турски]] | 215 | 0,30 |- | [[ромски]] | 4.007 | 5,66 |- | [[влашки]] | 85 | 0,12 |- | [[српски]] | 2.399 | 3,39 |- | [[бошњачки]] | 23 | 0,03 |- |други | 524 | 0,74 |} ;Вероисповед Во Куманово се застапени следните религиски групи:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|66.02}} {{Столбен постоток|Ислам|green|31.74}} {{Столбен постоток|други|grey|2.10}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.14}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''46.766''' | 66,02 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 22.483 | 31,74 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 98 | 0,14 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 11 | 0,02 |- | други | 1.484 | 2,10 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Куманово: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|20.242 | 1953|23.339 | 1961|30.762 | 1971|46.363 | 1981|60.842 | 1991|52.204 | 1994|65.233 | 2002|70.842 | 2021|75.051 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |12.981 |2.370 |1.498 |1.648 |25 |1.222 | — |498 | — | '''20.242''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 14.351 | 951 | 3.858 | 1.861 | 12 | 1.790 | — | 516 | — | '''23.339''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 20.323 | 1.893 | 2.512 | — | — | 2.808 | — | 3.226 | — | '''30.762''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 28.789 | 7.827 | 1.791 | 3.013 | — | 3.759 | — | 1.184 | — | '''46.363''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 36.812 | 12.997 | 936 | 4.415 | 44 | 4.252 | — | 1.386 | — | '''60.842''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 40.205 | 487 | 242 | 4.048 | 76 | 4.966 | — | 2.180 | — | '''52.204''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 40.634 | 15.612 | 241 | 2.987 | 85 | 5.097 | — | 577 | — | '''65.233''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 42.840 | 18.277 | 256 | 4.042 | 108 | 4.727 | 14 | 578 | — | '''70.842''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 43.280 | 17.685 | 125 | 2.768 | 88 | 4.300 | 32 | 645 | 6.128 | '''75.051''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од службените пописи во соодветните години</small> == Религија == Во градот доминираат православните христијани (66,02 %), а останатите се со исламска (31,74 %) и евангелистичко-методистичка вероисповед. === Христијанство === [[Кумановско-осоговска епархија|Кумановско-осоговската епархија]] го зафаќа североисточниот дел од [[Република Македонија]] и е дел од [[Македонската православна црква]]. Нејзин надлежен епархиски архијереј е митрополитот г. д-р Јосиф и тоа од септември 2013 година, па сè до денес. Архијерејско намесништво Куманово: 60 цркви, 8 манастири, 12 параклиси и 120 крстови. === Цркви и манастири === [[Податотека:View of St. Nikola church in Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Никола“]] [[Податотека:Sv.Troica-Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Троица“ во средиштето на Куманово]] *[[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] *[[Црква „Св. Троица“ - Куманово|Црква „Св. Троица“]] * [[Црква „Воскресение Христово“ - Куманово|Црква „Воскресение Христово“]] — гробјанска црква, осветен камен темелник на [[25 април]] [[2014]] година; * [[Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“ - Куманово|Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“]] — црква во населбата Карпош; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Куманово|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква; *[[Црква „Св. Благовештение“ - Куманово|Црква „Св. Благовештение]] — црква во населбата [[Банево Трло]]. Камен темелник удрен на [[7 април]] [[2015]] година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |title=''Локација за нов православен храм во Куманово'' |accessdate=2014-11-24 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215010413/http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |url-status=dead }}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Куманово|Црква „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Тереза од детето Исус“ - Куманово|Црква „Св. Тереза од детето Исус“]] — католичка црква; * [[Евангелска црква - Куманово|Евангелска црква — Куманово]] <center>Галерија од други храмови</center> <gallery> Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|[[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан-бег џамијата]] Голема џамија (Куманово) (04).jpg|[[Голема џамија (Куманово)|Големата џамија]] во [[Бедиње]] Светилиште во Бедиње (01).jpg|[[Православие|Православно]] светилиште во Бедиње </gallery> == Стопанство == [[Податотека:ЈП Куманово Гас.jpg|мини|220п|ЈП „Куманово гас“.]] [[Податотека:Тутунски комбинат Куманово.jpg|мини|220п|Старата зграда на Тутунскиот комбинат Куманово.]] Куманово има развиена [[индустрија]] и претставува центар на индустриското производство во североисточна [[Македонија]]. [[Чевларска индустрија|Чевларската индустрија]] во овој град има огромна традиција и опстанува со децении. Денес во градот функционираат повеќе од 60 фирми за производство на чевли, што го прави овој град центар за чевларската индустрија во Македонија и пошироко. Производството е наменето за Македонија, бившите југословенски држави, како и Бугарија, Грција, Албанија и Италија. Помал дел се извезува и во Чешка, Словачка и Германија. Исто така, во градот работи ФЗЦ 11 Октомври А.Д. Куманово, Фабрика за заварени цевки и профили која вработува повеќе од 250 работници и има големо учество во економијата на градот. Од [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] најмногу се застапени мелничката и пекарската, додека од индустрија за производство на пијалаци функционира „Кватро“. == Образование == [[Податотека:Ученички дом „Професор Мијалковиќ“.jpg|мини|220п|Ученичкиот дом „Професор Мијалковиќ“.]] === Факултети === *[[Факултет за бизнис администрација (Куманово)|Факултет за бизнис администрација]] - дисперзиран факултет при [[Државен универзитет во Тетово]] со студии од полињата на [[бизнис администрација]], јавна администрација, [[информатика]], [[англиски јазик]] и [[Англиска книжевност|книжевност]] *Еуроколеџ (EuroCollege) — American Heritage University — Високообразовна установа со студии по менаџмент, маркетинг, економија и бизнис ===Средни училишта=== *[[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|„Гоце Делчев“]] *[[ДСТУ „Наце Буѓони“ - Куманово|„Наце Буѓони“]] *[[СУ „Киро Бурназ“ - Куманово|„Киро Бурназ“]] *[[СОУ „Перо Наков“ - Куманово|„Перо Наков“]] ===Основни училишта=== *[[ОУ „11 Октомври“ - Куманово|„11 Октомври“]] *[[ОУ „Бајрам Шабани“ - Куманово|„Бајрам Шабани“]] *[[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Куманово|„Браќа Миладиновци“]] *[[ОУ „Вук Караџиќ“ - Куманово|„Вук Караџиќ“]] *[[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Куманово|„Крсте Петков Мисирков“]] *[[ОУ „Кочо Рацин“ - Куманово|„Кочо Рацин“]] *[[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|„Магдалена Антова“]] *[[ОУ „Наим Фрашери“ - Куманово|„Наим Фрашери“]] *[[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Куманово|„Христијан Тодоровски Карпош“]] *[[ОУ „Толи Зордумис“ - Куманово|„Толи Зордумис“]] *[[УОМО „Панче Пешев“ - Куманово|„Панче Пешев“]] - [[Музика|музичко]] училиште == Култура == Во Куманово постои голем број професионални културни установо: [[Библиотека „Тане Георгиевски“|Библиотеката]], [[Народен музеј (Куманово)|Народниот музеј]], [[Театар Куманово]] и [[Центар за култура „Трајко Прокопиев“ - Куманово|Центарот за култура „Трајко Прокопиев“]], [[Уметничка галерија Куманово]], [[Галерија на икони (Куманово)|Галерија на икони]]. Поистакнати културните манифестации се: Ликовната колонија, Џез-фестивалот „[[Денови на комедија]]“. == Архитектура == == Спорт и рекреација == На полето на спортот во Куманово делуваат или делувале многубројни клубови: * Околу четириесет фудбалски клубови: [[ФК Куманово|ГФК Куманово]],[[ФК Башкими]] (распаднат), [[ФК Милано]], [[ФК Гоблен]] (распаднат), [[ФК Куманово 2012]], [[ФК Башкими 1947]], [[ФК Гоблен Јуниор]] и др. * Кошаркарски клубови: [[КК Куманово]], КК Пинк Пантери * Ракометни клубови: [[РК Куманово]], [[ЖРК Куманово]] * Боксерски клубови: БК Куманово * Шахот во Куманово датира уште од 1930 (женски и машки) * Атлетика: АК Скок. * Велосипедски клубови: Вело М и Кросс Сајклинг Куманово * Стрелечки клубови: СК Куманово (основан во 1961 година) * Во градот Куманово постои голема активност во [[карате]] клубовите, аеро-клубовите, мал фудбал и други спортски активности каде што спаѓаат пливачките клубови „Аква Куманово“ и „Тумба“, кои се активни во ново отворениот затворен базен. Куманово е член на Европската асоцијација на градовите на спортот, а во 2019 година го добил признанието „Европски град на спортот“.<ref name="ReferenceA">Максим Димитриевски, „Децентрализацијата е клучот за развој на државата“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 40.</ref> == Знаменитости == === Музеј на Христијан Тодоровски-Карпош === [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски Карпош (Куманово)|Спомен куќата]] на командантот на кумановскиот [[Баталјон „Јордан Николов“|баталјон „Јордан Николов-Орце“]], [[Христијан Тодоровски-Карпош]], убиен од страна на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарскиот окупатор]] на [[7 февруари]] [[1944]] година за време на нападот на бугарското воено и полициско упориште во селото Билјача, Прешевско. === Спомен костурница === [[Податотека:„Спомен костурница“ 06.jpg|мини|десно|Спомен-костурницата]] [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен костурницата]] била изградена во [[1957]] година по повод [[11 Октомври]], [[Денот на востанието во Македонија|Денот на востанието на македонскиот народ]]. Дело е на архитектот Зордумис и вајарот Сретен Стојановиќ. Се состои од [[обелиск]] и костурници во кои се сместени посмртните останки на загинатите во Народноослободителната војна од Куманово и [[Кумановско]]. <center>Други знаменитости</center> <gallery> Плоштад „Нова Југославија“ (02).jpg|[[Плоштад „Нова Југославија“|Плоштадот „Нова Југославија“]] The square of Kumanovo (2).JPG|Занаетчискиот дом Batko Gjorgjija monument in the square of Kumanovo.JPG|Споменик на Батко Ѓорѓија, претпозналив лик од Куманово Македонка, споменик на Револуцијата (05).jpg|Статуата од делото „[[Македонка, споменик на Револуцијата]]“ Македонка, споменик на Револуцијата (02).jpg|Релјеф од делото „Македонка, споменик на Револуцијата“ Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|[[Плоштад „Јосип Броз Тито“ (Куманово)|Плоштадот „Маршал Тито“]] Хотел „Куманово“.jpg|Поранешниот [[хотел]] „Куманово“ Градски парк Куманово (02).jpg|[[Градски парк (Куманово)|Градскиот парк]] Соколански парк (04).jpg|[[Соколански парк|Соколанскиот парк]] </gallery> == Личности == ==== Личности родени во Куманово: ==== * [[Благоја Стевковски - Гојчо]] ([[15 август]] [[1915]] - [[Скопје]], [[3 декември]] [[1965]]) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и повоен воен раководител * [[Борис Чушкаров]] ([[28 јануари]] [[1916]] - [[Скопје]], [[19 септември]] [[1982]]) - македонски комунист, основач и прв раководител на [[ОЗНА]] во [[СРМ]] и учесник на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Веселинка Малинска]] ([[4 јануари]] [[1917]] - [[Скопје]], [[12 ноември]] [[1987]]) - македонска комунистка, учесничка во [[НОВ]] и вршител на политички функции по ослободувањето * [[Боро Менков]] ([[6 мај]] [[1919]] - кај с. [[Белановце]], Кумановско, [[14 октомври]] [[1941]]) - македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Боро Петрушевски|Боро Петрушевски - Папучар]] ([[1920]] - [[21 април]] [[1943]], Горанце, [[Косово и Метохија|Косово]]) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Јездимир Богдански]] (1930-2007) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], општественик и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Анка Богданска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Вука Ангеловска|Вука Ангеловска-Врвка]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Роза Кирова|Роза Андонова Кирова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Кица Андоновска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Санда Георгиева|Санда Ангеловска Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Евгенија Бацковиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Антеска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Радмила Богдановска|Радмила Илиева Богдановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Димка Божинова|Димка Георгиева Божинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Божиновска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Боцевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванка Величкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Царевка Велковска - Величиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Живка Владиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Смиља Георгиевска|Смиља Ангелова Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Дивна Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Душка Георгиевска|Душка Спирова (Трајковска) Георгиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Ленка Давиткова|Ленка Стојанова Давиткова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Лена Давитковска - Паланкалика]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Давитковска - Паланкалија]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Сунчица Давитковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Денковска|Нада Арсовска Василева Денковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Немања Димитриевски]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Неранџа Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Димовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Евремовска|Олга Тодорова Евремовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Бурназовска|Слоботка Динкова Бурназовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Богица Златева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Иванова|Нада Младеновиќ Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Славка Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Которка|Вера Теодосиева Трајковска - Которка]] ([[2 април]] [[1925]] - [[Лопен]], [[Осоговски планини]], [[1944]]) - македонска [[партизан]]ка, учесничка во [[НОБ]] * [[Елица Живкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ротка Ивановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Торка Илиевска|Торка Миткова Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Јакимова|Вера Орданова Јакимова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вела Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јуцка Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слободанка Јаневска|Слободанка Петко Јаневска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Славка Јанкуловска|Славка Јованоска Јанкуловска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Карабичанка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Невена Кирова]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драгица Клисинка]] (1925- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Захаринка Костова|Захаринка Андонова Костова]] (1923-1963) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Костова|Нада Костова - Ерменка]] (1924-) — борец во НОВ на Македонија * [[Голупка Краљевска|Голупка Конева Краљевска]] (1926-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија * [[Добрила Пуцкова]] ([[6 јуни]] [[1926]] - [[23 февруари]] [[2007]], [[Скопје]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица * [[Драгутин Аврамовски|Драгутин Аврамовски - Гуте]] ([[11 март]] [[1931]] - [[Скопје]], [[12 септември]] [[1986]]) - истакнат македонски академски [[Сликарство|сликар]] и графичар. * [[Александар Митевски (поет)|Александар Митевски]] ([[4 март]] [[1934]]) - [[Македонци|македонски]] [[поет]] и [[преведувач]] * [[Данило Коцевски]] ([[1947]]) - [[Македонци|македонски]] книжевен [[критичар]], [[Расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тург и [[поет]]. * [[Ангел Миладинов]] (* [[1936]]), ликовен уметник * [[Зоран Јакимовски]] (* [[1953]]), графичар и сликар * [[Столе Златановски]] (* [[1960]]), познат фудбалер * [[Вујадин Станојковиќ]] (* [[1963]]), репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]], [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], играч на [[ФК Куманово|Куманово]] [[ФК Вардар|Вардар]], белградски [[ФК Партизан|Партизан]], и неколку [[Шведска|шведски]] клубови * [[Нино Величковски]] (* [[2 мај]] [[1954]]), македонски фолк-пејач на народна музика * [[Венко Андоновски]] (* [[1964]]), писател * [[Илија Струмениковски]] (* [[20 септември]] [[1940]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и сликат * [[Горан Илиќ]] (* [[27 јули]] [[1959]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Тони Михајловски]] (* [[30 јуни]] [[1967]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Сашко Коцев]] (* [[28 ноември]] [[1981]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Јонуз Јонузи]] (* [[1965]] - † [[2010]]), балкански првак во атлетика * [[Југослав Петровски]] (* [[1969]]), поет и драматург * [[Бобан Трајковски]] (* [[1973]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], припадник на [[Баталјон за специјални намени „Волци“|БСН Волци]], еден од загинатите во [[масакрот кај Вејце]] во [[2001]] година * [[Дејан Јакимовски]] (* [[1975]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], водник во [[АРМ]] * [[Оливер Петрушевски]] (* [[1978]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Џељаљ Бајрами]] ([[17 ноември]] [[1973]]) — македонски политичар. ==== Личности доселени во Куманово: ==== * [[Мара Ѓорѓевиќ (партизан)|Мара Томиќ Ѓорѓевиќ]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] '''Личности починати во Куманово:''' * [[Ленка Ивановска|Ленка Ивановска-Шајка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Збратимени градови и меѓународна соработка == Градот Куманово (поточно [[Општина Куманово]]) е збратимен со градовите:<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://doc.kumanovo.gov.mk/obrazovanie/lista_na_gradovi.pdf| title = Список на збратимени градови со Општина Куманово| publisher = Општина Куманово}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Div col|cols=|small=No}} * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Прозор]], [[Босна и Херцеговина]] * {{знамеикона|Хрватска}} [[Вараждин]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Србија}} [[Горен Милановац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Лесковац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Панчево]], [[Србија]] * {{знамеикона|Косово}} [[Косовска Митровица]], [[Косово]] * {{знамеикона|Србија}} [[Чукарица]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Врање]], [[Србија]] * {{знамеикона|Црна Гора}} [[Никшиќ]], [[Црна Гора]] * {{знамеикона|Турција}} [[Чорлу]], [[Турција]] * {{знамеикона|Бугарија}} [[Пловдив]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Бијељина]], [[Босна и Херцеговина]] {{Div col end}} Исто така, Куманово е член на Европската асоцијација на градови на спортот, Асоцијата на градови носители на пораката за мир и Мрежата на силни градови.<ref name="ReferenceA"/> ==Куманово како мотив во уметноста== * „Кумановскиот превој“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 101.</ref> * „Што останува од родниот град?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 16.</ref> * „Кумановски пуканки“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 17.</ref> * „Кумановци и кумановчани“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 312-313.</ref> * „Стотици години“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 542.</ref> ==Галерија== <gallery> 11 Ноември (населба во Куманово) (01).jpg|Улицата „Србо Томовиќ“ 11 Ноември (населба во Куманово) (03).jpg|Улицата „Боро Прцан“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (01).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (02).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (01).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (02).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово.jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „Братство-единство“, Куманово.jpg|Улицата „Братство-Единство“ Ул. „Доне Божинов“, Куманово.jpg|Улицата „Доне Божинов“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (01).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (02).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Народна револуција“, Куманово.jpg|Улицата „Народна Револуција“ Zgrada na opštinata vo Kumanovo 1.JPG|Седиштето на [[Општина Куманово]] </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско]] == Наводи == {{наводи}} ;Општи извори * „''Градовите во Република Македонија''“. Б. А. Тошевска, Географски лексикон, 2000. ;Белешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Kumanovo}} * [http://www.kumanovo.gov.mk Службено мрежно место на Општина Куманово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231075358/http://www.kumanovo.gov.mk/ |date=2007-12-31 }} {{Куманово}} {{Градови во Македонија}} {{Општина Куманово}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Куманово| ]] 9jkdua73zmeirv7inbug37hwh881zay 5628971 5628919 2026-09-15T14:28:31Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628971 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Куманово | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Панорама на Куманово | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = {{Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q54452"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=13|frame-lat=42.133|frame-long=21.716|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q54452|title=Куманово}} | map_alt = | map_caption = Местоположба на Куманово во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 08 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 43 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Североисточен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Куманово]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = Првпат споменат во | established_date = 1519 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric <!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 330 | population_footnotes = | population_total = 75051 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = кумановец, кумановка, [[Список на луѓе од Куманово|кумановци]]/кумановчанец, кумановчанка, кумановчани<ref>{{ОДРМЈ|Куманово}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Куманово}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 1300 | area_code_type = | area_code = +389 031 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = KU | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://kumanovo.gov.mk/ www.kumanovo.gov.mk] | footnotes = }} '''Куманово''' — [[Главен град|главен]] и најголем [[Градови во Македонија|град]] во [[Североисточен Регион|Североисточниот Регион]] кој се наоѓа во североисточниот дел на [[Република Македонија]], на надморска височина од 340 метри, распространет од двете страни на [[Липковска Река]], [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] и [[Кумановска Река]], и претставува административен и економски центар на областа [[Жеглигово]], која е заградена со високи планини. Куманово е трет град по број на жители во [[Македонија]] и има население од 70.842 жители (2002), од кои 42.840 се [[Македонци]], а според Пописот од 2021, втор со 75.051 жител, од кои 43.280 се Македонци. Градот Куманово е административно седиште на [[Општина Куманово|истоимената општина]]. == Етимологија == Според легендата името на населбата потекнува од името на воинственото племе [[Кумани]] кои во [[1094]] година, навлегле во овој крај и извесно време се задржале на територијата на денешната кумановска општина и пошироко.<ref>Здружение на професори по географија на Македонија „Проф. Д-р Љубе Миленковски“- Скопје, Филип Ѓошевски, [https://www.geograf.mk/clenovite-pishuvaat/995-kumanichevo-edno-ischeznato-selo-vo-kumanovskiot-kraj Куманичево - едно исчезнато село во Кумановскиот крај.]</ref><ref>Victor Spinei (2009) The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century, Brill, {{ISBN|9789047428800}}, p. 317.</ref><ref>Mykola Melnyk (2022) Byzantium and the Pechenegs. The Historiography of the Problem. Brill, {{ISBN|9789004505223}}, p. 180.</ref> Според друга легенда името потекнува од зборот "кум" на словенски јазик == Историја == === Археолошки наоѓалишта === На територијата на Куманово, постојат следните [[Археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]]: * [[Градиште (Бедиње)|Градиште]] ([[Бедиње]])<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=205|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Бел Брег (Куманово)|Бел Брег]] - [[некропола]] од [[Железно време|железното време]]<ref name="АКРМ211">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=211|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од релјеф)|Куманово]] - [[осамен наод]] од [[Римско време|античкоримско време]] од вотивен [[мермер]]ен релјеф<ref name="АКРМ211"/> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од ара)|Куманово]] - осамен наод од античкоримско време од ара<ref name="АКРМ211"/> === 13-17 век === Се претпоставува дека Куманово било основано во [[XII век]] во близина на селото Жеглигово, со цел да го чува преминот меѓу реките [[Вардар]] и [[Јужна Морава]]. Првите изворни податоци за Куманово претставуваат [[Османлиско Царство|османлиските]] пописни дефтери од [[1519]] година, во кои населбата се споменува како село во состав на Нагоричката нахија, која пак била дел од [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилскиот Санџак]], со 52 семејства и околу 300 жители. Како градска населба (касаба) се споменува во втората половина на XVII век. Се претпоставува дека населбата во овој период има слабо развиено стопанство. Тоа го потврдуваат и патописните забелешки на [[Евлија Челебија]] од [[1660]] година, според кои населбата имала околу 600 куќи покриени со ќерамиди. Тој понатаму вели дека чаршијата ја сочинувале голем број на занаетчиски и трговски дуќани и дека во него има убава [[џамија]], а самата населба била опкружена со многу бавчи, лозја и голем број воденици.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.50</ref> === Карпошово востание === [[Податотека:Smrtta na Karpos.jpg|мини|десно|250п|Смртта на Карпош. На сликата му се чита пресудата, а во позадина се гледа [[Камен мост|Камениот мост]], [[Скопје]].]] Во 1689&nbsp;г. при продирањето на [[Хабсбуршка Монархија|Австријците]] на [[Балкан]]от, водачот на востаниците од северниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]], [[Карпош]] се прогласува за „крал од Куманово“ што покажува дека Куманово како населба била на добар глас. Имено како сообраќаен крстопат имал значајна економска важност каде трговијата била значително развиена. Со тоа успева да ги надмине конкурентните средишта ([[Табановце]], [[Нагоричане]], [[Стрезовце]] и [[Клечевце]]) во својата најблиска околина. Таквиот стопански раст бил прекинат со австрискиот поход на Балканскиот Полуостров. Како и повеќето градови во Македонија, Куманово бил во опаѓање, но не исчезнал како населба. По бурните настани ([[Карпошовото востание]] во [[1689]] година) настанала стагнација на градот, и тој сè до крајот на XVIII век претставува типична турска касаба. === 18-19 век === Сè до крајот на XVIII век тоа имало претежно аграрна физиономија со околу 300 куќи. Ами Буе во 1836 година забележал дека во Куманово живеат околу 3.000 жители, а било познато како богато сточно пазариште. Во развојот на градот значајно влијание имале изградбата на државното џаде [[Скопје]]-Куманово-[[Врање]] во седмата деценија од XIX век и посебно пуштањето во употреба на Моравско-вардарската железница во 1888 година. Тогаш Куманово станало значајно миграциско средиште. Во него се доселувале [[Грци]] од [[Јанина]] и [[Власи]] од [[Крушево]], а еден четврт бил наречен Велешки, бидејќи повеќе од семејствата овде биле дојдени од [[Велес]]. Во градот интензивно започнал да се развива занаетчиството и трговијата, така што во почетокот на XX век населението се наголемило на 14.530 жители. Во периодот меѓу двете светски војни, Куманово многу не напреднало, во 1931 година неговото население броело 16.984 жители.<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> Во текот на XVIII век е спомнати двапати (1706 г. и 1792 г.) во белешките на патници кои преноќиле во градот, но без некои посебни податоци. Во следниот, XIX, век Куманово успева да се оддели од околните населби и интензивно да напредува. Ова е период кога Куманово се споменува како важно пазариште за добиток и жито. Во исто време значително напредувало и угостителството кое претежно било во рацете на [[Грци]] од [[Јанина]], а подоцна и башиноселци. Наспроти нив, во текот на втората половина на XIX век некои занаети воопшто не биле развиени или пак нивното производство било далеку под побарувачката на пазарот. Според патописецот Жан, во Куманово до средината на XIX век имало „20 христијански и уште толку турски куќи“. Градот постепено почнал да расте по 1865 година (тогаш имал 3 000 жители, односно 650 куќи од кои 350 биле [[Македонци|македонски]], 300 [[Македонски Турци|турски]] и 30 [[Македонски Роми|ромски]] колиби). Причините за ваквиот раст на градот се во неговата улога на административно средиште и сообраќаен крстопат за патиштата кои одамна постоеле и оние поновите кои се граделе во седумдесеттите години на XIX век. Со изградбата на железницата во негова непосредна близина и добивајќи сопствена железничка станица, не само што ја зацврстува својата доминантна положба во однос на околните населби, туку и стопански се наметнува над нив, оневозможувајќи го нивниот поинтензивен развој. Веќе во 1876 година, Куманово наликувало на голема градска населба, со образувана и развиена градска чаршија, која ја сочинувале над 250 занаетчиски и трговски дуќани, со 34 склада за сместување и продажба на жито и 33 ана. Десетина години подоцна, во градот веќе имало 330 дуќани, како и голем број [[Магаза|магази]] и [[ан]]ови. Меѓутоа, вистинската преродба Куманово ја доживува дури по 1888 година, по поврзувањето на железничката линија со [[Солун]], [[Скопје]] и [[Белград]]. Во тој период градот доживува експанзија во стопанството, трговијата и занаетчиството. Се појавила и граѓанска класа, која воедно е и носител на напредокот. Градското пазариште било богато со селско-стопански производи, додека трговците тргувале во сите краеви на [[Македонија (регион)|Македонија]], со [[Бугарија]] и [[Србија]], како и со некои други земји.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.51</ref> Како нормален одраз на тоа, Куманово станало привлечно имиграциско место за околното население и бележело поизразен раст на населението. Истовремено Куманово и стопански раснело и денес претставува град со развиени дејности од секундарниот и терцијарниот сектор. Водечко место има индустријата (металопреработувачка, текстилна, чевларско-кожарска, прехранбена, тутунска) потоа земјоделието и трговијата. Со својата местоположба и сообраќајно значење, развој и обликуваните градски функции, Куманово има три контактни гравитациски зони на влијание - спрема [[Крива Паланка]], [[Кратово]] и [[Свети Николе]]. Истовремено тоа значи и функционално наметната моќност кон овие три правци што е една од причините за силен популациски и функционален раст на Куманово на сметка на растот на трите гореспоменати градски населби. Стопански развој градот доживува дури при крајот на XIX век (земјоделство, занаетчиство и трговија), но во стопанскиот развој нема значаен подем на индустријата сè до крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Податотека:Flag of the Kumanovo insurgents.png|мини|десно|Знаме на востаниците во [[Илинденското востание]]]] [[Македонска револуционерна организација]] (МРО) (ТМОРО) ја проширила својата дејност во Куманово во 1894 година. Во овој период во Куманово пристигнал [[Димитар Мирасчиев]], по потекло од Штип и учител во Крива Паланка. Тој во куќата на Ѓорѓи Јованов Борозанов го формирал комитетот на МРО во Куманово во кој влегле: Ѓорѓи Караман (претседател), Јанко Арсов, Петко Костов - Думановски, Аксентиј Јованов Борозанов и Диме Ќумбетчијата кој бил избран за курир на комитетот. Во 1895 година [[Гоце Делчев]] го посетил Куманово, притоа за време на десетдневниот престој во Куманово водел разговори со месниот комитет на МРО. Гоце престојувал во куќата на Караман, а потоа три дена кај Ѓорѓи Борозанов. Неговите активности биле насочени кон пронаоѓање на сигурни и проверени луѓе на кои требало да се потпира Организацијата, не само во Куманово туку и во селата. По посетата на Гоце, во текот на 1895 година се формирале селски комитети на МРО во Кумановско. Селски комитети најпрвин биле формирани во источниот дел на Кумановската Каза и тоа во селата: Пчиња, Винце, Градиште, Кшање и Живиње, а потоа во северниот дел во селата: Облавце, Сув Ора, Канарево, Челопек и Младо Нагоричане. Во јужните и западните делови на казата не биле формирани комитети на Организацијата, поради концентрација на албанското и турското население. За време на [[Илинденското востание]] Месниот комитет на ТМОРО во Куманово донел одлука да биде формирана чета од доброволци, која што имала задача да замине за Крушево и да им помогне на востаниците. Четата ја формирал Аксентиј Јованов Борозанов, член на ТМОРО од село Младо Нагоричане. Меѓутоа кога четата пристигнала кај селото Пчиња, пристигнал курир на Организацијата кој што им кажал дека востаниците во Крушево биле поразени. Комитетот на ТМОРО во Куманово успеал да изврши една успешна диверзантска акција. Во август 1903 година бил поставен експлозив на железничката станица во Куманово, при што била нанесена материјална штета.<ref>Миодраг Арсовски-Болто, Кумановска револуционерна организација, Куманово, 2007, стр. 20, 30.</ref><ref>Масевски Димитар, Арсовски Миодраг-Болто, Куманово - прилози за проучување на неговото минато од праисторијата до денес, ноември 1996, стр.16, 168, 172-173.</ref> === Прва половина на 20 век === [[Податотека:Kumanovo-2BW-1WW.jpg|мини|Куманово во почетокот на XX век]] [[Податотека:Kumanovo, razglednica od 1930ti godini.jpg|мини|Разгледница на Куманово од 1930-те години.]] Во близина на Куманово на [[23 октомври]] [[1912]] година е одржана и познатата [[Кумановска битка]] во која [[Османлиско Царство|османлиските]] сили биле поразени од [[Кралство Србија|српската]] војска и биле натерани на повлекување од оваа територија. Во близината на ова место на наоѓалиштето кој се нарекува [[Зебрњак]] е изграден споменик кој подоцна делумно ќе биде разрушен од страна на [[Царство Бугарија|бугарската]] војска за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. === Втора светска војна === [[Податотека:Osloboduvanje na Kumanovo, 1944.jpg|мини|лево|Свечен пречек на раководители на [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]] по повод ослободувањето на Куманово. (11 ноември 1944).]] На [[11 октомври]] [[1941]] година во Куманово и [[Прилеп]], започнала [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|антифашистичката борба на македонското население]]. По [[1945]] година Куманово доживувеало брз стопански, административен и културен развој. === Војна 2001 === {{Главна|Воен конфликт во Македонија, 2001}} === Куманово во 2015=== На 9 мај 2015 било [[Вооружена престрелка во Куманово (2015)|нападнато]] Диво Насеље во Куманово од страна на терористи на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. Акцијата траела повеќе од 1 ден во која биле [[Македонски полициски службеници убиени на должност|убиени 8 полицајци]] од македонска страна, 30 ранети полицајци и 10 терористи биле убиени во престрелката во Куманово. == Географија == Градот Куманово се наоѓа во северниот дел на Република Македонија. Сместен е во источното подножје на [[Скопска Црна Гора]], во источниот дел на Кумановското Поле на надморска височина од 330 метри. Поставен на главната сообраќајна артерија по Вардарско-моравската долина, Куманово има мошне добра сообраќајно-географска положба. Како сообраќаен јазол, освен трасираниот железнички сообраќај, низ него минуваат патишта кои на исток водат за [[Крива Паланка]] и [[Кратово]], на југоисток за [[Свети Николе]], на север за долината на [[Јужна Морава]] и на југозапад за [[Скопје]]. === Сообраќај === За сообраќајна поврзаност со соседите и други области, денес поголемо значење има Моравско-вардарската долина по која минува железничка линија и асфалтиран автомобилски пат, кој е изграден како современ автопат. Преку овој пат Куманово на југ има добра сообраќајна поврзаност со [[Скопје]] и долината на [[Вардар]], а на север со [[Јужна Морава|Јужноморавскиот]] регион. Во напореден правец се користат два патни правци. Едниот од нив оди, главно, по долината на [[Крива Река]], кон [[Крива Паланка]] и соседната [[Бугарија]]. На овој патен правец во поголем дел е изграден современ магистрален автомобилски пат, а со довршување на изградбата на железничката линија до границата со Бугарија ќе се овозможи полесно и побрзо поврзување со неа. Од овој патен правец кај [[Страцин]] се одделува еден крак кој овозможува сообраќајна поврзаност со Кратово. Вториот патен правец оди на југоисток и преку [[Овче Поле]] се одржуваат врски со [[Источна Македонија|источниот дел на Република Македонија]]. По долината на реката [[Пчиња]] Куманово се поврзува со [[Трговиште|Трговишката]] област и сообраќајниците по долината на Јужна Морава. === Населби во Куманово === [[Податотека:Kumanovo_at_night.jpg|алт=Josip Broz Tito Square at night|мини|227x227пкс|Центарот на Куманово ноќе]] *[[Перо Чичо]] *[[Гоце Делчев (населба во Куманово)|Гоце Делчев]] *[[Зелен Рид (Кумановска населба)|Зелен Рид]] *[[Бедиње]] *[[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] *[[Ајдучка Чешма]] *[[Пуковско]] *[[Бабин Дол (населба)|Бабин Дол]] *[[Железничка Станица (населба)|Железничка Станица]] *[[Вера Которка (населба)|Вера Которка]] *[[Тромеѓа (село)|Тромеѓа]] === Месни заедници === [[Податотека:11 Ноември (населба во Куманово) (04).jpg|мини|220п|МЗ 11 Ноември.]] ;Градски *Центар *Панче Пешев *11 Октомври *11 Ноември *Христијан Тодоровски Карпош *Благој Стефковски Гојчо *Тоде Мендол *Перо Чичо *Трета Македонска Ударна Бригада *Гоце Делчев *Абдула Прешева *Бајрам Шабани *Средорек *Зелен Рид ;Приградски *Проевце *Иго Тричковиќ *Козјак (населба Карпош) *Долно Коњаре *Липковско Езеро *Јане Сандански (Бабин Дол) *Бедиње *Черкези *Ајдучка Чешма * Добрашане * Тромеѓа === Хидрографија === Хидрографската мрежа во Куманово ја сочинуваат [[Липковска Река]] и [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] кои во градот се спојуваат и ја создаваат [[Кумановска Река]]. == Kлима == Врз климатските одлики, односно различните вредности на метеоролошките елементи во Куманово, влијание имаат неколку фактори. Според географската ширина и близина на поголемите водени површини, се смета дека во Македонија се чувствуваат топли влијанија. Но, Куманово се наоѓа во северниот дел на Македонија, така што тие влијанија помалку се чувствуваат. До израз доаѓа релативната отвореност на релјефот, што овозможува навлегување на различни воздушни влијанија, особено по Моравско-вардарската долина со меридијански правец на протегање. Според наведените одлики може да се заклучи дека во Куманово се чувствуваат влијанија на топли и студени воздушни маси, кои условуваат во климатски поглед да се издвојат две годишни времиња, и тоа: студена и влажна зима и топло и суво лето. Од преодните годишни времиња поизразена е есента, понекогаш долга и топла што е одлика на умерено-континентална клима. На околните планини повеќе се изразени одликите на континенталната клима. Температурата на воздухот е важен метеоролошки елемент. Нејзината средна годишна вредност изнесува 11,8<sup>о</sup>C (за Куманово), а на падините на околните планини е пониска, во зависност од надморската висина. Просечното годишно количество на врнежи во Куманово изнесува 549,3&nbsp;mm на квадратен метар, според кое спаѓа во второто подрачје во Македонија по сушност. Сушите, најчесто се карактеристични за летните месеци, а може да продолжат и во есен. Кумановскиот регион се одликува и со изразита ветровитост, најчесто дува северен и помалку северозападен ветер. Просечната честота на овој ветер изнесува 331%. Средната месечна брзина е различна, а годишниот просек изнесува 3,2 m во секунда. Просечната годишна сончевина изнесува околу 2.200 часови, а во околниот планински терен таа е поголема. Годишно во Куманово просечниот број (ведри) денови изнесува 84, додека годишно има просечно 97 облачни денови. == Население == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] (''[[Македонија. Етнографија и статистика]]'') од 1900 година, во Куманово живееле околу 14,530 жители, од кои 7,700 [[Македонци]], 5,800 [[Македонски Турци|Турци]], 600 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Власи|Власи]], 30 [[Македонски Евреи|Евреи]] и 350 [[Македонски Роми|Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_28.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 215.]</ref> Во повоениот период, градот забележал постојан раст на населението, посебно во временски период од 1961 до 1981 година кога населението двојно се зголемува. Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Куманово, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според бројот на жители во 2002 година, Куманово претставува трет град по големина во [[Македонија]] (зад [[Скопје]] и [[Битола]]), додека [[Општина Куманово]] со '''105.484''' жители претставува најголема општина во Македонија. Во поширокиот [[Кумановско|Кумановски регион]], во 2002 година биле запишани '''137.382''' жители и со тоа претставува по [[Скопски Регион|скопската]] и [[Тетовско|тетовската]], трета најнаселена област во [[Македонија]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 70.842 жители и спаѓал во групата на големи градови. Заедно со приградската населба [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] (5.433 жит.), која се води посебно во официјалните пописи, градот Куманово брои 76.275 жители.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението (без [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=30 мај 2012}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|60.47}} {{Столбен постоток|Албанци|black|25.80}} {{Столбен постоток|Срби|blue|6.67}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|5.71}} {{Столбен постоток|други|grey|0.82}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.36}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.15}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''42.840''' | 60,47 |- | [[Албанци]] | 18.277 | 25,80 |- | [[Турци]] | 256 | 0,36 |- | [[Роми]] | 4.042 | 5,71 |- | [[Власи]] | 108 | 0,15 |- | [[Срби]] | 4.727 | 6,67 |- | [[Бошњаци]] | 14 | 0,02 |- |други | 578 | 0,82 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|63.95}} {{Столбен постоток|албански|black|25.81}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|5.66}} {{Столбен постоток|српски|blue|3.39}} {{Столбен постоток|други|grey|0.74}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.30}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.12}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.03}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''45.306''' | 63,95 |- | [[албански]] | 18.283 | 25,81 |- | [[турски]] | 215 | 0,30 |- | [[ромски]] | 4.007 | 5,66 |- | [[влашки]] | 85 | 0,12 |- | [[српски]] | 2.399 | 3,39 |- | [[бошњачки]] | 23 | 0,03 |- |други | 524 | 0,74 |} ;Вероисповед Во Куманово се застапени следните религиски групи:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|66.02}} {{Столбен постоток|Ислам|green|31.74}} {{Столбен постоток|други|grey|2.10}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.14}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''46.766''' | 66,02 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 22.483 | 31,74 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 98 | 0,14 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 11 | 0,02 |- | други | 1.484 | 2,10 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Куманово: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|20.242 | 1953|23.339 | 1961|30.762 | 1971|46.363 | 1981|60.842 | 1991|52.204 | 1994|65.233 | 2002|70.842 | 2021|75.051 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |12.981 |2.370 |1.498 |1.648 |25 |1.222 | — |498 | — | '''20.242''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 14.351 | 951 | 3.858 | 1.861 | 12 | 1.790 | — | 516 | — | '''23.339''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 20.323 | 1.893 | 2.512 | — | — | 2.808 | — | 3.226 | — | '''30.762''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 28.789 | 7.827 | 1.791 | 3.013 | — | 3.759 | — | 1.184 | — | '''46.363''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 36.812 | 12.997 | 936 | 4.415 | 44 | 4.252 | — | 1.386 | — | '''60.842''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 40.205 | 487 | 242 | 4.048 | 76 | 4.966 | — | 2.180 | — | '''52.204''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 40.634 | 15.612 | 241 | 2.987 | 85 | 5.097 | — | 577 | — | '''65.233''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 42.840 | 18.277 | 256 | 4.042 | 108 | 4.727 | 14 | 578 | — | '''70.842''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 43.280 | 17.685 | 125 | 2.768 | 88 | 4.300 | 32 | 645 | 6.128 | '''75.051''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од службените пописи во соодветните години</small> == Религија == Во градот доминираат православните христијани (66,02 %), а останатите се со исламска (31,74 %) и евангелистичко-методистичка вероисповед. === Христијанство === [[Кумановско-осоговска епархија|Кумановско-осоговската епархија]] го зафаќа североисточниот дел од [[Република Македонија]] и е дел од [[Македонската православна црква]]. Нејзин надлежен епархиски архијереј е митрополитот г. д-р Јосиф и тоа од септември 2013 година, па сè до денес. Архијерејско намесништво Куманово: 60 цркви, 8 манастири, 12 параклиси и 120 крстови. === Цркви и манастири === [[Податотека:View of St. Nikola church in Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Никола“]] [[Податотека:Sv.Troica-Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Троица“ во средиштето на Куманово]] *[[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] *[[Црква „Св. Троица“ - Куманово|Црква „Св. Троица“]] * [[Црква „Воскресение Христово“ - Куманово|Црква „Воскресение Христово“]] — гробјанска црква, осветен камен темелник на [[25 април]] [[2014]] година; * [[Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“ - Куманово|Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“]] — црква во населбата Карпош; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Куманово|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква; *[[Црква „Св. Благовештение“ - Куманово|Црква „Св. Благовештение]] — црква во населбата [[Банево Трло]]. Камен темелник удрен на [[7 април]] [[2015]] година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |title=''Локација за нов православен храм во Куманово'' |accessdate=2014-11-24 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215010413/http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |url-status=dead }}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Куманово|Црква „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Тереза од детето Исус“ - Куманово|Црква „Св. Тереза од детето Исус“]] — католичка црква; * [[Евангелска црква - Куманово|Евангелска црква — Куманово]] <center>Галерија од други храмови</center> <gallery> Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|[[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан-бег џамијата]] Голема џамија (Куманово) (04).jpg|[[Голема џамија (Куманово)|Големата џамија]] во [[Бедиње]] Светилиште во Бедиње (01).jpg|[[Православие|Православно]] светилиште во Бедиње </gallery> == Стопанство == [[Податотека:ЈП Куманово Гас.jpg|мини|220п|ЈП „Куманово гас“.]] [[Податотека:Тутунски комбинат Куманово.jpg|мини|220п|Старата зграда на Тутунскиот комбинат Куманово.]] Куманово има развиена [[индустрија]] и претставува центар на индустриското производство во североисточна [[Македонија]]. [[Чевларска индустрија|Чевларската индустрија]] во овој град има огромна традиција и опстанува со децении. Денес во градот функционираат повеќе од 60 фирми за производство на чевли, што го прави овој град центар за чевларската индустрија во Македонија и пошироко. Производството е наменето за Македонија, бившите југословенски држави, како и Бугарија, Грција, Албанија и Италија. Помал дел се извезува и во Чешка, Словачка и Германија. Исто така, во градот работи ФЗЦ 11 Октомври А.Д. Куманово, Фабрика за заварени цевки и профили која вработува повеќе од 250 работници и има големо учество во економијата на градот. Од [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] најмногу се застапени мелничката и пекарската, додека од индустрија за производство на пијалаци функционира „Кватро“. == Образование == [[Податотека:Ученички дом „Професор Мијалковиќ“.jpg|мини|220п|Ученичкиот дом „Професор Мијалковиќ“.]] === Факултети === *[[Факултет за бизнис администрација (Куманово)|Факултет за бизнис администрација]] - дисперзиран факултет при [[Државен универзитет во Тетово]] со студии од полињата на [[бизнис администрација]], јавна администрација, [[информатика]], [[англиски јазик]] и [[Англиска книжевност|книжевност]] *Еуроколеџ (EuroCollege) — American Heritage University — Високообразовна установа со студии по менаџмент, маркетинг, економија и бизнис ===Средни училишта=== *[[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|„Гоце Делчев“]] *[[ДСТУ „Наце Буѓони“ - Куманово|„Наце Буѓони“]] *[[СУ „Киро Бурназ“ - Куманово|„Киро Бурназ“]] *[[СОУ „Перо Наков“ - Куманово|„Перо Наков“]] ===Основни училишта=== *[[ОУ „11 Октомври“ - Куманово|„11 Октомври“]] *[[ОУ „Бајрам Шабани“ - Куманово|„Бајрам Шабани“]] *[[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Куманово|„Браќа Миладиновци“]] *[[ОУ „Вук Караџиќ“ - Куманово|„Вук Караџиќ“]] *[[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Куманово|„Крсте Петков Мисирков“]] *[[ОУ „Кочо Рацин“ - Куманово|„Кочо Рацин“]] *[[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|„Магдалена Антова“]] *[[ОУ „Наим Фрашери“ - Куманово|„Наим Фрашери“]] *[[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Куманово|„Христијан Тодоровски Карпош“]] *[[ОУ „Толи Зордумис“ - Куманово|„Толи Зордумис“]] *[[УОМО „Панче Пешев“ - Куманово|„Панче Пешев“]] - [[Музика|музичко]] училиште == Култура == Во Куманово постои голем број професионални културни установо: [[Библиотека „Тане Георгиевски“|Библиотеката]], [[Народен музеј (Куманово)|Народниот музеј]], [[Театар Куманово]] и [[Центар за култура „Трајко Прокопиев“ - Куманово|Центарот за култура „Трајко Прокопиев“]], [[Уметничка галерија Куманово]], [[Галерија на икони (Куманово)|Галерија на икони]]. Поистакнати културните манифестации се: Ликовната колонија, Џез-фестивалот „[[Денови на комедија]]“. == Архитектура == == Спорт и рекреација == На полето на спортот во Куманово делуваат или делувале многубројни клубови: * Околу четириесет фудбалски клубови: [[ФК Куманово|ГФК Куманово]],[[ФК Башкими]] (распаднат), [[ФК Милано]], [[ФК Гоблен]] (распаднат), [[ФК Куманово 2012]], [[ФК Башкими 1947]], [[ФК Гоблен Јуниор]] и др. * Кошаркарски клубови: [[КК Куманово]], КК Пинк Пантери * Ракометни клубови: [[РК Куманово]], [[ЖРК Куманово]] * Боксерски клубови: БК Куманово * Шахот во Куманово датира уште од 1930 (женски и машки) * Атлетика: АК Скок. * Велосипедски клубови: Вело М и Кросс Сајклинг Куманово * Стрелечки клубови: СК Куманово (основан во 1961 година) * Во градот Куманово постои голема активност во [[карате]] клубовите, аеро-клубовите, мал фудбал и други спортски активности каде што спаѓаат пливачките клубови „Аква Куманово“ и „Тумба“, кои се активни во ново отворениот затворен базен. Куманово е член на Европската асоцијација на градовите на спортот, а во 2019 година го добил признанието „Европски град на спортот“.<ref name="ReferenceA">Максим Димитриевски, „Децентрализацијата е клучот за развој на државата“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 40.</ref> == Знаменитости == === Музеј на Христијан Тодоровски-Карпош === [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски Карпош (Куманово)|Спомен куќата]] на командантот на кумановскиот [[Баталјон „Јордан Николов“|баталјон „Јордан Николов-Орце“]], [[Христијан Тодоровски-Карпош]], убиен од страна на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарскиот окупатор]] на [[7 февруари]] [[1944]] година за време на нападот на бугарското воено и полициско упориште во селото Билјача, Прешевско. === Спомен костурница === [[Податотека:„Спомен костурница“ 06.jpg|мини|десно|Спомен-костурницата]] [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен костурницата]] била изградена во [[1957]] година по повод [[11 Октомври]], [[Денот на востанието во Македонија|Денот на востанието на македонскиот народ]]. Дело е на архитектот Зордумис и вајарот Сретен Стојановиќ. Се состои од [[обелиск]] и костурници во кои се сместени посмртните останки на загинатите во Народноослободителната војна од Куманово и [[Кумановско]]. <center>Други знаменитости</center> <gallery> Плоштад „Нова Југославија“ (02).jpg|[[Плоштад „Нова Југославија“|Плоштадот „Нова Југославија“]] The square of Kumanovo (2).JPG|Занаетчискиот дом Batko Gjorgjija monument in the square of Kumanovo.JPG|Споменик на Батко Ѓорѓија, претпозналив лик од Куманово Македонка, споменик на Револуцијата (05).jpg|Статуата од делото „[[Македонка, споменик на Револуцијата]]“ Македонка, споменик на Револуцијата (02).jpg|Релјеф од делото „Македонка, споменик на Револуцијата“ Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|[[Плоштад „Јосип Броз Тито“ (Куманово)|Плоштадот „Маршал Тито“]] Хотел „Куманово“.jpg|Поранешниот [[хотел]] „Куманово“ Градски парк Куманово (02).jpg|[[Градски парк (Куманово)|Градскиот парк]] Соколански парк (04).jpg|[[Соколански парк|Соколанскиот парк]] </gallery> == Личности == ==== Личности родени во Куманово: ==== * [[Благоја Стевковски - Гојчо]] ([[15 август]] [[1915]] - [[Скопје]], [[3 декември]] [[1965]]) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и повоен воен раководител * [[Борис Чушкаров]] ([[28 јануари]] [[1916]] - [[Скопје]], [[19 септември]] [[1982]]) - македонски комунист, основач и прв раководител на [[ОЗНА]] во [[СРМ]] и учесник на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Веселинка Малинска]] ([[4 јануари]] [[1917]] - [[Скопје]], [[12 ноември]] [[1987]]) - македонска комунистка, учесничка во [[НОВ]] и вршител на политички функции по ослободувањето * [[Боро Менков]] ([[6 мај]] [[1919]] - кај с. [[Белановце]], Кумановско, [[14 октомври]] [[1941]]) - македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Боро Петрушевски|Боро Петрушевски - Папучар]] ([[1920]] - [[21 април]] [[1943]], Горанце, [[Косово и Метохија|Косово]]) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Јездимир Богдански]] (1930-2007) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], општественик и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Анка Богданска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Вука Ангеловска|Вука Ангеловска-Врвка]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Роза Кирова|Роза Андонова Кирова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Кица Андоновска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Санда Георгиева|Санда Ангеловска Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Евгенија Бацковиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Антеска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Радмила Богдановска|Радмила Илиева Богдановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Димка Божинова|Димка Георгиева Божинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Божиновска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Боцевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванка Величкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Царевка Велковска - Величиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Живка Владиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Смиља Георгиевска|Смиља Ангелова Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Дивна Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Душка Георгиевска|Душка Спирова (Трајковска) Георгиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Ленка Давиткова|Ленка Стојанова Давиткова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Лена Давитковска - Паланкалика]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Давитковска - Паланкалија]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Сунчица Давитковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Денковска|Нада Арсовска Василева Денковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Немања Димитриевски]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Неранџа Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Димовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Евремовска|Олга Тодорова Евремовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Бурназовска|Слоботка Динкова Бурназовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Богица Златева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Иванова|Нада Младеновиќ Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Славка Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Которка|Вера Теодосиева Трајковска - Которка]] ([[2 април]] [[1925]] - [[Лопен]], [[Осоговски планини]], [[1944]]) - македонска [[партизан]]ка, учесничка во [[НОБ]] * [[Елица Живкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ротка Ивановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Торка Илиевска|Торка Миткова Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Јакимова|Вера Орданова Јакимова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вела Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јуцка Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слободанка Јаневска|Слободанка Петко Јаневска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Славка Јанкуловска|Славка Јованоска Јанкуловска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Карабичанка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Невена Кирова]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драгица Клисинка]] (1925- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Захаринка Костова|Захаринка Андонова Костова]] (1923-1963) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Костова|Нада Костова - Ерменка]] (1924-) — борец во НОВ на Македонија * [[Голупка Краљевска|Голупка Конева Краљевска]] (1926-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија * [[Љуба Крстевска|Љуба Анева Крстевска]] (1925-) — учесник во [[НОВ]] на Македонија. * [[Добрила Пуцкова]] ([[6 јуни]] [[1926]] - [[23 февруари]] [[2007]], [[Скопје]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица * [[Драгутин Аврамовски|Драгутин Аврамовски - Гуте]] ([[11 март]] [[1931]] - [[Скопје]], [[12 септември]] [[1986]]) - истакнат македонски академски [[Сликарство|сликар]] и графичар. * [[Александар Митевски (поет)|Александар Митевски]] ([[4 март]] [[1934]]) - [[Македонци|македонски]] [[поет]] и [[преведувач]] * [[Данило Коцевски]] ([[1947]]) - [[Македонци|македонски]] книжевен [[критичар]], [[Расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тург и [[поет]]. * [[Ангел Миладинов]] (* [[1936]]), ликовен уметник * [[Зоран Јакимовски]] (* [[1953]]), графичар и сликар * [[Столе Златановски]] (* [[1960]]), познат фудбалер * [[Вујадин Станојковиќ]] (* [[1963]]), репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]], [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], играч на [[ФК Куманово|Куманово]] [[ФК Вардар|Вардар]], белградски [[ФК Партизан|Партизан]], и неколку [[Шведска|шведски]] клубови * [[Нино Величковски]] (* [[2 мај]] [[1954]]), македонски фолк-пејач на народна музика * [[Венко Андоновски]] (* [[1964]]), писател * [[Илија Струмениковски]] (* [[20 септември]] [[1940]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и сликат * [[Горан Илиќ]] (* [[27 јули]] [[1959]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Тони Михајловски]] (* [[30 јуни]] [[1967]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Сашко Коцев]] (* [[28 ноември]] [[1981]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Јонуз Јонузи]] (* [[1965]] - † [[2010]]), балкански првак во атлетика * [[Југослав Петровски]] (* [[1969]]), поет и драматург * [[Бобан Трајковски]] (* [[1973]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], припадник на [[Баталјон за специјални намени „Волци“|БСН Волци]], еден од загинатите во [[масакрот кај Вејце]] во [[2001]] година * [[Дејан Јакимовски]] (* [[1975]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], водник во [[АРМ]] * [[Оливер Петрушевски]] (* [[1978]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Џељаљ Бајрами]] ([[17 ноември]] [[1973]]) — македонски политичар. ==== Личности доселени во Куманово: ==== * [[Мара Ѓорѓевиќ (партизан)|Мара Томиќ Ѓорѓевиќ]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] '''Личности починати во Куманово:''' * [[Ленка Ивановска|Ленка Ивановска-Шајка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Збратимени градови и меѓународна соработка == Градот Куманово (поточно [[Општина Куманово]]) е збратимен со градовите:<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://doc.kumanovo.gov.mk/obrazovanie/lista_na_gradovi.pdf| title = Список на збратимени градови со Општина Куманово| publisher = Општина Куманово}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Div col|cols=|small=No}} * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Прозор]], [[Босна и Херцеговина]] * {{знамеикона|Хрватска}} [[Вараждин]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Србија}} [[Горен Милановац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Лесковац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Панчево]], [[Србија]] * {{знамеикона|Косово}} [[Косовска Митровица]], [[Косово]] * {{знамеикона|Србија}} [[Чукарица]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Врање]], [[Србија]] * {{знамеикона|Црна Гора}} [[Никшиќ]], [[Црна Гора]] * {{знамеикона|Турција}} [[Чорлу]], [[Турција]] * {{знамеикона|Бугарија}} [[Пловдив]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Бијељина]], [[Босна и Херцеговина]] {{Div col end}} Исто така, Куманово е член на Европската асоцијација на градови на спортот, Асоцијата на градови носители на пораката за мир и Мрежата на силни градови.<ref name="ReferenceA"/> ==Куманово како мотив во уметноста== * „Кумановскиот превој“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 101.</ref> * „Што останува од родниот град?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 16.</ref> * „Кумановски пуканки“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 17.</ref> * „Кумановци и кумановчани“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 312-313.</ref> * „Стотици години“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 542.</ref> ==Галерија== <gallery> 11 Ноември (населба во Куманово) (01).jpg|Улицата „Србо Томовиќ“ 11 Ноември (населба во Куманово) (03).jpg|Улицата „Боро Прцан“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (01).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (02).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (01).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (02).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово.jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „Братство-единство“, Куманово.jpg|Улицата „Братство-Единство“ Ул. „Доне Божинов“, Куманово.jpg|Улицата „Доне Божинов“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (01).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (02).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Народна револуција“, Куманово.jpg|Улицата „Народна Револуција“ Zgrada na opštinata vo Kumanovo 1.JPG|Седиштето на [[Општина Куманово]] </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско]] == Наводи == {{наводи}} ;Општи извори * „''Градовите во Република Македонија''“. Б. А. Тошевска, Географски лексикон, 2000. ;Белешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Kumanovo}} * [http://www.kumanovo.gov.mk Службено мрежно место на Општина Куманово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231075358/http://www.kumanovo.gov.mk/ |date=2007-12-31 }} {{Куманово}} {{Градови во Македонија}} {{Општина Куманово}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Куманово| ]] nc71hve6w3yi7jmgttroy16e3fk6zzu 5628973 5628971 2026-09-15T14:31:13Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628973 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Куманово | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Панорама на Куманово | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = {{Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q54452"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=13|frame-lat=42.133|frame-long=21.716|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q54452|title=Куманово}} | map_alt = | map_caption = Местоположба на Куманово во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 08 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 43 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Североисточен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Куманово]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = Првпат споменат во | established_date = 1519 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric <!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 330 | population_footnotes = | population_total = 75051 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = кумановец, кумановка, [[Список на луѓе од Куманово|кумановци]]/кумановчанец, кумановчанка, кумановчани<ref>{{ОДРМЈ|Куманово}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Куманово}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 1300 | area_code_type = | area_code = +389 031 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = KU | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://kumanovo.gov.mk/ www.kumanovo.gov.mk] | footnotes = }} '''Куманово''' — [[Главен град|главен]] и најголем [[Градови во Македонија|град]] во [[Североисточен Регион|Североисточниот Регион]] кој се наоѓа во североисточниот дел на [[Република Македонија]], на надморска височина од 340 метри, распространет од двете страни на [[Липковска Река]], [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] и [[Кумановска Река]], и претставува административен и економски центар на областа [[Жеглигово]], која е заградена со високи планини. Куманово е трет град по број на жители во [[Македонија]] и има население од 70.842 жители (2002), од кои 42.840 се [[Македонци]], а според Пописот од 2021, втор со 75.051 жител, од кои 43.280 се Македонци. Градот Куманово е административно седиште на [[Општина Куманово|истоимената општина]]. == Етимологија == Според легендата името на населбата потекнува од името на воинственото племе [[Кумани]] кои во [[1094]] година, навлегле во овој крај и извесно време се задржале на територијата на денешната кумановска општина и пошироко.<ref>Здружение на професори по географија на Македонија „Проф. Д-р Љубе Миленковски“- Скопје, Филип Ѓошевски, [https://www.geograf.mk/clenovite-pishuvaat/995-kumanichevo-edno-ischeznato-selo-vo-kumanovskiot-kraj Куманичево - едно исчезнато село во Кумановскиот крај.]</ref><ref>Victor Spinei (2009) The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century, Brill, {{ISBN|9789047428800}}, p. 317.</ref><ref>Mykola Melnyk (2022) Byzantium and the Pechenegs. The Historiography of the Problem. Brill, {{ISBN|9789004505223}}, p. 180.</ref> Според друга легенда името потекнува од зборот "кум" на словенски јазик == Историја == === Археолошки наоѓалишта === На територијата на Куманово, постојат следните [[Археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]]: * [[Градиште (Бедиње)|Градиште]] ([[Бедиње]])<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=205|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Бел Брег (Куманово)|Бел Брег]] - [[некропола]] од [[Железно време|железното време]]<ref name="АКРМ211">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=211|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од релјеф)|Куманово]] - [[осамен наод]] од [[Римско време|античкоримско време]] од вотивен [[мермер]]ен релјеф<ref name="АКРМ211"/> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од ара)|Куманово]] - осамен наод од античкоримско време од ара<ref name="АКРМ211"/> === 13-17 век === Се претпоставува дека Куманово било основано во [[XII век]] во близина на селото Жеглигово, со цел да го чува преминот меѓу реките [[Вардар]] и [[Јужна Морава]]. Првите изворни податоци за Куманово претставуваат [[Османлиско Царство|османлиските]] пописни дефтери од [[1519]] година, во кои населбата се споменува како село во состав на Нагоричката нахија, која пак била дел од [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилскиот Санџак]], со 52 семејства и околу 300 жители. Како градска населба (касаба) се споменува во втората половина на XVII век. Се претпоставува дека населбата во овој период има слабо развиено стопанство. Тоа го потврдуваат и патописните забелешки на [[Евлија Челебија]] од [[1660]] година, според кои населбата имала околу 600 куќи покриени со ќерамиди. Тој понатаму вели дека чаршијата ја сочинувале голем број на занаетчиски и трговски дуќани и дека во него има убава [[џамија]], а самата населба била опкружена со многу бавчи, лозја и голем број воденици.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.50</ref> === Карпошово востание === [[Податотека:Smrtta na Karpos.jpg|мини|десно|250п|Смртта на Карпош. На сликата му се чита пресудата, а во позадина се гледа [[Камен мост|Камениот мост]], [[Скопје]].]] Во 1689&nbsp;г. при продирањето на [[Хабсбуршка Монархија|Австријците]] на [[Балкан]]от, водачот на востаниците од северниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]], [[Карпош]] се прогласува за „крал од Куманово“ што покажува дека Куманово како населба била на добар глас. Имено како сообраќаен крстопат имал значајна економска важност каде трговијата била значително развиена. Со тоа успева да ги надмине конкурентните средишта ([[Табановце]], [[Нагоричане]], [[Стрезовце]] и [[Клечевце]]) во својата најблиска околина. Таквиот стопански раст бил прекинат со австрискиот поход на Балканскиот Полуостров. Како и повеќето градови во Македонија, Куманово бил во опаѓање, но не исчезнал како населба. По бурните настани ([[Карпошовото востание]] во [[1689]] година) настанала стагнација на градот, и тој сè до крајот на XVIII век претставува типична турска касаба. === 18-19 век === Сè до крајот на XVIII век тоа имало претежно аграрна физиономија со околу 300 куќи. Ами Буе во 1836 година забележал дека во Куманово живеат околу 3.000 жители, а било познато како богато сточно пазариште. Во развојот на градот значајно влијание имале изградбата на државното џаде [[Скопје]]-Куманово-[[Врање]] во седмата деценија од XIX век и посебно пуштањето во употреба на Моравско-вардарската железница во 1888 година. Тогаш Куманово станало значајно миграциско средиште. Во него се доселувале [[Грци]] од [[Јанина]] и [[Власи]] од [[Крушево]], а еден четврт бил наречен Велешки, бидејќи повеќе од семејствата овде биле дојдени од [[Велес]]. Во градот интензивно започнал да се развива занаетчиството и трговијата, така што во почетокот на XX век населението се наголемило на 14.530 жители. Во периодот меѓу двете светски војни, Куманово многу не напреднало, во 1931 година неговото население броело 16.984 жители.<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> Во текот на XVIII век е спомнати двапати (1706 г. и 1792 г.) во белешките на патници кои преноќиле во градот, но без некои посебни податоци. Во следниот, XIX, век Куманово успева да се оддели од околните населби и интензивно да напредува. Ова е период кога Куманово се споменува како важно пазариште за добиток и жито. Во исто време значително напредувало и угостителството кое претежно било во рацете на [[Грци]] од [[Јанина]], а подоцна и башиноселци. Наспроти нив, во текот на втората половина на XIX век некои занаети воопшто не биле развиени или пак нивното производство било далеку под побарувачката на пазарот. Според патописецот Жан, во Куманово до средината на XIX век имало „20 христијански и уште толку турски куќи“. Градот постепено почнал да расте по 1865 година (тогаш имал 3 000 жители, односно 650 куќи од кои 350 биле [[Македонци|македонски]], 300 [[Македонски Турци|турски]] и 30 [[Македонски Роми|ромски]] колиби). Причините за ваквиот раст на градот се во неговата улога на административно средиште и сообраќаен крстопат за патиштата кои одамна постоеле и оние поновите кои се граделе во седумдесеттите години на XIX век. Со изградбата на железницата во негова непосредна близина и добивајќи сопствена железничка станица, не само што ја зацврстува својата доминантна положба во однос на околните населби, туку и стопански се наметнува над нив, оневозможувајќи го нивниот поинтензивен развој. Веќе во 1876 година, Куманово наликувало на голема градска населба, со образувана и развиена градска чаршија, која ја сочинувале над 250 занаетчиски и трговски дуќани, со 34 склада за сместување и продажба на жито и 33 ана. Десетина години подоцна, во градот веќе имало 330 дуќани, како и голем број [[Магаза|магази]] и [[ан]]ови. Меѓутоа, вистинската преродба Куманово ја доживува дури по 1888 година, по поврзувањето на железничката линија со [[Солун]], [[Скопје]] и [[Белград]]. Во тој период градот доживува експанзија во стопанството, трговијата и занаетчиството. Се појавила и граѓанска класа, која воедно е и носител на напредокот. Градското пазариште било богато со селско-стопански производи, додека трговците тргувале во сите краеви на [[Македонија (регион)|Македонија]], со [[Бугарија]] и [[Србија]], како и со некои други земји.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.51</ref> Како нормален одраз на тоа, Куманово станало привлечно имиграциско место за околното население и бележело поизразен раст на населението. Истовремено Куманово и стопански раснело и денес претставува град со развиени дејности од секундарниот и терцијарниот сектор. Водечко место има индустријата (металопреработувачка, текстилна, чевларско-кожарска, прехранбена, тутунска) потоа земјоделието и трговијата. Со својата местоположба и сообраќајно значење, развој и обликуваните градски функции, Куманово има три контактни гравитациски зони на влијание - спрема [[Крива Паланка]], [[Кратово]] и [[Свети Николе]]. Истовремено тоа значи и функционално наметната моќност кон овие три правци што е една од причините за силен популациски и функционален раст на Куманово на сметка на растот на трите гореспоменати градски населби. Стопански развој градот доживува дури при крајот на XIX век (земјоделство, занаетчиство и трговија), но во стопанскиот развој нема значаен подем на индустријата сè до крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Податотека:Flag of the Kumanovo insurgents.png|мини|десно|Знаме на востаниците во [[Илинденското востание]]]] [[Македонска револуционерна организација]] (МРО) (ТМОРО) ја проширила својата дејност во Куманово во 1894 година. Во овој период во Куманово пристигнал [[Димитар Мирасчиев]], по потекло од Штип и учител во Крива Паланка. Тој во куќата на Ѓорѓи Јованов Борозанов го формирал комитетот на МРО во Куманово во кој влегле: Ѓорѓи Караман (претседател), Јанко Арсов, Петко Костов - Думановски, Аксентиј Јованов Борозанов и Диме Ќумбетчијата кој бил избран за курир на комитетот. Во 1895 година [[Гоце Делчев]] го посетил Куманово, притоа за време на десетдневниот престој во Куманово водел разговори со месниот комитет на МРО. Гоце престојувал во куќата на Караман, а потоа три дена кај Ѓорѓи Борозанов. Неговите активности биле насочени кон пронаоѓање на сигурни и проверени луѓе на кои требало да се потпира Организацијата, не само во Куманово туку и во селата. По посетата на Гоце, во текот на 1895 година се формирале селски комитети на МРО во Кумановско. Селски комитети најпрвин биле формирани во источниот дел на Кумановската Каза и тоа во селата: Пчиња, Винце, Градиште, Кшање и Живиње, а потоа во северниот дел во селата: Облавце, Сув Ора, Канарево, Челопек и Младо Нагоричане. Во јужните и западните делови на казата не биле формирани комитети на Организацијата, поради концентрација на албанското и турското население. За време на [[Илинденското востание]] Месниот комитет на ТМОРО во Куманово донел одлука да биде формирана чета од доброволци, која што имала задача да замине за Крушево и да им помогне на востаниците. Четата ја формирал Аксентиј Јованов Борозанов, член на ТМОРО од село Младо Нагоричане. Меѓутоа кога четата пристигнала кај селото Пчиња, пристигнал курир на Организацијата кој што им кажал дека востаниците во Крушево биле поразени. Комитетот на ТМОРО во Куманово успеал да изврши една успешна диверзантска акција. Во август 1903 година бил поставен експлозив на железничката станица во Куманово, при што била нанесена материјална штета.<ref>Миодраг Арсовски-Болто, Кумановска револуционерна организација, Куманово, 2007, стр. 20, 30.</ref><ref>Масевски Димитар, Арсовски Миодраг-Болто, Куманово - прилози за проучување на неговото минато од праисторијата до денес, ноември 1996, стр.16, 168, 172-173.</ref> === Прва половина на 20 век === [[Податотека:Kumanovo-2BW-1WW.jpg|мини|Куманово во почетокот на XX век]] [[Податотека:Kumanovo, razglednica od 1930ti godini.jpg|мини|Разгледница на Куманово од 1930-те години.]] Во близина на Куманово на [[23 октомври]] [[1912]] година е одржана и познатата [[Кумановска битка]] во која [[Османлиско Царство|османлиските]] сили биле поразени од [[Кралство Србија|српската]] војска и биле натерани на повлекување од оваа територија. Во близината на ова место на наоѓалиштето кој се нарекува [[Зебрњак]] е изграден споменик кој подоцна делумно ќе биде разрушен од страна на [[Царство Бугарија|бугарската]] војска за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. === Втора светска војна === [[Податотека:Osloboduvanje na Kumanovo, 1944.jpg|мини|лево|Свечен пречек на раководители на [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]] по повод ослободувањето на Куманово. (11 ноември 1944).]] На [[11 октомври]] [[1941]] година во Куманово и [[Прилеп]], започнала [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|антифашистичката борба на македонското население]]. По [[1945]] година Куманово доживувеало брз стопански, административен и културен развој. === Војна 2001 === {{Главна|Воен конфликт во Македонија, 2001}} === Куманово во 2015=== На 9 мај 2015 било [[Вооружена престрелка во Куманово (2015)|нападнато]] Диво Насеље во Куманово од страна на терористи на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. Акцијата траела повеќе од 1 ден во која биле [[Македонски полициски службеници убиени на должност|убиени 8 полицајци]] од македонска страна, 30 ранети полицајци и 10 терористи биле убиени во престрелката во Куманово. == Географија == Градот Куманово се наоѓа во северниот дел на Република Македонија. Сместен е во источното подножје на [[Скопска Црна Гора]], во источниот дел на Кумановското Поле на надморска височина од 330 метри. Поставен на главната сообраќајна артерија по Вардарско-моравската долина, Куманово има мошне добра сообраќајно-географска положба. Како сообраќаен јазол, освен трасираниот железнички сообраќај, низ него минуваат патишта кои на исток водат за [[Крива Паланка]] и [[Кратово]], на југоисток за [[Свети Николе]], на север за долината на [[Јужна Морава]] и на југозапад за [[Скопје]]. === Сообраќај === За сообраќајна поврзаност со соседите и други области, денес поголемо значење има Моравско-вардарската долина по која минува железничка линија и асфалтиран автомобилски пат, кој е изграден како современ автопат. Преку овој пат Куманово на југ има добра сообраќајна поврзаност со [[Скопје]] и долината на [[Вардар]], а на север со [[Јужна Морава|Јужноморавскиот]] регион. Во напореден правец се користат два патни правци. Едниот од нив оди, главно, по долината на [[Крива Река]], кон [[Крива Паланка]] и соседната [[Бугарија]]. На овој патен правец во поголем дел е изграден современ магистрален автомобилски пат, а со довршување на изградбата на железничката линија до границата со Бугарија ќе се овозможи полесно и побрзо поврзување со неа. Од овој патен правец кај [[Страцин]] се одделува еден крак кој овозможува сообраќајна поврзаност со Кратово. Вториот патен правец оди на југоисток и преку [[Овче Поле]] се одржуваат врски со [[Источна Македонија|источниот дел на Република Македонија]]. По долината на реката [[Пчиња]] Куманово се поврзува со [[Трговиште|Трговишката]] област и сообраќајниците по долината на Јужна Морава. === Населби во Куманово === [[Податотека:Kumanovo_at_night.jpg|алт=Josip Broz Tito Square at night|мини|227x227пкс|Центарот на Куманово ноќе]] *[[Перо Чичо]] *[[Гоце Делчев (населба во Куманово)|Гоце Делчев]] *[[Зелен Рид (Кумановска населба)|Зелен Рид]] *[[Бедиње]] *[[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] *[[Ајдучка Чешма]] *[[Пуковско]] *[[Бабин Дол (населба)|Бабин Дол]] *[[Железничка Станица (населба)|Железничка Станица]] *[[Вера Которка (населба)|Вера Которка]] *[[Тромеѓа (село)|Тромеѓа]] === Месни заедници === [[Податотека:11 Ноември (населба во Куманово) (04).jpg|мини|220п|МЗ 11 Ноември.]] ;Градски *Центар *Панче Пешев *11 Октомври *11 Ноември *Христијан Тодоровски Карпош *Благој Стефковски Гојчо *Тоде Мендол *Перо Чичо *Трета Македонска Ударна Бригада *Гоце Делчев *Абдула Прешева *Бајрам Шабани *Средорек *Зелен Рид ;Приградски *Проевце *Иго Тричковиќ *Козјак (населба Карпош) *Долно Коњаре *Липковско Езеро *Јане Сандански (Бабин Дол) *Бедиње *Черкези *Ајдучка Чешма * Добрашане * Тромеѓа === Хидрографија === Хидрографската мрежа во Куманово ја сочинуваат [[Липковска Река]] и [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] кои во градот се спојуваат и ја создаваат [[Кумановска Река]]. == Kлима == Врз климатските одлики, односно различните вредности на метеоролошките елементи во Куманово, влијание имаат неколку фактори. Според географската ширина и близина на поголемите водени површини, се смета дека во Македонија се чувствуваат топли влијанија. Но, Куманово се наоѓа во северниот дел на Македонија, така што тие влијанија помалку се чувствуваат. До израз доаѓа релативната отвореност на релјефот, што овозможува навлегување на различни воздушни влијанија, особено по Моравско-вардарската долина со меридијански правец на протегање. Според наведените одлики може да се заклучи дека во Куманово се чувствуваат влијанија на топли и студени воздушни маси, кои условуваат во климатски поглед да се издвојат две годишни времиња, и тоа: студена и влажна зима и топло и суво лето. Од преодните годишни времиња поизразена е есента, понекогаш долга и топла што е одлика на умерено-континентална клима. На околните планини повеќе се изразени одликите на континенталната клима. Температурата на воздухот е важен метеоролошки елемент. Нејзината средна годишна вредност изнесува 11,8^оC (за Куманово), а на падините на околните планини е пониска, во зависност од надморската висина. Просечното годишно количество на врнежи во Куманово изнесува 549,3&nbsp;mm на квадратен метар, според кое спаѓа во второто подрачје во Македонија по сушност. Сушите, најчесто се карактеристични за летните месеци, а може да продолжат и во есен. Кумановскиот регион се одликува и со изразита ветровитост, најчесто дува северен и помалку северозападен ветер. Просечната честота на овој ветер изнесува 331%. Средната месечна брзина е различна, а годишниот просек изнесува 3,2 m во секунда. Просечната годишна сончевина изнесува околу 2.200 часови, а во околниот планински терен таа е поголема. Годишно во Куманово просечниот број (ведри) денови изнесува 84, додека годишно има просечно 97 облачни денови. == Население == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] (''[[Македонија. Етнографија и статистика]]'') од 1900 година, во Куманово живееле околу 14,530 жители, од кои 7,700 [[Македонци]], 5,800 [[Македонски Турци|Турци]], 600 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Власи|Власи]], 30 [[Македонски Евреи|Евреи]] и 350 [[Македонски Роми|Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_28.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 215.]</ref> Во повоениот период, градот забележал постојан раст на населението, посебно во временски период од 1961 до 1981 година кога населението двојно се зголемува. Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Куманово, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според бројот на жители во 2002 година, Куманово претставува трет град по големина во [[Македонија]] (зад [[Скопје]] и [[Битола]]), додека [[Општина Куманово]] со '''105.484''' жители претставува најголема општина во Македонија. Во поширокиот [[Кумановско|Кумановски регион]], во 2002 година биле запишани '''137.382''' жители и со тоа претставува по [[Скопски Регион|скопската]] и [[Тетовско|тетовската]], трета најнаселена област во [[Македонија]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 70.842 жители и спаѓал во групата на големи градови. Заедно со приградската населба [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] (5.433 жит.), која се води посебно во официјалните пописи, градот Куманово брои 76.275 жители.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението (без [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=30 мај 2012}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|60.47}} {{Столбен постоток|Албанци|black|25.80}} {{Столбен постоток|Срби|blue|6.67}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|5.71}} {{Столбен постоток|други|grey|0.82}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.36}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.15}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''42.840''' | 60,47 |- | [[Албанци]] | 18.277 | 25,80 |- | [[Турци]] | 256 | 0,36 |- | [[Роми]] | 4.042 | 5,71 |- | [[Власи]] | 108 | 0,15 |- | [[Срби]] | 4.727 | 6,67 |- | [[Бошњаци]] | 14 | 0,02 |- |други | 578 | 0,82 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|63.95}} {{Столбен постоток|албански|black|25.81}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|5.66}} {{Столбен постоток|српски|blue|3.39}} {{Столбен постоток|други|grey|0.74}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.30}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.12}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.03}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''45.306''' | 63,95 |- | [[албански]] | 18.283 | 25,81 |- | [[турски]] | 215 | 0,30 |- | [[ромски]] | 4.007 | 5,66 |- | [[влашки]] | 85 | 0,12 |- | [[српски]] | 2.399 | 3,39 |- | [[бошњачки]] | 23 | 0,03 |- |други | 524 | 0,74 |} ;Вероисповед Во Куманово се застапени следните религиски групи:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|66.02}} {{Столбен постоток|Ислам|green|31.74}} {{Столбен постоток|други|grey|2.10}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.14}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''46.766''' | 66,02 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 22.483 | 31,74 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 98 | 0,14 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 11 | 0,02 |- | други | 1.484 | 2,10 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Куманово: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|20.242 | 1953|23.339 | 1961|30.762 | 1971|46.363 | 1981|60.842 | 1991|52.204 | 1994|65.233 | 2002|70.842 | 2021|75.051 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |12.981 |2.370 |1.498 |1.648 |25 |1.222 | — |498 | — | '''20.242''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 14.351 | 951 | 3.858 | 1.861 | 12 | 1.790 | — | 516 | — | '''23.339''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 20.323 | 1.893 | 2.512 | — | — | 2.808 | — | 3.226 | — | '''30.762''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 28.789 | 7.827 | 1.791 | 3.013 | — | 3.759 | — | 1.184 | — | '''46.363''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 36.812 | 12.997 | 936 | 4.415 | 44 | 4.252 | — | 1.386 | — | '''60.842''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 40.205 | 487 | 242 | 4.048 | 76 | 4.966 | — | 2.180 | — | '''52.204''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 40.634 | 15.612 | 241 | 2.987 | 85 | 5.097 | — | 577 | — | '''65.233''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 42.840 | 18.277 | 256 | 4.042 | 108 | 4.727 | 14 | 578 | — | '''70.842''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 43.280 | 17.685 | 125 | 2.768 | 88 | 4.300 | 32 | 645 | 6.128 | '''75.051''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од службените пописи во соодветните години</small> == Религија == Во градот доминираат православните христијани (66,02 %), а останатите се со исламска (31,74 %) и евангелистичко-методистичка вероисповед. === Христијанство === [[Кумановско-осоговска епархија|Кумановско-осоговската епархија]] го зафаќа североисточниот дел од [[Република Македонија]] и е дел од [[Македонската православна црква]]. Нејзин надлежен епархиски архијереј е митрополитот г. д-р Јосиф и тоа од септември 2013 година, па сè до денес. Архијерејско намесништво Куманово: 60 цркви, 8 манастири, 12 параклиси и 120 крстови. === Цркви и манастири === [[Податотека:View of St. Nikola church in Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Никола“]] [[Податотека:Sv.Troica-Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Троица“ во средиштето на Куманово]] *[[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] *[[Црква „Св. Троица“ - Куманово|Црква „Св. Троица“]] * [[Црква „Воскресение Христово“ - Куманово|Црква „Воскресение Христово“]] — гробјанска црква, осветен камен темелник на [[25 април]] [[2014]] година; * [[Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“ - Куманово|Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“]] — црква во населбата Карпош; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Куманово|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква; *[[Црква „Св. Благовештение“ - Куманово|Црква „Св. Благовештение]] — црква во населбата [[Банево Трло]]. Камен темелник удрен на [[7 април]] [[2015]] година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |title=''Локација за нов православен храм во Куманово'' |accessdate=2014-11-24 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215010413/http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |url-status=dead }}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Куманово|Црква „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Тереза од детето Исус“ - Куманово|Црква „Св. Тереза од детето Исус“]] — католичка црква; * [[Евангелска црква - Куманово|Евангелска црква — Куманово]] <center>Галерија од други храмови</center> <gallery> Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|[[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан-бег џамијата]] Голема џамија (Куманово) (04).jpg|[[Голема џамија (Куманово)|Големата џамија]] во [[Бедиње]] Светилиште во Бедиње (01).jpg|[[Православие|Православно]] светилиште во Бедиње </gallery> == Стопанство == [[Податотека:ЈП Куманово Гас.jpg|мини|220п|ЈП „Куманово гас“.]] [[Податотека:Тутунски комбинат Куманово.jpg|мини|220п|Старата зграда на Тутунскиот комбинат Куманово.]] Куманово има развиена [[индустрија]] и претставува центар на индустриското производство во североисточна [[Македонија]]. [[Чевларска индустрија|Чевларската индустрија]] во овој град има огромна традиција и опстанува со децении. Денес во градот функционираат повеќе од 60 фирми за производство на чевли, што го прави овој град центар за чевларската индустрија во Македонија и пошироко. Производството е наменето за Македонија, бившите југословенски држави, како и Бугарија, Грција, Албанија и Италија. Помал дел се извезува и во Чешка, Словачка и Германија. Исто така, во градот работи ФЗЦ 11 Октомври А.Д. Куманово, Фабрика за заварени цевки и профили која вработува повеќе од 250 работници и има големо учество во економијата на градот. Од [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] најмногу се застапени мелничката и пекарската, додека од индустрија за производство на пијалаци функционира „Кватро“. == Образование == [[Податотека:Ученички дом „Професор Мијалковиќ“.jpg|мини|220п|Ученичкиот дом „Професор Мијалковиќ“.]] === Факултети === *[[Факултет за бизнис администрација (Куманово)|Факултет за бизнис администрација]] - дисперзиран факултет при [[Државен универзитет во Тетово]] со студии од полињата на [[бизнис администрација]], јавна администрација, [[информатика]], [[англиски јазик]] и [[Англиска книжевност|книжевност]] *Еуроколеџ (EuroCollege) — American Heritage University — Високообразовна установа со студии по менаџмент, маркетинг, економија и бизнис ===Средни училишта=== *[[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|„Гоце Делчев“]] *[[ДСТУ „Наце Буѓони“ - Куманово|„Наце Буѓони“]] *[[СУ „Киро Бурназ“ - Куманово|„Киро Бурназ“]] *[[СОУ „Перо Наков“ - Куманово|„Перо Наков“]] ===Основни училишта=== *[[ОУ „11 Октомври“ - Куманово|„11 Октомври“]] *[[ОУ „Бајрам Шабани“ - Куманово|„Бајрам Шабани“]] *[[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Куманово|„Браќа Миладиновци“]] *[[ОУ „Вук Караџиќ“ - Куманово|„Вук Караџиќ“]] *[[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Куманово|„Крсте Петков Мисирков“]] *[[ОУ „Кочо Рацин“ - Куманово|„Кочо Рацин“]] *[[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|„Магдалена Антова“]] *[[ОУ „Наим Фрашери“ - Куманово|„Наим Фрашери“]] *[[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Куманово|„Христијан Тодоровски Карпош“]] *[[ОУ „Толи Зордумис“ - Куманово|„Толи Зордумис“]] *[[УОМО „Панче Пешев“ - Куманово|„Панче Пешев“]] - [[Музика|музичко]] училиште == Култура == Во Куманово постои голем број професионални културни установо: [[Библиотека „Тане Георгиевски“|Библиотеката]], [[Народен музеј (Куманово)|Народниот музеј]], [[Театар Куманово]] и [[Центар за култура „Трајко Прокопиев“ - Куманово|Центарот за култура „Трајко Прокопиев“]], [[Уметничка галерија Куманово]], [[Галерија на икони (Куманово)|Галерија на икони]]. Поистакнати културните манифестации се: Ликовната колонија, Џез-фестивалот „[[Денови на комедија]]“. == Архитектура == == Спорт и рекреација == На полето на спортот во Куманово делуваат или делувале многубројни клубови: * Околу четириесет фудбалски клубови: [[ФК Куманово|ГФК Куманово]],[[ФК Башкими]] (распаднат), [[ФК Милано]], [[ФК Гоблен]] (распаднат), [[ФК Куманово 2012]], [[ФК Башкими 1947]], [[ФК Гоблен Јуниор]] и др. * Кошаркарски клубови: [[КК Куманово]], КК Пинк Пантери * Ракометни клубови: [[РК Куманово]], [[ЖРК Куманово]] * Боксерски клубови: БК Куманово * Шахот во Куманово датира уште од 1930 (женски и машки) * Атлетика: АК Скок. * Велосипедски клубови: Вело М и Кросс Сајклинг Куманово * Стрелечки клубови: СК Куманово (основан во 1961 година) * Во градот Куманово постои голема активност во [[карате]] клубовите, аеро-клубовите, мал фудбал и други спортски активности каде што спаѓаат пливачките клубови „Аква Куманово“ и „Тумба“, кои се активни во ново отворениот затворен базен. Куманово е член на Европската асоцијација на градовите на спортот, а во 2019 година го добил признанието „Европски град на спортот“.<ref name="ReferenceA">Максим Димитриевски, „Децентрализацијата е клучот за развој на државата“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 40.</ref> == Знаменитости == === Музеј на Христијан Тодоровски-Карпош === [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски Карпош (Куманово)|Спомен куќата]] на командантот на кумановскиот [[Баталјон „Јордан Николов“|баталјон „Јордан Николов-Орце“]], [[Христијан Тодоровски-Карпош]], убиен од страна на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарскиот окупатор]] на [[7 февруари]] [[1944]] година за време на нападот на бугарското воено и полициско упориште во селото Билјача, Прешевско. === Спомен костурница === [[Податотека:„Спомен костурница“ 06.jpg|мини|десно|Спомен-костурницата]] [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен костурницата]] била изградена во [[1957]] година по повод [[11 Октомври]], [[Денот на востанието во Македонија|Денот на востанието на македонскиот народ]]. Дело е на архитектот Зордумис и вајарот Сретен Стојановиќ. Се состои од [[обелиск]] и костурници во кои се сместени посмртните останки на загинатите во Народноослободителната војна од Куманово и [[Кумановско]]. <center>Други знаменитости</center> <gallery> Плоштад „Нова Југославија“ (02).jpg|[[Плоштад „Нова Југославија“|Плоштадот „Нова Југославија“]] The square of Kumanovo (2).JPG|Занаетчискиот дом Batko Gjorgjija monument in the square of Kumanovo.JPG|Споменик на Батко Ѓорѓија, претпозналив лик од Куманово Македонка, споменик на Револуцијата (05).jpg|Статуата од делото „[[Македонка, споменик на Револуцијата]]“ Македонка, споменик на Револуцијата (02).jpg|Релјеф од делото „Македонка, споменик на Револуцијата“ Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|[[Плоштад „Јосип Броз Тито“ (Куманово)|Плоштадот „Маршал Тито“]] Хотел „Куманово“.jpg|Поранешниот [[хотел]] „Куманово“ Градски парк Куманово (02).jpg|[[Градски парк (Куманово)|Градскиот парк]] Соколански парк (04).jpg|[[Соколански парк|Соколанскиот парк]] </gallery> == Личности == ==== Личности родени во Куманово: ==== * [[Благоја Стевковски - Гојчо]] ([[15 август]] [[1915]] - [[Скопје]], [[3 декември]] [[1965]]) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и повоен воен раководител * [[Борис Чушкаров]] ([[28 јануари]] [[1916]] - [[Скопје]], [[19 септември]] [[1982]]) - македонски комунист, основач и прв раководител на [[ОЗНА]] во [[СРМ]] и учесник на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Веселинка Малинска]] ([[4 јануари]] [[1917]] - [[Скопје]], [[12 ноември]] [[1987]]) - македонска комунистка, учесничка во [[НОВ]] и вршител на политички функции по ослободувањето * [[Боро Менков]] ([[6 мај]] [[1919]] - кај с. [[Белановце]], Кумановско, [[14 октомври]] [[1941]]) - македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Боро Петрушевски|Боро Петрушевски - Папучар]] ([[1920]] - [[21 април]] [[1943]], Горанце, [[Косово и Метохија|Косово]]) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Јездимир Богдански]] (1930-2007) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], општественик и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Анка Богданска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Вука Ангеловска|Вука Ангеловска-Врвка]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Роза Кирова|Роза Андонова Кирова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Кица Андоновска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Санда Георгиева|Санда Ангеловска Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Евгенија Бацковиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Антеска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Радмила Богдановска|Радмила Илиева Богдановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Димка Божинова|Димка Георгиева Божинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Божиновска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Боцевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванка Величкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Царевка Велковска - Величиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Живка Владиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Смиља Георгиевска|Смиља Ангелова Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Дивна Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Душка Георгиевска|Душка Спирова (Трајковска) Георгиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Ленка Давиткова|Ленка Стојанова Давиткова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Лена Давитковска - Паланкалика]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Давитковска - Паланкалија]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Сунчица Давитковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Денковска|Нада Арсовска Василева Денковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Немања Димитриевски]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Неранџа Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Димовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Евремовска|Олга Тодорова Евремовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Бурназовска|Слоботка Динкова Бурназовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Богица Златева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Иванова|Нада Младеновиќ Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Славка Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Которка|Вера Теодосиева Трајковска - Которка]] ([[2 април]] [[1925]] - [[Лопен]], [[Осоговски планини]], [[1944]]) - македонска [[партизан]]ка, учесничка во [[НОБ]] * [[Елица Живкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ротка Ивановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Торка Илиевска|Торка Миткова Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Јакимова|Вера Орданова Јакимова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вела Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јуцка Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слободанка Јаневска|Слободанка Петко Јаневска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Славка Јанкуловска|Славка Јованоска Јанкуловска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Карабичанка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Невена Кирова]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драгица Клисинка]] (1925- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Захаринка Костова|Захаринка Андонова Костова]] (1923-1963) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Костова|Нада Костова - Ерменка]] (1924-) — борец во НОВ на Македонија * [[Голупка Краљевска|Голупка Конева Краљевска]] (1926-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија * [[Љуба Крстевска|Љуба Анева Крстевска]] (1925-) — учесник во [[НОВ]] на Македонија * [[Косара Крстевска|Косара Бранкова Крстевска]] (1924-) — учесник во [[НОВ]], активистка во младинското и женското движење. * [[Добрила Пуцкова]] ([[6 јуни]] [[1926]] - [[23 февруари]] [[2007]], [[Скопје]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица * [[Драгутин Аврамовски|Драгутин Аврамовски - Гуте]] ([[11 март]] [[1931]] - [[Скопје]], [[12 септември]] [[1986]]) - истакнат македонски академски [[Сликарство|сликар]] и графичар. * [[Александар Митевски (поет)|Александар Митевски]] ([[4 март]] [[1934]]) - [[Македонци|македонски]] [[поет]] и [[преведувач]] * [[Данило Коцевски]] ([[1947]]) - [[Македонци|македонски]] книжевен [[критичар]], [[Расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тург и [[поет]]. * [[Ангел Миладинов]] (* [[1936]]), ликовен уметник * [[Зоран Јакимовски]] (* [[1953]]), графичар и сликар * [[Столе Златановски]] (* [[1960]]), познат фудбалер * [[Вујадин Станојковиќ]] (* [[1963]]), репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]], [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], играч на [[ФК Куманово|Куманово]] [[ФК Вардар|Вардар]], белградски [[ФК Партизан|Партизан]], и неколку [[Шведска|шведски]] клубови * [[Нино Величковски]] (* [[2 мај]] [[1954]]), македонски фолк-пејач на народна музика * [[Венко Андоновски]] (* [[1964]]), писател * [[Илија Струмениковски]] (* [[20 септември]] [[1940]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и сликат * [[Горан Илиќ]] (* [[27 јули]] [[1959]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Тони Михајловски]] (* [[30 јуни]] [[1967]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Сашко Коцев]] (* [[28 ноември]] [[1981]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Јонуз Јонузи]] (* [[1965]] - † [[2010]]), балкански првак во атлетика * [[Југослав Петровски]] (* [[1969]]), поет и драматург * [[Бобан Трајковски]] (* [[1973]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], припадник на [[Баталјон за специјални намени „Волци“|БСН Волци]], еден од загинатите во [[масакрот кај Вејце]] во [[2001]] година * [[Дејан Јакимовски]] (* [[1975]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], водник во [[АРМ]] * [[Оливер Петрушевски]] (* [[1978]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Џељаљ Бајрами]] ([[17 ноември]] [[1973]]) — македонски политичар. ==== Личности доселени во Куманово: ==== * [[Мара Ѓорѓевиќ (партизан)|Мара Томиќ Ѓорѓевиќ]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] '''Личности починати во Куманово:''' * [[Ленка Ивановска|Ленка Ивановска-Шајка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Збратимени градови и меѓународна соработка == Градот Куманово (поточно [[Општина Куманово]]) е збратимен со градовите:<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://doc.kumanovo.gov.mk/obrazovanie/lista_na_gradovi.pdf| title = Список на збратимени градови со Општина Куманово| publisher = Општина Куманово}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Div col|cols=|small=No}} * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Прозор]], [[Босна и Херцеговина]] * {{знамеикона|Хрватска}} [[Вараждин]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Србија}} [[Горен Милановац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Лесковац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Панчево]], [[Србија]] * {{знамеикона|Косово}} [[Косовска Митровица]], [[Косово]] * {{знамеикона|Србија}} [[Чукарица]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Врање]], [[Србија]] * {{знамеикона|Црна Гора}} [[Никшиќ]], [[Црна Гора]] * {{знамеикона|Турција}} [[Чорлу]], [[Турција]] * {{знамеикона|Бугарија}} [[Пловдив]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Бијељина]], [[Босна и Херцеговина]] {{Div col end}} Исто така, Куманово е член на Европската асоцијација на градови на спортот, Асоцијата на градови носители на пораката за мир и Мрежата на силни градови.<ref name="ReferenceA"/> ==Куманово како мотив во уметноста== * „Кумановскиот превој“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 101.</ref> * „Што останува од родниот град?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 16.</ref> * „Кумановски пуканки“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 17.</ref> * „Кумановци и кумановчани“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 312-313.</ref> * „Стотици години“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 542.</ref> ==Галерија== <gallery> 11 Ноември (населба во Куманово) (01).jpg|Улицата „Србо Томовиќ“ 11 Ноември (населба во Куманово) (03).jpg|Улицата „Боро Прцан“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (01).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (02).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (01).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (02).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово.jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „Братство-единство“, Куманово.jpg|Улицата „Братство-Единство“ Ул. „Доне Божинов“, Куманово.jpg|Улицата „Доне Божинов“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (01).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (02).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Народна револуција“, Куманово.jpg|Улицата „Народна Револуција“ Zgrada na opštinata vo Kumanovo 1.JPG|Седиштето на [[Општина Куманово]] </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско]] == Наводи == {{наводи}} ;Општи извори * „''Градовите во Република Македонија''“. Б. А. Тошевска, Географски лексикон, 2000. ;Белешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Kumanovo}} * [http://www.kumanovo.gov.mk Службено мрежно место на Општина Куманово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231075358/http://www.kumanovo.gov.mk/ |date=2007-12-31 }} {{Куманово}} {{Градови во Македонија}} {{Општина Куманово}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Куманово| ]] h648sew1n7uc05zeeztnnl30bv478ys 0 1847 5628941 5623955 2026-09-15T13:37:55Z Gurther 105215 5628941 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Милитантна организација |име = Македонска револуционерна организација (МРО) |лого = Sloboda ili smrt logo.svg |опис = [[Слобода или смрт]] |датуми = [[1893]] – [[1908]] |водач = [[Даме Груев]] <br /> [[Гоце Делчев]] <br /> [[Ѓорче Петров]] <br /> [[Пере Тошев]] <br /> [[Јане Сандански]] <br /> [[Борис Сарафов]] <br /> [[Петар Поп Арсов]] |цели = [[Слобода|Ослободување на]] <br /> [[Македонија]] и [[Одринско]] <br /> создавање на [[Самостојна македонска држава]] |подрачје = [[Османлиско Царство]] <br /> [[Македонија]] <br /> [[Одринско]] <br /> [[Бугарија]] |идеологија = [[Централизам]] |дела = [[Илинденско востание]] <br /> [[Крушевска Република]] |напади = [[Афера мис Стон]] |статус = }} {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 300 |image1 = Печат на Централниот комитет.jpg|caption1 = Печатот Ц.М.Р.К.<br> |image2 = Tekstot na zakletvata za priem na novi clenovi vo Organizacijata.jpg| caption2 = Текст на заклетвата за прием на нови членови во Организацијата<br> |image3 = Sifrirana azbuka za konspirativnata prepiska na Organizacijata, sostavena od Goce Delcev.jpg| caption3 =Шифрирана азбука за конспиративна преписка на Организацијата, составена од Гоце Делчев<br> | image4 = Дело.jpg| caption4 = Насловна страница на весникот Дело, неофицијален орган на Организацијата }}<!-- End stack of images, article text starts below --> {{другизначења|ВМРО (појаснување)}} '''Македонска револуционерна организација''' ('''МРО''')<ref group="б" name="vg_2"/> — револуционерно-националноослободителна организација на [[македонскиот народ]]<ref group="б" name="vg_1"/> (Солун, 23. X/ 4. XI 1893 — 1908). Била основана од шестмина револуционери интелектуалци: [[Дамјан Груев]], д-р [[Христо Татарчев]], [[Петар Поп Арсов]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Христо Батанџиев]] и [[Андон Димитров]], со цел по пат на вооружена борба да се извојува политичка автономија на Македонија и Одринско <ref name="vgj">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет ''</ref>. На основачкиот состанок усвоиле програма за дејствување. Бил усвоен Устав на Организацијата (во почетокот на 1894) и се конституирал [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] (претседател д-р Христо Татарчев, секретар Дамјан Груев). Била изградена мрежа на Организацијата во поголемите центри во Македонија (до средината на 1894). Особено силен подем бележела по стапувањето во членство и во раководењето на [[Гоце Делчев]], [[Пере Тошев]], [[Ѓорче Петров]], [[Јане Сандански]] и други македонски револуционери. Во летото 1894 г. во било одржано [[Ресенско советување|Ресенското советување]] на членовите на ЦК и на делегатите на месните комитети посветено на организациони и на тековни прашања за револуционерно дејствување. Биле формирани три револуционерни окрузи: Солунски, Битолски и Скопски. Организацијата изградила (до есента на 1895) разгранета мрежа во сите делови во Македонија и прогласила сувереност на организационата територија, спречување на дејствувањето на други организирани групи со исти цели во Македонија. Македонските комитети формирани во странство можеле да дејствуваат исклучиво во рамките на МРО. По формирањето на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во [[Софија]] (подоцна преименуван во Врховен македонски комитет, 1895), ЦК на МРО веднаш побарал тој комитет да ја сообрази својата активност со потребите на МРО и да работи како помошен комитет. Софискиот комитет продолжил да дејствува како паралелна организација во македонското револуционерно движење. Во почетокот на 1896 г. Делчев пристигнал во Софија во својство на официјален претставник на МРО да работи за спречување на мешањето на бугарските државни фактори во македонското ослободително дело. Претседателот на Софискиот комитет генералот [[Данаил Николаев]] бил предупреден дека МРО нема да ги толерира активностите и акциите преземени во Македонија. Грција и Србија го засилиле пропагандното дејствување и се експонирале како непријателски сили кон македонското ослободително дело. Во така неповолно опкружување за поефикасно водење на ослободителната борба, а со оглед на тоа дека и бугарското население во Одринско се наоѓало во иста положба и влегувало во границите на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], МРО се определила да го организира и тоа население за извојување автономија на Македонија и на таа област. На 5/12 јануари 1896 година се одржал [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес]] со учество на првите луѓе на Организацијата: Гоце Делчев, Дамјан Груев, Ѓорче Петров, Пере Тошев, д-р Христо Татарчев, Петар Поп Арсов и др. На конгресот, била усвоена нова политичка стратегија и тактика во дејствувањето. Конгресот усвоил нова управна поделба и територијална организација и промена на организациското името во ''Тајна македонско-одринска револуционерна организација (ТМОРО)''. Месните комитети биле ополномоштени да вршат просветување на жените и создавање масовно народно движење. Усвоените промени биле вградени во актите и Уставот и внатрешниот правилник. По Конгресот започнало забрзано создавање вооружени чети, ударната оружена сила на Организацијата за одбрана на територијалниот интегритет од туѓи вооруж ени чети и групи во Македонија. Бил донесен и посебен Правилник (1900) за четите со кој било регулирано формирањето, раководењето, употребата, како и борбената обука. Нивните припадници — комитите — носеле униформирана народна комитска облека и обележје за припадност. Вооружените сили ги раководел Делчев, кој го основал и изградувал [[Четнички институт на ТМОРО|Четничкиот институт]], со надлежност на врховен инспектор. Организацијата имала [[Тајна пошта на МРО|тајна пошта]] и [[Тајна полиција на МРО|тајна полиција]], создала функционални месни органи и тела. На целата територија на Македонија (до почетокот на 1903) Организацијата имала воспоставено делотворна власт на тајна држава во државата или [[подземна република]]. На [[Солунски конгрес од 1903|Солунскиот конгрес од 1903 година]] било донесеното решение за кревање востание, во отсуство на Делчев, Даме Груев, Ѓорче Петров, Сандански и други водечки личности на Организацијата. [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] на Битолскиот револуционерен округ ја потврдил одлуката за кревање востание. Востанието раководено од [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ|Главниот востанички штаб]] почнало на Илинден 1903 и прераснало во македонска сенародна борба за ослободување и за создавање самостојна македонска држава, највисокиот дострел во дејствувањето на Македонската револуционерна организација. По [[Илинденското востание]] силно се манифестирале внатрешните поделби. На [[Рилски конгрес|Општиот рилски конрес]] (во почетокот на 1905) само привремено било воспоставено единството на Организацијата. На Конгресот бил отфлен квалификативот тајна од името и Организацијата продолжила да дејствува под името: ''Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО)''. Внатрешните поделби и групирања во спротивставени струи: [[Умерено - конзервативна струја (МРО)|конзервативна]] и [[Радикална-реформска струја|реформската струја]] се заостриле до степен на меѓусебни оружени пресметки. Така дошло до дефинитивен [[Расцеп на Македонската револуционерна организација]] во 1908 година. По Младотурската револуција и по воспоставувањето на парламентарното уредување Организацијата престанала да постои. Двете струи формирале политички партии: Сандански со Димитар Влахов [[Народна федеративна партија]], а дел од дејците на конзервативната струја ги формирале [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Бугарски конституциони клубови]]. == Основање == === Причини за појава === {{Македонска револуционерна организација}} {{главна|Берлински конгрес|Македонија и Берлинскиот конгрес}} За појавата на ''Македонската револуционерна организација'' постојат две главни причини. По [[Берлинскиот конгрес]], [[Македонскиот народ]] останал [[Нација|национално]], [[Држава|политички]], [[Култура|културно]], [[Образование|просветно]] и [[Црква|духовно]] обесправен <ref name="vgj"/>. Дополнително на тоа македонскиот национален индивидуалитет се наоѓаал во опасност од странските пропаганди, кои со своето дејствување го засилувале антагонизмот во [[Македонија]] кој и онака постоел <ref name="vgj"/>. ==== Турската власт како фактор ==== {{главна|Отоманско Царство}} Секако една од главните причини за појава на организацијата е останувањето на [[Македонија]] под османска власт. Турците посегале по животите, честа и имотите на сите [[Македонци]]. [[Слобода|Ослободувањето]] се гледало во создавање на една револуционерна организација. Националноослободителниот карактер на организацијата се гледа во ''Членот 1'' од [[Уставот на ТМОРО]] во кој се истакнува: :''Тајната македонско - одринска револуционерна организација има за цел да ги сплоти во едно цело сите незадоволни елементи во Македонија и Одринско, без разлика на народноста, за извојување преку револуција полна политичка автономија за тие две области'' <ref>Член 1 од Уставот на ТМОРО</ref>. ==== Пропагандите како фактор ==== {{главна|Странски пропаганди во Македонија во периодот 1870 - 1903 година}} {{quote|''организацијата се бори против шовинистичките пропаганди и национални расправи кои го цепат и омаловажуваат населението во неговата борба против општиот непријател, дејствува за внесување на револуционерен дух и сознание и ги употребува сите средства и усилби за поскорешно и понавремено вооружување. Таа се грижи за културното и економското издигнување на организираното население и ја потпомага неговата легална борба против турската власт''|'''Член 3'''|'''Устав на Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација'''}} [[Бугари|Бугарската]], [[Грци|грчката]] и [[Срби|српската]] [[пропаганда]] дејствувале ретроградно врз националното ослободување на [[Македонскиот народ]]. Тие со своите црковно - преосветни дејности го делеле народот во [[Македонија]] и го загрозувале неговиот национален индивидуалитет <ref name="vgj"/>. :''Пропагандниот натпревар требало да обезбеди повеќе грчки, бугарски и српски национални приврзаници во Македонија. Тие во погоден момент требало да послужат како ванатрешни нацинални сојузници и оправдувачки фактор за нивните територијални претензии во Македонија'' <ref name="vgj"/>. Затоа не треба да изненадува писмото на Митрополитот [[Теодосиј Гологанов]] од 22. 06. 1891 година, испратено до проигуменот Дионисиј, во кое пишува: ''Ние Македонците немаме толку мака од Турцитте да ни е жив падишахот, колку од Грците, Бугарите и Србите, кои како орли на мрша се впуштија на оваа наша многустрадална земја и сакаат да ја расчеречат'' <ref>Љ. Љапе, Одбрани текстови II дел, 293.</ref>. Изнесеното, само потврдува дека пропагандите станале: ''кохезионен фактор кој ги збил редовите на македонската младина, граѓанските, првенствено егзархиските средини и интелигенција'' <ref>Д. Димески, Македонското национално движење во Битолскиот Вилает 1893-1903</ref>. Во почетокот на 90-години на [[19 век]] во [[Македонија]] се појавило едно силно антиегзрхиско движење, и во контекст на ова движење [[Ѓорче Петров]] истакнува дека се јавило едно настроение на: :''младите против владиците, општините, егзархиските учители и службеници, и една струја против посегањата на Егзархијата бесконтролно да господарува во црковните и училишните работи во земјата. Еснафите, што во македонските градови сочинуваа моќен сталеж, скоро минаа во оваа борба на страна на младите. . . Ова движење се паѓа паралелно со појавата на таканаречениот од некои македонски сепаратизам, изразен преку списанието Лоза, во Софија, раководено од Арсов, Баласчев, Хаџи Николов и други. . . Во Солун се пројави меѓу учителите во гиманазијата исто ова сепаратистичко движење. Реченото раздвижување . . . го сметам како прв чекор на самодејност во земјата. . . Тоа неосетно се прероди во револуционерно движење'' <ref>Ѓ. Петров, Спомени, 48</ref>. Македонската интелигенција запазувањето на македонскиот национален индивидуалитет го видела во создавање на една револуционерна организација. Антипропагандните определби на организацијат се гледаат во нејзините уставо - статутарни акти <ref name="vgj"/>: ''Организацијата се бори да ги премавне шовинистичките пропаганди и национални расправии, кои го цепат и ослабуваат македонското и одринското население во неговата борба против општиот непријател'' <ref>Член 2 од Уставот на ТМОРО</ref>. [[Крсте Петков Мисирков]] во својата книга [[За македонцките работи]] истакнува: :''Мислата за национално обединување на Македонците, иако под маската бугарска, се зафати во 1890 г. Во крајот на 1889&nbsp;г. се префрлија во Бугарија 30-40 души ученици и студенти Македонци од Белград во Софија. Тие ученици се душата на сите настани во Македонија оттогаш досега. Тие беа запознаени со Србија и Бугарија, со нивните култури и цели во Македонија. Тие и ја сознаа опасноста за дележ на Македонија помеѓу тие две држави - ако Македонците самите не се вооружат за да си извојуваат сами, со сви сопствени сили и средства слобода и со тоа да го предупредат дележот на Македонија. По нивна иницијатива во почетокот на деведесеттите години се образува едно национално сепаратистичко движење со цел да се одделат интересите на Македонците од бугарските со издигнување на едно од македонските наречја на степен на литературен јазик за сите Македонци. Орган на тоа сепаратистичко движење на Македонците во Бугарија беше списанието „Лоза”.Но тоа духовно движење на Македонците не и’ се бендиса на бугарската стамболовска влада, којашто забрани да се издава „Лоза” и фати да ги гони Македонците сепаратисти. Од тоа уште време побегна Дамјан Груев, којшто беше во бројот на Македонците ученици што паминаа од Белград во Софија и во бројот на сепаратистите. Немајќи во Бугарија почва за национален сепаратизам, Македонците што пребегаа од Белград во Софија, се зафатија со образување на револуционерни организации во Бугарија и во Македонија.Видните Македонци револуционери сепаратисти, како Делчев, беа само ученици на првото поколение Македонци ученици српски и бугарски. Исто така и Сарафови другите подоцнешни револуционери се јавија само како нивни продолжувачи и следбеници, но не иницијатори на револуционерната организација. Од самиот зафаток на револуционерната организација Македонците во Бугарија, или со бугарско образование, работеа под маската Бугари, едно затоа што така се викаше голем дел од населението, а друго, што по тој пат можеше да се добие поддршката на бугарската влада, на бугарскиот народ и на Бугарската егзархија.'' === Први обиди === [[Податотека:Споменик - Основачи на ВМРО.JPG|мини|десно|300п|Споменик на основачите на МРО во Скопје]] Првите обиди за формирање на организација се датираат кон крајот на осумдесеттите и почетокот на деведесеттите години на [[19 век]]. Некаде околу [[1889]] година [[Пере Тошев]] му пишал писмо на [[Ѓорче Петров]] да формираат: ''организација за ослободување'' <ref>Ѓ. Петров, Спомени, 45-46</ref>. Во [[лето]]то [[1891]] година во [[Битола]], [[Дамјан Груев]] направил обид за формирање на една организација, имено тој го формирал ''Учителскиот сојуз'' со чисто револуционерни цели, но неговата дејност била попречена од Архимандритот [[Козма Пречистански]] <ref>Д. Димески, Гоце Делчев, Скопје, 1994, 38</ref>. ==== Идеите и плановите на Хаџи Николов ==== Во [[1892]] година кај [[Иван Хаџи Николов]] созреала идејата дека само една организација може да го пресече патот на пропагандите. Почнал да бара лица кој би можеле да му помогнат во оформувањето на таквата организација, и такви луѓе, во тој момент видел во [[Димитар Цонев]], [[Христо Татарчев]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Христо Батанџиев]]. Оформувањето на организацијата било одложено, бидејќи биле малкумина, но идејата не ја напуштиле. ===== Принципи за создавање на Организацијата ===== Во [[јули]] [[1893]] година И. Х. Николов во [[Софија]] имал средба со [[Гоце Делчев]] и [[Коста Шахов]], и ги претставил начелата врз кои требало да со основа организацијата. :''1. Организацијата да се основа во Македонија, а не во Софија, бидејќи основана во Софија и раководена од Софија, Србите и Грците ќе ја третираат како измислица на бугарското правителство, ќе основаат и тие организации и од нашата организација нема да биде ништо. Поради тоа треба да биде тајна'' <ref name="spomeni">''Спомени на И. Х. Николов, Д. Груев, Б. Сарафов, Ј. Сандански, М. Грџиков, д-р Х. Татарчев (редакција на Иван Катарџиев), Скопје, 1995, 76-77, Х. А. Полјански, Гоце Делчев. . . т. 1, 110. ''</ref>. ''2. Основачите да се Македонци, чесни, да се ползуваат со добро име и да живеаат во Македонија, за да бидат постојано во контакт со населението во Македонија, да бидат изложени и тие на истата опасност , на каква што ќе бидат иузложенени и нивните последувачи, преку кои полесно ќе ја спечалат довербат на населението'' <ref name="spomeni"/>. ''3. Лозинката треба да биде Автономија на Македонија. Нашето барање треба да се потпира врз член 23 од Берлинскиот конгрес за да се надеваме на успех. Да се постигне Автономија на Македонија, значи да ја откинеме не само од Турција туку и од Србите и Грците. Оцртани еднаш границите на Автономана Македонија, Србите и Греците веќе не ќе можат да бараат делови од неа, кога, ако посакаме присоединување на Македонија кон Бугарија, Србите и Грците ќе посакаат и тие делови од неа. Наша задача треба да биде да ја споиме Македонија цела, а тоа може да биде преку една Автономна Македонија'' <ref name="spomeni"/>. ''4. Организацијат треба да биде самостојна и независна. Да нема никакви врски и ангажмани со владите на соседните држави, за да не ѝ влијаат и да не ја обвинуваат дека е орудие на некоја од тие влади и со тоа да предизвика противдејство од страна на другите соседни влади'' <ref name="spomeni"/>. ''5. Од Македонците во Бугарија и од бугарскиот народ ќе бараме морална. . . и материјална поддршка без притоа да ни се мешаат во работата'' <ref name="spomeni"/><ref>[http://www.cdsee.org/pdf/WorkBook2_sr.pdf]{{Мртва_врска|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>. === Основање на организацијата === {{главна|Основање на Македонската револуционерна организација|Јануарска средба|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници}} {{quote|''Во Солун ја поминав следната година, на работа во печатницата на Самарџиев. Тука се сретнав со свои стари другари: Поп Арсов, Андон Димитров (род. од солунското с. Ајватово, сега член на битолскиот суд); д-р Христо Татарчев, Хаџи Николов (од Кукуш), Христо Батанџиев (од Гуменџе, секретар на солунската општина?). Со нив ја обновивме старата идеја. Се згрупиравме, и сложно изработивме статут-правилник. Во неговата основа ги поставивме истите начела: барање да се примени Берлинскиот конгрес.''|'''Даме Груев'''|'''Спомени'''}} ''Организацијата'' е основана на 23. 10. 1893 година во Солун <ref>Д. Димески, Гоце Делцев, Битола, 1990, страна 42</ref>, од страна на [[Христо Татарчев]], [[Дамјан Груев]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Христо Батанџиев]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Андон Димитров]]. Основачкиот состанок се одржал во станот на [[Христо Батанџиев]], но треба да се истакне дека друштвото се конституирало како група без да избераат раководство и без писмен протокол. Конкретно организацијата е оформена за време на [[Јануарска средба|Јануарската средба]] кога е одлучено организацијата да се вика: :''Македонска револуционерна организација (МРО)'', ''(на чело со б. н) Централен македонски револуционерен комитет (ЦМРК)'' <ref name="ht">Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995</ref> Според [[Иван Хаџи Николов]] тогаш биле прифатени следните начела: :''1) Организацијата да е тајна и револуционерна''. ''2. Нејзината територија да ја сочинува само Македонија во нејзините географски и етнографски граници, поради што ќе се нарекува Внатрешна. 3) Во неа ќе членуваат родени и лица што живеаат во Македонија без разлика на вера и народност. 4) Политичкото верују на организираните Македонци е автономија на Македонија. 5) Да се чува самостојноста на организацијата за да не падне под влијание на политиката на соседните држави.'' <ref>Основаването на ВМРО (записи на Иван Х. Николов) съобщава Христо Шалдев, Ил. Илинден VIII / 1 (71) София, 1936</ref>. {{панорама|Vmro_osnovachi.gif|500px|Основоположниците на Македонската револуционерна организација}} Денот на основањето на Организацијата, 23 октомври, од [[2007]] година се слави како државен празник на [[Република Македонија]] под името [[Ден на Македонската револуционерна борба]]. {{Основачи на ВМОРО}} === Име === {{главна|Прв устав на Македонската револуционерна организација|Прв правилник на Македонската револуционерна организација}} [[Податотека:Hristo_Tatarchev.jpg|мини|лево|150п|Христо Татарчев]][[Податотека:Првиот печат на Централниот комитет на МРО 1.jpg|мини|десно|200п|Првиот печат на Централниот комитет, кој гласи ''Македонски револуционерен комитет'',''Слобода или смрт'']] [[Податотека:Разписка 266 от ЦМОРК за получени 500 наполеона от Българското Правителство чрез Димитър Ризов.jpg|мини|десно|200п|Расписка на Централниот Македонско-Одрински Револуционерен Комитет за добиени 500 наполеона од бугарската влада преку дипломатот [[Димитар Ризов]]. Натпис на печатот: Македонски централен револуционерен комитет. Датум: 24 ноември 1898 година]] Во различни периоди од своето постоење организацијата имала различни имиња. Поради недостаток на изворна протокуларна документација, која во почетокот не се создавала и поради извесни противречности и недоречености во сведоштвата на самите основоположници во историската наука нема согласност под кое име Организацијата била основана. Еден дел од историчарите сметаат дека првото официјално име на организацијата било ''Македонска револуционерна органанизација'', или ''Македонски револуционерни комитети'' (МРК).<ref>[http://books.google.com/books?id=UeNBAAAAYAAJ&q=%D0%BC%D1%80%D0%BE+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%87%D0%B5%D0%B2&dq=%D0%BC%D1%80%D0%BE+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%87%D0%B5%D0%B2&hl=bg Историски преглед, том 25, издание на Бугарското историско друштво, Институт за историја на БАН, 1969 година стр 79.]</ref> Други сметаат дека првото име на организацијата било ''Бугарски македонско - одрински револуционерни комитети'', а трети сметаат дека прво таа се викала МРО, а потоа БМОРК. Меѓутоа општа согласност во Македонската историската наука нема дека оваа организација некогаш се именувала БМОРК. Македонскиот историчар [[Крсте Битовски]] пишува: ''Дилеми како се викала револуционерната организација при нејзиното формирање и дали познатиот, меѓутоа недатиран Устав кој Организацијата ја нарекува „Бугарски македоно-одрински револуционерни комитети“ е прв, не постојат. Со определена задршка, се смета дека е тој прв Устав на Организацијата.'' Акад. [[Иван Катарџиев]] смета дека: '''"Постоечките документи говорат дека таа била наречена „Бугарски македоно-одрински револуционерни комитети“. Оваа име Организацијата го добила на својот прв Конгрес одржан во летото (15 август 1894) во Ресен... Меѓутоа, согледувајќи ја целата несоодветност на ова име со македонските услови и битие, на конгресот 1896 г. во Солун било решено името на Организацијата да се промени. Таа била наречена „Тајна македоно-одринска револуционерна организација (ТМОРО).“"'' Но самоит Катарџиев признал во еден од неговите идни дела дека „''податоците од мемоарската литература не се во согласност со содржината на тој „Устав“.''“ Некои бугарски научници, како [[Константин Пандев]] сметаат, дека првото уставно име на организациjата од 1894 година било Македонски револуционерни комитети, а во 1896 година на Солунскиот конгрес таа го добила името Бугарски македоно-одрински револуционерни комитети. Пандев тврди дека ова име е сменето на ТМОРО дури во 1902 г. Овие тврдења се поддржуваат од спомените на [[Пејо Јаворов]].<ref>Тој тврди во биографијата на Гоце Делчев, дека уставот од 1896 година бил еднонационален и ги приклучвал само егзархистите Бугари: "Тоа собир (од 1896 година) утврждава еден устав на револуционерната организација, копија на стариот бугарски устав, тврде оригинален со положбата, дека само егзархисти Бугари се приемат за членови на комитетите."</ref> Истите ставови на Пандев се поддржуваат и од известувањето на српскиот генерален конзул во Битола, Михаил Ристиќ до српскиот министер за надворешни работи С. Лозаниќ од 1903 г.<ref>Ристиќ му придодава на Лозаниќ документ во превод, кој го назначува како нов Статут на Револуционерната организација. Овој документ го носи насловот: "Статут на Тајната Македоно-Одринска Револуционерна Организација" и во секој поглед е идентичен со документот објавен 1902 г. според Пандев, како и со Статутот, кој според мислењето на Катарџиев бил составен уште во 1897 г. "До пре више од годину дана [тоа е до крајот на 1901 г., или до почетокот на 1902 г.] рад комитета имао ја чисто бугарско обележје, они су носили бугарску заставу ослобођења, они су својих присталица налазили само у онима који су пригрлили бугарску народну идеју. Наших [т.е. србоманите] и гркомана су се туђили па чак и пробојавали те се од њих морали осигуравати разним претњама. У последње време [т.е. при крајот на 1902 г.] они су понели стег ослобођења хришћана уопште и на мах се стали обраћати за помоћ и сарадњу свима хришћанима ма које народносне боје оне били." (БАН, Освободителната борба на българите в Македония и Одринско 1902/1904 - дипломатически документи, София 1978. 76)</ref> Од друга страна Битовски пишува: "И денес, доколку на кој и да е бугарски историчар му се испрати фотокопија на Уставот на ТМОРО од Британскиот архив (Уставот бил испратен во Лондон во 1898 г.), од која се гледа дека тој точно го определува името на Организацијата (ТМОРО) од 1897 г. тој тоа ќе го смета како провокација“. Овие ставови на Битовски се поддржуваат од спомените на [[Илија Докторов]].<ref>''"Во почетокот организацијата беше националистичка. Во нејзините редовите се примаа само Бугари со докажана чесност. Оваа ситуација беше до 1896 година кога во првите денови на м. Август во гр. Солун се одржа еден вид конгрес."'' „Борбите в Македония - Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов и Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, ISBN 9549514560, 2005 г., стр. 48.</ref> Меѓутоа општа согласност во бугарската историска наука со датирањето на Пандев нема. Сепак, нема спор меѓу историчарите дека во 1905 година, името ТМОРО било променето во ''"Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација"'' (ВМОРО).[[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: {{Цитат|''...ако Катаржиев бил повнимателен кон членот 8 од Уставот на БМОРК, каде е определен печатот на ЦК ќе забелжал дека за печатот е предвиден натписот Македоно-одрински централен револуционерен комитет. Ако ги следиме официјалните документи ќе забележиме дека првиот досега познат документ од името на Организацијата е потпечатен со печат на кој стои текст Македонски централен револуционерен комитет, при што Одринско не е спомнато, а на почетокот од документот во левиот агол стои кратенската ЦМРК. Токму овој печат неоспорно го потврдува пишувањето на првиот претседател на Организацијата д-р Христо Татарчев, кој вели дека името било Македонска револуционерна организација, на чело со Централен македонски револуционерен комитет...''<ref>Ванчо Ѓорѓиев, ВМРО 1893-1903. Поглед низ документи, Матица Македонска - Скопје, 2013</ref>}} == Цел == === Автономија === Според [[Христо Татарчев]]: :''Прифатен еднаш автономниот принцип, ни налагаше да бидеме последователни и во понатамошните решенија и да се избегнува сето она кое би го возбудило тесноградниот национализам кај инородните народи. Поради таа причина го напуштивме зборот бугарска од револуционерната организација, истотка и од централниот комитет'' <ref name="ht"/>. :''Долго расправавме за целта на таа организација, и најпосле се задржавме врз автономија на Македонија со предимство на бугарскиот елемент. Не можевме да го прифатиме ставот за „директно присоединување на Македонија кон Бугарија“, затоа што увидувавме дека тоа ќе сретне големи тешкотии, поради спротивставувањето на големите сили и аспирациите на соседните мали држави и на Турција. Ни поминуваше низ мислата дека една автономна Македонија потем би можела полесно да се обедини со Бугарија, а во краен случај, ако не се постигне тоа, дека ќе може да послужи како обединувачка алка на една федерација на балканските народи...Откако се согласивме за целта на нашата организација - на истата средба се зафативме да изработиме статут на Организацијата. Прирака ми беше еден том од „Записите“ на Захариј Стојанов, и од нив го зедовме за урнек статутот на „Бугарскиот револуционерен комитет“. Го задолживме Поп Арсов, врз основа на тој статут, да изработи нацрт за нашиот статут'' <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.geocities.com/vmro_makedon/Knigi/spomht.html |title=Спомени - Христо Татарчев |accessdate=2009-10-27 |archive-date=2009-10-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?id=1256607646977940&url=www.geocities.com/vmro_makedon/Knigi/spomht.html |url-status=dead }}</ref>. :''Ние не можевме да дејствуваме поинаку и да ја предрешаваме судбината на македонскиот народ и оставивме на него понатаму да си ја кове судбината... Тоа што подоцна би се диктирало од неговите интерси, тој е слободен да прави како што сака'' <ref name="ht"/>. === Самостојна македонска држава === {{Главна|Самостојна македонска држава}} Зад автономниот принцип се криела поголема цел, а тоа е создавање на слободна и независна македонска држава <ref name="SDV"/>. Тоа го потврдуваат и сведоштвата на првите луѓе на организацијата. [[Христо Татарчев]] истакнува дека: ''не се раководеле од друга тенденција, освен од идејата за слободата и благото на целиот македонски народ'' <ref name="ht"/>. Во весникот ''Право'' во 1902 година јасно се истакнати целите на организацијата: :''Внатрешната револуционерна организација ќе му даде на секој да реазбере дека работи за единството и независноста на Македонија, како слободна држава на Балканскиот Полуостров. Таа организација, давала и во иднина ќе дава докази дека не е агент на никоја од балканските држави, туку агент само на македонската слобода и независност. Со таквите докази таа постепено ќе ги остранува племенските разлики во Македонија и ќе го организира идниот, ако и разнобоен, но способен да се самоуправува мирно и тивко, македонски народ'' <ref name="PRV">Право, II/31 (39), 22. 09. 1902, 3</ref>. === Одринско === [[Податотека:Ethnographic-map-Thrace-1912.jpg|thumb|270п|десно|Одринскиот вилает]] [[Одринско]] не влегувало во првата програма на македонската организација бидејќи основоположниците биле целосно насочени кон [[Македонија]], треба да се истакне дека тоа подоцна влегло во плановите и целите на организацијата, а во врска со оваа област Татарчев, првиот претседател на ''ЦК'', истакнал дека: :''Одринско од почетокот не влегуваше во нашата програма. Целото наше внимание тогаш беше насочено околу Македонија; но подоцна почна да се зацврстува идејата во нас, така што нашата организација да го опфати и Одринско, каде судбината на христијанското население, особено на буграското, не се разликуваше со ништо од тоа на македонскиот народ и каде политичко-социјалните и економски услови беа речиси идентични со оние во Македонија. Притоа чл. 23 од Берлинскиот конгрес не охрабри доста во тој однос и зафативме попосле да го обмислуваме поопстојно и тоа прашање - дали ќе биде полезно, ако и Одринско биде вовлечено во нашата програма. Најсетне дојдовме до заклучок дека и таа област треба да составува дел од нашата ревулуционерна дејност, така што, на тој начин си мислевме дека се даваше едно задоволително решение на балканското прашање'' <ref name="ht"/>. [[Одрински револуционерен округ|Комитетот во Одрин]] бил основан во 1895 година по наредба на [[Дамјан Груев]] од страна на [[Христо Поп Коцев]]. Татарчев истакнува дека [[Одринско]] било третирано оделно од [[Македонија]], но Македонија и Одринско претставувале единствена кауза преку извојување на полна политичка автономија за тие две области <ref name="ht"/>, и поради тоа дошло до промена во уставот во смисла дека во организацијата можаат да членуваат сите [[Македонци]] и Одринци без разлика на верата и народноста. [[Одрин]] во првиот устав на организацијата бил внесен затоа што основоположниците барале нов сојузник во борбата против заедничкиот непријател.<ref name="vgj"/>. [[Гоце Делчев]] при својата турнеја во регионот во 1900 година истакнал дека има повеќе народи и држави, кои се заинтересирани за Македонското и Тракиското прашање. При тоа едно мешање на Бугарија ќе предизвика мешање на соседните земји и може да доведе до распарчување на Македонија и Одринско. Затоа треба да се привлечат во борбата и другите народности и така народите што живеат во тие две области, треба сами со заеднички напори и жртви да извојуват својата слобода и независност во границите на една ''општа афтономна Македонско-Одринска држава'', кои би се потпирале само на материјалната и морална поддршка на Бугарија и на големите сили.<ref>Иван Орманджиев. “Приноси”, кн. 4.</ref> == Структура == {{панорама|Структура на МРО.1.jpg|900px|Хиерархија}} === Хиерархија === {{quote|''Централниот Комитет дирекно ги назначува членовите на окружните комитети. Во вонредни околности ЦК има право раководството во окрузите или околиите да го довери на едно внатрешно или однадвор назначено лице. Окружните комитети го потврдуваат раководството на околиските комитети, а тие на селските комитети.''|'''Член 8'''|'''Устав на Тајната македоно - одринска револуционерна организација '''}} Организацијата била поставена врз строги хиерахиски централистички принципи. Таа се делела на селски, околиски и окружни комитети. Над нив се наоѓал ''Централниот Комитет''. Членовите на ''ЦК'' се бирале со мнозински гласови од страна на раководителите на окрузите или нивните претставници. Изборното начело важело само за ''ЦК'', а во останатите случаи се применувал строгиот централистички принцип од горе надолу. Изборното начело не се применувало во пракса, работите се одвивале врз другарски начела и со договарање. ''ЦК'' и останатите месни комитети се состоеле од ''претседател'', ''секретар'', ''касиер'' и неколку ''советници''. ''Месните револуционерни комитети'' се делеле на групи (''десетки'') на чело со началник (''десетник''). ''Началникот'' е најнискиот управен орган и само тој имал право да контактира со претседателот на комитетот, додека пак работниците ги познавале и контактирале само со членовите од својата група. При секој револуционерен округ егзистирала ''тајна пошта'', ''тајна полиција'' и ''терористичка група''. По [[Солунски конгрес од 1896|Солунскиот конгрес од 1896]] година се формира едно ново тело, а тоа е [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] во [[Софија]] кое требало да ја претставува организацијата пред светот но и да застане пред надворешните посегања. ''Задграничното претставништво'' имало право дирекно да кореспондира со ''ЦК'' на организацијата. Со [[Устав на ТМОРО|Уставот на ТМОРО]] и со окружното од [[октомври]] [[1898]] годинасе укинуваат терористичките групи и се заменуваат со околиски чети со што е поставена основата на [[Четничкиот институт на ТМОРО]]. Во поглед на административно - територијалната организациона поделба се формирале 6 револуционерни округа и тоа: * [[Солунски револуционерен округ]] * [[Битолски револуционерен округ]] * [[Скопски револуционерен округ]] * [[Струмички револуционерен округ]] * [[Серски револуционерен округ]] * [[Одрински револуционерен округ]] === Центарален комитет === {{Главна|Централен комитет на МРО}} [[Централен комитет на МРО|Центарлниот комитет]] е највисокиот одлучувачки орган на организацијата помеѓу два конгреса. Членови на Централниот комитет се: * ''претседателот'' * ''секретар'' * ''касиер'' * ''тројца членови-советници'' * ''задграничните претставници'' <ref>По [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес]] е донесена одлуката за формирање на задграничното претставништво, нивна задача е да ја претставуваат организацијата пред светот. ЗП имаат право да присуствуваат на работата на ''ЦК''. По [[Солунска афера|Солунската афера]] задграничните претставници ги презеле надлежностите на ЦК</ref> === Конгрес === {{Историја на Македонија}} ''Конгресот'' е највисок орган во организацијата тој може да биде редовен или вонреден. Одлуката за свикување на редовен конгрес ја донесуваал [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], додека пак одлука за одржување на вонреден конгрес се донесува со една половина од вкупниот број на членови на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]]. ''ЦK'' ги определува критериумите за распределба на делегатите на Конгресот. Конгресите се законски кога присуствуваат 3/4 од предвидените делгати. Во текот на својата работа, ''Конгресот'' одлучува за: * донесува Деловник за работа. * донесува и менува Статут * разгледува и усвојува извештај за финансиското работење на организацијата. * избира Претседател на организацијата. * избирна Статутарна комисија. * донесува одлуки и други акти. ==== Конгреси на организацијата ==== * [[Солунски конгрес од 1896]] * [[Солунски конгрес од 1903]] * [[Смилевски конгрес|Смилевски конгрес од 1903]] * [[Конгрес на Петрова Нива]] * [[Струмички конгрес од 1904]] * [[Прилепски конгрес]] * [[Скопски конгрес]] * [[Солунски конгрес од јуни 1905]] * [[Солунски конгрес од август 1905]] * [[Струмички конгрес од 1905]] * [[Серски конгрес]] * [[Рилски конгрес]] === Задгранично претставништво === {{главна|Задгранично претставништво}} ''Задграничното претставништво'' е создадено со одлука донесена на [[Солунски конгрес од 1896|Солунскиот конгрес 1896 година]], негова задача е да ја претставува организацијата пред [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] и бугарското општество без приотоа да се меша во нивните внатрешни работи, и со нив како и со [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емигарција]] да одржува добри односи и да бара морална и материјална поддршка за организацијата. Една од главните задачи на ''ЗП'' е да застане на патот на надворешните посегања врз организацијата. Дополнително на тоа, ''ЗП'' биле задолжено да одржува врска со странските претставници и да ги информираа за ситуацијата во [[Македонија]] и [[Одринско]], и да организира канали за пренесување на оружје и чети. === Тајна полиција === {{главна|Тајна полиција на МРО}} ''Тајната полиција'' била составен дел од организацијата и преку неја се собирале информации за бројот и составот на османлиските сили (војска, полиција и башибузлук), се следело поведението на населението и се спроведувале казните врз секого кој згрешил во однос на македонското националноослободително делото, без ралика дали е или не е член на организацијата. === Тајна пошта === {{главна|Тајна пошта на МРО}} Тајната пошта претставува паралелен систем за коресподенција во [[Отоманското Царство]], меѓу структурите во организацијата, коресподенција со други јавни и приватни лица или институции. Комуникацијата се вршела со хемиско бело мастило и шифри. === Четнички институт === {{главна|Четнички институт на ТМОРО}} {{quote|''Пред да се засили Организацијата, господари на денот и ноќта беа Турците. Подоцна, штом наближи ноќта, Турците се прибираа по домовите, а потерите и војската во касарните. Организациските луѓе, имено тогаш почнуваа да излегуваат на работа и започнуваше комитското царство''|'''Г. И. Белев'''|''' '''}} [[Податотека:G Delchev.jpg|мини|лево|150п|Гоце Делчев]] [[Гоце Делчев]] е основач на [[Четничкиот институт на ТМОРО|Четничкиот институт]], и истовремено творец и воспитувач на првите организациско-агитациони чети и војводи. Тој со својот блажен глас и пријатна надворешност успевал да ги реши сите недоразбирања, и успевал да придобие многумина кон револуционерното дело. Набргу Делчев е назначен за генерален инспектор на сите чети во Македонија и Одринско. Благодарение на неговата целосна преданост кон делото, народот во [[Македонија]] и [[Одринско]] почнува да се чувствува подготвен за борба. Првите чекори на овој план се прават со ангажирање на арамии и нивно превоспитување во духот на ''ТМОРО''. Меѓу првите арамии и ајдутски војводи кои влегле во ТМОРО се: [[Апостол Петков]], [[Иванчо Карасулијата]], [[Кочо Љутата]], [[Атанас Тешовалијата]], [[Андон Ќосето]], [[Атанас Градобалијата]], [[Георги Бродалијата]] и др. Тие од себе созале легенди и голем дел од нив загинале како херои. Потоа во организацијата како кадар биле внесени резервните офицери од бугарската армија. Меѓу нив имало [[Македонци]] и [[Бугари]]. Меѓу првите биле [[Михаил Апостолов]] - Попето, [[Христо Чернопеев]], [[Марко Лерински]] и др. Кон крајот на [[1899]] година , во четите како кадар биле поставувани учителите и граѓаните. Татарчев истакнува дека кон крајот на [[1899]] година и почетокот на [[1900]] година целата земја била прошарана со чети. Со формирање на првите чети кои патролираат по селата со цел да го челичат борбениот дух на народот, започнуваат и ликвидации од страна на ТМОРО врз турски злосторници. Прво нешто што месните чети прават е напади врз агите и селски зулумџии, кои веќе се плашат да прават своеволија врз незаштитеното население. Четите биле должни да ги помагаат комитетите принасилното собирање на средстава и требало да ги спроведуваат смртните пресуди. === Финансирање === {{quote|''Секој комитет задолжително го испраќа во благајната на ЦМОРК третиот дел од собраните пари заедно со сметките, тие се должни да внесуваат во касата на Централниот комитет еднобразно и останатиот дел од парите кога ќе се побараат.''|'''Челен 48'''|'''Правилник на Тајната македоно - одринска револуционерна организација '''}} [[File:Funds for CMRC.jpg|мини|десно|200п|Повик на Ц.М.Р.К за собирање на пари]] Во почетокот оргазнизацијата се финансирала преку членските вносови на членовите, сумата изнесувале половина лира на едно тримесечје, од 2 до 5 лири. Меѓутоа на ''Ресенското советување'' било одлучено финансиски средства да се собира и од сипатизерите на делото. Финансирањето на организацијата било регулирано со ''Првиот правилник'', каде било истакнато дека материјални средства може да се собира и по пат на закани и насилства врз лица кои можеле да го помогнат делото но не сакаат. За остапената сума организацијата давала ''Расписка'' (Сметка) со печат на ''ТМОРО''. Доколку лицата не сакале да дадат финансиски средстава тогаш парите биле изнудувани со терористичката група која егзистирала при секој комитет, подоцна комитетите при насилно собирање на средстава биле помагани од четите на организацијата. По [[Солунски конгрес од 1896|Солунскиот конгрес од 1896]] <ref name="vgj"/> година кога организацијата засилено започнала да се воружува се покажало дека финансиските средстава од членовите и сипатизерите на делото не се доволни и затоа организацијата започнала да се занимава со грабнување на лица со цел на тој начин да се соберат средстава. Биле киднапирани голем број на богати бегови, гркомани но и странски државјани, а најпознато е [[Афера Мис Стон|грабнувањето на Мис Стон]]. Меѓутоа Организацијата добивала помош и од македонската емиграција од [[Бугарија]], првенствено од [[Македонски комитет|Врховниот комитет]], но тоа се покажало како штетно по делото, бидејќи [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] сакал да се наметне на ТМОРО и затоа двете организации постојано доаѓале во судир и помошта честопати била прекратувана. Организацијата имала и соработка со бугарската влада од која добивала финасиски средстав и оружје, но поради обидот на бугарската влада да ја стави организацијата под своја контрола соработката и контактите биле прекинати. При собирањето на финансиките средстава, организацијат била отворена за соработка со секого кои би можел да ја помогне, но под услов да се почитуваат нејзините начела и принципи, односно самостојноста на организацијата. === Членство === {{quote|''Се колнам во бога, во верата и во својата татковина Македонија и Одринско, дека безусловно ќе се покорувам на старешините и без приговор ќе ги извршувам неговите заповеди, дека никому нема да му ги издавам ни со збор, ни со дело работите на Организацијата и сето она што од денес натаму ќе го чујам, видам и разберам по делото. Во противен случај, нека бидам убиен од еден од другарите со револверот или камата што овде ги целивам''|'''Заклетва'''|'''Правилник на Тајната македоно - одринска револуционерна организација '''}} [[Податотека:Слобода или смрт (Дел од спомениците Лавови-Скопје).JPG|мини|десно|200п|Евангелие, револвер и кама (''Дел од спомениците Лавови-Скопје'')]] Организацијата се создала во егзархиската средина, односно меѓу [[Македонците]] кои биле под јурисдикција на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Отука првите членови на Организацијата биле Македонци-егзархисти или според првиот устав на Организацијата, Бугари <ref group="б" name="vg_6"/><ref group="б" name="vg_7"/>. Но со текот на годините како што [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] се засилувал и била поставувана организациската мрежа повеќе не се правело разлика помеѓу [[Бугарска егзархија|егархистите]] и [[Цариградска патријаршија|патријарашистите]], односно со [[Устав на ТМОРО|новиот устав]] од 1897 година организацијата била отворена за секого без разлика на верата и народноста. Според [[Димитар Влахов]]: {{quote|''...Првично револ. организација почна да работи среде бугарското население во Македонија и тоа не среде целото буг. население, туку само среде тоа дел од него, кој се спаѓааше во Буг. Егзархија. Таа се однесуваше со недоверба кон Бугарите не егзархисти... Што се однесуваше до револуц. работа среде другите македонски народи - Турци, Албанци, Куцовласи и Грци, за основачите на Организацията такво прашање не постоеше... Подоцна, кога истите тие водачи видоа дека идејата за ослободување на Македонија може да најде сочувство среде Бугарите не егзархисти, како и среде другите народности во Македонија и под влијание на членовите на организацијата со леви разбирања, тие го заменија статутот на организацијата во смисла, дека член на организацијата може да биде секој Македонец, од која народност и да е тој и какви и да биле неговите политички сфаќања, само да прима нејзините принципи и се бори за политичката автономија на Македонија ... "<ref>Димитър Влахов, „Борбите на македонския народ за освобождение“, 1-во изд. Виена, 1925 г. стр.10-11.</ref>}} Отука членови на организацијата биле претежно [[Македонци]] (во Македонија) и претежно [[Бугари]] (во Одринско), но имало и [[Власи]], [[Црногорци]], [[Срби]], [[Грци]] и др. Дел од турското население незадоволно од општата состојба во [[Отоманското Царство]] на разни начини дирекно или индирекно ја помагале организацијата, а најчесто како јатаци или снабдувачи со разни материјали кои и биле потребни на организацијата. Јадрото на организацијата го сочинувале [[Македонците]], но имало и [[Бугари]] најчесто како војводи, секретари или обични членови, најмногу во [[Одринско]] <ref>"... не треба да се обрне внимание само на терминот "Бугарски" во едно од имињата на единствената ВМРО, туку и на константното "О" во името на организацијата, кое се губи дури по Првата световна војна и физичкото разделување на неколкуте делови на Македонија од Одринско. Познато е дека првото име на револуционерната организација е БМОРК – Бугарски Македоно Одрински Револуционерни Комитети, а потоа таа се преименувала во ТМОРО, ВМОРО и најпосле во ВМРО. Организацијата, во името, во дејствувањето и во чувствувањето го содржела и Одринско каде што, неспорно живееле етнички Бугари. Илинденското востание во 1903 година е всушност Илинденско преображенско востание кренато со најголем интензитет во Битолскиот и Одринскиот вилает на тогашната Отоманско Царство..." Извадок на промоцијата на Зборникот документи за Тодор Александров на д-р Зоран Тодоровски „Сè за Македонија” одржана во скопскиот хотел “Холидеј Ин”</ref>, Како што се на пример некои членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]], ([[Иван Гарванов]]) или некои членови на [[Задгранично претставништво|ЗП]] ([[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]]). Поради недостаток на раководен кадар за [[Четнички институт на ТМОРО|четничкиот институт]] организацијата почнала како војводи на четите да ги поставува офицерите од бугарската армија, а меѓу првите биле [[Михаил Апостолов]] - Попето, [[Марко Лерински]], а војводскиот кадар дополнително подоцна бил пополнет од млади бугарски и небугарски интелектуални идеалисти кои под влијание на револуционерната идеја и идеализмот зеле учество во борбата против [[Отоманското Царство]]. Meѓу нив се нашле: [[Крсто Асенов]], [[Никола Дечев]], [[Слави Мерџанов]], [[Васил Попов]], [[Јулиј Розентал]] и многу други <ref name="ht"/>. ''МРО'' успеала да ги обедини сите незадоволници во [[Македонија]], без ралика на верата и народноста околу идејата за ''Автономна Македонија'', со што биле поставени основите за зачеток на Македонската нација. == Нормативни акти == {{главна|Првиот Устав на Македонската револуционерна организација|Првиот правилник на Македонската револуционерна организација|Уставот на ТМОРО|Правилникот за четите на ТМОРО|Уставот на ВМОРО|Правилник на ВМОРО|Правилник за селски чети}} Уставо - статутарните акти на организацијата регулираат голем број на внатрешни и надворешни прашања кои ја засегале дирекно или индирекно организацијата. Овие нормативни акти имаат своја генеза од која може да се проследи развојот на самата ''Македонска револуциционерна организација'', нејзините цели, принципи и начела но истовремемо тие даваат доплонително светло за поставеноста и функционирањето на организацијата. Првиот устав на Македонската организација е донесен по [[Јануарска средба|Јануарската средба]] но пред [[март]] [[1894]] година.<ref>АМ. ф. 1953, Даме Груев, оп. 1, а. е. 5, л. 158-159</ref> Според псевдоисториски истражувања на [[Бугарска историографија|бугарската историографија]], првото име на организацијата било БМОРК.<ref>[http://promacedonia. org/hk/hk_pr4. htm Устав на БМОРК. ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Но во мемоарите на [[Даме Груев]], [[Христо Татарчев]] и други револуционери ја именувале организација како МРО.<ref>''„Го задолживме [[Петар Поп Арсов|Поп Арсов]] да подготви нацрт за нашиот статут врз основа на статутот на [[Захариј Стојанов|Захари]]. На истиот состанок долго време се разговарало за името на револуционерната организација и комитетот. Ова прашање долго време не мачеше и конечно решивме да се наречеме: „Македонска револуционерна организација“, а комитетот „Централен македонски револуционерен комитет“ -'' [https://www.strumski.com/books/Spomeni%20na%20Tatarchev.pdf Автобиографијата на Христо Татарчев] страница 103</ref> Отука произлегуваат извесни контрадикторноси и недоречености кои се однесуваат на карактерот и целта на организацијата. Треба да се истакне дека основоположниците на организацијата биле бугарски [[образование|воспитаници]] и бугарското влијание им било наметнувано од низ години преку [[Образование|воспитно - образовниот процес]] <ref name="vgj"/>, и тие од тоа влијание не се ослободиле наеднаш туку постепено <ref name="vgj"/>. Од друга страна, [[Македонци]]те кој биле под [[Црква|духовна]] јурисдикција на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], сe именувани како [[Егзархиска групација во Македонија|Бугари]] <ref name="vgj"/><ref>Славко Димевски, За развојот на македонската национална мисла до создавањето на ТМОРО, Култура - Скопје, 1980</ref><ref>Спомени, Димитар Влахов</ref>, како што [[Македонците]] [[Цариградска патријаршија|патријашисти]] биле нарекувани [[Грци]] <ref name="vgj"/>. [[Податотека:Устав на Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организ.pdf|thumb|мини|лево|Уставот на ВМОРО од 1905 година (кликнете за да го отворите во целост)]] Затоа името на првиот норамативен акт е Устав на Бугарските македоно - одрински револуционерни комитети, односно целта е да се делува најпрво меѓу ''Македонците - егзархисти'' <ref name="vgj"/>, а потоа да се тргне по сопствен пат <ref name="vgj"/>, тоа е евидентно од [[Уставот на ТМОРО]] каде се истакнува дека: ''Член на ТМОРО може да биде секој Македонец и Одринец, кој не е комприминтиран со ништо нечесно и бескарактерно пред општеството и кој ветува и се задолжува да биден корисен на револуционерното ослободително дело. '' <ref>[[:s:Устав на ТМРО|Устав на ТМОРО]]</ref>. Според спомените на Татарчев, одлука за созадавање на првиот правиникот била донесена за време на [[Ресенско советување|Ресенското советување]], и дека негов автор е [[Иван Хаџи Николов]]. Татарчев притоа истакнува дека, праксата ја наметнала потребата од донеување на правилникот, но врз основа на ''членот 14'' од ''Уставот'' на ''МРО'' се гледа дека донесувањето на правилникот било уставна обврска. Правиникот се состои од ''50 члена'' поделени во ''11 глави'' <ref>Правиник на буг. македонско одриски комитет, АО, ИНИ сл. I, 355, 1-15</ref>. Вториот устав на организацијата е создаден по Солунскиот конгрес од 1896 година, од страна на [[Гоце Делчев]] и [[Ѓорче Петров]], притоа со новиот устав организацијата го добива името: ''Тајна македоно - одринска организација''. Со што е евидентно дека организацијата целосно раскинала со бугарското влијание кое се чувствува во првиот устав и правилник. Новиот устав и правилник биле зосновани врз старите акти, но акцентот бил ставен врз конгресните одлуки. За регулирање на [[Четнички институт на ТМОРО|Четничкиот институт]] бил изработен правилник за четите од страна на [[Гоце Делчев]] и [[Ѓорче Петров]] во 1900 година, тој бил изрботен врз основа на членот 11 од Уставот на ТМОРО и окружното на ЦК од октомври 1898 година. Според Борис Сарафов, правилникот бил изработен од Ѓорче Петров и капетанот Димитар Венедиков. Правилникот бил хектографиран и верификуван од страна на Централниот комитет. Целосното име на третиот устав на организацијата е ''Устав на Внатрешната македоно - одринска организација'' преименувањето на уставот, а воедно и на организацијата е направено од практични причини бидејќи, организацијата по [[Илинденското востание]] повеќе не била тајна, и со нејзините цели и намери биле запознаени сите. == Односот кон егзархиската црковно-просветна пропаганда и нејзините претставници == {{главна|Бугарска егзархија|Егзархиска групација во Македонија|Странски пропаганди во Македонија во периодот 1870 - 1903 година|Отпор на Македонците кон туѓите пропаганди|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници}} === Односот со Егзархијата === {{quote|''Егзархијата дава пари и купава ветер зашто народноста со пари не се купува — тоа е такво деликатно нешто, кое штом сети дека го пазариш изветрува... (Егзархијата б.н) сомневајќи се во најново време во некаков сепаратизам, а првин — се гледа во нашата народност. (Се стреми б.н) да го убие секое посамостојно движење во нас, да ја одземе секоја можност Македонците да се занимаваат со повозвишени општествени прашања, и на тој начин... да го стави народниот македонски дух во полна зависност од неа, да го огради како птица во кафез... да не окова во синџири за да не разигрува како мечка, и да не води таму, од каде добива голем бакшиш''|'''Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници'''|''' '''}} [[Податотека:Yosif I.jpg|мини|лево|150px|[[Егзарх Јосиф I]] ([[1877]]-[[1915]])]] Антиегзархиското движење кое се појавило во деведесеттите години на [[19 век]] во [[Македонија]], со појавата на организација, ова движење добило интензитете и кулминација. Судирот помеѓу ''МРО'' и [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] бил неизбежен <ref name="vgj"/> бидејќи организацијата се залагала за самостојно работење, подготовка на населението, кревање на едно внатрешно востание и создавање на македонска самостојана држава <ref name="PRV"/>. [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] која со својата црковно - просветна пропаганда ја култивирала земјата и создавала услови за присоединување на [[Македонија]] кон [[Бугарија]] <ref>[http://macedonian. atspace. com/knigi/ppa_stam. htm "Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници"]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{bg}} - Вардарски (Петар Поп Арсов)</ref>. Каков став ''Организацијата'' зазела кон [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и нејзините претставници се гледа од нејзиниот прв акт создаден од страна на [[Петар Поп Арсов]] по барање на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], а станува збор за брошурата [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]]. Бидејќи брошурата е создадена по барање на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] и од страна на еден од основачите на организацијата, од брошурата се дознава стојалиштето на ''Македонската револуционерна организација'' кон [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и нејзините приврзаници [[Македонија]]. Организацијата започнала борба за контрола на ''Црковно - училишните општини'' и преку оваа борба таа сакала да го привлече населението на своја страна и истовремено застанала во заштита на македонскиот национален индивидуалитет кој се наоѓал во опасност од егзархиската пропаганда <ref>Вардарски (Петар Поп Арсов), „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“, превод, редакција, коментар и предговор д-р Ванчо Ѓорѓиев, Табернакул, Скопје 2006</ref>. Каков бил ставот на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] кон ''МРО'' дознаваме од коресподенцијата на егзархот [[Јосиф I]] водена со бугарското министерство за надворешни работи и вероисповед во кое тој искажува стравување за бугарската идеја во [[Македонија]]. Во писмото од 15. 10. 1897 година егзархот истакнува: :''Некои запалени глави сметаат дека Св. Егзархија е единствената пречка Македонија да остане и понатаму под Османлиското Царство и се нафрлија врз неа како волци. . . Во сегашниот момент се нафрлија врз општините со цел да ги направат инструмент за своите бунтовнички цели. . . Секакво нивно политизирање и служење на нечисти цели ќе ја оневозможи Св. Егзархија во нејзината висока мисија да го зачува бугаризмот за идните поколенија. Ние. . . сме свесни какви се последици. . . ќе има политизирањето со општините денес, а да не зборуваме за утре, при евентуално создавање на автономна Македонија. Св. Егзархија. . . при две оделни држави не ќе може да ја врши својата бугарска мисија. Или ќе стане исклучиво македонска, или исклучиво бугарска. Каде тоа би не одвело, посебно не треба да се потцртува. . . Подобро е да сметаме дека делови од единствената бугарската територијата се сè уште под ропство, отколку за сметка на некаква слобода, бугарското население во Македонија за секогаш ќе биде загубено за Бугарија'' <ref name="SDV"/>. Во писмото од 14. 04. 1901 година егзархот [[Јосиф I]] искажува стравување поради формулацијата ''обединување на сите без разлика на верата и народноста'': :''Јас мислам дека се гони тајна цел, имено : обединување на македонското население на македонска почва и остварување на поодамна замислената идеја за македонско словенска етничка група на Балканот. Во таков случај натамошната дејноста на Бугарската егзархија е непожелна, бидејќи во автономната македонска држава ќе се наметне потребата за единствена црква'' <ref name="SDV">С. Димевски, Присуството на Теодосиј Гологанов во развојот на македонската национална мисла во епохата на национално - револуционерното движење, ГИНИ, XX/2, Скопје, 1976.</ref>. Поради различните принципи и цели односите помеѓу ''МРО'' и [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] биле исполнети со закани, притисоци и уцени, но ''Организацијата'' била принудена да преговара со [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] бидејќи од неа зависело назначувањето на учителскиот кадар во Македонија кој и бил потребен, а од друга страна [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] иако правела разни пречки, морала да ги приваќа условите на организацијата за да не биде компримитирана пред османлиските власти <ref name="vgj"/>. === Односите со проегзархиската групација === {{quote|''Централистите беа решиле со терор да се справат со Гарванова и др.. Тоа нам ни штетеше многу тука, на делото. Ѓорче аплаудираше на акцијата против Наумов. Беше на мислење дека треба да се испоколат сите од „Братството“, - никакво разбирање, никакво помирување.''|'''Борис Сарафов'''}} [[Податотека:Vasil Kanchov.JPG|мини|лево|150px|[[Васил Иванов К’нчов]]]] Идеолозите на егзархиската групација во [[Македонија]] се наоѓале околу [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија ''Св. Кирил и Методиј'']] и егзархиската каса. Во оваа групација се наоѓле лица кој биле родум од [[Бугарија]]<ref name="dv">Спомени на Димитар Влахов. . . , 31-32.</ref>, тие биле опседнати со големо бугарската идеја <ref>Пречки и опасности ( од записите на Иван. Х. Николов), Ил. Илинден, 2 (82), Софија, 1937.</ref> , и успеале кон себе да привлечаат дел од македонските конзервативни чорбаџи <ref name="dv"/>. Во оваа група биле: [[Васил Иванов К’нчов]], [[Михаил Сарафов]], [[Јосиф Кондов]], [[Коне Самарџиев]], [[Иван Гарванов]], [[Делчо Колушев]], [[Христо Ганов]] и други. Нивата цел е сето македонско христијанско население да се сплоти околу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] да се подржи црковно - просветното дело, а другото: ''... кога ќе дојде време ќе го сврши Бугарија со своите 200 000 штика'' <ref>Христо Силянов, Освободителнитѣ борби на Македония т. 1, 123 - 124</ref>. Проегзархистите сметале дека крупните работи не се за учители и коректори, и работи треба да се оставаат на [[Бугарска егзархија|Егзархија]] и [[Бугарија]]. Во почетокот егзархистите сметале дека дејноста на Организацијата нема да постигне вистински резултати меѓутоа во [[1895]] година [[Централен комитет на МРО|Центаралниот комитет]] ќе се засили и егзрхиската групација увидела дека нејзиното влијание во [[Македонија]] опаѓа и затоа тие ги промениле средставта и целите. Започнале со копирање на ''МРО'' и со сличните нејзини револуционернида проповеди. Отука во [[март]] [[1897]] година егзархистите ќе го создадат [[Бугарско тајно револуционерно братство|Бугарското тајно револуционерно братство]]. Целата на Братството е да се преземе [[Централен комитет на МРО|Центарлниот комитет]] и од Солун да се остранаат [[Дамјан Груев]], [[Христо Татарчев]] и [[Иван Хаџи Николов]]. Со појавата на оваа ''Братството'' судирите добиле на интензитет и дошло и до физички престрелки. До помираување на егзархистите и организацијата ќе дојде во [[септември]] [[1899]] година кога ќе дојде до растурање на ''Братството'' и негово слевање во редовите на организацијата. Меѓутоа: :''Оваа грешка (на Ц.К б.н) скапо ќе го чини македонското ослободително движење'' <ref name="vgj"/>. == Односите со Врховниот македонски комитет == {{Македонски комитет}} {{главна|Односите помеѓу ТМОРО И ВМК|Македонската емиграција во Бугарија}} {{quote|''Но, ние не сме согласни со тоа што вие мислите за Македонија... Ние не можеме да правиме политика, ниту да дозволиме други да прават политика со Македонија... Ние нема да дозволиме други да решаваат дали да живееме или да умреме и кога. Кога да се прави востание, ќе реши народот. Нема да дозволиме да командувате од тука, за да не внесете во игра на востание како што се обидовте лани... Но, знајте, ние не бараме покровители, а уште помалу господари''|'''Гоце Делчев'''}} Односите помеѓу ''ТМОРО'' и [[Врховен македонско-одрински комитет|ВМОК]] имале своевиден колорит и влијание врз севкупниот развој на македонското националноослободителното движење. По формирањето на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во [[Софија]], ''МРО'' со внимание ја следела неговата активност, стремежот на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] е да се побара морална и материјална помош од [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] во [[Бугарија]]. Меѓутоа ''МК'' сакал да се наметне како раководител на цело македонско револуционерно дело. Таквите различности придонеле со текот на годините двете организаци целосно ги прекинат врските и да започнат меѓусебна вооружена борба, а таквата состојба се покажала како кобно за целото македонско национално ослободително движење. == Односи со Бугарската влада == {{quote|''Македонија не е една колонија, која би можела да се третира на сфери и влијанија. . . македонскиот народ не може да трпи слични комбинации за дележ на неговата родна земја''|'''Христо Татарчев'''}} [[Податотека:Konstantin-Stoilov.jpg|мини|лево|130px|Бугарскиот премиер [[Константин Стоилов]]]] ''Македонската револуционерна организација'' поради заткулисните игри на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] започнува контакти со бугарската влада. Целта на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] е да се побара материјална и финансиска помош од владата во [[Софија]]. Првите контакти биле остварени со посредништво на офицерите кој учествувале во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], [[Борис Сарафов]], [[Антон Бозуков]], [[Стојчо Гаруфалов]] и поранешниот воен министер [[Рачо Петров]]. На [[22 јуни]] [[1896]] година [[Ѓорче Петров]] имал средба со бугарскиот премиер [[Константин Стоилов]], на оваа средба Ѓ. Петров побарал 5 - 10 000 пушки и 100 000 лева <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 84</ref>. Бугарската влада сметала дека треба да се вооружи населението во [[Македонија]] и на тој начин да се држаат работите во свој раце. Првото количество на оружје за организацијата биле испратено кон крајот на [[1896]] година и станувало збор за пушки од системот ''кримки''. Меѓутоа целта на бугарската влада е да ја стави под своја контрола организацијата и затоа двете страни многу бргу дошле во судир. Имено, за остапените пушки владата не дала муниција и дополнително се обидела да се вмеша во внатрешните работи на организацијата <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 89</ref> . Стоилов барал оружје да не се праќа во [[Одрин]] и таму да не се подготвува и крева востание за да не настрада бугарскиот елемент. Откако дошло до раскинување на односите, [[Константин Стоилов]] се решил дирекно да кореспондира со некој од раководителите на организацијата. Во март [[1898]] година во Софија, Стоилов и [[Дамјан Груев]] имале средба <ref>А. Шопов, Дневник. . . , 75</ref>. Но ни по оваа средба односите не се подобриле, всушност тие се влошиле со окружното на Стоилов од 4. 09. 1898 година испратено до трговските агентсва во [[Македонија]], во оваа окружно Стоилов им наредил на агенствата да ја ставаат организацијата под контрола на бугарската влада <ref>А. Шопов. . . , 84 - 85.</ref><ref>В. Георгиев и С. Трифонов, Историја на Бугарија. . . , 343 - 344</ref>. Од своја страна на 27. 09. 1898 година [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] испратил свое окружно до бугарската влада, окружното било во збиена форма и меѓу другото се протестирало против српско - бугарските преговори за поделба на [[Македонија]].[[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на своите комитети им наредил да ги бојкотираат бугарските агенства во [[Македонија]]. Стоилов својот последен обид за помирување со организацијата го направил на 5. 10. 1898 година кога во [[Софија]] на [[Димитар Ризов]] му дал 10 000 лева за организацијата. [[Ѓорче Петров]] истакнал дека организацијата нема да ги земе парите затоа што не сака да стане орудие на бугарската влада. Во [[Солун]], Д. Ризов парите сакал да му ги даде на [[Христо Татарчев|Татарчев]] но тој одбил да ги земе, со што контактите меѓу двете страни целосно биле прекинати. Во однос на контатктите со бугарската влада и нејзините игри [[Ѓорче Петров]] истакнува: :''Рачо се опушти да ми каже дека се воделе преговори за поделба на сфери на влијанија. . . Овој и сличните признаци ни вдахнаа увереност дека има опасност да се праваат политички комбинации на наш грб и без наше знаење. Тоа не натера да бидеме уште попретпазливи и посамостојни во своите акции, да не даваме можност да се праваат слични комбинации на сметка на Македонија. . . почетното мислење за општа искреност на бугарската влада кон ослободителното дело било проста наивност'' <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 94</ref>. Организацијата од овие контакти со бугарската влада, разбрала дека таа се однесува егоистички <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 95</ref>, тоа ги турнало македонските револуционери кон самостоен пат, разбирајќи дека само тоа што ќе со постигне со сопствени сили, ќе биде сигурно постигнато <ref name="vgj"/>. == Провали и афери == {{Главна|Виничка афера|Валандовска афера|Битолска провала (1900)|Солунска афера|Струмичка афера|Афера Мис Стон|Крушевска афера|Грабнување на Даме Груев}} Во текот на своето егзистирање организацијата се соочил со голем број на провали и афери. Виничката афера од 1897 година е првата голема провала во ТМОРО. Таа започнала во селото [[Виница]] и предизвикува разстројство на револуционерната мрежа во Скопскиот окрук. Како резултат на Виничката афера. организацијата губи многу оружје, претрпува морални штети и е лишена вреден организационо - агитаторски кадар. Оваа афера е само почеток на серија провали кои ја ослабнале организацијата. По Виничката афера следуваат Керемидчиоглувата афера во [[Одринско]], Валандовската афера (1899), Солунската афера (1901), Струмичката афера (1901), грабнувањето на [[Мис Елен Стон]] (1902) и секако последиците од Солунските атентати (1903). Провалите ја откриваат потребата од поголемо внимание и ефикасност при револуционерната активност. Единствна придобивка од овие провали е што тие ја симанле таинствената мистерозност од организацијата, и од обвиненијата на турските власти против нејзините членови, сите разбрале дека организацијата подготвува востание и дека сака да создаде нова власт ([[влада]]) во [[Македонија]], односно самостојна македонска држава. == Илинденско востание == {{главна|Илинденско востание|Крушевска Република|Крушевски манифест}} {{quote|''Досега сте можеле да се убедите дека Македонците си стојат на зборот, и Вам, имено Вам, би Ви следело да ги научите од нас правилата на воена чест. Но, да не говориме за тоа што нема да биде... Ние се надеваме со нашите сопствени сили да ги уништиме вашите храбри војници и можеби не е далеку часот кога над облеаната во крв Македонија ќе засвети сонцето на слободата''|'''Даме Груев'''|'''Писмо на Даме до Хусеин Хилми паша'''}} [[Податотека:Даме Груев.jpg|мини|лево|150п|Даме Груев]] [[Податотека:Ilinden-Preobrazhenie-proclamation.jpg|десно|мини|180п|Повик за објавување на востанието]] По неколкугодишно вооружување на населението, ТМОРО создава една вистинска држава во држава. Населението своите спорови ги носи на револуционерните судови наместо на [[Турција|турските]], секојдневно се вршат обуки за користење на оружје, се создаваат куриски служби, селска милиција итн. Заради големиот притисок од [[врховисти]]те, особено по нивното [[Горноџумајско востание]], како и заради зголемениот број судири на четите на ''ТМОРО'' со [[Отоманско Царство|турската]] војска, на [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] на организацијата на [[20 јули]] (2 август нов стил) [[1903]] година во [[Битола|Битолскиот Вилает]] е потврдено решението на [[Солунски конгрес|Солунскиот конгрес]] да се дигне сенародно востание <ref>Во продолжение академик Катарџиев потсети на неколку значајни настани од Илинденската епопеја "Во прв ред тоа е Солунскиот конгрес на ВМОРО, одржан во првите дни на јануари 1903 година, на кој е донесено решението, во текот на годината во Македонија да се подигне востание, види: [http://217. 16. 70. 245/?pBroj=1229&stID=6926&pR=5 Во НУБ „Св. Климент Охридски" отворена изложбата „Сто години Илинден - сто години државност", Утрински весник, Број 1229 понеделник, 16 октомври 2006]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Две недели по почетокот на востанието во Македонија, тоа започнало и во [[Одринско]]. Водач на востаниците во Одринско е [[Михаил Герџиков]]. 8000 вооружени [[Македонци]] востануваат на 2 август 1903 година и ги растресуваат темелите на Отоманската власт во [[Македонија]]. Во првите два дена од востанието, македонските востаници со пушка во раце ослободуваат 150 села и три града ([[Крушево]], [[Невеска]] и [[Клисура]]). Се создава востаничка територија која се протега од [[Дебар]]ско - [[Кичево|Кичевскиот]] регион, преку [[Охрид]]ско, [[Струга|Струшко]], [[Битола|Битолско]], [[Лерин]]ско, [[Костур (град)|Костурско]] и [[Воден]]ско. Целата турска војска и администрацијата од оваа територија е или ликвидирана или пребегната. Вооружени битки се водат и во [[Пирин]]скиот крај, во [[Куманово|Кумановско]], во [[Гевгелија|Гевгелиско]] и во [[Делчево|Делчевско]]. Востанието трае цели 4 месеци (почнува на 2 август, а последните вооружени дејствија завршуваат во ноември). Во Битолскиот Вилает се воделе 150 борби со 19.152 востаници против 292.735 противници. Убиени или ранети се 746 востаници, а 3.087 убиени или ранети Турци. Биле запалени 122 села со 8.646 куќи. Без покрив останале 51.606 жители, а бројот на убиени или заклани е 1.779 души. Во Солунскиот вилает, од 2 август до 8 септември 1903 години дошло до 32 борби во кој паднале 109 востаници, додека во Скопскиот во неколку борби од 14 август до 14 ноември 1903 г. паднале 93 четника. Во сите три вилаети во текот на востанието паднале 949 востаници во 197 борби. Во текот на целото востание во Македонија во 1903 година настрадале 16 околии со 201 населено место. Биле изгорени 12.400 куќи, а без покрив останале 70.836 лица, биле убиени 8.816 мажи, жени и деца, 30.000 луѓе ги напуштиле своите родни места. Илинденското востание успева да постигне дел од своите цели: [[Европа|европската]] опшественост е раздвижена и се почнува дебата за иднината на [[Македонија]], која резултира со [[Австрија|Австриско]]-[[Русија|Рускиот]] договор за реформи во Македонија, познат под името [[Мирцштешки договор]]. {{Илинденско востание}} == Борбата за Македонија со странските вооружени пропаганди == {{Главна|Борба за Македонија}} {{quote|''Организацијата им се спротивставува на стремежитер за делба и завладување на тие области од која и да е држава.''|'''Член 2'''|'''Устав на Внатрешната македоно - одринска револуционерна организација'''}} [[Податотека:Pavlos Melas.jpg|мини|лево|150п|[[Павлос Мелас]]]] По востанието во Македонија ситуацијата е очајна, гладот, разочарувањето, уништувањата од воените дејатвија и студот довеле до очај кај населението. По таквата ситуација, поголем број од селското население бара заслоништа во градските центри, а други во потрага за леб заминале во емиграција или на печалба во [[Грција]], [[Србија]], [[Бугарија]] и [[Романија]], а добар дел се населиле во [[Северна Америка]]. Во така тешка ситуација прва на помош на населението му притекнала ''Револуционерната организација'', која истовремено пристапила кон поврзување на своите редови и подигање на моралот кај населението. Тешката положба по востанието уште повеќе се искомплицирала со зголемувањето на интензитетот на воорушените пропаганди од соседните земји - (бугарската, грчката и српската, а во еден период и романската <ref name="IMN"/>, чија цел била со средства од државните буџети да се подготви терен за поделба на [[Македонија]] <ref name="IMN"/>. Основната цел на врховистичката акција и натаму си останала иста, да се завладее со организацијата и таа да се почини на потребите на бугарската држава. Главната пречка за остварување на овие цели биле [[Серска група|Санданистите]] на чело со [[Јане Сандански]] <ref name="IMN"><small>''Историја на македонскиот народ стр, 18о издание 1988&nbsp;г. Скопје''</small></ref>. Кон крајот на 1903 година во [[Атина]] се создава [[Грчки Македонски Комитет|Грчкиот македонски комитет]], а во [[1904]] година во [[Врање]] е создаден [[Српско четничко движење|Српскиот четнички покрет]]. Грците успеале да направат силни бази во [[Солун]], [[Кожани]] и [[Драма]], додека Србите биле најсилни во [[Скопје]], [[Порече]] и [[Велешко]]. Целиот период 1903-1908&nbsp;г. се одликува со непрекината борба помеѓу четите на пропагандите, а особено на сите тие со четите на ''ТМОРО''. Се воделе многубројни битки помеѓу завојуваните групи по линијата на [[Скопје]] - [[Велес]] - [[Битола]] - [[Костур (град)|Костур]] - [[Лерин]] - [[Воден]] – [[Сер]]. Особено тешке била положбата на силите на ''ТМОРО'', кои морале да се борат и со редовната турска армија. Турската армија толерантно се однесувале према четите од пропагандите и им овозможувала непречено движење низ [[Македонија]] сè до [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од [[1908]] година. == Расцеп на Македонската револуционерна организација == {{Главна|Расцеп на Македонската револуционерна организација}} {{quote|''Од помирувањето на Македонците не треба да се плашиме. Не е ни искрено, ни трајно. Внатрешната организација си ја одигра својата улога, сега ѝ преостанува да ја запали и својата колиба''|'''Српски дипломатски претставник Св. Симиќ'''|'''Даме Груев во извештаите на српскиот дипломатски застапник...'''}} [[Податотека:Jane Sandanski 2.jpg|мини|лево|150п|Јане Сандански]][[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|300п|Телата на [[Борис Сарафов]] и [[Иван Гарванов]]]] По неуспехот на [[Илинденското востание]], во Организацијата дошло до спротивставени обинувања во раководство, што се пренесувало и на теренот во окружните и пониски организациони структури. По 1904 година, огранизацијата отворено се поделила на две крила: [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|десницата]] ја сочинувале: [[Христо Матов]], [[Иван Гарванов]], [[Борис Сарафов]] и други; а [[Радикална - реформска струја|левицата]] ја сочинувале: [[Јане Сандански]], [[Христо Чернопеев]] и [[Димо Хаџи Димов]]. Следната година (1905) бил одржан заеднички конгрес на Организацијата, кој се одржал во [[Рилскиот манастир]]. Според новите уставо - статутарни акти, организацијата се децентрализирала, а бил избран и нов [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] во кој влегле: [[Дамјан Груев]], [[Пере Тошев]] и [[Тодор Поп Антов]]. Очекувањата дека конгресот ќе стави крај на поделбата не се оствариле. [[Дамјан Груев]], до неговата смрт во [[1906]] година, успеал да одржува првидно единство, но потоа дошло до конечен расцеп во Организацијата. На [[10 октомври]] [[1907]] година, [[Јане Сандански]] го наредил убиството на драмскиот војвода [[Михаил Даев]], близок на десното крило; на 28 ноември [[Тодор Паница]], по наредба на [[Јане Сандански]], ги убил [[Борис Сарафов]] и [[Иван Гарванов]], а [[Христо Матов]] го избегнал атентатот. На [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскот конгрес]] во март [[1908]] година [[Серска група|Санданистите]] не биле поканети и, под водство на [[Христо Матов]], водачите на левото крило во отсуство биле осудени на смрт.<ref name="IMN"/> Во мај истата година, во [[Банско]], се одржал [[Мајски конгрес|Мајскиот конгрес]] на левото крило на Организацијата на кој била донесена одлука за основање на нова организација, под името [[Македоно-одринска револуционерна организација]] и за распушање на [[Четнички институт на ТМОРО|четничкиот институт]].<ref group="б" name="vg_13"/> == Обиди за возобновување == {{главна|Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО}} Според некои истражувачи, по [[Младотурската револуција]] и по воспоставувањето на парламентарното уредување, Организацијата престанала да постои.<ref>[[Македонска Енциклопедија]]</ref> Тогаш, од членови на ВМОРО, кои преминале во легалност, биле создадени две политички партии: [[Соjуз на бугарските конституциони клубови]] и [[Народна федеративна партија (бугарска секција)]]. Во август 1910 година, со донесувањето на Законот за забрана на граѓанските партии, дошло до ликвидација на партиите од страна на младотурскиот режим. Според други научници, по 1910 година, Организациjата била обновена и настанала постепена [[трансформација на ТМОРО во ВМРО (Автономистичка)]]. Тој процес започнал со [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] од [[1908]] година и се одвивал сè до [[1919]] година. По завршувањето на овоj процес дошло до појава на [[ВМРО (Автономистичка)]], која станала еден од најголемите наследници на старата Македонска револуционерна организација и која ја обновила борбата за ослободување на [[Македонија]].<ref>Зоран Тодоровски „ВМРО 1924-1934“, РОБЗ, Скопје, 1997.</ref> Македонското револуционерно движење е опеано во народното творештво. Попознати македонски револуционерно-комитски песни се:<ref>Томе Саздов, ''Грива тресе, бисер рони'' (епска народна поезија). Скопје: Заштита, 1970, стр. 107-128.</ref> * Ранет јунак и црна орлица * Песна за Гоце Делчев * Ранет Делчев војвода * [[Заплакало е Мариово]] * Славни комити, сè Македонци * Млад загинал за слобода * Мануш војвода * Станиш војвода * Песна за Питу Гулев * Петре Михов и дервиш Полиц * Џемо и Мицко комита * Што ми е мило ем драго * Стојан комита * [[Низ Петлец идат трима војводи]] * [[Малина мома и Гоце Делчев]] * [[Спиро Црне и Ќучук Сулејман]] * Болен ми лежи Миле Поп-Орданов * Битката при Мечкин Камен * Дека ќе одеш, Апостоле? * Селим ага и Ѓорѓија Лажот * [[Црна се чума зададе]] * Кољо Капидан == Галерија == <gallery> Податотека:Pravilnik BMORK.JPG Податотека:Уставот на ТМОРО1.jpg Податотека:Ustav.jpg Податотека:IMARO-Pravilnik-1905.jpg Податотека:Правилник за селските чети.jpg Податотека:Печат на Солунскиот окружен комитет.jpg Податотека:Bitolya Macedonian-Adrianopolitan Revolutionary District Seal.JPG Податотека:Печат на Ениџевардарскиот околиски комитет.jpg Податотека:Печат на Струмичкиот окружен комитет.jpg Податотека:Zadgranichno predstavitelstvo pechat.jpg Податотека:Prizovka za sobirane na pari za VMRO od 1900.jpg Податотека:Delo-vestnik-imaro.jpg <center> <gallery> Податотека: Факсимил од писмо на Лука Поп Теофилов.jpg Податотека:Cheta IMARO Kukush Trayko Gyotov.JPG Податотека:Cheta IMARO Stoyan Hitrovski.JPG Податотека:Cheta of IMARO in rest.jpg Податотека:IMRO bands at the Skopje assembly, 1905.jpg Податотека:Andrey Dokurchev cheta IMARO Veles.JPG Податотека:Cheta IMARO trainings.JPG </gallery> == Белешки == {{наводи|group="б"|refs= <ref name="vg_1">Бугарската историографија во автономниот принцип на организацијата гледа како на средство за присоединување на Македонија кон Бугарија со што на организиацијата и дава белег на поборник за обединување на Македонија и Бугарија, иако во весникот Право било јасно истакнато дека: Внатрешната револуционерна организација ќе му даде на секој да реазбере дека работи за единството и независноста на Македонија, како слободна држава на Балканскиот Полуостров. Таа организација, давала и во иднина ќе дава докази дека не е агент на никоја од балканските држави, туку агент само на македонската слобода и независност. Со таквите докази таа постепено ќе ги остранува племенските разлики во Македонија и ќе го организира идниот, ако и разнобоен, но способен да се самоуправува мирно и тивко, македонски народ (Право, II/31 (39), 22. 09. 1902, 3), не постои ни еден официјален документ на организацијата каде што таа истакнува дека се залага за присоединување на Македонија кон Бугарија</ref> <ref name="vg_2">Низ историјата, во зависност од раководните лица и политичката струја, организацијата била позната под различни имиња. Така таа била позната како Македонска револуционерна организација (МРО), од 1896 како Тајна македоно-одринска револуционерна организација (ТМОРО), а од почетокот на 1905 година како, Внатрешна македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО). Под кое име Организацијата била основана во историската наука нема согласност. Еден дел од историчарите сметаат дека првото официjално име на организацијата е Македонска револуционерна органанизација додека пак други сметаат дека првото официjално име на организацијата било Бугарски македоно - одрински револуционерни комитети - (БМОРК), а трети сметаат дека прво таа се викала МРО, а потоа БМОРК. Меѓутоа првиот претседател на Организацијата д-р Христо Татарчев, јасно истакнува во неговите "Спомени" дека првото име на Организацијата е Македонска Револуционерна Организација. Првиот печат на Централниот комитет на Организацијата гласел: Македонски централен комитет - Слобода или смрт.</ref> <ref name="vg_6">Во Османлиското Царство не постоел редовен ситем за попис на населението со утврдени методи и принципи како во западноевропските држави. Османските власти го евидентирале само машкото население и тоа не по национална основа туку по вероисповед. Мажите муслимани биле запишувани поради воената обврска, а христијаните поради даноците. Меѓутоа постоеле еден вид на матични книги т.н нуфуз дефтери во кој биле запишувани датумот на раѓање, името, името на родителите и презимето, меѓутоа од нуфузите не може да се утврди националниот состав на населението во Македонија. Под графата ''Муслимани'' биле запишувани: Турците, Циганите, исламизираните Македонци, Арнаутите, Черкезите, Арапите и други, односно припадниците на муслиманската вероисповед. Во графата ''Рум Милет'' (Грци) биле запишувани сите православни христијани во Отоманското Царство кој биле под духовна јуриздкција на Цариградската патријаршија, тука спаѓаат Македонците-патријаршисти кој биле нарекувани и како Грци. Христијанското население кое било под духовна власт на Бугарската егзархија било запишувано како ''Бугар милет'', тука спаѓаат Македонците-егзархисти кои биле нарекувани Бугари. Од национален аспект само за Евреите постоела посебна графa како ''Јауди'', но и тука имало исклучок. Евреите муслимани биле впишувани како Турци, види: Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref> <ref name="vg_7">Според првиот устав на Организацијата, во неа можел да членува секој Бугарин. Овој член од првиот устав е причина за спор меѓу историчарите. Според бугарските историчари, поимот Бугарин го отцртува националниот карактер на Организацијата, меѓутоа според македонските историчари под Бугарин во уставот се подразбираат Македонци кои биле под јурисдикција на Бугарската црква. [[Христо Силјанов]] во своето дело Ослободителни борби во Македонија истакнува: ''Въ съзнанието на инициаторитѣ бѫдещата организация се рисува като българска по съставъ: неинъ членъ, споредъ първия уставъ, може да бѫде '''„всѣки българинъ”'''. Инъкъ не можеше и да бѫде: въодушевявани отъ мисьльта за благото на народа, отъ който изхождатъ, тѣ разчитатъ преди всичко на него, толкова повече, че се касае за едно тайно и опасно начинание. Въ първо време само българскиятъ елементъ имъ се вижда надежденъ. По-после тѣ охотно даватъ достѫпъ на всички '''македонски християни''', които съчувствуватъ и могатъ да бѫдатъ полезни на освободителното дѣло изобщо. По отношение на състава, организацията е чужда на всѣки тѣсногръденъ национализъмъ. Това личи и отъ промѣнитѣ, които по-после се внасятъ въ устава и правилника ѝ.'' Врз основа на овој текст може да се заклучи дека всушност станувало збор за Македонци-егзархисти (Македонци христијани кои биле под духована јурисдикција на Бугарската егзархија) и дека целата на основачите била најпрво да се делува во егзархиската средина а потоа да тргнат по свој пат, Организацијата била туѓа за секој теснограден национализам, вклучително и бугарскиот види [http://www.promacedonia.org/obm1/2_1.html Ослободителни борби во Македонија]</ref> <ref name="vg_13">Според македонската историографија, во 1908 година Македонската револуционерна организација престанала да постои, меѓутоа има ставови дека МРО и ВМРО на Тодор Александров е една иста организација, при што треба да се истакне дека ВМРО (Автономистичка) претставува наследник на старата Организација и не може да се општи дека Македонската револуционерна организација и ВМРО (Автономистичка) се една иста организација. Условите и егзистирањето на двете организации се различни, а во однос на целта има и еден чекор напред, односно ВМРО (Автономистичка) девизата автономна Македонија ја заменила со независна Македонија со што уште појасно било истакнато дека тие се бореле за самостојна македонска држава. Иако ВМРО (Автономистичка) била основана врз принципите на старата Македонската револуционерна организација сепак со текот на времето, особено по смрта на Тодор Александров, таа еволуирала во вистинска терористичка организација. Кога се менуваат методите и условите на делување на една Организација, без разлика како таа се именува и на каква традиција се повикува, се прави дистинкција, сличен пример е [[Ирска републиканска армија|Ирската републиканска армија]], вид. [http://en.wikipedia.org/wiki/Irish_Republican_Army Irish Republican Army] и [http://en.wikipedia.org/wiki/Irish_Republican_Army_(1922%E2%80%931969) Irish Republican Army (1922–1969)]</ref> }} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kniga_Vienska_Stapica.pdf „Виенска стапица: Историја на преговорите меѓу СССР и ВМРО на Тодор Александров“], Ленина Жила. * ''Андонов Х. Полјански, Гоце Делчев во сомените на современиците, Скопје, 1963'' * ''Документи за борбата на македонскиот народ за независност - том I'', Скопје, 1985, [[НУБСК|Универзитетска Библиотека „Св. Кирил и Методиј“]] * ''Катарџиев'', ''И. '', ''[http://macedonian. atspace. com/knigi/ik_dvmroi. htm Создавањето и активноста на ВМРО до Илинден]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' {{mk}} * ''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозофски факултет, Скопје, 2003'' * ''Ванчо Ѓорѓиев, Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење, Скопје, 1997'' * ''Во Македонија и Одринско, Спомени на Михаил Герџиков, сопштува Л. Милетиќ, Софија, 1928'' * ''Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995'' * ''Димевски Славко, Митрополитот скопски Теодосиј - живот и дејност 1846 - 1926, Скопје, 1965'' * ''Димитар Димески, Создавање на Македонската револуционерна организација и нејзината организациона поставеност (1893 - 1895), Историја, XXII/1, Скопје, 1896'' *''Димитар Димески, Македонското национално движење во Битолскиот Вилает (1893-1903), II издание, Скопје, 1982'' * ''Димитар Димески, Гоце Делчев, Скопје, 1994'' * ''Константин Пандев , Национлнотоослободително движение в Македония и Тракия 1893-1903, София, 1979'' * ''Историја на Македонскиот народ, издание 1988&nbsp;г. Скопје * ''Историја на сојузот на комунистите на Југославија издание 1985 год, Скопје'' * ''Битоски Крсте, Македонија и кнежевството Бугарија (1893 - 1903), Скопје. 1977'' * ''Влахов Димитар, Спомени прв дел (ракопис во семинарот за историја при Философски факултет), Скопје'' * ''36 години во ВМРО - Спомени на Кирил Прличев'', издателство ВЕДА-МЖ, 1999, ISBN 954-8090-01-5 * ''Основањето на четничкиот институт. Испраќање списоци на Егзархијата. Конгресите пред 1899&nbsp;г. (од спомените на Ив. Х. Николов), Ил. Илинден III/6 (76), Софија, 1936'' * ''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција, (вовед, коментар и редакција Љубен Лапе), Скопје, 1984.'' * ''Петар. П. Арсов, Потекло на револуционерното движење во Македонија и првите чекори на Солунскиот комитет за придобивање на политички права за Македонија дадени од Берлинскиот конгрес, Билтен на временото претставништво на обединетата бивша револуционерна организација, Но. 8, Софија, 19.07.1919.'' * ''Првиот централен комитет на ВМРО, Спомени на д-р Христо Татарчев, соопштува Л. Милетиќ, Софија, 1928.'' == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/watch?v=4q0EPUZOniE Ден на Македонската револуционерна борба 1, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://www.youtube.com/watch?v=ix9KNbI_b0M Ден на Македонската револуционерна борба 2, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://www.youtube.com/watch?v=DHFC1nGErO8 Ден на Македонската револуционерна борба 3, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://www.youtube.com/watch?v=hHwaUkwl4kg Ден на Македонската револуционерна борба 4, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://217.16.70.245/?pBroj=1215&stID=6108 Македонскиот револуционерен печат пред Илинден] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110819102601/http://217.16.70.245/?pBroj=1215&stID=6108 |date=2011-08-19 }} * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce437/Tekst40.htm Во темнината на минатото и сегашноста] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100317212338/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce437/Tekst40.htm |date=2010-03-17 }} * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Dokument/pism1896.htm Писмо од Централниот комитет во Солун до Врховниот македонски комитет во Софија] * [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%90%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%92%D0%9C%D0%A0%D0%9E Создавање и активноста на ВМРО до Илинденското востание], Иван Катарџиев * [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%92%D0%9C%D0%A0%D0%9E Славата, митот и крвта на ВМРО], Виктор Цветаноски * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/knigi.html Мемоари на македонските Илинденци] - електронска библиотека. *[https://documents-mk.blogspot.com/2015/01/blog-post_16.html Финансиите на МРО] *[https://documents-mk.blogspot.com/2015/01/blog-post_24.html МРО (Македонска Револуционерна Организација)] * [[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm1/index.html том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933. {{bg}} * [[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{bg}} * [http://www.mn.mk/aktuelno/653-VMRO-Vnatresna-Makedonsko-Odrinska-Revolucionerna-Organizacija?format=pdf ВМРО-Внатрешна Македонско-Одринска Револуционерна Организација]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Поврзано == {{Ризница-врска|IMARO}} * [[Врховен македонско-одрински комитет]] * [[Бугарското тајно револуционерно братство]] * [[Народна федеративна партија]] * [[Сојуз на бугарски уставни клубови]] * [[ВМРО (Автономистичка)]] * [[ВМРО (Обединета)]] {{Македонско национално движење}} {{добра}} [[Категорија:Македонска револуционерна организација| ]] [[Категорија:Историја на македонскиот народ]] [[Категорија:Отоманска Македонија]] r2rn4znex7cw3yekwefkpmkjobziznf 5628945 5628941 2026-09-15T13:44:48Z Gurther 105215 5628945 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Милитантна организација |име = Македонска револуционерна организација (МРО) |лого = Sloboda ili smrt logo.svg |опис = [[Слобода или смрт]] |датуми = [[1893]] – [[1908]] |водач = [[Даме Груев]] <br /> [[Гоце Делчев]] <br /> [[Ѓорче Петров]] <br /> [[Пере Тошев]] <br /> [[Јане Сандански]] <br /> [[Борис Сарафов]] <br /> [[Петар Поп Арсов]] |цели = [[Слобода|Ослободување на]] <br /> [[Македонија]] и [[Одринско]] <br /> создавање на [[Самостојна македонска држава]] |подрачје = [[Османлиско Царство]] <br /> [[Македонија]] <br /> [[Одринско]] <br /> [[Бугарија]] |идеологија = [[Централизам]] |дела = [[Илинденско востание]] <br /> [[Крушевска Република]] |напади = [[Афера мис Стон]] |статус = }} {{multiple image<!-- begin stack of images, scroll down for article --> |direction = vertical | width = 300 |image1 = Печат на Централниот комитет.jpg|caption1 = Печатот Ц.М.Р.К.<br> |image2 = Tekstot na zakletvata za priem na novi clenovi vo Organizacijata.jpg| caption2 = Текст на заклетвата за прием на нови членови во Организацијата<br> |image3 = Sifrirana azbuka za konspirativnata prepiska na Organizacijata, sostavena od Goce Delcev.jpg| caption3 =Шифрирана азбука за конспиративна преписка на Организацијата, составена од Гоце Делчев<br> | image4 = Дело.jpg| caption4 = Насловна страница на весникот Дело, неофицијален орган на Организацијата }}<!-- End stack of images, article text starts below --> {{другизначења|ВМРО (појаснување)}} '''Македонска револуционерна организација''' ('''МРО''')<ref group="б" name="vg_2"/> — револуционерно-националноослободителна организација на [[македонскиот народ]]<ref group="б" name="vg_1"/> (Солун, 23. X/ 4. XI 1893 — 1908). Била основана од шестмина револуционери интелектуалци: [[Дамјан Груев]], д-р [[Христо Татарчев]], [[Петар Поп Арсов]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Христо Батанџиев]] и [[Андон Димитров]], со цел по пат на вооружена борба да се извојува политичка автономија на Македонија и Одринско <ref name="vgj">''[[Ванчо Ѓорѓиев]], Слобода или Смрт, Македонското националноослободително дело во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Скопје, Институт за историја - Филозофски факултет ''</ref>. На основачкиот состанок усвоиле програма за дејствување. Бил усвоен Устав на Организацијата (во почетокот на 1894) и се конституирал [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] (претседател д-р Христо Татарчев, секретар Дамјан Груев). Била изградена мрежа на Организацијата во поголемите центри во Македонија (до средината на 1894). Особено силен подем бележела по стапувањето во членство и во раководењето на [[Гоце Делчев]], [[Пере Тошев]], [[Ѓорче Петров]], [[Јане Сандански]] и други македонски револуционери. Во летото 1894 г. во било одржано [[Ресенско советување|Ресенското советување]] на членовите на ЦК и на делегатите на месните комитети посветено на организациони и на тековни прашања за револуционерно дејствување. Биле формирани три револуционерни окрузи: Солунски, Битолски и Скопски. Организацијата изградила (до есента на 1895) разгранета мрежа во сите делови во Македонија и прогласила сувереност на организационата територија, спречување на дејствувањето на други организирани групи со исти цели во Македонија. Македонските комитети формирани во странство можеле да дејствуваат исклучиво во рамките на МРО. По формирањето на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во [[Софија]] (подоцна преименуван во Врховен македонски комитет, 1895), ЦК на МРО веднаш побарал тој комитет да ја сообрази својата активност со потребите на МРО и да работи како помошен комитет. Софискиот комитет продолжил да дејствува како паралелна организација во македонското револуционерно движење. Во почетокот на 1896 г. Делчев пристигнал во Софија во својство на официјален претставник на МРО да работи за спречување на мешањето на бугарските државни фактори во македонското ослободително дело. Претседателот на Софискиот комитет генералот [[Данаил Николаев]] бил предупреден дека МРО нема да ги толерира активностите и акциите преземени во Македонија. Грција и Србија го засилиле пропагандното дејствување и се експонирале како непријателски сили кон македонското ослободително дело. Во така неповолно опкружување за поефикасно водење на ослободителната борба, а со оглед на тоа дека и бугарското население во Одринско се наоѓало во иста положба и влегувало во границите на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]], МРО се определила да го организира и тоа население за извојување автономија на Македонија и на таа област. На 5/12 јануари 1896 година се одржал [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес]] со учество на првите луѓе на Организацијата: Гоце Делчев, Дамјан Груев, Ѓорче Петров, Пере Тошев, д-р Христо Татарчев, Петар Поп Арсов и др. На конгресот, била усвоена нова политичка стратегија и тактика во дејствувањето. Конгресот усвоил нова управна поделба и територијална организација и промена на организациското името во ''Тајна македонско-одринска револуционерна организација (ТМОРО)''. Месните комитети биле ополномоштени да вршат просветување на жените и создавање масовно народно движење. Усвоените промени биле вградени во актите и Уставот и внатрешниот правилник. По Конгресот започнало забрзано создавање вооружени чети, ударната оружена сила на Организацијата за одбрана на територијалниот интегритет од туѓи вооруж ени чети и групи во Македонија. Бил донесен и посебен Правилник (1900) за четите со кој било регулирано формирањето, раководењето, употребата, како и борбената обука. Нивните припадници — комитите — носеле униформирана народна комитска облека и обележје за припадност. Вооружените сили ги раководел Делчев, кој го основал и изградувал [[Четнички институт на ТМОРО|Четничкиот институт]], со надлежност на врховен инспектор. Организацијата имала [[Тајна пошта на МРО|тајна пошта]] и [[Тајна полиција на МРО|тајна полиција]], создала функционални месни органи и тела. На целата територија на Македонија (до почетокот на 1903) Организацијата имала воспоставено делотворна власт на тајна држава во државата или [[подземна република]]. На [[Солунски конгрес од 1903|Солунскиот конгрес од 1903 година]] било донесеното решение за кревање востание, во отсуство на Делчев, Даме Груев, Ѓорче Петров, Сандански и други водечки личности на Организацијата. [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] на Битолскиот револуционерен округ ја потврдил одлуката за кревање востание. Востанието раководено од [[Главен штаб за II Битолски револуционерен округ|Главниот востанички штаб]] почнало на Илинден 1903 и прераснало во македонска сенародна борба за ослободување и за создавање самостојна македонска држава, највисокиот дострел во дејствувањето на Македонската револуционерна организација. По [[Илинденското востание]] силно се манифестирале внатрешните поделби. На [[Рилски конгрес|Општиот рилски конрес]] (во почетокот на 1905) само привремено било воспоставено единството на Организацијата. На Конгресот бил отфлен квалификативот тајна од името и Организацијата продолжила да дејствува под името: ''Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација (ВМОРО)''. Внатрешните поделби и групирања во спротивставени струи: [[Умерено - конзервативна струја (МРО)|конзервативна]] и [[Радикална-реформска струја|реформската струја]] се заостриле до степен на меѓусебни оружени пресметки. Така дошло до дефинитивен [[Расцеп на Македонската револуционерна организација]] во 1908 година. По Младотурската револуција и по воспоставувањето на парламентарното уредување Организацијата престанала да постои. Двете струи формирале политички партии: Сандански со Димитар Влахов [[Народна федеративна партија]], а дел од дејците на конзервативната струја ги формирале [[Сојуз на бугарски уставни клубови|Бугарски конституциони клубови]]. == Основање == === Причини за појава === {{Македонска револуционерна организација}} {{главна|Берлински конгрес|Македонија и Берлинскиот конгрес}} За појавата на ''Македонската револуционерна организација'' постојат две главни причини. По [[Берлинскиот конгрес]], [[Македонскиот народ]] останал [[Нација|национално]], [[Држава|политички]], [[Култура|културно]], [[Образование|просветно]] и [[Црква|духовно]] обесправен <ref name="vgj"/>. Дополнително на тоа македонскиот национален индивидуалитет се наоѓаал во опасност од странските пропаганди, кои со своето дејствување го засилувале антагонизмот во [[Македонија]] кој и онака постоел <ref name="vgj"/>. ==== Турската власт како фактор ==== {{главна|Отоманско Царство}} Секако една од главните причини за појава на организацијата е останувањето на [[Македонија]] под османска власт. Турците посегале по животите, честа и имотите на сите [[Македонци]]. [[Слобода|Ослободувањето]] се гледало во создавање на една револуционерна организација. Националноослободителниот карактер на организацијата се гледа во ''Членот 1'' од [[Уставот на ТМОРО]] во кој се истакнува: :''Тајната македонско - одринска револуционерна организација има за цел да ги сплоти во едно цело сите незадоволни елементи во Македонија и Одринско, без разлика на народноста, за извојување преку револуција полна политичка автономија за тие две области'' <ref>Член 1 од Уставот на ТМОРО</ref>. ==== Пропагандите како фактор ==== {{главна|Странски пропаганди во Македонија во периодот 1870 - 1903 година}} {{quote|''организацијата се бори против шовинистичките пропаганди и национални расправи кои го цепат и омаловажуваат населението во неговата борба против општиот непријател, дејствува за внесување на револуционерен дух и сознание и ги употребува сите средства и усилби за поскорешно и понавремено вооружување. Таа се грижи за културното и економското издигнување на организираното население и ја потпомага неговата легална борба против турската власт''|'''Член 3'''|'''Устав на Внатрешната македоно-одринска револуционерна организација'''}} [[Бугари|Бугарската]], [[Грци|грчката]] и [[Срби|српската]] [[пропаганда]] дејствувале ретроградно врз националното ослободување на [[Македонскиот народ]]. Тие со своите црковно - преосветни дејности го делеле народот во [[Македонија]] и го загрозувале неговиот национален индивидуалитет <ref name="vgj"/>. :''Пропагандниот натпревар требало да обезбеди повеќе грчки, бугарски и српски национални приврзаници во Македонија. Тие во погоден момент требало да послужат како ванатрешни нацинални сојузници и оправдувачки фактор за нивните територијални претензии во Македонија'' <ref name="vgj"/>. Затоа не треба да изненадува писмото на Митрополитот [[Теодосиј Гологанов]] од 22. 06. 1891 година, испратено до проигуменот Дионисиј, во кое пишува: ''Ние Македонците немаме толку мака од Турцитте да ни е жив падишахот, колку од Грците, Бугарите и Србите, кои како орли на мрша се впуштија на оваа наша многустрадална земја и сакаат да ја расчеречат'' <ref>Љ. Љапе, Одбрани текстови II дел, 293.</ref>. Изнесеното, само потврдува дека пропагандите станале: ''кохезионен фактор кој ги збил редовите на македонската младина, граѓанските, првенствено егзархиските средини и интелигенција'' <ref>Д. Димески, Македонското национално движење во Битолскиот Вилает 1893-1903</ref>. Во почетокот на 90-години на [[19 век]] во [[Македонија]] се појавило едно силно антиегзрхиско движење, и во контекст на ова движење [[Ѓорче Петров]] истакнува дека се јавило едно настроение на: :''младите против владиците, општините, егзархиските учители и службеници, и една струја против посегањата на Егзархијата бесконтролно да господарува во црковните и училишните работи во земјата. Еснафите, што во македонските градови сочинуваа моќен сталеж, скоро минаа во оваа борба на страна на младите. . . Ова движење се паѓа паралелно со појавата на таканаречениот од некои македонски сепаратизам, изразен преку списанието Лоза, во Софија, раководено од Арсов, Баласчев, Хаџи Николов и други. . . Во Солун се пројави меѓу учителите во гиманазијата исто ова сепаратистичко движење. Реченото раздвижување . . . го сметам како прв чекор на самодејност во земјата. . . Тоа неосетно се прероди во револуционерно движење'' <ref>Ѓ. Петров, Спомени, 48</ref>. Македонската интелигенција запазувањето на македонскиот национален индивидуалитет го видела во создавање на една револуционерна организација. Антипропагандните определби на организацијат се гледаат во нејзините уставо - статутарни акти <ref name="vgj"/>: ''Организацијата се бори да ги премавне шовинистичките пропаганди и национални расправии, кои го цепат и ослабуваат македонското и одринското население во неговата борба против општиот непријател'' <ref>Член 2 од Уставот на ТМОРО</ref>. [[Крсте Петков Мисирков]] во својата книга [[За македонцките работи]] истакнува: :''Мислата за национално обединување на Македонците, иако под маската бугарска, се зафати во 1890 г. Во крајот на 1889&nbsp;г. се префрлија во Бугарија 30-40 души ученици и студенти Македонци од Белград во Софија. Тие ученици се душата на сите настани во Македонија оттогаш досега. Тие беа запознаени со Србија и Бугарија, со нивните култури и цели во Македонија. Тие и ја сознаа опасноста за дележ на Македонија помеѓу тие две држави - ако Македонците самите не се вооружат за да си извојуваат сами, со сви сопствени сили и средства слобода и со тоа да го предупредат дележот на Македонија. По нивна иницијатива во почетокот на деведесеттите години се образува едно национално сепаратистичко движење со цел да се одделат интересите на Македонците од бугарските со издигнување на едно од македонските наречја на степен на литературен јазик за сите Македонци. Орган на тоа сепаратистичко движење на Македонците во Бугарија беше списанието „Лоза”.Но тоа духовно движење на Македонците не и’ се бендиса на бугарската стамболовска влада, којашто забрани да се издава „Лоза” и фати да ги гони Македонците сепаратисти. Од тоа уште време побегна Дамјан Груев, којшто беше во бројот на Македонците ученици што паминаа од Белград во Софија и во бројот на сепаратистите. Немајќи во Бугарија почва за национален сепаратизам, Македонците што пребегаа од Белград во Софија, се зафатија со образување на револуционерни организации во Бугарија и во Македонија.Видните Македонци револуционери сепаратисти, како Делчев, беа само ученици на првото поколение Македонци ученици српски и бугарски. Исто така и Сарафови другите подоцнешни револуционери се јавија само како нивни продолжувачи и следбеници, но не иницијатори на револуционерната организација. Од самиот зафаток на револуционерната организација Македонците во Бугарија, или со бугарско образование, работеа под маската Бугари, едно затоа што така се викаше голем дел од населението, а друго, што по тој пат можеше да се добие поддршката на бугарската влада, на бугарскиот народ и на Бугарската егзархија.'' === Први обиди === [[Податотека:Споменик - Основачи на ВМРО.JPG|мини|десно|300п|Споменик на основачите на МРО во Скопје]] Првите обиди за формирање на организација се датираат кон крајот на осумдесеттите и почетокот на деведесеттите години на [[19 век]]. Некаде околу [[1889]] година [[Пере Тошев]] му пишал писмо на [[Ѓорче Петров]] да формираат: ''организација за ослободување'' <ref>Ѓ. Петров, Спомени, 45-46</ref>. Во [[лето]]то [[1891]] година во [[Битола]], [[Дамјан Груев]] направил обид за формирање на една организација, имено тој го формирал ''Учителскиот сојуз'' со чисто револуционерни цели, но неговата дејност била попречена од Архимандритот [[Козма Пречистански]] <ref>Д. Димески, Гоце Делчев, Скопје, 1994, 38</ref>. ==== Идеите и плановите на Хаџи Николов ==== Во [[1892]] година кај [[Иван Хаџи Николов]] созреала идејата дека само една организација може да го пресече патот на пропагандите. Почнал да бара лица кој би можеле да му помогнат во оформувањето на таквата организација, и такви луѓе, во тој момент видел во [[Димитар Цонев]], [[Христо Татарчев]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Христо Батанџиев]]. Оформувањето на организацијата било одложено, бидејќи биле малкумина, но идејата не ја напуштиле. ===== Принципи за создавање на Организацијата ===== Во [[јули]] [[1893]] година И. Х. Николов во [[Софија]] имал средба со [[Гоце Делчев]] и [[Коста Шахов]], и ги претставил начелата врз кои требало да со основа организацијата. :''1. Организацијата да се основа во Македонија, а не во Софија, бидејќи основана во Софија и раководена од Софија, Србите и Грците ќе ја третираат како измислица на бугарското правителство, ќе основаат и тие организации и од нашата организација нема да биде ништо. Поради тоа треба да биде тајна'' <ref name="spomeni">''Спомени на И. Х. Николов, Д. Груев, Б. Сарафов, Ј. Сандански, М. Грџиков, д-р Х. Татарчев (редакција на Иван Катарџиев), Скопје, 1995, 76-77, Х. А. Полјански, Гоце Делчев. . . т. 1, 110. ''</ref>. ''2. Основачите да се Македонци, чесни, да се ползуваат со добро име и да живеаат во Македонија, за да бидат постојано во контакт со населението во Македонија, да бидат изложени и тие на истата опасност , на каква што ќе бидат иузложенени и нивните последувачи, преку кои полесно ќе ја спечалат довербат на населението'' <ref name="spomeni"/>. ''3. Лозинката треба да биде Автономија на Македонија. Нашето барање треба да се потпира врз член 23 од Берлинскиот конгрес за да се надеваме на успех. Да се постигне Автономија на Македонија, значи да ја откинеме не само од Турција туку и од Србите и Грците. Оцртани еднаш границите на Автономана Македонија, Србите и Греците веќе не ќе можат да бараат делови од неа, кога, ако посакаме присоединување на Македонија кон Бугарија, Србите и Грците ќе посакаат и тие делови од неа. Наша задача треба да биде да ја споиме Македонија цела, а тоа може да биде преку една Автономна Македонија'' <ref name="spomeni"/>. ''4. Организацијат треба да биде самостојна и независна. Да нема никакви врски и ангажмани со владите на соседните држави, за да не ѝ влијаат и да не ја обвинуваат дека е орудие на некоја од тие влади и со тоа да предизвика противдејство од страна на другите соседни влади'' <ref name="spomeni"/>. ''5. Од Македонците во Бугарија и од бугарскиот народ ќе бараме морална. . . и материјална поддршка без притоа да ни се мешаат во работата'' <ref name="spomeni"/><ref>[http://www.cdsee.org/pdf/WorkBook2_sr.pdf]{{Мртва_врска|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>. === Основање на организацијата === {{главна|Основање на Македонската револуционерна организација|Јануарска средба|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници}} {{quote|''Во Солун ја поминав следната година, на работа во печатницата на Самарџиев. Тука се сретнав со свои стари другари: Поп Арсов, Андон Димитров (род. од солунското с. Ајватово, сега член на битолскиот суд); д-р Христо Татарчев, Хаџи Николов (од Кукуш), Христо Батанџиев (од Гуменџе, секретар на солунската општина?). Со нив ја обновивме старата идеја. Се згрупиравме, и сложно изработивме статут-правилник. Во неговата основа ги поставивме истите начела: барање да се примени Берлинскиот конгрес.''|'''Даме Груев'''|'''Спомени'''}} ''Организацијата'' е основана на 23. 10. 1893 година во Солун <ref>Д. Димески, Гоце Делцев, Битола, 1990, страна 42</ref>, од страна на [[Христо Татарчев]], [[Дамјан Груев]], [[Иван Хаџи Николов]], [[Христо Батанџиев]], [[Петар Поп Арсов]] и [[Андон Димитров]]. Основачкиот состанок се одржал во станот на [[Христо Батанџиев]], но треба да се истакне дека друштвото се конституирало како група без да избераат раководство и без писмен протокол. Конкретно организацијата е оформена за време на [[Јануарска средба|Јануарската средба]] кога е одлучено организацијата да се вика: :''Македонска револуционерна организација (МРО)'', ''(на чело со б. н) Централен македонски револуционерен комитет (ЦМРК)'' <ref name="ht">Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995</ref> Според [[Иван Хаџи Николов]] тогаш биле прифатени следните начела: :''1) Организацијата да е тајна и револуционерна''. ''2. Нејзината територија да ја сочинува само Македонија во нејзините географски и етнографски граници, поради што ќе се нарекува Внатрешна. 3) Во неа ќе членуваат родени и лица што живеаат во Македонија без разлика на вера и народност. 4) Политичкото верују на организираните Македонци е автономија на Македонија. 5) Да се чува самостојноста на организацијата за да не падне под влијание на политиката на соседните држави.'' <ref>Основаването на ВМРО (записи на Иван Х. Николов) съобщава Христо Шалдев, Ил. Илинден VIII / 1 (71) София, 1936</ref>. {{панорама|Vmro_osnovachi.gif|500px|Основоположниците на Македонската револуционерна организација}} Денот на основањето на Организацијата, 23 октомври, од [[2007]] година се слави како државен празник на [[Република Македонија]] под името [[Ден на Македонската револуционерна борба]]. {{Основачи на ВМОРО}} === Име === {{главна|Прв устав на Македонската револуционерна организација|Прв правилник на Македонската револуционерна организација}} [[Податотека:Hristo_Tatarchev.jpg|мини|лево|150п|Христо Татарчев]][[Податотека:Првиот печат на Централниот комитет на МРО 1.jpg|мини|десно|200п|Првиот печат на Централниот комитет, кој гласи ''Македонски револуционерен комитет'',''Слобода или смрт'']] [[Податотека:Разписка 266 от ЦМОРК за получени 500 наполеона от Българското Правителство чрез Димитър Ризов.jpg|мини|десно|200п|Расписка на Централниот Македонско-Одрински Револуционерен Комитет за добиени 500 наполеона од бугарската влада преку дипломатот [[Димитар Ризов]]. Натпис на печатот: Македонски централен револуционерен комитет. Датум: 24 ноември 1898 година]] Во различни периоди од своето постоење организацијата имала различни имиња. Поради недостаток на изворна протокуларна документација, која во почетокот не се создавала и поради извесни противречности и недоречености во сведоштвата на самите основоположници во историската наука нема согласност под кое име Организацијата била основана. Еден дел од историчарите сметаат дека првото официјално име на организацијата било ''Македонска револуционерна органанизација'', или ''Македонски револуционерни комитети'' (МРК).<ref>[http://books.google.com/books?id=UeNBAAAAYAAJ&q=%D0%BC%D1%80%D0%BE+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%87%D0%B5%D0%B2&dq=%D0%BC%D1%80%D0%BE+%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%87%D0%B5%D0%B2&hl=bg Историски преглед, том 25, издание на Бугарското историско друштво, Институт за историја на БАН, 1969 година стр 79.]</ref> Други сметаат дека првото име на организацијата било ''Бугарски македонско - одрински револуционерни комитети'', а трети сметаат дека прво таа се викала МРО, а потоа БМОРК. Меѓутоа општа согласност во Македонската историската наука нема дека оваа организација некогаш се именувала БМОРК. Македонскиот историчар [[Крсте Битовски]] пишува: ''Дилеми како се викала револуционерната организација при нејзиното формирање и дали познатиот, меѓутоа недатиран Устав кој Организацијата ја нарекува „Бугарски македоно-одрински револуционерни комитети“ е прв, не постојат. Со определена задршка, се смета дека е тој прв Устав на Организацијата.'' Акад. [[Иван Катарџиев]] смета дека: '''"Постоечките документи говорат дека таа била наречена „Бугарски македоно-одрински револуционерни комитети“. Оваа име Организацијата го добила на својот прв Конгрес одржан во летото (15 август 1894) во Ресен... Меѓутоа, согледувајќи ја целата несоодветност на ова име со македонските услови и битие, на конгресот 1896 г. во Солун било решено името на Организацијата да се промени. Таа била наречена „Тајна македоно-одринска револуционерна организација (ТМОРО).“"'' Но самоит Катарџиев признал во еден од неговите идни дела дека „''податоците од мемоарската литература не се во согласност со содржината на тој „Устав“.''“ Некои бугарски научници, како [[Константин Пандев]] сметаат, дека првото уставно име на организациjата од 1894 година било Македонски револуционерни комитети, а во 1896 година на Солунскиот конгрес таа го добила името Бугарски македоно-одрински револуционерни комитети. Пандев тврди дека ова име е сменето на ТМОРО дури во 1902 г. Овие тврдења се поддржуваат од спомените на [[Пејо Јаворов]].<ref>Тој тврди во биографијата на Гоце Делчев, дека уставот од 1896 година бил еднонационален и ги приклучвал само егзархистите Бугари: "Тоа собир (од 1896 година) утврждава еден устав на револуционерната организација, копија на стариот бугарски устав, тврде оригинален со положбата, дека само егзархисти Бугари се приемат за членови на комитетите."</ref> Истите ставови на Пандев се поддржуваат и од известувањето на српскиот генерален конзул во Битола, Михаил Ристиќ до српскиот министер за надворешни работи С. Лозаниќ од 1903 г.<ref>Ристиќ му придодава на Лозаниќ документ во превод, кој го назначува како нов Статут на Револуционерната организација. Овој документ го носи насловот: "Статут на Тајната Македоно-Одринска Револуционерна Организација" и во секој поглед е идентичен со документот објавен 1902 г. според Пандев, како и со Статутот, кој според мислењето на Катарџиев бил составен уште во 1897 г. "До пре више од годину дана [тоа е до крајот на 1901 г., или до почетокот на 1902 г.] рад комитета имао ја чисто бугарско обележје, они су носили бугарску заставу ослобођења, они су својих присталица налазили само у онима који су пригрлили бугарску народну идеју. Наших [т.е. србоманите] и гркомана су се туђили па чак и пробојавали те се од њих морали осигуравати разним претњама. У последње време [т.е. при крајот на 1902 г.] они су понели стег ослобођења хришћана уопште и на мах се стали обраћати за помоћ и сарадњу свима хришћанима ма које народносне боје оне били." (БАН, Освободителната борба на българите в Македония и Одринско 1902/1904 - дипломатически документи, София 1978. 76)</ref> Од друга страна Битовски пишува: "И денес, доколку на кој и да е бугарски историчар му се испрати фотокопија на Уставот на ТМОРО од Британскиот архив (Уставот бил испратен во Лондон во 1898 г.), од која се гледа дека тој точно го определува името на Организацијата (ТМОРО) од 1897 г. тој тоа ќе го смета како провокација“. Овие ставови на Битовски се поддржуваат од спомените на [[Илија Докторов]].<ref>''"Во почетокот организацијата беше националистичка. Во нејзините редовите се примаа само Бугари со докажана чесност. Оваа ситуација беше до 1896 година кога во првите денови на м. Август во гр. Солун се одржа еден вид конгрес."'' „Борбите в Македония - Спомени на отец Герасим, Георги Райков, Дельо Марковски, Илия Докторов и Васил Драгомиров“, Борис Йорданов Николов, ИК „Звезди“, ISBN 9549514560, 2005 г., стр. 48.</ref> Меѓутоа општа согласност во бугарската историска наука со датирањето на Пандев нема. Сепак, нема спор меѓу историчарите дека во 1905 година, името ТМОРО било променето во ''"Внатрешна македонско-одринска револуционерна организација"'' (ВМОРО).[[Ванчо Ѓорѓиев]] истакнува: {{Цитат|''...ако Катаржиев бил повнимателен кон членот 8 од Уставот на БМОРК, каде е определен печатот на ЦК ќе забелжал дека за печатот е предвиден натписот Македоно-одрински централен револуционерен комитет. Ако ги следиме официјалните документи ќе забележиме дека првиот досега познат документ од името на Организацијата е потпечатен со печат на кој стои текст Македонски централен револуционерен комитет, при што Одринско не е спомнато, а на почетокот од документот во левиот агол стои кратенската ЦМРК. Токму овој печат неоспорно го потврдува пишувањето на првиот претседател на Организацијата д-р Христо Татарчев, кој вели дека името било Македонска револуционерна организација, на чело со Централен македонски револуционерен комитет...''<ref>Ванчо Ѓорѓиев, ВМРО 1893-1903. Поглед низ документи, Матица Македонска - Скопје, 2013</ref>}} == Цел == === Автономија === Според [[Христо Татарчев]]: :''Прифатен еднаш автономниот принцип, ни налагаше да бидеме последователни и во понатамошните решенија и да се избегнува сето она кое би го возбудило тесноградниот национализам кај инородните народи. Поради таа причина го напуштивме зборот бугарска од револуционерната организација, истотка и од централниот комитет'' <ref name="ht"/>. :''Долго расправавме за целта на таа организација, и најпосле се задржавме врз автономија на Македонија со предимство на бугарскиот елемент. Не можевме да го прифатиме ставот за „директно присоединување на Македонија кон Бугарија“, затоа што увидувавме дека тоа ќе сретне големи тешкотии, поради спротивставувањето на големите сили и аспирациите на соседните мали држави и на Турција. Ни поминуваше низ мислата дека една автономна Македонија потем би можела полесно да се обедини со Бугарија, а во краен случај, ако не се постигне тоа, дека ќе може да послужи како обединувачка алка на една федерација на балканските народи...Откако се согласивме за целта на нашата организација - на истата средба се зафативме да изработиме статут на Организацијата. Прирака ми беше еден том од „Записите“ на Захариј Стојанов, и од нив го зедовме за урнек статутот на „Бугарскиот револуционерен комитет“. Го задолживме Поп Арсов, врз основа на тој статут, да изработи нацрт за нашиот статут'' <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.geocities.com/vmro_makedon/Knigi/spomht.html |title=Спомени - Христо Татарчев |accessdate=2009-10-27 |archive-date=2009-10-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/query?id=1256607646977940&url=www.geocities.com/vmro_makedon/Knigi/spomht.html |url-status=dead }}</ref>. :''Ние не можевме да дејствуваме поинаку и да ја предрешаваме судбината на македонскиот народ и оставивме на него понатаму да си ја кове судбината... Тоа што подоцна би се диктирало од неговите интерси, тој е слободен да прави како што сака'' <ref name="ht"/>. === Самостојна македонска држава === {{Главна|Самостојна македонска држава}} Зад автономниот принцип се криела поголема цел, а тоа е создавање на слободна и независна македонска држава <ref name="SDV"/>. Тоа го потврдуваат и сведоштвата на првите луѓе на организацијата. [[Христо Татарчев]] истакнува дека: ''не се раководеле од друга тенденција, освен од идејата за слободата и благото на целиот македонски народ'' <ref name="ht"/>. Во весникот ''Право'' во 1902 година јасно се истакнати целите на организацијата: :''Внатрешната револуционерна организација ќе му даде на секој да реазбере дека работи за единството и независноста на Македонија, како слободна држава на Балканскиот Полуостров. Таа организација, давала и во иднина ќе дава докази дека не е агент на никоја од балканските држави, туку агент само на македонската слобода и независност. Со таквите докази таа постепено ќе ги остранува племенските разлики во Македонија и ќе го организира идниот, ако и разнобоен, но способен да се самоуправува мирно и тивко, македонски народ'' <ref name="PRV">Право, II/31 (39), 22. 09. 1902, 3</ref>. === Одринско === [[Податотека:Ethnographic-map-Thrace-1912.jpg|thumb|270п|десно|Одринскиот вилает]] [[Одринско]] не влегувало во првата програма на македонската организација бидејќи основоположниците биле целосно насочени кон [[Македонија]], треба да се истакне дека тоа подоцна влегло во плановите и целите на организацијата, а во врска со оваа област Татарчев, првиот претседател на ''ЦК'', истакнал дека: :''Одринско од почетокот не влегуваше во нашата програма. Целото наше внимание тогаш беше насочено околу Македонија; но подоцна почна да се зацврстува идејата во нас, така што нашата организација да го опфати и Одринско, каде судбината на христијанското население, особено на буграското, не се разликуваше со ништо од тоа на македонскиот народ и каде политичко-социјалните и економски услови беа речиси идентични со оние во Македонија. Притоа чл. 23 од Берлинскиот конгрес не охрабри доста во тој однос и зафативме попосле да го обмислуваме поопстојно и тоа прашање - дали ќе биде полезно, ако и Одринско биде вовлечено во нашата програма. Најсетне дојдовме до заклучок дека и таа област треба да составува дел од нашата ревулуционерна дејност, така што, на тој начин си мислевме дека се даваше едно задоволително решение на балканското прашање'' <ref name="ht"/>. [[Одрински револуционерен округ|Комитетот во Одрин]] бил основан во 1895 година по наредба на [[Дамјан Груев]] од страна на [[Христо Поп Коцев]]. Татарчев истакнува дека [[Одринско]] било третирано оделно од [[Македонија]], но Македонија и Одринско претставувале единствена кауза преку извојување на полна политичка автономија за тие две области <ref name="ht"/>, и поради тоа дошло до промена во уставот во смисла дека во организацијата можаат да членуваат сите [[Македонци]] и Одринци без разлика на верата и народноста. [[Одрин]] во првиот устав на организацијата бил внесен затоа што основоположниците барале нов сојузник во борбата против заедничкиот непријател.<ref name="vgj"/>. [[Гоце Делчев]] при својата турнеја во регионот во 1900 година истакнал дека има повеќе народи и држави, кои се заинтересирани за Македонското и Тракиското прашање. При тоа едно мешање на Бугарија ќе предизвика мешање на соседните земји и може да доведе до распарчување на Македонија и Одринско. Затоа треба да се привлечат во борбата и другите народности и така народите што живеат во тие две области, треба сами со заеднички напори и жртви да извојуват својата слобода и независност во границите на една ''општа афтономна Македонско-Одринска држава'', кои би се потпирале само на материјалната и морална поддршка на Бугарија и на големите сили.<ref>Иван Орманджиев. “Приноси”, кн. 4.</ref> == Структура == {{панорама|Структура на МРО.1.jpg|900px|Хиерархија}} === Хиерархија === {{quote|''Централниот Комитет дирекно ги назначува членовите на окружните комитети. Во вонредни околности ЦК има право раководството во окрузите или околиите да го довери на едно внатрешно или однадвор назначено лице. Окружните комитети го потврдуваат раководството на околиските комитети, а тие на селските комитети.''|'''Член 8'''|'''Устав на Тајната македоно - одринска револуционерна организација '''}} Организацијата била поставена врз строги хиерахиски централистички принципи. Таа се делела на селски, околиски и окружни комитети. Над нив се наоѓал ''Централниот Комитет''. Членовите на ''ЦК'' се бирале со мнозински гласови од страна на раководителите на окрузите или нивните претставници. Изборното начело важело само за ''ЦК'', а во останатите случаи се применувал строгиот централистички принцип од горе надолу. Изборното начело не се применувало во пракса, работите се одвивале врз другарски начела и со договарање. ''ЦК'' и останатите месни комитети се состоеле од ''претседател'', ''секретар'', ''касиер'' и неколку ''советници''. ''Месните револуционерни комитети'' се делеле на групи (''десетки'') на чело со началник (''десетник''). ''Началникот'' е најнискиот управен орган и само тој имал право да контактира со претседателот на комитетот, додека пак работниците ги познавале и контактирале само со членовите од својата група. При секој револуционерен округ егзистирала ''тајна пошта'', ''тајна полиција'' и ''терористичка група''. По [[Солунски конгрес од 1896|Солунскиот конгрес од 1896]] година се формира едно ново тело, а тоа е [[Задгранично претставништво|Задграничното претставништво]] во [[Софија]] кое требало да ја претставува организацијата пред светот но и да застане пред надворешните посегања. ''Задграничното претставништво'' имало право дирекно да кореспондира со ''ЦК'' на организацијата. Со [[Устав на ТМОРО|Уставот на ТМОРО]] и со окружното од [[октомври]] [[1898]] годинасе укинуваат терористичките групи и се заменуваат со околиски чети со што е поставена основата на [[Четничкиот институт на ТМОРО]]. Во поглед на административно - територијалната организациона поделба се формирале 6 револуционерни округа и тоа: * [[Солунски револуционерен округ]] * [[Битолски револуционерен округ]] * [[Скопски револуционерен округ]] * [[Струмички револуционерен округ]] * [[Серски револуционерен округ]] * [[Одрински револуционерен округ]] === Центарален комитет === {{Главна|Централен комитет на МРО}} [[Централен комитет на МРО|Центарлниот комитет]] е највисокиот одлучувачки орган на организацијата помеѓу два конгреса. Членови на Централниот комитет се: * ''претседателот'' * ''секретар'' * ''касиер'' * ''тројца членови-советници'' * ''задграничните претставници'' <ref>По [[Солунски конгрес од 1896 година|Солунскиот конгрес]] е донесена одлуката за формирање на задграничното претставништво, нивна задача е да ја претставуваат организацијата пред светот. ЗП имаат право да присуствуваат на работата на ''ЦК''. По [[Солунска афера|Солунската афера]] задграничните претставници ги презеле надлежностите на ЦК</ref> === Конгрес === {{Историја на Македонија}} ''Конгресот'' е највисок орган во организацијата тој може да биде редовен или вонреден. Одлуката за свикување на редовен конгрес ја донесуваал [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], додека пак одлука за одржување на вонреден конгрес се донесува со една половина од вкупниот број на членови на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]]. ''ЦK'' ги определува критериумите за распределба на делегатите на Конгресот. Конгресите се законски кога присуствуваат 3/4 од предвидените делгати. Во текот на својата работа, ''Конгресот'' одлучува за: * донесува Деловник за работа. * донесува и менува Статут * разгледува и усвојува извештај за финансиското работење на организацијата. * избира Претседател на организацијата. * избирна Статутарна комисија. * донесува одлуки и други акти. ==== Конгреси на организацијата ==== * [[Солунски конгрес од 1896]] * [[Солунски конгрес од 1903]] * [[Смилевски конгрес|Смилевски конгрес од 1903]] * [[Конгрес на Петрова Нива]] * [[Струмички конгрес од 1904]] * [[Прилепски конгрес]] * [[Скопски конгрес]] * [[Солунски конгрес од јуни 1905]] * [[Солунски конгрес од август 1905]] * [[Струмички конгрес од 1905]] * [[Серски конгрес]] * [[Рилски конгрес]] === Задгранично претставништво === {{главна|Задгранично претставништво}} ''Задграничното претставништво'' е создадено со одлука донесена на [[Солунски конгрес од 1896|Солунскиот конгрес 1896 година]], негова задача е да ја претставува организацијата пред [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] и бугарското општество без приотоа да се меша во нивните внатрешни работи, и со нив како и со [[Македонска емиграција во Бугарија|македонската емигарција]] да одржува добри односи и да бара морална и материјална поддршка за организацијата. Една од главните задачи на ''ЗП'' е да застане на патот на надворешните посегања врз организацијата. Дополнително на тоа, ''ЗП'' биле задолжено да одржува врска со странските претставници и да ги информираа за ситуацијата во [[Македонија]] и [[Одринско]], и да организира канали за пренесување на оружје и чети. === Тајна полиција === {{главна|Тајна полиција на МРО}} ''Тајната полиција'' била составен дел од организацијата и преку неја се собирале информации за бројот и составот на османлиските сили (војска, полиција и башибузлук), се следело поведението на населението и се спроведувале казните врз секого кој згрешил во однос на македонското националноослободително делото, без ралика дали е или не е член на организацијата. === Тајна пошта === {{главна|Тајна пошта на МРО}} Тајната пошта претставува паралелен систем за коресподенција во [[Отоманското Царство]], меѓу структурите во организацијата, коресподенција со други јавни и приватни лица или институции. Комуникацијата се вршела со хемиско бело мастило и шифри. === Четнички институт === {{главна|Четнички институт на ТМОРО}} {{quote|''Пред да се засили Организацијата, господари на денот и ноќта беа Турците. Подоцна, штом наближи ноќта, Турците се прибираа по домовите, а потерите и војската во касарните. Организациските луѓе, имено тогаш почнуваа да излегуваат на работа и започнуваше комитското царство''|'''Г. И. Белев'''|''' '''}} [[Податотека:G Delchev.jpg|мини|лево|150п|Гоце Делчев]] [[Гоце Делчев]] е основач на [[Четничкиот институт на ТМОРО|Четничкиот институт]], и истовремено творец и воспитувач на првите организациско-агитациони чети и војводи. Тој со својот блажен глас и пријатна надворешност успевал да ги реши сите недоразбирања, и успевал да придобие многумина кон револуционерното дело. Набргу Делчев е назначен за генерален инспектор на сите чети во Македонија и Одринско. Благодарение на неговата целосна преданост кон делото, народот во [[Македонија]] и [[Одринско]] почнува да се чувствува подготвен за борба. Првите чекори на овој план се прават со ангажирање на арамии и нивно превоспитување во духот на ''ТМОРО''. Меѓу првите арамии и ајдутски војводи кои влегле во ТМОРО се: [[Апостол Петков]], [[Иванчо Карасулијата]], [[Кочо Љутата]], [[Атанас Тешовалијата]], [[Андон Ќосето]], [[Атанас Градобалијата]], [[Георги Бродалијата]] и др. Тие од себе созале легенди и голем дел од нив загинале како херои. Потоа во организацијата како кадар биле внесени резервните офицери од бугарската армија. Меѓу нив имало [[Македонци]] и [[Бугари]]. Меѓу првите биле [[Михаил Апостолов]] - Попето, [[Христо Чернопеев]], [[Марко Лерински]] и др. Кон крајот на [[1899]] година , во четите како кадар биле поставувани учителите и граѓаните. Татарчев истакнува дека кон крајот на [[1899]] година и почетокот на [[1900]] година целата земја била прошарана со чети. Со формирање на првите чети кои патролираат по селата со цел да го челичат борбениот дух на народот, започнуваат и ликвидации од страна на ТМОРО врз турски злосторници. Прво нешто што месните чети прават е напади врз агите и селски зулумџии, кои веќе се плашат да прават своеволија врз незаштитеното население. Четите биле должни да ги помагаат комитетите принасилното собирање на средстава и требало да ги спроведуваат смртните пресуди. === Финансирање === {{quote|''Секој комитет задолжително го испраќа во благајната на ЦМОРК третиот дел од собраните пари заедно со сметките, тие се должни да внесуваат во касата на Централниот комитет еднобразно и останатиот дел од парите кога ќе се побараат.''|'''Челен 48'''|'''Правилник на Тајната македоно - одринска револуционерна организација '''}} [[File:Funds for CMRC.jpg|мини|десно|200п|Повик на Ц.М.Р.К за собирање на пари]] Во почетокот оргазнизацијата се финансирала преку членските вносови на членовите, сумата изнесувале половина лира на едно тримесечје, од 2 до 5 лири. Меѓутоа на ''Ресенското советување'' било одлучено финансиски средства да се собира и од сипатизерите на делото. Финансирањето на организацијата било регулирано со ''Првиот правилник'', каде било истакнато дека материјални средства може да се собира и по пат на закани и насилства врз лица кои можеле да го помогнат делото но не сакаат. За остапената сума организацијата давала ''Расписка'' (Сметка) со печат на ''ТМОРО''. Доколку лицата не сакале да дадат финансиски средстава тогаш парите биле изнудувани со терористичката група која егзистирала при секој комитет, подоцна комитетите при насилно собирање на средстава биле помагани од четите на организацијата. По [[Солунски конгрес од 1896|Солунскиот конгрес од 1896]] <ref name="vgj"/> година кога организацијата засилено започнала да се воружува се покажало дека финансиските средстава од членовите и сипатизерите на делото не се доволни и затоа организацијата започнала да се занимава со грабнување на лица со цел на тој начин да се соберат средстава. Биле киднапирани голем број на богати бегови, гркомани но и странски државјани, а најпознато е [[Афера Мис Стон|грабнувањето на Мис Стон]]. Меѓутоа Организацијата добивала помош и од македонската емиграција од [[Бугарија]], првенствено од [[Македонски комитет|Врховниот комитет]], но тоа се покажало како штетно по делото, бидејќи [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] сакал да се наметне на ТМОРО и затоа двете организации постојано доаѓале во судир и помошта честопати била прекратувана. Организацијата имала и соработка со бугарската влада од која добивала финасиски средстав и оружје, но поради обидот на бугарската влада да ја стави организацијата под своја контрола соработката и контактите биле прекинати. При собирањето на финансиките средстава, организацијат била отворена за соработка со секого кои би можел да ја помогне, но под услов да се почитуваат нејзините начела и принципи, односно самостојноста на организацијата. === Членство === {{quote|''Се колнам во бога, во верата и во својата татковина Македонија и Одринско, дека безусловно ќе се покорувам на старешините и без приговор ќе ги извршувам неговите заповеди, дека никому нема да му ги издавам ни со збор, ни со дело работите на Организацијата и сето она што од денес натаму ќе го чујам, видам и разберам по делото. Во противен случај, нека бидам убиен од еден од другарите со револверот или камата што овде ги целивам''|'''Заклетва'''|'''Правилник на Тајната македоно - одринска револуционерна организација '''}} [[Податотека:Слобода или смрт (Дел од спомениците Лавови-Скопје).JPG|мини|десно|200п|Евангелие, револвер и кама (''Дел од спомениците Лавови-Скопје'')]] Организацијата се создала во егзархиската средина, односно меѓу [[Македонците]] кои биле под јурисдикција на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Отука првите членови на Организацијата биле Македонци-егзархисти или според првиот устав на Организацијата, Бугари <ref group="б" name="vg_6"/><ref group="б" name="vg_7"/>. Но со текот на годините како што [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] се засилувал и била поставувана организациската мрежа повеќе не се правело разлика помеѓу [[Бугарска егзархија|егархистите]] и [[Цариградска патријаршија|патријарашистите]], односно со [[Устав на ТМОРО|новиот устав]] од 1897 година организацијата била отворена за секого без разлика на верата и народноста. Според [[Димитар Влахов]]: {{quote|''...Првично револ. организација почна да работи среде бугарското население во Македонија и тоа не среде целото буг. население, туку само среде тоа дел од него, кој се спаѓааше во Буг. Егзархија. Таа се однесуваше со недоверба кон Бугарите не егзархисти... Што се однесуваше до револуц. работа среде другите македонски народи - Турци, Албанци, Куцовласи и Грци, за основачите на Организацията такво прашање не постоеше... Подоцна, кога истите тие водачи видоа дека идејата за ослободување на Македонија може да најде сочувство среде Бугарите не егзархисти, како и среде другите народности во Македонија и под влијание на членовите на организацијата со леви разбирања, тие го заменија статутот на организацијата во смисла, дека член на организацијата може да биде секој Македонец, од која народност и да е тој и какви и да биле неговите политички сфаќања, само да прима нејзините принципи и се бори за политичката автономија на Македонија ... "<ref>Димитър Влахов, „Борбите на македонския народ за освобождение“, 1-во изд. Виена, 1925 г. стр.10-11.</ref>}} Отука членови на организацијата биле претежно [[Македонци]] (во Македонија) и претежно [[Бугари]] (во Одринско), но имало и [[Власи]], [[Црногорци]], [[Срби]], [[Грци]] и др. Дел од турското население незадоволно од општата состојба во [[Отоманското Царство]] на разни начини дирекно или индирекно ја помагале организацијата, а најчесто како јатаци или снабдувачи со разни материјали кои и биле потребни на организацијата. Јадрото на организацијата го сочинувале [[Македонците]], но имало и [[Бугари]] најчесто како војводи, секретари или обични членови, најмногу во [[Одринско]] <ref>"... не треба да се обрне внимание само на терминот "Бугарски" во едно од имињата на единствената ВМРО, туку и на константното "О" во името на организацијата, кое се губи дури по Првата световна војна и физичкото разделување на неколкуте делови на Македонија од Одринско. Познато е дека првото име на револуционерната организација е БМОРК – Бугарски Македоно Одрински Револуционерни Комитети, а потоа таа се преименувала во ТМОРО, ВМОРО и најпосле во ВМРО. Организацијата, во името, во дејствувањето и во чувствувањето го содржела и Одринско каде што, неспорно живееле етнички Бугари. Илинденското востание во 1903 година е всушност Илинденско преображенско востание кренато со најголем интензитет во Битолскиот и Одринскиот вилает на тогашната Отоманско Царство..." Извадок на промоцијата на Зборникот документи за Тодор Александров на д-р Зоран Тодоровски „Сè за Македонија” одржана во скопскиот хотел “Холидеј Ин”</ref>, Како што се на пример некои членови на [[Централен комитет на МРО|ЦК]], ([[Иван Гарванов]]) или некои членови на [[Задгранично претставништво|ЗП]] ([[Димитар Стефанов (бугарски општественик)|Димитар Стефанов]]). Поради недостаток на раководен кадар за [[Четнички институт на ТМОРО|четничкиот институт]] организацијата почнала како војводи на четите да ги поставува офицерите од бугарската армија, а меѓу првите биле [[Михаил Апостолов]] - Попето, [[Марко Лерински]], а војводскиот кадар дополнително подоцна бил пополнет од млади бугарски и небугарски интелектуални идеалисти кои под влијание на револуционерната идеја и идеализмот зеле учество во борбата против [[Отоманското Царство]]. Meѓу нив се нашле: [[Крсто Асенов]], [[Никола Дечев]], [[Слави Мерџанов]], [[Васил Попов]], [[Јулиј Розентал]] и многу други <ref name="ht"/>. ''МРО'' успеала да ги обедини сите незадоволници во [[Македонија]], без ралика на верата и народноста околу идејата за ''Автономна Македонија'', со што биле поставени основите за зачеток на Македонската нација. == Нормативни акти == {{главна|Првиот Устав на Македонската револуционерна организација|Првиот правилник на Македонската револуционерна организација|Уставот на ТМОРО|Правилникот за четите на ТМОРО|Уставот на ВМОРО|Правилник на ВМОРО|Правилник за селски чети}} Уставо - статутарните акти на организацијата регулираат голем број на внатрешни и надворешни прашања кои ја засегале дирекно или индирекно организацијата. Овие нормативни акти имаат своја генеза од која може да се проследи развојот на самата ''Македонска револуциционерна организација'', нејзините цели, принципи и начела но истовремемо тие даваат доплонително светло за поставеноста и функционирањето на организацијата. Првиот устав на Македонската организација е донесен по [[Јануарска средба|Јануарската средба]] но пред [[март]] [[1894]] година.<ref>АМ. ф. 1953, Даме Груев, оп. 1, а. е. 5, л. 158-159</ref> Според псевдоисториски истражувања на [[Бугарска историографија|бугарската историографија]], првото име на организацијата било БМОРК.<ref>[http://promacedonia. org/hk/hk_pr4. htm Устав на БМОРК. ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Но во мемоарите на [[Даме Груев]], [[Христо Татарчев]] и други револуционери ја именувале организација како МРО.<ref>''„Го задолживме [[Петар Поп Арсов|Поп Арсов]] да подготви нацрт за нашиот статут врз основа на статутот на [[Захариј Стојанов|Захари]]. На истиот состанок долго време се разговарало за името на револуционерната организација и комитетот. Ова прашање долго време не мачеше и конечно решивме да се наречеме: „Македонска револуционерна организација“, а комитетот „Централен македонски револуционерен комитет“ -'' [https://www.strumski.com/books/Spomeni%20na%20Tatarchev.pdf Автобиографијата на Христо Татарчев] страница 103</ref> Отука произлегуваат извесни контрадикторноси и недоречености кои се однесуваат на карактерот и целта на организацијата. Треба да се истакне дека основоположниците на организацијата биле бугарски [[образование|воспитаници]] и бугарското влијание им било наметнувано од низ години преку [[Образование|воспитно - образовниот процес]] <ref name="vgj"/>, и тие од тоа влијание не се ослободиле наеднаш туку постепено <ref name="vgj"/>. Од друга страна, [[Македонци]]те кој биле под [[Црква|духовна]] јурисдикција на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], сe именувани како [[Егзархиска групација во Македонија|Бугари]] <ref name="vgj"/><ref>Славко Димевски, За развојот на македонската национална мисла до создавањето на ТМОРО, Култура - Скопје, 1980</ref><ref>Спомени, Димитар Влахов</ref>, како што [[Македонците]] [[Цариградска патријаршија|патријашисти]] биле нарекувани [[Грци]] <ref name="vgj"/>. [[Податотека:Устав на Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организ.pdf|thumb|мини|лево|Уставот на ВМОРО од 1905 година (кликнете за да го отворите во целост)]] Затоа името на првиот норамативен акт е Устав на Бугарските македоно - одрински револуционерни комитети, односно целта е да се делува најпрво меѓу ''Македонците - егзархисти'' <ref name="vgj"/>, а потоа да се тргне по сопствен пат <ref name="vgj"/>, тоа е евидентно од [[Уставот на ТМОРО]] каде се истакнува дека: ''Член на ТМОРО може да биде секој Македонец и Одринец, кој не е комприминтиран со ништо нечесно и бескарактерно пред општеството и кој ветува и се задолжува да биден корисен на револуционерното ослободително дело. '' <ref>[[:s:Устав на ТМРО|Устав на ТМОРО]]</ref>. Според спомените на Татарчев, одлука за созадавање на првиот правиникот била донесена за време на [[Ресенско советување|Ресенското советување]], и дека негов автор е [[Иван Хаџи Николов]]. Татарчев притоа истакнува дека, праксата ја наметнала потребата од донеување на правилникот, но врз основа на ''членот 14'' од ''Уставот'' на ''МРО'' се гледа дека донесувањето на правилникот било уставна обврска. Правиникот се состои од ''50 члена'' поделени во ''11 глави'' <ref>Правиник на буг. македонско одриски комитет, АО, ИНИ сл. I, 355, 1-15</ref>. Вториот устав на организацијата е создаден по Солунскиот конгрес од 1896 година, од страна на [[Гоце Делчев]] и [[Ѓорче Петров]], притоа со новиот устав организацијата го добива името: ''Тајна македоно - одринска организација''. Со што е евидентно дека организацијата целосно раскинала со бугарското влијание кое се чувствува во првиот устав и правилник. Новиот устав и правилник биле зосновани врз старите акти, но акцентот бил ставен врз конгресните одлуки. За регулирање на [[Четнички институт на ТМОРО|Четничкиот институт]] бил изработен правилник за четите од страна на [[Гоце Делчев]] и [[Ѓорче Петров]] во 1900 година, тој бил изрботен врз основа на членот 11 од Уставот на ТМОРО и окружното на ЦК од октомври 1898 година. Според Борис Сарафов, правилникот бил изработен од Ѓорче Петров и капетанот Димитар Венедиков. Правилникот бил хектографиран и верификуван од страна на Централниот комитет. Целосното име на третиот устав на организацијата е ''Устав на Внатрешната македоно - одринска организација'' преименувањето на уставот, а воедно и на организацијата е направено од практични причини бидејќи, организацијата по [[Илинденското востание]] повеќе не била тајна, и со нејзините цели и намери биле запознаени сите. == Односот кон егзархиската црковно-просветна пропаганда и нејзините претставници == {{главна|Бугарска егзархија|Егзархиска групација во Македонија|Странски пропаганди во Македонија во периодот 1870 - 1903 година|Отпор на Македонците кон туѓите пропаганди|Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници}} === Односот со Егзархијата === {{quote|''Егзархијата дава пари и купава ветер зашто народноста со пари не се купува — тоа е такво деликатно нешто, кое штом сети дека го пазариш изветрува... (Егзархијата б.н) сомневајќи се во најново време во некаков сепаратизам, а првин — се гледа во нашата народност. (Се стреми б.н) да го убие секое посамостојно движење во нас, да ја одземе секоја можност Македонците да се занимаваат со повозвишени општествени прашања, и на тој начин... да го стави народниот македонски дух во полна зависност од неа, да го огради како птица во кафез... да не окова во синџири за да не разигрува како мечка, и да не води таму, од каде добива голем бакшиш''|'''Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници'''|''' '''}} [[Податотека:Yosif I.jpg|мини|лево|150px|[[Егзарх Јосиф I]] ([[1877]]-[[1915]])]] Антиегзархиското движење кое се појавило во деведесеттите години на [[19 век]] во [[Македонија]], со појавата на организација, ова движење добило интензитете и кулминација. Судирот помеѓу ''МРО'' и [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] бил неизбежен <ref name="vgj"/> бидејќи организацијата се залагала за самостојно работење, подготовка на населението, кревање на едно внатрешно востание и создавање на македонска самостојана држава <ref name="PRV"/>. [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] која со својата црковно - просветна пропаганда ја култивирала земјата и создавала услови за присоединување на [[Македонија]] кон [[Бугарија]] <ref>[http://macedonian. atspace. com/knigi/ppa_stam. htm "Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници"]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{bg}} - Вардарски (Петар Поп Арсов)</ref>. Каков став ''Организацијата'' зазела кон [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и нејзините претставници се гледа од нејзиниот прв акт создаден од страна на [[Петар Поп Арсов]] по барање на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]], а станува збор за брошурата [[Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници]]. Бидејќи брошурата е создадена по барање на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] и од страна на еден од основачите на организацијата, од брошурата се дознава стојалиштето на ''Македонската револуционерна организација'' кон [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] и нејзините приврзаници [[Македонија]]. Организацијата започнала борба за контрола на ''Црковно - училишните општини'' и преку оваа борба таа сакала да го привлече населението на своја страна и истовремено застанала во заштита на македонскиот национален индивидуалитет кој се наоѓал во опасност од егзархиската пропаганда <ref>Вардарски (Петар Поп Арсов), „Стамболовштината во Македонија и нејзините претставници“, превод, редакција, коментар и предговор д-р Ванчо Ѓорѓиев, Табернакул, Скопје 2006</ref>. Каков бил ставот на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] кон ''МРО'' дознаваме од коресподенцијата на егзархот [[Јосиф I]] водена со бугарското министерство за надворешни работи и вероисповед во кое тој искажува стравување за бугарската идеја во [[Македонија]]. Во писмото од 15. 10. 1897 година егзархот истакнува: :''Некои запалени глави сметаат дека Св. Егзархија е единствената пречка Македонија да остане и понатаму под Османлиското Царство и се нафрлија врз неа како волци. . . Во сегашниот момент се нафрлија врз општините со цел да ги направат инструмент за своите бунтовнички цели. . . Секакво нивно политизирање и служење на нечисти цели ќе ја оневозможи Св. Егзархија во нејзината висока мисија да го зачува бугаризмот за идните поколенија. Ние. . . сме свесни какви се последици. . . ќе има политизирањето со општините денес, а да не зборуваме за утре, при евентуално создавање на автономна Македонија. Св. Егзархија. . . при две оделни држави не ќе може да ја врши својата бугарска мисија. Или ќе стане исклучиво македонска, или исклучиво бугарска. Каде тоа би не одвело, посебно не треба да се потцртува. . . Подобро е да сметаме дека делови од единствената бугарската територијата се сè уште под ропство, отколку за сметка на некаква слобода, бугарското население во Македонија за секогаш ќе биде загубено за Бугарија'' <ref name="SDV"/>. Во писмото од 14. 04. 1901 година егзархот [[Јосиф I]] искажува стравување поради формулацијата ''обединување на сите без разлика на верата и народноста'': :''Јас мислам дека се гони тајна цел, имено : обединување на македонското население на македонска почва и остварување на поодамна замислената идеја за македонско словенска етничка група на Балканот. Во таков случај натамошната дејноста на Бугарската егзархија е непожелна, бидејќи во автономната македонска држава ќе се наметне потребата за единствена црква'' <ref name="SDV">С. Димевски, Присуството на Теодосиј Гологанов во развојот на македонската национална мисла во епохата на национално - револуционерното движење, ГИНИ, XX/2, Скопје, 1976.</ref>. Поради различните принципи и цели односите помеѓу ''МРО'' и [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] биле исполнети со закани, притисоци и уцени, но ''Организацијата'' била принудена да преговара со [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] бидејќи од неа зависело назначувањето на учителскиот кадар во Македонија кој и бил потребен, а од друга страна [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] иако правела разни пречки, морала да ги приваќа условите на организацијата за да не биде компримитирана пред османлиските власти <ref name="vgj"/>. === Односите со проегзархиската групација === {{quote|''Централистите беа решиле со терор да се справат со Гарванова и др.. Тоа нам ни штетеше многу тука, на делото. Ѓорче аплаудираше на акцијата против Наумов. Беше на мислење дека треба да се испоколат сите од „Братството“, - никакво разбирање, никакво помирување.''|'''Борис Сарафов'''}} [[Податотека:Vasil Kanchov.JPG|мини|лево|150px|[[Васил Иванов К’нчов]]]] Идеолозите на егзархиската групација во [[Македонија]] се наоѓале околу [[Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“|Солунската машка гимназија ''Св. Кирил и Методиј'']] и егзархиската каса. Во оваа групација се наоѓле лица кој биле родум од [[Бугарија]]<ref name="dv">Спомени на Димитар Влахов. . . , 31-32.</ref>, тие биле опседнати со големо бугарската идеја <ref>Пречки и опасности ( од записите на Иван. Х. Николов), Ил. Илинден, 2 (82), Софија, 1937.</ref> , и успеале кон себе да привлечаат дел од македонските конзервативни чорбаџи <ref name="dv"/>. Во оваа група биле: [[Васил Иванов К’нчов]], [[Михаил Сарафов]], [[Јосиф Кондов]], [[Коне Самарџиев]], [[Иван Гарванов]], [[Делчо Колушев]], [[Христо Ганов]] и други. Нивата цел е сето македонско христијанско население да се сплоти околу [[Бугарска егзархија|Егзархијата]] да се подржи црковно - просветното дело, а другото: ''... кога ќе дојде време ќе го сврши Бугарија со своите 200 000 штика'' <ref>Христо Силянов, Освободителнитѣ борби на Македония т. 1, 123 - 124</ref>. Проегзархистите сметале дека крупните работи не се за учители и коректори, и работи треба да се оставаат на [[Бугарска егзархија|Егзархија]] и [[Бугарија]]. Во почетокот егзархистите сметале дека дејноста на Организацијата нема да постигне вистински резултати меѓутоа во [[1895]] година [[Централен комитет на МРО|Центаралниот комитет]] ќе се засили и егзрхиската групација увидела дека нејзиното влијание во [[Македонија]] опаѓа и затоа тие ги промениле средставта и целите. Започнале со копирање на ''МРО'' и со сличните нејзини револуционернида проповеди. Отука во [[март]] [[1897]] година егзархистите ќе го создадат [[Бугарско тајно револуционерно братство|Бугарското тајно револуционерно братство]]. Целата на Братството е да се преземе [[Централен комитет на МРО|Центарлниот комитет]] и од Солун да се остранаат [[Дамјан Груев]], [[Христо Татарчев]] и [[Иван Хаџи Николов]]. Со појавата на оваа ''Братството'' судирите добиле на интензитет и дошло и до физички престрелки. До помираување на егзархистите и организацијата ќе дојде во [[септември]] [[1899]] година кога ќе дојде до растурање на ''Братството'' и негово слевање во редовите на организацијата. Меѓутоа: :''Оваа грешка (на Ц.К б.н) скапо ќе го чини македонското ослободително движење'' <ref name="vgj"/>. == Односите со Врховниот македонски комитет == {{Македонски комитет}} {{главна|Односите помеѓу ТМОРО И ВМК|Македонската емиграција во Бугарија}} {{quote|''Но, ние не сме согласни со тоа што вие мислите за Македонија... Ние не можеме да правиме политика, ниту да дозволиме други да прават политика со Македонија... Ние нема да дозволиме други да решаваат дали да живееме или да умреме и кога. Кога да се прави востание, ќе реши народот. Нема да дозволиме да командувате од тука, за да не внесете во игра на востание како што се обидовте лани... Но, знајте, ние не бараме покровители, а уште помалу господари''|'''Гоце Делчев'''}} Односите помеѓу ''ТМОРО'' и [[Врховен македонско-одрински комитет|ВМОК]] имале своевиден колорит и влијание врз севкупниот развој на македонското националноослободителното движење. По формирањето на [[Македонски комитет|Македонскиот комитет]] во [[Софија]], ''МРО'' со внимание ја следела неговата активност, стремежот на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] е да се побара морална и материјална помош од [[Македонската емиграција во Бугарија|македонската емиграција]] во [[Бугарија]]. Меѓутоа ''МК'' сакал да се наметне како раководител на цело македонско револуционерно дело. Таквите различности придонеле со текот на годините двете организаци целосно ги прекинат врските и да започнат меѓусебна вооружена борба, а таквата состојба се покажала како кобно за целото македонско национално ослободително движење. == Односи со Бугарската влада == {{quote|''Македонија не е една колонија, која би можела да се третира на сфери и влијанија. . . македонскиот народ не може да трпи слични комбинации за дележ на неговата родна земја''|'''Христо Татарчев'''}} [[Податотека:Konstantin-Stoilov.jpg|мини|лево|130px|Бугарскиот премиер [[Константин Стоилов]]]] ''Македонската револуционерна организација'' поради заткулисните игри на [[Македонски комитет|Врховниот комитет]] започнува контакти со бугарската влада. Целта на [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] е да се побара материјална и финансиска помош од владата во [[Софија]]. Првите контакти биле остварени со посредништво на офицерите кој учествувале во [[Мелничко востание|Мелничкото востание]], [[Борис Сарафов]], [[Антон Бозуков]], [[Стојчо Гаруфалов]] и поранешниот воен министер [[Рачо Петров]]. На [[22 јуни]] [[1896]] година [[Ѓорче Петров]] имал средба со бугарскиот премиер [[Константин Стоилов]], на оваа средба Ѓ. Петров побарал 5 - 10 000 пушки и 100 000 лева <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 84</ref>. Бугарската влада сметала дека треба да се вооружи населението во [[Македонија]] и на тој начин да се држаат работите во свој раце. Првото количество на оружје за организацијата биле испратено кон крајот на [[1896]] година и станувало збор за пушки од системот ''кримки''. Меѓутоа целта на бугарската влада е да ја стави под своја контрола организацијата и затоа двете страни многу бргу дошле во судир. Имено, за остапените пушки владата не дала муниција и дополнително се обидела да се вмеша во внатрешните работи на организацијата <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 89</ref> . Стоилов барал оружје да не се праќа во [[Одрин]] и таму да не се подготвува и крева востание за да не настрада бугарскиот елемент. Откако дошло до раскинување на односите, [[Константин Стоилов]] се решил дирекно да кореспондира со некој од раководителите на организацијата. Во март [[1898]] година во Софија, Стоилов и [[Дамјан Груев]] имале средба <ref>А. Шопов, Дневник. . . , 75</ref>. Но ни по оваа средба односите не се подобриле, всушност тие се влошиле со окружното на Стоилов од 4. 09. 1898 година испратено до трговските агентсва во [[Македонија]], во оваа окружно Стоилов им наредил на агенствата да ја ставаат организацијата под контрола на бугарската влада <ref>А. Шопов. . . , 84 - 85.</ref><ref>В. Георгиев и С. Трифонов, Историја на Бугарија. . . , 343 - 344</ref>. Од своја страна на 27. 09. 1898 година [[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] испратил свое окружно до бугарската влада, окружното било во збиена форма и меѓу другото се протестирало против српско - бугарските преговори за поделба на [[Македонија]].[[Централен комитет на МРО|Централниот комитет]] на своите комитети им наредил да ги бојкотираат бугарските агенства во [[Македонија]]. Стоилов својот последен обид за помирување со организацијата го направил на 5. 10. 1898 година кога во [[Софија]] на [[Димитар Ризов]] му дал 10 000 лева за организацијата. [[Ѓорче Петров]] истакнал дека организацијата нема да ги земе парите затоа што не сака да стане орудие на бугарската влада. Во [[Солун]], Д. Ризов парите сакал да му ги даде на [[Христо Татарчев|Татарчев]] но тој одбил да ги земе, со што контактите меѓу двете страни целосно биле прекинати. Во однос на контатктите со бугарската влада и нејзините игри [[Ѓорче Петров]] истакнува: :''Рачо се опушти да ми каже дека се воделе преговори за поделба на сфери на влијанија. . . Овој и сличните признаци ни вдахнаа увереност дека има опасност да се праваат политички комбинации на наш грб и без наше знаење. Тоа не натера да бидеме уште попретпазливи и посамостојни во своите акции, да не даваме можност да се праваат слични комбинации на сметка на Македонија. . . почетното мислење за општа искреност на бугарската влада кон ослободителното дело било проста наивност'' <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 94</ref>. Организацијата од овие контакти со бугарската влада, разбрала дека таа се однесува егоистички <ref>Ѓ. Петров, Спомени, Коресподенција. . . , 95</ref>, тоа ги турнало македонските револуционери кон самостоен пат, разбирајќи дека само тоа што ќе со постигне со сопствени сили, ќе биде сигурно постигнато <ref name="vgj"/>. == Провали и афери == {{Главна|Виничка афера|Валандовска афера|Битолска провала (1900)|Солунска афера|Струмичка афера|Афера Мис Стон|Крушевска афера|Грабнување на Даме Груев}} Во текот на своето егзистирање организацијата се соочил со голем број на провали и афери. Виничката афера од 1897 година е првата голема провала во ТМОРО. Таа започнала во селото [[Виница]] и предизвикува разстројство на револуционерната мрежа во Скопскиот окрук. Како резултат на Виничката афера. организацијата губи многу оружје, претрпува морални штети и е лишена вреден организационо - агитаторски кадар. Оваа афера е само почеток на серија провали кои ја ослабнале организацијата. По Виничката афера следуваат Керемидчиоглувата афера во [[Одринско]], Валандовската афера (1899), Солунската афера (1901), Струмичката афера (1901), грабнувањето на [[Мис Елен Стон]] (1902) и секако последиците од Солунските атентати (1903). Провалите ја откриваат потребата од поголемо внимание и ефикасност при револуционерната активност. Единствна придобивка од овие провали е што тие ја симанле таинствената мистерозност од организацијата, и од обвиненијата на турските власти против нејзините членови, сите разбрале дека организацијата подготвува востание и дека сака да создаде нова власт ([[влада]]) во [[Македонија]], односно самостојна македонска држава. == Илинденско востание == {{главна|Илинденско востание|Крушевска Република|Крушевски манифест}} {{quote|''Досега сте можеле да се убедите дека Македонците си стојат на зборот, и Вам, имено Вам, би Ви следело да ги научите од нас правилата на воена чест. Но, да не говориме за тоа што нема да биде... Ние се надеваме со нашите сопствени сили да ги уништиме вашите храбри војници и можеби не е далеку часот кога над облеаната во крв Македонија ќе засвети сонцето на слободата''|'''Даме Груев'''|'''Писмо на Даме до Хусеин Хилми паша'''}} [[Податотека:Даме Груев.jpg|мини|лево|150п|Даме Груев]] [[Податотека:Ilinden-Preobrazhenie-proclamation.jpg|десно|мини|180п|Повик за објавување на востанието]] По неколкугодишно вооружување на населението, ТМОРО создава една вистинска држава во држава. Населението своите спорови ги носи на револуционерните судови наместо на [[Турција|турските]], секојдневно се вршат обуки за користење на оружје, се создаваат куриски служби, селска милиција итн. Заради големиот притисок од [[врховисти]]те, особено по нивното [[Горноџумајско востание]], како и заради зголемениот број судири на четите на ''ТМОРО'' со [[Отоманско Царство|турската]] војска, на [[Смилевски конгрес|Смилевскиот конгрес]] на организацијата на [[20 јули]] (2 август нов стил) [[1903]] година во [[Битола|Битолскиот Вилает]] е потврдено решението на [[Солунски конгрес|Солунскиот конгрес]] да се дигне сенародно востание <ref>Во продолжение академик Катарџиев потсети на неколку значајни настани од Илинденската епопеја "Во прв ред тоа е Солунскиот конгрес на ВМОРО, одржан во првите дни на јануари 1903 година, на кој е донесено решението, во текот на годината во Македонија да се подигне востание, види: [http://217. 16. 70. 245/?pBroj=1229&stID=6926&pR=5 Во НУБ „Св. Климент Охридски" отворена изложбата „Сто години Илинден - сто години државност", Утрински весник, Број 1229 понеделник, 16 октомври 2006]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Две недели по почетокот на востанието во Македонија, тоа започнало и во [[Одринско]]. Водач на востаниците во Одринско е [[Михаил Герџиков]]. 8000 вооружени [[Македонци]] востануваат на 2 август 1903 година и ги растресуваат темелите на Отоманската власт во [[Македонија]]. Во првите два дена од востанието, македонските востаници со пушка во раце ослободуваат 150 села и три града ([[Крушево]], [[Невеска]] и [[Клисура]]). Се создава востаничка територија која се протега од [[Дебар]]ско - [[Кичево|Кичевскиот]] регион, преку [[Охрид]]ско, [[Струга|Струшко]], [[Битола|Битолско]], [[Лерин]]ско, [[Костур (град)|Костурско]] и [[Воден]]ско. Целата турска војска и администрацијата од оваа територија е или ликвидирана или пребегната. Вооружени битки се водат и во [[Пирин]]скиот крај, во [[Куманово|Кумановско]], во [[Гевгелија|Гевгелиско]] и во [[Делчево|Делчевско]]. Востанието трае цели 4 месеци (почнува на 2 август, а последните вооружени дејствија завршуваат во ноември). Во Битолскиот Вилает се воделе 150 борби со 19.152 востаници против 292.735 противници. Убиени или ранети се 746 востаници, а 3.087 убиени или ранети Турци. Биле запалени 122 села со 8.646 куќи. Без покрив останале 51.606 жители, а бројот на убиени или заклани е 1.779 души. Во Солунскиот вилает, од 2 август до 8 септември 1903 години дошло до 32 борби во кој паднале 109 востаници, додека во Скопскиот во неколку борби од 14 август до 14 ноември 1903 г. паднале 93 четника. Во сите три вилаети во текот на востанието паднале 949 востаници во 197 борби. Во текот на целото востание во Македонија во 1903 година настрадале 16 околии со 201 населено место. Биле изгорени 12.400 куќи, а без покрив останале 70.836 лица, биле убиени 8.816 мажи, жени и деца, 30.000 луѓе ги напуштиле своите родни места. Илинденското востание успева да постигне дел од своите цели: [[Европа|европската]] опшественост е раздвижена и се почнува дебата за иднината на [[Македонија]], која резултира со [[Австрија|Австриско]]-[[Русија|Рускиот]] договор за реформи во Македонија, познат под името [[Мирцштешки договор]]. {{Илинденско востание}} == Борбата за Македонија со странските вооружени пропаганди == {{Главна|Борба за Македонија}} {{quote|''Организацијата им се спротивставува на стремежитер за делба и завладување на тие области од која и да е држава.''|'''Член 2'''|'''Устав на Внатрешната македоно - одринска револуционерна организација'''}} [[Податотека:Pavlos Melas.jpg|мини|лево|150п|[[Павлос Мелас]]]] По востанието во Македонија ситуацијата е очајна, гладот, разочарувањето, уништувањата од воените дејатвија и студот довеле до очај кај населението. По таквата ситуација, поголем број од селското население бара заслоништа во градските центри, а други во потрага за леб заминале во емиграција или на печалба во [[Грција]], [[Србија]], [[Бугарија]] и [[Романија]], а добар дел се населиле во [[Северна Америка]]. Во така тешка ситуација прва на помош на населението му притекнала ''Револуционерната организација'', која истовремено пристапила кон поврзување на своите редови и подигање на моралот кај населението. Тешката положба по востанието уште повеќе се искомплицирала со зголемувањето на интензитетот на воорушените пропаганди од соседните земји - (бугарската, грчката и српската, а во еден период и романската <ref name="IMN"/>, чија цел била со средства од државните буџети да се подготви терен за поделба на [[Македонија]] <ref name="IMN"/>. Основната цел на врховистичката акција и натаму си останала иста, да се завладее со организацијата и таа да се почини на потребите на бугарската држава. Главната пречка за остварување на овие цели биле [[Серска група|Санданистите]] на чело со [[Јане Сандански]] <ref name="IMN"><small>''Историја на македонскиот народ стр, 18о издание 1988&nbsp;г. Скопје''</small></ref>. Кон крајот на 1903 година во [[Атина]] се создава [[Грчки Македонски Комитет|Грчкиот македонски комитет]], а во [[1904]] година во [[Врање]] е создаден [[Српско четничко движење|Српскиот четнички покрет]]. Грците успеале да направат силни бази во [[Солун]], [[Кожани]] и [[Драма]], додека Србите биле најсилни во [[Скопје]], [[Порече]] и [[Велешко]]. Целиот период 1903-1908&nbsp;г. се одликува со непрекината борба помеѓу четите на пропагандите, а особено на сите тие со четите на ''ТМОРО''. Се воделе многубројни битки помеѓу завојуваните групи по линијата на [[Скопје]] - [[Велес]] - [[Битола]] - [[Костур (град)|Костур]] - [[Лерин]] - [[Воден]] – [[Сер]]. Особено тешке била положбата на силите на ''ТМОРО'', кои морале да се борат и со редовната турска армија. Турската армија толерантно се однесувале према четите од пропагандите и им овозможувала непречено движење низ [[Македонија]] сè до [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] од [[1908]] година. == Расцеп на Македонската револуционерна организација == {{Главна|Расцеп на Македонската револуционерна организација}} {{quote|''Од помирувањето на Македонците не треба да се плашиме. Не е ни искрено, ни трајно. Внатрешната организација си ја одигра својата улога, сега ѝ преостанува да ја запали и својата колиба''|'''Српски дипломатски претставник Св. Симиќ'''|'''Даме Груев во извештаите на српскиот дипломатски застапник...'''}} [[Податотека:Jane Sandanski 2.jpg|мини|лево|150п|Јане Сандански]][[Податотека: Killed Garvanov and Sarafov.jpg|мини|десно|300п|Телата на [[Борис Сарафов]] и [[Иван Гарванов]]]] По неуспехот на [[Илинденското востание]], во Организацијата дошло до спротивставени обинувања во раководство, што се пренесувало и на теренот во окружните и пониски организациони структури. По 1904 година, огранизацијата отворено се поделила на две крила: [[Умерно - конзервативна струја (МРО)|десницата]] ја сочинувале: [[Христо Матов]], [[Иван Гарванов]], [[Борис Сарафов]] и други; а [[Радикална - реформска струја|левицата]] ја сочинувале: [[Јане Сандански]], [[Христо Чернопеев]] и [[Димо Хаџи Димов]]. Следната година (1905) бил одржан заеднички конгрес на Организацијата, кој се одржал во [[Рилскиот манастир]]. Според новите уставо - статутарни акти, организацијата се децентрализирала, а бил избран и нов [[Централен комитет на МРО|Централен комитет]] во кој влегле: [[Дамјан Груев]], [[Пере Тошев]] и [[Тодор Поп Антов]]. Очекувањата дека конгресот ќе стави крај на поделбата не се оствариле. [[Дамјан Груев]], до неговата смрт во [[1906]] година, успеал да одржува првидно единство, но потоа дошло до конечен расцеп во Организацијата. На [[10 октомври]] [[1907]] година, [[Јане Сандански]] го наредил убиството на драмскиот војвода [[Михаил Даев]], близок на десното крило; на 28 ноември [[Тодор Паница]], по наредба на [[Јане Сандански]], ги убил [[Борис Сарафов]] и [[Иван Гарванов]], а [[Христо Матов]] го избегнал атентатот. На [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскот конгрес]] во март [[1908]] година [[Серска група|Санданистите]] не биле поканети и, под водство на [[Христо Матов]], водачите на левото крило во отсуство биле осудени на смрт.<ref name="IMN"/> Во мај истата година, во [[Банско]], се одржал [[Мајски конгрес|Мајскиот конгрес]] на левото крило на Организацијата на кој била донесена одлука за основање на нова организација, под името [[Македоно-одринска револуционерна организација]] и за распушање на [[Четнички институт на ТМОРО|четничкиот институт]].<ref group="б" name="vg_13"/> == Обиди за возобновување == {{главна|Обиди за возобновување и реосновање на ВМОРО}} Според некои истражувачи, по [[Младотурската револуција]] и по воспоставувањето на парламентарното уредување, Организацијата престанала да постои.<ref>[[Македонска Енциклопедија]]</ref> Тогаш, од членови на ВМОРО, кои преминале во легалност, биле создадени две политички партии: [[Соjуз на бугарските конституциони клубови]] и [[Народна федеративна партија (бугарска секција)]]. Во август 1910 година, со донесувањето на Законот за забрана на граѓанските партии, дошло до ликвидација на партиите од страна на младотурскиот режим. Според други научници, по 1910 година, Организациjата била обновена и настанала постепена [[трансформација на ТМОРО во ВМРО (Автономистичка)]]. Тој процес започнал со [[Ќустендилски конгрес|Ќустендилскиот конгрес]] од [[1908]] година и се одвивал сè до [[1919]] година. По завршувањето на овоj процес дошло до појава на [[ВМРО (Автономистичка)]], која станала еден од најголемите наследници на старата Македонска револуционерна организација и која ја обновила борбата за ослободување на [[Македонија]].<ref>Зоран Тодоровски „ВМРО 1924-1934“, РОБЗ, Скопје, 1997.</ref> Македонското револуционерно движење е опеано во народното творештво. Попознати македонски револуционерно-комитски песни се:<ref>Томе Саздов, ''Грива тресе, бисер рони'' (епска народна поезија). Скопје: Заштита, 1970, стр. 107-128.</ref> * Ранет јунак и црна орлица * Песна за Гоце Делчев * Ранет Делчев војвода * [[Заплакало е Мариово]] * Славни комити, сè Македонци * Млад загинал за слобода * Мануш војвода * Станиш војвода * Песна за Питу Гулев * Петре Михов и дервиш Полиц * Џемо и Мицко комита * Што ми е мило ем драго * Стојан комита * [[Низ Петлец идат трима војводи]] * [[Малина мома и Гоце Делчев]] * [[Спиро Црне и Ќучук Сулејман]] * Болен ми лежи Миле Поп-Орданов * Битката при Мечкин Камен * Дека ќе одеш, Апостоле? * Селим ага и Ѓорѓија Лажот * [[Црна се чума зададе]] * Кољо Капидан == Галерија == <gallery> Податотека:Уставот на ТМОРО1.jpg Податотека:Ustav.jpg Податотека:IMARO-Pravilnik-1905.jpg Податотека:Правилник за селските чети.jpg Податотека:Печат на Солунскиот окружен комитет.jpg Податотека:Bitolya Macedonian-Adrianopolitan Revolutionary District Seal.JPG Податотека:Печат на Ениџевардарскиот околиски комитет.jpg Податотека:Печат на Струмичкиот окружен комитет.jpg Податотека:Zadgranichno predstavitelstvo pechat.jpg Податотека:Prizovka za sobirane na pari za VMRO od 1900.jpg Податотека:Delo-vestnik-imaro.jpg Податотека:Факсимил од писмо на Лука Поп Теофилов.jpg Податотека:Cheta IMARO Kukush Trayko Gyotov.JPG Податотека:Cheta IMARO Stoyan Hitrovski.JPG Податотека:Cheta of IMARO in rest.jpg Податотека:IMRO bands at the Skopje assembly, 1905.jpg Податотека:Andrey Dokurchev cheta IMARO Veles.JPG Податотека:Cheta IMARO trainings.JPG </gallery> == Белешки == {{наводи|group="б"|refs= <ref name="vg_1">Бугарската историографија во автономниот принцип на организацијата гледа како на средство за присоединување на Македонија кон Бугарија со што на организиацијата и дава белег на поборник за обединување на Македонија и Бугарија, иако во весникот Право било јасно истакнато дека: Внатрешната револуционерна организација ќе му даде на секој да реазбере дека работи за единството и независноста на Македонија, како слободна држава на Балканскиот Полуостров. Таа организација, давала и во иднина ќе дава докази дека не е агент на никоја од балканските држави, туку агент само на македонската слобода и независност. Со таквите докази таа постепено ќе ги остранува племенските разлики во Македонија и ќе го организира идниот, ако и разнобоен, но способен да се самоуправува мирно и тивко, македонски народ (Право, II/31 (39), 22. 09. 1902, 3), не постои ни еден официјален документ на организацијата каде што таа истакнува дека се залага за присоединување на Македонија кон Бугарија</ref> <ref name="vg_2">Низ историјата, во зависност од раководните лица и политичката струја, организацијата била позната под различни имиња. Така таа била позната како Македонска револуционерна организација (МРО), од 1896 како Тајна македоно-одринска револуционерна организација (ТМОРО), а од почетокот на 1905 година како, Внатрешна македоно-одринска револуционерна организација (ВМОРО). Под кое име Организацијата била основана во историската наука нема согласност. Еден дел од историчарите сметаат дека првото официjално име на организацијата е Македонска револуционерна органанизација додека пак други сметаат дека првото официjално име на организацијата било Бугарски македоно - одрински револуционерни комитети - (БМОРК), а трети сметаат дека прво таа се викала МРО, а потоа БМОРК. Меѓутоа првиот претседател на Организацијата д-р Христо Татарчев, јасно истакнува во неговите "Спомени" дека првото име на Организацијата е Македонска Револуционерна Организација. Првиот печат на Централниот комитет на Организацијата гласел: Македонски централен комитет - Слобода или смрт.</ref> <ref name="vg_6">Во Османлиското Царство не постоел редовен ситем за попис на населението со утврдени методи и принципи како во западноевропските држави. Османските власти го евидентирале само машкото население и тоа не по национална основа туку по вероисповед. Мажите муслимани биле запишувани поради воената обврска, а христијаните поради даноците. Меѓутоа постоеле еден вид на матични книги т.н нуфуз дефтери во кој биле запишувани датумот на раѓање, името, името на родителите и презимето, меѓутоа од нуфузите не може да се утврди националниот состав на населението во Македонија. Под графата ''Муслимани'' биле запишувани: Турците, Циганите, исламизираните Македонци, Арнаутите, Черкезите, Арапите и други, односно припадниците на муслиманската вероисповед. Во графата ''Рум Милет'' (Грци) биле запишувани сите православни христијани во Отоманското Царство кој биле под духовна јуриздкција на Цариградската патријаршија, тука спаѓаат Македонците-патријаршисти кој биле нарекувани и како Грци. Христијанското население кое било под духовна власт на Бугарската егзархија било запишувано како ''Бугар милет'', тука спаѓаат Македонците-егзархисти кои биле нарекувани Бугари. Од национален аспект само за Евреите постоела посебна графa како ''Јауди'', но и тука имало исклучок. Евреите муслимани биле впишувани како Турци, види: Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозовски факултет, Скопје, 2003</ref> <ref name="vg_7">Според првиот устав на Организацијата, во неа можел да членува секој Бугарин. Овој член од првиот устав е причина за спор меѓу историчарите. Според бугарските историчари, поимот Бугарин го отцртува националниот карактер на Организацијата, меѓутоа според македонските историчари под Бугарин во уставот се подразбираат Македонци кои биле под јурисдикција на Бугарската црква. [[Христо Силјанов]] во своето дело Ослободителни борби во Македонија истакнува: ''Въ съзнанието на инициаторитѣ бѫдещата организация се рисува като българска по съставъ: неинъ членъ, споредъ първия уставъ, може да бѫде '''„всѣки българинъ”'''. Инъкъ не можеше и да бѫде: въодушевявани отъ мисьльта за благото на народа, отъ който изхождатъ, тѣ разчитатъ преди всичко на него, толкова повече, че се касае за едно тайно и опасно начинание. Въ първо време само българскиятъ елементъ имъ се вижда надежденъ. По-после тѣ охотно даватъ достѫпъ на всички '''македонски християни''', които съчувствуватъ и могатъ да бѫдатъ полезни на освободителното дѣло изобщо. По отношение на състава, организацията е чужда на всѣки тѣсногръденъ национализъмъ. Това личи и отъ промѣнитѣ, които по-после се внасятъ въ устава и правилника ѝ.'' Врз основа на овој текст може да се заклучи дека всушност станувало збор за Македонци-егзархисти (Македонци христијани кои биле под духована јурисдикција на Бугарската егзархија) и дека целата на основачите била најпрво да се делува во егзархиската средина а потоа да тргнат по свој пат, Организацијата била туѓа за секој теснограден национализам, вклучително и бугарскиот види [http://www.promacedonia.org/obm1/2_1.html Ослободителни борби во Македонија]</ref> <ref name="vg_13">Според македонската историографија, во 1908 година Македонската револуционерна организација престанала да постои, меѓутоа има ставови дека МРО и ВМРО на Тодор Александров е една иста организација, при што треба да се истакне дека ВМРО (Автономистичка) претставува наследник на старата Организација и не може да се општи дека Македонската револуционерна организација и ВМРО (Автономистичка) се една иста организација. Условите и егзистирањето на двете организации се различни, а во однос на целта има и еден чекор напред, односно ВМРО (Автономистичка) девизата автономна Македонија ја заменила со независна Македонија со што уште појасно било истакнато дека тие се бореле за самостојна македонска држава. Иако ВМРО (Автономистичка) била основана врз принципите на старата Македонската револуционерна организација сепак со текот на времето, особено по смрта на Тодор Александров, таа еволуирала во вистинска терористичка организација. Кога се менуваат методите и условите на делување на една Организација, без разлика како таа се именува и на каква традиција се повикува, се прави дистинкција, сличен пример е [[Ирска републиканска армија|Ирската републиканска армија]], вид. [http://en.wikipedia.org/wiki/Irish_Republican_Army Irish Republican Army] и [http://en.wikipedia.org/wiki/Irish_Republican_Army_(1922%E2%80%931969) Irish Republican Army (1922–1969)]</ref> }} == Наводи == {{наводи}} == Литература == * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kniga_Vienska_Stapica.pdf „Виенска стапица: Историја на преговорите меѓу СССР и ВМРО на Тодор Александров“], Ленина Жила. * ''Андонов Х. Полјански, Гоце Делчев во сомените на современиците, Скопје, 1963'' * ''Документи за борбата на македонскиот народ за независност - том I'', Скопје, 1985, [[НУБСК|Универзитетска Библиотека „Св. Кирил и Методиј“]] * ''Катарџиев'', ''И. '', ''[http://macedonian. atspace. com/knigi/ik_dvmroi. htm Создавањето и активноста на ВМРО до Илинден]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' {{mk}} * ''Ванчо Ѓорѓиев, Слобода или Смрт, Македонското националноослободително движење во Солунскиот вилает 1893 - 1903 година, Табернакул, Институт за историја - Филозофски факултет, Скопје, 2003'' * ''Ванчо Ѓорѓиев, Петар Поп Арсов. Прилог кон проучувањето на македонското националноослободително движење, Скопје, 1997'' * ''Во Македонија и Одринско, Спомени на Михаил Герџиков, сопштува Л. Милетиќ, Софија, 1928'' * ''Д-р, Христо Татарчев, Вътрешна македоно-одринска революционна организация като мит или реалност, Цочо Биљарски и Валентин Китанов, София, 1995'' * ''Димевски Славко, Митрополитот скопски Теодосиј - живот и дејност 1846 - 1926, Скопје, 1965'' * ''Димитар Димески, Создавање на Македонската револуционерна организација и нејзината организациона поставеност (1893 - 1895), Историја, XXII/1, Скопје, 1896'' *''Димитар Димески, Македонското национално движење во Битолскиот Вилает (1893-1903), II издание, Скопје, 1982'' * ''Димитар Димески, Гоце Делчев, Скопје, 1994'' * ''Константин Пандев , Национлнотоослободително движение в Македония и Тракия 1893-1903, София, 1979'' * ''Историја на Македонскиот народ, издание 1988&nbsp;г. Скопје * ''Историја на сојузот на комунистите на Југославија издание 1985 год, Скопје'' * ''Битоски Крсте, Македонија и кнежевството Бугарија (1893 - 1903), Скопје. 1977'' * ''Влахов Димитар, Спомени прв дел (ракопис во семинарот за историја при Философски факултет), Скопје'' * ''36 години во ВМРО - Спомени на Кирил Прличев'', издателство ВЕДА-МЖ, 1999, ISBN 954-8090-01-5 * ''Основањето на четничкиот институт. Испраќање списоци на Егзархијата. Конгресите пред 1899&nbsp;г. (од спомените на Ив. Х. Николов), Ил. Илинден III/6 (76), Софија, 1936'' * ''Петров Ѓорче, Спомени, Коресподенција, (вовед, коментар и редакција Љубен Лапе), Скопје, 1984.'' * ''Петар. П. Арсов, Потекло на револуционерното движење во Македонија и првите чекори на Солунскиот комитет за придобивање на политички права за Македонија дадени од Берлинскиот конгрес, Билтен на временото претставништво на обединетата бивша револуционерна организација, Но. 8, Софија, 19.07.1919.'' * ''Првиот централен комитет на ВМРО, Спомени на д-р Христо Татарчев, соопштува Л. Милетиќ, Софија, 1928.'' == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/watch?v=4q0EPUZOniE Ден на Македонската револуционерна борба 1, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://www.youtube.com/watch?v=ix9KNbI_b0M Ден на Македонската револуционерна борба 2, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://www.youtube.com/watch?v=DHFC1nGErO8 Ден на Македонската револуционерна борба 3, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://www.youtube.com/watch?v=hHwaUkwl4kg Ден на Македонската револуционерна борба 4, Проф. д-р Ванчо Ѓорѓиев] * [http://217.16.70.245/?pBroj=1215&stID=6108 Македонскиот револуционерен печат пред Илинден] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110819102601/http://217.16.70.245/?pBroj=1215&stID=6108 |date=2011-08-19 }} * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce437/Tekst40.htm Во темнината на минатото и сегашноста] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100317212338/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2002/sonce437/Tekst40.htm |date=2010-03-17 }} * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Dokument/pism1896.htm Писмо од Централниот комитет во Солун до Врховниот македонски комитет во Софија] * [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%90%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B0%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%92%D0%9C%D0%A0%D0%9E Создавање и активноста на ВМРО до Илинденското востание], Иван Катарџиев * [http://documents-mk.blogspot.com/search/label/%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B0%20%D0%BD%D0%B0%20%D0%92%D0%9C%D0%A0%D0%9E Славата, митот и крвта на ВМРО], Виктор Цветаноски * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/knigi.html Мемоари на македонските Илинденци] - електронска библиотека. *[https://documents-mk.blogspot.com/2015/01/blog-post_16.html Финансиите на МРО] *[https://documents-mk.blogspot.com/2015/01/blog-post_24.html МРО (Македонска Револуционерна Организација)] * [[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm1/index.html том I Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1933. {{bg}} * [[Христо Силјанов|Христо Силянов]], "Освободителнитѣ борби на Македония", [http://www.promacedonia.org/obm2/index.html том II Следъ Илинденското възстание], Издателство на Илинденската организация, София, 1943. {{bg}} * [http://www.mn.mk/aktuelno/653-VMRO-Vnatresna-Makedonsko-Odrinska-Revolucionerna-Organizacija?format=pdf ВМРО-Внатрешна Македонско-Одринска Револуционерна Организација]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Поврзано == {{Ризница-врска|IMARO}} * [[Врховен македонско-одрински комитет]] * [[Бугарското тајно револуционерно братство]] * [[Народна федеративна партија]] * [[Сојуз на бугарски уставни клубови]] * [[ВМРО (Автономистичка)]] * [[ВМРО (Обединета)]] {{Македонско национално движење}} {{добра}} [[Категорија:Македонска револуционерна организација| ]] [[Категорија:Историја на македонскиот народ]] [[Категорија:Отоманска Македонија]] r9vr2c800nh9lvzj25k9ogl8xsg1jxg 0 1888 5628928 5607457 2026-09-15T13:19:05Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628928 wikitext text/x-wiki {{Другизначења}} {{Инфокутија Населено место | name = Дебар | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[Градови во Македонија|град]] | image_skyline = Поглед на Дебар 2.jpg | image_caption = Воздушен поглед на градот Дебар | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = | motto = | image_map = {{maplink |frame=yes |frame-width=300 |frame-height=200 |text=Местоположба на Дебар во [[Македонија]] |zoom=11 |type=point |stroke-colour=#C60C30 |stroke-width=3 |title=Дебар |coord={{coord|41|31|0|N|20|32|0|E}} }} | latd = 41 |latm = 31 |latNS = N | longd = 20 |longm = 32 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = {{грб|Југозападен Регион}} | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = {{општинскигрб|Општина Дебар}} | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 625 | population_footnotes = | population_total = 11.735 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = дебранец, дебранка, дебранци/дебарчанец, дебарчанка, дебарчани<ref>{{ОДРМЈ|Дебар}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Дебар}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 046 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = DB | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://dibra.gov.mk/mk/ www.dibra.gov.mk] | footnotes = }} '''Дебар''' — град во западниот дел на [[Македонија]] и административен центар на [[Општина Дебар]], која опфаќа уште и 17 села. Се наоѓа во [[Дебарска Котлина|Дебарското Поле]], покрај брегот на [[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]]. Претставува центар на крајниот западен регион, кој главно е населен со [[Македонци муслимани|Македонци од муслиманска вероисповед]] и [[Македонски Албанци|Албанци]]. == Потекло на поимот == [[Податотека:Debrani begstvo od balistite.jpg|мини|лево|220п|Бегство на дебрани од налетот на [[балисти]]те во 1942 година]] [[Податотека:Proslava za 9 maj vo Debar.jpg|thumb|left|200px|Прослава за 9 мај во Дебар.]] Голем дел научници тврдат дека името на градот ''Дебар'' е од [[Македонци|македонско]] потекло, односно со потекло и значење од [[Македонски јазик|македонскиот]], [[словенски јазици|старословенскиот и другите словенските]] јазици. На [[старословенски јазик]] именката ''дебар (дьбръ)'' означува ''долина, котлина''<ref name="ReferenceA">Станковска, Љубица. ''Средновековниот топонимски модел во Струмичко''. ''Акта Велјуса - Acta Veljusa'' - Зборник на трудови. Филозофски факултет, Скопје, 1984&nbsp;г. стр. 142</ref>, што соодветствува со местоположбата и околината во која што се наоѓа градот Дебар. Во [[Македонија]] постојат повеќе имиња на села, области, предели и други топоними кои се изведени од именката ''дебар'' како што е областа, а воедно и котлина, етнографски предел и општина [[Дебрца]] во [[Општина Дебрца|Охридско]], селата [[Дебреше]] (Гостиварско), [[Дебреште]] (Прилепско), [[Дебрец]] ([[Кајлари|Кајларско]]), [[Дебриште]] (Кавадаречко) (во постари записи и тетовското село [[Доброште]] се среќава како Дебреште), месноста Дебревник (Струмичко)<ref name="ReferenceA"/>, со една заедничка одлика дека се наоѓаат во долини и котлини, односно подножја на планини каде започнува долинскиот или рамничарскиот дел на котлините. Исто така, македонскиот просветител, преродбеник и учител [[Јордан Хаџи-Константинов - Џинот]] во своите записи, патописи и објавени статии во педесеттите години на 19 век, често го употребува зборот ''дебрина, дебрини'' за долини и котлини. Оттаму може да се заклучи дека името (топонимот) ''дебар'' е образувано од физичкогеографски, односно орографски термини со значење долина, односно котлина<ref name="ReferenceA"/>. Имајќи ја предвид местоположбата на градот Дебар и Дебарското Поле, денес во најголем дел потопоено под вештачкото езеро, како и пошироката област Горни и Долни Дебар, во котлина помеѓу планините [[Дешат]], [[Стогово]] и [[Јабланица]], а воедно и предел каде се составуваат долините на реките [[Радика]] и [[Црн Дрим]], со сигурност може да се заклучи дека градот го добил своето име од страна на своето староседелско македонско население и неговиот јазик, како резултат на својата географска положба. Но сепак името ''Дебар'' се споменува уште пред доаѓањето на Словените, односно зборот ''Дебар'' ѝ е познат на историјата уште пред нашата ера. Така во „Историја Уннов“ на стр. 86 пишува: „''Во 268 година пред Христа...Готите со 6000 лаѓи и 320 000 војници влегле во Св. Гора, го опседнале Солун, дошле до Дебар каде што се судриле со римската коњаница.''..“ Од ова произлегува дека Дебар е остаток од пражителите на тоа место, со чие се нарекувала целата долина (deboros) и покраина. Оваа теза ја потврдува и чешкиот историчар Иречек, кој меѓу другото вели дека зборот не е словенски, туку произлегува од латинскиот deboros, со значење ''котлина, долина''. Легендите на народниот раскажувач поинаку го толкуваат потеклото на името Дебар: Во свое време Дебар бил едно големо село, чии жители се занимавале со занаети и кираџилук. Кираџиите, патувајќи по стрмните патишта ги заморувале коњите, особено кога се враќале, бидејќи биле многу натоварени. Заморените коњи тие ги терале со „Ди-бре, ди-бре! “ и со времето овој назив останал да се употребува за селиштето. === Први записи за името === [[Податотека:IMARO cheti in Debar 1908.jpg|мини|лево|Дочек на дебарските чети на ВМРО во градот за време на [[Младотурската револуција]]]] Првиот пишан документ што го спомнува името Дебар е картата на [[Клавдиј Птоломеј]], направена околу средината на [[2 век|II век]] во која се нарекува ''Deborus''. [[Византија|Византискиот]] цар [[Василиј II]] знаел за неговото постоење, додека Феликс Петанчиќ го споменува под името ''Dibri'' во [[1502]]. Јастребов во „Стара Србија и Албанија“ („Споменик Српске Краљевске Академије“ кн.41) пишува: „Тој град (Дебар) и за време на Скендербега не постоел“. [[Скендербег]] ја отпочнал војната со Турците во 1444 година, што значи дека и тогаш градот Дебар не постоел. Според Јастребов, на местото на денешниот град Дебар, се наоѓало село Оровник. Ова тој го заклучува од исказите на некои стари [[Албанци]]. Меѓутоа, некој Мустафа Џуф од Лусна му кажал на Јастребова дека под Оровник треба да се подразбира месност што се простирала од денешниот Дебар на север близу до село Граждани. Летописецот Акрополита (1257 г.) вели дека на патот од [[Драч]], преку [[Мат]] во Дебар бил принуден да остане повеќе одошто требало, бидејќи патот бил опасен од востанатото население. Меѓутоа, овде искрснува прашањето дали под името Дебар се подразбира град или покраина. Повеќе од научниците сметаат дека овде станува збор за покраина бидејќи докази за постоењето на називот Дебар уште во XII, па и во XI век, има доста. Пред сè, арапскиот научник Идризи во 1153 година пишува: „Патот Via Egnatia за [[Скопје]] минувал од [[Драч]]-[[Тирана]]-Дебар под долината на реката [[Радика]], [[Маврови Анови|Маврови Ханови]], [[Горни Полог|Горни]] и [[Полошка Котлина|Долни Полог]] преку [[Жеден]] планина за [[Скопје]].“ Првпат градот Дебар под неговото име во географските карти е напишан во една карта издадена во 1545 година со „Dibri“. Потоа и Барлет, биограф на Скендербег во 1577 година вели „самиот бил во градот ''Горни Дебар''“. Од ова произлегува дека при крајот на XV и почетокот на XVI век имаме сигурни податоци за потоењето на градот Дебар.<ref name="ReferenceB">Градскиот дебарски говор,Панче Михаилов,Скопје,1974,стр. 3-7</ref> ==Географија и местоположба== [[Податотека:Дебар и Дебарското Езеро 02.JPG|thumb|мини|лево|Поглед на градот Дебар крај [[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]]]] Градот Дебар се наоѓа во [[Дебарска Котлина|Дебарската Котлина (Поле)]], на крајниот западен дел на [[Западна Македонија]] и воопшто на [[Република Македонија]] близу до границата со [[Албанија]]. Од [[Скопје]] е оддалечен 131 км, а најблиски градови до него се [[Струга]] (52 км) и [[Гостивар]] (71 км). Дебар лежи во југоисточниот дел на [[Дебарско Поле|Дебарското Поле]] во подножјето на планината [[Дешат]] (Крчин) на надморска височина од 625 метри. Исто така Дебар е опкружен и со планините [[Стогово]] на исток и [[Јабланица]] на југ, кои го одделуваат дебарскиот крај од соседните области [[Кичевско]] и [[Дримкол]] во [[Струшко]]. Градот Дебар се наоѓа на самиот брег до вештачкото [[Дебарско Езеро]], кое е заезерено со изградба на браната Шпилје во [[1969]] година на вливот (утоката) на реката [[Радика]] во [[Црн Дрим]], непосредно на јужниот крај на градот. Планините и брдата [[Крчин]], Тикварци и Пашина Ливада му даваат на градот прилично убав изглед. Низ Дебар минуваат неколку рекички како Вакуфска Река, Бански Поток, Цинцароска Река и некои помали. Водата од овие реки се влева во [[Црн Дрим]]. Климата во градот е мешовита од континентална и планинска со изразити одлики и на средоземната (средоземната) клима кои се резултат на силното климатско влијание од [[Јадранското Море]] кое доаѓа и се чувствува од запад по долината и течението на [[Црн Дрим]]. Зимите во Дебар се одликуваат со обилни снежни врнежи, а поради високите планини, јадранското влијание и постоењето на вештачкото езеро пролетта и есента се одликуваат со голема влажност и врнежи, додека летата се одликуваат со пријатна свежина. == Историја == [[Податотека:Skenderbeg-Debar-monument.jpg|алт=Споменик на Скендербег во центарот на Дебар|мини|Споменик на [[Скендербег]] во центарот на Дебар]] Населувањето на [[Словени]]те во Дебарската област се случува во VII и VIII век. Географските и топографските номенклатури говорат од XVII и XVIII век говорат дека Дебарската област била населена со словенско население. Така од 122 називи на селата во [[Дебарско]], 103 носат словенски имиња, додека другите 19 имаат турски називи. До навлегувањето на [[Турци]]те словенското и албанското население во дебарската област било [[христијанско]]. Но оттогаш започнува исламизирањето. Веројатно во почетокот ова исламизирање се вршело по барање на самото месно население. Тоа било предизвикано од чисто економски причини - зачувување на имотите, неплаќање даноци и добивање на разни други привилегии што им ги давала турската власт на муслиманите. Општото движење на македонското население од селата во градот е забележано од XVII век наваму. Ова е предизвикано од честите зулуми и засилените грабежи, Најголеми иселувања се забележани од селата на Два Брата Планина. Меѓутоа, Дебар особено нараснува околу средината и при крајот на XIX век. Турскиот патописец Хаџи Калфа во првата половина на 17 век во својата патописна белешка за Дебар вели: „Дибре е оддалечен од Цариград (Истанбул) седумнаесет дена одење пеш и се наоѓа меѓу Калкандела ([[Тетово]]), Кирчова ([[Кичево]]) и [[Охрид]]“<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр. 25</ref> Во 1832 година се воведува задолжителен данок - „бедел“ за христијанското население. Тоа доведува до исламизирање на многу христијански семејства. Во тоа време станале големи преместувања од селата кон Дебар и понатаму. Ова преместување продолжува низ целиот XIX век. На местото на македонското население се населувале [[Албанци]]. Отаде во дебарските говори се среќаваат многу албански зборови. Многу македонски фамилии доселени во Дебар си ги зачувале своите семејни имиња по селата од каде што дошле, како на пример ''Кочишки'', ''Броштички'', ''Осолнички'', ''Банишки'', ''Раички'', ''Макеларски'', ''Обочки'', ''Радоешки'', ''Отиштански'' и др. Хан во 1865 години бележи дека градот Дебар имал 2 000 куќи со 10 000 жители, додека Шемседин во 1891 година запишал дека Дебар бил населен со 20 000 жители. Како што може да се забележи Дебар бил најмногу населен во XIX век, а најмногу поради тоа што градот бил важен сообраќаен крстопат и еден од најголемите македонски трговски центри. Низ Дебар минувал главниот пат Via Egnatia. Во исто врмее градот ги опфаќал сите покраини од двете страни на средното течение на Црн Дрим - од [[Струга]] до [[Призрен]], од [[Тирана]] до [[Кичево]] и од [[Елбасан]] до [[Гостивар]]. Сето тоа му придавало големо значење на екномскиот центар на западната страна на Балканскиот Полуостров. Преку Дебар се движеле долги колони каравани во разни правци, за [[Албанија]], [[Солун]], [[Скопје]]. Најтесен контакт во трговски однос Дебар имал со [[Елбасан]], потоа со [[Битола]], [[Солун]] и [[Скопје]]. Во Дебар се внесувало жито, стока и манифактура, а се изнесувало значително количество кожи и тоа најмногу од ситна стока, потоа гајтан и земјени садови. Дебар се развивал сè до поставувањето на границата меѓу Југославија и Албанија кога неговото значење почнува нагло да опаѓа. Во тој период Дебар ја изгубил својата моќ на трговски центар. [[Податотека:Debar vo 2010 (6).JPG|мини|десно|Споменик на паднатите борци во Дебар]] Покрај трговијата, во Дебар било многу развиено занаетчиството. Најмногу развиени занаети биле којунџискиот, тервискиот, ковачкиот, ѕидарскиот, потоа опинчарскиот, бојаџискиот, зографскиот, казанџискиот и др. Интересно е што со занаетчиство најмногу се занимавало само македонското население, додека албанското повеќе било трговско. Околното население повеќе се занимавало со земјоделство, а помалку со сточарство. Во почетокот на XIX век во Дебарско почнува да се развива печабарството. Ова печалбарство го предизвика феудалниот поредок. Земјата се наоѓала во рацете на агите и беговите. Неа ја обработувало бедното македонско население, помалу и албанското. Наградите за вложениот труд биле мизерни. И тие требало да бараат начини за својот и опстанокот на своите семејства. Започнале масовни печалбарски миграции во [[Бугарија]], [[Турција]], [[Србија]], [[Романија]], па и во [[Египет]] и [[Соединети Американски Држави|Америка]]. Некои од печалбарите сосема се иселувале од Дебар и останувале постојано да живеат во местата каде што работеле. Денес потомци на дебарчани има во [[Солун]], [[Софија]], [[Белград]], [[Букурешт]], а во [[Скопје]] има и свое маало - „[[Дебар Маало]]“.<ref name="ReferenceB"/> Во 17-19 век многу развиена била Дебарската дрворезбарска школа. Нејзините претставници изработиле многу иконостаси во [[Македонија]], [[Бугарија]], [[Србија]] па дури и во [[Русија]]. Кон крајот на 19 век, во дебарскиот затвор бил затворен и измачуван од турските власти големиот македонски преродбеник [[Григор Прличев]], кој убаво го има опишано Дебар во својата автобиографија. Поради својот економски процут, богатството на своите жители и прочуеноста на дебарските мајстори-градители и ѕидари, во времето на Отоманското Царство постоела изреката: „''Стамбол гори, Дебар го гради''“. Вкупно 93 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Население == [[Податотека:Women from Debar, old.jpg|мини|десно|Македонки од Дебар во почетокот на XX век]] Во првиот организиран попис на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од 1948 година, во Дебарскиот срез имало 25.231 жител, од кои 4.698 во градот Дебар, а 20.533 во селата ([[Дебарско Поле]], [[Голо Брдо]], [[Жупа]], [[Рекански регион|Река]], [[Малесија]]). Од етнички аспект, населението го сочинувале 14.516 (57,5 %) [[Македонци]], 7.485 (29,6%) [[Албанци]], 2.913 (11,5 %) [[Турци]], 267 (1,05 %) [[Роми]] и 50 останати.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-05-08 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Дебар, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од [[2002]] година, градот Дебар има 14.561 жител<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=29 март 2016}}</ref>, додека новосоздадената [[Општина Дебар]] со новата организација броела 17.952 жители. Поради тешката економска состојба последните години е зголемено иселувањето од Дебар, чии жители најчесто се иселуваат во [[САД]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 14.561 жител и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис" /> {{bar box |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |float=right |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Македонски Албанци|Албанци]]|green|73.95}} {{Столбен постоток|[[Македонски Турци|Турци]]|orange|9.72}} {{Столбен постоток|[[Македонски Роми|Роми]]|cyan|7.41}} {{Столбен постоток|[[Македонци]]|red|7.24}} {{Столбен постоток|други|grey|1.50}} {{Столбен постоток|[[Македонски Срби|Срби]]|blue|0.15}} {{Столбен постоток|[[Македонски Власи|Власи]]|yellow|0.01}} {{Столбен постоток|[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]]|black|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | [[Македонци]] | 1.054 | 7,24 |- | [[Албанци]] | 10.768 | 73,95 |- | [[Турци]] | 1.415 | 9,72 |- | [[Роми]] | 1.079 | 7,41 |- | [[Власи]] | 2 | 0,01 |- | [[Срби]] | 22 | 0,15 |- | [[Бошњаци]] | 2 | 0,01 |- |други | 219 | 1,50 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[албански јазик|албански]]|green|79.05}} {{Столбен постоток|[[македонски јазик|македонски]]|red|13.40}} {{Столбен постоток|[[турски јазик|турски]]|orange|6.56}} {{Столбен постоток|други|grey|0.52}} {{Столбен постоток|[[ромски јазик|ромски]]|cyan|0.34}} {{Столбен постоток|[[српски јазик|српски]]|blue|0.13}} {{Столбен постоток|[[бошњачки јазик|бошњачки]]|black|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | [[македонски јазик|македонски]] | 1.950 | 13,40 |- | [[албански јазик|албански]] | 11.510 | 79,05 |- | [[турски јазик|турски]] | 955 | 6,56 |- | [[ромски јазик|ромски]] | 49 | 0,34 |- | [[српски јазик|српски]] | 19 | 0,13 |- | [[бошњачки јазик|бошњачки]] | 2 | 0,02 |- | други | 75 | 0,52 |} ;Вероисповед Во Дебар се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[ислам]]|green|94.52}} {{Столбен постоток|[[православие]]|red|4.72}} {{Столбен постоток|[[Апостолски егзархат во Македонија|католицизам]]|orange|0.38}} {{Столбен постоток|други|grey|0.38}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | [[МПЦ|православни]] | 688 | 4,72 |- | [[ИВЗ|муслимани]] | 13.763 | 94,52 |- | [[Апостолски егзархат во Македонија|католици]] | 55 | 0,38 |- | други | 55 | 0,38 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Дебар: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|4.698 | 1953|5.520 | 1961|6.323 | 1971|8.823 | 1981|12.201 | 1991|5.911 | 1994|13.340 | 2002|14.561 | 2021|11.735 }} {| class="wikitable" !Години !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !'''Вкупно''' |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''4.698''' |- |1953 |1.110 |4.122 |53 |83 |2 |87 |— |63 |— |'''5.520''' |- |1961 |1.009 |4.507 |195 |— |— |57 |— |555 |— |'''6.323''' |- |1971 |1.276 |6.681 |367 |0 |— |105 |— |394 |— |'''8.823''' |- |1981 |1.106 |8.625 |573 |1.030 |0 |37 |— |830 |— |'''12.201''' |- |1991 |1.375 |1.606 |1.149 |1.309 |0 |34 |— |438 |— |'''5.911''' |- |1994 |1.431 |9.400 |1.175 |1.103 |1 |34 |— |196 |— |'''13.340''' |- |2002 |1.054 |10.768 |1.415 |1.079 |2 |22 |2 |219 |— |'''14.561''' |- |2021 |419 |8.194 |911 |1.140 |2 |4 |5 |146 |914 |'''11.735''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Населби и маала == Градот е поделен на неколку маали и тоа: Варош, Будулец, Џиматовци, Горно Тикварци, Долно Тикварци, Мазија, Вакуф, Долна Маала, Муроец, Пичаковци, Шаваец и некои други помали. [[Податотека:Sv. Petka vo Debar (3).JPG|алт=|лево|мини|Православната црква Св. Петка]] == Знаменитости == Во непосредна близина на Дебар (веднаш после таблата од лева страна) се наоѓа селото [[Рајчица]] кое е всушност негово предградие, во кое се наоѓа женскиот манастир [[Свети Ѓорѓи Победоносец]] кој е [[метох]] на најбогатиот македонски манастир [[Свети Јован Бигорски]]. Манастирот е возобновен во [[1999]] година и денес таму повторно се слави Ѓурѓовден. Во близина на дебарските села [[Баниште]] и [[Долно Косоврасти]] се наоѓаат познатите [[Дебарски Бањи|Дебарски бањи]]. Во Дебар сѐ уште може да се најдат некои изумрени [[занает]]и како терзии, дограмаџии и останати занаети кои сѐ уште опстојуваат и во чаршиите во [[Прилеп]] и [[Битола]]. Исто така познати се и дебарските мајстори-ѕидари, како и дебарските тапанџии и зурлаџии. == Стопанство == [[Податотека:Дебар во Општина Дебар.svg|мини|десно|Дебар и принадлежната околина во рамките на Општина Дебар.]] Најпознати и најголеми стопански капацитети кои вработуваат голем број работници се рудникот и фабриката за гипс „Радика - КНАУФ“, „[[Дебарските Бањи]] Цаpа“ и хидро-централата „Шпилје“. Во Дебар работат и неколку килимари чии килими често се пласираат на странските пазари. Со осамостојувањето на [[Република Македонија|Македонија]] и отворањето на границата со [[Албанија]] во градот голем развој доживеа трговијата и малостопанството, бидејќи сè поголем број на жители од пограничните албански села и градови се снабдуваат со производи и услуги на пазарот во Дебар. == Личности == '''Личности родени во Дебар:''' * [[Јован Дебарски]] (1018 - 1037) - прв поглавар на [[Охридска Архиепископија|Охридската Архиепископија]] и основач-ктитор на манастирот [[Манастир „Св. Јован Крстител“ - Бигорски|Свети Јован - Бигорски]] *[[Георги Граматик]] (втора половина на [[11 век|XI век]] - ?, почеток на [[12 век|XII век]]) - македонски средновековен свештеник, граматик и минијатурист * [[Штерјо Михајлов]] (1856 - 27 декември 1911, [[Рила]], [[Бугарија]]) - македонски револуционер, учесник во [[Разловечко востание|Разловечкото востание]] и војвода во [[Кресненско востание|Кресненското востание]] *[[Исаија Мажовски]] ([[1852]] – [[1926]]) — македонски национален преродбеник *[[Ислам Најдени]] ([[1864]] - [[1903]]) - албански просветен деец, основоположник на првото училиште на албански јазик во Дебар *[[Иван Божинов]] ([[1867]] - [[1927]], [[Софија]]) — македонски национален деец, писател, поет, издавач и печатар *[[Сефедин Пустина]] - албански револуционер, водач на [[Охридско-дебарско востание|Охридско-дебарското востание]] * [[Иван Аговски]] (24 јуни 1887 - 1925, [[Софија]])- македонски револуционер *[[Кирил Жерновски]] ([[21 октомври]] [[1897]] - [[28 декември]] [[1972]], [[Скопје]]) — македонски градежен инженер и редовен професор на [[Градежен факултет - Скопје|Градежниот факултет]] во [[Скопје]], делегат на [[АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]] * [[Живко Ошавков]] (6 јули 1913 - 18 февруари 1982, [[Скопје]]) - социолог и филозоф од [[Бугарија]], еден од основоположниците на социологијата во [[Бугарија]] * [[Билкис Болике]] (р.1913) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Милка Батиста]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Петра Богдановска]] (р. 1906) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Бојаџиска|Вера Цветко Бојаџиска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ресмија Велиу|Ресмија Реџем Велиу]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Магбуле Врзиволи]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Гаровска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Деса Георгиева - Кутурец]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Голопка Георгиевска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Елисавета Георгиева|Елисавета Ставрева Георгиева]] (1892-1976) — учесник во НОВ на Македонија * [[Јованка Георгиева|Јованка Леонова Георгиева]] (р.1923) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Стефка Гиновска|Стефка Илиева Гиновска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пауна Жерновска|Пауна Јакова Жерновска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Фирдо Илица-Алили]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милка Илоска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија *[[Александар Маринов]] ([[26 февруари]] [[1914]] ― [[13 ноември]] [[1944]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] * [[Неџат Аголи]] (1914 - 28 април 1949, [[Голи Оток]]) - македонски правник и комунистички деец * [[Васил Куноски]] ([[20 ноември]] [[1916]] - [[13 јуни]] [[1993]]) - македонски поет за деца *[[Кемал Аголи]] ([[22 октомври]] [[1918]] — [[Голи Оток]], по [[1948]]) — комунистички деец, учесник во [[НОВ]] и делегат на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Благоја Деспотовски - Шовељ]] (март 1919 - 7 октомври 1941, [[Скопје]]) *[[Стојче Митревски]] (? во Дебар — [[1946]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Атанас Топаловски]] ([[1922]] во Дебар — [[1944]] во [[Тетово]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Љутви Руси]] ([[21 јануари]] [[1923]] - [[Скопје]], [[28 февруари]] [[1981]]) — македонски новинар, писател и преведувач од и на [[албански јазик]] * [[Лиман Каба]] (1924 - 7 април 1945, Банова Јаруга, [[Славонија]], [[Хрватска]]) - народен херој од НОБ * [[Неире Каба]] (1930-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Селија Каба|Селија Акиф Каба]] (р.1926)— учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Адивије Каба|Адивије Јаја Каба]] (р.1903) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Васил Тодоровски]] ([[1925]] во Дебар — [[1945]] во [[Срем]], [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] * [[Ибе Паликуќа]] (1927 - 1944) - народен херој од [[НОБ]] *[[Ружа Паноска]] ([[10 март]] [[1927]]) - македонски лингвист, методичар, професор на Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици на [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје|Филолошкиот факултет „Блаже Конески“]] во Скопје *[[Коста Крпач]] ([[1 јуни]] [[1927]]) - поранешен македонски филмски работник, поет, уредник и пропагандист *[[Спасе Куновски]] ([[24 септември]] [[1929]] - [[Скопје]], [[1 август]] [[1978]]) — македонски [[сликар]], најзначаен претставник на [[Сликарство#Надреализам|надреализмот]] и [[Метафизичко сликарство|метафизичкото сликарство]] во [[Македонија]] * [[Иван Ивановски]] ([[10 јуни]] [[1930]]) - македонски поет, писател за деца, театарски критичар *[[Масар Кодра]] ([[1932]] - [[Скопје]], [[2004]]) — македонски историчар, научен соработник, универзитетски професор. *[[Милан Панчевски]] ([[16 мај]] [[1935]] - [[9 јануари]] [[2019]]) - поранешен [[Република Македонија|македонски]] и [[СФРЈ|југословенски]] висок комунистички функционер, последен претседател на [[Сојузот на комунистите на Југославија]] *[[Јанка Атанасова]] ([[19 декември]] [[1935]] — [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонска]] балерина * [[Јанко Обочки|Јанко Борисов Обочки]] (1935) - поранешен македонски [[хирург]], неврохирург, примариус и министер за здравство на [[СФРЈ]] и [[СР Македонија]] *[[Душко Костовски]] (1939 - [[Скопје]], 1995) - театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Г’зим Острени|Г'зим Острени]] ([[1 ноември]] [[1942]]) - македонски политичар, главен командант на [[ОНА]] * [[Неџми Мехмети]] ([[1945]] - [[4 јули]] [[2005]], [[Скопје]]) - македонски писател и новинар, еден од доајените на новинарството на албански јазик * [[Јордан Даниловски]] (р. [[15 јануари]] [[1957]]) - македонски поет, критичар, есеист, романописец '''Личности поврзани со Дебар:''' * [[Марија Крешова|Марија Кочова Крешова]] (1925-) — учителка, учесник во [[НОД]] и [[НОВ]] на [[Македонија]]. ==Дебар како тема во уметноста== * „Бог да убие дебрани“ - македонска народна песна.<ref>''Macedonian Folklore Classics'', Kiril Mančevski. Macedonian Radio and Television, MP 41035.</ref> == Збратимени градови == * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Лом]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Kosovo}} [[Ѓаковица]], [[Република Косово|Косово]] * {{знамеикона|Turkey}} [[Капакли]], [[Турција]] == Галерија == <gallery mode=packed heights=100px> Податотека:Дебар (улица) 01.JPG|Улица во Дебар на влезот од јужната страна Податотека:Дебар (булевар).JPG|Главниот булевар во Дебар Податотека:Дебар (центар).jpg|Глетка од центарот на Дебар Податотека:Дебар (парк).jpg|Паркот во Дебар со споменикот на паднатите борци во НОБ Податотека:View Debar Macedonia.jpg|Поглед на градот Дебар и Дебарското езеро од браната [[Шпилје]] Податотека:Поглед на Дебар 3.jpg|Воздушен поглед Податотека:Поглед на Дебар.jpg|Воздушен поглед Податотека:Manastir-debar.jpg|Рајчичкиот манастир „Св. Ѓорѓи Победоносец“ Податотека:Debar Lake 2013 (4).JPG|[[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]] Податотека:HynkarTeqeDzamii.jpg|Хинкар и Теќе џамиите Податотека:Debar-Macedonia.JPG|Поглед на градот Дебар од селото [[Рајчица]] Податотека:Debar, Macedonia.jpg|Џамијата саат-кула Податотека:Debar, most.jpg|Мелнички мост, пред влезот во Дебар Податотека:Debar Lake 2013 (3).JPG|[[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]] </gallery> == Поврзано == {{Портал|Република Македонија}} * [[Општина Дебар]] * [[Југозападен Регион]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{рв|Debar}} * [http://dibra.gov.mk/mk/ Официјален портал на Дебар] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160729164435/http://dibra.gov.mk/mk/ |date=2016-07-29 }} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%94%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80&hl=en&ie=UTF8&ll=41.515262,20.527439&spn=0.069795,0.169086&sll=41.44382,20.546751&sspn=0.034936,0.084543&t=h&hnear=Debar,+Macedonia+(FYROM)&z=13 Сателитска снимка на Дебар] на Google Maps. * [https://macedoniafromabove.mk/debar/ 360° Виртуелна прошетка низ Дебар и Дебарско во „Македонија на дланка“] {{Градови во Македонија}} {{Општина Дебар}} [[Категорија:Дебар| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] [[Категорија:Општина Дебар]] 7rx1zu3634uehra5e9ysvryji5th6a5 5628942 5628928 2026-09-15T13:38:43Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628942 wikitext text/x-wiki {{Другизначења}} {{Инфокутија Населено место | name = Дебар | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = [[Градови во Македонија|град]] | image_skyline = Поглед на Дебар 2.jpg | image_caption = Воздушен поглед на градот Дебар | image_flag = | image_seal = | image_shield = | nickname = | motto = | image_map = {{maplink |frame=yes |frame-width=300 |frame-height=200 |text=Местоположба на Дебар во [[Македонија]] |zoom=11 |type=point |stroke-colour=#C60C30 |stroke-width=3 |title=Дебар |coord={{coord|41|31|0|N|20|32|0|E}} }} | latd = 41 |latm = 31 |latNS = N | longd = 20 |longm = 32 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = {{грб|Југозападен Регион}} | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = {{општинскигрб|Општина Дебар}} | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 625 | population_footnotes = | population_total = 11.735 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = дебранец, дебранка, дебранци/дебарчанец, дебарчанка, дебарчани<ref>{{ОДРМЈ|Дебар}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Дебар}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 046 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = DB | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://dibra.gov.mk/mk/ www.dibra.gov.mk] | footnotes = }} '''Дебар''' — град во западниот дел на [[Македонија]] и административен центар на [[Општина Дебар]], која опфаќа уште и 17 села. Се наоѓа во [[Дебарска Котлина|Дебарското Поле]], покрај брегот на [[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]]. Претставува центар на крајниот западен регион, кој главно е населен со [[Македонци муслимани|Македонци од муслиманска вероисповед]] и [[Македонски Албанци|Албанци]]. == Потекло на поимот == [[Податотека:Debrani begstvo od balistite.jpg|мини|лево|220п|Бегство на дебрани од налетот на [[балисти]]те во 1942 година]] [[Податотека:Proslava za 9 maj vo Debar.jpg|thumb|left|200px|Прослава за 9 мај во Дебар.]] Голем дел научници тврдат дека името на градот ''Дебар'' е од [[Македонци|македонско]] потекло, односно со потекло и значење од [[Македонски јазик|македонскиот]], [[словенски јазици|старословенскиот и другите словенските]] јазици. На [[старословенски јазик]] именката ''дебар (дьбръ)'' означува ''долина, котлина''<ref name="ReferenceA">Станковска, Љубица. ''Средновековниот топонимски модел во Струмичко''. ''Акта Велјуса - Acta Veljusa'' - Зборник на трудови. Филозофски факултет, Скопје, 1984&nbsp;г. стр. 142</ref>, што соодветствува со местоположбата и околината во која што се наоѓа градот Дебар. Во [[Македонија]] постојат повеќе имиња на села, области, предели и други топоними кои се изведени од именката ''дебар'' како што е областа, а воедно и котлина, етнографски предел и општина [[Дебрца]] во [[Општина Дебрца|Охридско]], селата [[Дебреше]] (Гостиварско), [[Дебреште]] (Прилепско), [[Дебрец]] ([[Кајлари|Кајларско]]), [[Дебриште]] (Кавадаречко) (во постари записи и тетовското село [[Доброште]] се среќава како Дебреште), месноста Дебревник (Струмичко)<ref name="ReferenceA"/>, со една заедничка одлика дека се наоѓаат во долини и котлини, односно подножја на планини каде започнува долинскиот или рамничарскиот дел на котлините. Исто така, македонскиот просветител, преродбеник и учител [[Јордан Хаџи-Константинов - Џинот]] во своите записи, патописи и објавени статии во педесеттите години на 19 век, често го употребува зборот ''дебрина, дебрини'' за долини и котлини. Оттаму може да се заклучи дека името (топонимот) ''дебар'' е образувано од физичкогеографски, односно орографски термини со значење долина, односно котлина<ref name="ReferenceA"/>. Имајќи ја предвид местоположбата на градот Дебар и Дебарското Поле, денес во најголем дел потопоено под вештачкото езеро, како и пошироката област Горни и Долни Дебар, во котлина помеѓу планините [[Дешат]], [[Стогово]] и [[Јабланица]], а воедно и предел каде се составуваат долините на реките [[Радика]] и [[Црн Дрим]], со сигурност може да се заклучи дека градот го добил своето име од страна на своето староседелско македонско население и неговиот јазик, како резултат на својата географска положба. Но сепак името ''Дебар'' се споменува уште пред доаѓањето на Словените, односно зборот ''Дебар'' ѝ е познат на историјата уште пред нашата ера. Така во „Историја Уннов“ на стр. 86 пишува: „''Во 268 година пред Христа...Готите со 6000 лаѓи и 320 000 војници влегле во Св. Гора, го опседнале Солун, дошле до Дебар каде што се судриле со римската коњаница.''..“ Од ова произлегува дека Дебар е остаток од пражителите на тоа место, со чие се нарекувала целата долина (deboros) и покраина. Оваа теза ја потврдува и чешкиот историчар Иречек, кој меѓу другото вели дека зборот не е словенски, туку произлегува од латинскиот deboros, со значење ''котлина, долина''. Легендите на народниот раскажувач поинаку го толкуваат потеклото на името Дебар: Во свое време Дебар бил едно големо село, чии жители се занимавале со занаети и кираџилук. Кираџиите, патувајќи по стрмните патишта ги заморувале коњите, особено кога се враќале, бидејќи биле многу натоварени. Заморените коњи тие ги терале со „Ди-бре, ди-бре! “ и со времето овој назив останал да се употребува за селиштето. === Први записи за името === [[Податотека:IMARO cheti in Debar 1908.jpg|мини|лево|Дочек на дебарските чети на ВМРО во градот за време на [[Младотурската револуција]]]] Првиот пишан документ што го спомнува името Дебар е картата на [[Клавдиј Птоломеј]], направена околу средината на [[2 век|II век]] во која се нарекува ''Deborus''. [[Византија|Византискиот]] цар [[Василиј II]] знаел за неговото постоење, додека Феликс Петанчиќ го споменува под името ''Dibri'' во [[1502]]. Јастребов во „Стара Србија и Албанија“ („Споменик Српске Краљевске Академије“ кн.41) пишува: „Тој град (Дебар) и за време на Скендербега не постоел“. [[Скендербег]] ја отпочнал војната со Турците во 1444 година, што значи дека и тогаш градот Дебар не постоел. Според Јастребов, на местото на денешниот град Дебар, се наоѓало село Оровник. Ова тој го заклучува од исказите на некои стари [[Албанци]]. Меѓутоа, некој Мустафа Џуф од Лусна му кажал на Јастребова дека под Оровник треба да се подразбира месност што се простирала од денешниот Дебар на север близу до село Граждани. Летописецот Акрополита (1257 г.) вели дека на патот од [[Драч]], преку [[Мат]] во Дебар бил принуден да остане повеќе одошто требало, бидејќи патот бил опасен од востанатото население. Меѓутоа, овде искрснува прашањето дали под името Дебар се подразбира град или покраина. Повеќе од научниците сметаат дека овде станува збор за покраина бидејќи докази за постоењето на називот Дебар уште во XII, па и во XI век, има доста. Пред сè, арапскиот научник Идризи во 1153 година пишува: „Патот Via Egnatia за [[Скопје]] минувал од [[Драч]]-[[Тирана]]-Дебар под долината на реката [[Радика]], [[Маврови Анови|Маврови Ханови]], [[Горни Полог|Горни]] и [[Полошка Котлина|Долни Полог]] преку [[Жеден]] планина за [[Скопје]].“ Првпат градот Дебар под неговото име во географските карти е напишан во една карта издадена во 1545 година со „Dibri“. Потоа и Барлет, биограф на Скендербег во 1577 година вели „самиот бил во градот ''Горни Дебар''“. Од ова произлегува дека при крајот на XV и почетокот на XVI век имаме сигурни податоци за потоењето на градот Дебар.<ref name="ReferenceB">Градскиот дебарски говор,Панче Михаилов,Скопје,1974,стр. 3-7</ref> ==Географија и местоположба== [[Податотека:Дебар и Дебарското Езеро 02.JPG|thumb|мини|лево|Поглед на градот Дебар крај [[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]]]] Градот Дебар се наоѓа во [[Дебарска Котлина|Дебарската Котлина (Поле)]], на крајниот западен дел на [[Западна Македонија]] и воопшто на [[Република Македонија]] близу до границата со [[Албанија]]. Од [[Скопје]] е оддалечен 131 км, а најблиски градови до него се [[Струга]] (52 км) и [[Гостивар]] (71 км). Дебар лежи во југоисточниот дел на [[Дебарско Поле|Дебарското Поле]] во подножјето на планината [[Дешат]] (Крчин) на надморска височина од 625 метри. Исто така Дебар е опкружен и со планините [[Стогово]] на исток и [[Јабланица]] на југ, кои го одделуваат дебарскиот крај од соседните области [[Кичевско]] и [[Дримкол]] во [[Струшко]]. Градот Дебар се наоѓа на самиот брег до вештачкото [[Дебарско Езеро]], кое е заезерено со изградба на браната Шпилје во [[1969]] година на вливот (утоката) на реката [[Радика]] во [[Црн Дрим]], непосредно на јужниот крај на градот. Планините и брдата [[Крчин]], Тикварци и Пашина Ливада му даваат на градот прилично убав изглед. Низ Дебар минуваат неколку рекички како Вакуфска Река, Бански Поток, Цинцароска Река и некои помали. Водата од овие реки се влева во [[Црн Дрим]]. Климата во градот е мешовита од континентална и планинска со изразити одлики и на средоземната (средоземната) клима кои се резултат на силното климатско влијание од [[Јадранското Море]] кое доаѓа и се чувствува од запад по долината и течението на [[Црн Дрим]]. Зимите во Дебар се одликуваат со обилни снежни врнежи, а поради високите планини, јадранското влијание и постоењето на вештачкото езеро пролетта и есента се одликуваат со голема влажност и врнежи, додека летата се одликуваат со пријатна свежина. == Историја == [[Податотека:Skenderbeg-Debar-monument.jpg|алт=Споменик на Скендербег во центарот на Дебар|мини|Споменик на [[Скендербег]] во центарот на Дебар]] Населувањето на [[Словени]]те во Дебарската област се случува во VII и VIII век. Географските и топографските номенклатури говорат од XVII и XVIII век говорат дека Дебарската област била населена со словенско население. Така од 122 називи на селата во [[Дебарско]], 103 носат словенски имиња, додека другите 19 имаат турски називи. До навлегувањето на [[Турци]]те словенското и албанското население во дебарската област било [[христијанско]]. Но оттогаш започнува исламизирањето. Веројатно во почетокот ова исламизирање се вршело по барање на самото месно население. Тоа било предизвикано од чисто економски причини - зачувување на имотите, неплаќање даноци и добивање на разни други привилегии што им ги давала турската власт на муслиманите. Општото движење на македонското население од селата во градот е забележано од XVII век наваму. Ова е предизвикано од честите зулуми и засилените грабежи, Најголеми иселувања се забележани од селата на Два Брата Планина. Меѓутоа, Дебар особено нараснува околу средината и при крајот на XIX век. Турскиот патописец Хаџи Калфа во првата половина на 17 век во својата патописна белешка за Дебар вели: „Дибре е оддалечен од Цариград (Истанбул) седумнаесет дена одење пеш и се наоѓа меѓу Калкандела ([[Тетово]]), Кирчова ([[Кичево]]) и [[Охрид]]“<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр. 25</ref> Во 1832 година се воведува задолжителен данок - „бедел“ за христијанското население. Тоа доведува до исламизирање на многу христијански семејства. Во тоа време станале големи преместувања од селата кон Дебар и понатаму. Ова преместување продолжува низ целиот XIX век. На местото на македонското население се населувале [[Албанци]]. Отаде во дебарските говори се среќаваат многу албански зборови. Многу македонски фамилии доселени во Дебар си ги зачувале своите семејни имиња по селата од каде што дошле, како на пример ''Кочишки'', ''Броштички'', ''Осолнички'', ''Банишки'', ''Раички'', ''Макеларски'', ''Обочки'', ''Радоешки'', ''Отиштански'' и др. Хан во 1865 години бележи дека градот Дебар имал 2 000 куќи со 10 000 жители, додека Шемседин во 1891 година запишал дека Дебар бил населен со 20 000 жители. Како што може да се забележи Дебар бил најмногу населен во XIX век, а најмногу поради тоа што градот бил важен сообраќаен крстопат и еден од најголемите македонски трговски центри. Низ Дебар минувал главниот пат Via Egnatia. Во исто врмее градот ги опфаќал сите покраини од двете страни на средното течение на Црн Дрим - од [[Струга]] до [[Призрен]], од [[Тирана]] до [[Кичево]] и од [[Елбасан]] до [[Гостивар]]. Сето тоа му придавало големо значење на екномскиот центар на западната страна на Балканскиот Полуостров. Преку Дебар се движеле долги колони каравани во разни правци, за [[Албанија]], [[Солун]], [[Скопје]]. Најтесен контакт во трговски однос Дебар имал со [[Елбасан]], потоа со [[Битола]], [[Солун]] и [[Скопје]]. Во Дебар се внесувало жито, стока и манифактура, а се изнесувало значително количество кожи и тоа најмногу од ситна стока, потоа гајтан и земјени садови. Дебар се развивал сè до поставувањето на границата меѓу Југославија и Албанија кога неговото значење почнува нагло да опаѓа. Во тој период Дебар ја изгубил својата моќ на трговски центар. [[Податотека:Debar vo 2010 (6).JPG|мини|десно|Споменик на паднатите борци во Дебар]] Покрај трговијата, во Дебар било многу развиено занаетчиството. Најмногу развиени занаети биле којунџискиот, тервискиот, ковачкиот, ѕидарскиот, потоа опинчарскиот, бојаџискиот, зографскиот, казанџискиот и др. Интересно е што со занаетчиство најмногу се занимавало само македонското население, додека албанското повеќе било трговско. Околното население повеќе се занимавало со земјоделство, а помалку со сточарство. Во почетокот на XIX век во Дебарско почнува да се развива печабарството. Ова печалбарство го предизвика феудалниот поредок. Земјата се наоѓала во рацете на агите и беговите. Неа ја обработувало бедното македонско население, помалу и албанското. Наградите за вложениот труд биле мизерни. И тие требало да бараат начини за својот и опстанокот на своите семејства. Започнале масовни печалбарски миграции во [[Бугарија]], [[Турција]], [[Србија]], [[Романија]], па и во [[Египет]] и [[Соединети Американски Држави|Америка]]. Некои од печалбарите сосема се иселувале од Дебар и останувале постојано да живеат во местата каде што работеле. Денес потомци на дебарчани има во [[Солун]], [[Софија]], [[Белград]], [[Букурешт]], а во [[Скопје]] има и свое маало - „[[Дебар Маало]]“.<ref name="ReferenceB"/> Во 17-19 век многу развиена била Дебарската дрворезбарска школа. Нејзините претставници изработиле многу иконостаси во [[Македонија]], [[Бугарија]], [[Србија]] па дури и во [[Русија]]. Кон крајот на 19 век, во дебарскиот затвор бил затворен и измачуван од турските власти големиот македонски преродбеник [[Григор Прличев]], кој убаво го има опишано Дебар во својата автобиографија. Поради својот економски процут, богатството на своите жители и прочуеноста на дебарските мајстори-градители и ѕидари, во времето на Отоманското Царство постоела изреката: „''Стамбол гори, Дебар го гради''“. Вкупно 93 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-11|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Население == [[Податотека:Women from Debar, old.jpg|мини|десно|Македонки од Дебар во почетокот на XX век]] Во првиот организиран попис на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од 1948 година, во Дебарскиот срез имало 25.231 жител, од кои 4.698 во градот Дебар, а 20.533 во селата ([[Дебарско Поле]], [[Голо Брдо]], [[Жупа]], [[Рекански регион|Река]], [[Малесија]]). Од етнички аспект, населението го сочинувале 14.516 (57,5 %) [[Македонци]], 7.485 (29,6%) [[Албанци]], 2.913 (11,5 %) [[Турци]], 267 (1,05 %) [[Роми]] и 50 останати.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-05-08 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Дебар, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според пописот од [[2002]] година, градот Дебар има 14.561 жител<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=29 март 2016}}</ref>, додека новосоздадената [[Општина Дебар]] со новата организација броела 17.952 жители. Поради тешката економска состојба последните години е зголемено иселувањето од Дебар, чии жители најчесто се иселуваат во [[САД]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 14.561 жител и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис" /> {{bar box |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |float=right |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Македонски Албанци|Албанци]]|green|73.95}} {{Столбен постоток|[[Македонски Турци|Турци]]|orange|9.72}} {{Столбен постоток|[[Македонски Роми|Роми]]|cyan|7.41}} {{Столбен постоток|[[Македонци]]|red|7.24}} {{Столбен постоток|други|grey|1.50}} {{Столбен постоток|[[Македонски Срби|Срби]]|blue|0.15}} {{Столбен постоток|[[Македонски Власи|Власи]]|yellow|0.01}} {{Столбен постоток|[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]]|black|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | [[Македонци]] | 1.054 | 7,24 |- | [[Албанци]] | 10.768 | 73,95 |- | [[Турци]] | 1.415 | 9,72 |- | [[Роми]] | 1.079 | 7,41 |- | [[Власи]] | 2 | 0,01 |- | [[Срби]] | 22 | 0,15 |- | [[Бошњаци]] | 2 | 0,01 |- |други | 219 | 1,50 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[албански јазик|албански]]|green|79.05}} {{Столбен постоток|[[македонски јазик|македонски]]|red|13.40}} {{Столбен постоток|[[турски јазик|турски]]|orange|6.56}} {{Столбен постоток|други|grey|0.52}} {{Столбен постоток|[[ромски јазик|ромски]]|cyan|0.34}} {{Столбен постоток|[[српски јазик|српски]]|blue|0.13}} {{Столбен постоток|[[бошњачки јазик|бошњачки]]|black|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | [[македонски јазик|македонски]] | 1.950 | 13,40 |- | [[албански јазик|албански]] | 11.510 | 79,05 |- | [[турски јазик|турски]] | 955 | 6,56 |- | [[ромски јазик|ромски]] | 49 | 0,34 |- | [[српски јазик|српски]] | 19 | 0,13 |- | [[бошњачки јазик|бошњачки]] | 2 | 0,02 |- | други | 75 | 0,52 |} ;Вероисповед Во Дебар се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[ислам]]|green|94.52}} {{Столбен постоток|[[православие]]|red|4.72}} {{Столбен постоток|[[Апостолски егзархат во Македонија|католицизам]]|orange|0.38}} {{Столбен постоток|други|grey|0.38}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | [[МПЦ|православни]] | 688 | 4,72 |- | [[ИВЗ|муслимани]] | 13.763 | 94,52 |- | [[Апостолски егзархат во Македонија|католици]] | 55 | 0,38 |- | други | 55 | 0,38 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Дебар: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|4.698 | 1953|5.520 | 1961|6.323 | 1971|8.823 | 1981|12.201 | 1991|5.911 | 1994|13.340 | 2002|14.561 | 2021|11.735 }} {| class="wikitable" !Години !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !'''Вкупно''' |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''4.698''' |- |1953 |1.110 |4.122 |53 |83 |2 |87 |— |63 |— |'''5.520''' |- |1961 |1.009 |4.507 |195 |— |— |57 |— |555 |— |'''6.323''' |- |1971 |1.276 |6.681 |367 |0 |— |105 |— |394 |— |'''8.823''' |- |1981 |1.106 |8.625 |573 |1.030 |0 |37 |— |830 |— |'''12.201''' |- |1991 |1.375 |1.606 |1.149 |1.309 |0 |34 |— |438 |— |'''5.911''' |- |1994 |1.431 |9.400 |1.175 |1.103 |1 |34 |— |196 |— |'''13.340''' |- |2002 |1.054 |10.768 |1.415 |1.079 |2 |22 |2 |219 |— |'''14.561''' |- |2021 |419 |8.194 |911 |1.140 |2 |4 |5 |146 |914 |'''11.735''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Населби и маала == Градот е поделен на неколку маали и тоа: Варош, Будулец, Џиматовци, Горно Тикварци, Долно Тикварци, Мазија, Вакуф, Долна Маала, Муроец, Пичаковци, Шаваец и некои други помали. [[Податотека:Sv. Petka vo Debar (3).JPG|алт=|лево|мини|Православната црква Св. Петка]] == Знаменитости == Во непосредна близина на Дебар (веднаш после таблата од лева страна) се наоѓа селото [[Рајчица]] кое е всушност негово предградие, во кое се наоѓа женскиот манастир [[Свети Ѓорѓи Победоносец]] кој е [[метох]] на најбогатиот македонски манастир [[Свети Јован Бигорски]]. Манастирот е возобновен во [[1999]] година и денес таму повторно се слави Ѓурѓовден. Во близина на дебарските села [[Баниште]] и [[Долно Косоврасти]] се наоѓаат познатите [[Дебарски Бањи|Дебарски бањи]]. Во Дебар сѐ уште може да се најдат некои изумрени [[занает]]и како терзии, дограмаџии и останати занаети кои сѐ уште опстојуваат и во чаршиите во [[Прилеп]] и [[Битола]]. Исто така познати се и дебарските мајстори-ѕидари, како и дебарските тапанџии и зурлаџии. == Стопанство == [[Податотека:Дебар во Општина Дебар.svg|мини|десно|Дебар и принадлежната околина во рамките на Општина Дебар.]] Најпознати и најголеми стопански капацитети кои вработуваат голем број работници се рудникот и фабриката за гипс „Радика - КНАУФ“, „[[Дебарските Бањи]] Цаpа“ и хидро-централата „Шпилје“. Во Дебар работат и неколку килимари чии килими често се пласираат на странските пазари. Со осамостојувањето на [[Република Македонија|Македонија]] и отворањето на границата со [[Албанија]] во градот голем развој доживеа трговијата и малостопанството, бидејќи сè поголем број на жители од пограничните албански села и градови се снабдуваат со производи и услуги на пазарот во Дебар. == Личности == '''Личности родени во Дебар:''' * [[Јован Дебарски]] (1018 - 1037) - прв поглавар на [[Охридска Архиепископија|Охридската Архиепископија]] и основач-ктитор на манастирот [[Манастир „Св. Јован Крстител“ - Бигорски|Свети Јован - Бигорски]] *[[Георги Граматик]] (втора половина на [[11 век|XI век]] - ?, почеток на [[12 век|XII век]]) - македонски средновековен свештеник, граматик и минијатурист * [[Штерјо Михајлов]] (1856 - 27 декември 1911, [[Рила]], [[Бугарија]]) - македонски револуционер, учесник во [[Разловечко востание|Разловечкото востание]] и војвода во [[Кресненско востание|Кресненското востание]] *[[Исаија Мажовски]] ([[1852]] – [[1926]]) — македонски национален преродбеник *[[Ислам Најдени]] ([[1864]] - [[1903]]) - албански просветен деец, основоположник на првото училиште на албански јазик во Дебар *[[Иван Божинов]] ([[1867]] - [[1927]], [[Софија]]) — македонски национален деец, писател, поет, издавач и печатар *[[Сефедин Пустина]] - албански револуционер, водач на [[Охридско-дебарско востание|Охридско-дебарското востание]] * [[Иван Аговски]] (24 јуни 1887 - 1925, [[Софија]])- македонски револуционер *[[Кирил Жерновски]] ([[21 октомври]] [[1897]] - [[28 декември]] [[1972]], [[Скопје]]) — македонски градежен инженер и редовен професор на [[Градежен факултет - Скопје|Градежниот факултет]] во [[Скопје]], делегат на [[АСНОМ|Второто заседание на АСНОМ]] * [[Живко Ошавков]] (6 јули 1913 - 18 февруари 1982, [[Скопје]]) - социолог и филозоф од [[Бугарија]], еден од основоположниците на социологијата во [[Бугарија]] * [[Билкис Болике]] (р.1913) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Милка Батиста]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Петра Богдановска]] (р. 1906) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Бојаџиска|Вера Цветко Бојаџиска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ресмија Велиу|Ресмија Реџем Велиу]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Магбуле Врзиволи]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Гаровска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Деса Георгиева - Кутурец]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Голопка Георгиевска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Елисавета Георгиева|Елисавета Ставрева Георгиева]] (1892-1976) — учесник во НОВ на Македонија * [[Јованка Георгиева|Јованка Леонова Георгиева]] (р.1923) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Стефка Гиновска|Стефка Илиева Гиновска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пауна Жерновска|Пауна Јакова Жерновска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Фирдо Илица-Алили]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милка Илоска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија *[[Александар Маринов]] ([[26 февруари]] [[1914]] ― [[13 ноември]] [[1944]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, [[револуционер]], борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] * [[Неџат Аголи]] (1914 - 28 април 1949, [[Голи Оток]]) - македонски правник и комунистички деец * [[Васил Куноски]] ([[20 ноември]] [[1916]] - [[13 јуни]] [[1993]]) - македонски поет за деца *[[Кемал Аголи]] ([[22 октомври]] [[1918]] — [[Голи Оток]], по [[1948]]) — комунистички деец, учесник во [[НОВ]] и делегат на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Благоја Деспотовски - Шовељ]] (март 1919 - 7 октомври 1941, [[Скопје]]) *[[Стојче Митревски]] (? во Дебар — [[1946]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Атанас Топаловски]] ([[1922]] во Дебар — [[1944]] во [[Тетово]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] *[[Љутви Руси]] ([[21 јануари]] [[1923]] - [[Скопје]], [[28 февруари]] [[1981]]) — македонски новинар, писател и преведувач од и на [[албански јазик]] * [[Лиман Каба]] (1924 - 7 април 1945, Банова Јаруга, [[Славонија]], [[Хрватска]]) - народен херој од НОБ * [[Неире Каба]] (1930-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Селија Каба|Селија Акиф Каба]] (р.1926)— учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Адивије Каба|Адивије Јаја Каба]] (р.1903) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Васил Тодоровски]] ([[1925]] во Дебар — [[1945]] во [[Срем]], [[Србија]]) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Македонија во Втората светска војна|НОВ]] * [[Ибе Паликуќа]] (1927 - 1944) - народен херој од [[НОБ]] * [[Вера Крлиу|Вера Богданоска Крлиу]] (1927- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Фитнет Крлиу]] (1898-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Крлуку|Вера Јегени Крлуку]] (1925-) — симпатизер и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Ружа Паноска]] ([[10 март]] [[1927]]) - македонски лингвист, методичар, професор на Катедрата за македонски јазик и јужнословенски јазици на [[Филолошки факултет „Блаже Конески“ - Скопје|Филолошкиот факултет „Блаже Конески“]] во Скопје *[[Коста Крпач]] ([[1 јуни]] [[1927]]) - поранешен македонски филмски работник, поет, уредник и пропагандист *[[Спасе Куновски]] ([[24 септември]] [[1929]] - [[Скопје]], [[1 август]] [[1978]]) — македонски [[сликар]], најзначаен претставник на [[Сликарство#Надреализам|надреализмот]] и [[Метафизичко сликарство|метафизичкото сликарство]] во [[Македонија]] * [[Иван Ивановски]] ([[10 јуни]] [[1930]]) - македонски поет, писател за деца, театарски критичар *[[Масар Кодра]] ([[1932]] - [[Скопје]], [[2004]]) — македонски историчар, научен соработник, универзитетски професор. *[[Милан Панчевски]] ([[16 мај]] [[1935]] - [[9 јануари]] [[2019]]) - поранешен [[Република Македонија|македонски]] и [[СФРЈ|југословенски]] висок комунистички функционер, последен претседател на [[Сојузот на комунистите на Југославија]] *[[Јанка Атанасова]] ([[19 декември]] [[1935]] — [[1980]] во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонска]] балерина * [[Јанко Обочки|Јанко Борисов Обочки]] (1935) - поранешен македонски [[хирург]], неврохирург, примариус и министер за здравство на [[СФРЈ]] и [[СР Македонија]] *[[Душко Костовски]] (1939 - [[Скопје]], 1995) - театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Г’зим Острени|Г'зим Острени]] ([[1 ноември]] [[1942]]) - македонски политичар, главен командант на [[ОНА]] * [[Неџми Мехмети]] ([[1945]] - [[4 јули]] [[2005]], [[Скопје]]) - македонски писател и новинар, еден од доајените на новинарството на албански јазик * [[Јордан Даниловски]] (р. [[15 јануари]] [[1957]]) - македонски поет, критичар, есеист, романописец '''Личности поврзани со Дебар:''' * [[Марија Крешова|Марија Кочова Крешова]] (1925-) — учителка, учесник во [[НОД]] и [[НОВ]] на [[Македонија]]. ==Дебар како тема во уметноста== * „Бог да убие дебрани“ - македонска народна песна.<ref>''Macedonian Folklore Classics'', Kiril Mančevski. Macedonian Radio and Television, MP 41035.</ref> == Збратимени градови == * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Лом]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Kosovo}} [[Ѓаковица]], [[Република Косово|Косово]] * {{знамеикона|Turkey}} [[Капакли]], [[Турција]] == Галерија == <gallery mode=packed heights=100px> Податотека:Дебар (улица) 01.JPG|Улица во Дебар на влезот од јужната страна Податотека:Дебар (булевар).JPG|Главниот булевар во Дебар Податотека:Дебар (центар).jpg|Глетка од центарот на Дебар Податотека:Дебар (парк).jpg|Паркот во Дебар со споменикот на паднатите борци во НОБ Податотека:View Debar Macedonia.jpg|Поглед на градот Дебар и Дебарското езеро од браната [[Шпилје]] Податотека:Поглед на Дебар 3.jpg|Воздушен поглед Податотека:Поглед на Дебар.jpg|Воздушен поглед Податотека:Manastir-debar.jpg|Рајчичкиот манастир „Св. Ѓорѓи Победоносец“ Податотека:Debar Lake 2013 (4).JPG|[[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]] Податотека:HynkarTeqeDzamii.jpg|Хинкар и Теќе џамиите Податотека:Debar-Macedonia.JPG|Поглед на градот Дебар од селото [[Рајчица]] Податотека:Debar, Macedonia.jpg|Џамијата саат-кула Податотека:Debar, most.jpg|Мелнички мост, пред влезот во Дебар Податотека:Debar Lake 2013 (3).JPG|[[Дебарско Езеро|Дебарското Езеро]] </gallery> == Поврзано == {{Портал|Република Македонија}} * [[Општина Дебар]] * [[Југозападен Регион]] == Наводи == {{наводи|2}} ;Забелешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{рв|Debar}} * [http://dibra.gov.mk/mk/ Официјален портал на Дебар] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160729164435/http://dibra.gov.mk/mk/ |date=2016-07-29 }} * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%94%D0%B5%D0%B1%D0%B0%D1%80&hl=en&ie=UTF8&ll=41.515262,20.527439&spn=0.069795,0.169086&sll=41.44382,20.546751&sspn=0.034936,0.084543&t=h&hnear=Debar,+Macedonia+(FYROM)&z=13 Сателитска снимка на Дебар] на Google Maps. * [https://macedoniafromabove.mk/debar/ 360° Виртуелна прошетка низ Дебар и Дебарско во „Македонија на дланка“] {{Градови во Македонија}} {{Општина Дебар}} [[Категорија:Дебар| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] [[Категорија:Општина Дебар]] 7cvnfv2ctmgrxgl3rho91f80nrir6yi 0 1917 5628951 5626961 2026-09-15T13:51:46Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628951 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Струмица | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = | image_skyline = Плоштад Гоце Делчев Струмица (2).jpg | image_alt = | image_caption = Панорама на Струмица | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = Ѕвезден град, градот под Царевите Кули | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Струмица во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 24 |lats = 40.00 |latNS = N | longd = 22 |longm = 38 |longs = 47.00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = {{знаме|Македонија}} | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Југоисточен Регион|Југоисточен]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Струмица|Струмица]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 230 | population_footnotes = | population_total = 33.825 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = струмичанец, струмичанка, [[Список на луѓе од Струмица|струмичани]]<ref>{{ОДРМЈ|Струмица}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Струмица}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = [[Поштенски броеви во Македонија|Поштенски бр.]] | postal_code = 2400 | area_code_type = | area_code = +389 34 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = SR | blank1_name = [[Светец заштитник]] | blank1_info = [[Св. Петнаесет тивериополски (струмички) маченици|Свети Петнаесет тивериополски свештеномаченици]] | iso_code = | website = [http://www.strumica.gov.mk/index.php/mk/ www.strumica.gov.mk] | footnotes = }} :''Ова е статија за градот, за општината видете [[Општина Струмица]].'' '''Струмица''' — град во југоисточна [[Македонија]]. Според пописот од 2021 година има 33.825 жители и според тоа е деветти град во државата по број на население. Се наоѓа во [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичкото Поле]], на падините на рид на кое е сместена древната населба и тврдина позната како [[Струмичко Кале|Цареви Кули]]. Градот е седиште на [[Општина Струмица|истоимената општина]]. Административен центар и најголемиот град на [[Југоисточен Регион|Југоисточниот Плански Регион]]. Кон градот гравитираат 70 села од општините [[Општина Босилово|Босилово]], [[Општина Василево|Василево]], [[Општина Ново Село|Ново Село]] и Струмица во струмичкиот крај, како и население од околните краишта. Градот се наоѓа на околу 30 км од граничниот премин „Ново Село“ кон Бугарија, на околу 40 км од ГП „Стар Дојран“ кон Грција и на околу 50 км од ГП „Богородица“ кон Грција. == Историја == {{Главна|Историја на Струмица}} === Антички период === Потврда дека струмичкиот крај бил густо населен уште во античко време е постоењето на неолитската населба ''„Страната“'' кај селото [[Ангелци]]. Ова археолошко наоѓалиште нуди нови сознанија за доцниот неолит бидејќи населбата датира од околу 4500-тата до 3800-тата година п.н.е. За ова до скоро се знаело дека постои само во брегалничкиот и овчеполскиот регион. Најновите наоди кај Струмица ја потврдуваат и тезата за постоењето на неолитска сообраќајница од брегот на [[Егејско Море|Егејското Море]] до централниот дел на [[Балкан]]от. Откриените фрагменти од керамички садови, вообичаена неолитска пластика, лепеж од куќи, култни предмети и слично укажуваат на фактот дека овде постоело грнчарство на завидно ниво, а откопаните алати (мотики, секири, длета) и женски фигури како симбол на плодноста, укажуваат дека тука живеела земјоделско-сточарска популација. Под името [[Астрајон]], градот за првпат во пишаните извори се среќава кај римскиот историчар [[Тит Ливиј]], во 181 година пред новата ера, во врска со убиството на [[Деметриј]], братот на македонскиот крал [[Персеј]] (179-168 п.н.е.), односно синот на [[Филип V]] (221-179). Името [[Астрајон]] градот го добил по пајонското племе [[Астраи]]. Во 168 година п.н.е. [[Македонија]] паднала под [[Римско Царство|римски]] протекторат и била поделена на четири мериди, а [[Астрајон]] припаднал на втората мерида. Во 148 година п.н.е. [[Македонија]] станала [[Македонија (римска провинција)|римска провинција]]. Во [[Римско Царство|римскиот период]] градот го променил своето име во [[Тивериопол]], за што ни сведочи [[мермер]]ниот постамент, посветен на патронот [[Тибериј|Тибериј Клавдиј Менон]], од крајот на [[2 век]] и почетокот на [[3 век]]. Во времето на римскиот цар [[Јулијан Отпадник]] (361-363) во [[Тивериопол]] биле убиени [[Св. Петнаесет тивериополски (струмички) маченици|Светите Петнаесет тивериополски свештеномаченици]]. Во 395 година [[римска империја|Римското Царство]] се распаднало, а [[Македонија]] припаднала на [[Источно Римско Царство|Источното Римско Царство]]. Потоа [[Тивериопол]] се наоѓал во составот на провинцијата ''Macedonia Salutaris'' (кон крајот на [[4 век]]) и провинцијата ''Macedonia Secunda'' (кон крајот на [[5 век]]). За постоењето на градската населба од тој период сведочи доцноантичката урбана палата – ''[[Мачук (Струмица)|Мачук]]''. Градот Струмица, заедно со својата најблиска околина, поволните географско-климатски одлики, и богатото [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичко Поле]], отсекогаш претставувал важен крстопат на патиштата на разни култури и цивилизации кои го оставиле својот белег на оваа почва. Следејќи ги материјалните остатоци, создавани во разни историски епохи, почнувајќи од праисторијата, преку антиката, византиско-словенскиот, турскиот период и така натаму, Струмица е еден од ретките градови со напластено богатство на споменици. === Византиско-словенски период === {{Струмица}} Во првата половина на [[6 век]], по долините на реките [[Струма]] и [[Струмица (река)|Струмица]] се населиле [[Струмјани]]те. Во „''Житието на тивериополските маченици“'' стои дека „еден варварски народ... навлегол во тивериополските земји, опустошил многу градови, па и самиот [[Тивериопол]], а од неговите жители едни со меч ги истепал, други заробил, а убавите згради и храмови ги срамнил со земјата“. Со преселбата на [[Словени]]те, која се одвивала во периодот од осумдесеттите години на [[6 век|6-от век]] до триесеттите години на [[7 век|7-от век]], градот доживеал големи разурнувања. На овие простори се населило словенското племе [[Струмјани]], кое го добило своето име по реката ''Стримон'', која тие ја преименувале во [[Струма]]. Склавинијата на Струмјаните егзистирала како независно словенско кнежевство определен период, додека не биде завладеана од [[Византија]]. Во периодот од 845 до 855 година како византиски воен управник во брегалничко-струмичкиот крај бил [[Св. Кирил и Методиј|Методиј]] (825-885). Струмичката област потоа била завладеана од [[Бугарски владетели|бугарскиот владетел]] [[Борис I]] (852-889). Во 893 година [[Свети Климент Охридски|Климент]] според Диканжовиот список (од [[12 век]]) бил поставен за „''епископ на Тивериопол или Велика''“. Струмичкиот регион останал во [[Прва бугарска држава|бугарската држава]] сѐ до 969 година кога избило првото востание на комитопулите ([[Самуил]], Арон, Мојсеј и Давид) и ќе влезе во [[Самоилово Царство|Самуиловата држава]] (976-1018). На [[29 јули]] [[1014]] година, на овие простори се одиграла [[Беласичка битка|Беласичката битка]], во која македонската војска предводена од царот [[Самоил (цар)|Самуил]] (976-1014) била поразена од [[Византија|Византијците]] на чие чело бил [[Василиј II Македонецот|Василиј II]] (976-1025). По битката биле ''ослепени 15.000 македонски војници'', како одмазда на [[Василиј II]] за смртта на командантот [[Теофилакт Вотанијат]], кој бил убиен од синот на царот [[Самуил]], [[Гаврил Радомир]] ([[1014]]-[[1015]]). Во 1018 година [[Македонија]] била завладеана од [[Византија]]. По 1018 година, струмичкиот крај повторно паднал под византиска власт, под која ќе остане до пред крајот на [[12 век]]. [[Византија]] својата власт ја зацврстила преку [[црква]]та која била претворена во орудие на [[Византија|византиската држава]]. [[Струмичка епархија|Струмичката епархија]] во рамките на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]] била ставена во службата на [[Цариградска патријаршија|Цариградската патријаршија]]. Од тоа време, карактеристично е тоа што многу имоти од струмичко, меѓу кои и [[Манастир Св. Богородица Ељуса|Вељушкиот манастир]], му биле подарени на светогорскиот манастир Иверион. Од [[11 век]] за првпат во пишаните извори (Асеманово евангелие) градот почнува да се именува со Струмица. Кон крајот на [[12 век]], централната власт на [[Византија]] ослабела, па како резултат на тоа дошло до осамостојување на повеќе независни феудалци. Во струмичкиот крај се осамостоиле [[Добромир Хрс]] (1185-1202), а потоа и [[Севастокрар Стрез]] (1208-1214), но нивните владеења биле ликвидирани од [[Византија|Византијците]]. Кон крајот на [[13 век]] започнале српските напади на [[Македонија]]. Определен период со Струмица и регионот владеел [[Хреља]], за да во 1334 година српскиот крал [[Стефан Душан]] (1331-1355) ја освои Струмица. По распаѓањето на душановото царство, струмичкиот регион бил управуван првин од [[Јован Углеша]], братот на [[Волкашин]], а по неговата смрт во 1371 година во Битката кај [[Марица]], со овој регион ќе загосподарат браќата Дејановиќи. Нивното владеење било со краток век, бидејќи [[Турци]]те во својот продор на [[Балкан]]от ја завладеале и Струмица во 1382-1383 година со што завршува [[Среден век|средниот век]] во овие краишта. === Османлискиот период === [[Податотека:Old turkish post office in Strumica.jpg|мини|лево|Старата турска пошта во Струмица]] Во периодот од 1382-1383 па сѐ до 1395 година, Струмица и струмичко потполно потпаднале под власта на Турците. Струмица во [[Отоманско Царство|османлискиот период]] во турската администрација била нарекувана ''Уструмџе''. Таа била приклучена кон [[Ќустендил]]скиот [[санџак]] каде бил воспоставен спахиско-тимарски систем. Во градот било населено номадско-сточарско туркменско население, така што градот го сменил својот лик и започнал да добива ориентален изглед. Струмица според пописот од 1519 година имала 2780 жители, од кои 1450 [[христијанство|христијани]], а 1330 [[ислам|муслимани]]. Во тој период се одвивала и засилена исламизација на што се должи зголемениот број на муслимани, 2200, на пописот од 1570 година, наспроти 1230 христијани. Во [[17 век]], Струмица станала седиште на ''[[Каза|кадилук]]''. Во тоа време во Струмица поминале и турските патописци [[Хаџи Калфа]] (1665) и [[Евлија Челебија]] (1670), кои дале јасен опис на градот со сите муслимански објекти, кои ги имало во Струмица тогаш. Кон крајот на [[XVIII век]] и почетокот на [[XIX век]], Струмичката Каза била во составот на [[Солун|Солунскиот Санџак]]. Во [[XIX век]] зајакнало патријаршиското движење и гркоманското население зело замав. Тоа довело до силно антипатријаршиско движење во 60-тите години на 19 век. Во 1860 година во [[Робово (Струмичко)|Робово]] било отворено првото училиште на [[македонски јазик]], а прв учител бил ''Арсени Костенцев'' од [[Штип]]. Во тој период твореле и големите струмички зографи [[Васил Ѓорѓиев]] и [[Григориј Пецанов]], кои работеле на живописот и [[иконостас]]ите на повеќе [[црква|цркви]], кои тогаш се отворале во струмичко. Со [[Берлински конгрес|Берлинскиот конгрес]] од 1878 година, кога [[Турција]] изгубила голем дел од своите владеења на [[Балкан]]от ([[Босна]], [[Србија]], [[Црна Гора]] и [[Бугарија]]), голем број бегалци се слеале во [[Македонија]], а дел од нив и во Струмица. Тоа население се нарекува мухаџири. Сè потешката ситуација на македонското население под турската власт, придонела да се формира ''Внатрешната македонска револуционерна организација'' ([[Внатрешна Македонско-Одринска Револуционерна Организација|ВМРО]]) на ''23 октомври 1893'' година во [[Солун]]. Првиот човек кој ги прифатил идеите на [[ВМРО]] во струмичкиот регион бил ''Стојан Ѓорѓиев'' од [[Дабиле]], кој во 1895 година го формирал и првиот месен комитет во Струмица. Во овие краишта бил формиран и дејствувал Огражденскиот окружен македонско-одрински револуционерен комитет. Еден од најистакнатите раководители на револуционерната организација бил [[Христо Чернопеев]], кој учествувал и во [[Младотурска револуција|Младотурската револуција]] (1908-1909), која не завршила со ослободување на македонскиот народ кој останал под турско владеење.[[Податотека:Strumica, opstinska zgrada od 1930ti.jpg|мини|Општинската зграда во Струмица, на разгледница од 1930-те г.]] === Струмица во {{римски|20}} век === [[Податотека:Strumica, hotel od 1932.jpg|мини|Разгледница од Струмица, хотел „Српски краљ“, 1932 г.]] [[Податотека:BASA-3K-15-184-19-14 Infantry Macedonian Regiment.JPG|мини|Пречек на бугарската војска во Струмица, април 1941 г.]] [[Податотека:Струмица-МК 01.JPG|мини|Плоштадот „Гоце Делчев“ во центарот на Струмица]] Со [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] од 1912 година, [[Турци]]те биле победени и истерани од [[Македонија]], а со тоа и од Струмица, од страна на балканските сојузници ([[Србија]], [[Бугарија]], [[Грција]] и [[Црна Гора]]). Со Струмица завладеала [[Бугарија]]. Во текот на летото 1913 година, Струмица и околината доживеале уште една втора по ред краткотрајна, но вандалска и жестока окупација од страна на грчките окупатори. На 25 јуни, само девет дена од избувнувањето на [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], грчките војски ги разбиле бугарските позиции јужно од градот, и утредента влегле во Струмица. На 8 август, грчките војски ја запалиле Струмица, а пожарите стивнале дури на 15-ти истиот месец. Биле изгорени 1.900 јавни установи, цркви, куќи, дуќани, кафеани како и единствената синагога. Целосно или делумно Грците ги запалиле и селата [[Костурино]], [[Раборци]], [[Попчево]], [[Зубово]] и [[Чам Чифлик]], кое повеќе никогаш не се обновило. При своето заминување на 17 август, Грците го запалиле и [[Манастир Св. Богородица Ељуса|манастирот во Вељуса]], чии конаци, а делумно и црквата, исто така изгореле. За време на Втората балканска војна и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], поради силниот грчки притисок од [[Егејска Македонија]], кон север избегале големи маси македонско население, а добар дел од нив се населил и во струмичкиот крај. Тоа биле бегалци, наречени „''бежанци''“, главно од [[Кукуш]], [[Горно Порој]] како и од [[солунско]]. Тие се населиле главно во напуштените турски населби. Според еден податок, во 1921 година само во градот имало 2.700 бежанци. Со тоа многу се изменил и етничкиот состав на населението во градот особено по бегањето на Турците кога бројот на населението значително се намалил. Денеска сѐ уште постои т.н. Бежанско маало. [[Податотека:Струмица-МК 03.JPG|мини|200п|лево|Главната улица, бул. „Маршал Тито“ со трговскиот центар „Глобал“ на местото на некогашниот градски пазар]] Струмица со мировниот договор од [[Букурешт]] (''28.07.1913''), сепак останала под власт на [[Бугарија]]. Под бугарска власт Струмица останала сè до 1919 година, кога со мировниот договор од [[Версај]], со кој е завршена [[Прва светска војна|Првата светска војна]], влегла во составот на [[Кралство на Србите, Хрватите и Словенците|Кралството СХС]] (од 1929 година [[Кралство Југославија]]). Во тоа кралство, македонскиот народ бил без никакви права и бил подложен на асимилација од [[Србија]]. Во [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Струмица била завладеана од германската војска на 6 април 1941 година. [[Германија]], со договорот што го имале склучено за сојуз со [[Бугарија]], им ја предала Струмица под окупација на бугарските војски на 18 април 1941 година. Македонскиот народ, а со тоа и луѓето од Струмица незадоволни од окупацијата на фашистичките земји, започнале воени дејствија против нив. На 11 септември 1944 година бугарската војска се повлекла од Струмица, а на 5 ноември 1944 година градот го напуштила и германската војска. Струмичанецот [[Благој Јанков - Мучето]] е прогласен за народен херој. Други попознати струмички херои од периодот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] се [[Сандо Масев]], [[Боро Џони]], [[Герас Цунев]]. По војната, [[Македонија]] влегла во федерацијата [[Југославија]], како рамноправна федерална единица. Во периодот на [[Информбиро]]то настрадале и многу невини струмичани, а некои од нив никогаш не се вратиле дома. == Население == Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, во градот живееле 8.150 [[Македонци]], 450 [[Турци]], 25 до 50 [[Власи]], 25 до 50 [[Германци]] и 25 до 50 [[Руси]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во поширокиот [[Струмичко|Струмички регион]] каде што покрај градот се наоѓаат уште 74 села, во 2002 година биле запишани '''92.625''' жители и со тоа претставува најнаселената област во [[Источна Македонија]]. Струмица е најголем град во [[Југоисточен Регион|Југоисточниот Регион]] и десетти град по големина во [[Македонија]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало '''35.311''' жители и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=5 август 2016}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|90.84}} {{Столбен постоток|Турци|orange|7.48}} {{Столбен постоток|други|grey|0.84}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.44}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|0.37}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.01}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.008}} {{Столбен постоток|Албанци|black|0.003}} }} Според последниот Попис на населението на Македонија од 2002 година, градот има 35.311 жители. Следува табела на националната структура на населението<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Народ''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 32 075 |- | [[Турци]] | 2 642 |- | [[Роми]] | 130 |- | [[Албанци]] | 1 |- | [[Власи]] | 3 |- | [[Срби]] | 175 |- | [[Бошњаци]] | 5 |- | Други | 298 |- |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|90.97}} {{Столбен постоток|турски|orange|8.06}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.38}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|0.29}} {{Столбен постоток|други|grey|0.28}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.008}} {{Столбен постоток|албански|black|0.006}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.006}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''32.123''' | 90,97 |- | [[албански]] | 2 | 0,006 |- | [[турски]] | 2.845 | 8,06 |- | [[ромски]] | 102 | 0,29 |- | [[влашки]] | 3 | 0,008 |- | [[српски]] | 135 | 0,38 |- | [[бошњачки]] | 2 | 0,006 |- |други | 99 | 0,28 |} ;Вероисповед Во Струмица се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|85.63}} {{Столбен постоток|Ислам|green|8.60}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|4.09}} {{Столбен постоток|други|grey|1.46}} {{Столбен постоток|[[Протестантство во Македонија|протестантсво]]|orange|0.23}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''30.238''' | 85,63 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 3.035 | 8,60 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 1.443 | 4,09 |- | [[Протестантство во Македонија|протестанти]] | 81 | 0,23 |- | други | 514 | 1,46 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Струмица: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|10.868 | 1953|12.149 | 1961|15.949 | 1971|23.034 | 1981|29.263 | 1991|34.396 | 1994|34.067 | 2002|35.311 | 2021|33.825 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |9.805 |35 |610 |38 |2 |190 | — |485 | — | '''10.868''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 10.941 | 12 | 335 | 453 | 3 | 262 | — | 143 | — | '''12.149''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 14.405 | 7 | 866 | — | — | 352 | — | 319 | — | '''15.949''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 20.693 | 5 | 1.589 | 0 | — | 474 | — | 273 | — | '''23.034''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 26.146 | 12 | 2.320 | 29 | 0 | 347 | — | 409 | — | '''29.263''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 31.262 | 15 | 2.392 | 76 | 0 | 277 | — | 374 | — | '''34.396''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 31.196 | 6 | 2.408 | 181 | 0 | 175 | — | 101 | — | '''34.067''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 32.075 | 1 | 2.642 | 130 | 3 | 157 | 5 | 298 | — | '''35.311''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 26.185 | 6 | 2.703 | 216 | 10 | 91 | 3 | 247 | 4.364 | '''33.825''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Местоположба == [[Податотека:Струмичка котлина (1).JPG|мини|Поглед од Беласица кон Струмичкото поле]] [[Податотека:Плоштад Гоце Делчев Струмица.jpg|thumb|right| Плоштадот Гоце Делчев]] Градот Струмица и општината се наоѓаат на 41° 22’ северна географска широчина и 22° 35’ и 23° 45’ источна географска должина. Струмица се наоѓа во крајниот југоисточен дел од [[Република Македонија]] веднаш под тромеѓата на меѓудржавните граници со [[Грција]] од [[југ]] и со [[Бугарија]] од [[исток]]. Регионот што всушност ја опфаќа котлината меѓу планините [[Беласица]], [[Огражден]] и [[Еленица]], по површината и по бројот на населението не е ниту помеѓу најмалите ниту помеѓу најголемите општини во земјата, но неговиот низински дел спаѓа во редовите на најгусто населените реони во [[Македонија]]. Според пописот на населението од 2002 година, во [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичката Котлина]] со вкупна површина од 963 км<sup>2</sup> живеат околу 95.000 жители, со тоа што во нејзиниот најплоден низински дел кој зафаќа помалку од една четвртина од вкупната површина живеат над 100 жители на 1 км<sup>2</sup>. Струмичката Котлина од југ е заградена со [[планина]]та [[Беласица]], по чиј срт се протега самата [[македонско-грчка граница]] и чиишто стрмни, доста влажни и пошумени падини на запад се надоврзуваат на [[планина]]та [[Еленица]] а уште позападно на [[планина]]та [[Плавуш]]. На северната страна се наоѓа [[планина]]та [[Огражден]] која се протега од југоисток кон северозапад каде започнуваат да се издигаат [[планина|планините]] [[Смрдеш (планина)|Смрдеш]] и [[Плачковица]]. Конфигурацијата на овие планински венци ја дефинира [[Струмичка Котлина|Струмичката Котлина]], давајќи ѝ форма на неправилен триаголник, кој е благо наведнат кон исток, во правецот по кој тече [[Струмица(река)|реката Струмица]], во горниот дел [[Стара Река]], која со своите 94 километри е и најдолгиот воден тек на подрачјето. Просечната надморска височина на котлината изнесува 280 метри, а вкупната површина 290 км<sup>2</sup>, што претставува околу 30% од вкупната површина на регионот. Оградена е со планините Огражден, Беласица и Еленица. Економски најбогат и најзначаен дел од [[котлина]]та е струмичката рамница, потоа доаѓа подбеласичкиот микрореон или т.н. [[Подгор]]от и на крај микрореонот на населените места распределени во подножјето на [[планина]]та [[Огражден]]. [[Општина Струмица]] се наоѓа на западниот и централниот дел од Струмичкиот регион, со површина од 321,89 км<sup>2</sup>. На исток се граничи со [[Општина Босилово|Општината Босилово]], на запад со [[Општина Конче|Општината Конче]], на север со [[Општина Василево]], на југоисток со [[Општина Ново Село]], а на југозапад со [[Општина Валандово]]. Ја сочинуваат 25 населени места, со вкупно население од 54.676 жители. == Економски показатели == Структура на невработеност во Струмички регион според образование: * Високо образование - 451 * Вишо образование - 240 * Средно стручно образование - 2&nbsp;483 * Високо квалификувани работници - 0 * Квалификувани работници - 1&nbsp;949 * Полуквалификувани работници - 416 * Неквалификувани работници - 6&nbsp;762 == Стопанство == [[Податотека:Monument of the kids-refugees (bezhanci), Strumica.jpg|алт=Споменик посветен на бежанците од Егејска Македонија во Стурмица|мини|Споменик посветен на бежанците од [[Егејска Македонија]] во Струмица]] Првите години по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] Струмица била [[град]] со неразвиено [[стопанство]], без [[индустрија]], со заостанато [[земјоделство]], [[сточарство]] и [[занаетчиство]]. Стагнираниот развој на [[земјоделство]]то и [[сточарство]]то продолжила и во првите години по ослободувањето, сè до растурањето на т.н. ''Селски работни задруги''. Во [[1949]] година, со изградбата на каналот за наводнување во Моноспитското мочуриште како и останатите одводни каналски мрежи се ослободиле стотици хектари обработлива површина на кои денеска се одгледуваат житни, фуражни, градинарски и индустриски култури. Иако геолошки неистражен, се смета дека [[Општина Струмица|Струмичкиот крај]] е богато со [[руда|руди]] или поточно [[злато]] по течението на [[Сушевска Река]], радиоактивни материи и [[кварц]] на [[Беласица]]. Исто така овој реон е богат и со [[неметали]] од кои најмногу се експлоатираат фалспадот и калциум-карбонатот. На овие балкански простори, Струмица најмногу била позната по трговските врски со најголемите прометни центри во тоа време, а така останува и денес бидејќи во струмичките дуќани може да се купат најразновидни производи од домашно и од странско производство. Тоа е така поради самата местоположба на Струмичкиот регион, односно на само неколку километри од границите помеѓу [[Грција]] и [[Бугарија]]. === Земјоделство === Пресудно значење за развојот на интензивното [[земјоделство]] во [[Струмичка Котлина|Струмичката Котлина]] имаат [[вештачко езеро|вештачките езера]] и [[систем за наводнување|системите за наводнување]]. Со нивната изградба регионот стана најголем производител на ран и индустриски [[зеленчук]] во [[Република Македонија]]. Струмица е центарот на пространата богата [[Струмичка Котлина]]. Овде се одгледуваат [[афион]], [[памук]], [[тутун]], [[сусам]], [[кикирики]] и [[анасон]] (ретка земјоделска култура која се употребува за производство на познатиот македонски пијалак - [[мастика]]). Сето ова дава можност за развој на текстилната и прехранбената индустрија во Струмица. На овие површини најзастапени се житните ([[пченица]], [[јачмен]], [[пченка]]) како и градинарските и раноградинарските култури ([[пипер]], [[домат]], [[бостан]], [[зелка]], [[краставица]],[[компир]] и др.). Постојат и 3 поголеми капацитети за преработка на градинарски производи, 4 преработувачки капацитети за мелење на житни култури, едно претпријатие за откуп и ферментација на [[тутун]] и околу 40 претпријатија кои се занимаваат со продажба на репроматеријали за земјоделието. Во [[Општина Струмица]] постојат 2 земјоделски пазари за продажба на земјоделски производи на мало и еден пазар за продажба на земјоделски производи на големо во чиј состав е и добиточниот пазар.[[Податотека:Пазарот Глобал Струмица.jpg|thumb|right|Глобал Струмица]] === Производствени фабрики === Во градот работат повеќе [[Индустрија|индустриски]] капацитети коишто вработуваат голем број на работници. Најуспешни индустриски капацитети се текстилните индустрии ''АД „Единство“'', ''АД „Герас Цунев“'' и фабриката за санитарна керамика „[http://www.sankeram.com.mk/ Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070930085614/http://www.sankeram.com.mk/ |date=2007-09-30 }}“, рудникот за момирок и [[калциум карбонат]] „[http://www.sankeram.com.mk/ Огражден] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070930085614/http://www.sankeram.com.mk/ |date=2007-09-30 }}“, „ЗИК Грозд“ (познат по квалитетната „струмичка мастика“) и др. кои ги пласираат своите производи и на странските пазари како [[САД]], [[Русија]], сите држави од поранешна [[Југославија]], [[Германија]], [[Австрија]], [[Бугарија]] и др. Во поново време се забележува голем развој на малостопанството, а застапени се и странските вложувања, пред сѐ од соседна [[Грција]]. == Географија == [[Податотека:Плоштад Гоце Делчев Струмица (3).jpg|thumb|right|Фонтана во центарот на градот]] === Планини === Струмичкиот Регион е опкружен со планините [[Беласица]], [[Огражден]] и [[Еленица]]. Конфигурацијата на овие планински венци е таква што на котлината и даваат форма на голем неправилен триаголник. [[Беласица]] се наоѓа југоисточно од Струмица со највисок врв [[Радомир (врв)|Радомир]] 2029 m. Се протега во правец исток-запад со должина од над 70&nbsp;км. Таа е една од најстарите [[планина|планини]] не само во [[Македонија]], туку и на [[Балкански Полуостров|Балканскиот Полуостров]]. На Беласица се наоѓа тромеѓата меѓу државните граници на [[Република Македонија]], [[Бугарија]] и [[Грција]]. [[Огражден]] се наоѓа североисточно од Струмица со највисок врв 1744 m. [[Еленица]] се наоѓа западно од Струмица со највисок врв 970 m. === Клима === [[Податотека:Strumica X (16).JPG|лево|мини|332x332пкс|Центарот на Струмица]] Во [[Струмичка Котлина|Струмичката Котлина]] се мешаат видоизменета средоземна [[клима]] чиј целосен продор од [[Егејско Море|Егејското Море]] го стопира венецот на планината [[Беласица]], и континентална [[клима]] чие влијание значително го намалуваат планините [[Огражден]] и [[Плачковица]]. [[Клима]]та во Струмица и Струмичко се одликува со релативно благи [[зима|зими]], со долги суви [[лето|лета]] и со високи средни дневни [[температура|температури]]. Меѓутоа, во зима топломерот може да се спушти и до -20 степени, а во лето топломерот знае да покаже и до 40 степени. [[Пролет]]та и [[есен]]та се пријатни во Струмица, но мошне кратки. Просечните врнежи од околу 600 литри на м2 годишно се со средоземен режим, со максимум во месеците [[ноември]] и [[декември]] и минимум во [[август]] и [[септември]]. Годишно, во Струмица има околу 230 [[сонце|сончеви денови]], сончевиот сјај трае просечно 2.377 часа годишно, [[магла]] во просек има најмногу дваесетина дена а исто така се јавуваат и [[ветер|ветришта]] кои дуваат од сите правци. Од нив најизразен е северозападниот, кој најмногу го има во јули, како и северозападниот кој е пролетен, а поретки се северецот и јужниот [[ветер]]. === Почва и релјеф === Според составот и одликите на [[почва]]та, во овој регион се среќаваат повеќе почвени типови. [[Скалетна почва|Скалетните почви]] се најраспространети во планинскиот дел (во периферните делови на [[котлина]]та), по нив доаѓаат делувијалните наноси, [[солени почви|солените почви]] и врбеницата, а во низинскиот и централниот дел на [[котлина]]тасе наоѓаат [[алувијални почви|алувијалните почви]]. Тие зафаќаат околу 11.520 хектари и како најплодни претставуваат еден од основните фактори за развиеното [[земјоделство]] во подрачјето. Целокупниот Струмички регион е поделен на ридско планински во кој се застапени скалестите и рамничарски почви, како и алувијалните, смолниците, гајњачите и карбонатните видови почви. Поголем дел односно 46% од обработливите површини припаѓаат на рамничарскиот релјефен дел кои се наоѓаат на надморска височина од 250 – 300 м и се од првостепено значење за земјоделството во регионот. Тоа се површините покрај речното корито на реките [[Струмица (река)|Струмица]], [[Тркања]] и [[Крива Река]]. Останатите 52% од површините припаѓаат на падинскиот дел, а 2% на ридскиот релјефен дел. Ваквата бонитетна и почвена одлика на Струмичкиот регион го определува и начинот на користење на земјиштето од страна на земјоделските субјекти, така што од вкупната земјоделска површина од 32.319 ха, 87% припаѓаат на оброботливите површини каде доминираат ораниците и бавчите. Поволната [[клима]] и квалитетната [[почва]] во [[Општина Струмица|Струмичкиот регион]] претставуваат најголем стопански потенцијал. Иако од период до период доаѓа до промени на сеидбените структури, односно до поголема или помала застапеност, па и отфрлање на одредени [[земјоделство|земјоделски култури]], подрачјето е едно од најактивните земјоделски региони на [[Балкан]]от. Така, пред седумдесеттите години подрачјето било најголем производител на житарици и на индустриски култури, главно [[афион]], [[памук]], [[тутун]], [[сусам]], [[шеќерна репка]] итн., но со изградба на вештачките езера ''„Турија“'' и ''„Водоча“'' како и системите за наводнување, сеидбените планови рапидно се промениле во корист на многу подоходовните рани, средни и доцни градинарски култури, кои се одгледуваат за свежа консумација и за преработка во индустриските капацитети. Речиси целата површина на [[Струмичкото Поле]] е педолошки испитано. Од овие површини, 26&nbsp;165 ха се погодни за наводнување, а се покриени со алувијални и дилувијални наноси. Скалестите почви најраспространети се во планинскиот дел, односно во периферните делови на котлината. Во низинскиот и средишниот дел на котлината најмногу ги има алувијалните почви. Тие зафаќаат околу 11&nbsp;520 ха и како најплодни, претставуваат еден од основните фактори за развој на земјоделското производство. == Општина Струмица == {{Главна|Општина Струмица}} [[Податотека:Strumica X (28).JPG|thumb|right|250px|[[Собрание на Општина Струмица]]]] Во центарот на градот се наоѓа општинската самоуправа, позната како ''Градско собрание'', којашто ги носи градските и општинските одлуки. Струмица е седиште на општината [[Општина Струмица|Струмица]], којашто опфаќа 25 населени места и брои 54&nbsp;676 жители. Населени места во Општина Струмица се: градот Струмица и селата: [[Баница]], [[Банско]], [[Белотино]], [[Вељуса]], [[Водоча]], [[Габрово]], [[Градско Балдовци]], [[Дабиље]], [[Добрејци]], [[Дорломбос]], [[Злешево]], [[Костурино]], [[Куклиш]], [[Мемешли]], [[Муртино]],[[Орманли]], [[Попчево]], [[Просениково]], [[Раборци]], [[Рич]], [[Сачево]], [[Свидовица]], [[Три води]] и [[Чепели]]. Актуелен градоначалник на [[Општина Струмица]] е г. Петар Јанков. == Инфраструктура == Струмица е меѓу првите градови во [[Македонија]] која се развива како на културен така и на економски план. === Водоснабдување === Состојбата на постојната водоводна мрежа е релативно задоволителна. Со средствата од програмата МЕАП се обезбедува водовод до населените места и промена на застарената водоводна мрежа во градот. За потребите на градот Струмица, изграден е водоснабдителен систем кој користи површинска вода од акумулацијата [[Турија]]. Водоводната мрежа во градот Струмица се состои од 2 висински зони (ниска и висока). Ниската зона покрива 90% од урбаната површина, а ниската зона 10%. Во градот на повисоките места вода се обезбедува со пумпни станици. Во фабриката за вода освен вообичаениот процес на обработка на водата за пиење исто така се врши и озонирање на водата сè со цел да се обезбеди квалитетна вода за пиење. === Сообраќај === [[Податотека:Подземен премин во Струммица.jpg|thumb|right|250px|Подземен премин во Струмица]] Транспортот во Струмица најмногу е регулиран од страна на ДОО Струмица Експрес која ги одржува сите линии во земјата. Исто така, освен во Македонија има пуштено директна линија и до [[Софија]], [[Белград]], [[Солун]] итн. Поволната географска положба, воедно и добрата пристапност на Струмичкиот регион од сите страни, му даваат на регионот особена важност во Република Македонија. Низ него поминува најважниот магистрален пат М6, кој регионот го поврзува со останатиот дел од Републиката, како и со [[Република Бугарија]] и [[Република Грција]]. Повеќето регионални и локални патишта што ја шараат територијата на регионот, поврзувајќи ги сите населени места во него, истиот го прават несомнено важен земјоделско индустриски центар во државата. == Телекомуникации == Телекомуникациската мрежа во струмичкиот регион е доста развиена и ја покрива речиси целата територија на регионот. Реализацијата на телефонските приклучоци и останатите телекомуникациски услуги ги врши [[Македонски Телеком|АД Македонски Телеком]] со подружница Струмица со најсовремена телекомуникациска мрежа. Територијата на струмичкиот регион е покриен и со мрежа на мобилна телефонија, со достапност до трите мобилни оператори [[Т-Мобиле Македонија]], [[Космофон]] и [[ВИП]]. == Образование == [[Податотека:Secondary commune school Jane Sandanski -Strumica.jpg|thumb|right|250px|[[СУ „Јане Сандански“ - Струмица|СУ „Јане Сандански“]]]] [[Општина Струмица|Струмичката општина]] се вбројува меѓу општините со развиена образовна мрежа. На подрачјето делуваат 13 централни и основни училишта со шеесетина подрачни училишта и блиску 600 наставници. Овие училишта се распоредени речиси во сите населени места и во нив секоја година се запишуваат по скоро 11.000 ученици. Во Струмица има отворено основни и средни училишта, како и високообразовни установи. * [http://fon.edu.mk/ Првиот Приватен Универзитет ФОН] има свои дисперзирани студии и тоа: [http://fon.edu.mk/content.aspx?cid=27&ln=mk Факултет за правни науки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110903130641/http://www.fon.edu.mk/content.aspx?cid=27&ln=mk |date=2011-09-03 }}, [http://fon.edu.mk/content.aspx?cid=32&ln=mk економски науки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110903130647/http://www.fon.edu.mk/content.aspx?cid=32&ln=mk |date=2011-09-03 }}, [http://fon.edu.mk/content.aspx?cid=29&ln=mk Филолошки науки] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20101105013137/http://fon.edu.mk/content.aspx?cid=29&ln=mk |date=2010-11-05 }} и [http://fon.edu.mk/content.aspx?cid=30&ln=mk Факултет за детективи и безбедност] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110903131112/http://www.fon.edu.mk/content.aspx?cid=30&ln=mk |date=2011-09-03 }} * Дисперзирани студии од областа на земјоделието во склоп на државниот [[Универзитет Гоце Делчев|универзитет „Гоце Делчев"]] од [[Штип]]. * Дисперзирани студии по [[информатика]] во склоп на [[Универзитет Гоце Делчев|универзитетот „Гоце Делчев"]] од [[Штип]]. * Дисперзирани студии од Економскиот факултет во склоп на [[Универзитет Гоце Делчев|универзитетот „Гоце Делчев"]] од [[Штип]]. * Дисперзирани студии од Факултетот за образовни науки во склоп на [[Универзитет Гоце Делчев|универзитетот „Гоце Делчев"]] од [[Штип]]. * Средни училишта се: [[СУ „Јане Сандански" - Струмица|Јане Сандански]], [[СУ „Никола Карев" - Струмица|Никола Карев]], [[ДЗПУ „Димитар Влахов" - Струмица|Димитар Влахов]]. * Основните училишта се: [[ОУ „Сандо Масев" - Струмица|Сандо Масев]], [[ОУ „Видое Подгорец" - Струмица|Видое Подгорец]], [[ОУ „Никола Вапцаров" - Струмица|Никола Вапцаров]] и [[ОУ „Маршал Тито" - Струмица|Маршал Тито]]. == Населби и маала == * [[Бежанска маала (Струмица)|Бежанска Маала]] * [[Турска маала (Струмица)|Турска Маала (Маџир Маало)]] * [[Карпош (населба во Струмица)|Карпош]] * [[Орта маала (Струмица)|Орта Маала (Варош)]] * [[Чифлиганска маала (Струмица)|Чифлиганска Маала]] * [[Бабјак (населба во Струмица)|Бабјак]] == Култура == [[Податотека:Човек под маска.jpg|thumb|right|150px|[[Споменик „Струмичанка под маска“ - Струмица|Споменик „Струмичанка под маска“]], посветен на [[Струмички карневал|Струмичкиот карневал]]]] ;Музеи и галерии * [[Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј во Струмица]] * [[Галерија на икони (Струмица)|Галерија на икони]] во црквата „Св. 15 тивериополски маченици“ ;Редовни настани * [[АСТЕРФЕСТ|Меѓународен филмски фестивал АСТЕРФЕСТ]], кој традиционално се одржува кон крајот на мај при што се доделуваат награди на странски и домашни филмски автори за кратки/документарни филмови. * [[Струмички карневал|Струмичкиот карневал]] кој се одржува секоја година 40 дена пред големиот христијански празник [[Велигден]], во вторникот по [[Прочка]]; * [[Фестивал на камерен театар „Ристо Шишков“]] кој започнува на 8 [[септември]], а бројот на театарски претстави и времетраењето на фестивалот се менуваат секоја година. * [[Меѓународна ликовна колонија - Струмица|Меѓународната ликовна колонија]], која се одржува секоја година од 1 до [[20 август]], а во секоја нејзина сесија во просек, работат по дваесетина ликовни творци, претставници на различни културни средини и ликовни тенденции, правци и преокупации. *Фестивал „Струмица Опен“ — манифестација на која присуствуваат познати музички икони, ликовни уметници и поети. == Знаменитости == === Манастирски комплекси === {{Главна|Струмичка епархија}} [[Податотека:Црква Свети Леонтие Водоча.jpg|thumb|right|250px|Црква Свети Леонтие Водоча]] * Манастир [[Манастир „Св. Леонтие“ - Водоча|„Св. Леонтие“]] - [[Водоча]] * Манастир [[Манастир „Св. Богородица“ - Вељуса|Св. Богородица Елеуса]]-[[Вељуса]] === Арехолошки наоѓалишта === [[Податотека:North Czar's Tower in Strumica, Macedonia.jpg|thumb|right|250px|Цареви кули]] [[Податотека:Roman Bath Bansko RMacedonia.jpg|thumb|right|250px|Римска терма во Банско]] [[Податотека:Amphitheatre in Strumica.jpg|thumb|right|250px|[[Струмички амфитеатар]]]] * [[Орта џамија]]; * [[Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“|Црква „Св.Петнаесет тивериополски маченици“]]; * [[Струмичко кале|Цареви кули]]; * [[Струмин гроб]] кај [[Баница]]. * [[Спомен костурница (Струмица)|Спомен костурница]] * [[Градиште (Банско)]] === Природни реткости === * Водопадот кај [[Габрово]] * [[Колешински Водопад]] * [[Смоларски Водопад]] == Спорт == Спортот во Струмичкиот регион има подолга традиција и бележи врвни остварувања, а Струмица важи за еден од најголемите спортски градови во земјата и за расадник на млади таленти. Низ историјата ќе биде запаметено дека во [[1986]] година Струмица беше домаќин на ''II Олимпијада на училишните спортови'' на која учествувале околу 2.400 спортисти, а во [[1994]] година беше организиран првиот меѓународен официјален спортски натпревар во самостојна [[Македонија]], односно квалификациите за европското јуниорско првенство во ракомет, кога се сретнаа репрезентациите на [[Македонија]], [[Швајцарија]] и [[Норвешка]]. === Фудбал === [[Фудбал]]от во Струмица е еден од најпопуларните спортови помеѓу младината. Првата топка во Струмица била донесена во [[1914]] година. На [[13 август]] [[1922]] година бил формиран фудбалскиот клуб [[ФК Беласица]], а во [[1923]] на 13 февруари година бил формиран фудбалскиот клуб [[ФК Тиверија]]. Фудбалските клубови од Струмица ([[ФК Беласица]] и [[ФК Тиверија]]) кои сега настапуваат во Прва односно Третата македонска фудбалска лига, докажале дека можат да создадат многу добри фудбалери. Така на пример, овде спаѓаат македонскиот стручњак [[Благоја Истатов]], потоа [[Горан Пандев]] ([[ФК Наполи]]), [[Васил Рингов]], [[Ацо Стојков]], [[Зоран Балдовалиев]], [[Горан Мазнов]], [[Роберт Попов]], [[Горан Попов]], [[Игор Ѓузелов]] итн. === Кошарка === Како фудбалот, така и кошарката е еден од најомилените спортови во Струмица. Кошаркарскиот клуб [[КК Струмица]] порасна во еден од најдобрите клубови во [[Македонија]], притоа освојувајќи ја шампионската титула во [[2007]] година. За жал клубот повеќе не постои. Од клубовите кои настапуваат во сениорска и младинска конкуренција вреди да се споменат КК Ролинг 08, КК Милениум, КК Горани Баскет, КК АБА Струмица и КК Феликс. Во летото 2012 година, Милениум, АБА Струмица, Феликс и Горани Баскет одлучија да се спојат и се создаде нов клуб '''Струмица''', кој е легален наследник на КК Милениум. Еден од најпознатите кошаркари од Струмица е [[Влатко Илиевски]]. === Одбојка === Одбојката во Струмица според многумина најмногу придонела за цела [[Македонија]]. Така најпознати одбојкари од Струмица се [[Кире Ричлиев]] (сега тренер на македонската репрезентација), [[Хари Наковски]], [[Атанас Милев]], [[Зоран Русоманов]], [[Никола Донев]] итн. [[ОК Струмица]] била шампион на [[Македонија]] и многукратен вицешампион заедно со [[ОК Македонија]] веднаш зад скопскиот [[Фершпед Работнички]]. [[Никола Донев]] струмичанец, прв [[одбојкар]] од Македонија кој има играно на светско првенство, еден од најдобрите одбојкари на Македонија на сите времиња, репрезентативец на [[Југославија]], вбројувајќи се помеѓу [[Трифке Трифуновски]], [[Александар Тасевски]], [[Горан Србиновски]], [[Владимир Богоевски]] и [[Горан Јанков]]. [[Податотека:Statue of Tsar Samuel - Strumica (1).jpg|алт=Споменик на Цар Самоил во градскиот парк|мини|225x225пкс|Споменик на [[Цар Самоил]] во градскиот парк]] == Збратимени градови со Струмица == * {{знамеикона|Iceland}} [[Рејкјавик]], [[Исланд]] * {{знамеикона|Italy}} [[Пјаченца]], [[Италија]] * {{знамеикона|Slovenia}} [[Копер]], [[Словенија]] * {{знамеикона|Poland}} [[Грујец]], [[Полска]] * {{знамеикона|Russia}} [[Електростаљ]], [[Русија]] == Личности == {{Главна|Список на луѓе од Струмица}}'''Познати личности од Струмица и струмичко:'''[[Податотека:BorisTrajkovski2.jpg|thumb|right|150px|[[Борис Трајковски]], втор претседател на Македонија]] [[Податотека:Pandev Lazio allenamento.JPG|thumb|right|150px|[[Горан Пандев]], фудбалер]] {{Div col|cols=2}} * [[Баба Ванѓа]] (1911-1996) - гатачка * [[Благој Јанков - Мучето]] (1911-1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Јелка Јанкова]] (1920-1975) — учесник во НОВ на Македонија * [[Кумјанија Јанкова]] (1887-) — учесник во НОВ на Македонија, мајка на Благој Јанков * [[Ана Арапова]] (1920-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Белева (Струмица)|Зора Белева]] (1924-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Бишева]] (1914-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Параскева Бишова]] (1917-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Аница Боцинова]] (1919-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванѓа Брдарова - Беќарова]] (1921-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Донкова|Вера Костова Донкова]] (1916-) учесник во НОВ на Македонија * [[Каљопа Грчева]] — учесник во НОВ на Македонија. * [[Санка Апостолова]] — учесник во НОВ на Македонија. * [[Зора Поп-Стојанова]] — учесник во НОВ на Македонија. * [[Мара Рајшиќ]] — учесник во НОВ на Македонија. * [[Гунче В‘лчева|Гунче Иванова В‘лчева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванѓа Витанова|Ванѓа Кирова Витанова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Анка Вучкова|Анка Тимова Вучкова]] — учесник во НОВ на Македонија и носител на Орден заслуга за народ III ред и Медал за храброст * [[Стојанка Вучкова|Стојанка Тасова Вучкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Тина Гунчева - Миљова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Комјанија Захова|Комјанија Манасиева Захова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Виолета Захова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Тинка Зеленкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Илиева|Нада Попниколова Илиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Караманова]] (р.1921-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Караманова]] (р.1903-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Павлина Караманова-Маркова]] (р.1918-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ирина Каранфилкова]] (р.1885-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Невена Карасулиева]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Комарова|Василка Стоева Комарова]] (р.1908-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Дана Крстева|Дана Аризанова Крстева]] (р.1926) — учесник во НОВ. * [[Видое Подгорец]] (1934-1997) - писател * [[Гоце Арнаудов]] (1954-2011) - пејач на народни песни * [[Горан Пандев]] (1983-) - македонски фудбалер * [[Борис Трајковски]] - претседател на [[Република Македонија|Македонија]] * [[Киро Стојанов]] - римокатолички бискуп на [[Скопска бискупија|Скопската бискупија]] * [[Зоран Заев]] - политичар * [[Никола Донев]] - одбојкар * [[Зоран Маџиров]] - музичар * [[Коста Мазнејков]] - револуционер * [[Коста Пеев]] - славист и македонист * [[Мите Грозданов]] - глумец * [[Лазар Бараков]] - глумец * [[Влатко Илиевски]] - кошаркар * [[Перо Христов]] - пејач на народни песни * [[Сузана Гавазова]] - пејачка на народни песни * [[Ристо Шишков]] - глумец * [[Бранко Бенинов]] - глумец * [[Горан Тренчовски]] - режисер * [[Георги Божинов]] - сликар * [[Зоран Балдовалиев]] - фудбалер * [[Роберт Попов]] - фудбалер * [[Игор Ѓузелов]] - фудбалер * [[Кире Ричлиев]] - одбојкар * [[Митко Циев]] - одбојкар * [[Петар Настев]] - кошаркар * [[Никола Маџиров]] - поет * [[Киро Донев]] - писател * [[Васил Рингов]] - фудбалер * [[Благоја Истатов]] - фудбалски голман * [[Душан Џамоња]] - уметник * [[Евангелос Кукудеас]] - грчки револуционер * [[Димитриос Цицимис]] - грчки револуционер и деец * [[Димитрис Семсис]] - грчки музичар * [[Мануш Георгиев]] - македонски револуционер и деец {{Div col end}}'''Личности починати во Струмица и Струмичко:''' * [[Голуба Брашнарска|Голуба Брашнарска - Буба]] - учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], загинала во борбите за [[ослободување на Струмица]] == Белешки == {{reflist}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Strumica}} * [http://www.strumica.gov.mk/ Официјално мрежно место] * [http://www.strumicanet.com/ Радио СтрумицаНет] * [http://www.strumicadenes.mk Струмица Денес] * [http://www.strumickikarneval.com/ Струмички карневал] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110830013536/http://strumickikarneval.com/ |date=2011-08-30 }} (Официјално мрежно место) * [http://www.promoidea.org.mk PROMOidea Center for development and promotion] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130406065129/http://www.promoidea.org.mk/ |date=2013-04-06 }} {{Градови во Република Македонија}} {{Општина Струмица}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Струмица| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] 6zmexiwnozgio3jrls6bwx5cpwyh398 0 2051 5628924 5627013 2026-09-15T13:13:58Z Forbidden History 89259 /* Познати личности */ 5628924 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Град Скопје}} {{Инфокутија Населено место |name =Скопје |settlement_type = [[Главен град|Главен]] [[Список на градови во Македонија|град]] |website = |image_skyline =Skopje landmarks.jpg |image_caption =<center>Од горе надолу, од лево кон десно: [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] • [[Македонски народен театар]] • [[Сули ан]] во [[Стара скопска чаршија|Старата чаршија]] • [[МРТВ]] • [[Порта „Македонија“]] • [[Воин на коњ (Скопје)|Воин на коњ]] • [[Скопско кале]]</center> |imagesize =250px |image_flag =|flag_link= |image_shield = |shield_link= |image_map = {{ Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q384"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=11|frame-lat=42|frame-long=21.433|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q384|title=Скопје}} <!-- Остави простор помеѓу "{{" и "Maplink", а во "ids" додај го "id" за други градови со Json проблем. Копирај го целиот "|raw:" после "|frame:"--> |subdivision_type =[[Список на држави во светот|Земја]] |subdivision_name =[[Македонија]] |subdivision_type1 =[[Региони во Македонија|Регион]] |subdivision_name1 = [[Скопски Регион|Скопски]] |subdivision_type2 =Општ. целина |subdivision_name2 =[[Град Скопје]] |subdivision_type3 =[[Општини во Македонија|Општини]] |subdivision_name3 = [[Општина Аеродром|Аеродром]], [[Општина Бутел|Бутел]], [[Општина Гази Баба|Гази Баба]], [[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]], [[Општина Карпош|Карпош]], [[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]], [[Општина Сарај|Сарај]], [[Општина Центар|Центар]], [[Општина Чаир|Чаир]], [[Општина Шуто Оризари|Шуто Оризари]]. |government_type = |governing_body = |leader_title =[[Градоначалник на Град Скопје|Градоначалник]] |leader_name =[[Орце Ѓорѓиевски]] ([[ВМРО-ДПМНЕ]]) |area_magnitude = |area_total_km2 =571.46 |area_urban_km2 =337.80 |area_metro_km2 =1854.00 |population_as_of =2021 |population =422.540 |population_footnotes =<ref name="макстат база 2021">{{нмс | author= | title=Вкупно резидентно население, домаќинства и станови во Република Македонија по населени места, Попис, 2021 | url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1501P21.px/table/tableViewLayout2/ | archiveurl= | work= | publisher=[[Државен завод за статистика]] | archivedate= | date= | accessdate= 26 септември 2024}}</ref> |population_density_km2 =auto |population_demonym=скопјанец, скопјанка, скопјани<ref>{{ОДРМЈ|Скопје}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Скопје}}</ref> |timezone =[[средноевропско време|CET]] |utc_offset =+1 |timezone1_DST =[[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset1_DST =+2 |latd =42|latm =0 |lats =|latNS =N |longd=21|longm=26|longs=|longEW=E |pushpin_map =Македонија |map_caption =Местоположба на Скопје во [[Македонија]] |coordinates_type =type:city(650,000)_region:MK |coordinates_display =inline,title |elevation_m =240 |postal_code_type =Пошт. бр. |postal_code =1000 |area_code =+389 02 |blank_name_sec1 = Рег. таб. |blank_info_sec1 =SK |blank_name_sec2 = [[Светец заштитник|Светица заштитничка]] |blank_info_sec2= [[Пресвета Богородица]] |blank1_name=[[Индекс на човековиот развој]]|blank1_info=0.802<ref>{{Наведено списание|date=2023-09-27|title=List of regions of North Macedonia by Human Development Index|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_regions_of_North_Macedonia_by_Human_Development_Index&oldid=1177298913|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> {{fontcolor|Darkgreen|Многу Висок}}|population_metro=607.007|population_metro_footnotes=<ref name="макстат база 2021"/>|population_density_metro_km2=auto}} '''Скопје''' — [[главен град|главен]] и најголем град во [[Македонија]], кој воедно претставува административен, политички, стопански, културен, образовен и научен центар. Се наоѓа во северниот дел на државата, а во средишниот дел на [[Балкан|Балканскиот Полуостров]] распространет на бреговите на реката [[Вардар]]. [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] се наоѓа крај реката [[Вардар]]. [[Македонски народен театар]] се наоѓа на булевар [[Свети Климент Охридски|Св. Климент Охридски]]. [[Сули ан]] е тој сарај, кој се наоѓа во [[Стара скопска чаршија|Старата чаршија]] во Скопје. [[Македонска радиотелевизија|МРТВ]] е приватна телевизиска станица во Македонија, а потоа [[Порта Македонија|Порта „Македонија“]], [[Воин на коњ (Скопје)|Воин на коњ]] и [[Скопско кале]] се наоѓаат. Подоцна во 84 или 85 година царот [[Домицијан]] основал колонија [[Скупи|Флавија Скупи]], град со римски самоуправни права кој бил најголем на просторот од [[Солун]] на југ до [[Дунав]] на север. Во тоа време Скопје доживува голем развој и станува град со свој бискуп. Во Втората светска војна Скопје повторно е окупирано од Бугарија, сојузник на [[нацистичка Германија]]. На [[22 април]] [[1941]] година бугарската Петта армија го окупира Скопје и остана во градот сè до [[9 септември]] [[1944]] година. На [[13 ноември]] 1944 година борците од 42-та и 50-та народноослободителна дивизија на македонската војска и 16-та македонска бригада го ослободуваат Скопје од германската фашистичка окупација. Скопје е [[Градови во Македонија|прв по големина град]] во Македонија според бројот на жители ([[2015]] г.). На 6 август 2016 година Скопскиот Регион го зафати големо [[Невреме во северозападна Македонија 2016|невреме]], што резултира со силен ветар и полави. Во невремето животот го загубија 22 лица. == Име == [[Податотека:Arheo Museum of Macedonia (12).JPG|мини|лево|Зградата на [[Археолошки музеј на Македонија|Археолошкиот музеј]] и [[Државен архив на Македонија|Државниот архив]]. Во преден план е [[Мост на цивилизациите|Мостот на цивилизациите]] кој води до зданието.]] Градот Скопје во текот на своето постоење во зависност од историските прилики бил именуван со различни имиња. Античкото име е [[Скупи]] ([[латински јазик|латински]]: ''Scupi'').<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://skopje.com/page.php?id=48 |title=Податоци за Скопје |accessdate=2010-11-24 |archive-date=2011-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110202164720/http://skopje.com/page.php?id=48 |url-status=dead }}</ref> Името на градот Скопје има различна [[транскрипција (лингвистика)|транскрипција]] на различни јазици и култури. Градот е познат како Shkupi (Шкупи) на [[албански јазик|албански]], Скопље/ Skoplje на [[српски јазик|српски]]/[[хрватски јазик]], Scupi (Скупи) на [[латински јазик|латински]], Скопье на [[руски јазик|руски]], Skopiye (Скопије) на [[Ромски јазик|ромски]], Σκόπια (Скопија) на [[грчки јазик|грчки]], Skopje на [[романски јазик]], Üsküp (Ускуп) на [[турски јазик|турски]], итн. Во византиските документи градот е забележан како Скопија, а [[Словени]]те го означувале и како Скопiе, Скопје, Скопље. За време на владеењето на цар [[Самоил]], Скопје станува дел од [[самоилово царство|Самоиловото Царство]]. Во подоцнежниот период градот потпаѓа под власт на [[Византија]], [[Бугарија]] и [[Србија]], а на [[19 јануари]] [[1392]] градот го зазеле [[Османлии]]те и го добил името Ускуп (Üsküp). == Историја == === Праисторија и антички период === Најстарите сведоштва и археолошки пронајдоци тврдат дека Скопје е населен уште од 4000 г.п.н.е.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=46 |title=архивски примерок |accessdate=2009-01-01 |archive-date=2009-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090512232543/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=46 |url-status=dead }}</ref> Скопје за првпат во документи се споменува од [[Клавдиј Птоломеј]] под древното име [[Скупи]]. Името Скупи (колиба, засолниште, стреа) за првпат се јавува кај [[Пајонци|пајонското]] племе [[Агријани]] (Граи), кои живееле на овие простори. Според историските податоци, во времето на царот [[Октавијан Август]], од 13 до 11 година пред нашата ера, Скупи од логор ([[каструм]]) на двете македонски легии - 5-та македонска и 4-та скитска легија прераснал во [[град]]. Подоцна во 84 или 85 година царот [[Домицијан]] основал колонија [[Скупи|Флавија Скупи]], град со римски самоуправни права кој бил најголем на просторот од [[Солун]] на југ до [[Дунав]] на север. Во тоа време Скопје доживува голем развој и станува град со свој бискуп. === Средновековна историја === [[Податотека:Fortaleza de Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 88.JPG|мини|лево|[[Скопско кале|Скопското кале]]]] За првпат градот е разурнат во катастрофалниот земјотрес на [[28 април]] [[518]] година. По земјотресот Скупи веќе не се споменува, а скопската котлина добива нов град со името „Јустинијана Прима“. На 16 април 1346 година во Скопје [[Стефан Душан]] бил крунисан за цар во присуство српскиот патријарх Јоаникиј и во него го донел познатиот Душанов законик. === Османлиски период === Градот потпаѓа под османлиска власт во 1392 година и набргу Скопје добива турско ориентално обележје. Во [[1555]] година градот повторно е разурнат од катастрофален земјотрес, но набрзо е обновен и станува турско воено упориште. Стопански брзо се развива особено во XVI и XVII век кога после Цариград станал еден од најразвиените и најголеми градови во европскиот дел на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]], како и значаен занаетчиски и трговски центар. За сместување на трговците и нивната стока биле подигнати повеќе [[карвансарај|карвансараи]] и [[ан]]ови како Куршумли-ан, Сули-ан, Капан-ан и др. Патописецот [[Евлија Челебија]] ја споредил скопската чаршија со таа во [[Цариград]]. Според него во 1660-61 Скопје имало 12.000 куќи со околу 60.000 жители, потоа 2.150 дуќани, еден безистен, 70 јавни амами (бањи), 120 џамии, повеќе беговски конаци и сараи. Трговските карвани редовно одржувале врски со [[Солун]], [[Белград]] и [[Дубровник]].<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> За скопската чаршија [[Евлија Челебија|Евлија Челевија]] запишал: : „''Таа [чаршијата] брои 2.150 дуќани. Тука има [[плоштад]]и и [[пазар]]и, со [[свод]]ови и [[Купола|куполи]]. Од сите најубави се: чаршијата на безазите (памучни ткаенини), чадорџиите, папуџиите, бојаџиите и ткајаџиите (капи). Тоа се големи чаршии изработени по план. Сокаците им се чисти и калдрмисани. Секој дуќан го красат [[зумбул]]и, [[Темјанушка|темјанушки]], [[Роза|рози]], [[босилек]], [[јоргован]] и [[Лилјани|крин]] во вазни и саксии. Тие со својата миризба просто го опиваат мозокот на посетителите и трговците. Тука има образовани и многу чесни луѓе. За време на летните жеги сиот скопски пазар личи на багдадските сенки, зашто сите негови чаршии се со наткривени капаци и сводови како во [[Сараево]] и Халеп.''“ На [[25 октомври|25]] и [[26 октомври]] [[1689]] година градот го освоил [[Австрија|австрискиот]] [[генерал]] [[Силвио Пиколомини]] кој подоцна го запалил Скопје поради [[епидемија]] на [[чума]] и за да не им остави ништо на непријателите. Градот горел цели два дена и бил скоро целосно уништен.<ref>{{Цитирање | last=Поњавиќ | first=Кики Мангова | title=Пиколомини и Скопје - градот феникс | newspaper=Утрински весник | issue=3118 | date=26 октомври 2009 | year=2009 | url=http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=575E0685BBFCB54182D35C72AB491374 | accessdate=2010-04-20 | archive-date=2011-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110709084637/http://www.utrinski.com.mk/?ItemID=575E0685BBFCB54182D35C72AB491374 | url-status=dead }}</ref> Голем дел од населението го напуштило градот, при што едни, главно [[Турци]] се населиле дури во [[Цариград]] каде го основале Ускуб Маалото, а други најголем дел [[Македонци]] се придружиле на миграцискиот бран на Арсение Црноевиќ и се отселиле далеку на север во [[Панонска Низина|Панонската Низина]]. Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, градот Скопје го сочинувале 46 маала. Пет маала биле целосно христијански: Суќутли, Кади Чаирли, Булбул Заим, [[Ново Маало|Јени Маало]] и [[Топанско Поле|Топхане]]. 19 маала биле мешани со христијанско и муслиманско население: Џами Атик, Ине Бег, Ибни Омер, Хаџи Балабан, Егит Паша, Џедид Иса-Бег со шеик Рамазан, Хаџи Јонус, Капуџи Хамза, Искендер Гази, Ибни Коџаџик, Кебир Мехмед Челеби, Ибни Мухтесеб, [[Пајко Маало|Ибни Пајко]], Хаџи Лала, Дубаг Шахин, Ќатиб Шахин, Дервишан, Гази Ментеш и Хараџи Салахедин. Додека пак останатите 22 маала биле чисто муслимански: [[Скопско Кале|Кале]], Хоџа Шемс, Мурадије, Ибни Чини, Худаверди, Ибни Меџри, Хатунџиклер, Исакие, Хаџи Гази, Хаџи Таџедин, Кара Капуџу, Хаџи Мудидин, Касим Гази, Исмаил Војвода, Емир Хоџа, Хазнедар Исмаил, Ибни Шахин, Хаџи Касим, Уруч Паша, Пазар Баши, Мухидин Челеби и Хаџи Хајредин. Во овој период во градот Скопје биле забележани 1.230 муслимански домаќинства и 578 христијански домаќинства. Во 1832/33 година биле родени 556 новороденчиња во градот, а вкупното население достигнувало и до 10.262 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на христијанското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2021|location=Скопје}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на муслиманското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2020|location=Скопје}}</ref>[[Податотека:Skopje-Jour de marché 1919.jpg|мини|десно|Пазарен ден во Скопје во почетокот на XX век]]Во [[XIX век]] Скопје станало важен [[Сообраќај|сообраќаен]] центар каде што почнува да цвета [[занаетчиство]]то. Првата [[електрична светилка]] во Скопје засветила во [[1909]] година, со помош на мала дизел електрична централа, која служела за напојување на пумпната станица за потребите на градскиот водовод.<ref>„ХЕЦ Козјак – производство на електрична енергија и намалување на штетите од поплави“, ''Економија и бизнис'', година 18, број 217/218, јули/август 2016, стр. 26-27.</ref> На [[25 октомври]] [[1912]] година, по 520-годишно владеење, [[Османлии]]те го напуштиле Скопје, а веќе наредниот ден во градот влегла Моравската дивизија на српската војска, со што градот потпаднал под српска власт. Набрзо, Скопје било седиште на [[Град Скопје|истоимената општина]], посебната единица Окружен Град Скопје, и Скопскиот Округ. Скопје било единственото населено место во рамки на општината.<ref name="попис 1913">{{наведена книга |last1=Вујичиќ |first1=Милорад Ант. |authorlink1= |last2= |first2= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Речник места у ослобођеној области Старе Србије по службени подацима |url=https://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1914/pdf/G191411001.pdf?fbclid=IwAR1t8Bh7wvIKbfeY3N8EsTS32O9ZWXJixlEoxWCH39WNdkhq7N8ow8fSBk0 |format= |accessdate=9 декември 2024 |edition= |series= |volume= |date= |year=1914 |month= |origyear= |publisher=Државна печатница на Кралство Србија |location= |language= |isbn= |oclc= |doi= |id= |page=133 |pages= |chapter= |chapterurl= |quote= |ref= |bibcode= |laysummary= |laydate= |separator= |postscript= |lastauthoramp=}}</ref> [[Податотека:Oficerski dom.jpg|мини|лево|Старо Скопје - Офицерскиот дом на главниот плоштад во раните 1930-ти]] [[Податотека:Do Kameni most.jpg|мини|лево|Дел од Скопје, до Камениот мост.]] [[Податотека:Upravata na Skopje od 1927.jpg|мини|десно|Управата на градот Скопје, од 1927 година.]] === Првата и Втората светска војна === За време на [[Првата светска војна]] Скопје се наоѓа под окупација на бугарските и австроунгарските сили, а по завршување на војната станува дел од Кралството на Србите, Хрватите и Словенците. Во Втората светска војна Скопје повторно е окупирано од Бугарија, сојузник на [[нацистичка Германија]]. На [[22 април]] [[1941]] година бугарската Петта армија го окупира Скопје и остана во градот сè до [[9 септември]] [[1944]] година. На [[13 ноември]] 1944 година борците од 42-та и 50-та народноослободителна дивизија на македонската војска и 16-та македонска бригада го ослободуваат Скопје од германската фашистичка окупација. {{Главна|Ослободување на Скопје}} По ослободувањето од фашистичкиот окупатор на [[13 ноември]] [[1944]] година, градот брзо се развива и станува индустриски, културен и административен центар на [[Социјалистичка Република Македонија]] која е во составот на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]]. === Земјотресот од 1963 === {{повеќе|Скопски земјотрес}} [[Податотека:Hotel Makedonija i plostad, poplava.jpg|мини|лево| Хотел Македонија, кон плоштадот, ул. Никола Вапцаров, поплавата од 1962 во Скопје]] [[Податотека:Gragjanite vo akcija, baraat preziveani.jpg|мини|Земјотресот во Скопје од 1963 година: Самоиницијатвно граѓаните бараат затрупани и ранети]] Во почетокот на ноември [[1962]] поради обилни дождови, реката Вардар го поплави Скопје. Поплавени беа околу 5000 куќи. Поплавата беше предвесник на една поголема трагедија неколку месеци подоцна. На [[26 јули]] [[1963]] година во 5:17 часот Скопје беше разурнато од [[земјотрес]] со јачина од 9 степени по Меркалиевата скала (6,1 според Рихтеровата сеизмичка скала). Под урнатините животот го загубија 1.070 негови граѓани, беа повредени над 4.000 граѓани. Повеќе од 90 отсто од зградите во градот беа урнати и над 20.000 граѓани оставени без покрив над главата. По земјотресот градот почна да се гради по урнек по проектите на [[Кензо Танге]] и [[Адолф Циборовски]]. [[Стара железничка станица|Старата железничка станица]], денес е музеј на градот Скопје и симбол на големиот земјотрес. Часовникот на станицата е засекогаш сопрен на фаталните 5 часот и 17 минути изутрина. Првата помош за граѓаните на Скопје дојде од војската и граѓаните на тогашните [[СФРЈ|југословенски]] републики, а неколку дена по земјотресот започна да пристигнува и помош и спасувачки екипи од целиот свет. Точно 87 нации во светот испратија некаква помош во Скопје и помогнаа тој да се изгради повторно, и поради тоа градот го носи и епитетот „град на солидарноста“. === Современа историја === На 6 август 2016 година Скопскиот Регион го зафати големо [[Невреме во северозападна Македонија 2016|невреме]], што резултира со силен ветар и полави. Во невремето животот го загубија 22 лица. == Географски податоци == Скопје се наоѓа на 21° 26' [[географска должина]] и 42° северна [[географска ширина]]. Надморската височина во центарот на градот изнесува 240 м. Се простира на {{км2|1.818}} во широчина 9 км ([[Водно]]-[[Радишани]]) и во должина 23 км (Драчево - Ѓорче Петров). Градското подрачје зафаќа површина од {{км2|225}}. Климата во Скопје ја карактеризира средна годишна температура од околу 12,4&nbsp;°C. Летата се долги суви и жешки, а зимите ладни со многу магловити денови. Низ скопската котлина протекуваат реката [[Вардар]] со своите притоки: [[Треска]], [[Пчиња (река)|Пчиња]], [[Маркова Река]], [[Лепенец]] и [[Кадина Река]]. [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]] ја опкружуваат планините: [[Водно]], [[Караџица]], [[Осој]], [[Жеден]] и [[Скопска Црна Гора]]. {{Weather box |location= Скопје |metric first= y |single line= y |Jan record high C = 18.7 |Feb record high C = 24.2 |Mar record high C = 28.8 |Apr record high C = 32.4 |May record high C = 35.2 |Jun record high C = 41.1 |Jul record high C = 42.8 |Aug record high C = 43.2 |Sep record high C = 37.0 |Oct record high C = 33.9 |Nov record high C = 28.2 |Dec record high C = 22.1 |year record high C = 43.2 |Jan high C= 4.5 |Feb high C= 8.3 |Mar high C= 14.0 |Apr high C= 19.1 |May high C= 24.4 |Jun high C= 28.8 |Jul high C= 31.4 |Aug high C= 31.5 |Sep high C= 26.5 |Oct high C= 19.8 |Nov high C= 11.5 |Dec high C= 5.5 |year high C= 18.8 |Jan mean C = 0.1 |Feb mean C = 2.6 |Mar mean C = 7.6 |Apr mean C = 12.1 |May mean C = 17.3 |Jun mean C = 21.5 |Jul mean C = 23.8 |Aug mean C = 23.8 |Sep mean C = 18.8 |Oct mean C = 13.1 |Nov mean C = 6.5 |Dec mean C = 1.7 |year mean C = 12.4 |Jan low C= -3.8 |Feb low C= -2.3 |Mar low C= 1.6 |Apr low C= 5.4 |May low C= 10.0 |Jun low C= 13.7 |Jul low C= 15.8 |Aug low C= 15.7 |Sep low C= 11.6 |Oct low C= 7.2 |Nov low C= 1.8 |Dec low C= -1.8 |year low C= 6.2 |Jan record low C = -25.6 |Feb record low C = -21.8 |Mar record low C = -10.8 |Apr record low C = -5.8 |May record low C = -1.0 |Jun record low C = 3.0 |Jul record low C = 7.0 |Aug record low C = 7.0 |Sep record low C = -2.0 |Oct record low C = -6.4 |Nov record low C = -12.2 |Dec record low C = -22.9 |year record low C = -25.6 |precipitation colour=green |Jan precipitation mm= 30 |Feb precipitation mm= 29 |Mar precipitation mm= 38 |Apr precipitation mm= 40 |May precipitation mm= 43 |Jun precipitation mm= 54 |Jul precipitation mm= 38 |Aug precipitation mm= 36 |Sep precipitation mm= 34 |Oct precipitation mm= 49 |Nov precipitation mm= 45 |Dec precipitation mm= 48 |year precipitation mm= 483 |humidity colour = green |Jan humidity= 83 |Feb humidity= 75 |Mar humidity= 68 |Apr humidity= 66 |May humidity= 66 |Jun humidity= 61 |Jul humidity= 56 |Aug humidity= 56 |Sep humidity= 63 |Oct humidity= 74 |Nov humidity= 82 |Dec humidity= 85 |year humidity= 70 |Jan precipitation days= 10 |Feb precipitation days= 9 |Mar precipitation days= 10 |Apr precipitation days= 10 |May precipitation days= 11 |Jun precipitation days= 10 |Jul precipitation days= 7 |Aug precipitation days= 6 |Sep precipitation days= 6 |Oct precipitation days= 7 |Nov precipitation days= 9 |Dec precipitation days= 11 |Jan snow days = 5 |Feb snow days = 5 |Mar snow days = 3 |Apr snow days = 0.2 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0.1 |Nov snow days = 2 |Dec snow days = 5 |year snow days = 20 |Jan sun = 86.9 |Feb sun = 112.5 |Mar sun = 161.1 |Apr sun = 198.4 |May sun = 245.2 |Jun sun = 276.3 |Jul sun = 323.0 |Aug sun = 305.4 |Sep sun = 247.5 |Oct sun = 188.2 |Nov sun = 114.8 |Dec sun = 79.6 |year sun = 2338.9 |source 1=Pogoda.ru.net,<ref>{{нмс | url = http://pogoda.ru.net/climate2/13586.htm | title = Клима на Скопје | publisher = pogoda.ru.net | accessdate = 11 ноември 2012 | archive-date = 2018-12-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181224212724/http://www.pogodaiklimat.ru/climate2/13586.htm | url-status = dead }}</ref> [[Светска метеоролошка организација]] (денови со врнежи)<ref name=WMO>{{нмс | url = http://worldweather.wmo.int/090/c00199.htm | title = Светска метеоролошки информативна служба – Skopje | publisher = Светска метеоролошка организација | accessdate = 11 ноември 2012 | archive-date = 2018-07-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180731213214/http://worldweather.wmo.int/090/c00199.htm | url-status = dead }}</ref> |source 2 = [[NOAA]] (сонце, 1961–1990)<ref name=HKO>{{нмс | url = ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/MC/13591.TXT | title = Климатолошки информации за Скопје, Македонија | publisher = [[NOAA]] | accessdate = 10 декември 2013}}</ref> |date=July 2012 }} === Скопски населби и маала === ''Видете: [[Скопски населби и маала]]'' === Територијална организација на Скопје === :''Главна статија: [[Град Скопје]]'' Во градот Скопје има 10 [[општина|општини]]: [[Општина Аеродром|Аеродром]], [[Општина Бутел|Бутел]], [[Општина Гази Баба|Гази Баба]], [[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]], [[Општина Карпош|Карпош]], [[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]], [[Општина Сарај|Сарај]], [[Општина Центар|Центар]], [[Општина Чаир|Чаир]] и [[Општина Шуто Оризари|Шуто Оризари]]. Според бројот на жители, најголема општина е Аеродром со 98.382 жители, а најмала е Шуто Оризари со 17.357 жители. Според површината, најголема општина во градот Скопје е Сарај со 229 км<sup>2</sup>, а најмала е Чаир со 3,5 км<sup>2</sup>. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1856 |20800 |1858 |21000 |1878 |30000 |1888 |22250 |1892 |33291 |1913 |47384 |1919 |51758 |1921 |32249 |1926 |69269 |1931 |64807 |1935 |70716 |1948 |87654 |1953 |119134 |1961 |165529 |1971 |312980 |1981 |408143 |1994 |429964 |2002 |283146 |2004 |386000 |2021 |422540}} Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Скопје било центар на Скопскиот Вилает и имал вкупно 1.006 семејства, од кои 634 муслимански семејства, 299 христијански семејства и 73 вдовици христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр. 424</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од [[1900]] година, во Скопје живееле 31.900 жители, од кои 13.000 [[Македонци]], 15.000 [[Турци]], 1.920 [[Роми]], 800 [[Евреи]], 450 [[Власи]], 150 [[Албанци]] христијани, 50 [[Грци]], 30 [[Черкези (народ)|Черкези]] и околу 500 останати.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_26.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 205]</ref> Според [[Кралство Србија|српскиот]] [[попис]] од 1913 година, спроведен после [[Втората балканска војна]], Скопје имало 47,384 жители.<ref name="попис 1913"/> Во 1921 година, Скопје имало 32,249 жители. Во 1931 година, Скопје имало 64,807 жители, од кои 35,967 мажи и 29,740 жени, сите сместени во 13,939 домаќинства и 8,958 згради.<ref name="ВМ381">{{нмс | author=Виктор Манакин | title=Opšta državna uprava - Banovine - Srezovi, opštine i gradovi - Sastav, statistika i šematizam svih državnih ustanova| url=https://www.sistory.si/publication/4766 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20241226162124/https://www.sistory.si/publication/4766 | work=Almanah Kraljevine Jugoslavije | publisher=Главно уредништво на Алманахот на Кралство Југославија |page=381| archivedate=26 декември 2024 | date=1932 | accessdate=26 декември 2024 |location=[[Загреб]]}}</ref> Од гледна точка на демографските движења на населението Скопје има позитивна популациона слика. Населението на градот постојано се зголемува пред сè поради големиот број доселувања (најчесто од градовите и селата од внатрешноста на [[Македонија]]), но и поради наталитетот. Мора да се спомене дека како и во целата земја и во Скопје бројот на раѓањата (наталитетот) драстично опаѓа меѓутоа како најголем и најразвиен град во државата стапката на раѓање сепак е највисока. Доселувањата во Скопје се во постојан подем и континуитет од крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. Во периодот од [[1948]] до [[1981]] година бројот на жителите во градот се зголемил за повеќе од трипати. Луѓето денес во Скопје пред сè, се доселуваат поради стопанско-економски причини или поради продолжување на своето образование. Пописот од [[1991]] година не бил целосно одржан во градот Скопје, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.<ref>Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.</ref> Според новата територијална организација од [[2004]] година (припојување на општините [[Општина Сарај|Сарај]] и [[Општина Кондово|Кондово]]) во градот се регистрирани 506.926 жители (66,75% [[Македонци]]), меѓутоа околу 15% од тоа претставува селско население поради големиот број на села во составот на [[Општина Сарај]]. Според [[Попис на населението во Македонија (2021)|последниот попис на населението на Македонија]] од 2021 година, Скопје има 422.540 жители. ===Народности во Скопје=== На табелата е прикажан [[Народност|народносниот]] состав на населението во Скопје низ пописните години во периодот 1948 - 2021:<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/macedonia-census.htm |title=архивски примерок |accessdate=30 септември 2024 |archive-date=2024-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240422063858/http://pop-stat.mashke.org/macedonia-census.htm |url-status= }}</ref> {| class="wikitable" !Години !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !Останати !Вкупно !Навод !Забелешки |- |1948 |51.819 |5.209 |13.928 |5.796 |665 |5.872 |405 |3.960 |'''87.654''' |<ref name="попис1948">{{наведена книга |title=Стално становништво по народности |last= |first= |authorlink= |author= |editor-first= |editor-last=|year=1954 |publisher= |location=[[Белград]] |volume= |isbn= |page= |pages=6 |url=https://publikacije.stat.gov.rs/G1948/Pdf/G19484001.pdf |accessdate=3 октомври 2024 |ISBN=}}</ref> |Ги вклучува и жителите на селата [[Горно Водно]] и [[Долно Водно]]. Бошњаците во оваа табела се заведени во графата „Неопределени [[Муслимани (народ)|муслимани]]“. Во графата „Останати“ на оваа табела, се сместени: [[Македонски Хрвати|Хрвати]] (986), [[Македонски Словенци|Словенци]] (425), [[Македонски Црногорци|Црногорци]] (770), [[Македонски Бугари|Бугари]] (275), [[Чеси]] (74), [[Словаци]] (11), и останати (1,419). |- |1953 |72.477 |2.975 |22.491 |7.588 |438 |8.407 |align=center|― |4.758 |'''119.134''' |<ref>{{нмс | author= | title=Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) | url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/ | archiveurl= | work= | publisher=[[Државен завод за статистика]] | archivedate= | date= | accessdate= 29 септември 2024}} Во бројката се вклучени жителите на селото Горно Водно. Бројката на жители на населеното место Скопје (и [[Горно Водно]]) е добиена со одземање на бројката на Македонците од селата [[Бутел]] (194), [[Маџари]] (1,231), и [[Трубарево]] (748) (населени места кои биле дел од [[Град Скопје]] во тоа време) од бројката на Македонци од Град Скопје (74,686); со одземање на бројката на Албанците од селата Бутел (111), Маџари (10), и Трубарево (171) од бројката на Албанци од Град Скопје (3,166); со одземање на бројката на Турците од селата Бутел (60), Маџари (9), и Трубарево (2) од бројката на Турци од Град Скопје (22,562); со одземање на бројката на Ромите од селата Бутел (97), Маџари (144), и Трубарево (0) од бројката на Роми од Град Скопје (7,829); со одземање на бројката на Србите од селата Бутел (10), Маџари (162), и Трубарево (71) од бројката на Роми од Град Скопје (8,650); со одземање на бројката на останатите од селата Бутел (1), Маџари (33), и Трубарево (20) од бројката на останати од Град Скопје (4,812). Бројката на Власите во Скопје и Град Скопје е иста (438) бидејќи Власи немало во Бутел, Маџари и Трубарево.</ref> |Ги вклучува и жителите на селото Горно Водно. Бошњаците во оваа табела се заведени во графата „Останати“. |- |1961 |109.799 |11.151 |align=center|― |10.135 |align=center|― |12.550 |520 |21.374 |'''165.529''' |<ref name="попис1961">{{наведена книга |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 1961.godini - Nacionalni sastav stanovništva FNRJ Jugoslavije - Podaci po naseljima i opštinama |last= |first= |authorlink= |author= |editor-first= |editor-last=|year= |publisher=Сојузен завод за статистика |location=[[Белград]] |volume=3 |isbn= |page= |pages=249, 250, 261 |url=https://publikacije.stat.gov.rs/G1961/Pdf/G19614001.pdf#:~:text=gorci%20!%20!%20donci%20!%20mani%20!%20venci%20!%20! |accessdate=1 октомври 2024 |ISBN=86-7479-023-2}}</ref> |Турците и Власите биле заведувани во службената графа „Останати“. Бошњаците биле заведувани во графата „[[Муслимани (народ)|Муслимани]]“. Во графата „Останати“ на оваа табела, се сместени: Хрвати (1,851), Словенци (623), Црногорци (1,727), [[Македонски Унгарци|Унгарци]] (112), [[Југословени]] (456), и останати (16,055; вклучувајќи ги Турците и Власите). |- |1971 |215.578 |28.705 |align=center|― |16.164 |align=center|― |17.422 |297 |34.814 |'''312.980''' |<ref name="попис1971">{{наведена книга |title=Popis stanovništva, domaćinstava i stanova 1971.godini - Nacionalni sastav stanovništva SFRJ Jugoslavije - Podaci po naseljima i opštinama |last= |first= |authorlink= |author= |editor-first= |editor-last=|year= |publisher=Сојузен завод за статистика |location=[[Белград]] |volume=2 |isbn= |page= |pages=229-230 |url=https://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1971/pdf/G19714001.pdf#:~:text=ivani]%20grad%2024565%2018%2023459%2019%2032%2065%20433%2036 |accessdate=1 октомври 2024 |ISBN=86-7479-022-4}}</ref> |Ги вклучува и жителите на тринаесетте селa од Општина Кале: [[Бутел]], [[Визбегово]], [[Горно Оризари (Скопско)|Горно Оризари]], [[Долно Оризари (Скопско)|Долно Оризари]], [[Инџиково]], [[Маџари]], [[Гоце Делчев (село)|Гоце Делчев]], [[Синѓелиќ]], [[Смиљковци]], [[Стајковци]], и [[Трубарево]]; дванаесетте села од Општина Идадија: [[Бардовци]], [[Влае]], [[Волково]], [[Глумово]], [[Горно Нерези]], [[Долно Нерези]], [[Злокуќани]], [[Матка (село)|Матка]], [[Ново Село (Скопско)|Ново Село]], [[Оризари (Скопје)|Оризари]], [[Сарај (населба)|Сарај]] и [[Шишево]]; засебната населба [[Драчево (населба)|Драчево]] и трите села во Општина Кисела Вода: [[Горно Лисиче]], [[Долно Лисиче]], и [[Драчево]].<ref name="пописи1948-2002"/> Турците и Власите биле заведувани во службената графа „Останати“. Бошњаците биле заведувани во графата „Муслимани“. Во графата „Останати“ на оваа табела, се сместени: Хрвати (2,229), Словенци (491), Црногорци (1,803), Унгарци (119), Југословени (1,918), и останати (28,254; вклучувајќи ги Турците и Власите). |- |1981 |281.796 |46.880 |13.534 |22.947 |1.247 |18.021 |8.470 |15.248 |'''408.143''' |<ref name="пописи1948-2002"/><ref name="попис1981">{{наведена книга |title=Nacionalni sastav stanovništva SFRJ Jugoslavije - Podaci po naseljima i opštinama |last= |first= |authorlink= |author= |editor-first= |editor-last=|year= |publisher=Сојузен завод за статистика |location=[[Белград]] |volume=2 |isbn= |page= |pages=258-259 |url=https://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1981/pdf/G19814001.pdf#:~:text=u%20gradskim%2023558%20171%202852%2020%208822%2016%206091%2054 |accessdate=1 октомври 2024 |ISBN=}}</ref> |Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари.<ref name="пописи1948-2002"/> Бошњаците биле заведувани во графата „Муслимани“. Во графата „Останати“ на оваа табела, се сместени: Хрвати (1,950), Словенци (395), Црногорци (2,319), Унгарци (148), Југословени (7,235), и останати (3,201) |- |1991 |308.616 |11.899 |8.900 |24.201 |1.741 |17.172 |align=center|— |23.234 |'''395.763''' |<ref name="пописи1948-2002"/> | Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари. Бројката на жители е намалена поради бојкотот на албанското население. Бошњаците биле заведувани во графата „Останати“. |- |1994 |309.683 |59.728 |9.201 |19.800 |2.096 |15.771 |align=center|— |13.685 |'''429.964''' |<ref name="пописи1948-2002">{{нмс | author= | title=Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) | url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/ | archiveurl= | work= | publisher=[[Државен завод за статистика]] | archivedate= | date= | accessdate= 1 октомври 2024}}</ref> |Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари. Бошњаците биле заведувани во графата „Останати“. |- |2002 |192.244 |44.656 |6.643 |18.224 |1.980 |9.305 |4.476 |5.618 |'''283.146''' |<ref name="попис2002">{{нмс | author= | title=Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 година (Книга 10) | url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf | archiveurl=https://web.archive.org/web/20120324050205/http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf |pages=62-65 | work= | publisher=[[Државен завод за статистика]] | archivedate=24 март 2012 | date= | accessdate= 26 септември 2024}}</ref> | |- |2004 |272.144 |58.074 |8.024 |20.599 |2.352 |11.983 |5.748 |7.076 |'''386.000''' | | |- |2021 |263.711 |72.841 |7.913 |17.117 |2.682 |8.363 |5.739 |44.174 |'''422.540''' |<ref>{{нмс | author= | title=Вкупно резидентно население на Република Македонија според етничката припадност, по населени места, Попис, 2021 | url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__Popis2021__NaselenieVkupno__PodatociNaselenie/T1503P21.px/table/tableViewLayout2/ | archiveurl= | work= | publisher=[[Државен завод за статистика]] | archivedate= | date= | accessdate= 26 септември 2024}}</ref> |Во графата „Останати“ на оваа табела, се сместени: „Други неспомнати (народности)“ (5,207), „Не се изјасниле“ (237), „Непознато“ (226), и „Лица за кои податоците се преземени од административни извори“ (38,504). |} ===Број на жители во Скопје по општина=== {| class="wikitable" !Општина ![[Попис на населението во Србија (новоосвоени територии, 1913)|1913]] ![[Попис на населението во Југославија (1921)|1921]] ![[Попис на населението во Југославија (1931)|1931]] ![[Попис на населението во Македонија (1948)|1948]] ![[Попис на населението во Македонија (1953)|1953]] ![[Попис на населението во Македонија (1961)|1961]] ![[Попис на населението во Македонија (1971)|1971]] ![[Попис на населението во Македонија (1981)|1981]] ![[Попис на населението во Македонија (1991)|1991]] ![[Попис на населението во Македонија (1994)|1994]] ![[Попис на населението во Македонија (2002)|2002]] !2004 ![[Попис на населението во Македонија (2021)|2021]] |- |[[Општина Аеродром|Аеродром]] | rowspan=13|Скопје<br />припаѓа под<br />унитарната<br />едмини.<br />единица<br />[[Град Скопје|Општина<br /> Скопје]] | rowspan=13|Скопје<br />припаѓа под<br />унитарната<br />едмини.<br />единица<br />[[Град Скопје|Општина<br /> Скопје]] | rowspan=13|Скопје<br />припаѓа под<br />унитарната<br />едмини.<br />единица<br />[[Град Скопје|Општина<br /> Скопје]] | rowspan=13|Скопје<br />припаѓа под<br />унитарната<br />едмини.<br />единица<br />[[Град Скопје|Окружен<br />Народен<br />Одбор<br />Скопје]] | rowspan=13|Скопје<br />припаѓа под<br />унитарната<br />едмини.<br />единица<br />[[Град Скопје]] |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |69.569 |75.108 |- |[[Општина Бутел|Бутел]] |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |20.943 |24.391 |- |[[Општина Гази Баба|Гази Баба]] |align=center|― |align=center|― |56.064 |52.728 |58.458 |15.182 |28.056 |38.426 |- |[[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]] |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |9.041 |24,822 |34.040 |- |[[Општина Идадија|Идадија]] |49.161 |102.181 |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |- |[[Општина Кале|Кале]] |41.065 |125.695 |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |- |[[Општина Карпош|Карпош]] |align=center|― |align=center|― |100.826 |97.161 |102.409 |37.162 |57.880 |61.288 |- |[[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]] |40.473 |85.104 |87.792 |119.158 |116.877 |84.625 |47.750 |51.357 |- |[[Општина Саат Кула|Саат Кула]] |34.830 |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |- |[[Општина Сарај|Сарај]] |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |5.232 |6.265 |- |[[Општина Центар|Центар]] |align=center|― |align=center|― |93.614 |67.968 |85.021 |82.604 |45.412 |43.893 |- |[[Општина Чаир|Чаир]] |align=center|― |align=center|― |69.847 |58.748 |67.199 |39.179 |64.773 |62.586 |- |[[Општина Шуто Оризари|Шуто Оризари]] |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |align=center|― |15.353 |21.563 |25.186 |- |'''Вкупно''' |'''47.384''' |'''32.249''' |'''64.807''' |'''87.654'''¹ |'''119.134'''² |'''165.529''' |'''312.980'''³ |'''408.143'''⁴ |'''395.763'''⁵ |'''429.964'''⁶ |'''283.146''' |'''386.000'''⁷ |'''422.540''' |- |Навод | | | |<ref name="попис1948"/> |<ref>{{нмс | author= | title=Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година) | url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/ | archiveurl= | work= | publisher=[[Државен завод за статистика]] | archivedate= | date= | accessdate= 29 септември 2024}} Во бројката се вклучени жителите на селото Горно Водно. Бројката на жители на населеното место Скопје (и [[Горно Водно]]) е добиена со одземање на бројката на жителите на селата [[Бутел]] (373), [[Маџари]] (1,589), и [[Трубарево]] (1,047) (населени места кои биле дел од [[Град Скопје]] во тоа време) од бројката на жители на Град Скопје (122.143).</ref> |<ref name="попис1961"/><ref>{{нмс|url=https://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/|title=Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)|author=|date=|work=|publisher=[[Државен завод за статистика]]|archiveurl=|archivedate=|accessdate=30 септември 2024}} Бројката на жители на населеното место Скопје во рамки на [[Општина Идадија]], е добиена со одземање на бројката на жителите на селата [[Горно Нерези]] (229), [[Долно Нерези]] (2,889) (населени места кои биле дел од Општина Идадија во тоа време) од бројката на жители на Општина Идадија (52,279); бројката на жители на населеното место Скопје во рамки на [[Општина Кале]], е добиена со одземање на бројката на жителите на селото [[Нерези]] (150) (населено место кое било дел од Општина Кале во тоа време) од бројката на жители на Општина Кале (41,215); бројката на жители на населеното место Скопје во рамки на [[Општина Кисела Вода]], е добиена со одземање на бројката на жителите на селата [[Горно Лисиче]] (2,608), [[Усје]] (944) (населени места кои биле дел од Општина Кисела Вода во тоа време) од бројката на жители на Општина Кисела Вода (44,025); бројката на жители на населеното место Скопје во рамки на [[Општина Саат Кула]], е добиена со одземање на бројката на жителите на селата [[Арачиново]] (1,037), [[Брњарци]] (341), [[Инџиково]] (1,067), [[Маџари]] (3,246), [[Мојанци]] (392), [[Орланци]] (319), [[Синѓелиќ]] (1,399), [[Стајковци]] (500), [[Страчинци]] (541), [[Трубарево]] (1,078) (населени места кои биле дел од Општина Саат Кула во тоа време) од бројката на жители на Општина Саат Кула (44,750).</ref> |<ref name="попис1971"/> |<ref name="попис1981"/> |<ref name="пописи1948-2002"/> |<ref name="пописи1948-2002"/> |<ref name="попис2002"/> | |<ref name="макстат база 2021"/> |} <small>1 Ги вклучува и жителите на селата [[Горно Водно]] и [[Долно Водно]]. 2 Ги вклучува и жителите на селото Горно Водно. 3 Ги вклучува и жителите на тринаесетте селa од Општина Кале: [[Бутел]], [[Визбегово]], [[Горно Оризари (Скопско)|Горно Оризари]], [[Долно Оризари (Скопско)|Долно Оризари]], [[Инџиково]], [[Маџари]], [[Гоце Делчев (село)|Гоце Делчев]], [[Синѓелиќ]], [[Смиљковци]], [[Стајковци]], и [[Трубарево]]; дванаесетте села од Општина Идадија: [[Бардовци]], [[Влае]], [[Волково]], [[Глумово]], [[Горно Нерези]], [[Долно Нерези]], [[Злокуќани]], [[Матка (село)|Матка]], [[Ново Село (Скопско)|Ново Село]], [[Оризари (Скопје)|Оризари]], [[Сарај (населба)|Сарај]] и [[Шишево]]; засебната населба [[Драчево (населба)|Драчево]] и трите села во Општина Кисела Вода: [[Горно Лисиче]], [[Долно Лисиче]], и [[Драчево]].<ref name="пописи1948-2002"/> 4 Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари.<ref name="пописи1948-2002"/> 5 Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари. Бројката на жители е намалена поради бојкотот на албанското население. 6 Ги вклучува и жителите на седумте селa од Општина Гази Баба: Инџиково, Маџари, Гоце Делчев, Синѓелиќ, Смиљковци, Стајковци и Трубарево; дванаесетте села од Општина Карпош: Бардовци, Влае, Волково, Глумово, Горно Нерези, Долно Нерези и Злокуќани, Матка, Ново Село, Оризари, Сарај, и Шишево; засебната населба Драчево и трите села во Општина Кисела Вода: Горно Лисиче, Долно Лисиче, и Драчево; четирите села од Општина Чаир: Бутел, Визбегово, Горно Оризари и Долно Оризари. 7 Бројките се од пописот од 2002, но се прераспоредени според променетата територијална поделба и границите на населеното место Скопје во 2004 година. Со новите граници на Скопје, дошло до зголемување на населението. Тогаш во Скопје биле припоени (и преобразени во статус на населби во Скопје) селата: Горно Лисиче во Општина Аеродром; Бутел во Општина Бутел; Маџари во Општина Гази Баба; Оризари во Општина Ѓорче Петров; Влае, Долно Нерези, и Злоќуќани во Општина Карпош; населбата Драчево во Општина Кисела Вода; Сарај во Општина Сарај; и Долно Оризари во Општина Шуто Оризари. </small> === Поделба на урбани и рурални населби во Град Скопје === [[File:Skopjenaselbisela.png|400px|thumb|Карта на сите населби и села во Град Скопје]] На територијата на десетте општини кои ја сочинуваат административната единиција Град Скопје, се наоѓаат околу четириесетина села чиј број на жители влегува во вкупното население на Скопје, така што реалниот број на жители е помал. Во составот на Град Скопје влегуваат селата: [[Брњарци]] (395 ж.), [[Булачани]] (1.104 ж.), [[Село Гоце Делчев|Гоце Делчев]] (1.405 ж.), [[Идризово]] (1.589 ж.), [[Колонија (село)|Колонија Идризово]] (451 ж.) [[Инџиково]] (3.343 ж.), [[Јурумлери]] (2.983 ж.), [[Раштак]] (367 ж.), [[Смилковци]] (345 ж.), [[Стајковци]] (3.532 ж.), [[Страчинци]] (1.185 ж.), [[Трубарево]] (2.669 ж.) и [[Црешево]] (1.278 ж.) во [[Општина Гази Баба|Гази Баба]], [[Кучково]] (138 ж.), [[Никиштане]] (1.114 ж.) и [[Орман (Скопско)|Орман]] (461 ж.) во [[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]], [[Горно Нерези]] (314 ж.) во [[Општина Карпош|Карпош]], [[Долно Лисиче]] (2.440 ж.) во [[Општина Аеродром|Аеродром]], [[Драчево]] (8.641 ж.) и [[Усје]] (845 ж.) во [[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]], [[Љубанци]] (928 ж.) и [[Љуботен (Скопско)|Љуботен]] (2.343 ж.) во [[Општина Бутел|Бутел]], [[Горно Оризари (Скопско)|Горно Оризари]] (454 ж.) во [[Општина Шуто Оризари|Шуто Оризари]] и сите 22 села во [[Општина Сарај]]. Во сите овие села кои се дел од Град Скопје во 2002 година живееле 68.500 жители, од кои само 30.176 во [[Општина Сарај]]. Според оваа урбана и рурална демографска класификација на Град Скопје, во урбаните населби биле запишани '''428.933''' жители (2002 г.). Исто така поради брзата урбанизација и зголемување на своето население, Скопје постојано се проширува во својата територија, поради што десетина поранешни села веќе се споени со градот и претставуваат приградски населби на Скопје. Некои од нив се помалку, некои повеќе урбанизирани, а заедничкото за сите е што бележат брз развој и претставуваат привлечни имиграциски места, привлекувајќи население од цела [[Македонија]]. Такви поранешни села, а денес скопски населби претставуваат: [[Сингелич]] (23.915 ж.) во [[Општина Гази Баба|Гази Баба]], [[Волково]] (6.750 ж.), [[Ново Село (Скопско)|Ново Село]] (8.349 ж.) и [[Оризари (Скопје)|Оризари]] (15.637 ж.) во [[Општина Ѓорче Петров|Ѓорче Петров]], [[Бардовци]] (1.472 ж.) и [[Злокуќани (населба во Скопје)|Злокуќани]] (1.635 ж.) во [[Општина Карпош|Карпош]], [[Долно Нерези]] (12.418 ж.) во [[Општина Аеродром|Аеродром]], [[Визбегово]] (2.817 ж.) и [[Радишани]] (9.123 ж.) во [[Општина Бутел|Бутел]], [[Долно Оризари (Скопско)|Долно Оризари]] (1.550 ж.) во [[Општина Шуто Оризари|Шуто Оризари]] и [[Сарај (село)|Сарај]] (5.232 ж.) во [[Општина Сарај]]. Во овие приградски населби во 2002 година живееле 88.898 жители, што е 20,7 % од вкупното население во скопското урбано подрачје. == Сообраќај == [[Податотека:Skopje X23.JPG|мини|лево|Автобус во Скопје]] [[Јавен превоз|Јавниот превоз]] во Скопје се одвива со [[такси]] и [[автобус]]и. Постојат приватни и државни превозници, од кои неспоредливо најголем превозник е [[ЈСП-Скопје]] кој го покрива целиот град и неговата поширока околина. Имало планови да се направи лесна градска железница, ама се смениле плановите и не се изградила. На 17 км југоисточно од Скопје се наоѓа [[Аеродром Александар Велики|аеродромот Скопје]]. Во 2017 година, во Скопје се случиле 1.652 сообраќајни несреќи во кои настрадале 2.500 лица. Од нив, 37 загинале, 218 биле тешко повредени, а 2.245 биле полесно повредени.<ref>„Лани загинале 37 лица на скопските улици, полициската превенција слаба“, ''Скопско ЕХО'', бр. 64, 22 март 2018, стр. 3.</ref> == Култура == Во Скопје постојат шест театри кои функционираат како национални установи: * [[Македонски народен театар]] - основан во 1945 година * [[Драмски театар - Скопје|Драмски театар]] - основан во 1946 година * Албански театар - основан во 1950 година * [[Турски театар - Скопје|Турски театар]] - основан во 1950 година (единствениот турски театар во [[Македонија]]) * Театар за деца и младинци - основан во 1990 година * [[Театар Комедија]] - основан во 2012 година == Цркви во Скопје == [[Податотека:St. Clement Church Skopje 3.jpg|мини|десно|Соборниот храм „[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Св. Климент Охридски]]“ во Центар.]] [[Податотека:Crkva Sveta Bogorodica - Skopje (135).JPG|мини|десно|Црквата „[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Скопје|Св. Богородица]]“ во Пајко Маало, Центар.]] [[Податотека:Sveti Ilija - Aerodrom (70).jpg|мини|десно|Црквата „[[Црква „Св. Илија“ - Аеродром|Св. Илија]]“ во Аеродром.]] * [[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Соборен храм „Св. Климент Охридски]]“ - [[Центар (населба во Скопје)|Центар]] (најголем соборен храм на [[Македонска православна црква - Охридска архиепископија|Македонската православна црква]]) * [[Црква „Св. Благовештение“ - Скопје|„Св. Благовештение“]] - [[Центар (населба во Скопје)|Центар]] * [[Црква „Св. Димитриј“ - Скопје|„Св. Димитриј“]] - [[Центар (населба во Скопје)|Центар]] * [[Црква „Св. Спас“ - Скопје|„Св. Спас“]] - [[Центар (населба во Скопје)|Центар]] * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Скопје|„Св. Константин и Елена“]] - [[Центар (населба во Скопје)|Центар]] * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Скопје|„Рождество на Пресвета Богородица“]] - [[Центар (населба во Скопје)|Центар]], Пајко Маало * [[Црква „Св. Троица“ - Маџир Маало|„Св. Троица“]] - [[Маџир Маало]] * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Капиштец|„Св. Јован Крстител“]] - [[Капиштец]] * [[Црква „Христос Спасител“ - Карпош III|„Христос Спасител“]] - [[Карпош III]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Чаир|„Св. Ѓорѓи“]] - [[Чаир]] * [[Црква „Св. Илија“ - Аеродром|„Св. Илија“]] - [[Аеродром (населба во Скопје)|Аеродром]] * [[Црква „Св. Софија“ - Реонски Центар|„Св. Софија“]] - [[Реонски Центар]] * [[Црква „Св. Стефан“ - 13 Ноември|„Св. Стефан“]] - [[13 Ноември (населба)|13 ноември]] * [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Ново Лисиче|„Рождество на Пресвета Богородица“]] - [[Ново Лисиче]] * [[Црква „Св. Апостоли Петар и Павле“ - Горно Лисиче|„Св. Апостоли Петар и Павле“]] - [[Горно Лисиче]] * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Кисела Вода|„Св. Ѓорѓи“]] - [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] * [[Црква „Св. Никита“ - Кисела Вода|„Св. Никита“]] - [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] * [[Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Автокоманда|„Покров на Пресвета Богородица“]] - [[Автокоманда]] * [[Црква „Св. Спас“ - Маџари|„Св. Спас“]] - [[Маџари]] * [[Црква „Св. Кузман и Дамјан“ - Триангла|„Св. Кузман и Дамјан“]] - [[Триангла]] * [[Црква „Св. Петка“ - Црниче|„Св. Петка“]] - [[Црниче]] * [[Црква „Св. Преображение Христово“ - Припор|„Св. Преображение Христово“]] - [[Припор]], [[Теферич]] * [[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Ченто|„Св. Кирил и Методиј“]] - [[Ченто (населба)|Ченто]] * [[Црква „Св. Илија“ - Зајчев Рид|„Св. Илија“]] - [[Зајчев Рид]] == Туристички места == [[Податотека:Stonebridgeskopje.JPG|thumb|right|Камениот мост навечер]] [[Податотека:Skopje-Daut Pashin Hamam.jpg|thumb|right|Влезот во стариот дел на Скопје]] Места од интерес за туристички разгледувања се: * [[Камен мост|Камениот мост]], на реката Вардар е симбол на Скопје. Бил преработен во XV век и бидејќи е во централниот дел на градот, тој претставува врска помеѓу новиот и стариот дел. * Тврдината [[Скопско кале|Кале]]. Првите ѕидини биле изградени на истото место, во почетокот на VI век. Калето доминира над левиот брег на реката Вардар со поглед на стариот дел на Скопје. * Православната црква „[[Црква Св. Спас|Св. Спас]]“, во стариот дел од градот е изградена во XIX век. [[Иконостас]]от содржи прекрасни дрвени резби, изрезбани од [[Мијачија|мијачките]] резбари [[Петре Филиповски|Петре]] и [[Марко Филиповски]] и [[Макарие Фрчковски]]. Во дворот на црквата се наоѓа гробот на најголемиот македонски револуционер на XX век - [[Гоце Делчев]]. * [[Стара скопска чаршија|Старата турска чаршија]], каде има стари [[занает]]и, Безистенот, Чивте-амам и други објекти.[[Податотека:Iglesia de San Clemente, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 03.JPG|thumb|right|[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Соборниот храм „Св. Климент Охридски“]]]] * [[Мустафа-пашина џамија|Мустафа-пашината џамија]], изградена во 1492 година е еден од најубавите градби од отоманскиот период на Скопје. * [[Јахја-пашина џамија]] во близината на центарот на Скопје. * [[Даут-пашин амам|Даут-пашината бања]] изградена во XV век како јавна бања. Се наоѓа на влезот на старата скопска чаршија и од 1948 година е адаптирана во уметничка галерија. * [[Феудална кула|Феудалната кула]] крај [[Дом на АРМ|Домот на АРМ]]. * [[Саат-кула (Скопје)|Саат-кулата]] во непосредна близина на [[Султан-муратова џамија|Султан-муратовата џамија]]. *Соборниот храм [[Црква „Св. Климент Охридски“ - Скопје|Св. Климент Охридски]]. Тој се наоѓа во центарот на градот на десната страна на реката Вардар. Соборниот храм беше осветен во [[1990]] година.[[Податотека:Plostad od DARM.jpg|мини|десно|Плоштадот фотографиран од зградата на [[ДАРМ]]]] * [[Стара железничка станица|Старата железничка станица]], завршена во [[1940]]/[[1941|41]] година. Своевремено една од најубавите железнички станици на Балканот. Часовникот на предната страна е застанат на 5:17 минути изутрина, моментот кога Скопје го погоди катастрофален земјотрес. Сега во зградата се наоѓа [[Музеј на Град Скопје|Музејот на Град Скопје]]. * [[Музеј на современата уметност, Скопје|Музејот на современа уметност]], се наоѓа на тврдината Кале. * [[Музеј на македонската борба]], се наоѓа на левиот брег од реката Вардар, официјално отворен на 8 септември 2011 година, по повод 20 години од независноста на Македонија. Се состои од 13 хронолошки подредени одделенија и секое од нив ја претставува историјата на македонскиот народ од повеќе периоди. Музејската презентација е реализирана на интерактивен начин преку комбинирање на многу различни форми. Прегледот на историските настани, процеси, личности од XIX и XX век, се надополнува со автентичната колекција на 2.749 музејски предмети - оружје, документи, фотографии, мапи, медали, весници, документарен материјал, помошни материјали – 153 восочни фигури, 109 масовни сцени и портрети, како и амбиентални диорами збогатени со аудио-визуелни ефекти. Музејските фондови постојано се збогатуваат и преку донации или откуп. *[[Меморијален центар на холокаустот на Евреите од Македонија]] *[[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ]] * [[Милениумски крст|Милениумскиот крст]], се наоѓа на врвот на планината Водно непосредно над градот. Крстот е направен од челик со висина од 67 м и распон на краците од 46 m. Подигнат е по повод 2000-годишнината од раѓањето на христијанството. * Местото на родната куќа на познатиот светски хуманитарец, [[Мајка Тереза]] близу плоштадот „Македонија“. [[Податотека:Millennium Cross Cableway Skopje 2.jpg|мини|Поглед на Скопје од планината [[Водно]]]] * Во близина на градот Скопје, покрај патот Скопје-Качаник се наоѓа стар [[Аквадуктот кај Скопје|аквадукт]] изграден од камен и тули со 55 лакови што се потпираат на масивни столбови. Тој служел за снабдување со вода на античкиот град Скупи кој се наоѓа во непосредна близина до Скопје. * Улицата Македонија која е со прекрасна архитектура и каде што се наоѓа феудалната кула која што денес е музеј. * Градскиот ѕид кој се состои од верижно поврзани блокови со висина од 24 метри и кули високи 45 метри - еден вид на ѕид-тврдина во модерна интерпретација, тој е изграден по земјотресот во 1963 и кој е проектиран од познатиот јапонски архитект [[Кензо Танге]]. Тој го обиколува центарот на градот од десната страна на реката Вардар. Кензо Танге исто така проектирал уште многу други градби кои не се реализирале. * [[Куршумли ан]] датира од XVI и се наоѓа во старата чаршија. Тоа е еден од најубавите стари места во Скопје. Куршумли ан во минатото се користел како бања каде сто се бањале голем дел од населението. == Познати личности == * [[Јустинијан I]], [[византиски цар]], роден во [[Тауресиум]] (денешно село [[Таор]]) * [[Константин Тих - Асен]] (XII век - [[1277]], [[Бугарија]]) — скопски благородник, подигнат од Великиот болјарски совет во Трново за цар на [[Второто Бугарско Царство]] * [[Мајка Тереза]] ([[Агнеза Бојаџиу]]) ([[26 август]] [[1910]] – [[5 септември]] [[1997]], [[Калкута]], [[Индија]]) — позната хуманистка, добитничка на [[Нобелова награда за мир]] во 1979 година *[[Славко Јаневски]] ([[11 јануари]] [[1920]] — [[20 јануари]] [[2000]], Скопје) — истакнат македонски раскажувач, романописец, поет, филмски сценарист, есеист и сликар *[[Кемал Сејфула]] ([[2 февруари]] [[1921]] - [[1978]], Скопје) — македонски политичар и учесник во [[НОБ]] *[[Ружа Анѓел]] (1920 - 1943) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], една од жртвите во [[Холокауст]]от *[[Дука Вајнштајн]] (1922 - 1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Маргарета Бојовиќ|Маргарета Сергеј Димоска Бојовиќ]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија *[[Перса Боцеска|Перса Блажева Боцеска]] (р.1900) — учесник во НОВ на Македонија *[[Даница Боцеска|Даница Николиќ Боцеска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија *[[Цана Бошкова|Цана Стојанова Бошкова]] (р.1909) — учесник во НОВ на Македонија *[[Перса Гривчева|Перса Б. Петрова Гривчева]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија *[[Загорка Димитрова|Загорка Милошевска Димитрова]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија *[[Костанца Димитрова|Костанца Панкова Димитрова]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Љупка Димитровска (партизан)|Љупка Јакимовска Димитровска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Јулка Димитровска-Јовческа]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Невена Димитровска]] — учесник во НОВ на Македонија *[[Денка Димова|Денка Младена Димова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Даница Димчева|Даница Тодорова Димчева]] (1924- ) — учесник во НОВ на Македонија *[[Загорка Дуковска|Загорка Алексова Цветковиќ Дуковска]] (1925-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Санда Ѓурчинова]] (1905-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Савка Иванова]] (1918-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Васка Иванова|Васка Трпевска Иванова]] (1900-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Матилда Даса]] (1913 - 1943) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], една од жртвите во [[Холокауст]]от *[[Марија Жабевска|Марија Бошкова Жабевска]] (1926-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] *[[Марина Илиевска|Марина Михајлова Илиевска]] (1901-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Марица Илиевска|Марица Трајкова Илиевска]] (1900-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Ангелина Илиќ - Димитрова]] (1923-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Луиза Камхи]] (1920-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во [[Холокауст|Холокаустот]] *[[Мери Коен]] (1924-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите во Холокаустот *[[Евгенија Кацаволу|Евгенија Димитар Кацаволу]] (1921-) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Орден на заслуги за народот|Орден заслуги за народ со сребрен венец]] *[[Благородна Кондеска|Благородна Јордан Кондеска]] (1923-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Вера Кличкова]] (1911 — 1998) — [[Етнологија|етнолог]], [[Музеологија|музеолог]] и [[Фолклористика|фолклорист]]. Поранешна директорка на [[Музеј на Македонија|Етнолошкиот музеј на Македонија]] и учесник во НОВ на Македонија *[[Славка Кнежевиќ|Славка Трајковска Кнежевиќ]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Вера Конева|Вера Зафирова Конева]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија *[[Рашела Конфорти]] (1919-1943) — учесник во НОВ на Македонија, една од жртвите на [[Холокауст|Холокаустот]]. *[[Веселинка Крапчева]] (1918-) — учесник во [[НОД]] и активистка во младинското и женското движење. *[[Васка Илиева]] ([[21 декември]] [[1923]] - [[4 мај]] [[2001]], Скопје) — македонска пејачка, доајен на македонската народна песна *[[Гого Ивановски]] ([[18 јануари]] [[1925]] - [[15 декември]] [[2004]]) — македонски [[поет]] и [[раскажувач]] *[[Љутви Сејфула]] ([[15 јануари]] [[1926]] - [[26 јуни]] [[2005]]) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Неџати Зекерија]] ([[11 ноември]] [[1928]] - [[10 јуни]] [[1988]], [[Нови Сад]], [[Србија]]) — [[поет]], [[раскажувач]], [[Детска книжевност|писател за деца]] *[[Гане Тодоровски]] ([[11 мај]] [[1929]] - [[22 мај]] [[2010]], Скопје) — [[Македонци|македонски]] [[поет]], [[преведувач]], професор, [[есеист]], [[книжевен критичар]], [[историчар]] и [[публицист]] *[[Драги Крстевски]] ([[1930]] - [[18 септември]] [[1987]], Скопје) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Ацо Јовановски]] ([[31 декември]] [[1930]] - Скопје, [[18 март]] [[2016]]) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Џемаил Максут]] ( [[8 мај]] [[1933]] - [[28 декември]] [[2001]], Скопје) — македонски [[театар]]ски и [[филм]]ски глумец *[[Славка Арсова]] ([[3 јули]] [[1934]]) — македонски поет и писател за деца *[[Коле Ангеловски]] ([[14 март]] [[1943]]) — македонски театарски и филмски [[актер]], театарски и филмски [[режисер]] и [[сценарист]], како и [[писател]] и [[раскажувач]] *[[Јоана Поповска]] ([[1943]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица *[[Димче Мешковски]] ([[31 октомври]] [[1945]]) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и хуморист *[[Сабина Ајрула-Тозија|Сабина Ајрула - Тозија]] ([[17 април]] [[1946]]) — [[Македонија|македонска]] глумица *[[Владимир Ангеловски|Владимир Ангеловски - Дади]] ([[22 мај]] [[1946]] - [[15 ноември]] [[2012]], Скопје) — македонски театарски и телевизиски глумец *[[Велко Неделковски]] ([[28 октомври]] [[1946]]) — современ македонски раскажувач, романописец, драмски писател *[[Трифун Костовски]] ([[27 декември]] [[1946]]) — познат македонски стопанственик, дарител и поранешен [[градоначалник на Град Скопје]] *[[Саво Климовски]] ([[13 јуни]] [[1947]]) - македонски правник, професор по уставно право и политички систем на [[Правен факултет Скопје|Правниот факултет во Скопје]] *[[Гоце Николовски]] ([[1947]] - [[19 декември]] [[2006]], Скопје) — познат македонски пејач на [[народна музика]] *[[Тодор Бојаџиев]] ([[25 ноември]] [[1948]] - [[30 декември]] [[2009]], Скопје) — македонски композитор, аранжер и пијанист *[[Срѓан Керим]] ([[12 декември]] [[1948]]) — [[Претседател на Генералното собрание на Обединетите нации]] 2007/2008 *[[Гоце Влахов]] ([[12 мај]] [[1949]] - [[28 јули]] [[2019]], Скопје) - македонски театарски и телевизиски глумец *[[Борис Чоревски]] ([[15 септември]] [[1949]]) - македонски театарски и телевизиски глумец *[[Столе Попов]] ([[20 април]] [[1950]]) — еден од најзначајните македонски [[филм]]ски [[режисер]]и *[[Мајда Тушар|Мадја Тушар]] ([[24 јуни]] [[1950]]) — македонска театарска и филмска глумица *[[Ванчо Петрушевски]] ([[19 април]] [[1951]] - [[25 август]] [[2018]], с. [[Орешани]], [[Скопско]]) — македонски театарски и телевизиски глумец *[[Ѓокица Лукаревски]] ([[29 април]] [[1951]]) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Ненад Стојановски]] ([[19 август]] [[1952]] - [[14 јули]] [[1998]], Скопје) — македонски [[театар]]ски, [[филм]]ски и [[Телевизија|телевизиски]] глумец *[[Бранимир Штулиќ - Џони]] ([[11 април]] [[1953]]) — познат [[Рок-музика|рок-музичар]], член на групата „[[Азра]]“ *[[Мајк Зафировски]] ([[1954]]) — стопанственик, менаџер и советник на американскиот претседател [[Џорџ В. Буш]] *[[Иван Џепароски]] ([[9 мај]] [[1958]]) — македонски поет, есеист и преведувач *[[Катерина Коцевска]] ([[11 април]] [[1959]]) — македонска театарскa, филмскa и телевизискa глумица *[[Милчо Манчевски]] ([[18 октомври]] [[1959]]) — македонски [[филм]]ски [[режисер]], сценарист, писател, фотограф *[[Тихомир Бачовски]] ([[16 февруари]] [[1960]] — [[3 септември]] [[2018]], Скопје) — македонски режисер *[[Силвија Стојановска]] ([[1960]]) - македонска театарска, филмска и телевизиска глумица *[[Драган Спасов - Дац]] ([[20 април]] [[1963]]) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец *[[Игор Џамбазов]] ([[15 јули]] [[1963]]) — македонски [[глумец]], шоумен, ТВ водител, [[музичар]], [[писател]], [[режисер]] на музички спотови и [[текстописец]] *[[Сузана Спасовска]] ([[24 август]] [[1964]]) — [[Македонци|македонска]] фолк пејачка *[[Марија Кондовска]] (родена на [[20 јануари]] [[1965]]) — македонска театарскa, филмскa и телевизискa глумица *[[Сенко Велинов]] ([[15 мај]] [[1965]]) — македонски глумец *[[Дарко Панчев]] ([[7 септември]] [[1965]]) — фудбалер *[[Сашо Гигов - Гиш]] ([[5 декември]] [[1968]]) — [[Република Македонија|македонски]] [[Поезија|поет]], [[Есеј|есеист]] и естраден уметник *[[Милчо Манчевски]] ([[18 октомвр]]) [[1969]]) — македонски [[филм]]ски [[режисер]], сценарист, писател и фотограф *[[Никола Груевски]] ([[31 август]] [[1970]]) — [[Македонци|македонски]] политичар и поранешен премиер на [[Македонија|Република Македонија]] *[[Симон Трпчески]] ([[18 септемвр]]) [[1979]]) — истканат македонски класичен пијанист *[[Андријана Јаневска]] ( [[6 декември]] [[1981]]) — позната [[Македонци|македонска]] [[пејач]]ка и [[музичар]]ка '''Доселени во Скопје:''' * [[Олга Давидовиќ|Олга Александрова Давидовиќ]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Јулијана Календери]] (1898-197?) — учесник во НОВ на Македонија * [[Регина Коен|Регина Малка Коен]] (1924 — 1943) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], една од жртвите на Холокаустот ==Флора и фауна== Според пописот на [[Бел штрк|бели штркови]], организиран на цела територија на [[Македонија]] во 2024 година,<ref>{{нмс | author= | title=Заврши пописот на штркови | url=https://mes.org.mk/blog/%d0%b7%d0%b0%d0%b2%d1%80%d1%88%d0%b8-%d0%bf%d0%be%d0%bf%d0%b8%d1%81%d0%be%d1%82-%d0%bd%d0%b0-%d1%88%d1%82%d1%80%d0%ba%d0%be%d0%b2%d0%b8/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240907111902/https://mes.org.mk/blog/%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D1%80%D1%88%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BE%D1%82-%D0%BD%D0%B0-%D1%88%D1%82%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%B8/ | work= | publisher=Македонско еколошко друштво | archivedate=7 септември 2024 | date= | accessdate= 23 септември 2024}}</ref> во Скопје имало шест гнезда во кои биле забележани 3 возрасен штрк и 3 млади единки. Поточно, во [[Горно Лисиче]] имало четири гнезда во кои биле забележани 1 возрасен штрк и 2 млади единки, додека во населбата [[Драчево (населба)|Драчево]] имало 2 гнезда со 2 возрасни штркови и 1 млада единка.<ref>{{нмс | author= | title=Прикажи гнезда од штркови | url=https://ptici.mk/ | archiveurl=https://web.archive.org/web/20240916173859/https://ptici.mk/ | work= | publisher=ptici.mk | archivedate=16 септември 2024 | date= | accessdate= 23 септември 2024}}</ref> ==Скопје како мотив во уметноста и во популарната култура== ===Скопје како мотив во книжевноста=== * „Ќе те питам, бабо“ — македонска народна песна.<ref>''Народна поезија'', „Кочо Рацин“, Скопје, 1964, стр. 37.</ref> * „[[Стар сум во Скопје]]“ - книга на српскиот писател [[Давид Албахари]].<ref>Пандалф Вулкански, ''Текстилна поема''. Темплум: Скопје, 2017.</ref> * „Скопје сонува“ — песна на македонскиот поет [[Јозо Т. Бошковски - Јон|Јозо Т. Бошковски]] од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 40.</ref> * „Партизанската улица“ — песна на Јозо Т. Бошковски од 1981 година.<ref>Јозо Т. Бошковски, ''Деца и цвеќиња и ѕвезди'', Нов свет, Скопје, 1981, стр. 41.</ref> * „Водно“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Везилка''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 67-68.</ref> * „Скопје“ — песна на македонскиот поет Блаже Конески од 1953 година.<ref>Блаже Конески, ''Збор и опит 1''. Скопје: Арс Ламина - публикации, Арс Либрис, 2021, стр. 29.</ref> * „Што е Скопје?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 12-13.</ref> * „Камениот мост-постела“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 20-21.</ref> * „Вечности долги по 45 минути“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 434-436.</ref> ===Скопје како мотив во музиката=== * „Скопје“ — песна на македонската [[Рок-музика|рок]]-група [[Леб и Сол]] од 1987 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=lJj0L9rbiI8 YouTube, Leb i Sol - SKOPJE (пристапено на 30.11.2017)]</ref> * „Скопјанка“ — песна на македонската група [[ПМГ Колектив]] од 2007 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=NmdXQelKqhk YouTube, PMG Kolektiv - Skopjanka | official video (пристапено на 30.11.2017)]</ref> * „Ние сме од Скопје“ — песна на македонската група [[ПМГ Колектив]] од 2008 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmgrecordings.com/discography.php?id=150&id=29 |title=www.pmgrecordings.com (пристапено на 3.12.2017) |accessdate=2017-12-03 |archive-date=2020-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200701171320/http://www.pmgrecordings.com/discography.php?id=150&id=29 |url-status=dead }}</ref> * „Скопје“ - музички албум на македонската група ПМГ Колектив од 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmgrecordings.com/discography.php?id=150 |title=www.pmgrecordings.com (пристапено на 3.12.2017) |accessdate=2017-12-03 |archive-date=2017-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171215043036/http://www.pmgrecordings.com/discography.php?id=150 |url-status=dead }}</ref> * „Песна за Скопје“ — македонска детска песна од 1974 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=_oi_MpIllrY YouTube, Zlatno Slavejce - Pesna Za Skopje ( 1974 ) (пристапено на 11.11.2019)]</ref> * „Зборувај за Скопје“ — песна на [[Нина Спирова]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=nV38RaE7vO4 YouTube, Nina Spirova - Zboruvaj za Skopje (пристапено на 11.11.2019)]</ref> * „Песна за Скопје“ — песна на [[Велко Трпчевски]].<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=QCK424j8H-k YouTube, Велко Трпчевски - Песна за Скопје (пристапено на 11.11.2019)]</ref> * „Архив на Град Скопје“ — песна на македонската рок-група [[Funk Shui (рок-група)|Funk Shui]].<ref>Funk Shui, ''Aether'', IM0018, ИнтерМедиа, 2012.</ref> * „Рапсодија за Скопје“ — композиција на македонскиот композитор [[Александар Џамбазов]].<ref>„Музиката на Александар Џамбазов“, 62 фестивал Охридско лето, 19.8.2022.</ref> == Збратимени градови == Скопје е [[збратимен град|збратимено]] со следниве градови<ref>http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69 {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69 |date=2013-10-24 }} Збратимени градови на Скопје</ref>: {|width=100% |valign=top| * {{знамеикона|Croatia}} [[Загреб]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Germany}} [[Нирнберг]], [[Германија]] * {{знамеикона|Spain}} [[Сарагоса]], [[Шпанија]] * {{знамеикона|Slovenia}} [[Љубљана]], [[Словенија]] * {{знамеикона|Turkey}} [[Анкара]], [[Турција]] * {{знамеикона|Germany}} [[Дрезден]], [[Германија]]<ref name="Dresden">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dresden.de/en/02/11/c_03.php|title=''Дрезден - Партнетски градови''|publisher=[[авторски права|©]] 2008 Landeshauptstadt Dresden|accessdate=29 декември 2008|archive-date=2007-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071023054628/http://www.dresden.de/en/02/11/c_03.php|url-status=dead}}</ref> * {{знамеикона|USA}} [[Темпи]], [[Аризона]], [[САД]] * {{знамеикона|Italy}} [[Лече]], [[Италија]] * {{знамеикона|Canada}} [[Ист Јорк]], [[Канада]] * {{знамеикона|Poland}} [[Вроцлав]], [[Полска]] |valign="top"| * {{знамеикона|Bosnia and Herzegovina}} [[Сараево]], [[БиХ]] * {{знамеикона|Montenegro}} [[Подгорица]], [[Црна Гора]] * {{знамеикона|China}} [[Нанчанг]], [[Кина]] * {{знамеикона|Turkey}} [[Истанбул]], [[Турција]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm|title=Збратимен градови на Инстанбул|accessdate=8 септември 2007|archive-date=2009-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090527130230/http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{наведени вести|url=http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=94185|publisher=Радикал|language=турски|date=2003-11-03|quote=49 збратимени града во 2003|title=İstanbul'a 49 kardeş|last=Erdem|first=Selim Efe}}</ref> * {{знамеикона|Croatia}} [[Загреб]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Belgium}} [[Варем]], [[Белгија]] * {{знамеикона|Serbia}} [[Ниш]], [[Србија]] * {{знамеикона|USA}} [[Питсбург]], [[САД]] * {{знамеикона|UK}} [[Брадфорд]], [[Англија]], [[Велика Британија]] |valign="top"| * {{знамеикона|Romania}} [[Крајова]], [[Романија]] * {{знамеикона|France}} [[Дижон]], [[Франција]] * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Софија]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Serbia}} [[Белград]], [[Србија]] * {{знамеикона|Bulgaria}} [[Перник]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Egypt}} [[Суец]], [[Египет]] * {{знамеикона|Turkey}} [[Маниса]], [[Турција]] * {{знамеикона|Uzbekistan}} [[Ташкент]], [[Узбекистан]] * {{знамеикона|France}} [[Рубе]], [[Франција]] * {{знамеикона|Albania}} [[Тирана]], [[Албанија]] |} == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Црква св. Богородица во Скопје.jpg|[[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Скопје|Црквата „Рождество на Пресвета Богородица“]] во Скопје Податотека:Trijumfalna vrata, Skoplje06644.JPG|[[Порта Македонија]] Податотека:Makedonski Naroden Teatar 2013 13.JPG|[[Македонски народен театар]] Податотека:Philip II Arena 2017.jpg|Националната арена „Филип II“ Податотека:Krzyz na Wodno.jpg|[[Милениумски крст]] Податотека:Skopje, Stará železniční stanice, dnes muzeum.jpg|Старата железничка станица, денес [[Музеј на Град Скопје]] Податотека:Monument to Fallen heroes for Macedonia (11).jpg|Споменик на паднатите борци за Македонија во Скопје Податотека:Osloboditelite na Skopje, Macedonia.jpg|[[Споменик „Ослободители на Скопје“|Споменик на ослободителите на Скопје]] Податотека:Panorama so Zelezen most.jpg|Слики од старо Скопје: Панорама на Скопје, во преден план се гледа Железниот мост. Податотека:Evrejsko maalo, del.jpg|[[Еврејско Маало (Скопје)|Еврејско маало]], улица Маршал Тито Податотека:Novo maalo, Skopje.jpg|Ново маало, 1960-те години Податотека:Pajko maalo, kej.jpg|Пајко маало, кеј Димитар Влахов Податотека:Krangova palata, pred rusenje.jpg|Крангова палата, пред рушење, оштетена од земјотресот во 1963 година Податотека:Centarot na Skopje pred zemjotresot.jpg|Поглед кон центарот на Скопје меѓу двете светски војни Податотека:Kameni Most, Skopje.tif|[[Офицерски дом (Скопје)|Офицерскиот дом]] и [[Камен мост (Скопје)|Камениот мост]] за време на српската управа на Скопје. Податотека:Градот Убав.jpg|alt=Галерија на отворено „Градот Убав“ во ГТЦ|Галерија на отворено „Градот убав“ во сутеренот на [[Градски трговски центар (Скопје)|Градскиот трговски центар]]. Податотека:Саат-кула во Скопје.jpg|[[Саат-кула (Скопје)|Саат-кулата]] во [[Стара скопска чаршија|Старата скопска чаршија]] Податотека:Panoramic view of Skopje from Vodno mountain.jpg|Панорама на Скопје, гледано од Водно </gallery> </center> == Поврзано == * [[Град Скопје]] * [[Градоначалник на Град Скопје]] * [[Почесни граѓани на Град Скопје]] * [[Данило Коцевски]] - историчар на градот Скопје == Наводи == {{наводи|2}} ; Забелешки # [[Струга#cite ref-5|Следно↑]] Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот. == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Skopje}} ;Општо * [http://strumski.com/biblioteka/?id=598 "Скопье. Исторически бележки"] - Историја на градот Скопје од ВМОРО револуционерот од с. Ваташа Димитар Попандов * [http://www.skopje.gov.mk/ Официјална страна на Град Скопје] * [http://grad.sk/ град.ск] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131010104521/http://grad.sk/ |date=2013-10-10 }} — мултимедијален портал на Скопје * [http://makedonija.name/cities/skopje-earthquake-1963 Скопје пред земјотресот] на англиски јазик. * [http://www.skopjeodspomeni.com.mk/ Историски и денешни аспекти на Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090413181031/http://www.skopjeodspomeni.com.mk/ |date=2009-04-13 }} * [http://www.staroskopje.vestel.com.mk/sites/c01kratok_istorijat/01Kratok_ist.html Старо Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090902060834/http://www.staroskopje.vestel.com.mk/sites/c01kratok_istorijat/01Kratok_ist.html |date=2009-09-02 }} * [http://www.mgs.org.mk/ Музеј на Град Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100220090430/http://www.mgs.org.mk/ |date=2010-02-20 }} * [http://www.airports.com.mk/ Аеродроми во Македонија- Александар Велики] ;Земјотресот од 1963 * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce474/Tekst38.htm Сеќавања за катастрофалниот земјотрес во Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071010154639/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce474/Tekst38.htm |date=2007-10-10 }} * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce469/Tekst38.htm Страотни слики - сведоци на една голема трагедија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071010155246/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce469/Tekst38.htm |date=2007-10-10 }}, од Милева Лазова, магазин "[[Македонско Сонце]]" * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce470/Tekst38.htm Македонското културно-историско наследство под урнатини] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080119175106/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce470/Tekst38.htm |date=2008-01-19 }}, од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце" * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce471/Tekst38.htm Турските турбиња, анови и џамии станаа само камени купови] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080119175113/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce471/Tekst38.htm |date=2008-01-19 }}, од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце" * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce472/Tekst38.htm Само пукнатини и руини од монументалните градби] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080119175141/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce472/Tekst38.htm |date=2008-01-19 }}, од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце" * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce473/Tekst38.htm Значајни архитектонски објекти-жртви на природната сила] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080119175205/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce473/Tekst38.htm |date=2008-01-19 }}, од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце" * [http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce474/Tekst38.htm Неколку дена по трагедијата на македонското тло] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071010154639/http://www.makedonskosonce.com/broevis/2003/sonce474/Tekst38.htm |date=2007-10-10 }}, од Милева Лазова, магазин "Македонско Сонце" ;Туризам и комплетен преглед на градот * [http://www.sk.com.mk/ Скопје - туристички портал] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091218074939/http://sk.com.mk/ |date=2009-12-18 }} * [http://www.skopje.com.mk/prva.asp Страница за Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091008174603/http://www.skopje.com.mk/prva.asp |date=2009-10-08 }} * [http://www.virtualtourist.com/travel/Europe/FYR_of_Macedonia/Skopje-451990/TravelGuide-Skopje.html Туристички водич за Скопје] на англиски. * [https://macedoniafromabove.mk/skopje/ 360° Визуелна прошетка низ Скопје] * [https://www.skopje.in/ Туристички водич за Скопје] {{en}} ;Слики * [http://mitatos.deviantart.com/gallery Галерија слики за Скопје од mitatos] * [http://www.deviantart.com/view/10113485/ Разгледница од Скопје, по повод земјотресот 1963 година], Слободан Јаќоски * [http://www.360macedonia.com/macedonia/mk/vrtour.php?macedoniatown_ID=1 Слики за Скопје] * [http://www.world66.com/europe/macedonia/skopje/lib/gallery Фото галерија за Скопје] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091103114938/http://www.world66.com/europe/macedonia/skopje/lib/gallery |date=2009-11-03 }} {{Населби во Скопје}} {{Идејни урбанистички проекти за Скопје}} {{Градови во Македонија}} {{Историски главни градови на Македонија}} {{Главни градови во Европа}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Главни градови во Европа]] [[Категорија:Скопје|*]] p947cjkqfe596iuygubufnh3ov9lp1c 0 3096 5628961 5628082 2026-09-15T14:12:35Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628961 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name = Неготино |official_name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = [[Град]]<!-- e.g. Village,etc.--> |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Плоштадот во Неготино.JPG |imagesize = |image_caption = Градскиот плоштад во Неготино |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = Неготино во Општина Неготино.svg |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Македонија |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = Местоположба во Македонија |pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MK |subdivision_type = Земја |subdivision_name = {{MKD}} |subdivision_type1 = [[Региони во Македонија|Регион]] |subdivision_name1 = [[Податотека:Logo of Vardar Region.svg|25п]] [[Вардарски Регион|Вардарски]] |subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] |subdivision_name2 = {{грб Неготино}} <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = |seat = |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref = <!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> |elevation_m = |elevation_ft = |elevation_max_m = 150 |elevation_max_ft = |elevation_min_m = |elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = 12.488 |population_density_km2 = <!--For automatic calculation, any density field may contain: auto --> |population_density_sq_mi = |population_demonym=неготинец, неготинка, неготинци<ref>{{ОДРМЈ|Неготино}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Неготино}}</ref> <!-- General information ---------------> |timezone = [[средноевропско време|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[средноевропско летно време|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |coor_type = <!-- can be used to specify what the coordinates refer to --> |latd=41 |latm=29 |lats= |latNS=N |longd=22 |longm=06 |longs= |longEW=E <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[Поштенски броеви во Македонија|Пошт. бр.]] |postal_code = 1440 |area_code = +389 043 |website = [https://negotino.gov.mk/ negotino.gov.mk] |blank_name = [[Регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] |blank_info = NE |blank1_name = |blank1_info = |footnotes = }} '''Неготино''' — град во средишниот дел на [[Македонија]], сместен во средното [[Ниска Македонија (Повардарие)|Повардарие]], од двете страни на реката [[Вардар]] и зазема значителен простор во [[Тиквеш|Тиквешката Котлина]]. Од [[Скопје]], Неготино е оддалечено 95 км, а најблизок град е [[Кавадарци]], кој е на растојание од 10 км. Градот претставува административно седиште на [[Општина Неготино|истоимената општина]], која опфаќа уште и 12 села. [[Клима]]та и [[почва]]та се идеални за одгледување на [[грозје]] и добивање на [[вино]]. == Историја и потекло на името == [[Податотека:Negotino, Rep Macedonia.jpg|мини|лево|Неготино во почетокот на XX век]] [[Податотека:Манастир „Св. Ѓорѓи“ 2.JPG|мини|лево|Манастирот „Св. Ѓорѓи“ во близина на Неготино]] === Антички период === Името Неготино е словенизирано име на античката населба ''[[Антигонеја]]'' (Antigonea) која што во [[3 век п.н.е.]] ја создал [[Античка Македонија|македонскиот]] владетел [[Антигон Гонат]] (278-242 п.н.е.), откако ја освоил [[Пајонија|Пеонија]]. Античкиот град бил стратешко седиште, добро укрепено, со импозантни [[Градба|градби]] и величествени [[храм]]ови, пространи и раскошни палати изградени од [[мермер]] и делкан камен. Древниот град Антигонија постоел до почетокот на VI век, односно 518 година, кога бил разурнат од силен земјотрес, што го зафатил речиси целото подрачје на денешна Македонија. Тогаш катастрофално настрадале [[Скупи]], [[Стоби]], Хераклеја, [[Астибо]], [[Идомене|Идомена]]. === Османлиски период === Денешниот град Неготино е создаден во [[Доцен среден век|доцниот среден век]] како [[занает]]чиска [[населба]]. По доаѓањето на [[Османлиско Царство|Османлиите]] на овие простори (1385 година), [[Али-паша Јанински|Али Паша-Јанински]] повторно ја активирал тврдината, бидејќи во непосредна близина, од десната страна на реката [[Вардар]], се протегал патот [[Скопје]]-[[Солун]]. На преминот од [[Демиркаписка Клисура|Демиркаписката Клисура]] неговата војска им наплатувала царина на трговците кои тука проаѓале. Во првите години од XIX век Неготино било [[чифлик]], составен од триесетина куќи. Го управувале Ќазим-бег и Кантур-бег. Подоцна до чифликот, според преданијата, некој богат трговец, по име Неготин, изградил ан кој служел за одмор и преноќевање на кираџиите и карваните. Се претпоставува дека оттогаш малата населба почнале да ја нарекуваат Неготино. Во 1821 година богатиот [[Турчин]] Хаџи Таир-ага Синан во градот изградил [[саат-кула]], [[џамија]] и [[безистен]] со околу 15 дуќани. Така почнувала да се образува и да расте населбата, која поради добрата местоположба привлекувала голем број на трговци и занаетчии од околните места. За брзиот развој на Неготино придонеле и неколкуте [[Евреи]] кои се доселиле од [[Солун]] во 1865 година.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.53</ref> Како гратче Неготино првпат се споменува дури во 1837 година. Тогаш овде се изградени црквата „Св. Атанас“ и ќелијно училиште, второ во [[Тиквеш]]ијата после [[Ваташа|ваташкото]]. Во својот напис целосно посветен за Тиквеш насловен како „Љубљано-Пеонија“, објавен во „Цариградски Весник“ на 12 февруари [[1855]] година, македонскиот просветител [[Јордан Хаџи-Константинов - Џинот]] запишал дека Неготино (Тиквеш) имa една убава црква и едно мало училиште, две мошеи (џамии), една [[медреса]], часовник и други старини<ref name="ReferenceA">Хаџи Константинов, Јордан - Џинот. ''Избрани страници'' - приредил Блаже Конески - Скопје, Мисла, 1987&nbsp;г. стр.71</ref>. Тука се собирал пазар од [[Велес]], [[Штип]], [[Прилеп]], [[Дојран]] и [[Струмица]] секој четврток, а тука седелe и управни чиновници како [[ајан]], [[кадија]] и [[муфтија]]<ref name="ReferenceA"/>. Во 1879 година Неготино станало управно седиште на османлиската власт во Тиквешко. По една година градот веќе имал 1.800 жители, претежно [[Македонци]]. На почетокот на 20 век градот имал 700 куќи и чаршија со близу 300 дуќани. Во 1893 година неготинското училиште станало двокласно. Трговијата и занаетчиството се развиваат со позабрзано темпо. Значително пораснало и населението во градот. Се тргувало со [[грозје]], [[вино]], [[брашно]], [[волна]] и [[свила]]. Трговската стока била пренесувана со сплавови за [[Солун]], преку [[Вардар]] кој бил пловен од [[Велес]] до устието на [[Егејско Море|Егејското Море]]. Економскиот подем на гратчето кулминира пред [[Балкански војни|Балканските војни]], кога населбата броела дури 700 куќи. Во градската чаршија и воопшто во целиот град, имало околу 300 занаетчиски и трговски дуќани. За време на [[Балкански војни|Балканските војни]], дел од градот заедно со чаршијата бил опожарен.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.54</ref> === Најнов период === Како ден на Општината се празнува [[8 ноември]], Ден на ослободувањето на Неготино од [[Бугарска окупација на Вардарска Македонија|фашистичките окупатори]] во [[1944]] година. Неготино својот најголем подем го постигнува во втората половина на 20 век кога прераснало во современа градска населба со развиена [[инфраструктура]]. ;Бисти во Неготино <gallery mode=packed heights=120px> Податотека:Blazo Janusev - bista Negotino.jpg|Блажо Јанушев Податотека:Cando Donev - bista Negotino.jpg|Цандо Донев Податотека:Nikola Petrov Icko - bista Negotino.jpg|Никола Петров-Ицко Податотека:Биста на Александар Н. Ристов.JPG|Александар Ристов Податотека:Биста на Душан Ѓорѓиев - Малашев.JPG|Душан Ѓорѓиев-Малашев Податотека:Биста на Ило Ј. Виларов - Сокол.JPG|Ило Виларов-Сокол Податотека:Биста на Манчо П. Малиминов.JPG|Манчо Малиминов Податотека:Биста на Пано З. Калајџиев.JPG|Пано Калајџиев Податотека:Биста на Тодорако Г. Гечев - Пекарев.JPG|Тодорако Гечев-Пекарев Податотека:Бисти на народни херои во Неготино.JPG|Бистите на сите 9 херои </gallery> == Население == Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Неготино живееле 2.395 жители, од кои 1.925 [[Македонци]] православни, 320 [[Македонци муслимани]], 90 [[Власи]] и 60 [[Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_06.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр.154.]</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, градот имал 2.500 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 13.284 жители и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=6 јули 2016}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|97.82}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.88}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|0.56}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.35}} {{Столбен постоток|други|grey|0.30}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.08}} {{Столбен постоток|Албанци|black|0.01}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.01}} }} Според претпослениот [[Попис на населението во Македонија (2002)|Попис на населението на Македонија од 2002 година]], градот имал 13.284 жители. Следува табела на националната структура на населението:<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=2 | '''Националност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 12 994 |- | [[Турци]] | 46 |- | [[Роми]] | 74 |- | [[Албанци]] | 1 |- | [[Власи]] | 11 |- | [[Срби]] | 117 |- | [[Бошњаци]] | 1 |- | Други | 40 |- |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|98.70}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.61}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|0.28}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.10}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.08}} {{Столбен постоток|други|grey|0.74}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''13.111''' | 98,70 |- | [[турски]] | 13 | 0,10 |- | [[ромски]] | 37 | 0,28 |- | [[влашки]] | 10 | 0,08 |- | [[српски]] | 81 | 0,61 |- |други | 32 | 0,24 |} ;Вероисповед Во Неготино се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|97.11}} {{Столбен постоток|други|grey|1.58}} {{Столбен постоток|Ислам|green|1.19}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.11}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''12.900''' | 97,11 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 158 | 1,19 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 15 | 0,11 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 1 | 0,01 |- | други | 210 | 1,58 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Неготино: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|2.683 | 1953|2.820 | 1961|4.087 | 1971|7.139 | 1981|10.297 | 1991|12.379 | 1994|12.516 | 2002|13.284 | 2021|12.488 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | '''2.683''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 2.744 | 0 | 28 | 4 | 15 | 7 | — | 22 | — | '''2.820''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 3.920 | 1 | 15 | — | — | 43 | — | 108 | — | '''4.087''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 6.867 | 0 | 44 | 0 | — | 128 | — | 100 | — | '''7.139''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 9.913 | 3 | 68 | 2 | 1 | 174 | — | 136 | — | '''10.297''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 11.940 | 1 | 30 | 50 | 15 | 147 | — | 196 | — | '''12.379''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 12.226 | 0 | 42 | 36 | 16 | 137 | — | 59 | — | '''12.516''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 12.994 | 1 | 46 | 74 | 11 | 117 | 1 | 40 | — | '''13.284''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 11.476 | 6 | 77 | 75 | 14 | 74 | 0 | 85 | 681 | '''12.488''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Стопанство == [[Податотека:ТЕЦ „Неготино“ 2.JPG|мини|десно|Поглед на [[ТЕЦ „Неготино“]] во близина на градот]] Земјоделското производство претставува главна стопанска дејност во [[општина]] Неготино. Општина Неготино има годишно производство од 20 – 25 милиони [[килограм]]и грозје. Од индустриските култури застапени се [[тутун]]от, [[афион]]от, градинарските култури и житариците. Во Неготино е сместена и втората по големина [[винарска визба]] во Македонија, „Повардарие“. Во поново време се забележува отворањето на приватни винарии и винарски визби како „Бовин“, „Фонко“, „Дудин“ и други кои извезуваат вина и на странските пазари. Во непосредна близина на градот се наоѓа [[термoцентрала]]та [[ТЕЦ „Неготино“]]. == Редовни настани и манифестации == Позначајни манифестации кои се одржуваат во Општина Неготино се ''Фестивалот на виното'' ([[14 февруари]]) кој се одржува по повод верскиот празник [[Св. Трифун]] (заштитник на лозарите), ''[[Манастирска вечер]]'' и ''[[Неготински панаѓур|Неготинскиот панаѓур]]'' (20-23 [[септември]]) кој се одржува по повод верскиот празник [[Мала Богородица]]. == Личности == {{Div col|cols=2}} * [[Тодор Камчев]] (1880 - 10 мај 1961, [[Софија]]) - тиквешки војвода, учесник во македонско-одринско ослободителните борби од 1903 до 1908 година. * [[Александар Станоев]] (1881 - 1907, Виена) - македонски револуционер од Илинденскиот период и член на ЦК на ВМРО * [[Пане Иванов]] - македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, деец на Македонската револуционерна организација * [[Васа Апостолска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Драга Астарџиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Веска Балканска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Родна Георгиева|Родна Габрова Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ефрем Кулаков]] — македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија * [[Тодор Гечев]] - македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија * [[Пано Калајџиев]] - македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија * [[Александар Аџи Илов]] - македонски партизан, учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Виларова|Мара Илова Виларова]] - учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Гркова|Зора Јорданова Гркова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Давчева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Мица Димитрушева|Мица Ставрева Димитрушева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Рахила Илиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Јанакиева|Менка Јанакиева Пинџур]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Николина Јанакиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Јордановска]] (1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Јосифовска|Вера Бошкова Георгиева Јосифовска]] (1926 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Јоцева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Васка Калајџиска|Васка Василева Калајџиска]] (10 април 1919 — 1971) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Карадакова]] (р.1888-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Кирјакова]] (р.1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Дана Костадинова]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Владанка Коцева|Владанка Данаилова Коцева]] (р.1927) — учесник во НОВ на Македонија. * [[Митра Крстева]] (1886 — 1944) — учесник во НОД, активистка и хуманистка. * [[Владо Арсов - Шпанац]] ([[1910]] - [[1937]]) - борец во Шпанската граѓанска војна * [[Боро Чаушев]] (6 ноември 1917 - 22 февруари 2001) - македонски партизан, комунист и генерал-мајор на милицијата на НР Македонија. * [[Лазар Мојсов]] (19 декември 1920 - 25 август 2011, Белград) - познат политичар и дипломат * [[Лазар Манчевски - Пинџур]] ([[21 ноември]] [[1922]] - [[7 февруари]] [[1997]]) - македонски поет и раскажувач * [[Душан Горенчевски]] ([[28 април]] [[1933]] - [[13 март]] [[1997]], [[Белград]]) - македонски драмски автор и македонист * [[Ѓорѓи Спасов]](11 август 1949) — македонски политичар, дипломат и универзитетски професор * [[Бранко Ѓорчев]] (23 јуни 1962 – Скопје, 24 февруари 2013) — македонски театарски и филмски глумец * [[Кристина Арнаудова]] ( 21 септември 1979) - пејачка на забавна музика * [[Александра Пилева]] (10 јуни 1980) - пејачка на забавна музика * [[Александар Белов (пејач)|Александар Белов]] (7 февруари 1987) - пејач на забавна музика * [[Ѓоко Ѓорчев]] - пејач на забавна музика * [[Мишко Крстевски]] - пејач на народна музика * [[Александар Ѓорчев|Ацо Ѓорчев]] - македонски глумец * [[Миле Крстев]] - екс фудбалски репрезентативец * [[Сашко Крстев]] - екс фудбалски репрезентативец * [[Трајче Недев]] - македонски репрезентативец во шах * [[Александар Христов]] - академик * [[Ристо Давчевски]] - писател * [[Раде Стојановиќ]] - ракометен репрезентативец * [[Доне Мојсов]] политичар и дипломат * [[Киро Андонов]] писател * [[Наташа Андонова]] фудбалски репрезентативец * [[Ангел Димов]] - пејач од Србија;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://vesti-online.com/Scena/Estrada/287277/Grad-Beograd-mi-ukrao-penziju |title=''Grad Beograd mi ukrao penziju'' |accessdate=2016-01-18 |archive-date=2016-08-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806072846/http://www.vesti-online.com/Scena/Estrada/287277/Grad-Beograd-mi-ukrao-penziju |url-status=dead }}</ref> {{Div col end}} * [[Тони Делков]]-градоначалник и политичар. * [[Димитар Ѓорѓиев]] - светски и европски првак во кик-бокс == Иселеништво == Во 1912 и 1913 година околу 80 муслимански семејства се иселиле во Турција.<ref>{{Наведена книга|title=|others=Радовановиќ, Воислав. Тиквеш и Рајец.}}</ref> == Збратимени градови == * {{знамеикона|Италија}} [[Минервино ди Лече]], [[Италија]]<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.negotino.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=275%3A2012-05-22-07-37-51&catid=18%3A2010-04-19-08-10-31&Itemid=106&lang=mk| title = Се збратимија општините Неготино и Минервино ди Лече| publisher = Општина Неготино| accessdate = 2012-09-05| archive-date = 2012-06-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20120603124806/http://www.negotino.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=275%3A2012-05-22-07-37-51&catid=18%3A2010-04-19-08-10-31&Itemid=106&lang=mk| url-status = dead}}</ref> * {{знамеикона|Унгарија}} [[Наѓката]], [[Унгарија]]<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.negotino.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=464%3A2013-08-23-11-04-43&catid=11%3A2009-07-08-13-19-01&lang=mk| title = Потпишан договор за збратимување помеѓу општина Неготино и општина Наџиката, Унгарија| publisher = Општина Неготино| accessdate = 2013-08-24| archive-date = 2020-06-16| archive-url = https://web.archive.org/web/20200616000722/http://www.negotino.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=464%3A2013-08-23-11-04-43&catid=11%3A2009-07-08-13-19-01&lang=mk| url-status = dead}}</ref> == Галерија == <gallery> Неготино панорама.jpg|Панорама од ридот [[Градиште (Неготино)|Градиште]] (од север-североисток) Податотека:Автобуска станица Неготино 1.JPG|Поглед на автобуската станица во градот Податотека:Бисти на народни херои во Неготино.JPG|Бисти на народни херои сместени до Општинското собрание Податотека:Булевар во Неготино 1.JPG|Булеварот на излезот од Неготино Податотека:Влезот во чаршијата во Неготино.JPG|Влезот во чаршијата во Неготино Податотека:Влезот на музејот на градот Неготино.JPG|Влезот во музејот на градот Неготино Податотека:Влезот на црквата Св. Атансиј Велики 2.JPG|Влезот во црквата „Св. Атанасиј Велики“ Податотека:Градинка во Неготино 1.JPG|Градинка во Неготино Податотека:Градска библиотека 1.JPG|Градската библиотека „Страшо Пинџур“ Податотека:Градскиот пазар во Неготино.JPG|Градскиот пазар Податотека:Домот на културата „Ацо Ѓорчев“ 2.JPG|Домот на културата „Ацо Ѓорчев“ Податотека:Желкова куќа.JPG|Желкова куќа Податотека:Игралиште во Неготино.JPG|Игралиште на влезот во Неготино Податотека:Информативно-туристички плакат во Неготино.JPG|Информативно-туристички плакат на плоштадот Податотека:Општинско собрание на Неготино.JPG|Општинското собрание Податотека:Основен суд во Неготино 2.JPG|Основниот суд во Неготино Податотека:Разрушената Саат Кула во Неготино 1.JPG|Разрушената Саат-кула Податотека:Реката низ Неготино 1.JPG|Тимјаничка Река низ Неготино Податотека:Спортска сала во Неготино.JPG|Спортската сала во Неготино Податотека:Стадионот во Неготино 9.JPG|Стадионот во Неготино Податотека:Станбена зграда во Неготино.JPG|Станбена зграда на плоштадот Податотека:Улица кон центарот на Неготино.JPG|Улица кон центарот на Неготино </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Negotino}} * [https://negotino.gov.mk/ Официјална страница на Општина Неготино] * [http://www.cdnh.edu.mk/multimedija2007/Negotino/naslovna.html Центар за дигитизација на националното наследство, Неготинo] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20151117190614/http://www.cdnh.edu.mk/multimedija2007/Negotino/naslovna.html |date=2015-11-17 }} * [http://oglasimk.net/Negotino-r30 Огласи Неготино] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131203124630/http://oglasimk.net/Negotino-r30 |date=2013-12-03 }} {{Општина Неготино}} {{Градови во Македонија}} [[Категорија:Неготино| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] [[Категорија:Општина Неготино]] 3yop7lpwe3fqyi1aduc16b4r3bzoa0k 0 3118 5628964 5608560 2026-09-15T14:18:25Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628964 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Гевгелија | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = Град | image_skyline = Gevgeli as it appears from Eidomeni - panoramio.jpg | image_alt = | image_caption = Поглед кон Гевгелија | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Гевгелија во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 08 |latNS = N | longd = 22 |longm = 30 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Југоисточен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Гевгелија]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title = | established_date = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| established_title = | established_date = | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 64 | population_footnotes = | population_total = 15,156 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = гевгеличанец, гевгеличанка, гевгеличани<ref>{{ОДРМЈ|Гевгелија}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Гевгелија}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code_type = | area_code = +389 034 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = GE | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://www.gevgelija.gov.mk/ www.gevgelija.gov.mk] | footnotes = }} '''Гевгелија''' — град во југоисточниот дел на [[Македонија]], сместен во [[Гевгелиско-валандовска Котлина|Гевгелиско-валандовската Котлина]], област [[Бојмија]], во непосредна близина (3 км) на границата со општините [[Кукуш (општина)|Кукуш]] и [[Меглен]] во [[Егејска Македонија]], [[Грција]]. == Потекло на поимот == Најверојатно зборот Гевгелија потекнува од [[турски]]от збор ''gölgeli'', што означува место во кое има многу сенки. Според една легенда за настанок на името Гевгелија се смета дека еден [[дервиш]] кој дошол и не сакал да си оди од Гевгелија, бидејќи многу му се допаѓало местото. Жителите не сакале да го примат и решиле насила да го прогонат. Разлутен од тоа, дервишот почнал луто да ги проколнува жителите кои се исплашиле и го повикале назад со зборовите '''''гел-гери''''' што значи „ела назад“. Иако легенда, гевгеличани ова го сметаат за заклетва на предците т.е. секогаш да бидат добредојдени оние што одлучуваат да ги задомат своите идеи во градот. == Историја == [[Податотека:Gevgelija Ul. Kralja Petra.jpg|мини|лево|250п|Улица во Гевгелија некаде пред 1930 г.]] Гевгелија како град за првпат се споменува во официјални турски документи од 1664 година. Наоѓајќи се покрај многу важни патишта кои воделе од Солун и [[Дојран]] кон [[Струмица]] и [[Скопје]], околу 19 век, Гевгелија бележи значаен стопански подем.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.20</ref> Гевгелија како град почнала да се развива уште од средината на {{римски|19}}, кога населението од овие краеви ја почувствувало потребата да создава современа населба во помош на минувачите-трговци и да биде домаќин на нивните патувања кон [[Близок Исток|Блискиот Исток]] со многубројни анови. Па така, од 1871 до 1886 година во Гевгелија биле отворени и првите занаетчиски дуќани. Ваквиот стопански и популациски растеж на населбата за да добие градска физиономија, односно заведувањето во катастарските книги како градска населба, официјално било извршено во 1886 година,<ref name="ReferenceA">Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.21</ref> кога во административно-управен поглед станала средиште на посебна [[каза]] — Гевгелиска.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gevgelija.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=8&Itemid=137&lang=mk|title=Историјат|publisher=Општина Гевгелија|accessdate=2016-02-04|archive-date=2016-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160119005926/http://gevgelija.gov.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=8&Itemid=137&lang=mk|url-status=dead}}</ref> Црквата „[[Црква „Вознесение Христово“ - Гевгелија|Вознесение Христово]]“ потекнува од 1842 година.<ref>{{нмс|url=http://www.povardarska-eparhija.org.mk/pe//index.php?option=com_content&task=view&id=367&Itemid=55|title=Цркви и манстири во Гевгелија|last=|first=|date=2020-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019180314/http://www.povardarska-eparhija.org.mk/pe//index.php?option=com_content&task=view&id=367&Itemid=55|archive-date=2023-10-19|url-status=live|access-date=2023-10-19|website=www.povardarska-eparhija.org.mk}}</ref> Вистински градски лик Гевгелија добива во 1886 година. На [[Референдум во Општина Гевгелија (2017)|референдум]] кој се одржал на 23 април 2017, граѓаните на Општина Гевгелија се изјасниле против отворање на рудници за металични суровини. Вкупно 54 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Општи одлики == [[Податотека:Град Гевгелија, Македонија 18 - panoramio.jpg|алт=Град Гевгелија, Македонија 18 - panoramio.jpg|лево|мини|Старата чаршија во Гевгелија]] [[Податотека:Gevgelija 56.JPG|алт=Gevgelija 56.JPG|мини|Центарот во Гевгелија]] Ова подрачје отсекогаш претставувало значајна крстосница за патниците и стоката кои патувале од [[Европа]] кон [[Блискиот Исток]] или обратно. Со изградба на железничката пруга Скопје-Гевгелија-Солун во [[1873]] година<ref>{{Наведено списание|last=Skenderi|first=Fauzi|last2=Hamiti|first2=Resul|date=Март 2018|title=ECONOMIC-GEOGRAPHICAL CHARACTERISTICS OF THE RAIL TRAFFIC IN THE REPUBLIC OF MACEDONIA|url=https://www.researchgate.net/publication/368392285_ECONOMIC-GEOGRAPHICAL_CHARACTERISTICS_OF_THE_RAIL_TRAFFIC_IN_THE_REPUBLIC_OF_MACEDONIA|journal=}}</ref> и на автопатот [[Автопат А1 (Македонија)|A1]], станала значаен транзитен коридор. Гевгелија се наоѓа 70 км од [[Солун]], а 165 км од [[Скопје]]. Токму поради значајните сообраќајници тука се вкрстуваат патиштата од [[север]] и [[југ]], така што Гевгелија претставува европска порта за сите оние кои тргнале на север. == Клима == Гевгелија се наоѓа на 64 метри [[надморска височина]] и е под влијание на [[средоземна клима]], пред сè, на средоземното климатско влијание од [[Егејското Море]]. [[Кожуф]] планина со својот највисок врв „Зелен бег“, кој се наоѓа на 2.167 метри надморска височина, претставува природна граница меѓу средоземната и континенталната клима. Гевгелија има 240 сончеви денови во годината, со годишна сума од 2.392 часови на осончување. Просечната годишна температура изнесува 14,3ºС, просечната годишна минимална температура изнесува 8,6ºС, додека просечната максимална годишна температура изнесува 20,6ºС. Највисоката максимална температура е измерена во [[јули]] [[2004]] година и изнесува 44,6ºС, а најниската минимална температура е измерена во декември 1999 година и изнесува -16ºС. Просечната годишна сума на врнежи изнесува 649 мм/м². Најмногу врнежи има во месеците [[октомври]] и [[ноември]], додека најсушни се [[јули]] и [[август]]. Меѓутоа, само на [[4 јуни]] [[2004]] година наврнаа 213 л/м². Просечниот број на денови со снежна покривка изнесува 4, а со магла 7 денови. Ваквите климатски погодности овозможуваат под ова средоземнолико поднебје да виреат и средоземните плодови, како што се, смоквите, калинките, маслинките, мандарините и лимоните. По долината на [[Конска Река]], западно од Гевгелија, се среќава едно ретко и единствено зимзелено дрво на [[Балкан]]от, познато како „[[гол човек]]“ (''Arbutus andrachne''), чие стебло е прекриено со црвеникава и лушпеста кора. [[Податотека:Gevgelija 511.JPG|250п|мини|лево|Дел од зградата на Народниот театар]] == Население == [[Податотека:StaraKukja-centar.jpg|мини|десно|180п|Стара неокласична куќа во центарот на градот.]] Според статистиката на Стефан Верковиќ во [[1860]] година, во Гевгелија имало 215 куќи и приближно 1.200 жители, а само десетина години подоцна бројот на населението се зголемил на 1.610, од кои 1.257 биле христијани - [[Македонци]], 250 [[Турци]] и 103 [[Власи]].<ref name="ReferenceA"/> Во [[1870]] година Гевгелија станува важно пазариште за жителите на Гевгелиското Поле и Мајдачката Висорамнина. Во [[1886]] година Гевгелија и формално е прогласена за градска населба и административно-управен центар на Гевгелиска околија, со вкупно 68 населби. Во градот живеат над 3.000 жители. Крај главната улица, која била калдрмисана и осветлена со фенери, никнале зданијата на околиската и општинската управа, воената касарна и повеќе двокатни куќи. Во [[1890]] година во Гевгелија имало околу 4.000 жители, од кои 3.600 биле [[Македонци]], а другите [[Турци]], [[Роми]] и [[Черкези (народ)|Черкези]]. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Гевгелија живееле 4.175 жители, од кои 3.000 [[Македонци]], 650 Турци, 230 [[Роми]], 175 [[Черкези (народ)|Черкези]] и 120 [[Власи]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_05.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900, стр. 151.]</ref> Во 1905 година, според [[Крсте Петков Мисирков]], ''Ѓевѓелија'' било мешано македонско и турско село со 300 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, градот имал 3.950 [[Македонци]], 100 [[Турци]], 25 до 50 [[Унгарци]], 25 до 50 [[Власи]] и 100 други жители.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во првиот организиран попис на [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|СФР Југославија]] од 1948 година, во Гевгелискиот срез имало 31.656 жители, од кои 4.967 во Гевгелија, 1.992 во [[Валандово]], а 24.697 во селата ([[Бојмија]], [[Влахомеглен]], [[Дојранска Котлина|Дојранско Поле]]). Од етнички аспект, населението го сочинувале 24.063 (76 %) [[Македонци]], 5.172 (16.3 %) [[Турци]], 773 (2,44 %) [[Срби]], 593 (1,87 %) [[Власи]], 230 [[Роми]] и 825 останати.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-05-08 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> Според пописот од [[2002]] година градот има 15.685 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://212.110.72.46:8080/mlsg/ |title=Министерство за локална самоуправа. База на општински урбанистички планови |accessdate=2009-02-08 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915015002/http://212.110.72.46:8080/mlsg/ |url-status=dead }}</ref> ;Народности Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 15.685 жители и спаѓал во групата на средни градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=24 март 2016}}</ref> {{bar box |title=Народности<ref name="попис"/> |float=right |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[Македонци]]|red|96.02}} {{Столбен постоток|[[Македонски Срби|Срби]]|blue|1.86}} {{Столбен постоток|[[Македонски Власи|Власи]]|yellow|1.28}} {{Столбен постоток|други|grey|0.52}} {{Столбен постоток|[[Македонски Турци|Турци]]|orange|0.18}} {{Столбен постоток|[[Македонски Роми|Роми]]|cyan|0.08}} {{Столбен постоток|[[Македонски Албанци|Албанци]]|green|0.05}} {{Столбен постоток|[[Македонски Бошњаци|Бошњаци]]|black|0.02}} }} Според последниот попис на населението во Македонија од 2002 година, градот имал 15.685 жители. Следува табела на националната структура на населението<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> {| class="wikitable sortable" border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" | '''Националност''' | '''Вкупно''' |- | [[Македонци]] | 15.060 |- | [[Турци]] | 28 |- | [[Роми]] | 12 |- | [[Албанци]] | 7 |- | [[Власи]] | 201 |- | [[Срби]] | 292 |- | [[Бошњаци]] | 3 |- | останати | 82 |- |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[македонски јазик|македонски]]|red|97.15}} {{Столбен постоток|[[српски јазик|српски]]|blue|1.47}} {{Столбен постоток|[[влашки јазик|влашки]]|yellow|0.80}} {{Столбен постоток|други|grey|0.38}} {{Столбен постоток|[[турски јазик|турски]]|orange|0.11}} {{Столбен постоток|[[ромски јазик|ромски]]|cyan|0.06}} {{Столбен постоток|[[албански јазик|албански]]|green|0.03}} {{Столбен постоток|[[бошњачки јазик|бошњачки]]|black|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!! width="100px" | Говорници!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски јазик|македонски]]''' | '''15.238''' | 97,15 |- | [[албански јазик|албански]] | 4 | 0,03 |- | [[турски јазик|турски]] | 18 | 0,11 |- | [[ромски јазик|ромски]] | 9 | 0,06 |- | [[влашки јазик|влашки]] | 126 | 0,80 |- | [[српски јазик|српски]] | 230 | 1,47 |- | [[бошњачки јазик|бошњачки]] | 1 | 0,01 |- | останати | 59 | 0,38 |} ;Вероисповед Во Гевгелија се застапени следните верски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Вероисповед<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|[[православие]]|red|97.37}} {{Столбен постоток|други|grey|2.06}} {{Столбен постоток|[[ислам]]|green|0.29}} {{Столбен постоток|[[Апостолски егзархат во Македонија|католицизам]]|orange|0.27}} {{Столбен постоток|[[Протестантство во Македонија|протестантство]]|orange|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Лица!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|православни]]''' | '''15.273''' | 97,37 |- | [[ИВЗ|муслимани]] | 45 | 0,29 |- | [[Апостолски егзархат во Македонија|католици]] | 42 | 0,27 |- | [[Протестантство во Македонија|протестанти]] | 2 | 0,01 |- | други | 323 | 2,06 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Гевгелија: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|4.967 | 1953|5.777 | 1961|7.332 | 1971|9.414 | 1981|12.399 | 1991|14.957 | 1994|14.974 | 2002|15.685 | 2021|15.156 }} {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | '''4.967''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 5.217 | 1 | 48 | 98 | 235 | 118 | — | 60 | — | '''5.777''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 7.013 | 1 | 16 | — | — | 185 | — | 117 | — | '''7.332''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 8.948 | 30 | 17 | 9 | — | 191 | — | 219 | — | '''9.414''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 11.813 | 20 | 18 | 7 | 108 | 259 | — | 174 | — | '''12.399''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 14.252 | 22 | 14 | 17 | 122 | 295 | — | 235 | — | '''14.957''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 14.449 | 23 | 25 | 1 | 121 | 266 | — | 89 | — | '''14.974''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 15.060 | 7 | 28 | 12 | 201 | 292 | 3 | 82 | — | '''15.685''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 13.621 | 8 | 53 | 21 | 260 | 196 | 8 | 134 | 855 | '''15.156''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Религија == [[Податотека:Church of the Ascension of Jesus (Gevgelija).jpg|мини|130п|десно|Црквата „Св. Спас“]] [[Податотека:KatolickaCrkvasvPetariPavel.jpg|мини|130п|лево|Црквата „Св. Петар и Павел“]] Црквата „Свети Спас“ е најстарата црква во регионот, изградена на почетокот од [[XIX век]], каде што за панаѓурот во чест на [[светецот–заштитник]] доаѓале луѓе дури од [[Солун]]. Во [[1873]] година со заеднички средства гевгеличани ја изградиле црквата „Света Троица“, а на местото каде што бил подигнат параклисот, во [[1895]] година била изградена и црквата „Свети Кирил и Методиј“. * [[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Гевгелија|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] * [[Црква „Св. Спас“ - Гевгелија|Црква „Св. Спас“]] * [[Црква „Св. Петар и Павел“ - Гевгелија|Црква „Петар и Павел“]] - [[католицизам|католичка]] црква * Христијанска адвентистичка црква - Гевгелија - [[адвентизам|адвентистичка]] црква * Седиште на [[Архиерејско намесништво Гевгелија|архиерејското намесништво Гевгелија]] на [[Повардарската епархија]] на [[МПЦ]]. == Општествени установи == ===Образование=== [[Податотека:VasoKarajanov.jpg|мини|180п|десно|Основното музичко училиште „Васо Карајанов“]] Во [[1888]] година, во дворот на црквата „Света Троица“ била изградена еднокатна училишна зграда, каде што е сместено основното училиште, кое дотогаш се наоѓало во приземни куќи. Во [[1909]] година во дворот на црквата „Свети Кирил и Методиј“, била изградена нова еднокатна училишна зграда во која е сместено основното училиште. Првото прогимназијално училиште било отворено во [[1902]] година во двокатницата крај железничката станица. * [[Факултет за туризам и бизнис логистика - Гевгелија|Универзитет „Гоце Делчев“ - Штип]] * [[УСО "Јосиф Јосифовски" - Гевгелија|УСО „Јосиф Јосифовски“]] * [[ОУ "Владо Кантарџиев" - Гевгелија|ОУ „Владо Кантарџиев“]] * [[ОУ "Крсте Петков Мисирков" - Гевгелија|ОУ „Крсте Петков Мисирков“]] * [[ООМУ „Васо Карајанов“ - Гевгелија|ООМУ „Васо Карајанов“]] === Култура === ;Библиотекарство [[Податотека:Gradska Biblioteka Goce Delcev vo Gevgelija 2.JPG|мини|десно|Библиотеката „Гоце Делчев“]] Почетоците на библиотечната дејност во Гевгелија, датираат од [[1910]] година кога во градот било формирано првото читалиште што го носи името ''Просвета''. Читалиштето било формирано за потребите на драмската секција и располагало со симболичен книжен фонд донесен од приватните библиотеки. Во периодот меѓу двете светски војни читалиштето не работело редовно. Имено, имало години, посебно кога неговите управи биле во рацете на симпатизерите на работничкото движење или во рацете на самите партиски организации кога читалиштето било затворано. Таков бил случајот во [[1924]], [[1928]] и [[1938]] година. Во периодот на фашистичката окупација, читалиштето работело повремено и претставувало значајно место за ширењето на напредни идеи. До [[1945]] година читалиштето работело со прекини, условено од тогашните општествено-политички прилики. По ослободувањето на Гевгелија ([[7 ноември]] [[1944]] година), Народноослободителниот одбор на Гевгелија донел одлука за формирање на градско читалиште и ги поканил граѓаните да помогнат во собирањето книги за таа цел.<ref>''Соопштение на Народноослободителниот одбор од Гевгелија од 16 ноември 1944 год''</ref> Со оваа акција биле собрани околу 3.000 книги, по што била направена селекција и во [[1945]] година, во почетокот на [[февруари]], градската библиотека ја започнала својата работа. На почетокот библиотеката била сместена во просториите на Мицо Чугунцалиев, на шеталиштето, во централното градско подрачје, а од [[1950]] година работи во сегашната зграда. Зградата во која е сместена библиотеката е прогласена за [[споменик на културата]]. ;Музеи '''Владовиот конак''' е изграден во [[1906]] , а од [[1992]] година е пренаменет во [[НУ Музеј - Гевгелија|народен музеј]]. Во него се сместени повеќе одделенија од [[праисторија]]та, [[антика|античкиот период]], но и етнолошка историска збирка. ==Културни активности== * Коледарски хепенинг ([[5 јануари]]) * Поетска и музичка манифестација „''За тебе љубов моја''“ ([[8 март]]) * Ден на театарот ([[март]]) * Гевгелиска музичка пролет ([[април]], [[мај]], [[јуни]]) * Спасовден ([[мај]]) * Калинка ([[мај]]) * Гевгелија денс ([[29 мај]]) * Најдобрите за најдобрите ([[мај]]) * Фолклорен ѓердан ([[јуни]]) * Ликовни колонии „Дојрана“ ([[јуни]], [[јули]]) * Ѕвездено детство (од [[септември]] до [[мај]]) * Гевгелиска музичка есен ([[септември]], [[октомври]]) * Добар ден школо ([[септември]]) * Метрички карван ([[Декември|септември-декември]]) * Месец на книгата ([[15 октомври]] до [[15 ноември]]) * Изложба по литературни мотиви НарАРТива ([[октомври]]-[[декември]]) * 7 ноември ([[Ден на ослободувањето на Гевгелија]]) * Новогодишна претстава ([[декември]]) == Спорт == Гевгелија ја негува спортската традиција преку унапредување на популарните спортови како што е спортската сала во Гевгелија, која е пријатен и модерно опремен простор за спортување. Во близина на центарот на градот се наоѓа и фудбалско игралиште, а традиционално секоја година се одржуваат мотокросови и првенства во европски размери. '''Карате Клубот Гевгелија''' од Гевгелија е наследник на карате клубот Партизан кој почнал со своите активности во [[1968]] година во просториите на друштвото за телесни спортови ''Партизан'' од Гевгелија. Карате Клубот Гевгелија е освојувач на бројни медали на државни и меѓународни натпреварувања. најголем успех во историјата на клубот постигна женската екипа од генерацијата родени [[1989]]/[[1990]] година во дисциплина кати екипно. Имено ова екипа беше повеќекратен европски шампион во дисциплина кати екипно. Екипата опстојуваше околу 10 години и цело време ја водеше Александра Аврамова. Денес клубот брои околу 30 членови од кои повеќето се освојувачи на медали на државните и меѓународните турнири. Уписите на нови членови се вршат паралелно со започнувањето на полугодијата во школите. == Туризам и хотелиерство == * [[Смрдлива Вода]] е туристичко место на [[Кожуф]] Планина кој се наоѓа на [[надморска височина]] од 850 м и на 24 км оддалеченост од градот Гевгелија. Познат е по минералната вода и нејзината лековитост за стомачни заболувања, како и заболувања на [[желудник]]от и [[бубрези]]те. Во шумовитите предели се изградени 400 викендички и хотел за сместување на гостите. * [[Негорски бањи]] се наоѓаат на 4 км од Гевгелија и претставуваат афирмиран туристичко-рекреативен центар поради лековитата минерална вода. Досегашните испитувања и искуства потврдуваат дека минералната вода е погодна за лекување на ревматични заболувања, стерилитет, гастроинтестинални заболувања, заболувања на кардиоваскуларниот систем, воспаленија и други заболувања на периферниот систем, како и на кожата. Бањите ги опколува шума и во нив има можност за подготовка на спортските екипи од земјата и странство, дури и во зимскиот период поради благата клима. Овој комплекс располага со 300 легла во три хотели, базен за капење, одделение за физикална терапија, како и со лековита вода за пиење. [[Податотека:Gevgelija 52.JPG|мини|Градскиот парк и споменикот на [[Сава Михајлов]]]] *'''Ски центар Кожуф''' е скијачки центар на истоимената планина, во непосредна близина на градот Гевгелија. Ски-терените на овој центар се протегаат во два природни амфитеатри кои се наречени '''Марково Езеро''' и '''Порта'''. Секој од амфитеатрите има по 600 хектари, а вкупната површина изнесува некаде околу 1200 хектари. И двата амфитеатри се протегаат кон север, што овозможува подолго задржување на снежната покривка. На Марково Езеро се одредени три одделни ски-патеки за разни варијанти, а тоа се: Табла, К-92 и Зелен брег. * Хотелски комплекси: Гевгелија е нарекувана македонски '''Лас Вегас''', бидејќи во нејзината околина има голем број казина, меѓу кои и едно од најдобрите на Балканот - „Хотел-казино Фламинго“. Во моментов се гради уште еден грандиозен казино-хотел - Шератон (Принцес) - кој ќе биде неколкупати поголем од Фламинго. == Личности == [[Податотека:JosifJosifovski.jpg|мини|180п|десно|Биста на Јосиф Јосифовски во градот]] ;Родени во Гевгелија *[[Тома Бајалцалиев]] (1870 - 1947), револуционер *[[Аргир Манасиев]] (1872 - 1932), револуционер, војвода и раководител на МРО *[[Илија Докторов]] (1874 - 1947), револуционер *[[Сава Михајлов]] (1877 - 1905), револуционер и војвода на МРО *[[Леонид Јанков]] (1878 - 1905), револуционер и војвода на МРО *[[Георги Герџиковиќ]] (1800 - 1911, [[Солун]]) македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење, член на [[Македонски клуб (Белград)|Македонскиот клуб]] од [[Белград]] *[[Георгиос Вафопулос]] (1903 - 1996), грчки поет<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.macedonia.org.uk/events/vafop_bio.htm |title=George Vafopoulos |accessdate=2009-02-08 |archive-date=2011-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005024416/http://www.macedonia.org.uk/events/vafop_bio.htm |url-status=dead }}</ref> *[[Милко Мирчев]] (1906 - 1973), просветен деец и археолог *[[Димитар Зафировски]] (1907 - 1973, [[Скопје]]), член на АСНОМ *[[Иван Дојчинов]] ([[11 јануари]] [[1909]] - [[29 јануари]] [[1992]], [[Скопје]]) —македонски комунист, борец во [[Граѓанска војна во Шпанија|Шпанската граѓанска војна]] и учесник во [[НОВ]] *[[Тинка Бардарева]] (1913) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Марика Бачева|Марика Лазарова Бачева]] (1902) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Ката Бутрова]] (1925-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Ташка Грековска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Зора Делева|Зора Димитрова Делева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Александра Елимова|Александра Каева Елимова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Кирил Манасиев]] ([[23 јуни]] [[1909]] - [[18 април]] [[1936]], [[Софија]], [[Бугарија]]) - македонски револуционерен и културно-национален деец *[[Јосиф Јосифовски|Јосиф Јосифовски - Свештарот]] ([[2 август]] [[1915]] - [[6 октомври]] [[1943]], с. [[Кленоец]], [[Кичевско]]) - македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и [[народен херој]]. *[[Јово Камберски]] ([[11 јануари]] [[1923]] - [[25 април]] [[1995]], [[Скопје]]) - [[Македонци|македонски]] [[раскажувач]] и [[романописец]] *[[Илија Џаџев]] (1926 - 1991, [[Скопје]]), македонски поет *[[Васил Гучев]] (р.1930), македонски физичар *[[Георги Старделов]] (р.1930), естетичар, литературен критичар, претседател на [[МАНУ]] *[[Васил Тоциновски]] (р. 1946), писател, есеист, книжевен историчар и преведувач *[[Никола Ќуркчиев]] (р.1954), политичар, пратеник на [[СДСМ]] *[[Тодор Петров]] (р. 19 март 1960), претседател на [[Светскиот македонски конгрес]] *[[Блаже Миневски|Блаже Миновски]] (1961) - македонски [[Расказ|раскажувач]], [[роман]]описец и [[драма]]тург *[[Јован Костов (лингвист)|Јован Костов]] (р.1982), македонист, лингвист *[[Стефан Марковски]] (р. 1990), писател, поет и филозоф *[[Александар Сингер]], лекар '''Доселени во Гевгелија:''' * [[Трифун Грековски]] — [[Македонски извори за македонскиот идентитет|македонски национален деец]], лекар, публицист и истакнат активист меѓу македонското иселеништво во Швајцарија меѓу двете светски војни. Учесник во [[НОБ]]. * [[Неда Крстева]] (1890-1970) — учесник во [[НОД]] на Македонија. == Литература == * [http://strumski.com/biblioteka/?id=730 Димитар хаџи Иванов од Гевгелија - "Гевгелийският говор", Софија, 1932 година] ==Галерија== <gallery> Податотека:Gevgelija, panorama na razglednica, 1930ti.jpg|Разгледница од Гевгелија, од 1930-те години Податотека:Gevgelija, skolo na razglednica od 1930ti.jpg|Разгледница од Гевгелија, основно училиште, од 1930-те години Податотека:Izgradba na most kaj Malosiste Gevgelisko, 1950te.jpg|Изградба на мостот кај Малошиште, Гевгелија. Мостот го спојува автопатот Љубљана-Гевгелија (1950те) Податотека:Гевгелија, Македонија 12.jpg|Главната улица во центарот Muralgvg.jpg|Мурал во градот ParkSpomenici.jpg|Бисти на дејци кај судот SpomenikNob (2).jpg|Споменик на паднатите борби во НОБ Spomeniknazrtvizasamobitnost.jpg|Споменик на жртвите на комунизмот во борбата за македонската самобитност (1945-1990) </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{рв|Gevgelija}} * [http://www.gevgelija.gov.mk Општина Гевгелија] * [https://www.gevgelija.gov.mk/images/PDF/monografija-gevgelija.pdf Монографија за Гевгелија]{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.gvgmidnight.com.mk/ Портал за ноќниот живот во Гевгелија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090424060230/http://www.gvgmidnight.com.mk/ |date=2009-04-24 }} * [http://www.skikozuf.com.mk/mkd/frameset.htm Официјално мрежно место на ски-центарот Кожуф] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110516171442/http://www.skikozuf.com.mk/mkd/frameset.htm |date=2011-05-16 }} * [http://gvg.com.mk/ Гевгелија на дланка] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090907054712/http://www.gvg.com.mk/ |date=2009-09-07 }} (''посетено на 24 јануари 2009'') {{GeoCompass |hub = Гевгелија |type = ex |С = [[Марвинци]] |СЗ = [[Негорци]] |СИ = [[Богданци]] |З = [[Конско]] |И = [[Стар Дојран]] |Ј = [[Ругуновец]] |ЈЗ = |ЈИ = [[Стојаково]] }} {{Градови во Република Македонија}} {{Општина Гевгелија}} [[Категорија:Гевгелија| ]] [[Категорија:Општина Гевгелија]] [[Категорија:Македонско-грчки гранични премини]] 32xkra9w0c49na1tc281blcqg3cgjsr 0 5237 5628969 5618910 2026-09-15T14:24:44Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628969 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Македонски Брод | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = град | image_skyline = Makedonski_Brod.jpg | image_alt = | image_caption = Панорама на Македонски Брод | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = Местоположба на Македонски Брод во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 30 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 13 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Југозападен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Македонски Брод]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| established_title = Првпат споменат во | established_date = 1300 | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 585 | population_footnotes = | population_total = 3643 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = броѓанец, броѓанка, броѓани (мн.)<ref>{{ОДРМЈ|Македонски Брод}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Брод}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 2400 | area_code_type = | area_code = +389 048 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = MB | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [https://www.mbrod.gov.mk/index.php/mk/ mbrod.gov.mk] | footnotes = }} '''Македонски Брод''' (изворно и историски познат едноставно како '''Брод''', од поимот ''[[брод (географија)|брод]]'' — прегазлив дел од река) — гратче во западниот дел на [[Македонија]]. Се наоѓа во горниот тек на реката [[Треска]] и претставува воедно средиште на областа [[Поречје]] и [[Општина Македонски Брод|истоимената општина]]. Од [[Кичево]] е оддалечен 27 километри во источен правец, а од [[Прилеп]] 37 километри во северозападен правец. Главен проблем претставува патното поврзување со [[Скопје]], бидејќи [[Регионален пат 1106|регионалниот пат 1106]] преку резерватот [[Јасен]] се одвива строго според временски термини во зависност од периодот од годината, бидејќи патот е тесен и со ограничен режим, па сега за да се стигне до Скопје треба да се поминат околу 150 км преку Кичево, [[Гостивар]] и [[Тетово]]. Македонски Брод е еден од помалите градови во Македонија. Тој се наоѓа во Поречката област и претставува нејзин административен и општински центар. Градот лежи на бреговите на горното сливно подрачје на реката Треска. Оттаму произлегло и неговото име Брод. На местото на денешниот град, над водите на Треска постоел еден мост што ги поврзувал градовите [[Прилеп]] и [[Кичево]]. Мостот меѓу народот бил познат под името ''Брод''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mbrod.gov.mk/index.php/mk/|title=Почетна|work=Општина Македонски Брод|language=mk-mk|accessdate=2020-04-18|archive-date=2020-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20200414121611/https://www.mbrod.gov.mk/index.php/mk/|url-status=dead}}</ref> == Географија == Гратчето се наоѓа во средишниот дел на [[Западна Македонија]], во областа [[Порече]], во горното течение на реката [[Треска]]. Се наоѓа на надморска височина од 545 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://vecer.mk/node/243964|title=Македонија нема море, но има брод. Македонски Брод!|last=|first=|date=|work=vecer.mk|language=mk|archive-url=https://web.archive.org/web/20200630143523/https://vecer.mk/node/243964|archive-date=2020-06-30|dead-url=|accessdate=2020-04-18}}</ref> == Историја == Според еден надгробен споменик пронајден во селото [[Крапа]], утврдено е дека просторот бил населен со [[Римјани]]. Подоцна, со доаѓањето на [[Словени]]те, во овој крај се доселило словенското племе [[Берзити]], односно [[Брсјаци]]. Македонски Брод е стара населба. Првпат се споменува во една повелба на кралот [[Стефан Урош II Милутин]] од 1300 година. Стариот дел на населбата се наоѓал на левиот брег на реката [[Треска]]. Во околината на Брод, во близина на селото [[Девич]], видливи се остатоци од градби што ја потврдуваат претпоставката дека на тој простор, во средниот век, постоела населба која функционирала како центар на целата област. Таму се издигаат [[Девини Кули|Девините Кули]] кои се изградени во близина на пештерата [[Пешна]], каде пак се наоѓаат остатоци од ѕидините на градот, кој, според преданието, го изградила младата девојка Пешна, сестра на јунакот [[Крале Марко]]. Вкупно 7 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-09|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == [[Податотека:Spomenik palim borcima NOB, Makedonski Brod.JPG|мини|лево|Споменик на паднатите борци од [[НОБ]] во Македонски Брод]] Од стопанските дејности населението главно се занимава со [[земјоделство]] и [[сточарство]]. Во градот има неколку индустриски погони меѓу кои најзначано е тутунското претпријатие. Со затворањето на фабриката за изработка на железни монети и огнено оружје „Сувенир“ во селото [[Самоков]] (поранешен општински центар) прекина работниот однос на голем дел од граѓаните на Македонски Брод кои беа вработени таму. == Општина == Македонски Брод е центар на истоимената [[Општина Македонски Брод]], општина во западниот дел на [[Република Македонија]]. Општината зафаќа површина од 888,97 км² и според територијата е трета општина по големина во Македонија, веднаш по [[Општина Прилеп|Прилеп]] (1.194,94 км²) и [[Општина Кавадарци|Кавадарци]] (992,44 км²). == Клима == Територијата на општината се наоѓа под влијаније на [[Умереноконтинентална клима|умерено-континентална клима]], кој се одликува со ладни и врнежливи зими, суви и топли лета. На високите планини е изразена планинска клима со кратки и ладни лета и долги и снежни зими. Најтопол месец со средна просечна месечна температура е јули со 25˚C. Најстуден месец со средна просечна месечна температура е декември со -15 до 3˚C. Екстремни температура се движат од 41˚C во август до -27˚C во јануари. == Личности == '''Личности родени во Македонски Брод:''' * Мише Здравески — загинат во Балканските војни / Првата светска војна<ref name=":022">{{Книга:Порече низ историјата}}, стр.257</ref> * Никола Здравески — загинат во Балканските војни / Првата светска војна<ref name=":022" /> * Наќе Здравески — загинат во Балканските војни / Првата светска војна<ref name=":022" /> * [[Тихомир Михаилоски]] (1922-1944) — македонски партизан, учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]]<ref name=":02">{{Книга:Порече низ историјата}}, стр.248</ref> * [[Велика Димоска]] (1896-1941) — жртва на фашистичкиот терор * [[Јулијана Блажеска|Јулијана Георгиева Блажеска]] (1927-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Алтана Крстевска]] (1903-) — учесник во [[НОД]], активистка во [[АФЖ]]. == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Bogorodica od Brod 26.JPG|мини|лево|Црквата [[Црква „Св. Богородица“ - Македонски Брод|Св. Богородица]]]] ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> *[[Црква „Св. Богородица“ - Македонски Брод|Црква „Св. Богородица“]] - изградена во 1872 година и претставува главна парохиска црква на [[Бродска парохија|Бродската парохија]]; *[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Македонски Брод|Црква „Св. Архангел Михаил“]] - изградена во 1998 година; *[[Црква „Св. Никола“ - Македонски Брод|Црква „Св. Никола“]] - изградена во 1933 година. Потекнува од 14 век, а обновена била и во 18 век. *[[Црква „Св. Петка“ - Македонски Брод|Црква „Св. Петка“]] - најновата градска црква. Се наоѓа спроти старата болница. Почнала да се гради во 2015 година; ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> *[[Грамада (Македонски Брод)|Грамада]] — некропола од доцноантичко време; *[[Кале (Македонски Брод)|Кале]] — градиште од доцноантичко време; *[[Кула (Македонски Брод)|Кула]] — населба и кастел од средниот век; *[[Рајчица (Македонски Брод)|Рајчица]] — базилика и некропола од старо христијанско време и ран среден век; ==Администрација и политика== === Избирачко место === Во градот постојат избирачките места бр. 247, 247/1, 248, 248/1 и 249 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на основното училиште и дом на пензионери.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 3.122 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Население == На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Брод'' се води како чисто македонско село во Кичевската каза на Битолскиот Санџак со 30 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|35}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, тогашното село ''Брод'' имало 350 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот од [[2002]] година во градот Македонски Брод живееле '''3.740 жители'''. Македонски Брод бележи благ, но постојан пораст на своето население, кое покрај раѓањето, највеќе се должи на доселувањето на луѓе од селата во Поречието. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 3.740 жители и спаѓал во групата на мали градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=5 јули 2016}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|99,60}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.24}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|0.08}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.03}} {{Столбен постоток|други|grey|0.05}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''3.725''' | 99,60 |- | [[Роми]] | 3 | 0,08 |- | [[Срби]] | 9 | 0,24 |- | [[Бошњаци]] | 1 | 0,03 |- |други | 2 | 0,05 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|99,73}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.11}} {{Столбен постоток|други|grey|0.11}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|0.05}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонски јазик|македонски]]''' | '''3.730''' | 99,73 |- |[[Ромски јазик|ромски]] | 2 | 0,05 |- |[[Српски јазик|српски]] | 4 | 0,11 |- |други | 4 | 0,11 |} ;Вероисповед Во Македонски Брод се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|99,76}} {{Столбен постоток|други|grey|0.16}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.05}} {{Столбен постоток|Ислам|green|0.03}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|православни]]''' | '''3.731''' | 99,76 |- | [[ИВЗ|муслимани]] | 1 | 0,03 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|католици]] | 2 | 0,05 |- | други | 6 | 0,16 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Македонски Брод: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|567 | 1953|628 | 1961|947 | 1971|1.219 | 1981|1.961 | 1991|3.277 | 1994|3.358 | 2002|3.740 | 2021|3.643 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | — | — | — | '''567''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 613 | 1 | 5 | 0 | 0 | 3 | — | 6 | — | '''628''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 931 | 4 | 0 | — | — | 4 | — | 8 | — | '''947''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 1.155 | 1 | 0 | 0 | — | 18 | — | 45 | — | '''1.219''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 1.926 | 0 | 0 | 10 | 0 | 9 | — | 16 | — | '''1.961''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 3.256 | 0 | 0 | 0 | 0 | 8 | — | 13 | — | '''3.277''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 3.343 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6 | — | 9 | — | '''3.358''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 3.725 | 0 | 0 | 3 | 0 | 9 | 1 | 2 | — | '''3.740''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 3.511 | 16 | 0 | 9 | 0 | 7 | 1 | 6 | 93 | '''3.643''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Makedonski Brod}} * [http://www.mbrod.gov.mk/ Портал на Општина Македонски Брод] {{Градови во Република Македонија}} {{Општина Македонски Брод}} [[Категорија:Македонски Брод| ]] [[Категорија:Градови во Македонија]] [[Категорија:Општина Македонски Брод]] lcp770buylaghogsfhv4gojvt9mvwgz 0 5780 5629111 5387964 2026-09-16T07:55:12Z Buli 2648 /* Правила и прoписи */ 5629111 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Volleyball game.jpg|thumb|250px|Одбојка]] '''Одбојката''' е групен [[спорт]] кој се игра на таков начин што две екипи од по шест играчи, одвоени со висока мрежа, ја префрлуваат топката преку мрежата до противничката екипа. По сервирањето од страна на едната екипа, играчите од другата екипа имаат право до трипати да ја удрат топката пред да ја префрлат топката преку мрежата. [[Бод]] се добива кога топката ќе падне во полето на противничката екипа, ако противничката екипа не успее правилно да ја префрли топката назад во полето на нивниот противник или ако противничката екипа заработи фаул. Играта се игра до добиени три сета при што во секој сет треба да се освојат 25 бода, освен во евентуалниот петти сет кога се игра до добиени 15 бода. При тоа, победничката екипа мора да има два бода разлика во однос на противничката екипа,при освојувањето на потребниот број бодови за победа во тој сет. Во спротивен случај, сетот продолжува сè додека некоја од екипите не направи разлика од два бода. ==Историја на одбојката== [[Податотека:Одбојкарски натпревар Македонија - Чешка.jpg|мини|Сцена од натпреварот меѓу Македонија и Чешка, Европско првенство во одбојка, Скопје, 2023.]] Вилијам Г. Морган (1870-1942), роден во државата [[Њујорк (сојузна држава)|Њујорк]], останал запишан во историјата како создавач на одбојката, којашто првично ја нарекол “Mintonette”. Морган дипломирал на колеџот Спрингфилд каде што се запознал со Џејмс Наисмит, којшто во 1891. година ја измислил кошарката. Една година по дипломирањето, отишол во Холиоки, Масачусетс, каде што добива место директор за физичко воспитување. Тоа место му овозможило директно влијание на вежбите за рекреација, т.е. развојот на спортот. Неговото водство било одлично прифатено и неговите одделенија секојдневно се зголемувале. Сфатил дека би било добро да измисли некоја игра за рекреација со натпреварувачки карактер со што би ја направил збогатил својата програма уште повеќе и би ја направил поразновидна. Кошарката му се чинела како добар избор, но само за помладите ученици, бидејќи за оние постарите му требала некоја помалку насилна. Во тоа време, Морган никако не можел да најде игра слична на одбојката, па ја создал од своите посебни методи на тренирање и рекреација. Опишувајќи ги своите први експерименти, Морган рекол: „Во потрага по соодветна игра, прво тенисот ми падна на памет, ама за него ни се потребни топчиња, рекети, мрежа и друга опрема, па се откажав, но идејата за мрежа ми чинеше погодна. Подигнавме мрежа на висина од 1,98 m, над главата на еден просечен маж. Ни требаше и топка. Прво ми падна на памет кошаркарската, но таа е преголема и претешка.“ На крајот, Морган ја замолил фирмата A.G. Spalding & Bros да направи соодветна топка, што и било направено. Резултатот бил кожна топка со пречник од 65 cm и тежина од 300 g. Потоа, Морган, со уште двајца пријатели, ги пишува првите правила на одбојката. Во почетокот на 1896 г., во Спрингфилд на YMCA Колеџот, била организирана конференција на која што се собрале сите директори за физичко воспитување на YMCA. На таа конференција, Морган за првпат ја демонстрирал новосоздадената игра. Составил две екипи од по пет играчи којшто пред самата конференција одиграле “Мintonette’’. Морган им објаснил на присутните дека играта е предвидена за сала, но може да се игра и на отворено. Во играта можело да учествуваат неограничен број играчи,а главната цел била да се одржува топката во воздухот, над мрежата, од едната страна на другата. Играта била одлично прифатена уште на самата конференција освен што името ѝ било променето во „одбојка“. Интересно е тоа што во текот на годините името не се менувало, освен што во 1952. година почнало да се пишува поинаку. Морган работел на правилата на игра и во 1897. година бил издаден и првиот прирачник со главните податоци за играта и како додаток биле издадени и првите правила на одбојката. ==Развој на одбојката во светот== Одбојката на почетокот се ширела низ САД во универзитетите за да во 1900. година се појави и во Канада, со што Канада станала првата странска земја во која почнало да се игра одбојка. Потоа, почнува да се шири на сите страни на светот: Филипини, Кина, Бурма (Мјанмар), Индија, Јапонија, Мексико, Европа, Африка... До 1913. година одбојката во Азија се развила толку многу што била вклучена во програмата на Далечно-Источните игри огранизирани во Манила. Важно е да се спомене дека во Азија одбојката долго време се играла со 16 играчи во поле со цел да се зголеми бројот на учесници. Во Америка, веќе во 1916. година, овој спорт го играле 200 000 луѓе како на универзитетите, така и во училиштата. Играле и мажи и жени. Во 1918. година, правилата биле сменети. Бројот на играчи бил ограничен на шест и било договорено дека дозволениот број на одбивање на топката е трипати. До 1830-тите години, одбојката била првенствено спорт за забава и рекреација, којшто во различни земји се играл по различни правила, па постоеле само неколку межународни турнири. Во главно се одржувале турнири на државно ниво, преку коишто одбојката станува сè поинтересен натпреварувачки спорт што бара сè повеќе психо-физичка сила. Во април 1947. година е основана Меѓународната одбојкарска федерација FIVB во Париз со цел за промоција на овој спорт во светот, создавање заеднички правила на игра, организирање меѓународни турнири, односно сместување на одбојката во програмата на Олимписките игри. FIVB првенствено вклучувала 14 држави-членки, а денес вклучува 218 што ја прави најголем спортски сојуз на светот. Во 1948. година во Рим било одржано првото [[Европско првенство во одбојка (1948)|Европско првенство во одбојка]]. Во 1949. година во Прага било одржано првото [[Светско првенство во одбојка (1949)|Светско првенство во одбојка]]. Во 1952. година во Москва било одржано првото [[Светско првенство во одбојка за жени (1952)|Светско првенство за жени]]. Во тој период се основаат националните одбојкарски федерации. Во 1957. година одбојката била сместена во програмата на Олимписките игри, а првпат била заиграна на Олимписките игри во 1964. година, во Токио. Во 90-тите години на минатиот век расте популарноста и влијанието на одбојката на песок, верзија на одбојката којашто главно се игра на плажите на западните брегови на САД и Бразил. Растот на популарноста на оваа верзија кулминира со сместувањето на одбојката на песок во програмата на Олимписките игри во 1996. година. Во текот на последната деценија, одбојката доживува сè поголем раст, а квалитетот и масовноста на меѓународните натпревари постојано расте. == Правила и прoписи == [[File:VolleyballCourt.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:VolleyballCourt.svg|мини|Шематски приказ на одбојкарско игралиште со означени димензии и линии на игралиштето]] Одбојката е спортска игра која се игра меѓу две екипи, составени од по шест играчи. Секоја екипа се обидува да ја префрли топката преку мрежата во противничката половина од игралиштето со цел таа да падне на подлогата или противничката екипа да не може да ја префрли преку мрежата. При секое префрлање на топката преку мрежата, екипата има право да ја допре топката најмногу трипати. Играта започнува со почетен удар (сервис) кој се изведува зад основната линија. Победник во играта е екипата која ќе освои три сета, а екипата го добива сетот, ако освои 25 поени.<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 65.</ref> Ако екипата која е на прием на сервисот победи во надигрувањето, таа добива бод и право да сервира, а играчите од таа екипа се поместуваат за едно место во насоката на движењето на стрелките на часовникот. Полето за игра е во облик на [[правоаголник]], со димензии 18 Х 9 м, окружен со слободна зона, која од сите страни е широка најмалку три [[метри]]. Полето з аигра е поделено на две половини, одделени со мрежа, поставена на височина од 2,43 метри (за мажите), односно 2,24 метри (за жените).<ref>Марјан Карапанџевски и Лидија Белческа Карапанџевска, ''Физичко и здравствено образование за VIII одделение во осумгодишно образование''. Скопје: Министерство за образование и наука на Република Македонија, 2010, стр. 69.</ref> Слободниот простор за игра е просторот над теренот за игра кој е слободен без никакви пречки. Слободниот простор за игра мора да биде висок најмалку седум метри мерено од површината на теренот. ==Поврзано== * [[Одбојкарска Федерација на Македонија]] * [[Одбојкарска машка репрезентација на Македонија]] * [[Одбојкарска женска репрезентација на Македонија]] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Спорт]] [[Категорија:Олимписки спортови]] [[Категорија:Избрани статии на bg.вики]] g472ve1btisnrldjez8unhlh2hlwtam 0 6743 5628976 5620073 2026-09-15T14:34:40Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628976 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Подмочани | слика = Викиекспедиција Преспа 407.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед кон селото од ридот на [[Преспански крст|Преспанскиот крст]] | општина = {{општинскигрб|Општина Ресен}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Горна Преспа]] | население = 261 | година = 2002 | поштенски број = 7316 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 937 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=1 | lat_sec=28 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=3 | lon_sec=2 | слава = [[Ѓурѓовден]] | мрежно место = | карта = Подмочани во Општина Ресен.svg }} '''Подмочани''' — село во [[Општина Ресен]], во областа [[Горна Преспа]], во околината на градот [[Ресен]], сместено во близина на североисточното крајбрежје на [[Преспанско Езеро|Големото Преспанско Езеро]]. == Потекло на името == Во врска со името на ова село, [[Влоѓимјеж Пјанка]] пишува дека е етничко, префиксално и суфиксално, изведено од коренот „моч“ (мочуриште), што целосно се совпаѓа и со преданијата на подмочанци.<ref name="книга" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 401.jpg|мини|300п|лево|Сретселото со уреденото корито на потокот низ селото (познат како Маличка Река)]] Селото се наоѓа во источниот дел на територијата на [[Општина Ресен]], на патот кој води од градот [[Ресен]] до селото [[Љубојно]], а чиј атар се издига до сртот на планината [[Баба (планина)|Баба]], каде што се допира со подрачјето на [[Општина Битола]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=17 јуни 2020|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=238}}</ref> Селото е рамничарско, сместено на надморска височина од 890 метри. Од градот [[Ресен]] е оддалечено околу 10 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото е сместено во југоисточниот дел на [[Преспанска Котлина|Ресенското Поле]], на западното подножје на планината [[Баба (планина)|Баба]], односно нејзините разграноци Вртешка и Мала Чука, на двете страни на патот Макази-[[Маркова Нога]] ([[македонско-грчка граница]]).<ref name="книга">{{наведена книга|last=Јовановски|first=Владо|authorlink=Владо Јовановски|title=Населбите во Преспа|url= https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B2%D0%BE_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B0.pdf|accessdate=17 јуни 2020|year=2005|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|location=Скопје|isbn=9789989920554|pages=232-240}}</ref> Подмочани се граничи со следниве села: со селото [[Долна Бела Црква]] на север, со селата [[Ѓавато (Битолско)|Ѓавато]] и [[Цапари]] (во [[Општина Битола]]) на исток, со [[Грнчари]] на југ и со селото [[Езерани]] на запад.<ref name="книга" /> Подмочани е големо и убаво село од собран тип, чии куќи се преплетуваат со селото Грнчари. Постарите куќи се обновени, а новите се одликуваат со нивната големина и фасадна убавина. Околу куќите постојат разновидно оградени дворни места во кои се изградени стопански и други објекти (гаражи, магацини, летни кујни и др.) и парцели на зеленчукови, овошни и цветни градини. Според самата групираност на куќите може да се подели на две големи маала: Горно (лево од патот) и Долно (десно од патот за [[Преспа|Долна Преспа]]).<ref name="книга" /> Низ атарот на селото тече поток, кај месното население познат под името Маличка Река. Во летниот период значително го намалува својот водотек, дури и пресушува.<ref name="книга" /> Месности во атарот на селото се следниве: Арапски Гробишта, Ајдинов Гојдарник, Ауко Корија, Бели Брегои, Бел Камен, Битолски Пат, Бугарски Пат, Бранејнца, Бакушица, Вурните, Ветривец, Горица, Грот, Горни Лозја, Голема Река, Глобок Трап, Голем Камен, Горица (над село), Горички Лозја, Глаа, Дренска Река, Дива Кобила, Димоа Осојница, Дивоно, Дрма, Долга Дрма, Ѓурѓина Чешма, Ѓупско Ливаче, Евла, Зад Горица, Златарица, Зеленоно, Извор, Јами, Јасењана, Кодро, Кумбаражица, Кусо Ритче, Кирејца, Крамозо, Разорје, Ледиње, Локмине, Лекоита Вода (Дива Колиба), Леските, Леска, Мали Грот, Магаре, Маркоа Кула, Малечка Река, Мелец, Мејданоа Бука, Магарено, Мрамор, Ококорија, Опаљ, Осој, Подмочани, Плочите, Пусто Патче, Петрина Шума, Полен, Поленски Јами, Простиот Камен, Присој, Пион, Папаркојца, Ралејца (Голема и Мала), Рајкоец, Стежон, Солишта, Садико Ливаче, Средни Рид, Стара Река, Талико Ледина, Трлишта, Три Дабојци, Улица, Цер, Цигарица, Џаџов Камен, Широка Разор, Широка Присојница, Шапот и други.<ref name="книга" /> Селото добило систем за наводнување во 1957 година, електрична енергија во 1959 година, телевизиски прием во 1965 година, водовод во 1967 година, асфалтен пат во 1978 година, а со телефонски приклучоци во 1988 година.<ref name="книга" /> {{wide image|Викиекспедиција Преспа 423.jpg|1024px|<center>Панорамски поглед на Подмочани (а полево и на селото [[Грнчари]]) од ридот на кој се наоѓа [[Преспански крст|Преспанскиот крст]], а во позадина се гледа и самото [[Преспанско Езеро]]</center>}} == Историја == Нема податоци, ниту други сознанија дека селото некогаш било преместено. Се смета дека постојано било населувано со семејства од околните (поблиски и подалечни) села.<ref name="книга" /> Подмочани е старо христијанско село во кое секогаш живееле православни [[Македонци]]. Во минатото во него живееле неколку албански муслимански семејства. Во ист облик на денешното име неговото постоење е забележано во повеќе извори од различни периоди. Најрано е споменато во турските пописни дефтери од 1519 година.<ref name="книга" /> Во [[XIX век]], Подмочани се наоѓало во [[Битолска Каза|Битолската Каза]], нахија Горна Преспа, во [[Отоманското Царство]]. До 1912 година, Подмочани било под турска власт, а со тоа и беговски чифлик. Во текот на подготовките за [[Илинденското востание]] учествувало активно со своја востаничка чета предводена од војводата [[Кочо Кочовски]]. Од ова село потекнува и војводата на четите од западната страна на Големото Преспанско Езеро, [[Јоше Глобочки]]. Во текот на востанието загинале 35 жители, а селото било целосно изгорено.<ref name="книга" /> Во [[Првата балканска војна]] (ноември 1912 г.), селото се нашло под српска власт, а во текот на [[Првата светска војна]] (октомври 1915 г.) под бугарска окупација. Подоцна, со поместувањето на фронтот, низ селото поминале и војските на [[Антанта]]та. Во текот на војната, подмочанци биле мобилизирани во војските на спротивставените страни. Загинале повеќе жители. Од 1916 до 1918 година, селото било засолниште за евакуираните жители на [[Асамати]], [[Сливница]], [[Наколец]] и [[Долно Дупени]].<ref name="книга" /> По завршувањето на Првата светска војна, Подмочани повторно се нашло под српска власт. Во овој период, селото било општинско средиште со опфат на уште 9 други села (Курбиново, Претор, Асамати, Рајца, Грнчари, Долна Бела Црква, Горна Бела Црква, Козјак и Езерани).<ref name="книга" /> Во [[Втората светска војна]] селото паднало под окупација на [[фашистичка Италија]] (мај 1941 година), со што се нашло во составот на т.н. [[Голема Албанија]]. Во тоа време, во селото имало италијанска војска, карабинери и полиција поставени на повеќе места. По капитулацијата на Италија (8 септември 1943 година) паднало под окупација на фашистичка [[Бугарија]], под која останало до ослободувањето на 5 септември 1944 година. Во текот на војната загинале 6 жители.<ref name="книга" /> Во текот на војната, селото целосно било на страната на [[Народноослободителна војска на Македонија|НОАВМ]]. Во септември 1939 година била создадена организација на [[Сојуз на комунистите на Југославија|КПЈ]], во 1941 година уште една организација, а во 1942 година и трета организација. Во средината на ноември 1939 година било создадено и Околиско партиско поверенство, во септември 1941 година организација на [[Сојуз на комунистите на Југославија|СКОЈ]], во ноември 1943 година [[Народноослободителен одбор|НОО]], а во септември 1944 и општински НОО за целата тогашна Општина Подмочани, во септември 1944 година околиски НОО.<ref name="книга" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од {{км2|12,6}}. На него преовладува обработливото земјиште на површина од 556 [[хектар]]и, шумите заземаат 488 хектари, додека пасиштата само 121 хектар.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> Мештаните се занимавале со полјоделство, сточарство и печалбарство. До 1960-тите години најмногу се сеело жито (пченица, ’рж, јачмен, пченка, овес и друго), се саделе градинарски култури (пипер, домати, зелка, лук, кромид, грав, компир и бостан). Повремено се одгледувал и тутун. Денес, преовладуваат овошните насади со јаболка. Во рамките на сточарството најмногу се одгледувале волови, коњи, овци и кози. Денес, оваа гранка е целосно замрена.<ref name="книга" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|781 |1953|865 |1961|726 |1971|742 |1981|875 |1991|566 |1994|350 |2002|306 |2021|261 }} Во делото „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. Подмочани било село со 61 домаќинство и 172 жители, од кои 110 муслимани и 62 христијани.<ref name="етнографија">„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр. 86-87.</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика|„Македонија, етнографија и статистика“]]) од 1900 година во селото имало 570 жители [[Македонци]], од кои 480 христијани и 90 муслимани.<ref name=":1">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_42.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“. София, 1900. стр. 241.]</ref> Според секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Подмочани имало 688 [[Македонци]] под врховенството на егзархијата и 42 Албанци.<ref name=":2">Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рp. 170-171.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 650 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, но со намалување на бројот на населението. Така, во 1961 година селото имало 726 жители, од кои 675 биле [[Македонци]], а 40 жители [[Македонски Албанци|Албанци]]. Во 1994 година бројот се намалил на 350 жители, од кои 338 Македонци и 11 Албанци.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Подмочани живееле 306 жители, од кои 302 [[Македонци]], 2 [[Македонски Албанци|Албанци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=17 јуни 2020}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 261 жител, од кои 254 [[Македонци]], 2 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Срби|Срби]] и 3 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|570|730|781|865|726|742|875|566|350|306|261}} === Родови === Подмочани е македонско село, во кое отсекогаш преовладувале христијанските семејства. {{Collapsible section | framestyle = <!-- CSS styling applied to section --> | titlealign = center | titlestyle = <!-- CSS styling applied to title --> | title = Истражување во 1949 година | content = Според истражувањата на [[Бранислав Русиќ]] во 1949 година, родови во селото се:<ref>{{Наведена книга|title=Преспанска област|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски Фонд на МАНУ, к-2, АЕ 87|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> ;Албански * '''Доселеници:''' ''Сеитовци'' и ''Исуфовци'' (3 к.) и ''Нуровци'' (2 к.), доселени се од селото [[Куртес]] кај [[Колоња (округ)|Колоња]] во [[Албанија]] и ''Ајруловци'' (2 к.), доселени се од селото [[Љораси]] кај [[Колоња (округ)|Колоња]]. ;Влашки * '''Доселеници:''' ''Ламушовци'' (2 к.), доселени се од [[Черма]] во [[Музакија]], [[Албанија]] и ''Пржевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Маловиште]] кај [[Битола]]. ;Македонски * '''Староседелци:''' ''Кечуловци'' (2 к.) и ''Белевци'' (2 к.). * '''Доселеници:''' ''Китанчевци'' (6 к.), доселени се одамна од селото [[Долна Бела Црква]]; ''Шарковци'' (2 к.), доселени се однекаде; ''Глобочанци'' (8 к.), доселени се од селото [[Глобочани]] во [[Мала Преспа]], имаат роднини во [[Стење]] (''Несторовци''); ''Беличовци'' (7 к.), доселени се однекаде; ''Мајзовци'' (4 к.), доселени се однекаде; ''Кочовци'' (9 к.), доселени се од селото [[Маловиште]] кај [[Битола]]; ''Кажановци'' (5 к.), доселени се од селото [[Долна Бела Црква]], подалечно потекло од [[Кажани]] кај [[Битола]]; ''Кромичевци'' (3 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Фотевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Долно Дупени]]; ''Калунџиовци'' (6 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Златарец'' (1 к.), доселени се од селото [[Златари]], таму припаѓале на родот ''Пупалевци''; ''Ристевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Нивици]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Кипревци'' (1 к.), доселени се од селото [[Долна Бела Црква]]; ''Кусаковци'' со ''Гаџовци'' (5 к.), доселени се од селото [[Курбиново]]; ''Крушаровци'' (3 к.) и ''Николовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Долна Бела Црква]]; ''Магдевци'' (4 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Базгаловци'' (3 к.), доселени се од селото [[Долна Бела Црква]]; ''Статевци'' (3 к.) и ''Макашовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Дојчиновци'' (2 к.), доселени се од селото [[Герман (Леринско)|Герман]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Шушевци'' (8 к.), доселени се од селото [[Долна Бела Црква]]; ''Костовци'' и ''Ничовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Сливница]]; ''Пеликудовци'' (3 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Димовци'' (2 к.), доселени се од селото [[Маловиште]] кај [[Битола]], ги викале Власите; ''Целевци'' и ''Ѓурковци'' (2 к.), доселени се од селото [[Курбиново]]; ''Милевци'' и ''Доневци'' (1 к.), доселени се од селото [[Нивици]]; ''Гербаковци'' (7 к.), доселени се однекаде; ''Оџевци'' (1 к.), доселени се од селото [[Медово]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Дериволци'' (1 к.), доселени се однекаде; ''Пере Ѓурчин'' (1 к.), доселени се од селото [[Дрмени]]; ''Кривенци'' (2 к.), доселени се од селото [[Кривени]]; ''Ѓоргијовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Езерани]]; ''Гаџовци'' (1 к.), доселени се од селото [[Курбиново]]; ''Попчевци'' (1 к.), доселени се однекаде; ''Пашариковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Камбуровци'' (2 к.), доселени се од селото [[Маловиште]], потекнуваат од предок Влав; ''Јоневци'' (1 к.), доселени се од селото [[Грнчари]]; ''Горичанец'' или ''Трајче'' (1 к.), доселени се од селото [[Горна Горица]] во [[Мала Преспа]]; ''Бузовци'' или ''Глобочанец'' или ''Крстин'' (1 к.), доселени се од селото [[Глобочани]] во [[Мала Преспа]]; ''Тумичанец'' или ''Науме'' (1 к.), доселени се во 1943 година од селото [[Туминец]] во [[Мала Преспа]]; ''Роџевци'' со ''Стрезовци'' и ''Босилковци'' (3 к.), доселени се од [[Горно Дупени]] и [[Грнчари]], по женска линија се од исто потекло; ''Курбинци'' со ''Трповци'' (3 к.) и ''Нелковци'' (1 к.), доселени се од селото [[Курбиново]]. | note = <!-- set to "omit", "off", "exclude", etc to omit "View by" note, otherwise delete or leave unused --> }} {{Collapsible section | framestyle = <!-- CSS styling applied to section --> | titlealign = center | titlestyle = <!-- CSS styling applied to title --> | title = Понови истражувања | content = Според истражувањата пак на [[Владо Јовановски (писател)|Владо Јовановски]], родови во селото се: * '''Македонски родови:''' ''Беличовци'', доселени од некаде на чифлик; ''Базгаловци'', доселени од [[Долна Бела Црква]] околу 1940 година; ''Бекировци'', ''Белевци'' и ''Берибаковци'', доселени; ''Глобочанци'', доселени од [[Глобочани]] околу 1870 година; ''Гаџовци'', доселени од [[Курбиново]] околу 1910 година; ''Горичани'', доселени од [[Горна Горица]] околу 1935 година; ''Гошевци'' (Чичовци); ''Дојчиновци'', доселени од Долна Бела Црква околу 1865 година; ''Златаровци'', доселени од [[Златари]] во 1922 година; ''Јаневци'', доселени од [[Грнчари]] околу 1900 година; ''Јаневци-Кривенци'', доселени од [[Кривени]]; ''Китанчевци'', доселени од Долна Бела Црква околу 1800 година; ''Кромичевци'', доселени од Грнчари околу 1820 година; ''Каљунџиовци'', доселени од Грнчари околу 1870 година; ''Кусаковци'', доселени од Курбиново околу 1895 година; ''Крушаровци'', доселени од Долна Бела Црква околу 1825 година; ''Камбуровци'', доселени од [[Маловиште]], заедно со Пржевци; ''Кипревци'', доселени од Долна Бела Црква околу 1830 година; ''Мајзовци'', доселени од некаде на чифлик; ''Магдевци'', доселени од Грнчари околу 1908 година; ''Макашовци'', доселени од Грнчари околу 1850 година; ''Мишовци-Калунџиовци'', доселени од [[Нивици]] околу 1815 година; ''Николовци'', доселени од Долна Бела Црква околу 1850 година; ''Наневци'', доселени од Златари преку [[Ресен]] во 1922 година; ''Ничовци'', доселени од Сливница околу 1920 година; ''Ночевци'', доселени од [[Медово]] околу 1860 година; ''Нелковци'', доселени од Курбиново околу 1850 година; ''Пржевци'', доселени од [[Маловиште]], заедно со Камбуровци; ''Парговци'', доселени од [[Претор]] околу 1875 година; ''Паликудовци'', доселени од Маловиште преку Курбиново и Грнчари околу 1890 година; ''Перо Ѓурчин'', доселени од [[Дрмени]] околу 1920 година; ''Попчевци'', ''Пашариковци'' и ''Поповци'', доселени од Нивици околу 1920 година; ''Роџевци-Ристовци'', доселени од [[Горно Дупени]] околу 1855 година; ''Статевци'', доселени од Грнчари околу 1910 година; ''Стрезовци-Босилковци'', доселени од Грнчари околу 1800 година; ''Тумичани'', доселени од [[Туминец]] во 1943 година; ''Фотевци'', доселени од Нивици преку Медово околу 1850 година; ''Филиповци'', доселени; ''Шушевци'', доселени од [[Охрид]] преку Долна Бела Црква околу 1860 година и ''Шарковци''. Најверојатно семејствата Пржовци, Паликудовци и Камбуровци имаат влашко потекло. * '''Албански родови:''' ''Пашоу'', доселени од [[Албанија]] околу 1850 година. До 1950 година живееле и следниве родови: ''Ајрули'', доселени од Љуграси, Албанија; ''Касами'', доселени од Куртес, Албанија, во 1914 година и ''Сеити'' или ''Исуфи'', доселени од Куртес, Албанија, преку [[Љубојно]] околу 1870 година. | note = <!-- set to "omit", "off", "exclude", etc to omit "View by" note, otherwise delete or leave unused --> }} == Општествени установи == [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 396.jpg|мини|300п|десно|Училишната зграда на самата граница помеѓу селата Подмочани и Грнчари]] [[Податотека:Etnološki podmočani.JPG|мини|300п|десно|Етнолошкиот музеј во селото]] * [[ОУ „Славејко Арсов“ - Подмочани|Основно училиште „Славејко Арсов“]], централно основно училиште до IX одделение Со своја прва училишна зграда селото се здобило во 1920 година, во која извесен период се школувале и децата од селата Грнчари, Курбиново, Рајца, Асамати и Долна Бела Црква. Денес, селото поседува ново училиште во зградата на поранешниот задружен дом, изграден околу 1950 година. Старото училиште прераснало во Младински дом и Месна заедница.<ref name="книга" /> * [[Етнолошки музеј (Подмочани)|Етнолошки музеј]] — мал приватен музеј во домот на Јоне Ефтимовски, во кој се изложени стари народни носии, накити и украси, предмети од домаќинството и оружје * Поранешна амбуланта == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Ресен]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Ресен. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Ресен. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Ресен. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Подмочани, во која покрај селото Подмочани, се наоѓале и селата Асамати, Горна Бела Црква, Грнчари, Долна Бела Црква, Езерани, Козјак, Курбиново, Претор и Рајца. Во периодот 1950-1952 година, селото било седиште на некогашната Општина Подмочани, во која влегувале селата Асамати, Грнчари, Курбиново, Подмочани, Претор и Рајца. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1660 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=7 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 308 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/64/1958|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200626212021/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/64/1958|archive-date=2020-06-26|dead-url=|accessdate=16 јуни 2020|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 406.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Подмочани|„Св. Ѓорѓи“]]]] [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 418.jpg|мини|300п|десно|Новата црква [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Подмочани|„Св. Петар и Павле“]] и [[Преспански крст|Преспанскиот крст]]]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Грнчарско Селиште]] — црква од средниот век; * [[Кирејца (Подмочани)|Кирејца]] — населба од доцноантичко време; * [[Горно Дрмче]] — осамен наод од доцноантичко време; * [[Св. Ѓорѓи (Подмочани)|Св. Ѓорѓи]] — некропола од римско време; * [[Арапски Гробишта (Подмочани)|Арапски Гробишта]] — населба и топилница од доцноантичко време; и * [[Горици (Подмочани)|Горици]] — населба од римско време. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Подмочани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — главната селска црква; *[[Црква „Св. Петка“ - Подмочани|Црква „Св. Петка“]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2826&stID=60184 |title=''Сон сониле во Виена црква да изградат во Подмочани'' |accessdate=2014-01-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304210122/http://star.dnevnik.com.mk/?pBroj=2826&stID=60184 |url-status=dead }}</ref> — се наоѓа во месноста Лековита Вода; и *[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Подмочани|Црква „Св. Петар и Павле“]]<ref>[https://mkd-news.com/niz-prespa-pojdi-ama-podmochani-dojdi/ ''НИЗ ПРЕСПА ПОЈДИ, АМА ПОДМОЧАНИ ДОЈДИ'']</ref> — црква на ридот Подмочанска Горица. ;Други верски објекти * [[Преспански крст]] — метален крст подигнат во месноста Подмочанска Горица ;Споменици * Спомен-плоча за загинатите во [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] на сретсело * Спомен-биста за [[Коста Кусаковски]] кај задружниот дом (денешното училиште) == Редовни настани == * [[Ѓурѓовден]] (6 мај) — општа селска слава == Личности == ;Родени или потекло од Подмочани * [[Трајко Китанчев]] (1858-1895) — македонски револуционер * [[Ефтим Китанчев]] (1868-1925) — воен и спортски деец, прв претседател на [[Бугарски олимписки комитет|Бугарскиот олимписки комитет]] * [[Панарет Брегалнички]] (1878–1944) — архимандрит * [[Кочо Кочовски]] (?-1903) — македонски револуционер * [[Јоше Глобочки]] (1880-1926) — македонски револуционер * [[Гоше Петров Гулевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Насте Јошев Димовски]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":0" /> * [[Анастас Николов Димовски]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":0" /> * [[Пере Ристев Кожановски]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3">{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Тале Ристев Кажановски|Толе Ристев Кожановски]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3" /> * [[Јане Павлов Кочовски]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref name=":3" /> * [[Спиро Ристов Ристевски]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва том III, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Коста Кусаковски]] (1923-1942) — учесник во НОБ * [[Евда Гегаракова|Евда Алексова Гегаракова]] (1920-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Веса Дојчиновска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Ивановска]] (1898- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милева Крстевска]] (1924-) — симпатизер и активистка во [[НОД]] на Македонија == Култура и спорт == * [[ФК Подмочани]] — оформен во 1962 година, а настапува на игралиштето Преспански крст == Иселеништво == Иселеници од селото има во [[Аргентина]] (14 семејства), [[Бугарија]], [[Соединети Американски Држави|САД]] (18 семејства), [[Турција]], [[Австралија]], [[Србија]], [[Прилеп]], [[Франција]], [[Скопје]] и во [[Битола]]. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="130px"> Податотека:Викиекспедиција Преспа 395.jpg|Бистата на Коста Кусаковски Податотека:Викиекспедиција Преспа 397.jpg|Амбулантата Податотека:Викиекспедиција Преспа 398.jpg|Спортско игралиште кај училиштето Податотека:Викиекспедиција Преспа 399.jpg|Спомен-плоча од НОБ Податотека:Викиекспедиција Преспа 400.jpg|Уреденото корито на потокот низ селото Податотека:Викиекспедиција Преспа 402.jpg|Сретселото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Podmočani}} {{Општина Ресен}} [[Категорија:Подмочани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Ресенски села]] [[Категорија:Села во Општина Ресен]] 1vmw6s59dappmub8m7kkgchdtrezdxj 0 6798 5629004 5510388 2026-09-15T16:04:35Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629004 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Bariloche-_Argentina2.jpg|thumb|250px|Езеро во Барилоче ([[Аргентина]])]] [[Податотека:Ohridsoeen.jpg|thumb|250px|[[Охридско Езеро|Охридското Езеро]], [[Охрид]], [[Република Македонија|Македонија]]]] [[Податотека:Lake Clearwater-800px.jpg|thumb|250px|thumb|Езерото [[Клирвотер]], [[Онтарио]], Канада]] [[Податотека:Lake_Billy_Chinook,_Deschutes_National_Forest,_Oregon_(photo_by_Bob_Nichol).jpg|thumb|right|250px|Езерото [[Били Чинук]], [[Орегон]], САД]] '''Езеро''' — поголема вдлабнатина на Земјината површина исполнета со [[вода]], која не е во непосредна врска со [[Море|морските површини]]. За разлика од подземните басени врз кои и речиси не влијаат [[клима]]тските фактори и кои немаат [[флора]] и [[фауна]], езерата се облици на пејзаж кои зависат од областа во која се наоѓаат и често имаат многу богата флора и фауна. Се создаваат во природни [[Котлина|котлини]] и обично добиваат вода од [[дожд]]овите и од [[Река|реките]], а дел од оваа вода се испушта во друга река или со понирање. Но, постојат и езера од кои не истекува водата, а можат да имаат реки кои им носат вода. Вакви езера се чести во [[Пустина|пустинските]] области. Во други случаи, езерото исполнува затворена вдлабнатина и собира вода само од дождовите, како што е случај со езерата што ги исполниле поранешните [[вулкан]]ски котлини или шуплини, ископани од некој [[ледник]]. Сите езера се состојат од неколку основни елементи (или зони): ''ведро'', или вдлабнатината каде што се собира водата, ''платформа'', или површината на езерото, од еден брег до друг, платформата завршува во една точка каде значително се зголемува наклонот - ''падина'', која оди до ''дното'', кое најчесто е рамно. На платформата често се создаваат појаси на [[Мочуриште|мочуришна]] [[вегетација]], кои претставуваат важен [[екосистем]] за [[птици]]те кои зависат од езерото. Што се однесува до ''езерската вода'', таа се движи во вид на [[бран]]ови, [[Езерска струја|езерски струи]], [[плима]], [[осека]] и [[сеш]]. Брановите во езерата ги создаваат [[Ветер|ветровите]]. Меѓутоа, езерските бранови се со многу помали димензии од морските. На најдлабокото езеро во светот - [[Бајкалско Езеро|Бајкалското]], не се забележани поголеми бранови од два метри. Езерските струи, плимата и осеката се јавуваат само кај езерата со поголема површина. Сеш на езерата настанува поради разликите во воздушниот [[притисок]] меѓу спротивните краеви на самото езеро: на оној крај каде што воздушниот притисок е низок, нивото на езерската вода се издигнува, а на спротивната страна (каде владее висок воздушен притисок) нивото е спуштено. Појавата на сешот е најкарактеристична за [[Женевско Езеро|Женевското Езеро]] во [[Швајцарија]]. == Особини на езерата == Едни од поважните особини на езерата се нивната [[температура]], [[провидност]], [[боја]], [[вкус]] и движењата на водата, опишани погоре. ''Температурата'' на езерската вода зависи од [[географската ширина]], [[Надморска висина|надморската висина]] и од длабочината на езерскиот басен, односно ведро. ''Бојата'' на езерската вода може да биде сина, зеленкаста и маслинесто-зеленкаста. Тоа зависи од составот на [[Карпа|карпите]] на езерското дно, од наносот што го внесуваат реките, од [[облачност]]а на [[небо]]то и друго. ''Провидноста'' најмногу зависи од бојата на водата, од ситните честички што ги содржи истата, [[Растенија|растителниот]] и [[Животни|животинскиот]] свет итн. ''Вкусот'' на водата во езерата зависи од нејзиниот [[Хемија|хемиски]] состав, и таа може да биде солена или слатка. Најголем број од езерата во светот имаат слатка вода, додека солена вода имаат само [[реликт]]ните и пустинските езера, главно поради големото [[испарување]]. == Видови езера == Според начинот на настанување на езерските басени, езерата можат да бидат: [[Тектоника|тектонски]], [[Ледник|леднички]], [[карст]]ни, речни, вулкански, приморски и вештачки. ''Тектонските езера'' лежат во [[Тектонска потонатина|тектонски потонатини]] или котлини, настанати со спуштање на земјиштето покрај [[расед]]и. Затоа тие се одликуваат со голема длабочина и со стрмни страни. На овој начин е настанато Бајкалското Езеро, а потоа и езерата [[Викторија (езеро)|Викторија]], [[Њаса]], [[Онтарио (езеро)|Онтарио]], [[Хјурон]], [[Мичиген (езеро)|Мичиген]] и други. Во [[Република Македонија|Македонија]] тектонски езера се [[Охридско Езеро|Охридското]], [[Преспанско Езеро|Преспанското]] и [[Дојранско Езеро|Дојранското]]. ''Ледничките езера'' се распространети на високите [[Планина|планини]] и [[Субполарна клима|субполарни]] предели кои во [[Леден период|ледениот период]] биле под дебела ледена покривка. Од своја страна, ледничките езера можат да бидат [[цирк]]овни и [[вал]]овски. Цирковните лежат во циркови и обично се мали, со тркалезна форма и се одликуваат со бистра зеленкаста боја. Во Македонија вакви езера има на [[Шар Планина]], [[Пелистер]], [[Јакупица]] и на други планини. Валовските езера, пак, лежат во преградени леднички басени. Такви се [[Боденско Езеро|Боденското]], Женевското, [[Гарда]], [[Комо]], [[Бледско Езеро|Бледското]], [[Бохињско Езеро|Бохињското]] и други. ''[[Карсно езеро|Карсните езер]]а'' ги има во карсните предели. Нивните басени се настанати со карсна [[ерозија]] и обично лежат во [[вртача|вртачи]], [[увала|ували]] и [[Карсно поле|карсни полиња]]. Басените на некои карсни полиња се спуштени по тектонски пат, па нивното дно лежи пониско од морската површина, додека нивото на водата им е над нивото на морето. Ваквите езера се нарекуваат уште и [[Криптодепресија|криптодепресии]]: [[Скадарско Езеро|Скадарско]], [[Вранско Езеро|Вранско]], [[Врана (езеро)|Врана]] итн. ''Речните езера'' настануваат со [[Флувијален релјеф|флувијалната]] или речната ерозија. Можат да бидат ерозивни и акумулативни. Ерозивните лежат во пресечени [[Меандра|меандри]] и имаат полукружен облик. Најмногу ги има покрај големите рамничарски реки што течат бавно и меандрираат. Акумулативните, пак, настануваат со преградување на самото речно корито. На пример, речното корито може да се прегради со таложење на [[Калциум карбонат|бигор]]. На овој начин се настанати [[Плитвички Езера|Плитвичките Езера]] во [[Хрватска]] и двете езера на реката [[Плива]] кај [[Јајце (град)|Јајце]] во [[Босна и Херцеговина]]. Меѓутоа, до преградување може да дојде и како последица на таложење на речен нанос. ''Вулканските езера'' лежат во [[кратер]]ите на изгаснатите вулкани. Распространети се во вулканските области на [[Земја]]та: [[Албано]] во [[Италија]], [[Буше]] во [[Франција]], [[Кратерско Езеро]] во [[САД]] итн. ''Приморските езера'' се познати и под името [[Лагуна|лагуни]]. Тие лежат покрај песочните брегови на морињата и [[океан]]ите. Лагуните настануваат со создавање на песочни бедеми со кои се одделува еден дел од плиткото море и се преобразува во езеро. Нивната вода е солена. ''Вештачките езера'' се создаваат со подигнување на [[брана]] со која се преградуваат речните долини. Тие се изградени од страна на човекот за најразлични потреби: искористување на хидроенергетскиот потенцијал на реките, наводнување на обработливи површини, обезбедување на [[град]]овите и [[индустрија]]та со вода, [[рекреација]], [[Естетика|естетско]] обликување на просторот и слично. ''[[Каменоломско езеро|Каменоломските езера]]'' настанати откако се ископуваат [[каменолом]]и преку [[Рударство|рударски]] вршења за вадење на [[минерал]]и. == Езерата во Македонија == {{главна|Езера во Македонија}} Во Македонија има над 160 езера. Од нив по природен пат се настанати повеќе од 50, а другите претставуваат вештачки акумулации. Според начинот на настанокот на езерските базени, тие се делат на: тектонски, урниски, крајбрежноизворски, постглацијални, карсни, органогени и вештачки акумулации. По своето значење се истакнуваат тектонските езера, како што се: [[Охридско Езеро|Охридското]], [[Преспанско Езеро|Преспанското]] и [[Дојранското Езеро]].<ref>''Драган Василевски, Класификација на езерата во Република Македонија според начинот на постанокот на езерските басени, „Географски разгледи“, кн. 30. Скопје, 1995''</ref> ==Езерото како мотив во уметноста и популарната култура== * „Езеро: На“ (англиски: ''The Lake: To'') - песна на [[Едгар Алан По]] од [[1827]] година.<ref>„На реката“, во: Едгар Алан По, ''Поезија''. Скопје: Македонска книга, 1969, стр. 11-12.</ref> * „При погледот од брегот на езерото“ - песна на [[Јохан Волфганг Гете]].<ref>Johan Volfgang Gete, ''Pesme''. Beograd: Rad, 1964, стр. 41.</ref> * „Утро крај езеро“ — песна на македонската поетеса [[Јованка Денкова]].<ref>Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 45.</ref> * „Езеро“ — песна на македонската поетеса Јованка Денкова.<ref>Јованка Денкова, ''Исповед на бршленот''. Штип: Јованка Денкова, 2024, стр. 48.</ref> * „Езеро“ — песна на македонскиот поет [[Матеја Матевски]].<ref>Матеја Матевски, ''Подготовки за патување: избор од поезијата'', Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 61.</ref> * „Езеро“ — песна на Матеја Матевски.<ref>Матеја Матевски, ''Подготовки за патување: избор од поезијата'', Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 83-84.</ref> * „Езеро“ — песна на Матеја Матевски.<ref>Матеја Матевски, ''Подготовки за патување: избор од поезијата'', Македонска книга, Скопје, 1987, стр. 94.</ref> * „Езеро“ (српски: ''Језеро'') - кус расказ на македонскиот писател [[Митко Маџунков]] од 1984 година.<ref>Митко Маџунков, ''Међа света''. Београд: Просвета, 1984, стр. 170.</ref> * „Езерски мотиви“ — песна на македонскиот писател [[Видое Подгорец]].<ref>Видое Подгорец, ''И сончогледите спијат''. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 43-44.</ref> * „Крај езеро, ноќе“ — песна на Видое Подгорец.<ref>Видое Подгорец, ''И сончогледите спијат''. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 45-46.</ref> * „Облак над езеро“ — песна на Видое Подгорец.<ref>Видое Подгорец, ''И сончогледите спијат''. Скопје: Македонска книга, Детска радост, Култура, Мисла, Наша книга, 1990, стр. 47.</ref> * „Сон врз каменот крај езерото“ - песна на македонскиот поет [[Анте Поповски]].<ref>Анте Поповски, ''Дрво што крвави''. Скопје: Детска радост, Наша книга, Македонска книга, Култура, Мисла, 1991, стр. 126.</ref> * „Настан на езерскиот брег“ - песна на македонскиот поет [[Ацо Шопов]].<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 116-117.</ref> * „Езеро на животот“ - песна на Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 145-147.</ref> * „На езеро“ - песна на Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 40.</ref> * „Езеро“ - песна на Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 98.</ref> * „Лов на езеро“ - песна на Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 41.</ref> * „Ноќ над езерото крај манастирот“ — песна на Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 100.</ref> * „Езеро крај манастирот“ — песна на Ацо Шопов.<ref>Ацо Шопов, ''Песни''. Скопје: Македонска книга, Мисла и Култура, 1988, стр. 99.</ref> * „Езерото“ - кус расказ на македонскиот писател [[Драган Георгиевски]] од [[2013]] година.<ref>Драган Георгиевски, ''Метаморфузија'', Темплум, Скопје, 2013.</ref> * „Езерско волкче“ — расказ за деца на македонскиот писател [[Генади Болиновски]].<ref>Генади Болиновски, ''Игра на прозорец'', Скопје: Култура, Наша книга, Мисла, Македонска книга, Детска радост, 1990, стр. 56-63.</ref> * „Замрзнато езеро“ (англиски: ''Frozen Lake'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група ''[[Buffalo Tom]]'' од 1992 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=WeO4_FHd__M YouTube, Buffalo Tom - Frozen lake (пристапено на 4.4.2018)]</ref> * „Утринско езеро“ (англиски: ''Morning Lake'') — композиција на американската [[Џез|џез]]-група ''[[Weather Report]]'' од 1971 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/21670-Weather-Report-Weather-Report Weather Report – Weather Report (пристапено на 7.4.2024)]</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.highestlake.com/ Список на највисоките езера во светот] * [http://www.mlswa.org/lkclassif1.htm Системи за класификација на езерата] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080212124510/http://www.mlswa.org/lkclassif1.htm |date=2008-02-12 }} * [http://www.uklakes.net/ ОН-бази на податоци за езерата] * [http://www.midwestlakes.org/ Среднозападниот центар за езерска политика] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080514042622/http://www.midwestlakes.org/ |date=2008-05-14 }} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Езера|*]] [[Категорија:Водни површини]] 49b29pujducisawbowi66h1wr7259vn 0 7330 5628892 4591516 2026-09-15T12:32:09Z Gurther 105215 Сѐ уште не е признаена под Општина Велес 5628892 wikitext text/x-wiki :''За други значења на поимот '''Бабуна''', видете на [[Бабуна (појаснување)|појаснителната страница]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија| | слика мапа= | име=Бабуна | општина=[[Општина Велес|Велес]] | население=457 | година=2002 | поштенски број= | надморска височина= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=40 | lat_sec=50 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=48 | lon_sec=10 | мрежно место= }} '''Бабуна''' — неофицијална населба создадена од доселеници недалеку од устието на реката Бабуна во [[Вардар]]. Се смета за приградска населба на градот [[Велес]], со кого има заеднички атар. == Население и општи податоци == Местото е рамничарско на надморска височина од 160 метри и на 5&nbsp;км оддалеченост од градот [[Велес]]. Интересно е тоа што Бабуна популациски мошне расте. Така во 1961 година имала 104 жители македонско население, денес брои 457 жители, сите [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://212.110.72.46:8080/mlsg/ |title=Министерство за локална самоуправа. База на општински урбанистички планови |accessdate=2010-05-29 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915015002/http://212.110.72.46:8080/mlsg/ |url-status=dead }}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Населби во Велес}} [[Категорија:Населби и маала во Велес]] osfogq2akragm4skbyxa29dlnay1j75 0 8707 5628935 5626629 2026-09-15T13:35:23Z Gurther 105215 5628935 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија народ |group = Украинци<br />українці |image = |caption = |poptime = 38<ref>[http://www.joshuaproject.net/peoples.php?peo3=15696 Ukrainians] at the [[Joshua Project]]</ref>–57.5<ref>The Ukrainian World Congress states that the Ukrainian diaspora makes 20 million: [http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 20mln Ukrainians living abroad] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110524124441/http://www.ukrinform.ua/eng/order/?id=168280 |date=2011-05-24 }}</ref><ref name="ucc.ca">[http://www.ucc.ca/2010/05/25/support-the-ukrainian-world-congress-connecting-ukrainians-around-the-world/ UWC continually and diligently defends the interests of over 20 million Ukrainians...]</ref> милиони |popplace = {{знаме|Ukraine}} 37,541,700<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality|title=Results / General results of the census / National composition of population|accessdate=2007-08-05|date=|year=2001|work=[[Ukrainian Census (2001)|All-Ukrainian Census, 2001]]|archive-date=2007-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070706003257/http://www.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/|url-status=dead}}</ref> |region1 = {{знаме|Russia}} |pop1 = 2,942,961-4,379,690 |ref1 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_02.php|title= All-Russian population census, 2001. National composition of population by region|accessdate=2007-08-05|date=|year=2002|work=[[Федерална служба за државна статистика]]|publisher=Демоскоп Weekly|language=ru}}</ref><ref name="kmu.gov.ua">[http://www.kmu.gov.ua/control/en/publish/article%3Fart_id=236194&cat_id=32672 Total number of Ukrainians in Russia is 4 379 690 people.]</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |title=The largest Ukrainian Diaspora is located in Russia, with a population of 4 379 690. |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930085929/http://www.culturalpolicies.net/web/ukraine.php?aid=246 |url-status=dead }}</ref> |region2 = {{знаме|Canada}} |pop2 = 1,209,085 |ref2 = <ref name="Population">Statistics include non-primary ancestry reports. "Ukrainians" being of partial descent figured in numbers.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Ethnic origins, 2006 counts, for Canada, provinces and territories – 20% sample data|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|accessdate=2011-09-10|archive-date=2009-11-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101151108/http://www12.statcan.ca/english/census06/data/highlights/ethnic/pages/Page.cfm?Lang=E&Geo=PR&Code=01&Data=Count&Table=2&StartRec=1&Sort=3&Display=All&CSDFilter=5000|url-status=dead}}</ref> |region3 = {{знаме|USA}} |pop3 = 961,113 |ref3 = <ref name="Population"/><ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-_lang=en&-_caller=geoselect&-format= "Census 2006 ACS Ancestry estimates"]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |region4 = {{знаме|Brazil}} |pop4 = 500,000 |ref4 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |title=People of Ukrainian descent in Brazil |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2019-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190513170212/http://www.parana.pr.gov.br/modules/conteudo/conteudo.php?conteudo=7 |url-status=dead }}</ref> |region5 = {{знаме|Moldova}} |pop5 = 375,000 |ref5 = <ref name="Population"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|title=Moldova|accessdate=2008-02-07|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107090430/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/md.html|url-status=dead}}</ref> |region6 = {{знаме|Kazakhstan}} |pop6 = 333,000 |ref6 = <ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| title = The results of the national population census in 2009| accessdate = 2011-09-10| archive-date = 2019-05-02| archive-url = https://web.archive.org/web/20190502080602/http://www.eng.stat.kz/news/Pages/n1_12_11_10.aspx| url-status = dead}}</ref> |region7 = {{знаме|Italy}} |pop7 = 320,070 |ref7 = {{Citation needed|date=December 2010}} |region8 = {{знаме|Argentina}} |pop8 = 300,000 |ref8 = <ref name="Population"/><ref name="Ucrania.com">[http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx Ucrania.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131227233709/http://www.ucrania.com/Articulos/tabid/57/ctl/Details/mid/388/ItemID/1/language/en-US/Default.aspx |date=2013-12-27 }} (in Spanish)</ref> |region9 = {{знаме|Belarus}} |pop9 = 159,000 |ref9 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|title=Belarus National Census 2009. Ethnic composition|accessdate=2010-12-27|date=|year=2009|work=Национална статистичка служба на Белорусија|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091103071942/http://belstat.gov.by/homep/en/census/2009/main.php|archivedate=2009-11-03|url-status=live}}</ref> |region10 = {{знаме|Uzbekistan}} |pop10 = 104,720 - 128,100 |ref10 = <ref name="Population"/><ref name="Uzbek">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|title=Ethnic Atlas of Uzbekistan|accessdate=2011-03-29|work=«ООФС — Узбекистан»|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://archive.today/20110719071653/http://www.library.cjes.ru/online/?a=con&b_id=416&c_id=4481|url-status=dead}}</ref><ref name="destatis">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.destatis.de/basis/e/bevoe/bevoetab10.htm|title=Startseite |accessdate=2007-08-05|work=Statistisches Bundesamt Deutschland}}</ref> |region11 = {{знаме|Czech Republic}} |pop11 = 126,613 |ref11 = <ref name="Population"/><ref name="Article">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|title=Article|accessdate=2007-08-05|work=Ucrania.com|language=es|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928092248/http://www.ucrania.com/article_read.asp?id=69|archivedate=2007-09-28|url-status=dead}}</ref> |region12 = {{знаме|Latvia}} |pop12 = 54,398 |ref12 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2017-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171021111644/http://www.pmlp.gov.lv/lv/statistika/iedzivotaju.html;jsessionid=05A53683B7E515E99E8A2ABADB2E3BA9 |url-status=dead }}</ref> |region13 ={{знаме|Portugal}} |pop13 = 52,293 |ref13 =<ref name="SEFSTAT Portal de estatísticas">{{Citation |url=http://sefstat.sef.pt/Docs/Distritos_2009.pdf|title=População Estrangeira em Portugal – 2009 |date=December 31, 2009|accessdate=2011-04-16}}</ref> |region14 = {{знаме|Azerbaijan}} |pop14 = 27,878 |ref14 = <ref>{{cite web | url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=../I_Databas/Population/01Population_indicators_and_composition/04Population_figure_and_composition/&lang=1 | title=Vali tabel | accessdate=2011-09-10 | archive-date=2018-12-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181209142140/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PO0222&ti=POPULATION+BY+SEX%2C+ETHNIC+NATIONALITY+AND+COUNTY%2C+1+JANUARY&path=..%2FI_Databas%2FPopulation%2F01Population_indicators_and_composition%2F04Population_figure_and_composition%2F&lang=1 | url-status=dead }}</ref> |region15 = {{знаме|Estonia}} |pop15 = 27,722 |ref15 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501034424/http://estonia.eu/about-estonia/country/population-statistics.html |url-status=dead }}</ref> |region16 = {{знаме|Poland}} |pop16 = 27,172 |ref16 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www2.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl&dzial=61&id=37#ukraincy |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731021101/http://www.mswia.gov.pl/portal.php?serwis=pl#ukraincy |url-status=dead }}</ref> |region17 = {{знаме|Kyrgyzstan}} |pop17 = 21,924 |ref17 = <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3 јануари pdf|title=Kyrgyzstan National Census 2009, population by ethnicity|publisher=Department of Kyrgyzstan|accessdate=2011-03-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110530011450/http://212.42.101.100:8088/nacstat/sites/default/files/3|archivedate=2011-05-30|url-status=live}}</ref> |region18 = {{знаме|Lithuania}} |pop18 = 21,100 |ref18 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728123547/http://db1.stat.gov.lt/statbank/selectvarval/saveselections.asp?MainTable=M3010215&PLanguage=0&TableStyle=&Buttons=&PXSId=3236&IQY=&TC=&ST=ST&rvar0=&rvar1=&rvar2=&rvar3=&rvar4=&rvar5=&rvar6=&rvar7=&rvar8=&rvar9=&rvar10=&rvar11=&rvar12=&rvar13=&rvar14= |url-status=dead }}</ref> |region20 = {{знаме|Georgia}} |pop20 = 7,039 |ref20 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |title=2002 Georgian census |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2013-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101191250/http://www.ecmicaucasus.org/upload/stats/Census%202002.pdf |url-status=dead }}</ref> |region19 = {{знаме|Greece}} |pop19 = 19,785 |ref19 = <ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |title=архивски примерок |accessdate=2011-09-10 |archive-date=2011-06-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110605162741/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1605/Other/A1605_SPO15_TB_AN_00_2006_07_F_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> |region21 = {{знаме|Armenia}} |pop21 = 6,125 |ref21 = <ref>{{cite web | url=http://www.joshuaproject.net/peopctry.php | title=People Group profiles, lists, resources and maps &#124; Joshua Project }}</ref> |langs = [[украински јазик|украински]] |rels = претежно '''† [[Православие|православни христијани]] |related=[[Словени]], особено [[Источни Словени]] }}{{Внимание}}[[Податотека:Ukrainian costumes 1.jpg|мини|250п|десно|Украински народни носии.]] '''Украинците''' се [[Источни Словени|источнословенски народ]] претежно населен во [[Украина]] (каде што чинат 77,8% од населението). Големи украински заедници има во [[Русија]], [[Белорусија]], [[Казахстан]], [[САД]] и [[Канада]]. Украинците зборуваат на [[украински јазик]], којшто припаѓа на [[Источнословенски јазици|источнословенската група на јазици]] и се во мнозинство [[Православие|православни]] [[Христијанство|христијани]]. Во минатото, во [[царска Русија]] Украинците биле нарекувани Малоруси. == Етимологија == Името на овој народ потекнува од географски поим; според повеќето толкувања, тоа буквално значи „луѓе што живеат на периферијата“ (или „во пограничните области“), што ја одразува историската положба на Украина на раскрсницата меѓу европската цивилизација (на запад), „рускиот свет“ (на исток) и муслиманскиот свет и Кримските Татари (на југ). На пример, во *Киевскиот летопис* — дел од Ипатиевскиот кодекс — името „Украина“ се појавува во запис од 1187 година што се однесува на јужните кнежевства на Рус, вклучувајќи ги оние на Киев, Чернигов и Перејаслав <ref>[https://medium.com/@newsich/%D0%BF%D0%BE%D1%85%D0%BE%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F-%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B8-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0-237d49cbc04d Походження назви “Україна”]</ref>. Писмено спомнување на конкретниот етноним „Украинци“ (што се однесува на народ или на жители на пограничните предели) е забележано во 1596 година (во врска со востанието на Северин Наливајко, каде што терминот бил употребен од хетманот Станислав Жолкјевски). Слично на тоа, писателот Николај Гогољ, во предговорот кон новелата „Тарас Булба“ (поточно во првичниот нацрт, кој претходел на верзијата одобрена од царската цензура во 1842 година), својот роден крај го нарекол „полуномадско катче на Европа“ <ref>[https://likbez.org.ua/ru/kakoe-soderzhanie-vkladyivalos-v-slovo-ukraina-vo-vremena-drevney-rusi.html Какое содержание вкладывалось в название "Украина" во времена Древней Руси?]</ref>. == Историја == [[Податотека:Січ Запоріжська. козаки 4.jpg|мини|250px|Фестивал на украинските Козаци]] Украинците почнале да се издвојуваат од источнословенските племиња што ја населувале [[Киевска Рус]] во текот на средниот век, а целосно се формирале како посебен народ во ерата на [[Козачки Хетманат|Запорошката Сич]]. По нивното вклучување во Руската и во Австроунгарската Империја, поголемиот дел од Украина бил подложен на [[Русификација на Украина |русификација]], која вклучувала забрани за употреба на мајчиниот украински јазик. По [[Руско-турска војна (1768-1774)]], Руската Империја — со учество на украинските Козаци — ја обезбеди целата област на северното крајбрежје на Црното Море и Крим. На местата на некогашните населби на Козаците и Кримските Татари никнаа градови како [[Кропивницки|Јелисаветград]], [[Херсон]], [[Миколаив]], [[Одеса]], [[Днепар (град)|Катеринослав]] и [[Мариупол]]; ова значително ја прошири територијата населена со Украинци и доведе до ширење и збогатување на украинската култура <ref>[https://www.dnipro.libr.dp.ua/vishivka_texnika_uzori Магія вишивки Придніпров‘я. Частина 1. Розмаїття на полотні]</ref> <ref>[https://ns-gromada.gov.ua/news/1747331416/ Вишиванка Херсонщини — це тканий літопис півдня України]</ref> <ref>[https://www.expertkr.com.ua/posts/vishivanki-apostolivshchini-krivorizhzhya-i-hersonshchini-hrestik-lishtva-ta-shiroki-rukavi Вишиванки Апостолівщини, Криворіжжя і Херсонщини: хрестик, лиштва та широкі рукави]</ref> <ref>[https://magiavizerynky.com/novyny-statti/vyshyvanka-hersonsko-oblasti--ornamenty-hersonschyny/ Вишиванка Херсонської області | Орнаменти Херсонщини]</ref> <ref>[https://www.prekrasastudio.com/blog/317-khersonska-vyshyvanka-iaka-vona Херсонська вишиванка – яка вона]</ref>. Во 1775 година, со декрет на Катерина II биле укинати украинските Козаци, а поголемиот дел од украинските селани западнале во крепосништво – статус што се задржал сè до 1861 година. Во периодот на засилена русификација, градот Јелисаветград ([[Кропивницки]]) станал значаен центар на украинската култура; токму таму бил основан првиот професионален украински театар во светот, а градот бил и родно место на многу истакнати личности со украинско, полско и еврејско потекло <ref>[https://old.library.kr.ua/cityrais.html Повітове місто Єлісаветград]</ref> <ref>[https://library.kr.ua/ Обласна універсальна наукова бібліотека імені Дмитра Чижевського]</ref> <ref>[http://szymanowski-museum.com.ua/index.php/uk/mala-batkivshchyna-velykykh-muzykantiv Мала батьківщина великих музикантів]</ref>. Покрај тоа, речиси целото архитектонско наследство на градот е во [[Неокласична архитектура|неокласичен стил]] <ref>[http://librarychl.kr.ua/kn_in/kraeznavcha-abetka/dvortsova-vul.php Дворцова вулиця]</ref> <ref>[https://dozor.kr.ua/post/vulitsya-dvortsova-vid-palatsu-do-zemskogo-uchilischa-14076.html Вулиця Дворцова: від палацу до земського училища]</ref>. Во периодот меѓу 1918 и 1920 година биле [[Украинска војна за независност||направени обиди за воспоставување стабилна, независна држава на етнички украински територии]]; сепак, овие напори доживеале неуспех поради воената агресија од страна на соседните земји, а [[Украинска Народна Република]], прогласена во 1918 година, била поделена согласно одредбите на Мирот од Рига од 1921 година. Застапниците на украинската независност биле ликвидирани од страна на [[КГБ|Чека]] <ref>[https://dyvys.info/2016/09/27/bez-terminu-davnosti-sim-zhyttiv-yuriya/ Без терміну давності: сім життів Юрія Горліс-Горського і його таємнича смерть]</ref>. За време на [[Сталинизам|сталинистичката ера]] – а особено во периодот на колективизацијата – животот во Украинската ССР претрпе целосна трансформација. Традиционалните носии, ѓерданите и украсите практично исчезнаа од секојдневниот живот, а народните празници како Божиќ и Богојавление беа забранети; секој што се обидуваше да ги зачува овие обичаи беше жигосуван како „националист“ или „кулак“, по што ОГПУ и НКВД му го конфискуваа или уништуваа имотот, а поединецот беше погубуван или затворан во логорите на [[Гулаг]] во текот на 1930-тите и 1950-тите години. Така исчезнаа уникатните елементи на традиционалниот народен живот – елементи кои, почнувајќи од втората половина на 1930-тите години, беа сведени на обични сценски реквизити за „домови на културата“ и официјални ансамбли; згора на тоа, практично исчезнаа и регионалната разновидност и симболиката поврзана со облеката, гозбите или музиката. Украинците што ги преживеаја [[Гладомор|Голодоморот од 1932–1933 година]], погубувањата според „Законот за класјето“ или депортациите – и кои, од времето на Вториот петгодишен план, речиси без исклучок станаа работници во колективните фарми – беа принудени да носат стандардизирана работна и цивилна облека, исто како и жителите на другите републики во СССР. Овие настани длабоко влијаеја врз демографската структура на населението, нарушувајќи го меѓугенерацискиот пренос на традициите: додека украинските семејства вообичаено имале по пет до осум деца – при што воспитувањето во големо семејство играло клучна улога во зачувувањето на обичаите – од втората половина на 1930-тите години па натаму, просечниот број на раѓања низ СССР опаднал на две или три. За нивната социјализација се грижел систем од градинки, државни училишта и пионерски кампови, додека децата на „декулакизираните“ селани биле испраќани во сиропиталишта, каде што биле подложени на целосна русификација <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/hololomor/natsionalna-knyha-pam-iati-zhertv-holodomoru-1932-1933/ Національна книга пам’яті жертв Голодомору 1932-1933]</ref> [[Податотека:Родина з Новоолександрівки, Знам'янська громада, Кіровоградська область.jpg|мини|230px|Жители на селата во Кировоградската област во Украинската ССР, средината на 20-тиот век. Како резултат на декулакизацијата и русификацијата – процеси што продолжија и по Втората светска војна – речиси сите традиционални носии во регионот беа уништени и заменети со облека што соодветствуваше на стандардните советски норми]] За време на Големиот терор (1937–1938), НКВД вршел егзекуции или депортации на украински научници, писатели, фотографи, филмски режисери, музичари и историчари; посмртните останки на некои од нив биле погребани во шумата Бикивња во близина на Киев, додека други — по затворањето во логорот Соловки — биле стрелани во Сандармох. Слични настани се одвивале и во западните региони на Украина — како во периодот кога тие биле дел од Полската Република, Кралството Романија и Чехословачка, така и по нивното припојување кон СССР во 1939–1941 година и подоцна во 1944–1953 година — при што овие репресии го достигнале својот врв за време на операцијата „Запад“ <ref>[https://uinp.gov.ua/aktualni-temy/bykivnyanska-tragediya Биківнянська трагедія]</ref>. По појавата на Железната завеса и за време на [[Никита Хрушчов|Хрушчовото]] „одмрзнување“, украинската култура доживеа одреден подем и се здоби со популарност; сепак, не дојде до масовна преродба поради тешките демографски загуби што ги претрпе украинското население како последица на болшевичките политики во меѓувоениот период и настаните од Втората светска војна <ref>[https://uahistory.co/book/ukraine-culture-history-textbook-poltava-2015/42.php Українська культура у роки хрущовської “відлиги”. “Шістдесятники” у культурі]</ref> <ref>[https://historiesdoteducation.wordpress.com/%D0%B3%D0%BE%D1%82%D1%83%D1%94%D0%BC%D0%BE%D1%81%D1%8C-%D0%B4%D0%BE-%D0%B7%D0%BD%D0%BE-%D0%B7-%D1%96%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%96%D1%97-%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B8/%D1%83%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%97%D0%BD%D0%B0-%D0%B2-%D1%83%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%85-%D0%B4%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%96%D0%BD%D1%96%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%96%D1%97-1953-1964-%D1%80%D1%80/ Україна в умовах десталінізації (1953-1964 рр.)]</ref> <ref>[https://studfile.net/preview/16502302/page:23/ Українська культура в роки хрущовської „відлиги” (1953 – 1964 рр.). „Шістдесятництво”]</ref>. За време на владеењето на [[Леонид Брежнев|Леонид Брежњев]], носењето традиционална украинска облека, употребата на украинскиот јазик и изведувањето украинска музика во секојдневниот живот почнале да се сметаат за знак на симпатија кон [[дисидентит]]е, а КГБ ги потиснувал таквите активности. Особено е значаен случајот на поетот Васил Стус, кој бил постојано прогонуван поради своето творештво и починал во заробеништво <ref>[https://stus.center/p/marina-tsvetaieva-u-retseptsiyi-vasilia-stusa-problema-tvorchosti-126852 Margarita Yehorchenko: "The Concept of the Poet in the Works of Vasyl Stus" / Маргарита Єгорченко: " Концепт поета у творчості Василя Стуса"]</ref>. Ерата на перестројката беше одбележана со напори за популаризација на украинската култура, предводени главно од Вјачеслав Чорновил и друштвото „Меморијал“. Отворањето на архивите на НКВД и КГБ за јавноста доведе до откривање на тајни локации за погребување со посмртни останки на жртви на политичка репресија – особено во Бикивња <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/03/06/ghosts-of-stalinist-terror-haunt-kyiv-s-outskirts_6018392_4.html?srsltid=AfmBOooMgOwUXDNNF4NLaf1GMqBMg7Wkkkl1UQYcaQkqOkciDq2ouaZs Ghosts of Stalinist terror haunt Kyiv's outskirts]</ref> <ref>[https://war-documentary.info/bykivnia-graves-in-kyiv-the-fourth-katyn/ Bykivnia Graves: Stalin’s NKVD Mass Killings Near Kyiv]</ref>. По прогласувањето на независноста на Украина во 1991 година, земјата се ослободи од советската цензура и започна преродба на украинскиот национален идентитет, иако општеството уште долго време се справуваше со последиците од советската економска криза <ref>[https://studfile.net/preview/5115454/page:29/ 116. Культурні процеси в Україні після 1991 р.]</ref>. [[Податотека:2nd school of Avdiivka, 2021-09-01 (01).jpg|мини|250px|Современи жители на украинските градови]] За време на [[Војна во Донбас|руско-украинската војна]] во 21-от век, покрај смртта на стотици илјади украински цивили предизвикана од вооружениот конфликт, беа уништени и многу украински културни споменици; некои од нив. како што се Споменикот на Голодомор во Мариупол и [[Опсада на Мариупол|Драмскиот театар во Мариупол]], беа срушени по директна наредба на руските власти <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/proekt/in-mariupol-the-occupiers-dismantled-a-monument-to-the-holodomor-victims/ In Mariupol, the occupiers dismantled a monument to the Holodomor victims]</ref> <ref>[https://www.ukrainianworldcongress.org/the-russians-destroyed-a-monument-to-holodomor-victims-in-temporarily-occupied-mariupol/ The Russians destroyed a monument to Holodomor victims in temporarily occupied Mariupol]</ref> <ref>[http://www.milwaukeeindependent.com/syndicated/mariupols-holodomor-memorial-destroyed-occupation-troops-erase-ukrainian-history/ Mariupol’s Holodomor Memorial destroyed by occupation troops to further erase Ukrainian history]</ref> <ref>[https://khpg.org/en/1608813845 Russia destroys monuments to Victims of Holodomor and Stalin’s Terror in occupied Luhansk]</ref>. Како одговор на постапките на Русија, Украина започна со спроведување на политика на декомунизација <ref>[https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/06/ukraine-deadly-mariupol-theatre-strike-a-clear-war-crime-by-russian-forces-new-investigation/ Ukraine: Deadly Mariupol theatre strike ‘a clear war crime’ by Russian forces]</ref> <ref>[https://ukraine.un.org/en/263422-ukraine-un-commission-concerned-continuing-patterns-violations-human-rights-and Ukraine: UN Commission concerned by continuing patterns of violations of human rights and international humanitarian law]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/feature/russia-ukraine-war-mariupol Beneath the Rubble: Documenting Devastation and Loss in Mariupol]</ref> <ref>[https://verfassungsblog.de/decommunization-in-times-of-war-ukraines-militant-democracy-problem/ Decommunization in Times of War: Ukraine’s Militant Democracy Problem]</ref> <ref>[https://www.gis.huri.harvard.edu/center-rules The Center Rules: The Decommunization Laws]</ref>. == Култура == === Народна носија === [[Податотека:Іван Якович Франко.jpg|мини|200px|[[Иван Франко]]]] Украинската народна носија (позната како "вишиванка") се одликува со мноштво источнословенски шари што симболизираат елементи од природата, како и мотиви од предхристијанската митологија <ref>[http://ptaha.in.ua/page2955417.html Історія виникнення української вишиванки]</ref>. Украинскиот стил на облекување целосно се обликувал во средината на [[Козачки|Запорошката Сич]]. Во рамките на Руската Империја, украинската народна носија останала практично недопрена од [[Русификација на Украина|русификацијата]], бидејќи таа политика била првенствено насочена кон потиснување на јазикот и националниот идентитет <ref>[https://www.prekrasastudio.com/blog/317-khersonska-vyshyvanka-iaka-vona Херсонська вишиванка – яка вона]</ref>. За време на [[Ленинизам|Црвениот терор]] (1918–1922), Црвената гарда брутално убивала припадници на „непријателските класи“. Особено тешки злосторства се случиле при заземањето на Киев во февруари 1918 година, кога силите под команда на Михаил Муравјов извршиле низа брутални убиства на цивили – првенствено затоа што не биле членови на Болшевичката партија, па дури и само поради носењето народна носија, што се сметало за израз на „буржоаски национализам“ <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/veresen/5/1918-dekret-pro-chervonyy-teror 1918 - декрет про "червоний терор"]</ref>. === Фотографија === Најпознатиот украински фотограф е Франц де Мезер (1830–1922), кој станал познат по документирањето на настани од периодот на Украинската Народна Република <ref>[https://loznitsa.com/movie/donbass Donbass - Sergei Loznitsa]</ref> === Кино === Филмското студио во Одеса, најстарото во Украина, е основано во 1919 година <ref>[https://odesa365.omr.gov.ua/en/locations/odeska-kinostudiia Odesa Film Studio]</ref>. === Литература === Украинската литература има длабоки корени; најраните познати примери на пишани текстови на староукраински јазик ги вклучуваат [[Козачки| козачките]] летописи, како што е летописот на Григориј Храбјанка. Според различни сведоштва – особено записите на Павле од Алепо, кој го придружувал патријархот Макариј за време на неговите патувања низ украинските земји во 1654 година – нивото на писменост во [[Запорожје|Сичот]] било повисоко отколку во соседна Полска или во Московската држава <ref>[https://zolo.gov.ua/slavni-imena-zolotonishhy-ny-pavlo-alepps-ky-j-mandrivny-k-krayeznavets-1654-1656-rokiv/ Славні імена Золотоніщини: Павло Алеппський, мандрівник, краєзнавець 1654–1656 років]</ref> <ref>[http://svitlytsia.crimea.ua/?section=article&artID=16997 ПАВЛО АЛЕПСЬКИЙ: ХВАЛА УКРАЇНІ!]</ref>. Во Полска, образованието било привилегија резервирана исклучиво за децата на магнатите и благородништвото и се одвивало главно на латински јазик; во Украина, пак, наставата се изведувала на подостапните црковнословенски или староукраински јазик и била достапна за речиси секое дете – вклучително и за децата на Козаците и селаните – кое, покрај строгата воена обука, стекнувало вештини за читање, пишување, запознавање со православните обичаи и хорско пеење <ref>[https://spadok.org.ua/ukrayinske-kozatstvo/navchannya-ta-vykhovannya-ditey-na-sichi Навчання та виховання дітей на Січі]</ref>. [[Податотека:Shevchenko - Frontispiece of Kobzar (1840).jpg|мини|200px|[[Тарас Шевченко]], Кобзар]] По вклучувањето во Руското Царство по востанието на [[Богдан Хмелницки|Хмељницки]], постепеното ограничување на автономијата и укинувањето на Козачката војска во 1775 година, царските власти ги забраниле училиштата на Сичот. Литературата на староукраински јазик – првенствено летописи, образовни текстови и религиозни дела – или била одземена за потребите на Царската јавна библиотека, Ермитажот и Руската национална библиотека во Санкт Петербург, или била уништена на самото место; тоа довело до колапс на козачкиот образовен систем и до масовна неписменост, која опстојувала во украинските региони со генерации и ја одразувала состојбата во другите делови на Руската Империја <ref>[https://volart.com.ua/art/rukopis/zapret.html хроніка заборон української мови і гоніння української книги в Україні]</ref> <ref>[https://cerkva.kharkov.ua/novini/arkhiv/267 Хронология притеснений украинского языка с 1627 года]</ref> <ref>[http://museumreforms.ru/node/13636 Законы о печати Екатерины II 1783-1796 гг.]</ref> <ref>[https://parafia.org.ua/biblioteka/statti/dokumenty-pro-zaboronu-ukr-movy/ Документи про заборону української мови (XVII–XX ст.)]</ref>. Во периодот од 1917 до 1920 година постоело Министерството за народна просвета на [[Украинска Народна Република|Украинската Народна Република]]; и покрај [[Украинска војна за независност|тековните непријателства]], тоа успеало да основа стотици печатници што објавувале претходно забранета литература <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/vchytelyam/metodychni-rekomendaciyi/rozvytok-osvity-i-nauky-pid-chas-ukrayinskoyi-revolyuciyi-1917-1921-rokiv Розвиток освіти і науки під час Української революції 1917-1921 років]</ref> <ref>[https://unr.uinp.gov.ua/photohistory/osvita-i-kultura Освіта і культура]</ref>. [[Податотека:Krushelnycki.jpg|мини|250px|Семејството на Крушелницки – поранешен министер за образование на Украинската Народна Република – било погубено во 1937 година]] За време на [[Сталинизам|Големиот терор во СССР]], голем дел од тогашните украински писатели – заедно со креативната интелигенција – биле погубени, што довело до застој во развојот или до целосно исчезнување на цели книжевни правци и жанрови на украински јазик, како што се футуризмот и научната фантастика. СССР беше дозволено да се објавуваат само цензурирани дела од најзначајните писатели – и тоа во многу ограничени тиражи – при што предност се даваше на руската литература. Во доцниот советски период, многу украински писатели познати како „шеесетници“ – меѓу кои најпознати беа Васил Симоненко и Васил Стус – беа уапсени и подложени на затворска казна или на казнена психијатрија <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/zhurnalistam/do-rokovyn-rozstriliv-ukrayinskoyi-inteligenciyi-v-urochyshchi-sandarmoh До роковин розстрілів української інтелігенції в урочищі Сандармох]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/8/1935-narodyvsya-poet-vasyl-symonenko 1935 - народився поет Василь Симоненко]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/istorychnyy-kalendar/sichen/6/1938-narodyvsya-poet-i-dysydent-vasyl-stus 1938, народився поет і дисидент Василь Стус.]</ref>. === Театар === [[Податотека:TeatrKrop.jpg|мини|250px|театар во [[Кропивницки]], најстариот украински театар во светот]] Првиот професионален театар во Украина, посветен конкретно на украинската култура, бил основан од Марко Кропивницки во градот [[Кропивницки|Јелисаветград]] и работи и денес <ref>[http://librarychl.kr.ua/kn_in/kraeznavcha-abetka/koryfeiv-teatr.php Корифеїв театр]</ref>. === Традиционално живеалиште === [[Податотека:Канівська міська громада - Тарасова світлиця - 2023-04-16 14-44-56 011.jpeg|мини|250px|Мазанка]] Од дамнешни времиња па сè до средината на 20-тиот век, традиционалното украинско живеалиште било "мазанка" (куќа од глина и слама) <ref>[https://varta.kharkov.ua/articles/1100682 Мазанки у віконних рамах - виставка про еволюцію житла харків’ян]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/88164/Takogo_vzhe_ne_bude_Jak_znykajut_ostanni-88164/ «Такого вже не буде». Як зникають останні хати-мазанки і хто досі в них живе]</ref>. === Архитектура === [[Податотека:Михайлівський Золотоверхий собор, інтер'єр, м.Київ.jpg|мини|Ентериерот на катедралата „Св. Михаил“ во Киев како пример за украинскиот кахетински барок]] Украинските градови се одликуваат со богато архитектонско наследство од епохите на Руската Империја и СССР, при што во западните региони е видливо австроунгарското влијание; еден карактеристичен украински архитектонски стил – козачкиот барок – се манифестирал првенствено кај верските објекти <ref>[https://vue.gov.ua/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BA%D0%BE_%D0%BA%D0%BE%D0%B7%D0%B0%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B5 Бароко козацьке]</ref>. === Танц === [[Податотека:Тернопіль - Фестиваль «Червона калина» - Гопак (ансамбль «Червона калина» ПК «Березіль») - 15081744.jpg|мини|Ентериерот на катедралата „Св. Михаил“ во Киев како пример за украинскиот кахетински барок.]] Хопак е најпопуларниот и технички најзахтевниот украински танц <ref>[https://www.libr.dp.ua/?do=ukrainica&lng=1&id=44&idg=270 Український «Гопак» – найвідоміший танець чи лицарське бойове мистецтво?]</ref>. === Спорт === „Бојовиј Хопак“ – кој комбинира елементи на народни танци со борбени вештини – се етаблирал како најпопуларна боречка вештина уште во времето на Запорошката Сич. Првите спортски клубови се појавиле во Миколаив кон крајот на 19-тиот век, по што следела појава на други клубови во Одеса, Киев и Харкив. За време на Руско-украинската војна, спортската инфраструктура претрпела сериозни оштетувања поради воените дејствија, а многу спортисти ги загубиле животите, меѓу кои Катерина Дјаченко, Викторија Ивашко, Венедикт Василків, Анастасија Игнатенко и Матвиј Марченко <ref>[https://unn.ua/news/rosiia-z-pochatku-viiny-poshkodyla-ponad-900-sportyvnykh-obiektiv росія з початку війни пошкодила понад 900 спортивних об’єктів]</ref> <ref>[https://memorial.ua/obituaries/children/ivashko-viktoriia-923 Вікторія Івашко]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/viktoriya-ivashko/ Вікторія Івашко]</ref> <ref>[https://sport.rus.postimees.ee/7484339/11-letnyaya-ukrainskaya-gimnastka-pogibla-pod-zavalami-doma-v-mariupole 11-летняя украинская гимнастка погибла под завалами дома в Мариуполе]</ref> <ref>[https://memorial.ua/obituaries/children/vasylkov-venedykt-1055 Венедикт Васильков]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/anastasiya-ignatenko/ Анастасія Ігнатенко]</ref> <ref>[https://yangoly-sportu.teamukraine.com.ua/matvij-marchenko/ Матвій Марченко]</ref>. === Масовни медиуми === Првиот весник во светот на украински јазик, „Галициска ѕвезда“, бил издаден во [[Лавов]] во 1848 година — во екот на „Пролетта на народите“ — во услови кога во Австро-Унгарија воопшто немало притисок врз печатените медиуми што излегувале на локалните јазици. Во Руската Империја, „Просвита “ била главната илегална украинска публикација <ref>[http://www.sokal.lviv.ua/history-vashkiv-sokal_i_prybuzhzhia__54.html Історія :: І.Вашків Сокаль і Прибужжя]</ref>. Во 1893 година, во американската сојузна држава Њу Џерси беше основан весникот на украински јазик „Слобода“, тој излегува и денес. Во Канада, периодичните изданија на украински јазик почнаа да се појавуваат на почетокот на 20-тиот век, поттикнати од масовната миграција на Украинци од Австро-Унгарија. Во Бразил, мигрантите основаа весник во 1912 година. Во Украинската Народна Република, печатените периодични изданија служеа како главен масовен медиум, а со нивната дистрибуција раководеше Министерството за печат и пропаганда. Во руските региони со бројно украинско население – како што се Кубан, Урал или Далечниот Исток – локалните заедници издавале десетици публикации на украински јазик. Тие излегувале во градови како Краснодар, Владивосток, Хабаровск и Благовешченск сè до периодот на сталинистичките репресии. Во Манџурија – конкретно во Харбин – се издавале украински весници, како што бил „Засив“. На 16 ноември 1924 година, „Украинското радио“ започна со емитување во Харков (тогашниот главен град на Украинската ССР); многу од неговите вработени подоцна станаа жртви на [[Сталинизам| репресиите на НКВД за време на Големиот терор]], поради емитувањето програма на украински јазик <ref>[https://laboratory.ua/blog/radio-v-ukraini-zasnuvaly-entuziasty-a-ne-radyanska-vlada 1924 рік, «Говорить Харків». Як сталось, що радіо в Україні заснували ентузіасти, а не радянська влада?]</ref>. [[Податотека:At the UA Ukrainian radio Kharkiv after recording about Wikipedia 2019-10-11.jpg|мини|Персонал на украинското радио]] Во 1928 година, доселениците во Аргентина го основаа неделникот „Украински збор“. Во 1949 година, во Австралија беше основано списание на украински јазик со наслов „Слободна мисла“, наменето за локалните доселеници. За време на Студената војна, слушателите во Украинската ССР добиваа независни информации од зад Железната завеса преку „Радио Слобода“, чиј најпознат водител на украински јазик беше Роман Купчински. Во 1990-тите години, по распадот на СССР и исчезнувањето на советската цензура, во градовите низ Украина никнаа стотици независни радиостаници и десетици телевизиски канали. === Музика === Поради различни причини, украинскиот народ зад себе оставил богато музичко и вокално наследство. Меѓу музичките инструменти поврзани со запорошките Козаци, најраспространети биле бандурата и кобзата. Музичарите што дејствувале во Сич честопати го добивале прекарот „Дудник“ како признание за нивниот талент. Во Руската Империја, политиката на русификација довела до конфискација или уништување на многу уникатни инструменти; истовремено, композитори со украинско потекло – како што се Максим Березовски и Артемиј Ведел – се стекнале со светско признание. Во 1865 година, за време на еден јавен настап во Киев, на хорот на Микола Лисенко му било забрането да ја испее народната песна „Дождик“ на својот мајчин јазик <ref>[https://kobzari.org.ua/?page=articles&subpage=5 Історія кобзарства]</ref>. [[Податотека:Капела бандуристів імені Майбороди, серпень 2023 04.jpg|мини|Украинска национална капела на бандуристи]] За време на годините на „Црвениот терор“ во Украина, многу музичари кои создавале дела на својот мајчин јазик – како што бил Микола Леонтович – биле стрелани. Традициите на украинската народна песна се зачувале во руралните средини низ сите региони сè до [[Гладомор|Голодоморот во 1932–1933 година]]. За време на „[[Сталинизам|Големиот терор]]“ од 1937–1938 година, сите истакнати бандуристи од тоа време – меѓу кои предничел Хнат Хоткевич – биле погубени и Народен уметник на Украинската ССР Иван Кучухура-Кучеренко - како и Олександр Хориљи (ко-основач на Државниот симфониски оркестар на Украина), Костијан Бохуславски (музички уредник во Радио Харков) и Васил Верховјнец (првиот професионален украински кореограф). Некои украински музичари, како што е Дмитро Балацки, успеаја да го преживеат затворањето во логорите на Гулаг. По распадот на СССР, на местата каде што биле погубени свирачи на кобза, бандура и лира, беше подигнато спомен-обележје посветено на овие прогонувани уметници. Во доцниот советски период, Володимир Ивасјук беше најпопуларниот украински музичар <ref>[https://mykharkov.info/news/rasstrel-harkovskogo-sezda-kobzarej-pravda-ili-vymysel-63400.html Расстрел харьковского съезда кобзарей: правда или вымысел]</ref>. === Кинематографија === Најзначајните украински филмови се покажаа како "Патот кон Сич" (Дорога на Січ, 1994) и "Донбас" на Сергеј Лозница (Donbas, Sergei Loznitsa 2018) <ref>[https://loznitsa.com/movie/donbass Donbass - Sergei Loznitsa]</ref> == Историја == == Население == == Извори == {{reflist}}<!--<div class="references-small"> <references /> </div>-->{{Европски етнички групи}} {{Словенски народи}} {{Православни народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Украинци| ]] [[Категорија:Народи во Европа]] [[Категорија:Народи во Украина]] [[Категорија:Народи во Русија]] [[Категорија:Словени]] fyf7og424o5pm42o0i2q19pi0inm4qv 0 8779 5628958 5164554 2026-09-15T14:08:56Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628958 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|струмчкото село|воденското|Костурени}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика =House of Culture - Kosturino (1).JPG | опис=Домот на културата во Костурино | име=Костурино | регион= | општина=[[Општина Струмица|Струмица]] | население=895 | поштенски број=2413 | надморска височина=440 мнв | географска широчина=41° 21' 25" сев. ш. | географска должина=22° 36' 33" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=21 | lat_sec=25 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=36 | lon_sec=33 | мрежно место= | карта= Костурино во Општина Струмица.svg }} '''Костурино''' — село во [[Општина Струмица]], во околината на градот [[Струмица]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:St. Demetrious Church (Kosturino) (3).JPG|thumb|десно|[[Црква „Св. Димитриј“ - Костурино|Црквата „Св. Димитриј“]]]] [[Податотека:Monument in Kosturino (3).JPG|thumb|десно|Споменик во селото]] [[Податотека:Primary school Dame Gruev - Kosturino (1).JPG|thumb|десно|[[ОУ „Даме Груев“ - Костурино|ОУ „Даме Груев“]]]] Костурино се наоѓа во [[Струмичко-радовишка Котлина|Струмичкото Поле]], во југоисточниот дел на [[Република Македонија]]. Од најблискиот град [[Струмица]] е оддалечен 12 километри. Надморската височина во селото е 440 метри а површината на селото изнесува 2.455&nbsp;ха. Селот се граничи со [[Три Води]], [[Мемешли]], [[Орманли]], [[Злешево]], [[Чепели]], [[Раборци]], [[Раброво]]. == Историја == [[Податотека:Kosturino, crkvata Sv Dimitrij, 1931.jpg|мини|Костурино, црквата Св. Димитрија во 1931 г.]] [[Податотека:Kosturino, panorama, 1931.jpg|мини|Погелед на Костурино во 1931 г.]] ===Османлиски период=== Во „[[Етнографија на Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во [[1873]] г. Костурино се состоело од 102 семејства и 330 жители [[Македонци]]<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г., Македонски научен институт, София, 1995, стр. 186-187.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во [[1900]] година ''Белотино'' имало 790 жители [[Македонци]]<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_10.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 160.]</ref>. Во текот на т.н. [[афера Мис Стон]], селото било посетено од страна на [[Гоце Делчев]], каде се сретнал со [[Андон Ќосето]] и [[Иван Манолев]]<ref name= "Пандевски - Стоев">М. Пандевски и Г. Стоев-Трнката. „Струмица и Струмичко низ историјата“, Струмица, 1969, стр.</ref>. Селото било под влијание на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. Според податоците на секретарот на егзархијата [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во селото живееле 936 [[Македонци]] и 5 [[Грци]], и работело егзархиско училиште<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 106-107.</ref>. ===Југословенски период=== По крајот на [[Балканските војни]], селото било вклучено во составот на [[Кралство СХС]], и подоцна [[Кралство Југославија]]. == Стопанство == Претежно занимање на населението е zемјоделие, sточарство и производство на вар. Обработливото земјиште во селото зафаќа површина од 575&nbsp;ха<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.strumica.gov.mk/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=45&Itemid=73&lang=en&limitstart=20|title= Населено место - Белотино |publisher=www.strumica.gov.mk|accessdate=2013-05-04}}</ref>. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1069 |1953|1173 |1961|1403 |1971|1626 |1981|1530 |1991|1403 |1994|1235 |2002|1280 |2021|895 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 850 [[Македонци]] и 25 до 50 [[Албанци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според пописот на населението на Македонија од 2002 година, селото има 1.280 жители, од кои 1.276 Македонци, 1 Турчин, 2 Срби и 1 останат.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 895 жители, од кои 803 [[Македонци]], 4 [[Македонски Албанци|Албанци]], 2 [[Македонски Срби|Срби]], 3 останати и 83 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|790|941|1.069|1.173|1.403|1.626|1.530|1.403|1.235|1.280|895}} == Општествени установи == * Подрачно основно училиште Даме Груев * Амбуланта * Пошта == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 1830 и 1831 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.090 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191213184039/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1572|archive-date=2019-12-13|dead-url=|accessdate=21 декември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски парламентарни избори (2020)|Македонски парламентарни избори во 2020 година]], на овие избирачки места биле запишани вкупно 1.090 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://rezultati.sec.mk/mk- |title=Парламентарни избори 2020 |last= |first= |date= |work= |archive-url=https://web.archive.org/web/20210305223806/https://rezultati.sec.mk/mk- |archive-date=2021-03-05 |dead-url= |accessdate=3 ноември 2020 |url-status=dead }}</ref> == Културни и природни знаменитости == * [[Црква „Св. Димитриј“ - Костурино|Црква „Св. Димитриј“]], православен храм. * [[Василица Чука (Костурино)|Василица Чука]], археолошко наоѓалиште од хеленистичко и римско време. * [[Прогон (Костурино)|Прогон]], археолошко наоѓалиште од доцноантичко и старохристијанско време. * [[Растурен Брег (Костурино)|Растурен Брег]], археолошко наоѓалиште од средновековно време. * [[Орниче (Костурино)|Орниче]], археолошко наоѓалиште од неолитско време. == Редовни настани == Пеливанско борење кое се одржуваа по поводот Петровден на 12 јули секоја година == Личности == '''Личности родени во Костурино:''' * [[Руса Крстева|Руса Јован Крстева]] ({{Роден на|||1907}}во {{Роден во|Костурино}} — ) — активистка во [[НОД]], член на организацијата на [[АФЖ]]. * [[Јанко Бачев|д-р Јанко Бачев]], доктор на правни науки, универзитетски професор по меѓународно право и претседател на партијата Единствена Македонија (претходно Народно движење за Македонија) == Култура и спорт == * [[Петровден]] е официјален празник на селото. * Пеливанското борење постаро од три века<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://star.vest.com.mk/default.asp?id=80966&idg=5&idb=1214&rubrika=Revija|title=Пеливаните од Костурино биле страв и за Османлиите|publisher=.vest.com.mk|accessdate=2013-05-05}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ФК Голаш-2005 * Здружение на тутунопроизводители „Костурани“ * Здружение на играорци „Костуранка" == Иселеништво == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{CommonsCat|Kosturino, North Macedonia}} {{Општина Струмица}} [[Категорија:Костурино| ]] [[Категорија:Села во Општина Струмица]] [[Категорија:Струмички села]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Беласица]] j38e2dlqpbod53bcnt8aetjif5yd3hn 0 10653 5628963 5618176 2026-09-15T14:16:56Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628963 wikitext text/x-wiki {{другиместа3|Конско (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Конско | слика = Konjsko, Gevgelija, 1931.jpg | големина на слика = 300п | опис = Конско во 1931 г. | регион = {{грб|Вардарски Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Гевгелија}} | област = [[Меглен|Влахомеглен]] | население = 11 | година = 2021 | поштенски број = 1480 | повикувачки број = 034 | надморска височина = 789 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=11 | lat_sec=9 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=19 | lon_sec=35 | слава = | мрежно место = | карта = Конско во Општина Гевгелија.svg }} '''Конско''' — село во [[Општина Гевгелија]], во областа [[Влахомеглен]], недалеку од градот [[Гевгелија]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 038.jpg|мини|300п|лево|Селска чешма во близина на црквата „Св. Димитриј“ во Конско]] Населбата се наоѓа во областа [[Меглен|Влахомеглен]], во западниот дел на територијата на [[Општина Гевгелија]]. Селото е сместено под југоисточната падина на планината [[Кожуф]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=26 мај 2017 |year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=156}}</ref> Селото е планинско, сместено на надморска височина од 600 метри.<ref name="енциклопедија" /> == Историја == Селото било тешко оштетено при [[Валандовски земјотрес (1931)|Валандовскиот земјотрес]] во 1931 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.porta3.mk/razurnuvachkiot-zemjotres-vo-valandovo-od-1931-godina/|title=Разурнувачкиот земјотрес во Валандово од 1931 година|last=Порта3|date=2017-12-21|work=Порта3 - градежништво, архитектура и екологија|accessdate=2021-10-08}}</ref> Вкупно 12 жители на оваа населба се заведени како жртви во [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|title=Попис на жртвите од војната 1941-1945, СР Македонија.|accessdate=2024-02-12|archive-date=2024-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20240225170602/https://www.muzejgenocida.rs/images/ZrtvePub/Mak.pdf|url-status=dead}}</ref> == Стопанство == Атарот зафаќа површина од 66,3&nbsp;км².<ref name="енциклопедија" /> Селото има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|111 |1953|72 |1961|19 |1971|4 |1981|2 |1991|1 |1994|0 |2002|4 |2021|11 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Конско имало 560 жители, сите [[Власи]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 152.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Конско имало 640 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 194-195.</ref> Во 1905 година, според [[Крсте Петков Мисирков]], село ''Концко'' било влашко со 60 куќи.<ref>{{Мисирков}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 500 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_40_40-41_VODENA_(EDESSA)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото било наполно раселено во 1994 година, а во 1991 година броело само еден жител.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Конско имало 4 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 мај 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 11 жители, од кои 10 [[Македонци]] и 1 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|560|640|111|72|19|4|2|1|0|4|11}} <!--=== Родови === === Иселеништво === == Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Во {{римски|19}} век, Конско било [[христијани|христијанско]] влашко село во рамките на Гевгелиската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Гевгелија]], која била променета со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година, при што кон нејзе била придодадена поранешната [[Општина Миравци]]. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Гевгелија. Во периодот 1950-1952, селото било во рамките на некогашната општина Горничет, во која влегувале селата Горничет, Конско, Моин и Ума. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Гевгелиска градска општина, во која покрај селото Конско се наоѓале градот Гевгелија и селата Горничет, Конско, Моин, Мрзенци и Ума. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Гевгелија. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Гевгелија. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0354 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на младински дом на селото [[Ново Конско]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=6 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 111 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=6 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Димитриј“ - Конско|Црква „Св. Димитриј”]] — главна селска црква ;Реки<ref>{{РекиМак|страница=37}}</ref> * [[Конска Река]] — десна притока на [[Вардар]] :Езера * [[Конско Езеро]] — вештачко езеро во изградба <!--== Редовни настани ==--> == Личности == '''Личности родени во Конско:''' * [[Никола Димитров Алчинов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска; Ленина Жила; Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва том I, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Георге Илков Камчев]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Трајко Аврамов Михов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том III, дел I. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Мена Алчинова]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Марика Алчинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Драга Божинова (Конско)|Драга Божинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Доца Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јордана Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Димитар Георгиев]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Султана Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Марика Дејкова|Марика Маџарова Дејкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јованка Дучкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Митра Јованова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Каракамчева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Неда Ковачева]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Неда Крстева]] — учесник во НОД на Македонија. <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 43.jpg|Споменик од НОБ Податотека:Викиекспедиција до Бојмија 44.jpg|Чешма во селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Konsko}} {{Општина Гевгелија}} [[Категорија:Конско| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Гевгелиски села]] [[Категорија:Села во Општина Гевгелија]] 5t7mmyy3nu9s8fyj4tq5rfsjs0pdp53 0 10709 5628906 5617381 2026-09-15T12:55:21Z Forbidden History 89259 5628906 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име=Свеќани | слика= | опис= | регион={{грб|Вардарски Регион}} | општина=[[Општина Градско|Градско]] | население=0 | година=2002 | поштенски број= | поштенски број= 1420 | повикувачки број= 043 | надморска височина=432 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=35 | lat_sec=52 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=51 | lon_sec=11 | карта = Свеќани во Општина Градско.svg | мрежно место= }} [[Податотека:Saint Athanasius Church in Svekyani Fresco.jpg|мини|десно|исправено|Живопис од црквата [[Црква „Св. Атанасиј“ - Свеќани|Црква „Св. Атанасиј“]].]] '''Свеќани''' — село во [[Општина Градско]], централна Македонија. Денес нема жители.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=4 јануари 2021}}</ref> == Географија и местоположба == Селото е сместено во областа [[Клепа]], северозападно од општинското седиште [[Градско]]. == Историја == Во XIX век Свеќани било мало, чисто македонско село во нахијата Азот од Велешката Каза на Отоманското Царство. Во „[[Етнографија на вилаетите Адријанопол, Монастир и Салоника]]“ се вели дека во 1873 г. ''Свјеќани'' (Sviékyani) имало 15 домаќинства со 66 жители [[Македонци]].<ref name="БИМ">{{БИМ}}</ref><ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 184 - 185.</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) во 1900 г. Свеќани имало 100 жители, сите Македонци христијани.<ref name="БИМ" /><ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_07.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 158.]</ref> На почетокот на XX век жителите на селото потпаднале под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]]. По податоци на егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 г. во Свеќане (Svekiané) имало 184 Македонци, сите под егзархијата.<ref name="БИМ" /><ref>Brancoff, D.M. La Macédoine et sa Population Chrétienne, Paris, 1905, рp. 118-119.</ref> На етничката карта од 1927 г. [[Леонард Шулце Јена]] го покажува ''Свечани'' (Svečani) како македонско христијанско село.<ref name="БИМ" /><ref>[http://www.kroraina.com/knigi/gall/ls/title.html Leonhard Schultze Jena. "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", Jena, G. Fischer, 1927]</ref> <!--== Стопанство ==--> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|136 |1953|68 |1961|16 |1971|0 |1981|0 |1991|0 |1994|0 |2002|0 |2021|0 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Населението на Свеќани почнало нагло да опаѓа во 1950-тите поради поради [[аграрна реформа во НР Македонија (1945-1948)|аграрната реформа]] и [[индустријализација]]та на [[Титов Велес]]. Во 1961 г. спаднало на 5 домородни жители и 11 новодоселени [[Македонски Албанци|Албанци]].<ref>[http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/table/tableViewLayout2/?rxid=33ce2276-a8f5-4a20-9ede-8bcaa47032e3 Свеќани — Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година)]{{Мртва_врска|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Селото е целосно напуштено во 1960-тите. Според пописот од 2002 година, Скачинци немало ниеден жител.<ref name="попис" /> Истото било потврдено и на пописот од 2021 година. {{Пописи|100|184|136|68|16|0|0|0|0|0|0}} === Родови === Свеќани било македонско село. Според истражувањата од 1920-1924, родови во селото биле: * '''Староседелци:''' ''Кимовци (4 к.), Батовци (2 к.) и Крстевци (2 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Поповци (2 к.) и Дејановци (4 к.)'' доселени биле на почетокот од 18 век од селото [[Водоврати]], за да го избегнат потурчувањето; ''Иловци (1 к.)'' доселени биле во средината на 18 век од селото [[Скачинци]]; ''Лазовци (1 к.)'' доселени биле во средината на 19 век од селото [[Војница]]; ''Караџовци (1 к.)'' доселени биле во 1876 година од селото [[Виничани]]; ''Тодоровци (4 к.)'' доселени биле во 1884 година од селото Скачковци; ''Јосифовци (1 к.)'' доселени биле во 1905 година од селото [[Подлес]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=|others=Радовановиќ, Воислав. Тиквеш и Рајец.}}</ref> == Личности == '''Личности родени во Свеќани:''' * [[Васа Кошулчева|Васа Здравка Кошулчева]] (1887—1970) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]], носител на [[Партизанска споменица 1941]]. Мајка на браќата Кошулчеви. == Општествени установи == * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Свеќани|Црква „Св. Атанасиј“]] од XIX век * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Свеќани|Црква „Св. Константин и Елена“]] — манастирска црква од 1930-тите, изградена како обнова на средновековната црква<ref>{{нмс | url = http://www.povardarska-eparhija.org.mk/pe//index.php?option=com_content&task=view&id=381&Itemid=55 | title = Парохија Градско - цркви и манастири | access-date = 16 февруари 2014| date = 30 јуни 2008 | publisher = Повардарска епархија }}</ref> <!--== Самоуправа и политика ==--> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта * [[Панаѓуриште (Свеќани)|Панаѓуриште - Св. Константин и Елена]] — црква и некропола од средниот век, претходник на денешната со исто име <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> == Иселеништво == Селото е целосно иселено, а најголем број од населението е иселено во [[Велес]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр-авто}} {{Општина Градско}} [[Категорија:Свеќани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Велешки села]] [[Категорија:Села во Општина Градско]] [[Категорија:Раселени села во Македонија]] iwu3ap1x7q9pchj1usb0mg01z5k726t 0 10982 5629001 5620118 2026-09-15T16:02:32Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629001 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Кичевско|останати значења на поимот|Цер (појаснување)}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Цер | слика = Викиекспедиција во Копачка 11.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Кичево}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Железник]] | население = 60 | година = 2002 | поштенски број = 6255 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 1010 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=25 | lat_sec=0 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=4 | lon_sec=29 | слава = | мрежно место = | карта = Цер во Општина Кичево.svg }} '''Цер''' — село во областа [[Железник]], во [[Општина Кичево]], на патот помеѓу градовите [[Кичево]] и [[Демир Хисар]]. До март 2013 година, селото било дел од поранешната [[Општина Другово]], која била споена со [[Општина Кичево]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Цер_и_Лубен_Планина.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото Цер во подножјето на планината [[Лубен]]]] [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 21.jpg|мини|300п|лево|Поглед на [[Церско Поле|Церското Поле]]]] Селото се наоѓа во областа [[Железник]], во крајниот југоисточен дел на територијата на [[Општина Кичево]], чиј атар се допира со подрачјето на општините [[Општина Македонски Брод|Македонски Брод]], [[Општина Крушево|Крушево]] и [[Општина Демир Хисар|Демир Хисар]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга |last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=26 март 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=311}}</ref> Селото е планинско, на надморска височина од 1.010 метри. Од градот [[Кичево]] е оддалечено 22 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото е сместено во залив на некогашно езеро, а околу селото се наоѓаат планините [[Лубен]] и [[Баба Сач]].<ref name=":0">{{Наведени вести|url=https://kicevo.mk/kicevija-tomo-smiljanic-bradina/|title=Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926) - Кичево|date=2018-05-16|work=Кичево|access-date=2018-11-25|language=mk-MK}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Крачунец, Кавчел, Магарево, Рамнин, Мал и Голем Коприн Дол, Црни Врх, Круша, Грнчаро’ец, Патериче, Преслоп, Стрмол, Шумко’а Ливада, Баба, Ливаѓе, Корито, Леско’а, Бело Камење и Буков Дол.<ref name=":0" /> Се простира помеѓу планините [[Баба Сач]] и [[Лубен]] во областа популарно наречена Преку Турла, бидејќи во близина се наоѓа преминот преку малата планина Турла (стариот пат кон Кичево). Селото се протега во источниот дел на [[Церско Поле|Церското Поле]], кое претставува најголемо [[карсно поле]] во Македонија (површина 9,5&nbsp;км², должина од 7,5&nbsp;км, широчина 3,7&nbsp;км). Сместено е на надморска височина од 990 m до 1050 m, во подножјето на планината Баба Сач (1.695 м) од север и Лубен (1.764 м) од југ. Низ селото минува [[Церска Река]] која низводно од селото понира и се движи во подземјето на Церското Поле. Заедно со неколку околни реки, Церска Река излегува на површина кај селото [[Железнец]] и го образува врелото на [[Црна Река]]. Иако административно селото е кичевско, сепак Цер е [[демирхисарско]] село. === Природно опкружување на местото === Цер се наоѓа во претежно планински предел. Во неговата непосредна близина од северната страна се издига планината [[Лубен]] со осамениот и горделив врв [[Кавчел]], висок 1762 метри. Врвот го зазема средишното место во [[западна Македонија]]. Од неговата височина се добива глетка на сите страни во [[Западна Македонија]]. Од овој врв може да се забележи: [[Пелистер]], [[Кајмакчалан]], [[Караџица]], [[Шар Планина]], [[Галичица]], [[Кораб]] и [[Бистра]]. Двете планини - во непосредна близина на Цер имаат големи сличности. Нивните јужни делови се [[камен]]ливи, но со одлични пасишта, а нивните северни страни се покриени со букова шума, посебно северниот дел на [[Баба Сач]], познат под името Стрмол, каде опстојува големо богатство на стари [[бука|букови стебла]] кои даваат посебна убавина. == Историја == [[Податотека:BASA-114K-1-24 Village Cer,1903.jpg|мини|300п|десно|Поглед на селото во 1903 година]] [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 12.jpg|мини|300п|десно|[[Спомен-гробница на Христо Узунов (Цер)|Спомен-гробницата на Христо Узунов]] и неговата чета]] Цер е многу старо село, во пописниот дефтер од XV век во селото биле забележани 58 семејства, 3 неженети и 2 вдовици или вкупно 63. Селото настанало со уништувањето на 5 други помали населби, од каде жителите на петте села решиле да се префрлат во Цер, за да можат заеднички да се одбранат од непријателските пљачкосувања и насилства.<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Цер-Корени|last=Поповски|first=Александар|year=1993|location=Скопје}}</ref> За време на [[Брсјачка буна|Брсјачката буна]] од ова село бил познат [[Анѓеле Танаскоски]], кој заедно со Илија Јованоски ([[Илија Делија]]) и [[Мицко Крстевски|Мицко]] од [[Латово]] биле водачи на востанието. Анѓеле бил убиен во месноста Лопушник во близина на селата [[Душегубица]] и [[Лазарополе]].<ref name=":2" /> Во {{римски|19}} век, Цер било село во Демирхисарската нахија во [[Битолска Каза|Битолската Каза]] на [[Отоманското Царство]]. Селото има доста голема историја. За него може да се каже дека е еден од поголемите револуционерни села во текот на османлиската власт. За време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]], селото е нападнато од турски аскер и башибозук, при што се опожарени 189 од вкупно 245 куќи и се убиени 13 души. За време на [[Битка на Ѓурѓејца|Битката кај Ѓургејца]] од ова село загинале: Спиро Зуноски, Стеван Крпачоски, Анѓеле Китески, Спиро Бурески, Јон Стаматоски, Ташко Тавоски, Стојан Кацески, Блаже Магдески, Никола Арминоски,Ристе Чавкоски, Вељан Крстаноски и Анѓеле Попоски. На 24 април 1905 година во селото Цер, војводата [[Христо Узунов]] и неговата чета по долга и нерамна битка со османлискиот аскер, се самоубиваат не сакајќи живи да паднат во рацете на непријателот. Денеска таму се наоѓаат нивните гробови во посебно изградена [[Спомен-гробница на Христо Узунов (Цер)|спомен-гробница]]. == Стопанство == [[Податотека:Поранешна фабрика Про Гранит во селото Цер.jpg|мини|300п|десно|Поранешната [[фабрика за мермер „Про Гранит“]] на влезот во селото]] Атарот е голем и зафаќа простор од 50,4&nbsp;км². На него шумите зафаќаат површина од 2.229 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 2.171 хектар, а на обработливото земјиште 534 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има мешовита земјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1072 |1953|1163 |1961|945 |1971|672 |1981|390 |1991|223 |1994|208 |2002|159 |2021|60 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Цер имало 1.560 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 256.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Цер имало 1.960 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 172-173.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Цер се води како чисто македонско село во Битолската Каза на Битолскиот Санџак со 202 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|14}}</ref> По [[Прва светска војна|Првата светска војна]], селото Цер е центар на општина во Кичевската околија и има 1.241 жител. Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 950[[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е населено со македонско население од кое што голем број емигрирало. Така, селото во 1961 година имало 945 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 208 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Цер живееле 159 жители, од кои 158 [[Македонци]] и 1 [[Срби]]н.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2019}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 60 жители, од кои 49 [[Македонци]] и 11 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|1.560|1.960|1.072|1.163|945|672|390|223|208|159|60}} === Родови === Цер е македонско православно село. Селото е многу старо, се спомнува од првите пописи правени во Македонија, околу 1400-тите. Сите родови во селото се староседелски.<ref name=":0" /> Родови во Цер се: ''Влинтовци'' (16 к.), ''Кацевци'' (7 к.), ''Стаматовци'' (3 к.), ''Буревци'' (9 к.), ''Којчевци'' (6 к.), ''Поповци'' (4 к.), ''Спасовци'' (2 к.), ''Чавковци'' (8 к.), ''Шумкаровци'' (4 к.), ''Вренцовци'' (11 к.), ''Шурбановци'' (12 к.), ''Личовци'' (5 к.), ''Јуруковци'' (1 к.), ''Шлакевци'' (5 к.), ''Станковци'' (5 к.), ''Тупантовци'' (1 к.), ''Костановци'' (6 к.), ''Китевци'' (5 к.), ''Десковци'' (6 к.), ''Мечовци'' (2 к.), ''Влчевци'' (10 к.), ''Саботниковци'' (4 к.), ''Перијовци'' (1 к.), ''Насувовци'' (6 к.), ''Цабевци'' (2 к.), ''Стевановци'' (2 к.), ''Дуртановци'' (3 к.) и ''Пардовци'' (2 к.). Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1952 година родови во селото: * '''Староседелци:''' ''Влинтовци со Брушковци (26 к.), Чиплаковци со Беитовци и Домазетовци (16 к.), Саботниковци со Пардовци (8 к.), Арминовци со Бојаџиовци и Јарчевци (8 к.), Насуовци (4 к.), Цабевци (3 к.), Десковци (4 к.), Стевановци (2 к.), Кацевци (8 к.), Буревци (5 к.), Кокаровци (2 к.), Стаматовци (4 к.), Поповци (8 к.), Шумковци (6 к.), Вренцовци (11 к.), Апостоловци и Дуртановци (3 к.), Касовци (3 к.), Чавковци (4 к.), Крпачовци со Алексовци (11 к.), Којчевци (11 к.), Шурбановци (10 к.), Личовци (7 к.), Митановци (4 к.), Сојкаровци (1 к.), Ѕуновци (2 к.), Змејковци (1 к.), Крцовци (1 к.), Богдановци со Шлакевци (8 к.), Јуруковци (1 к.), Станковци со Тутантовци и Јоцовци (14 к.), Крстановци (6 к.), Зајаковци (4 к.), Несторовци (1 к.), Китевци (7 к.), Брдаровци (1 к.), Мечовци (1 к.) и Волчевци (16 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Богдановци (1 к.)'' доселени се од селото [[Журче]]. А таму од селото [[Слоештица]]; ''Размовци (1 к.)'' доселени се од селото [[Слатино (Охридско)|Слатино]] во [[Дебрца]].<ref name=":3">{{Наведена книга|title=фондот „Бранислав Русиќ“|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски фонд на МАНУ, к-5, АЕ 97|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Општествени установи == [[Податотека:Општински објект во Цер.jpg|мини|300п|десно|Општински објект во селото]] * Поранешна амбуланта * Поранешна пошта * Месна заедница == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Кичево]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната [[Општина Другово]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1950-1955, селото било дел од тогашната Општина Мало Црско, во која покрај селото Цер, се наоѓале и селата Велмевци, Големо Црско, Кладник, Мало Црско и Прострање. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0781, кое според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]] е сместено во месната заедница во селото Цер, а во кое влегуваат селата [[Големо Црско]], [[Мало Црско]] и Цер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=26 март 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 66 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=971|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20201209032257/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=971|archive-date=2020-12-09|dead-url=|accessdate=26 март 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 65 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=971|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=26 март 2019}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 65 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Цер.jpg|мини|300п|десно|Поглед кон главната селска црква „Св. Никола“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка картаг на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Селиште (Цер)|Селиште]] — средновековна населба; * [[Тареа Краста (Цер)|Тареа Краста]] — доцноантичка тврдина; и * [[Црквиште (Цер)|Црквиште]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Никола“ - Цер|Црква „Св. Никола“]] — главна селска црква; * [[Црква „Вознесение Христово“ - Цер|Црква „Вознесение Христово“]] — манастирска црква; * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Цер|Црква „Св. Атанасиј“]] — селска црква; * [[Црква „Св. Богородица“ - Цер|Црква „Св. Богородица“]] — селска црква; и * [[Црква „Св. Петка“ - Цер|Црква „Св. Петка“]] — селска црква. ;Реки<ref name="РекиМак">{{РекиМак|страница=76}}</ref> * [[Церска Река]] — извира на [[Бушева Планина]], тече низ селото, а потоа понира во Церско Поле ;Полиња * [[Церско Поле]] — најголемо карсно поле во Македонија <!--== Редовни настани ==--> == Личности == [[Податотека:Selski odbor na AFZ, Cer, 1945.jpg|мини|300п|мини|Собир на АФЖ на Цер (НОБ, 1945).]] ==== Родени во Цер ==== * [[Спиро Симјанов Коцески|Спиро Симјанов Кацески]] (р. 1878 - ?) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]], дел од четата на [[Ѓорче Петров]], која водела битки со турскиот аскер низ цела Македонија.<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II.|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија.|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Спиро Јонов Крпачовски]] (р. 1877 - ?) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. Соработник и дел од четата на [[Јордан Пиперката]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=1256-1259}}</ref> *[[Јован Ѓоргиев Личоски]] (р. 1869 - ?) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. Соработник со [[Јордан Пиперката]], [[Никола Карев]], [[Никола Дечев]], [[Блаже Крстев|Блаже Биринчето]], [[Ѓурчин Наумов - Пљакот|Ѓурчин Наумов]], [[Сотир Војвода]], [[Пере Тошев]], [[Ѓорѓи Сугарев|Ѓорги Сугарев]], и др.<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=1505-1506}}</ref> *[[Наум Симонов Буревски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1"/> *[[Анѓеле Димов Дуртаноски]] — македонски револуионер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Трајан Мирчев Арминоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Трајан Сиљанов Богдановски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Цветан Магденов Магдески]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Стојко Анастов Робевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том III, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2017|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> * [[Ангеле Попоски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]] *[[Кицо Аврамоски]] (1921-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] * [[Диме Шумка]] (1921-1999) — филмски сценограф ;Починати во Цер *[[Христо Узунов]] (1878-1905) — македонски револуционер *[[Јордан Пиперката]] (1870-1903) — македонски револуционер *[[Ванчо Србаков]] (?-1905) — македонски револуционер <!-- == Култура и спорт ==--> == Иселеништво == Низ Македонија, но најмногу во западниот дел на државата постојат доста родови кои се доселени од Цер, и сите тие се отселени од Цер во постаро време ({{римски|18}} и {{римски|19}} век), па така се познати следните родови иселени од Цер: ''Ѓоршовци'' иселени во селото [[Слатино (Охридско)|Слатино]], [[Дебрца]]. ''Црниновци'' иселени во селото [[Велмеј]], Дебрца. ''Миловци, Зајаковци, Ќиријовци и Матевци'' иселени се во селото [[Вранештица]]. ''Патерковци, Џаџовци и Чулевци'' иселени се во селото [[Русјаци]]. ''Секуловци'' се иселени во [[Крушево]]. Постари иселеници има и во [[Бугарија]] (13 семејства), [[Романија]] (31 семејство), [[Србија]] (13 семејства), [[Соединети Американски Држави|САД]] (8 семејства), [[Грција]] (1 семејство), [[Русија]] (2 семејства), Кичево (9 семејства), [[Битола]] (17 семејства), [[Скопје]] (3 семејства), [[Велес]] (1 семејства), [[Прилеп]] (1 семејство), [[Охрид]] (1 семејство) и во [[Крушево]] (1 семејство).<ref name=":3" /> Од крајот на 50-тите на XX век населението почнало масовно да се иселува во градовите, па така иселеници од Цер постојат на следните места: [[Кичево]], [[Скопје]], [[Битола]], [[Охрид]], [[Прилеп]], [[Тетово]], [[Гостивар]], [[Пробиштип]] и [[Демир Хисар]]. Надвор од Македонија иселеници од овој период има во: [[Србија]], [[Словенија]], [[Хрватска]], [[Австралија]], [[Шведска]] и САД.<ref name=":2" /> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Викиекспедиција во Копачка 09.jpg|Стара куќа во селото Податотека:Викиекспедиција во Копачка 10.jpg|Поглед на селото Податотека:Викиекспедиција во Копачка 22.jpg|[[Церско Поле]] Податотека:Поранешна фабрика Про Гранит во селото Цер (2).jpg|Поранешната фабрика Про Гранит Податотека:Сретсело на Цер.jpg|Сретселото Податотека:Стара куќа во селото Цер.jpg|Стара куќа во селото </gallery> == Поврзано == * [[Церско Поле]] * [[Кичевско Поле]] * [[Општина Другово]] * [[Кичево]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Cer}} {{Општина Кичево}} [[Категорија:Цер (село)| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Демирхисарски села]] [[Категорија:Села во Општина Кичево]] pfobckynuxgv5n6kc2ovd3nuclkdemy 0 11111 5628913 5618859 2026-09-15T13:00:09Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628913 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Кнежино | слика = Викиекспедиција во Копачка 365.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото од патот што води кон него | општина = {{општинскигрб|Општина Кичево}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Копачка (област)|Копачка]] | население = 15 | година = 2002 | поштенски број = 6260 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 1000 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=31 | lat_sec=18 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=54 | lon_sec=57 | слава = | мрежно место = | карта = Кнежино во Општина Кичево.svg }} '''Кнежино''' — село во областа [[Копачка (област)|Копачка]], во [[Општина Кичево]], во околината на градот [[Кичево]]. Селото е познато по [[Кнежински манастир|Кнежинскиот манастир]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 374.jpg|мини|300п|лево|Улица низ селото]] Селото се наоѓа во областа [[Копачка (област)|Копачка]], во западниот дел на територијата на [[Општина Кичево]], сместено во непосредна близина на градот [[Кичево]], поради што се смета и за дел од неговата рурбална зона.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=3 февруари 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=152}}</ref> Селото е планинско, на надморска височина од 1.000 метри. Од самиот град Кичево е оддалечено неполни пет километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото се наоѓа на ридско земјиште, западно од градот Кичево. Околни села се: на југ е [[Другово]], на север се [[Осој (Кичевско)|Осој]] и [[Лешница (Кичевско)|Лешница]], на запад се [[Јаворец]] и [[Горно Добреноец]] и на исток е градот [[Кичево]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кичевска котлина: Селски населби и население|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Српска академија на науките и уметностите|year=1968|isbn=|location=Белград|pages=90}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Ќерамидница, Мала Ливада, Јаорче, Рупчиња, Средни Рид, Маркулези, Аранѓел, Дрмници, Кутел, Батаноец и други.<ref name=":0" /> Селото е од збиен тип. Не се дели на маала, бидејќи е мало село. Сепак, роднинските куќи се групирани.<ref name=":0" /> Селото Кнежино се наоѓа во областа [[Копачка (област)|Горна Копачка]], на 4 километри северозападно од [[Кичево]]. == Историја == Во {{римски|19}} век, Кнежино било село во [[Кичевска Каза|Кичевската Каза]] на [[Отоманското Царство]]. Според преданието кое се раскажува кај мештаните, селото најпрвин било основано во средниот век. Основач на селото и на блискиот манастир бил некој кнез. По него се верува дека е добиено и самото име на селото.<ref name=":0" /> Во историските извори, селото првпат се споменува во 1476/77 година, кога имало 35 словенско-христијански куќи.<ref name=":0" /> Средновековниот манастир „Св. Ѓорѓи“ бил сместен на 500 метри југоисточно од денешното село. Манастирот располагал со многу земја и пространа шума. За време на турската власт, истиот бил срушен. Во тој момент, настрадало и самото село Кнежино, заедно со шест други кичевски села.<ref name=":0" /> Потоа, Кнежино било обновено. Денешните родови дошле од повеќе страни.<ref name=":0" /> === Историски села === На ридовите над денешното село Кнежино има пет пусти селишта, на кои порано се наоѓале селата:<ref name=":0" /> * Маркулези — источно од денешното село * Крушино — источно од денешното село, на кое денес постои пространа шума од костени * Колибиште — северно од денешното село * Кутел — јужно од денешното село * Аранѓел — западно од денешното село Преданието вели дека сите овие села пропаднале во време кога бил срушен Кнежинскиот манастир. И денес, може да се забележат остатоци од куќи и стари гробови на нивните места. == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 6,2&nbsp;км². На него шумите заземаат површина од 419 [[хектар]]и, на обработливото земјиште отпаѓаат 62 хектари, а на пасиштата само 55 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото нема некоја значајна земјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|214 |1953|191 |1961|157 |1971|48 |1981|24 |1991|21 |1994|6 |2002|12 |2021|15 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 24 домаќинства со 100 жители христијани ([[Македонци]]).<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.90-91.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Кнежино имало 280 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 256.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Кнежино имало 280 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 154-155.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Кнежино се води како чисто македонско село во Кичевската Каза на Битолскиот Санџак со 40 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|34}}</ref> Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор [[Крсто Димчев]] во 1909 година, ги дава следниве податоци за Кнежино:<ref>Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 75.</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Домаќинства ! rowspan="2" |Гурбетчии ! colspan="3" |Писмени ! colspan="3" |Неписмени |- !мажи !жени !вкупно !мажи !жени !вкупно |- |40 |35 |39 |15 |54 |72 |91 |163 |} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 200 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Кнежино во 1961 година имало 157 жители, а во 1994 година само шест жители, македонско население.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Кнежино живееле 12 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=3 февруари 2019}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 15 жители, од кои 14 [[Македонци]] и 1 лице без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|280|280|214|191|157|48|24|21|6|12|15}} === Родови === Кнежино е македонско православно село. Во селото има староседелски и доселенички родови.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1960-тите години родови во селото се: Родовите во Кнежино се: ''Опурчиновци'' (12 к.), староседелци; ''Пиљаовци'' (8 к.) и ''Шендевци'' (5 к.), доселени се од раселениот град [[Закамен]] во [[Малесија]]; ''Шоповци'' (7 к.), доселени се од [[Горна Река|горнореканското]] село [[Беличица]], основачот на родот во Кнежино чувал стока. Според истражувањата пак на [[Томо Смилјаниќ - Брадина|Тома Смиљаниќ]] во периодот од 1921-1926 година родови во селото се: ''Апостоловци'' (14 к.), ''Коруновци'' (6 к.) и ''Станишовци'' (9 к.), староседелци; ''Николовци'' (12 к.), доселени од Беличица во Горна Река; ''Кузмановци'' (5 к.), нивниот предок дошол како овчар од Охридско.<ref name=":1">{{Наведени вести|url=https://kicevo.mk/kicevija-tomo-smiljanic-bradina/|title=Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926) - Кичево|date=2018-05-16|work=Кичево|access-date=2018-11-25|language=mk-MK}}{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!--== Општествени установи ==--> == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Кичево]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото се наоѓало во некогашната Општина Кичево. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Раштани, во која покрај селото Кнежино, се наоѓале и селата Грешница, Длапкин Дол, Лешница, Осој, Раштани, Речани и Трапчин Дол. Во периодот 1950-1952, селото било сместено во некогашната Општина Осој, во која влегувале селата Јаворец, Кнежино, Осој и Раштани. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 0755 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во селскиот дом во селото [[Осој (Кичевско)|Осој]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 февруари 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 172 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=945|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202092707/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=945|archive-date=2021-12-02|dead-url=|accessdate=3 февруари 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 172 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=945|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=3 февруари 2019}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 167 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Личности == '''Личности родени во Кнежино:''' * [[Милан Ристески Кипроски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том II, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> * [[Мисаил Дуков Петрески]] — македонски револуционер од ВМОРО.<ref>{{Наведена книга|title=|first=|publisher=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2017). Илинденски сведоштва. том III, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> *[[Здраве Андоноски]] (1917-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Лубе Јоноски]] (1920-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Размена Јоноска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Владо Мојсоски|Владо Мосески]] (1922-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Перо Петрески]] (1917-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Стојмир Србиноски]] (1900-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Божана Крајческа]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]]. == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 382.jpg|мини|300п|десно|Поглед на Кнежинскиот манастир]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка картаг на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Кнежински Манастир (археолошко наоѓалиште)|Кнежински Манастир]] — средновековна црква и некропола. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Димитриј“ - Кнежино|Црква „Св. Димитриј“]] — главна селска црква; * [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Кнежино|Црква „Св. Јован Крстител“]] — најновата селска црква, удрен камен темелник во јуни 2026 година; и * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Кнежино|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква. ;Манастири * [[Кнежински манастир]] — средновековен манастир <!--== Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт ==--> == Иселеништво == Од Кнежино се има иселено голем број на население, се знае за иселениците кои живеат во: [[Бугарија]] (10 к.), [[Кичево]] (5 к.), [[Скопје]] (3 к.) и [[Белград]] (2 к.).<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Кичевско Поле]] * [[Општина Другово]] * [[Кичево]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Knežino}} {{Општина Кичево}} [[Категорија:Кнежино| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кичевски села]] [[Категорија:Села во Општина Кичево]] 3cqrwfgbjm8bf4knwn5jo1u4ovqe0z9 0 11590 5628947 5621958 2026-09-15T13:48:08Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5628947 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Љубојно | слика = Ljubojno.JPG | големина на слика = 300п | опис = Поглед кон сретселото | општина = {{општинскигрб|Општина Ресен}} | регион = {{грб|Пелагониски Регион}} | област = [[Долна Преспа]] | население = 141 | година = 2002 | поштенски број = 7318 | повикувачки број = 047 | надморска височина = 900 | lat_dir=N | lat_deg=40 | lat_min=53 | lat_sec=39 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=8 | lon_sec=26 | слава = [[Атанасовден]]<ref>Љубојно, сè до 1941 година, за своја општа селска слава го имало „Св. Атанас“ - летен (15 мај). Но, со почетокот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], кога повеќето љубанци се најдоа во заробеништво на агресорските војски, а за кои се сметало дека загинале некаде на фронтовите ширум земјата, селото соопштило дека при ваква несреќа, нема да се слави, со што околните мештани на селата сфатиле дека засекогаш Љубојно ја откажало својата слава.</ref> | мрежно место = www.ljubojno.com | карта = Љубојно во Општина Ресен.svg }} '''Љубојно''' — село во [[Општина Ресен]], во областа [[Долна Преспа]], во околината на градот [[Ресен]], сместено во близина на брегот на [[Преспанско Езеро|Големото Преспанско Езеро]]. == Потекло на името == Во врска со името на селото, [[Влоѓимјеж Пјанка]] пишува дека е посвојно образувано со помош на наставката „-јно“ од личното име Љубота или можеби од женското име Љубова. Ова се потврдува и низ преданијата на некои љубанци.<ref name="книга" /> Меѓутоа, кај постарите жители на селото се раскажувале и две легенди, кои упатуваат дека името на селото е изведено од зборот „љубов“. Едната легенда говори дека некогаш (многу одамна) од двете соседни населби (Калинци и Куќиштата) се вљубиле момче и девојка. Но, поради лошите меѓусоседски односи на жителите од двете населби, момчето и девојката не смееле да се земат. На крајот, победила љубовта. Тие се земале и побегнале од своите населби. Во непосредна близина на реката подигнале свој дом за вечно и среќно живеење. Подоцна, во нивната близина се доселувале и други семејства. Населбата што се создала била наречена Љубојно по приказната за нераскинливата љубов на нејзините први жители.<ref name="книга" /> Втората легенда говори дека името на селото настанало кога двете населби (Калинци и Куќиштата) почнале да се соединуваат и да ја градат новата населба (на сегашната положба). Тоа го правеле со голема љубов и меѓусебна почит (се сакале, се љубеле). Од таа меѓусебна почит и љубов, настанало и името на нивното село.<ref name="книга" /> Во историските извори, ова село е забележано како „Љубовино“. Тоа се совпаѓа со едно предание според кое името дошло по првонаселената меанџика Љуба, која точела многу убаво вино. Кога муштериите влегувале во меаната гласно нарачувале „''Љубо, вино''“. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 142.jpg|мини|300п|лево|Уредени камени куќи на патот кон селото [[Брајчино]]]] Селото е сместено на околу 2 километри источно од [[Преспанско Езеро|Големото Преспанско Езеро]], во една од западните пазуви на планината [[Баба (планина)|Баба]], во долниот тек на живописната долина на [[Брајчинска Река]]. Се простира на обата брега на реката, на надморска височина од околу 920 метри.<ref name="книга">{{наведена книга|last=Јовановски|first=Владо|authorlink=Владо Јовановски|title=Населбите во Преспа|url= https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5_%D0%B2%D0%BE_%D0%9F%D1%80%D0%B5%D1%81%D0%BF%D0%B0.pdf|accessdate=26 ноември 2016|year=2005|publisher=[[Ѓурѓа (Издавачка куќа)|Ѓурѓа]]|location=Скопје|isbn=9789989920554|pages=199–208}}</ref><ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=26 ноември 2016|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=185}}</ref> Се наоѓа 2 километри од езерото, а на 28 километри оддалеченост од градот [[Ресен]].<ref name="енциклопедија" /> Нема сознанија дека селото било преместено. Се пренесува предание дека селото настанало со доселување на домаќинства од најблиските некогашни заселци Калинци (Колибите) и Куќиштата, а подоцна и од други подалечни места.<ref name="книга" /> Љубојно се граничи со следниве села: со [[Штрбово]] на север, со [[Брајчино]] на исток, со селото [[Долно Дупени]] на југ и со селото [[Наколец]] на запад.<ref name="книга" /> Атарот на Љубојно се простира на површина од 1358 хектари (околу 13,58&nbsp;км²) и зафаќа рамничарско и ридско-планинско земјиште, на северната страна на селото голет, а на јужната, југоисточната и источната се простира густа претежно дабова шума. Од вкупната површина на атарот: 477,4 [[хектар]]и се обработливо земјиште, 396,9 хектари пасишта и 396,7 хектари шума.<ref name="книга" /> [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 136.jpg|мини|300п|лево|Куќа во староградска архитектура, вообичаена за поголемиот дел од куќите во Љубојно]] Низ атарот на селото тече [[Брајчинска Река]] (кај љубанци позната и по името „Стара Река“), водоносна, брза и бистра, никогаш не пресушува. На нејзиниот јаз кој минува низ селото, до годините на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] работеле 16 воденици, две валалници и девет казани за варење ракија.<ref name="книга" /> За разлика од повеќето преспански села, во права смисла на зборот Љубојно е село од собран, дури збиен тип, со околу 350 куќи, градени наблиску или меѓусебно поврзани и правилно распоредени од двете страни на јасно создадените и делумно асфалтираните улици. Основен белег на селото му даваат куќите градени меѓу двете светски војни, со печалбарски пари. Нив посебно ги краси фино делканиот камен, разнобојните фасади и вкусно гелендираните балкони. Двориштата во кои се наоѓаат останатите стопански објекти (тремови, штали, плевни, магацини, гаражи, фурни, бунари, гумна, и сл.) главно се оградени со високи авлии и широки порти. Денес, се обновуваат старите, но се градат и нови современи куќи. Селото Љубојно носи особености на мала градска населба.<ref name="книга" /> Според групираноста на куќите и семејствата, селото се дели на повеќе поголеми маала: Чифличка (западниот), Пашариковска (југоисточниот), Илиовска (североисточниот), Сејменовска, Бубутиовска или Лембовска (средишниот) и Поленска или Кондовска или Лубаровска (јужниот дел на селото).<ref name="книга" /> Самото село е директно поврзано со асфалтен пат со [[Наколец]] и [[Долно Дупени]], кои лежат крај главниот регионален пат кој го поврзува источниот брег на [[Преспанско Езеро|Преспанското Езеро]] со магистралниот пат за [[Ресен]] и [[Битола]], а од Љубојно води и единствениот пат кон Брајчино кој е обновен, проширен и асфалтиран во најново време. == Историја == [[Податотека:Lyuboyno Bridge IWW.jpg|мини|300п|десно|Мост во Љубојно за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]]]] Љубојно е старо христијанско село во кое отсекогаш живееле православни [[Македонци]]. Под различни облици на денешното име (Љубоини, Лјубојно, Љубоино и Љубојно) неговото постоење е забележано во повеќе извори од различни периоди. Најрано е споменато во втората [[грамота]] на [[Цар Душан|царот Душан]] од [[1337]] година кога тој ја подарил селската црква Свети Никола на манастирот [[Трескавец]].<ref name="книга" /><ref name="енциклопедија" /> Подоцна, Љубојно повторно се спомнува и во еден запис на [[Сливнички манастир|Сливничкиот манастир]] од [[1607]] година, како поголема македонска населба. Од ова село потекнува Георги Трајков, учесник во [[Кресненско востание|Кресненското востание]] (1878/79) во четата на Стефо Николов од село Бесвина.<ref name="книга" /> Во [[XIX век]], Љубојно се наоѓало во Битолската Каза, нахија Долна Преспа, во [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 140.jpg|мини|300п|десно|Спомен-плоча за страдањата и случувањето за време на [[Илинденско востание|Илинденското востание]]]] До 1912 година, Љубојно било под турска власт, а во тој склоп и беговски чифлик. Љубанци никогаш не се помириле со турското ропство. Масовно и активно учествувале во подготовките и текот на [[Илинденско востание|Илинденското востание]]. Во 1902 година, во селото било создадено раководно востаничко тело и три востанички чети. На 5 март 1903 година во селото е водена тешка борба со турската војска. Во почетокот на востанието љубанската чета учествувала во нападот на нахискиот центар [[Наколец]]. Загинале 20 луѓе, селото било ограбено и биле изгорени 105 куќи.<ref name="книга" /> Дополнително, населението во Љубојно гладувало затоа што Турците ги изгореле снопјето и го однеле сето овршено жито.<ref name="енигма">Јоновски, Ј. Кирил. „Преспа - историска енигма“. Скопје, 2002. стр. 89-91</ref> Според записите на хуманитарната делегација на Скопската митрополија во книгара „Спомени од една обиколка во 1903“ (издадена во 1910 година), за време на Илинденското востание, Љубојно било опколено од војска од три страни при што биле изгорени 105 македонски и 11 турски, а само една мала куќичка среде селото останала здрава.<ref name="енигма" /> Страдањата и случувањата за време на Илинденското востание во Љубојно се запишани на спомен-плочата која се наоѓа на куќа веднаш до патот кон Брајчино во горниот дел на селото. Во [[Прва балканска војна|Првата балканска војна]] (ноември 1912), селото се нашло под српска власт, а во текот на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] под бугарска окупација, со што се најде и во зафатот на [[Македонски фронт|Македонскиот фронт]]. Во еден период на војната (1916 година), Љубојно било засолниште за евакуираните жители на селото [[Долно Дупени]]. Подоцна, со поместувањето на фронтот, низ селото поминале и војските на [[Антанта]]та. Во текот на војната, љубанци биле мобилизирани во војските на спротивставените страни.<ref name="книга" /> Во 1917 година селото го зафатило „шпанска грозница“ (пегав тифус), од која умреле повеќе луѓе.<ref name="книга" /> По завршувањето на Првата светска војна, Љубојно повторно се нашло под српска власт. Во ова време, Љубојно претставувало седиште на новосоздадената општина.<ref name="книга" /> [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 158.jpg|мини|300п|десно|Спомен-плоча за борбите против германските војници на 8 септември 1943 година за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]]] Во [[Втора светска војна|Втората светска војна]] селото паднало под окупација на фашистичка [[Италија]] (мај 1941 година), со што се нашло во составот на т.н. [[Голема Албанија]]. Во Љубојно била основана општина (истурен пункт на Потпрефектурата Царев Двор).<ref name="енигма" /> Во селото имало италијанска војска, карабињери и албанска полиција. На 12 декември 1941 година во селото биле одржани жестоки демонстрации против назначувањето на албанска администрација (кмет, чиновници и учители). По капитулацијата на Италија (8 септември 1943 година) било слободна територија на [[НОАВМ]]. На 8 ноември 1943 година паднало под окупација на фашистичка [[Бугарија]], под која останало до ослободувањето на 5 септември 1944 година. Загинале пет борци.<ref name="книга" /><ref>Загинати: Цветко Думбовски, Јонче Шалковски, Васил Јовковски, Пандо Пашариковски и Јоше Рајчовски.</ref> На 8 септември 1943 кај селската црква во борбите против хитлеровските германски банди при разоружувањето на италијанската фашистичка војска јуначки загинале [[Крстин Чулаковски|Кичо Чулаковски]] од Љубојно кој живеел во битолското село [[Бистрица (Битолско)|Бистрица]], Ристо Т. Ѓоршевски од село [[Канино]] (Битолско) и Фари К. Ибраиме од село [[Нижеполе]] (Битолско). Овој историски настан е запишан на спомен-плочата на [[НОБ]], која се наоѓа на оградата до влезот во дворот на селската црква и гробишта на сретсело.<ref name="книга" /> Со прва училишна зграда се здобило во 1906 година, а со нова во 1971 година, жандермериска станица била основана во 1922 година, општинска зграда подигната во 1926 година, објекти за потребите на граничните единици во 1932 година, пошта во 1936 година, царинарница во 1937 година, дом на културата во 1952 година, електрична енергија селото добило во 1951 година, амбуланта во 1961 година, асфалтен пат во 1985 година, водовод во 1976 година, телефонски приклучоци во 1988 година.<ref name="книга" /> == Стопанство == [[Податотека:Премиерот Ковачевски во посета на Преспа (20.01.2023) - 52638228666.jpg|мини|300x300пкс|Старото училиште „Димитар Влахов“ во селото, отворено на 15 ноември 1944 година како второ училиште во кое службен јазик е македонскиот.]] Својата издршка, љубанци претежно ја обезбедувале преку поледелството, сточарството, занаетчиството, трговијата и печалбарството. Во рамките на поледелството најмногу произведувале житарици (’рж, пченица, јачмен, пченка, и др.), потоа саделе лозја, зеленчукови и овошни градини, во кои најмногу се одгледувале грав, пипер, патлиџан, кромид, лук, зелка и друго. Во рамките на сточарството најмногу се одгледувале волови, крави, коњи, магарињи, овци, кози и свињи. Покрај ова, во периодот меѓу двете светски војни и во годините на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] и непосредно по неа, доста се занимавале со занаетчиство и трговија. Во тоа време, Љубојно имало 14 чевларски работилници, 8 дуќани на стока за широка потрошувачка и текстил, 5 кафеани, 6 дрводелски и 4 шнајдерски работилници, 2 фурни за леб, 8 воденици, 2 ковачници и 1 берберница. По ослободувањето на земјата, повеќе луѓе се вработиле во органите на управата, општествените дејности и претпријатијата. Љубанци одамна почнале со печалба, најмногу ги има во [[САД]] и [[Канада]].<ref name="книга" /> Денес, како и во другите села во [[Преспа]] единствена земјоделска гранка која е застапена за надворешни пазари и трговија е овоштарството, односно производството на јаболка. Поради карактеристичната местоположба на селото и живата природа, Љубојно е типично македонско село со огромен потенцијал за еколошки туризам. Туристички активности во селото се поврзани претежно со езерскиот туризам. Останатите активности на селскиот туризам се многу скромни. Во селото, туристичкиот престој на голем број од посетителите е поврзан со месното население, заснован на роднинска поврзаност со посетителите кои доаѓаат од градските средини. Тоа е население по потекло од ова село коешто се иселило пред многу децении. Во обновените селски куќи или новоизградените, претежно во летниот период во текот на летните одмори и за време на викендите и празниците, во семејните куќи престојуваат сопствениците со семејството, со свои роднини или со пријатели. Најчест мотив за посета на туристите претежно домашни е езерото за капење и сончање. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1171 |1953|1209 |1961|884 |1971|753 |1981|965 |1991|464 |1994|238 |2002|186 |2021|141 }} Во текот на своето постоење, Љубојно го бележело следниот демографски развој: во 1568/69 година селото имало 45 семејства (опширен пописен дефтер за казите Горица, Биглишта и Хрупишта).<ref name="книга" /> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Љубојно имало 550 жители, сите [[Македонци]] [[христијани]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 241.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Љубојно имало 786 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 170-171.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Љубојно се води како чисто македонско село во Битолската Каза на Битолскиот Санџак со 89 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|15}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 1.000 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Поради традицијата кон печалбарството и иселеништвото, Љубојно забележува голем, значаен и постојан пад на бројот на своите жители. Така Љубојно некогаш била голема печалбарска селска населба, но од неа се иселил значителен број на населението и таа преминала од големо во мало село.<ref name="енциклопедија" /> Во 1961 година во Љубојно живееле 884 жители, од кои 868 биле [[Македонци]], 10 [[Албанци]], додека во 1994 бројот се намалил на 238 жители од кои 223 [[Македонци]], 12 [[Албанци]] и 1 [[Власи|Влав]]. Според пописот од 2002 година, во селото Љубојно имало 186 жители, од кои 175 [[Македонци]], 10 [[Албанци]] и 1 [[Власи|Влав]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002 |publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 ноември 2016}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 141 жител, од кои 131 [[Македонци|Македонец]], 1 [[Македонски Турци|Турчин]], 1 [[Македонски Власи|Влав]], 1 останат и 7 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|550|786|1.171|1.209|884|753|965|464|238|186|141}} === Родови === Во селото Љубојно живеат исклучиво [[Македонци]] од [[Православие|православна христијанска]] вероисповед. Семејства и родови од Љубојно се: ''Алабаковци'' кои се доселиле од [[Долно Котори|Котори]] во [[Леринско]] (од овој род потекнува познатиот македонски пејач [[Ламбе Алабаковски]]), ''Бубутиовци'', ''Баковци'' кои се доселиле од [[Герман (Леринско)|Герман]], ''Видиновци'', ''Василевци'' кои се доселиле од [[Р’мби]], ''Врчковци'', ''Голомадевци'', ''Грежловци'', ''Герман(ов)ци'' кои се доселени од [[Герман (Леринско)|Герман]], ''Граматниковци'' кои се доселени од [[Рудари (село)|Рудари]], ''Грковци'', ''Дупенци'' кои се доселени од [[Долно Дупени]], ''Димовци'', ''Долевци'', ''Думбовци'', ''Дораковци'', ''Деникини'' кои се доселени од [[Крани]], ''Јовковци'', ''Јаневци'', ''Јанковци'', ''Кичовци'', ''Казиовци'', ''Кондовци'' кои се доселиле од [[Ѓирокастро]] во [[Албанија]], ''Карапашовци'' кои се доселиле од [[Охридско]], ''Клунковци'', ''Крстиновци'' кои се доселени од [[Наколец]], ''Калајџиовци'' доселени од [[Охридско]], ''Ложенковци'' доселени од местото Лок, ''Лембовци'', ''Лубаровци'', ''Ластагарковци'', ''Мартиновци'', ''Мелевци'', ''Марковци'', ''Масларџиовци'', ''Мешковци'', ''Милевци'', ''Манивиловци'', ''Нановски'' доселени од [[Наколец]], ''Нивичани'' доселени од [[Нивици]], ''Најдовци'', ''Николовци'', ''Паспаловци'' кои се доселиле од [[Скребатно]] - Охридско, ''Петковци'', ''Поповци'', ''Пашариковци'' се доселиле од [[Брајчино]], ''Панчевци'' доселени од [[Нивици]], ''Петревци'' кои се доселиле од [[Граждено]], ''Рајчовци'', ''Стасовци'', ''Србиновци'', ''Стојковци'', ''Трифуновци'' се доселиле од [[Крани]], ''Томулевци'' кои се доселиле од Прмети во Албанија, ''Танчевци'', ''Фотевци'', ''Чулаковци'', ''Шерденковци'' се доселиле од [[Ракицко]] во Албанија, ''Шалковци''.<ref name="книга" /> По педесеттите години на XX век, по различни основи, во Љубојно се доселиле и следните македонски семејства: ''Дурловци'' од [[Герман (Леринско)|Герман]], ''Јовановци'' од [[Сливово]] - Охридско, ''Кузмановци'' од [[Лесково]] - Демирхисарско, ''Колевци'' од [[Велестово]] - Охридско, ''Колачковци'' од [[Герман (Леринско)|Герман]], ''Настевци'' од [[Подмочани]], ''Петревци'' од [[Езерани]], ''Поповци'' од [[Брајчино]], ''Тодоровци'' од [[Долно Дупени]], ''Трајковци'' од [[Бач]] - Битолско, ''Цветановци'' од [[Единаковци]] - Демирхисарско и ''Џајковци'' од [[Брајчино]].<ref name="книга" /> Според истражувањата на Бранислав Русиќ во 1949 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Волкановци со Стасовци, Павлевци, Србиновци и Најдовци (10 к.), Казиовци и Бежановци (1 к.), Мартиновци (1 к.), Лубаровци (5 к.), Радичовци (7 к.), Сејменовци со Чулаковци, Џајковци, Масларџиовци, Дураковци и Јаневци (25 к.), Бубутиовци (10 к.), Лембовци (11 к.), Голомадевци со Колевци (5 к.), Николовци (2 к.), Милевци (6 к.), Долевци (1 к.), Видиновци (6 к.), Фотевци (5 к.), Маркулевци (1 к.) и Шалковци (5 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Граматинковци (1 к.)'' доселени се од селото [[Рудари (село)|Рудари]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Германци или Карафиловци (5 к.)'' доселени се од селото [[Герман (Леринско)|Герман]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Баковци (3 к.)'' доселени од истото село, [[Герман (Леринско)|Герман]]; ''Поповци и Кичовци (6 к.)'' доселени се од селото [[Брајчино]]; ''Нивичани (4 к.)'' доселени се од селото [[Нивици]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Паспаловци (12 к.) и Карапашовци (5 к.)'' доселени се од селото [[Скребатно]] кај [[Охрид]]; ''Дупенци (2 к.)'' доселени се од селото [[Долно Дупени]]; ''Пашариковци (6 к.)'' доселени се од селото [[Брајчино]]; ''Томулевци (5 к.) и Алабаковци (4 к.)'' доселени се од околината на [[Трикала тесалија|Трикала]] во [[Тесалија]]; ''Шерденковци (5 к.)'' доселени се од [[Рупишта]] кај [[Костур (град)|Костур]]; ''Кондевци (12 к.)'' доселени се од околината на [[Ѓирокастро]] во [[Албанија]]. Потекнуваат од предок [[Власи|Влав]]; ''Јанкуловци (2 к.)'' доселени се од селото [[Нивици]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]]; ''Калинци со Манивиловци и Мастагарковци (7 к.)'' доселени се од некое старо село [[Германец]], северозападно од Љубојно; ''Калајџиевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Долно Дупени]], таму имале истоимени роднини; ''Думбовци (2 к.)'' доселени се од селото [[Герман (Леринско)|Герман]]; ''Милевци (1 к.)'' доселени се од селото [[Крани]]; ''Николчановци (3 к.)'' доселени се од селото [[Наколец]], каде припаѓале на родот ''Стојчевци''; ''Робенковци (3 к.)'' доселени се од селото [[Р’мби]] во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] од [[Преспа]].<ref>{{Наведена книга|title=Преспанска област|last=Русиќ|first=Бранислав|publisher=Архивски Фонд на МАНУ, к-2, АЕ 87|others=|year=|isbn=|location=|pages=}}</ref> == Општествени установи == [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 150.jpg|мини|300п|десно|Поштата во селото]] [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 157.jpg|мини|300п|десно|Зградата на централното основно училиште „Димитар Влахов“]] * Месна заедница * Пошта со број 7318<ref name="единици">{{наведена мрежна страница|url=http://www.posta.mk/files/dokumenti/dostavni_posti.pdf|title=Список на поштенски единици|work=Македонска пошта|accessdate=26 јули 2016|location=Скопје|archive-date=2016-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160803163606/http://www.posta.mk/files/dokumenti/dostavni_posti.pdf|url-status=dead}}</ref> * Амбуланта * Дом на културата * [[ОУ „Димитар Влахов“ - Љубојно|ОУ „Димитар Влахов“]] — централно основно училиште == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Ресен]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Ресен. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Ресен. Во периодот од 1955 до 1965 година, селото било дел од некогашната Општина Ресен. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната Општина Љубојно, во која покрај селото Љубојно, се наоѓале и селата Арвати, Брајчино, Долно Дупени, Крани, Наколец, Сливница и Штрбово. Во периодот 1950-1952 година, селото повторно било дел седиште на некогашната Општина Љубојно, во која влегувале селата Брајчино, Долно Дупени, Наколец и Љубојно. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1648 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на селски дом.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 214 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 160.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Јован Богослов“, сместена на сретсело]] [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 156.jpg|мини|300п|десно|Поглед од селото кон Љубојнскиот манастир над селото]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Куќишта (Љубојно)|Куќишта]] — населба од римско време; * [[Рудина (Љубојно)|Рудина]] — населба од римско време; * [[Кула (Љубојно)|Кула]] — населба со некропола од доцноантичко време; * [[Граишта (Љубојно)|Граишта]] — некропола од римско време; * [[Присој (Љубојно)|Присој]] — населба од римско време; * [[Св. Димитрија (Љубојно)|Св. Димитрија]] — црква и некропола од средниот век. ;Цркви<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mn.mk/iselenici-region/10653-Pecalbarska-ljubov-kon-crkvite-i-manastirite-vo-Ljubojno |title=''Печалбарска љубов кон црквите и манастирите во Љубојно'' |accessdate=2015-07-12 |archive-date=2015-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717074410/http://www.mn.mk/iselenici-region/10653-Pecalbarska-ljubov-kon-crkvite-i-manastirite-vo-Ljubojno |url-status=dead }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.brajcino.mk/Brajcino/info/Default.aspx#kultura |title=''Манастирите и Црквите во Брајчино'' |accessdate=26 ноември 2016 |archive-date=2016-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161222085258/http://brajcino.mk/Brajcino/info/Default.aspx#kultura |url-status=dead }}</ref><ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Јован Богослов“ - Љубојно|„Св. Јован Богослов“]] — главна селска црква изградена во [[1861]] година, по опожарувањето во [[1903]] година обновена е во [[1921]] година. Црквата е трокорабна со многуаголна апсида (седумстрана). Во олтарниот простор има ѕидно сликарство кое датира од [[1928]] година; * [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Љубојно|„Воведение на Пресвета Богородица“]] — мала еднокорабна градба со полукружна апсида изградена врз постар објект од кој е зачуван олтарен фрескоживопис од [[XVII век]]; * [[Црква „Св. Илија“ - Љубојно|„Св. Илија“]] — се наоѓа источно од селото на патот кој води кон [[Брајчино]], се претпоставува дека е изградена во [[XIX век]], а подоцна е обновена. Нема живопис, а фреските се од понов датум; * [[Црква „Св. Никола“ - Љубојно|„Св. Никола“]] — мала градба со полукружна апсида, која најверојатно е изградена во XIV век, бидејќи се споменува како подарок на манастирот Трескавец во повелба на царот Душан од 1337 година;<ref name="енциклопедија" /> * [[Црква „Св. Атанасиј“ - Љубојно|„Св. Атанасиј“]] — се наоѓа на околу 1 километар источно од селото. Подигната е во [[1623]] година, а обновена во [[1968]]. Во олтарот има сочуван фрескоживопис; * [[Црква „Св. Марена“ - Љубојно|„Св. Марена“]] — се наоѓа на западниот крај на селото, претставува мала и неугледна градба во маалото на Шерденковци. Култот на Света Марена е многу раширен во делот на Преспа кој денес се наоѓа во границите на Албанија. Во Љубојно го почитува семејството Шерденковци; * [[Црква „Св. Димитриј“ - Љубојно|„Св. Димитриј“]] — се наоѓа на околу 1 километар западно од селото, има мала градба; * [[Црква „Св. Богородица“ - Љубојно|„Св. Богородица“]] — се наоѓа западно од селото, мала по димензии и со скромна архитектура; * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Љубојно|„Св. Петар и Павле“]] — манастирска црква, се наоѓа на 1,5 километри источно од селото. Изградена е во [[1923]] година. Има убава камбанарија и прекрасен [[видиковец]]. До црквата води земјен пат. ;Манастири * [[Љубојнски манастир]] — манастир сместен над селото посветен на Свети Петар и Павле ;Споменици * Спомен-плоча за настаните од Илинденското востание * Спомен-плоча за настаните од 1943 година * Спомен-плоча за загинатите во [[НОБ]] == Редовни настани == ;Суроа Во Љубојно, „Суроа“ се одбележува вечерта спроти [[Василица]], во близина на Полената (сретсело). Вечерта се пали голем оган и се принесува трпеза на која главниот дел од јадењето го носи „кумот“, се пие топла ракија и вечерта се развива во народна веселба во која селото функционира како духовна целина. Заедницата ги гони лошите работи од годината која заминува и ја прославува новата година. Рано наутро на самиот ден Василица, мали коледарчиња ги обиколуваат селските куќи и пеат пригодни песни, а домаќините ги даруваат со прилози во слатки, овошје и ситни пари. ;Богојавление-Водици ([[19 јануари]]) Ова е уште еден од празниците кои можат да се вклопат во културната понуда. Во зависност од поставеноста на селата, осветувањето на водите и фаќањето на крстот се врши на езерскиот брег (Стење), или во локалните реки (Љубојно, Брајчино). ;Илинден ([[2 август]]) Овој празник во Љубојно се прославува како верски празник и како современа манифестација од циклусот на „иселенички средби“. Прославата започнува на 1 август со културни манифестации од типот на промоции на книги и монографии за селото и литературни читања. Наутро, на 2 август, жителите на селото одат во црквата Свети Илија каде палат свеќи, а подоцна во текот на денот сите куќи во селото се отворени за гости кои доаѓаат на „визита“. Селото е едно од опожарените места во Преспа за време на [[Илинденското востание]], настан кој се одбележува со полагање на свежо цвеќе на спомен-плочите на загинатите во Илинденското востание и во [[Втората светска војна]]. Вечерта на 2 август на селската Полена (сретсело) се организира голема народна веселба, на која гостуваат културно-уметнички друштва, врвни македонски фолк и поп-ѕвезди. Овој дел од прославата е најмасовен и според љубанци се собираат помеѓу две и три илјади посетители. Локалната НВО за развој на туризмот организира и продажба на промотивен материјал од Љубојно (престилки, капчиња...) се продаваат и слатки и домашни бели печива на посебно поставени штандови. За Љубанци, Илинден е „најголемиот ден“ во годината и сите масовно се трудат да бидат присутни во селото, без разлика каде живеат во светот. == Личности == * [[Јоше Шерденков]] — војвода во Ресенско *[[Јандрија Стојанов Казиовски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II.|author2=Ленина Жила|author3=Филип Петровски|publisher=Државен архив на Република Македонија|others=|year=2016|isbn=|location=|pages=|author=Јасмина Дамјановска}}</ref> *[[Спиро Фотев Ложанков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Васил Танчев Голомадевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том I, дел II.|author2=Ленина Жила|author3=Филип Петровски|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=|author=Јасмина Дамјановска}}</ref> *[[Христо поп Димитровски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Никола Бубутиевски|Никола Христов Бубутиевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва том I, дел I.|author2=Ленина Жила|author3=Филип Петровски|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=|author=Јасмина Дамјановска}}</ref> *[[Миланка Бубутиовска]] (1930-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] *[[Спаса Алабаковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Фанија Богутиовска]] (1897-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Божана Јовковска|Божана Никола Јовковска]] (1900 - ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васил Јовковски|Васил Наум Јовковски]] (1904-1943) — учесник во НОВ на Македонија * [[Софија Јовковска]] (1878- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стефанка Крстановска|Стефанка Алексова Крстановска]] (1908-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија. * [[Божин Шерденковски]] (1928-2010) — градежен инженер * [[Методија Фотев]] (р. 1932) — писател * [[Наум Манивилов - Преспански]] (1934-1961) — поет * [[Славе Николовски Катин]] (р. 1941) — писател * [[Јосиф Грезловски - Гандето]] (р. 1945) — писател * [[Кристофер Масларџиевски]]<ref>[http://www.dnevnik.com.mk/?itemID=F12D2EE4FC3CD84AB404D33A4714360F&arc=1 ''КРИСТОФЕР МАСЛАРЏИЕВСКИ, 22-ГОДИШЕН АКТЕР ВО САД -Македонското презиме буди интерес во Холивуд'']</ref> — холивудски глумец * [[Владо Туџаровски]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.sojuznaborcibitola.org.mk/1944.htm |title=''ВМРО-вците во Битола и нивните акции'' |accessdate=2009-02-25 |archive-date=2014-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508014511/http://www.sojuznaborcibitola.org.mk/1944.htm |url-status=dead }}</ref> — државник и лекар * [[Ламбе Алабаковски]]<ref>[http://www.prespasky.com.mk/index.php?option=com_content&view=article&id=89:2009-02-15-21-53-31&catid=43:2009-02-10-04-24-56&Itemid=64 ''Може да се спомне дека во Љубојно е родена и се школувала веќе една од најпознатите македонски естрадни ѕвезди – Ламбе Алабаковски'']{{Мртва_врска|date=August 2021|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> — пејач <!--== Култура и спорт ==--> == Иселеништво == До 1949 година иселеници од селото имало во [[Соединети Американски Држави|САД]] (13 семејства), [[Битола]] (11 семејства), [[Србија]] (5 семејства), [[Канада]] (2 семејства), [[Бугарија]] (1 семејство), [[Штип]] (1 семејство), [[Австралија]] (1 семејство), [[Ресен]] (1 семејство), [[Скопје]] (1 семејство). Иселеништвото продолжило и потоа и водело кон градовите во Македонија, европските и прекуокеански држави. == Галерија == <center>'''Архитектура'''</center> <gallery mode="packed" heights="180px"> Податотека:Викиекспедиција Преспа 137.jpg|Напуштена стара куќа Податотека:Викиекспедиција Преспа 138.jpg|Уредена куќа со чардак Податотека:Викиекспедиција Преспа 139.jpg|Руинирана стара куќа Податотека:Викиекспедиција Преспа 143.jpg|Камени стари куќи Податотека:Викиекспедиција Преспа 145.jpg|Куќа во близина на сретселото Податотека:Викиекспедиција Преспа 146.jpg|Новоизградена куќа уредена во стар стил Податотека:Викиекспедиција Преспа 147.jpg|Стара куќа на сретселото Податотека:Викиекспедиција Преспа 163.jpg|Куќа од 1932 година на самото сретсело </gallery> <center>'''Улици'''</center> <gallery mode="packed" heights="180px"> Податотека:Викиекспедиција Преспа 141.jpg|Асфалтирана улица во селото Податотека:Викиекспедиција Преспа 144.jpg|Улица во долното маало Податотека:Викиекспедиција Преспа 151.jpg|Камени куќи со огради Податотека:Викиекспедиција Преспа 148.jpg|Сретселото во Љубојн </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ljubojno}} {{Општина Ресен}} [[Категорија:Љубојно| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Ресенски села]] [[Категорија:Села во Општина Ресен]] [[Категорија:Села со слава Атанасовден во Македонија]] dgycdb80r21dq2ucqm4v8e2ywv57k24 0 11631 5628933 5626157 2026-09-15T13:32:33Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Инквизитор771|Инквизитор771]]) и ја поврати преработката 5621698 на ~2026-47122-76 5628933 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика=Nova Breznica.jpg | големина на слика= 300п | име=Нова Брезница | регион={{грб|Скопски Регион}} | општина={{општинскигрб|Општина Сопиште}} | население=33 | надморска височина=713 | поштенски број= | географска широчина=41° 53' 17" сев. ш. | географска должина=21° 16' 41" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=53 | lat_sec=17 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=16 | lon_sec=41 | карта = Нова Брезница во Општина Сопиште.svg |слава=[[Свети Никола]] }} '''Нова Брезница''' (порано нарекувана '''Пуста Брезница''' или само '''Брезница''') — село во [[Општина Сопиште]], во околината на градот [[Скопје]]. == Географија и местоположба == Селото е дел од областа [[Торбешија]]. На север е [[Сува Гора]], а на југ [[Караџица]]. == Историја == Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Скопскиот Вилает и имало 23 семејства и 1 вдовица, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.496</ref> Во {{Римски|19}} век, селото е дел од нахијата ''Каршијак'' во [[Скопска Каза|Скопската Каза]] во [[Отоманското Царство]]. Според податоците од 1878 година, во селото имало 16 домаќинства во 62 жители христијани (Македонци)<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, с. 94-95.</ref> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|938 |1953|1.025 |1961|1.125 |1971|908 |1981|276 |1991|92 |1994|80 |2002|85 |2021|33}} Според опширните [[Османлиско Царство|османлиски]] [[дефтер]]и за населението на [[Скопска Каза|Скопската Каза]] од 1832/33 година, селото било [[Христијанство|христијанско]], каде имало 30 [[Христијанство|христијански]] домаќинства. На овој попис биле забележани 87 мажи христијани, со 6 новороденчиња. Се проценува дека селото во тој период имало 186 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Османлиски документи за историјата на Македонија - пописи од XIX век на христијанското население - Скопски Санџак, каза Скопје.|publisher=д-р Емил Крстески|year=2021|location=Скопје}}</ref> [[Стефан Верковиќ]] во 1857 година го забележува со 92 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Топографическо-этнографическій очеркъ Македоніи|last=Верковиќ|first=Стефан|year=1889|location=Санкт Петербург}}</ref> Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Пуста Брезница живееле 540 жители, од кои 360 [[Македонци]]{{Sfn|Македонците биле забележани како Бугари}} и 180 [[Албанци]]{{Sfn|Албанците биле забележани како Арнаути}}.<ref name=":0">[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_40.htm Кънчов, В. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, с.256]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев (публицист)|Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Пуста Брезница имало 256 [[Македонци]]{{Sfn|Македонците биле забележани како Бугари}}, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref name=":1">D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р.116-117.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. ''Пуста Брезница'' се води како чисто македонско село во Кичевската каза на Битолскиот Санџак со 30 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|36}}</ref> После [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], 1913 г. селото влегува во границите на [[Србија]]'','' како дел од општина [[Говрлево]] и има 535 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Речник на местата во ослободената област Стара Србија по службени податоци.|publisher=Мил. Ант. Вујиќ|year=1914|location=Белград}}</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 700 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}{{Мртва_врска|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Според пописот од 2002 година, во селото имало 85 жители, од кои 83 [[Македонци]], 1 [[Срби]]н и 1 друг.<ref>[http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf Попис на населението, домаќинствата и становите во Република Македонија, 2002 - Книга X]</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 33 жители, од кои 25 [[Македонци]] и 8 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|540|256|938|1.025|1.125|908|276|92|80|85|33}} === Родови === Нова Брезница (порано Пуста Брезница) е македонско село. Според истражувањата од 1950 година. Родови во селото биле: * '''Доселеници:''' ''Синадиновци (18 к.)'' први доселеници. Една нивна гранка се вика ''Марковски.'' Доселени се кон крајот на XVIII век од селото [[Здуње (Порече)|Здуње]] во [[Порече]]. Таму имаат истоимени роднини; ''Бошковци (3 к.)'' гранка се од родот ''Синадиновци'', со кои биле еден род порано; ''Трпевци (16 к.)'' доселени се на почетокот на XIX век од селото [[Томино Село]] во [[Порече]]. Подалечно потекло имаат од сега раселениот град [[Закамен]] во [[Малесија]]. Го знаат следното родословие: Китан (жив на 60&nbsp;г. во 1950 година) Коце-Петре-Станко-Трпе, кој се доселил; ''Ѓоревци (7 к.), Миленковци (11 к.) и Ѓоргијовци (10 к.)'' доселени се од [[Манастирец Порече|Манастирец]] во [[Порече]] (денес [[Горни Манастирец|Горни]] и [[Долни Манастирец|Долни]]). Во родот ''Ѓоревци'' се знае следното родословие: Цветан (жив на 57г. во 1950 година) Ѓоргија-Анѓеле-Ѓоре, кој се доселил. Во родот ''Миленковци'' се знае следното родословие: Миладин (жив на 54г. во 1950 година) Билбил-Трајко-Миленко, кој се доселил во селото; ''Велковци (14 к.)'' се делат на ''Тасевци и Велевци''. Доселени се од селото [[Здуње (Порече)|Здуње]] во [[Порече]]; ''Крстевци (4 к.)'' доселени се од селото [[Брест (Порече)|Брест]] во [[Порече]]. Го знаат следното родословие: Вељан (жив на 58г. во 1950 година) Мате-Саве-Крсте, кој се доселил; ''Стевановци (8 к.)'' доселени се од селото [[Ковач (село)|Ковач]] во [[Порече]]. Го знаат следното родословие: Стојко (жив на 40г. во 1950 година) Стојан-Ристо-Стеван, кој се доселил; ''Здравевци (8 к.)'' доселени се од [[Бабуна]] во [[Велешко]]; ''Стојчевци (5 к.)'' доселени се од [[Брезница (Порече)|Брезница]] во [[Порече]]; ''Стаменковци (2 к.)'' доселени се од [[Белица (Порече)|Белица]] во [[Порече]]''; Василевци (5 к.) и Плавичовци (7 к.)'' доселени се од раселеното село [[Букурци]] во клисурата на реката [[Треска]]. Во првиот род се знае следното родословие: Дукадин (жив на 44&nbsp;г. во 1950 година) Иван-Јован, кој се доселил во селото.<ref>{{Наведена книга|title=Слив Маркове Реке - антропогеографска.|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Филозофски факултет|year=1958|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> *[[Црква „Св. Никола“ - Нова Брезница|Црква „Св. Никола“]] — главната селска црква. Обновена во 1990 година;<ref>{{наведени вести|url=http://star.vecer.com.mk/tekst.asp?tid=16459|title=Камбана од Ватикан ќе бие во Нова Брезница|publisher=Вечер|accessdate=2013-01-06}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Црква „Св. Талалеј“ - Нова Брезница|Црква „Св. Талалеј“]]; ;Археолошки наоѓалишта *[[Фоја (Нова Брезница)|Фоја]] — некропола од доцниот среден век; ;Пештери *[[Ледена (пештера)|Ледена]] - пештера на н.в.од 990 м; *[[Блажева пештера]]; == <!-- == Стопанство == == Општествени институции == == Самоуправа и политика == == Редовни настани == == Личности == == Култура и спорт == == Иселеништво ==--> Личности == Личности родени во Нова Брезница: * [[Блаже Стојановски]] (1922-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Апостол Димевски]] (1924-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Дуке Атанасовски]] (1925-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Блажо Милевски]] (1926-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Цветко Бошковски]] (1928-1945) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Бошко Стојковски]] (1924-2022) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Радим Трајковски]] (1913-1997) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Илија Трајковски]] (1910-1990) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Миладин Трајковски]] (1911-1988) — кмет на селото, македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] == Поврзано == * [[Торбешија]] * [[Општина Сопиште]] * [[Сопиште]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://maps.google.com/maps?q=%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0+%D0%91%D1%80%D0%B5%D0%B7%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0,+%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0&hl=mk&ie=UTF8&ll=41.887694,21.278393&spn=0.008674,0.021136&sll=41.894946,21.329141&sspn=0.008673,0.021136&t=h&hnear=Nova+Breznica,+Macedonia+(FYROM)&z=16 Сателитска снимка на Нова Брезница] на Карти на Гугл {{Општина Сопиште}} {{Скопски села}} [[Категорија:Нова Брезница]] mxgaxcvgyek479rdgphoy3riy53o6dn 0 11861 5628967 5617700 2026-09-15T14:21:27Z Forbidden History 89259 5628967 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Арбанашко | слика = Викиекспедиција Козјачија 108.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед кон главниот дел од селото Арбанашко | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 31 | година = 2002 | поштенски број = 1302 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 770-920 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=15 | lat_sec=54 | lon_dir=E | lon_deg=22 | lon_min=0 | lon_sec=0 | слава = | мрежно место = | карта = Арбанашко во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Арбанашко''' — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 110.jpg|мини|300п|лево|Дел од главниот дел на селото Арбанашко, типично село од разбиен тип со поделени маала]] Населбата се наоѓа во областа [[Козјачија]], во североисточниот дел на територијата на [[Општина Старо Нагоричане]]. Селото е раштркано и има ридско-планински карактер, чии маала се издигаат на надморска височина од 770 до 920 метри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=13 април 2017|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=12}}</ref> Од патот [[Куманово]]-[[Крива Паланка]], селото е оддалечено 14 километри, а од самиот град Куманово е оддалечено 34 километри.<ref name="енциклопедија" /> Арбанашко е едно од помалите села во Кумановско, но неговата положба имала значење. Заедно со соседното село [[Рамно]] се наоѓаат на падините на планината [[Козјак (планина)|Козјак]]. Во нивна близина се наоѓа превојот Свиларце (1.160 метри), а преку тој премин водел важниот регионален пат помеѓу двете соседни области, Кумановско и Горна Пчиња. Според записите на македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] во книгата „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ од [[1896]] година, Арбанашко се наоѓа под селото [[Рамно]] и повисоко од Кокино, од кое е оддалено со ридовите Калиште и Бели Брег. Тоа е растурено на неколку долови и толку скриено што човек тешко може да го најде. Според него било поделено на 3 маала: Врбица, Распрук и Арбанашко.<ref name="Ѓорче Петров">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче |authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages=372|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref> Атарот зафаќа површина од 8,3&nbsp;км². На него обработливото земјиште зазема површина од 397,1 [[хектар]], на пасиштата отпаѓаат 206,1 хектар, а на шумите 203,7 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Села со кои се граничи Арбанашко се: [[Рамно]], [[Дејловце]], [[Бајловце]] и [[Кокино]]. Во близина на селото се наоѓаат левите притоки на [[Пчиња]], како [[Бистрица (Кумановска)|Бистрица]], која тече спрема запад, и [[Петрошница]], која тече према југозапад.<ref name="Јован Трифуноски">{{наведена книга|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|title=Кумановска област|accessdate=13 април 2017|year=1974|location=Скопје}}</ref> Селото е од разбиен тип, а маалата се поделени по роднинска линија. Секое маало е составено од 1 до 5 домаќинства и се наречени по нив.<ref name="Јован Трифуноски" /> == Историја == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 049.jpg|мини|300п|десно|Споменикот од НОБ со напишани имиња на загинатите за Арбанашко и околните села]] Народната традиција наведува дека денешните жители се доселеници на ова подрачје. Меѓутоа, тие дошле на местото на старите иселеници, со што мора да се означи ова село како старо. Тоа може да се потврди и од повелбата на познатиот српски средновековен севатократ Дејан, кај се споменува селото Арбанаси. Повелбата, царот Душан ја потврдил на 10 август 1355 година.<ref name="Јован Трифуноски" /> Цвииќ и Пурковиќ се сложуваат дека ова село се однесува на денешното Арбанашко. Српскиот географ [[Јован Цвииќ]] уште наведува дека „тие Арбанаси биле странци во областа во која се населиле“. Меѓутоа, на атарот на селото сите поими се словенски, а не постојат ниту остатоци кои не биле словенски. Се претпоставува дека името на селото не потекнува од вистинските Арбанаси, туку може да се работи и за Словени иселени од западниот дел.<ref name="Јован Трифуноски" /> Во XIX век, Арбанашко било [[христијани|христијанско]] село во рамките на Кумановската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. == Стопанство == Во турско време, плаќало спахилак од 7.000 грошеви и беглик од 3.800 грошеви. Произведувало јаболка.<ref name="Ѓорче Петров" /> Селото има полјоделско-сточарска функција.<ref name="енциклопедија" /> На атарот на Арбанашко успеваат ’рж, овес и јачмен. Исто така, доста застапено е сточарството, особено одгледувањето овци. Во минатото многу луѓе оделе на печалба.<ref name="Јован Трифуноски" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|326 |1953|288 |1961|263 |1971|194 |1981|118 |1991|74 |1994|63 |2002|40 |2021|31 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Арбанашко имало 280 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 216.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Арбанашко имало 280 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 300 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Населбата е мала и во 1961 година броела 263 жители, а во 1994 година бројот се намалил на 63 жители, од кои 58 [[Македонци]] и 4 [[Срби]].<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Арбанашко имало 40 жители, од кои 38 [[Македонци]], 1 [[Срби]]н и 1 останат.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=18 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живеел 31 жител, сите [[Македонци]]. {{Пописи|280|280|326|288|263|194|118|76|63|40|31}} === Родови === Како родови во Арбанашко се споменуваат: Стубличани (5 к.), доселени од селото Сурлица од Горна Пчиња (до крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]] нивното маало се сметало како дел од [[Кокино]]); Пајтари (1 к.), доселени од Нерав од Горна Пчиња; Скендерци (3 к.), не им се знае потеклото; Пољанчани (3 к.) и Врбичани (2 к.), потекнуваа од ист предок; Бајрактарци (4 к.) и Лингурци (2 к.), и тие потекнуваат од еден предок; Колчаковци (5 к.), доселени од негде; Гајаци (1 к.), Куравци (1 к.) и Кашкалци (1 к.), сите од еден предок; Мурудинци (2 к.) и Гарејци (2 к.).<ref name="Јован Трифуноски" /> == Општествени установи == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 106.jpg|мини|300п|десно|Подрачното основно училиште во селото]] * Основно училиште „Христијан Тодоровски - Карпош“ до IV одделение, подрачно училиште на [[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Драгоманце]] == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Арбанашко, во која влегувале селата Арбанашко, Буковљане, Длабочица, Рамно и Цветишница. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната општина Арбанашко, во која покрај селото Арбанашко се наоѓале и селата Буковљане, Дејловце, Длабочица, Осиче, Рамно и Цветишница. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Куманово. == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 101.jpg|мини|300п|десно|Главната селска црква „Св. Спас“, која останала недоизградена во текот на Втората светска војна]] ;Цркви * [[Црква „Вознесение Христово“ - Арбанашко|Црква „Вознесение Христово“]] — недоизградена селска црква, сместена во главниот дел на селото ;Споменици * Споменик на НОБ, подигнат во чест на 40-годишнината од заседанието на [[АСНОМ]], на кој се опишаните позначајните настани на подрачјето на месната заедница Арбанашко, жртвите и загинатите борци == Личности == '''Личности родени во Арбанашко:''' * [[Мита Крстева|Мита Стојчeва Крстева]] (1896- ) — учесник во [[НОД]], активистка и член на [[АФЖ]] и [[НОО]]. == Редовни настани == * [[Спасовден]] — народен собир == Иселеништво == Селото по Втората светска војна бележи намалување на бројот на жители. Главно жителите се иселувале во [[Скопје]] (20 домаќинства) и во банатското село Глогоњ (10 домаќинства). Исто така, родот Арбанашанци (околу 25 к.) се населиле во близина на [[Куманово]], додека Мајорци (1 к.) живеат во [[Облавце]].<ref name="Јован Трифуноски" /> == Галерија == <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Викиекспедиција Козјачија 002.jpg|Дел од главниот дел на селото Податотека:Викиекспедиција Козјачија 003.jpg|Дел од главниот дел на селото Податотека:Викиекспедиција Козјачија 105.jpg|Објекти на самото сретсело Податотека:Викиекспедиција Козјачија 107.jpg|Дел од сретселото Податотека:Викиекспедиција Козјачија 111.jpg|Едно од одвоените маала на Арбанашко Податотека:Викиекспедиција Козјачија 040.jpg|Внатрешноста на недоизградената селска црква Податотека:Викиекспедиција Козјачија 100.jpg|Селските гробишта </gallery> ;Споменик на НОБ <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Викиекспедиција Козјачија 043.jpg| Податотека:Викиекспедиција Козјачија 045.jpg| Податотека:Викиекспедиција Козјачија 046.jpg| Податотека:Викиекспедиција Козјачија 047.jpg| Податотека:Викиекспедиција Козјачија 048.jpg| </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Arbanaško}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Арбанашко| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] 1osl53uq5w657c030anuxnnxxn6962i 0 11871 5629059 5621297 2026-09-15T20:20:31Z Ehrlich91 24281 5629059 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Кумановско|селото во Воденско|Драгоманци}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Драгоманце | име2 = Драгоманци | слика = Воздушен поглед на Драгоманце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Драгоманце | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 124 | година = 2002 | поштенски број = 1303 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 360-560 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=13 | lat_sec=23 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=51 | lon_sec=51 | слава = [[Митровден]] | мрежно место = | карта = Драгоманце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Драгоманце''' (или '''Драгоманци''') — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Потекло на името == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 140.jpg|мини|300п|лево|Поглед на маалото Село]] Се верува дека името на селото потекнува од основачот на селото, кој бил старешина на група на работници или „драгоман“.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == Населбата се наоѓа во областа [[Козјачија]], речиси во самиот средиштен дел на територијата на [[Општина Старо Нагоричане]], недалеку од левата страна на реката [[Пчиња]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко |title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=17 април 2017|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=111}}</ref> Селото е ридско, чии маала се издигаат на надморска височина од 360 до 560 метри. Од градот [[Куманово]] селото е оддалечено 25 километри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Регионален пат 2244|регионалниот пат 2244]]. Драгоманце се наоѓа на допирот на пониското земјиште околу реката [[Пчиња]] на запад и ридското земјиште на исток. Така, неговите жители имаат услови за земјоделство и сточарство. Водата за пиење се добивала од послабите извори Пештер, Селиште, Голем и Мал Кладенец, како и од бунари.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=92-94|date=1974|location=Скопје}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Топла Падина, Бара, Батина Глава, Мрамор, Криви Дол, Уши, Гарван Камен, Језеро, Гладница и други.<ref name=":0" /> Куќите на селото се наоѓаат во две споредни долини во насока североисток-југозапад. Тоа се долините на [[Драгомански Дол|Драгоманскиот Поток]] и долината на Степанска Река, двете леви притоки на Пчиња. Во првата долина се наоѓа поголемото маало Село, додека второто маало е Гладница. Во маалото Гладница се наоѓа осумгодишното основно училиште, заедно со интернат за учениците од другите села.<ref name=":0" /> == Историја == Подрачјето на селото е населено уште од [[Римска Македонија|римско време]], за што сведочи наоѓалиштето [[Селиште (Драгоманце)|Селиште]] на 500 метри северно од него.<ref name="АрхеоКарта" /> Драгоманце во денешен облик не е многу стара населба, основано е на почетокот на {{римски|19}} век. Како негов основач се споменува некој човек со своите три сина, кои се доселиле од Поповац, од околината на [[Параќин]], [[Србија]].<ref name=":0" /> Куќите на првите жители биле во денешното маало Гладница, во месноста Селиште. Меѓутоа, таму поминувал патот Куманово-Горна Пчиња, поради што трпеле постојани зулуми од минувачите. Поради тоа, селаните почнале да се преместуваат во соседната, но позатскриена долина, кај денешното маало Село. Околу 1900 година, некои од жителите повторно се вратиле во маалото Гладница.<ref name=":0" /> Драгоманце во минатото имало четири анови, бидејќи таму се спојувале два патни правци, едниот Куманово-Горна Пчиња, а другиот Врање-Нагоричане-Овче Поле.<ref name=":0" /> Во селото постои [[Црква „Св. Јован“ - Драгоманце|црквата „Св. Јован“]], којашто е мошне стара, но во урнатини и не се знае од кој период потекнува.<ref name="енциклопедија" /> Таа припаѓала на старите мештани кои живееле тука пред денешното село. Пред крајот на турската власт, селаните одлучиле кај црквиштето да го слават [[Митровден]]. Селските гробишта се наоѓаат кај црквиштето.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот е мал и зафаќа површина од 4,5&nbsp;км². На него обработливото земјиште зафаќа површина од 261 [[хектар]], на пасиштата отпаѓаат 193 хектари, а на шумите само 7,6 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото во основа има полјоделска функција. Во селото има продавница и ветеринарна станица.<ref name="енциклопедија" /> До 1963 година, жителите на Драгоманце најмногу живееле од одгледувањето жито и чувањето овци. Откако бил изграден каналот за наводнување, поголемиот дел од жителите се префрлиле на одгледување зеленчук. Најмногу се произведувало пиперки, зелка и кромид.<ref name=":0" /> Во минатото во селото постоел производствен погон на фабриката „ЧИК“ од Куманово,<ref name="енциклопедија" /> кој денес е пренаменет во погон на фабриката „Бонум“. Погонот има капацитет за преработка на 6.000 тони зеленчук, а располага со 5.000 метри квадратни платоа и 5 хектари земјиште.<ref name="вечер">{{наведени вести|url=http://vecer.mk/makedonija/nov-pogon-na-bonum-vo-dragomance|title=Нов погон на "Бонум" во Драгоманце|last=Б.|first=И.|date=9 септември 2005|work=[[Вечер (дневен весник)|Вечер]]|publisher=Вечер Прес|language=македонски|accessdate=17 април 2017|location=Скопје}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <gallery mode=packed heights=160px caption="Погон на Бонум во селото Драгоманце"> Податотека:Викиекспедиција Козјачија 010.jpg| Податотека:Викиекспедиција Козјачија 011.jpg| Податотека:Викиекспедиција Козјачија 012.jpg| </gallery> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|203 |1953|213 |1961|238 |1971|226 |1981|182 |1991|165 |1994|148 |2002|133 |2021|124 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Драгоманце имало 295 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 216.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Драгоманце имало 240 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 128-129.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 150 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Драгоманце е мала населба, којашто во 1961 година броела 238 жители, а во 1994 година 148 жители, од кои 115 [[Македонци]] и 31 [[Срби]]н.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Драгоманце имало 133 жители, од кои 124 [[Македонци]] и 9 [[Срби]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=18 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 124 жители, од кои 101 [[Македонци|Македонец]], 9 [[Македонски Срби|Срби]] и 14 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|295|240|203|213|238|226|182|165|148|133|124}} === Родови === Драгоманце е македонско село, но имало и ромски родови. Сите родови се доселени. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1970 година, родови во селото се:<ref name=":0" /> * '''Македонски родови:''' ''Попиќевци'' (15 к.), ''Брзаци'' (5 к.), ''Бегови'' (4 к.) и ''Мацанци'' (4 к.). Како се тврди сите потекнуваат од истиот предок доселен од Поповац. Сите слават Свети Никола. Еден постар селанец го памти следниот родослов: Стојан (80 години во 1970 г.)-Спиридон-Ристо-Ѓорѓе, се доселил неговиот татко. * '''Ромски родови:''' ''Ѓорговци'' (6 к.), првин живееле во соседното село [[Врачевце]], а подоцна се преселиле во маалото Гладница. Слават Свети Никола. Веќе не говорат ромски. === Иселеништво === Од Драгоманце има и постари и понови иселеници. Постарите се сретнуваат во кумановските села: [[Стрновац]] (''Биризовчани'', 17 к.), [[Пузајка]] (''Дршљанци'', 7 к.; ''Киринци'', 5 к. и ''Гривинци'', 1 к.) и [[Врачевце]] (''Стошинци'', 2 к.).<ref name=":0" /> Новите иселеници главно се иселувале во градовите [[Куманово]] и [[Скопје]].<ref name=":0" /> == Општествени установи == * [[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Драгоманце|ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“]] — деветгодишно основно училиште * Ученички дом „Христијан Тодоровски - Карпош“ <gallery mode=packed heights=200px> Податотека:Викиекспедиција Козјачија 147.jpg|Поглед на основното училиште Податотека:Викиекспедиција Козјачија 004.jpg|Биста на народниот херој [[Христијан Тодоровски - Карпош]] кај училиштето Податотека:Викиекспедиција Козјачија 150.jpg|Ученичкиот дом во селото </gallery> == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Драгоманце било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1965 било во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Жегљане, во која покрај селото Драгоманце се наоѓале и селата Враготурце, Врачевце, Жегљане, Карловце, Коинце, Кокино, Малотино, М’гленце, Пелинце, Пузајка и Степанце. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Драгоманце, во која влегувале селата Драгоманце, Добрача, Коинце, Пузајка и Стрновац. === Избирачко место === Селото е опфатено во избирачкото место бр. 1180 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште. Во ова избирачко место се опфатени и селата [[Врачевце]] и [[Пузајка]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|209}}</ref> * [[Гарвани Камен (Драгоманце)|Гарвани Камен]] — некропола од средниот век; * [[Гладница (Драгоманце)|Гладница]] — некропола од доцноантичко време; и * [[Селиште (Драгоманце)|Селиште]] — населба од римско време. ;Цркви<ref name="енциклопедија" /> * [[Црква „Св. Јован“ - Драгоманце|Црква „Св. Јован“]] — стара црква во урнатини, не се знае периодот на градба ;Споменици * Биста на народниот херој [[Христијан Тодоровски - Карпош]] кај училиштето ;Реки * [[Драгомански Дол]] (познат и како '''Блатнички''') — мала река низ селото. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Митровден]] — општа селска слава; и * [[Спасовден]] — постара селска слава. == Личности == ;Родени во или по потекло од Драгоманце * [[Дана Јакимовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] <!--== Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Викиекспедиција Козјачија 146.jpg|Поглед на дел од селото Податотека:Викиекспедиција Козјачија 149.jpg|Поглед кон маалото Село Податотека:Викиекспедиција Козјачија 141.jpg|Поглед на селото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] * [[Драгоманци]] — истоимено село во Воденско, Егејска Македонија == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Dragomance}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Драгоманце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] anu4ryc26gkstta1c76kthyuqykwgwu 0 11890 5629040 5628641 2026-09-15T19:03:58Z Ehrlich91 24281 5629040 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Општина Старо Нагоричане|селото во Општина Липково со старо име Ругинце|Руница}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Руѓинце | име2 = Ругинце | слика = Воздушен поглед на Руѓинце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Руѓинце | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Средорек (област)|Средорек]] | население = 35 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 550-680 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=8 | lat_sec=51 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=58 | lon_sec=30 | слава = | мрежно место = | карта = Руѓинце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Руѓинце''' (познато и како '''Ругинце''') — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Средорек (област)|Средорек]], во околината на градот [[Куманово]]. == Потекло и значење на името == Името на селото прв пат е споменато како Ругинци во документи од {{римски|14}} век (1354 г.). Под слични варијанти се сретнува и во годините потоа. Доаѓа од старословенскиот збор „руга“ со значење плата на кој е додаден суфиксот -инци. Како второ значење се споменува личното име Руга.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|153-154}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Воздушен поглед на Руѓинце 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на Горното Маало]] Селото се наоѓа во крајниот југоисточен дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], непосредно до патот Куманово-Крива Паланка. Атарот се наоѓа на десната страна на [[Крива Река]] и истиот се допира со подрачјето на општините [[Општина Кратово|Кратово]] и [[Општина Куманово|Куманово]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=15 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=262}}</ref> Селото е ридско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 550 до 680 метри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], од кој се двојат земјени патишта до селските маала. Низ источниот дел на атарот, покрај неколку маала минува потокот Ругински Дол. == Историја == Подрачјето на селото е населено уште од [[железно време|железното време]], за што сведочи наоѓалиштето [[Веља Страна (Руѓинце)|Веља Страна]].<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|209}}</ref> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 17,5&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 1.142 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 291 хектар, а на пасиштата 256 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|612 |1953|712 |1961|692 |1971|550 |1981|308 |1991|137 |1994|124 |2002|75 |2021|35 }} Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Руѓинце имало 520 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Руѓинце се иселил значителен број од населението и тоа преминало од средно во мало село, населено со македонско население. Во 1961 година, селото имало 692 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 124 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Руѓинце имало 75 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 35 жители, од кои 30 [[Македонци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|—|520|612|712|692|550|308|137|124|75|35}} === Родови === Руѓинце е македонско село. Според истражувањата од 1971 година, родови во селото се: * '''Староседелци:''' ''Нешинци (6 к.), Ивковци (6 к.) и Павловци (6 к.)'' * '''Доселеници:''' ''Паланчанци (6 к.)'' доселени се од селото [[Радибуш]] кај [[Крива Паланка]]; ''Брештанци (6 к.)'' доселени се од селото [[Брешко]]; ''Калинци (5 к.)'' доселени се од селото [[Димонце]]; ''Чичарејци (1 к.)'' доселени се од селото [[Куклица]] кај [[Кратово]]; ''Анѓеловци (3 к.)'' доселени се од селото [[Орах]]; ''Николовци (4 к.)'' доселени се од некое околно село, [[Козјачија|козјачко]]; ''Додаци (6 к.), Мишаци (6 к.), Партурци (4 к.), Јовановци (2 к.), Милошовци (11 к.), Шолевци (1 к.), Мечкарци (2 к.) и Газдевци (5 к.)'' доселени се, но не знаат од каде; ''Арсевци (3 к.)'' они се [[Роми|православни Роми]].<ref>{{Наведена книга|title=Кумановска Област|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Универзитетска Печатница|year=1974|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> Доселени се од селото [[Коњух]]. === Иселеништво === После [[Втора светска војна|Втората светска војна]] многу население се иселиле во разни градови од бивша Југославија. Постари и понови иселеници имало и во [[Макреш (Кумановско)|Макреш]] (''Младенови''), ''Анѓеловци'' се иселиле некаде во [[Србија]]. А исчезнале и ''Глогинци''. == Општествени установи == [[Податотека:Поранешно училиште во Руѓинце.jpg|мини|300п|десно|Поранешното основно училиште]] * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Руѓинце било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои биле малку изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната [[Општина Клечевце]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1962 било во некогашната општина Клечевце, а по распуштањето на Општина Клечевце во 1962 година било дел од Општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облавце, во која покрај селото Руѓинце се наоѓале и селата Војник, Дренок, Канарево, Макреш, Облавце, Орах и Стрезовце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Орах, во која влегувале селата Орах и Руѓинце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1153 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 22.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на главната селска црква „Св. Петка“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|221}}</ref> * [[Веља Страна (Руѓинце)|Веља Страна]] — населба од железно време; * [[Градиште (Руѓинце)|Градиште]] — утврдена населба од доцноантичко време; * [[Големо Рамниште (Руѓинце)|Големо Рамниште]] — населба од средниот век; и * [[Медведица (Руѓинце)|Медведица]] — населба од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Руѓинце|Црква „Св. Петка“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Петковден]] — селска слава; * [[Ѓурѓовден]] — селска слава; и * [[Духовден]] — селска слава. <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Руѓинце == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="170п" caption="Месност Макаревац"> Податотека:Макаревац кај Руѓинце 2.jpg|Камен крст на местото Макаревац Податотека:Макаревац кај Руѓинце 3.jpg|Поглед на местото Податотека:Макаревац кај Руѓинце.jpg|Поглед на местото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Средорек (област)|Средорек]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ruǵince}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Руѓинце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] fld8jor0okxubkzlf9hgilkbuexdi52 5629045 5629040 2026-09-15T19:49:24Z Ehrlich91 24281 5629045 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|село во Општина Старо Нагоричане|селото во Општина Липково со старо име Ругинце|Руница}} {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Руѓинце | име2 = Ругинце | слика = Воздушен поглед на Руѓинце.jpg | големина на слика = 300п | опис = Воздушен поглед на селото Руѓинце | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Средорек (област)|Средорек]] | население = 35 | година = 2021 | поштенски број = 1314 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 550-680 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=8 | lat_sec=51 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=58 | lon_sec=30 | слава = | мрежно место = | карта = Руѓинце во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Руѓинце''' (познато и како '''Ругинце''') — село во [[Општина Старо Нагоричане]], во областа [[Средорек (област)|Средорек]], во околината на градот [[Куманово]]. == Потекло и значење на името == Името на селото прв пат е споменато како Ругинци во документи од {{римски|14}} век (1354 г.). Под слични варијанти се сретнува и во годините потоа. Доаѓа од старословенскиот збор „руга“ со значење плата на кој е додаден суфиксот -инци. Како второ значење се споменува личното име Руга.<ref name="Речник-Иванова">{{Речник-Иванова|153-154}}</ref> == Географија и местоположба == [[Податотека:Воздушен поглед на Руѓинце 2.jpg|мини|300п|лево|Воздушен поглед на Горното Маало]] Селото се наоѓа во крајниот југоисточен дел на подрачјето на [[Општина Старо Нагоричане]], непосредно до патот Куманово-Крива Паланка. Атарот се наоѓа на десната страна на [[Крива Река]] и истиот се допира со подрачјето на општините [[Општина Кратово|Кратово]] и [[Општина Куманово|Куманово]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title= Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=15 септември 2026|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=262}}</ref> Селото е ридско, чии куќи се издигаат на надморска височина од 550 до 680 метри.<ref name="енциклопедија" /> Низ селото поминува [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]], од кој се двојат земјени патишта до селските маала. Руѓинце се наоѓа лево и десно од патот Куманово-Крива Паланка. Лево од патот се наоѓа Горно Руѓинце, додека десно од патот е Долно Руѓинце. Околни села се [[Орах]], [[Страцин]], [[Пендак]] и [[Бељаковце]]. Водата за пиење доаѓала од бунари и извори. Некои извори се нарекуваат Ѓумче, Павлески Кладенец и Газдевски Кладенец.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=137-140|date=1974|location=Скопје}}</ref> Месностите во атарот ги носат следниве имиња: Котлина, Руселије, Крс, Веља Страна, Медведица, Ечмиште, Лај Забел, Бојчина Падина, Свирчево, Вучки Дол, Дрзава, Кашла, Чуке, Градиште, Мало Свирчало, Баљевац, Дедевац, Брајковац, Голиќ, Калуѓерица, Бундева Страна, Рашњи Рид, Остра Чука, Долно и Горно Камено Поле, Говедарска Чука, Кремен, Макаревац, Скрт, Анѓеловска Чука и Нешинска Чука.<ref name=":0" /> Селото е поделено на Горно и Долно Руѓинце. Во првиот дел има четири маала (Мишачко, Јовановско, Дедаци и Парутци), додека во вториот дел има тринаесет маала (Николевци, Милошевци, Паланчани, Брештанци, Калинци, Чичарејци, Шолевци, Мечкарци, Нешинци, Газдевци, Ивковци, Анѓеловци и Павловци).<ref name=":0" /> Низ источниот дел на атарот, покрај неколку маала минува потокот Ругински Дол. == Историја == Подрачјето на селото е населено уште од [[железно време|железното време]], за што сведочи наоѓалиштето [[Веља Страна (Руѓинце)|Веља Страна]].<ref name="АрхеоКарта"/> На месноста Медведица, што е на самата атарска граница со соседното [[Орах]], има остатоци од стара населба. Таму мештаните ископувале големи земјени ќупови. Покрај Медведица се наоѓа и Градиште, а истоимен локалитет има и кон соседното [[Бељаковце]], но нема старини.<ref name=":0" /> Во атарот на селото влегува и месноста Грамада, кое било старо селиште. Кај селиштето се наоѓа селската [[Црква „Св. Петка“ - Руѓинце|црква „Св. Петка“]], која била срушена во отоманскиот период, па била обновена во 1921 година. Таму се наоѓаат и селските гробишта.<ref name=":0" /> Во минатото, името Руѓинце го носеле две кумановски села, па затоа биле познати како '''Каурско Руѓинце''' со христијански Македонци и '''Турско Руѓинце''' со муслимански Албанци. Некои наведуваат дека Каурско Руѓинце го основале христијаните од Турско Руѓинце.<ref name=":0" /> Денес, селото Турско Руѓинце го носи името [[Руница]]. Постои предание дека некогаш селото имало седум домаќинства и дека тие работеле на [[чифлиг]]от на некој бег. Тие домаќинства биле Нешинци, Павлевци, Тасковци, Шаиновци, Чепишовци и Трајковци. Денес, постојат само Нешинци и Ивковци. Веројатно кон крајот на {{римски|19}} век, беговската земја била продадена, па на купената земја се доселувале и предците на другите денешни родови.<ref name=":0" /> Мештаните имаат три селски слави, при што Петковден е црковна слава, додека Ѓурѓовден и Духовден се селски слави.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот на селото зафаќа простор од 17,5&nbsp;км². На него преовладуваат шумите на површина од 1.142 [[хектар]]и, на обработливите површини отпаѓаат 291 хектар, а на пасиштата 256 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделско-шумарска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|612 |1953|712 |1961|692 |1971|550 |1981|308 |1991|137 |1994|124 |2002|75 |2021|35 }} Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во 1905 година во Руѓинце имало 520 [[Македонци]], под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp. 126-127.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_36_40-42_KRIVA_PALANKA_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Од Руѓинце се иселил значителен број од населението и тоа преминало од средно во мало село, населено со македонско население. Во 1961 година, селото имало 692 жители, додека во 1994 година бројот се намалил на 124 жители.<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од 2002 година, во селото Руѓинце имало 75 жители, сите [[Македонци]].<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 35 жители, од кои 30 [[Македонци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]] и 4 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|—|520|612|712|692|550|308|137|124|75|35}} === Родови === Руѓинце е македонско село. Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] од 1971 година, родови во селото:<ref name=":0" /> * '''Горно Руѓинце:''' ''Додаци'' (6 к.), ''Мишаци'' (6 к.), ''Партуци'' (4 к.) и ''Јовановци'' (2 к.). Мишаци дошле од соседното [[Пендак]], додека останатите родови исто дошле од негде, но не знаат. Во маалото на Јовановци во отоманскиот период биле сместени турските бегови. Во Горно Руѓинце има и православни Роми: ''Арсевски'' (3 к.), кои дошле од селото [[Коњух]] по продажбата на беговската земја. * '''Долно Руѓинце:''' **'''Староседелци:''' ''Нешинци'' (6 к.), ''Ивковци'' (6 к.) и ''Павловци'' (6 к.). * '''Доселеници:''' ''Паланчанци'' (6 к.), доселени се од селото [[Радибуш]] кај [[Крива Паланка]]; ''Брештанци'' (6 к.), доселени се од селото [[Брешко]]; ''Калинци'' (5 к.), доселени се од селото [[Димонце]]; ''Чичарејци'' (1 к.), доселени се од селото [[Куклица]] кај [[Кратово]]; ''Анѓеловци'' (3 к.), доселени се од селото [[Орах]]; ''Николовци'' (4 к.), доселени се од некое околно село, [[Козјачија|козјачко]]; ''Милошовци'' (11 к.), ''Шолевци'' (1 к.), ''Мечкарци'' (2 к.) и ''Газдевци'' (5 к.), доселени се, но не знаат од каде. === Иселеништво === После [[Втора светска војна|Втората светска војна]] многу население се иселиле во разни градови од бивша Југославија.<ref name=":0" /> Постари и понови иселеници имало и во [[Макреш (Кумановско)|Макреш]] (''Младенови'', 1 к.), ''Анѓеловци'' се иселиле некаде во [[Србија]]. А исчезнале и ''Глогинци''.<ref name=":0" /> == Општествени установи == [[Податотека:Поранешно училиште во Руѓинце.jpg|мини|300п|десно|Поранешното основно училиште]] * Поранешно основно училиште == Самоуправа и политика == На крајот од XIX век, Руѓинце било село во [[Кумановска Каза|Кумановската Каза]] на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои биле малку изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било во рамките на некогашната [[Општина Клечевце]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Куманово, додека во периодот 1955-1962 било во некогашната општина Клечевце, а по распуштањето на Општина Клечевце во 1962 година било дел од Општина Старо Нагоричане. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната општина Облавце, во која покрај селото Руѓинце се наоѓале и селата Војник, Дренок, Канарево, Макреш, Облавце, Орах и Стрезовце. Во периодот 1950-1952, селото било дел од некогашната општина Орах, во која влегувале селата Орах и Руѓинце. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1153 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во просториите на основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 22.jpg|мини|300п|десно|Воздушен поглед на главната селска црква „Св. Петка“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|221}}</ref> * [[Веља Страна (Руѓинце)|Веља Страна]] — населба од железно време; * [[Градиште (Руѓинце)|Градиште]] — утврдена населба од доцноантичко време; * [[Големо Рамниште (Руѓинце)|Големо Рамниште]] — населба од средниот век; и * [[Медведица (Руѓинце)|Медведица]] — населба од средниот век. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Руѓинце|Црква „Св. Петка“]] — главна селска црква. == Редовни настани == ;Слави<ref name=":0" /> * [[Петковден]] — селска слава; * [[Ѓурѓовден]] — селска слава; и * [[Духовден]] — селска слава. <!--== Личности == ;Родени во или по потекло од Руѓинце == Култура и спорт ==--> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="170п" caption="Месност Макаревац"> Податотека:Макаревац кај Руѓинце 2.jpg|Камен крст на местото Макаревац Податотека:Макаревац кај Руѓинце 3.jpg|Поглед на местото Податотека:Макаревац кај Руѓинце.jpg|Поглед на местото </gallery> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Средорек (област)|Средорек]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ruǵince}} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Руѓинце| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] jmt4qfu9wofmpzorz60qhdnr1rvotvi 0 11891 5629058 5617758 2026-09-15T20:20:27Z Ehrlich91 24281 5629058 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Старо Нагоричане | име2 = Старо Нагоричино | слика = Staro-Nagorichane-MKD.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото Старо Нагоричане | регион = {{грб|Североисточен Регион}} | општина = {{општинскигрб|Општина Старо Нагоричане}} | област = [[Козјачија]] | население = 493 | година = 2002 | поштенски број = 1303 | повикувачки број = 031 | надморска височина = 480-540 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=11 | lat_sec=53 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=49 | lon_sec=42 | слава = | мрежно место = | карта = Старо Нагоричане во Општина Старо Нагоричане.svg }} '''Старо Нагоричане''' (изворно: '''Старо Нагоричино''') — село и административно седиште на [[Општина Старо Нагоричане|истоимената општина]], во областа [[Козјачија]], во околината на градот [[Куманово]]. == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 067.jpg|мини|300п|лево|Панорамски поглед на селото Старо Нагоричане]] Населбата се наоѓа во областа [[Козјачија]], во југозападниот дел на територијата на [[Општина Старо Нагоричане|истоимената општина]], од десната страна на реката [[Пчиња]], недалеку од регионалниот пат [[Куманово]]-[[Крива Паланка]]. Селото е ридско, сместено на надморска височина од 480 до 540 метри.<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=22 мај 2017 |year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|language=македонски|page=285}}</ref> Од градот [[Куманово]] селото е оддалечено 14 километри.<ref name="енциклопедија" /> Селото е големо и се состои од повеќе растурени маала, оддалечени од 500 до 2.000 метри.<ref name="Јован Трифуноски">{{наведена книга|last= Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|title=Кумановска област|accessdate=9 мај 2017|year=1974|location=Скопје}}</ref> Во Старо Нагоричане постои главен дел на селото, наречен Село, како и 13 издвоени маала. Помеѓу нив се: Костинско, Стојилковско, Клисинско, Ванцинско, Пешковско, Богдановско, Попчевско, Пиленац, Крашутинско, Качаровско, Милојско, Сланинци и Бела Грамада. Во најголем дел, во маалата живеат роднински поврзани домаќинства.<ref name="Јован Трифуноски" /> == Историја == Во {{римски|19}} век, Старо Нагоричане било [[христијани|христијанско]] село во рамките на Кумановската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. == Стопанство == Атарот зафаќа површина од 14,9&nbsp;км². На него обработливото земјиште зафаќа површина од 976 [[хектар]]и, на пасиштата отпаѓаат 258 хектари, а на шумите 111 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Во основа, селото има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1469 |1953|1526 |1961|1528 |1971|1271 |1981|1008 |1991|724 |1994|638 |2002|555 |2021|493 }} Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Старо Нагоричане имало 1.150 жители.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 216.]</ref> По податоците на секретарот на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]], [[Димитар Мишев]] („[[La Macédoine et sa Population Chrétienne]]“) во [[1905]] година во Старо Нагоричане имало 1.360 жители.<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, р. 128-129.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 1.250 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во [[1948]] година селото броело 1.469 жители, додека во [[1971]] година живееле 1.271 жител. Во [[1961]] година, селото било големо и имало 1.528 жители, од кои 1.382 биле [[Срби]], а 141 жител [[Македонци]]. Во [[1994]] година, селото преминало во средно по големина и имало 638 жители, од кои 540 биле [[Срби]], 90 [[Македонци]] и 2 [[Роми]].<ref name="енциклопедија" /> Според пописот од [[2002]] година, во селото Старо Нагоричане имало 555 жители, од кои 452 [[Срби]], 100 [[Македонци]], 1 [[Роми|Ром]] и 2 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=26 март 2017}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 493 жители, од кои 169 [[Македонци]], 3 [[Македонски Албанци|Албанци]], 302 [[Македонски Срби|Срби]], 1 останат и 18 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> {{Пописи|1.150|1.360|1.469|1.526|1.528|1.271|1.008|724|638|555|493}} === Родови === Во главниот дел на селото, наречено Село припаѓаат следниве родови: Јовчинци (11 к.), слават Свети Никола; Павковци (11 к.), слават Свети Никола; Поповци (6 к.), слават Свети Јован; Шантировци (6 к.), слават Свети Никола; Дунци (6.к), слават Свети Никола; Татарци (6 к.), слават Свети Никола; Чипчевци (6 к.), слават Свети Архангел; Медресци (5 к.), слават Света Петка; Ѓоргови (4 к.), слават Свети Јован; Бузини (3 к.), слават Света Петка; Вуци (3 к.), слават Свети Никола и Генајевци (1 к.), слават Света Петка.<ref name="Јован Трифуноски" /> Во Стојилковско Маало се наоѓа родот Стојилковци (13 к.), слават Света Петка. Во Клисинско Маало се наоѓа родот Клисинци (6 к.), слават Света Петка. Во Ванцинско Маало се наоѓа родот Ванцинци (11 к.), слават Света Петка. Во Пешковско Маало се наоѓа родот Пешковци (6 к.), слават Света Петка. Во Богдановско Маало се наоѓа родот Богдановци (13 к.), слават Свети Никола. Во Попчевско Маало се наоѓаат два рода: Попчевци (14 к.) и Врањци (6 к.), слават Свети Никола. Во маалото Пиленац се наоѓа родот Пиленац (20 к.), слават Света Петка. Во Крашутинско Маало се наоѓа родот Крашутинци (6 к.), слават Свети Никола. Во Качаровско Маало се наоѓа родот Качаровци (5 к.), слават Свети Никола. Во Милојско Маало се наоѓа родот Милојци (6 к.), слават Свети Никола. Во маалото Сланинци се наоѓа родот Сланинци (2 к.), слават Свети Архангел.<ref name="Јован Трифуноски" /> === Иселеништво === Од Старо Нагоричане има многу порани и понови иселеници. Иселеници од прво време се наоѓаат во селата: Стрновац, Лопате, Војник, Клечевце и Облавце. Поновите иселувања се по завршувањето на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], кога селаните се иселувале во градовите [[Куманово]], [[Скопје]] и [[Белград]].<ref name="Јован Трифуноски" /> == Општествени установи == * [[ОУ „Светозар Марковиќ“ - Старо Нагоричане]] — средишно основно училиште * Пошта ([[Поштенски броеви во Македонија|1303]]) * Амбуланта * Полициска станица * Ветеринарна станица <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Викиекспедиција Козјачија 066.jpg|Поглед на средишното основно училиште „Светозар Марковиќ“ Податотека:Викиекспедиција Козјачија 182.jpg|Поглед на поштата Податотека:Викиекспедиција Козјачија 064.jpg|Полициската станица во селото </gallery> == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Старо Нагоричане]], една од малкуте општини кои не биле изменети со новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Во периодот од 1996-2004 година, селото било седиште на некогашната Општина Старо Нагоричане. Во периодот 1950-1952, селото било седиште на некогашната општина Старо Нагоричане, во која селото Старо Нагоричане било единствено село. Во периодот 1952-1955, селото било седиште на тогашната општина Старо Нагоричане, во која покрај селото Старо Нагоричане се наоѓале и селата Алгуња, Никуљане и Челопек. Во периодот 1955-1965, селото се наоѓало во некогашната општина Старо Нагоричане. Во периодот 1965-1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата Општина Куманово. == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 051.jpg|мини|300п|десно|Средновековната црква „Св. Ѓорѓи“ во средиштето на селото]] ;Цркви * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Старо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — средновековен православен христијански храм, изграден во периодот од XI до XIV век <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во Старо Нагоричане * [[Петко Илиев]] (познат и како Муса и Нагорички) — војвода == Култура и спорт == ;Музеи * [[Етјен Пат (музеј)|Етјен Пат]] — музеј за [[карпеста уметност]];<ref>[http://denesen.mk/web/?p=349596 ''Музеј за карпеста уметност на Македонија во Старо Нагоричане'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Галерија == ;Историски фотографии <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Staro Nagoričane Češma 1906.jpg|Старата селска чешма Податотека:Staro Nagoričanci.jpg|Жители од Старо Нагоричане пред споменикот на војводата [[Петко Муса]] во 1920-те години. Споменикот бил миниран од страна на бугарскиот окупатор во Втората светска војна </gallery> <gallery mode=packed heights=160px> Податотека:Крст кај Драгоманце.jpg|Крст кај селото Податотека:Крст кај Драгоманце 2.jpg|Крст кај селото Податотека:Гробишта кај Драгоманце.jpg|Гробишта Податотека:Трпезарија кај Драгоманце.jpg|Трпезарија кај гробиштата Податотека:Трпезарија кај Драгоманце 2.jpg|Внатрешноста на трпезаријата Податотека:Викиекспедиција Козјачија 176.jpg|Уреденото сретсело Податотека:Викиекспедиција Козјачија 179.jpg|Објект на Кумановско-осоговската епархија близу црквата </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Козјачија]] * [[Општина Старо Нагоричане]] * [[Куманово]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Staro Nagoričane}} * [http://www.stn.gov.mk/ Портал на Општина Старо Нагоричане] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140313062603/http://www.stn.gov.mk/ |date=2014-03-13 }} {{Општина Старо Нагоричане}} [[Категорија:Старо Нагоричане| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кумановски села]] [[Категорија:Села во Општина Старо Нагоричане]] bhmu5wfzb53h7pnt8ul6ujr73fr7cya 0 12495 5629222 5613088 2026-09-16T11:57:19Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629222 wikitext text/x-wiki {{Infobox mineral | name = Кварц | category = силикатен минерал | boxwidth = 24 | boxbgcolor = | image = Quartz, Tibet.jpg | caption = Кристален грозд на кварц од [[Тибет]] | formula = [[силициум диоксид]], SiO₂ | molweight = | strunz = 04.DA.05 | dana = 75.01.03.01 | symmetry = тристрана 32 | unit cell = a = 4,9133 [[ангстрем|Å]], c = 5,4053 Å; Z=3 | color = од безбоен до разни бои заклучно со црна | habit = 6-страна призма што завршува во 6-страна пирамида (обично), друзеста, фина гранулација до микрокристална, масивен | system = α-quartz: [[триаголник|тристрана]] трапезоидна класа3 2; β-кварц: [[Шестоаголен кристален систем|шестоаголен]] 622<ref name=Deer>Deer, W. A., R. A. Howie and J. Zussman, ''An Introduction to the Rock Forming Minerals'', Logman, 1966, стр. 340–355 ISBN 0-582-44210-9</ref> | lattice = [[шестоаголен кристален систем|шестоаголно]] | twinning = обична Дофенова законитост, бразилска законитост, јапонска законитост | cleavage = {0110} незабележително | fracture = [[школкест прелом|школкест]] | tenacity = кршлив | mohs = 7 – помалку во примесните видови (определбен минерал) | luster = стаклест – восочест до матен кај крупни примероци | refractive = n_ω = 1,543–1,545 <br />n_ε = 1,552–1,554 | opticalprop = еднооскен (+) | birefringence = +0,009 (B-G интервал) | pleochroism = нема | streak = бел | gravity = 2,65; промелива 2,59–2,63 кај примесните видови | density = | melt = 1670&nbsp;°C (β [[тридимит]]) 1713&nbsp;°C (β [[кристобалит]])<ref name=Deer/> | fusibility = | diagnostic = | solubility = нерастворлив при стандардни услови; 1&nbsp;[[делови на милион|днм]]_маса при 400&nbsp;°C и 500 lb/in² to 2600&nbsp;днм_маса при 500&nbsp;°C and 1500 105,5 кг/см² (10,34 [[Паскал (единица)|МПа]])<ref name=Deer/> | diaphaneity = проѕирен до речиси непроѕирен | other = [[пиезоелектричен ефект|пиезоелектричен]], може да биде [[триболуминисценција|триболуминисвентен]], хирален (затоа оптички активен, ако не рацемски) | references = <ref>[http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/quartz.pdf Минералошки прирачник - Кварц] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100401032832/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/quartz.pdf |date=2010-04-01 }} {{en}}</ref><ref>[http://www.mindat.org/min-3337.html Кварц] - Mindat {{en}}</ref><ref>[http://www.webmineral.com/data/Quartz.shtml Кварц] - Webmineral {{en}}</ref><ref>{{наведена книга|author=Hurlbut, Cornelius S.; Klein, Cornelis|year=1985|title=Manual of Mineralogy|edition=20|isbn=0-471-80580-7}}</ref> }} '''Кварц''' — тврд [[минерал]] составен од силициум [[Силициум диоксид|диоксид]]. Неговите [[атом]]и се поврзани во постојана рамка од силициумо-кислородни тетраедри од SiO₄, при што секој атом на кислород е поделен помеѓу две тетраедри, давајќи ја вкупната [[хемиска формула]] на SiO₂. Затоа, кварцот е класифициран структурно како [[Силикатни минерали|рамковен силикатен минерал]], а композициски како [[оксиден минерал]]. Кварцот е втор најчест минерал или [[минерална група]] во [[литосфера]]та на Земјата, со околу 12% по маса. Кварцот постои во две форми, нормален α-кварц и високотемпературен β-кварц, кои се [[Хиралност|хирални]]. Преобразбата од α-кварц во β-кварц се одвива нагло на {{Convert|573|C|K F}} . Бидејќи преобразбата е придружена со значителна промена на волуменот, таа лесно може да предизвика микрофрактурирање на керамиката или карпите кои минуваат низ овој температурен праг. Постојат многу различни видови кварц, од кои неколку се класифицирани како [[Скапоцен камен|скапоцени камења]]. Уште од антиката, видовите кварц се најчесто употребувани минерали во изработката на [[накит]] и резби од тврд камен, особено во Европа и Азија. Кварцот е [[минерал]] кој ја дефинира вредноста 7 на [[Мосова скала|Мосовата скала на тврдост]], квалитативен метод на гребење за одредување на тврдоста на материјалот. == Етимологија == Зборот ''кварц'' е изведен од [[Германски јазик|германскиот]] збор {{Јаз|de|Quarz}},<ref name="Merriam">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/quartz|title=Quartz|work=Merriam-Webster.com Dictionary|accessdate=9 January 2024}}</ref> кој имал ист облик во првата половина на 14 век во [[Средногорногермански јазик|средногорногерманскиот јазик]] и во источносредногерманскиот јазик <ref>[https://www.dwds.de/wb/Quarz Digitales Wörterbuch der deutschen Sprache] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171201042329/https://www.dwds.de/wb/Quarz}} (in German)</ref> и кој потекнува од [[Дијалекти во полскиот јазик|полскиот дијалектски]] термин ''kwardy'', што одговара на [[Чешки јазик|чешкиот]] термин {{Јаз|cs|tvrdý}} („тврд“).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://en.oxforddictionaries.com/definition/quartz|title=Quartz &#124; Definition of quartz by Lexico|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201043652/https://en.oxforddictionaries.com/definition/quartz|archive-date=1 December 2017|accessdate=26 November 2017}}</ref> Сепак, некои извори го припишуваат потеклото на зборот на саксонскиот збор ''Querkluftertz'', што значи „руда со вкрстени вени“.<ref name="Tomkeieff">{{Наведено списание|last=Tomkeieff, S.I.|year=1942|title=On the origin of the name 'quartz'|url=http://www.minersoc.org/pages/Archive-MM/Volume_26/26-176-172.pdf|journal=Mineralogical Magazine|volume=26|issue=176|pages=172–178|bibcode=1942MinM...26..172T|doi=10.1180/minmag.1942.026.176.04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904013105/http://www.minersoc.org/pages/Archive-MM/Volume_26/26-176-172.pdf|archive-date=4 September 2015|access-date=12 August 2015}}</ref> [[Стара Грција|Старите Грци]] го нарекувале кварцот како {{Јаз|grc|κρύσταλλος}} ({{Трансл|grc|krustallos}}) што значи „[[кристал]]“, изведено од [[Старогрчки јазик|старогрчкиот збор]] {{Јаз|grc|κρύος}} ({{Трансл|grc|kruos}}) што значи „ледено студен“, бидејќи некои [[Филозофија|филозофи]] (вклучувајќи го и [[Теофраст]]) верувале дека минералот е форма на преладен [[мраз]] Денес терминот се користи како алтернативно име за проѕирен, грубо кристален кварц.<ref>{{Наведено списание|last=Morgado|first=Antonio|last2=Lozano|first2=José Antonio|last3=García Sanjuán|first3=Leonardo|last4=Triviño|first4=Miriam Luciañez|last5=Odriozola|first5=Carlos P.|last6=Irisarri|first6=Daniel Lamarca|last7=Flores|first7=Álvaro Fernández|date=December 2016|title=The allure of rock crystal in Copper Age southern Iberia: Technical skill and distinguished objects from Valencina de la Concepción (Seville, Spain)|journal=Quaternary International|volume=424|pages=232–249|bibcode=2016QuInt.424..232M|doi=10.1016/j.quaint.2015.08.004}}</ref><ref name="Nesse">{{Наведена книга|title=Introduction to mineralogy|url=https://archive.org/details/introductiontomi0000ness_m9a6|last=Nesse|first=William D.|date=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=9780195106916|location=New York}}</ref> {{Rp|205}} == Рани проучувања == Римскиот природонаучник [[Плиниј Постариот]] верувал дека кварцот е мраз, трајно замрзнат по долги временски периоди. Тој ја поткрепил оваа идеја велејќи дека кварцот се наоѓа во близина на [[Ледник|ледниците]] во [[Алпи]]те, но во топли клими. Оваа идеја опстојувала барем до 17 век.<ref>{{Наведено списание|last=Tutton|first=A.E.|year=1910|title=Rock crystal: its structure and uses|journal=RSA Journal|volume=59|page=1091|jstor=41339844}}</ref> Во 17 век, проучувањето на кварцот од страна на [[Николас Стено]] го отворило патот за современата [[кристалографија]]. Тој открил дека, без оглед на големината или обликот на кварцниот кристал, неговите долги призми секогаш се среќаваат под совршен агол од 60°, со што се воспоставил законот за постојаност на меѓуфазните агли. == Кристален хабитус и структура == {{multiple image|align=right|perrow=3|total_width=450|image1=Α-Quartz.svg|caption1=Кристална структура на α-кварц (црвените топчиња се кислород, сивите се силициум)|image2=Β-Quartz.svg|caption2=Кристална структура на β-кварц|image3=Alpha-quartz, P3 121 and P3 221.png|caption3=Хирален пар на α-кварц}} Кварцот може да се формира како два различни полиморфи во зависност од температурата и притисокот: ''α-кварц'' (исто така наречен ''низок кварц'' или ''нормален кварц'') и ''β-кварц'' (исто така наречен ''кварц-бета'' или ''висок кварц''). α-кварцот кристализира во [[Тригонален кристален систем|тригоналниот кристален систем]], додека β-кварцот има поголема симетрија и кристализира во [[Шестоаголен кристален систем|шестоаголниот кристален систем]]. Преминот од α-кварц во β-кварц се случува нагло на {{Convert|573|C|F K}} при амбиентален притисок; температурата на премин е поголема при повисоки притисоци. β-кварцот е нестабилен на собна температура; затоа, целиот кварц на собна температура е α-кварц без оглед на тоа како полиморф се формирал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mindat.org/min-7395.html|title=Quartz-beta|work=mindat.org|publisher=Hudson Institute of Mineralogy|accessdate=8 December 2025}}</ref> И двата полиморфа на кварцот можат да се појават во две различни просторни групи во зависност од хиралноста. Над температурата на премин, α-кварцот во P3121 (просторна група 152) станува β-кварц во P6422 (просторна група 181), а α-кварцот во P3221 (просторна група 154) станува β-кварц во P6222 (просторна група 180). Овие просторни групи се навистина хирални (секоја од нив припаѓа на 11-те енантиоморфни парови). И α-кварцот и β-кварцот се примери за хирални кристални структури составени од ахирални градежни блокови (тетраедри на SiO₄ во овој случај). Преобразбата помеѓу α- и β-кварц вклучува единствено релативно мало вртење на тетраедрите еден во однос на друг, без промена во начинот на кој тие се поврзани. {{R|Nesse}} <sup class="reference nowrap"><span title="Page: 201">: 201 </span></sup>Сепак, за време на овој премин има значителна промена на волуменот,<ref>{{Наведено списание|last=Johnson|first=Scott E.|last2=Song|first2=Won Joon|last3=Cook|first3=Alden C.|last4=Vel|first4=Senthil S.|last5=Gerbi|first5=Christopher C.|date=2021-01-01|title=The quartz α↔β phase transition: Does it drive damage and reaction in continental crust?|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=553|bibcode=2021E&PSL.55316622J|doi=10.1016/j.epsl.2020.116622|issn=0012-821X|doi-access=free}}</ref> и ова може да резултира со значително микропрелом кај керамиката за време на печењето,<ref>{{Наведено списание|last=Knapek|first=Michal|last2=Húlan|first2=Tomáš|last3=Minárik|first3=Peter|last4=Dobroň|first4=Patrik|last5=Štubňa|first5=Igor|last6=Stráská|first6=Jitka|last7=Chmelík|first7=František|date=January 2016|title=Study of microcracking in illite-based ceramics during firing|journal=Journal of the European Ceramic Society|volume=36|issue=1|pages=221–226|doi=10.1016/j.jeurceramsoc.2015.09.004}}</ref> кај украсниот камен по пожар <ref>{{Наведено списание|last=Tomás|first=R.|last2=Cano|first2=M.|last3=Pulgarín|first3=L. F.|last4=Brotóns|first4=V.|last5=Benavente|first5=D.|last6=Miranda|first6=T.|last7=Vasconcelos|first7=G.|date=2021-11-01|title=Thermal effect of high temperatures on the physical and mechanical properties of a granite used in UNESCO World Heritage sites in north Portugal|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S2352710221006811|journal=Journal of Building Engineering|volume=43|doi=10.1016/j.jobe.2021.102823|issn=2352-7102|hdl-access=free}}</ref> и кај карпите од Земјината кора изложени на високи температури,<ref>{{Наведено списание|last=Johnson|first=Scott E.|last2=Song|first2=Won Joon|last3=Cook|first3=Alden C.|last4=Vel|first4=Senthil S.|last5=Gerbi|first5=Christopher C.|date=January 2021|title=The quartz α↔β phase transition: Does it drive damage and reaction in continental crust?|journal=Earth and Planetary Science Letters|volume=553|bibcode=2021E&PSL.55316622J|doi=10.1016/j.epsl.2020.116622|doi-access=free}}</ref> со што се оштетуваат материјалите што содржат кварц и се деградираат нивните физички и механички својства. [[Кристален хабитус|Идеалната кристална форма]] за кварц е шестострана [[Призма (геометрија)|призма]] која завршува со шестострани пирамидални ромбоедри на двата краја. Во природата, кварцните кристали често се [[Сраснување (минералогија)|збратимени]] (со двојни десни и леви кварцни кристали), искривени или толку испреплетени со соседни кристали од кварц или други минерали што покажуваат само дел од оваа форма, или воопшто немаат очигледни кристални површини и изгледаат [[Кристален хабитус|масивни]]. {{R|Nesse|p=202–204}} Добро формираните кристали обично се формираат како друзи (слој од кристали што ја обложуваат празнината), од кои кварцните [[Геода|геоди]] се особено добри примери.<ref name="sinkankas">{{Наведена книга|title=Mineralogy for amateurs.|url=https://archive.org/details/mineralogyforama0000sink|last=Sinkankas|first=John|date=1964|publisher=Van Nostrand|isbn=0442276249|location=Princeton, N.J.|pages=[https://archive.org/details/mineralogyforama0000sink/page/443 443]–447}}</ref> Кристалите се прицврстени на едниот крај на оградната карпа, и присутна е само една завршна пирамида. Сепак, двојно завршени кристали се јавуваат таму каде што се развиваат слободно без прицврстување, на пример, во [[гипс]].<ref>{{Наведено списание|last=Tarr|first=W. A|year=1929|title=Doubly terminated quartz crystals occurring in gypsum|url=https://pubs.geoscienceworld.org/msa/ammin/article-abstract/14/1/19/535468|journal=American Mineralogist|volume=14|pages=19–25|access-date=7 April 2021}}</ref><gallery class="center"> Податотека:00026_40_mm_quartz.jpg|алт=Common, prismatic quartz| Обичен, призматичен кварц Податотека:Améthyste,_quartz_300-3-7640.JPG|алт=Sceptered quartz| Скептаризиран кварц Податотека:Quartz_sceptres_fumés_sur_quartz_(Madagascar)_1.jpg|алт=Sceptered quartz (as aggregates: "Elestial quartz")| Скептаризиран кварц (како агрегати: „Елестијален кварц“) Податотека:Quartz-314899.jpg|алт=Bipyramidal quartz| Бипирамидален кварц Податотека:Quartz-197980.jpg|алт=Tessin or tapered quartz| Тесин или конусен кварц Податотека:Hyaline_quartz-MCG-NM-IMG_7481-black.jpg|алт=Twinned quartz (known as Japan law)| Двоен кварц (познат како јапонски закон) Податотека:Quartz_sur_quartz_7(Brésil).jpg|алт=Dauphine quartz (single dominant face)| Дофинов кварц (едно доминантно лице) Податотека:Herkimer.jpg|алт="Herkimer diamond"| „ Дијамант Херкимер “ Податотека:Quartz_crystals_Macro_1.JPG|алт=Druse quartz| Друзе кварц Податотека:Chalcedony_(48723879712).jpg|алт=Granular quartz| Грануларен кварц Податотека:Rose_quartz_SiO2_locality_-_Dolní_Bory,_Czech_Republic_(50660502442).jpg|алт=Massive quartz| Масивен кварц </gallery> == Сорти == [[Податотека:Transparency.jpg|мини|Проѕирен кварцен кристал што покажува [[проѕирност]]]] Чистиот кварц, традиционално наречен камен кристал или проѕирен кварц, е безбоен и [[Проѕирност|проѕирен]]. Обоените варијанти на кварц се вообичаени и вклучуваат [[цитрин]], [[розов кварц]], [[аметист]], чаден кварц, млечен кварц и други.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.minerals.net/gemstone/quartz_gemstone.aspx|title=Quartz: The gemstone Quartz information and pictures|work=www.minerals.net|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170827194835/http://www.minerals.net/gemstone/quartz_gemstone.aspx|archive-date=27 August 2017|accessdate=2017-08-29}}</ref> Овие диференцијации на боите произлегуваат од присуството на примеси кои ги менуваат молекуларните орбитали, предизвикувајќи некои електронски премини да се случат во видливиот спектар, емитувајќи обоена светлина. Кварцните сорти претходно биле класифицирани во три категории врз основа на видливоста на нивните индивидуални кристали. Макрокристалните кварцни сорти имаат индивидуални кристали кои се видливи со голо око (макроскопски). [[Микрокристал]]ните кварцни сорти се агрегати од ситни кристали кои можат да се видат единствено преку микроскоп (микроскопски). Криптокристалните кварцни сорти се агрегати од кристали кои се премногу мали за да се видат дури и со [[оптички микроскоп]] (субмикроскопски).<ref name="The Quartz Page">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.quartzpage.de/gen_types.html|title=Types of Quartz|last=Akhavan|first=Amir C.|date=4 November 2011|work=The Quartz Page|accessdate=25 November 2025}}</ref> Денес, микрокристалните и криптокристалните сорти најчесто се групираат заедно и се нарекуваат [[халцедон]].<ref name="chalcedony">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mindat.org/min-960.html|title=Chalcedony|publisher=Hudson Institute of Mineralogy|accessdate=25 November 2025}}</ref> Сепак, во научната книжевност, халцедонот е специфична форма на [[силициум диоксид]] кој се состои од фини меѓурастоци и на кварц и на неговиот [[Моноклински кристален систем|моноклински]] [[Кристален полиморфизам|полиморф]], [[моганит]].<ref name="heany_1994">{{Наведено списание|last=Heaney|first=Peter J.|year=1994|title=Structure and Chemistry of the low-pressure silica polymorphs|url=http://rimg.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/29/1/1|journal=Reviews in Mineralogy and Geochemistry|volume=29|issue=1|pages=1–40|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724151910/http://rimg.geoscienceworld.org/cgi/content/abstract/29/1/1|archive-date=24 July 2011|access-date=26 October 2009}}</ref> Халцедонот е најчесто проѕирен, додека макрокристалните сорти на кварц имаат сконетост да бидат повеќе проѕирни.<ref name="gemselect">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gemselect.com/gem-info/quartz/quartz-info.php|title=Quartz Gemstone and Jewelry Information: Natural Quartz – GemSelect|work=www.gemselect.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829171847/https://www.gemselect.com/gem-info/quartz/quartz-info.php|archive-date=29 August 2017|accessdate=2017-08-29}}</ref> Бојата е секундарен пронаоѓач за криптокристалните сорти и примарен пронаоѓач за макрокристалните сорти. {| class="wikitable sortable sticky-header" |+Видови на кварц !Име !Боја !Причина !Опис !Видливост на кристалите !Проѕирност !Главни наоѓалишта !Слика !Наводи |- |[[Ахат]] |Често повеќебоен; најчесто безбоен, светлосин до црн, црвен до портокалов, жолт, бел, кафеав, розов, виолетов; ретко зелен |Варира според бојата |Лентовидна разновидност на халцедон |Криптокристален, микрокристален |Полупроѕирен до непроѕирен |Широко распространет |[[Податотека:Malawi_Agate_(Malawi,_southeastern_Africa)_(32734668126).jpg|150x150пкс]] Ахатна нодула од Малави |<ref name="mindat">{{Cite web|url=https://www.mindat.org/min-51.html|title=Agate|publisher=Hudson Institute of Mineralogy|access-date=26 November 2025|website=mindat.org}}</ref><ref name="pabian">{{Cite book|title=Agates: Treasures of the Earth|last1=Pabian|first1=Roger|last2=Jackson|first2=Brian|last3=Tandy|first3=Peter|last4=Cromartie|first4=John|date=2016|publisher=Firefly Books|isbn=978-1-77085-644-8}}</ref> |- |[[Аметист]] |Виолетова до пурпурна |Природно зрачење и трагови од [[железо]] (Fe³⁺) |Најчесто се јавува во големи групи и [[Геода|геоди]] |Макрокристален |Проѕирен |Бразил, Мексико, Уругвај, Русија, Франција, Намибија, Мароко |[[Податотека:Amethyst_Siberia_MNHN_Minéralogie.jpg|150x150пкс]] Аметист од [[Сибир]] |<ref>{{cite web|url=https://www.mindat.org/min-198.html|title=Amethyst|publisher=Hudson Institute of Mineralogy|website=mindat.org|access-date=25 November 2025}}</ref> |- |[[Аметрин]] |Виолетова и жолта |Железни примеси |Се смета за комбинација од цитрин и аметист во ист кристал; поголемиот дел од материјалот е делумно термички обработен или вештачки зрачен аметист. |Макрокристален |Проѕирен до полупроѕирен |Боливија, Бразил, Индија |[[Податотека:Ametrin_from_Bolivia.jpg|150x150пкс]] Необработен аметрин од Боливија [[Податотека:Ametrine_cut.jpg|150x150пкс]] Сечен аметрин |<ref>{{Cite web|url=https://www.mindat.org/min-7606.html|title=Ametrine|access-date=2025-01-10|website=www.mindat.org}}</ref> |- |[[Карнеол]] |Портокалова до црвена, црвено-кафеава |Примеси од железен оксид |Разновидност на халцедон; потемните бои често се добиваат со термичка обработка. |Криптокристален, микрокристален |Полупроѕирен до непроѕирен |Перу, Шри Ланка |[[Податотека:Carnelian_from_New_Jersey.jpg|150x150пкс]] Природен карнеол од [[Њу Џерси]], САД |<ref>{{cite web|url=https://www.gemdat.org/gem-9333.html|title=Carnelian gemstone information|website=gemdat.org|access-date=26 November 2025}}</ref> |- |[[Халцедон]] |Речиси секоја боја |Варира според бојата |Влакнеста форма на [[Силициум|силициум-диоксид]] составена главно од кварц со примеси од моганит |Криптокристален, микрокристален |Проѕирен до непроѕирен |Широко распространет |[[Податотека:Chalcedony_SiO2_(33455117631).jpg|150x150пкс]] Халцедон од Чешка |<ref name="chalcedony2" /> |- |[[Цитрин (кварц)|Цитрин]] |Природен: жолта до жолто-зелена или жолто-портокалова Термички обработен аметист: жолто-портокалова, црвена, кафеава |Природен: нема научен консензус Обработен: железни оксиди |Природниот цитрин е редок; најчесто се продава термички обработен аметист. |Макрокристален |Проѕирен |Бразил |[[Податотека:Citrine_1_(Russie).jpg|150x150пкс]] Природни кристали цитрин од Русија |<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mindat.org/min-1054.html|title=Citrine|access-date=2025-01-10|website=www.mindat.org}}</ref> |- |[[Јаспис]] |Најчесто црвена до кафеава; може и други бои | |Нечиста разновидност на халцедон |Микрокристален |Непроѕирен | |[[Податотека:Red_Jasper_Tugaru_Nishikiishi_Japan_IMG_8859.jpg|150x150пкс]] Црвен јаспис од Јапонија | |- |Млечен кварц |Бела |Микроскопски флуидни инклузии |Помалку ценет како скапоцен камен |Макрокристален |Полупроѕирен до непроѕирен | |[[Податотека:Quartz-221141.jpg|150x150пкс]] Млечен кварц од [[Колорадо]], САД | |- |[[Onyx|Оникс]] |Црна и бела |Јаглеродни примеси |Разновидност на ахат |Криптокристален, микрокристален |Полупроѕирен до непроѕирен | |[[Податотека:Onyx_Mainzer_Becken.jpg|150x150пкс]] Оникс од Германија | |- |[[Празиолит]] |Зелена |Соединенија на Fe²⁺ |Редок; најчесто се добива со загревање на аметист. |Макрокристален |Проѕирен |Бразил; [[Тандер Беј]], Канада; Полска |[[Податотека:Brazilian_prasiolite.jpg|150x150пкс]] Сечен празиолит од Бразил | |- |Планински кристал (чист кварц) |Безбоен |Отсуство на примеси | |Макрокристален |Проѕирен до полупроѕирен | |[[Податотека:Pure_Quartz_at_Senckenberg_Natural_History_Museum.jpg|150x150пкс]] Кристали чист кварц | |- |[[Розов кварц]] |Светло розова до розе |Микроскопски инклузии поврзани со [[думортиерит]] |Најчесто масивен |Макрокристален |Полупроѕирен | |[[Податотека:Rose_quartz_12.jpg|150x150пкс]] Розов кварц | |- |[[Димен кварц]] |Светлосива до црна |Бојни центри околу алуминиумски примеси активирани од природно зрачење | |Макрокристален |Полупроѕирен до непроѕирен | |[[Податотека:Quartz_fumé_2(Brésil).jpg|150x150пкс]] Димен кварц од Бразил | |- |[[Тигрово око]] |Златна, црвено-кафеава, сина | |Покажува [[ефект на мачкино око]] |Макрокристален |Непроѕирен | |[[Податотека:Tiger's_eye_quartz_7.jpg|171x171пкс]] Тигрово око | |- |} == Пиезоелектрицитет == Кварцните кристали имаат [[Пиезоелектричен ефект|пиезоелектрични]] својства; тие развиваат [[електричен потенцијал]] при примена на механички стрес .<ref>{{Наведена книга|title=Advanced Piezoelectric Materials|last=Saigusa|first=Y.|publisher=Woodhead Publishing|year=2017|isbn=9780081021354|editor-last=Uchino|editor-first=Kenji|edition=2nd|series=Woodhead Publishing in Materials|pages=197–233|chapter=Chapter 5 – Quartz-Based Piezoelectric Materials|doi=10.1016/B978-0-08-102135-4.00005-9}}</ref> Пиезоелектричните својства на кварцот ги откриле Жак и [[Пјер Кири]] во 1880 година.<ref>{{Наведено списание|last=Curie, Jacques|last2=Curie, Pierre|year=1880|title=Développement par compression de l'électricité polaire dans les cristaux hémièdres à faces inclinées|trans-title=Development, via compression, of electric polarization in hemihedral crystals with inclined faces|url=https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b3616891&view=1up&seq=100|journal=Bulletin de la Société minéralogique de France|volume=3|issue=4|pages=90–93|doi=10.3406/bulmi.1880.1564|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Curie, Jacques|last2=Curie, Pierre|year=1880|title=Sur l'électricité polaire dans les cristaux hémièdres à faces inclinées|trans-title=On electric polarization in hemihedral crystals with inclined faces|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30485/f385.image|journal=Comptes rendus|volume=91|pages=383–386|archive-url=https://web.archive.org/web/20121205090430/http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30485/f385.image|archive-date=5 December 2012|access-date=17 December 2013}}</ref> == Појава == [[Податотека:Quartz_vein_in_sandstone_(Thunderhead_Sandstone,_Neoproterozoic;_Clingmans_Dome,_Great_Smoky_Mountains,_North_Carolina,_USA)_2_(36619574200).jpg|мини|Кварцна вена во песочник, Северна Каролина]] Кварцот е втор најзастапен минерал или [[минерална група]] во [[литосфера]]та на Земјата; по [[Маса (физика)|маса]], [[фелдспат]]ската група сочинува 41% од литосферата, проследено со кварц со 12% и [[пироксен]]ска група со 11%.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=hDt5A2-km_wC|title=Geomorphology: The Mechanics and Chemistry of Landscapes|last=Anderson|first=Robert S.|last2=Anderson|first2=Suzanne P.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=978-1-139-78870-0|page=187}}</ref> Кварцот е дефинирачка состојка на [[гранит]] и други фелзични [[Магматска карпа|магматски карпи]]. Тој е многу чест кај [[Седиментна карпа|седиментните карпи]] како што се [[песочник]]от и шкрилецот. Тој е честа состојка кај [[Шкрилец|шкрилците]], [[гнајс]]ите, [[кварцит]]ите и другите [[Метаморфна карпа|метаморфни карпи]]. Кварцот има најмал потенцијал за распаѓање во серијата на Голдичевото растворање и следствено е многу чест како остаточен минерал во седиментите на потоци и остаточните [[Почва|почви]]. Општо земено, високото присуство на кварц сугерира „зрела“ карпа, бидејќи укажува дека карпата е силно преработена и кварцот бил примарниот минерал што издржал силно распаѓање.<ref>{{Наведена книга|title=Principles of sedimentology and stratigraphy|last=Boggs|first=Sam|date=2006|publisher=Pearson Prentice Hall|isbn=0131547283|edition=4th|location=Upper Saddle River, N.J.|page=130}}</ref> Додека поголемиот дел од кварцот кристализира од стопена [[магма]], кварцот исто така хемиски се таложи од топли хидротермални вени како отпадна руда, понекогаш со [[Руда|рудни]] минерали како злато, сребро и бакар. Големи кристали на кварц се наоѓаат во магматските [[пегматит]]и. Добро формираните кристали може да достигнат должина од неколку метри и да [[Маса (физика)|тежат]] стотици килограми.<ref>{{Наведено списание|last=Jahns|first=Richard H.|year=1953|title=The genesis of pegmatites: I. Occurrence and origin of giant crystals|url=https://pubs.geoscienceworld.org/msa/ammin/article-abstract/38/7-8/563/539244|journal=American Mineralogist|volume=38|pages=563–598|access-date=7 April 2021}}</ref> Најголемиот документиран монокристал на кварц бил пронајден во близина на Итапоре, [[Гојас]], Бразил; неговиот пречник бил 6,1 х 1,5м х 1,5м е приближно и тежел над 40,000 килограми.<ref>{{Наведено списание|last=Rickwood, P. C.|year=1981|title=The largest crystals|url=http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_885.pdf|journal=American Mineralogist|volume=66|pages=885–907 (903)|archive-url=https://web.archive.org/web/20130825210420/http://www.minsocam.org/ammin/AM66/AM66_885.pdf|archive-date=25 August 2013|access-date=7 March 2013}}</ref> == Рударство == Кварцот се вади од отворени рудници. Рударите повремено користат експлозиви за да откријат длабоки џебови на кварц. Почесто, [[булдожер]]и и багери се употребуваат за отстранување на почвата и глината и откривање на кварцните вени, кои потоа се обработуваат со рачни алатки. Мора да се внимава да се избегнат ненадејни промени на температурата што можат да ги оштетат кристалите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://encyclopediaofarkansas.net/entries/quartz-mining-1173/|title=Quartz Mining|last=McMillen|first=Allen|work=Encyclopedia of Arkansas|publisher=Central Arkansas Library System|accessdate=28 November 2020}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://sciencing.com/quartz-extracted-8700692.html|title=How Is Quartz Extracted?|last=Eleanor McKenzie|date=25 April 2017|work=sciencing.com|accessdate=2020-01-28}}</ref> == Поврзани силициумски минерали == [[Податотека:P-T_Diagram_for_SiO2.svg|десно|мини|Дијаграм на притисок и температура што ги прикажува опсезите на стабилност за двете форми на кварц и некои други форми на силициум диоксид <ref>"Mineral Science" by Cornelis Klein; {{ISBN|0-471-25177-1}}</ref>]] Тридимитот и кристобалитот се [[Кристален полиморфизам|полиморфи]] на SiO₂ со висока температура кои се јавуваат во [[вулкан]]ски карпи со висока содржина на силициум диоксид. Коезит е погуст полиморф на SiO₂ кој се наоѓа на некои места на удар на метеорити и во метаморфни карпи формирани при притисоци поголеми од оние типични за Земјината кора. [[Стишовит]]от е уште погуст полиморф на SiO₂ со повисок притисок кој се наоѓа на некои места на удар на метеорити. {{R|Nesse}} <sup class="reference nowrap"><span title="Pages: 201–202">: 201–202</span></sup>[[Моганит|&#x200A;Моганитот]] е моноклински полиморф. Лехателиеритот е [[Аморфно тело|аморфно]] силициумско [[стакло]] SiO₂ кое се формира со удари од [[Молња|гром]] во кварцен [[песок]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mindat.org/min-2363.html|title=Lechatelierite|work=Mindat.org|accessdate=7 April 2021}}</ref> == Безбедност == Бидејќи кварцот претставува форма на силициум диоксид, тој е можна причина за загриженост на различни работни места. Сечењето, брусењето, кршењето, шмирглањето, дупчењето и полирањето на природни и вештачки камени производи може да ослободат опасни нивоа на многу мали, кристални честички прашина од силициум диоксид во воздухот што го дишат работниците.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.osha.gov/Publications/OSHA3768.pdf|title=Hazard Alert - Worker Exposure to Silica during Countertop Manufacturing, Finishing and Installation|publisher=DHHS (NIOSH)|page=2|access-date=27 November 2019}}</ref> Кристалниот силициум диоксид е препознаен човечки [[канцероген]] и може да доведе до други заболувања на белите дробови, како што се [[силикоза]] и белодробна фиброза.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://oehha.ca.gov/chemicals/silica-crystalline-respirable|title=Silica (crystalline, respirable)|work=OEHHA|publisher=California Office of Environmental Health Hazard Assessment|accessdate=27 November 2019}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK304375/pdf/Bookshelf_NBK304375.pdf|title=Arsenic, Metals, Fibres and Dusts. A Review of Human Carcinogens|date=2012|publisher=International Agency for Research on Cancer|isbn=978-92-832-1320-8|edition=100C|pages=355–397|access-date=27 November 2019}}</ref> == Синтетички и вештачки третмани == [[Податотека:Quartz_synthese_(cropped).jpg|алт=A long, thin quartz crystal|лево|мини|Синтетички кварцен кристал одгледан со хидротермален метод, околу 19 см долг и тежок околу 127 грама]] Не сите видови кварц се јавуваат природно. Некои проѕирни кварцни кристали можат да се третираат со топлинска или гама-зрачење за да се извлече боја таму каде што поинаку не би се појавила природно. Подложеноста на вакви третмани зависи од местото од која е ископан кварцот.<ref>Liccini, Mark, [http://www.gemsociety.org/article/treating-quartz-color/ ''Treating Quartz to Create Color''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141223233321/http://www.gemsociety.org/article/treating-quartz-color/}}, [[International Gem Society]] website.</ref> Празиолитот, материјал со маслинеста боја, се произведува со термичка обработка;<ref name="henn-etal-2012">{{Наведено списание|last=Henn|first=U.|last2=Schultz-Güttler|first2=R.|year=2012|title=Review of some current coloured quartz varieties|url=https://gem-a.com/images/Documents/JoG/JoG2012_33_1-4.pdf#page=31|journal=J. Gemmol|volume=33|issue=1|pages=29–43|bibcode=2012JGem...33...29H|doi=10.15506/JoG.2012.33.1.29|access-date=7 April 2021}}</ref> природен празиолит бил забележан и во Долна Шлезија во Полска.<ref>{{Наведено списание|last=Platonov|first=Alexej N.|last2=Szuszkiewicz|first2=Adam|date=1 June 2015|title=Green to blue-green quartz from Rakowice Wielkie (Sudetes, south-western Poland) – a re-examination of prasiolite-related color varieties of quartz|journal=Mineralogia|volume=46|issue=1–2|pages=19–28|bibcode=2015Miner..46...19P|doi=10.1515/mipo-2016-0004|doi-access=free}}</ref> Иако цитринот се јавува природно, поголемиот дел претставува резултат на термичка обработка на аметист или чаден кварц. [[Карнеол]]от е термички обработен за да се продлабочи својата боја уште од праисторијата.<ref>{{Наведено списание|last=Groman-Yaroslavski|first=Iris|last2=Bar-Yosef Mayer|first2=Daniella E.|date=June 2015|title=Lapidary technology revealed by functional analysis of carnelian beads from the early Neolithic site of Nahal Hemar Cave, southern Levant|journal=Journal of Archaeological Science|volume=58|pages=77–88|bibcode=2015JArSc..58...77G|doi=10.1016/j.jas.2015.03.030}}</ref> Бидејќи природниот кварц често се [[Сраснување (минералогија)|сраснува]], синтетичкиот кварц се произведува за употреба во индустријата. Големи, беспрекорни монокристали се синтетизираат во автоклав преку хидротермален процес.<ref>{{Наведено списание|last=Walker|first=A. C.|date=August 1953|title=Hydrothermal Synthesis of Quartz Crystals|url=https://archive.org/details/sim_american-ceramic-society-journal_1953-08-01_36_8/page/250|journal=Journal of the American Ceramic Society|volume=36|issue=8|pages=250–256|doi=10.1111/j.1151-2916.1953.tb12877.x}}</ref><ref name="buisson-arnaud-1994">{{Наведено списание|last=Buisson|first=X.|last2=Arnaud|first2=R.|date=February 1994|title=Hydrothermal growth of quartz crystals in industry. Present status and evolution|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/jpa-00252472/file/ajp-jp4199404C204.pdf|journal=Le Journal de Physique IV|volume=04|issue=C2|pages=C2–25–C2-32|doi=10.1051/jp4:1994204}}</ref> Како и другите кристали, кварцот може да биде обложен со метални пареи за да му се даде привлечен сјај.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ZwcM5H-wHNoC&q=%22%222aqua+aura%22%222+-healing&pg=PT28|title=Gems: Their Sources, Descriptions and Identification|last=Robert Webster, Michael O'Donoghue|date=January 2006|publisher=Butterworth-Heinemann|isbn=9780750658560}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.geologyin.com/2017/06/how-is-aura-rainbow-quartz-made.html|title=How is Aura Rainbow Quartz Made?|date=2017|work=Geology In|accessdate=7 April 2021}}</ref> == Употреба == Кварцот е најчестиот материјал кој бил распознаен како мистична супстанца мабан во австралиската абориџинска митологија. Редовно се среќава во гробниците во Европа во контекст на погребување, како што се Њугрејнџ или Кароумор во [[Ирска]]. Кварцот се користел и во праисториска Ирска, како и во многу други земји, за камени алатки; и венскиот кварц и камениот кристал биле изработувани како дел од литската технологија на праисториските народи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.lithicsireland.ie/phd_quartz_lithic_technology_chap_3.html|title=Driscoll, Killian. 2010. Understanding quartz technology in early prehistoric Ireland|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625005416/http://www.lithicsireland.ie/phd_quartz_lithic_technology_chap_3.html|archive-date=25 June 2017|accessdate=19 July 2017}}</ref> Иако [[жад]]от претставува еден од најценетите полускапоцен камен за резбање во [[Источна Азија]] и [[Претколумбовска Америка|претколумбовска]] Америка уште од најраните времиња, во Европа и Блискиот Исток различни видови кварц биле најчесто употребувани за различните видови [[накит]] и резбање на тврд камен, вклучувајќи гравирани скапоцени камења и камеа, вазни од горен кристал и екстравагантни садови. Традицијата продолжила да произведува високо вредни предмети до средината на 19 век, кога во голема мера исчезнала од мода, освен во накитот. Напорите за синтетизирање на кварц започнале во средината на 19 век, кога научниците се обидувале да создадат минерали во лабораториски услови што ги имитираат условите во кои минералите се формирале во природата. Германскиот геолог [[Карл Емил фон Шафхеутл]] (1803–1890) бил првиот човек што синтетизирал кварц кога во 1845 година создал микроскопски кварцни кристали во [[експрес лонец]].<ref>{{Наведено списание|last=von Schafhäutl|first=Karl Emil|date=10 April 1845|title=Die neuesten geologischen Hypothesen und ihr Verhältniß zur Naturwissenschaft überhaupt (Fortsetzung)|trans-title=The latest geological hypotheses and their relation to science in general (continuation)|url=https://archive.org/stream/gelehrteanzeige06wissgoog#page/n298/mode/1up|journal=Gelehrte Anzeigen|location=[[Munich|München]]|publisher=im Verlage der königlichen Akademie der Wissenschaften, in Commission der Franz'schen Buchhandlung|volume=20|issue=72|pages=577–584|oclc=1478717}}</ref> Сепак, квалитетот и големината на кристалите што биле произведени со овие рани напори биле лоши. Вклучувањето на елементарни примеси силно влијаело врз способноста за обработка и користење на кварц. Природно присутните кварцни кристали со екстремно висока чистота, неопходни за садовите за готвење и друга опрема која се употребува за одгледување совршени големи [[Монокристален силикон|силиконски]] топчиња што треба да се исечат во силиконски плочки во [[Полуспроводник|полупроводничката]] индустрија, се скапи и ретки. Овие кварцови со висока чистота се дефинирани како оние кои содржат помалку од 50 ppm елементи со примеси.<ref>{{Наведено списание|last=Götze|first=Jens|last2=Pan|first2=Yuanming|last3=Müller|first3=Axel|date=October 2021|title=Mineralogy and mineral chemistry of quartz: A review|journal=Mineralogical Magazine|language=en|volume=85|issue=5|pages=639–664|bibcode=2021MinM...85..639G|doi=10.1180/mgm.2021.72|issn=0026-461X|doi-access=free}}</ref> Главно место за рударство на кварц со висока чистота е рударскиот округ Спрус Пајн во Спрус Пајн, Северна Каролина, САД.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8178580.stm|title=Silicon Valley's secret recipe|last=Nelson, Sue|date=2009-08-02|work=BBC News|access-date=16 September 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090805092039/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/8178580.stm|archive-date=5 August 2009}}</ref> Кварцот може да се најде и во врвот Калдовејро во [[Астурија]], Шпанија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mindat.org/loc-122679.html|title=Caldoveiro Mine, Tameza, Asturias, Spain|publisher=mindat.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083356/https://www.mindat.org/loc-122679.html|archive-date=12 February 2018|accessdate=15 February 2018}}</ref> До 1930-тите, електронската индустрија стана азависна од кварцните кристали. Единствениот извор на соодветни кристали беил разил; сепак, [[Втора светска војна|Втората светска војна]] ги прекина лаиспораките од [[Бразил]], па затоа земјите напрвиле обид да синтетизираат кварц на комерцијално ниво. Германскиот минералог Ричард Накен (1884–1971) постигнал одреден успех во текот на 1930-тите и 1940-тите. По војната, многу лаборатории напрвиле обид да одгледуваат големи кварцни кристали. Во Соединетите Американски Држави, Сигналниот корпус на американската армија склучила договор со ''Bell Laboratories'' и со ''Brush Development Company'' од Кливленд, Охајо, за синтеза на кристали, следејќи го водството на Накен.<ref>{{Наведено списание|last=Hale|first=D. R.|year=1948|title=The Laboratory Growing of Quartz|url=https://archive.org/details/sim_science_1948-04-16_107_2781/page/393|journal=Science|volume=107|issue=2781|pages=393–394|bibcode=1948Sci...107..393H|doi=10.1126/science.107.2781.393|pmid=17783928}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Lombardi|first=M.|year=2011|title=The evolution of time measurement, Part 2: Quartz clocks [Recalibration]|url=http://tf.nist.gov/general/pdf/2534.pdf|journal=IEEE Instrumentation & Measurement Magazine|volume=14|issue=5|pages=41–48|doi=10.1109/MIM.2011.6041381|archive-url=https://web.archive.org/web/20130527002612/http://tf.nist.gov/general/pdf/2534.pdf|archive-date=27 May 2013|access-date=30 March 2013}}</ref> (Пред Втората светска војна, ''Brush Development'' произведувал пиезоелектрични кристали за грамофони.) До 1948 година, ''Brush Development'' одгледувал кристали кои биле 1,5 инчи (3,8&nbsp;см) во пречник, најголем во тоа време. До 1950-тите, техниките на хидротермална синтеза произведувале синтетички кварцни кристали на индустриско ниво, а денес практично целиот кварцен кристал што се употребува во современата електронска индустрија е синтетички. Рана употреба на пиезоелектричноста на кварцните кристали била во фонографските магнети. Една од најчестите пиезоелектрични употреби на кварцот денес е како [[кристален треперник]]. Исто така наречен кварцен треперник или резонатор, првпат бил развиен од [[Волтер Гајтон Кеди]] во 1921 година.<ref>{{Наведено списание|last=Cady, W. G.|year=1921|title=The piezoelectric resonator|url=https://zenodo.org/record/2523161|journal=Physical Review|volume=17|pages=531–533|doi=10.1103/PhysRev.17.508}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://invention.smithsonian.org/centerpieces/quartz/inventors/cady.html|title=The Quartz Watch&nbsp;– Walter Guyton Cady|publisher=The Lemelson Center, National Museum of American History, [[Smithsonian Institution]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104143758/http://invention.smithsonian.org/centerpieces/quartz/inventors/cady.html|archive-date=4 January 2009}}</ref> [[Џорџ Вашингтон Пирс]] дизајнирал и патентирал треперник од кварцен кристал во 1923 година.<ref>{{Наведено списание|last=Pierce, G. W.|year=1923|title=Piezoelectric crystal resonators and crystal oscillators applied to the precision calibration of wavemeters|journal=Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences|volume=59|issue=4|pages=81–106|doi=10.2307/20026061|jstor=20026061|hdl-access=free}}</ref><ref>Pierce, George W. "Electrical system", {{US Patent|2133642}}, filed: 25 February 1924; issued: 18 October 1938.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://invention.smithsonian.org/centerpieces/quartz/inventors/pierce.html|title=The Quartz Watch&nbsp;– George Washington Pierce|publisher=The Lemelson Center, National Museum of American History, [[Smithsonian Institution]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104145422/http://invention.smithsonian.org/centerpieces/quartz/inventors/pierce.html|archive-date=4 January 2009}}</ref> [[Кварцен часовник|Кварцниот часовник]] е познат уред што го користи минералот; тоа е едноставно часовник што употребува кварцен треперник како временски навод. Ворен Марисон го создал првиот кварцен часовник врз основа на работата на Кеди и Пирс во 1927 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://invention.smithsonian.org/centerpieces/quartz/inventors/clock.html|title=The Quartz Watch&nbsp;– Warren Marrison|publisher=The Lemelson Center, National Museum of American History, [[Smithsonian Institution]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20090125110103/http://invention.smithsonian.org/centerpieces/quartz/inventors/clock.html|archive-date=25 January 2009}}</ref> Резонантната фреквенција на кварцен кристален треперник се менува со механичко оптоварување, а овој принцип се користи за многу точни мерења на многу мали промени на масата во микробалансот на кварцниот кристал и во монитори за дебелина на тенок филм.<ref name="Sauerbrey_1959">{{Наведено списание|author-link=Günter Sauerbrey|date=April 1959|orig-year=1959-02-21|title=Verwendung von Schwingquarzen zur Wägung dünner Schichten und zur Mikrowägung|url=http://jmfriedt.sequanux.org/t/sauerbrey.pdf|journal=[[Zeitschrift für Physik]]|language=de|publisher=[[Springer-Verlag]]|volume=155|issue=2|pages=206–222|bibcode=1959ZPhy..155..206S|doi=10.1007/BF01337937|issn=0044-3328|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226103453/http://jmfriedt.sequanux.org/t/sauerbrey.pdf|archive-date=2019-02-26|access-date=2019-02-26}}</ref><gallery class="center" widths="200" heights="250"> Податотека:Milan_Jug_with_cut_festoon_decoration.jpg|алт=Rock crystal jug with cut festoon decoration by a Milan workshop from the second half of the 16th century, National Museum, Warsaw. Milan, apart from Prague and Florence, was the main Renaissance centre for crystal cutting.| Бокал од горен кристал со украс од резбани фестони од [[Милано|миланска]] работилница од втората половина на 16 век, [[Национален музеј (Варшава)|Национален музеј]], [[Варшава]]. Милано, покрај [[Прага]] и [[Фиренца]], бил главен [[Ренесанса|ренесансен]] центар за резбање кристали.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=BVcvAQAAIAAJ|title=The International Antiques Yearbook|publisher=Studio Vista Limited|year=1972|page=78|quote=Apart from Prague and Florence, the main Renaissance centre for crystal cutting was Milan.}}</ref> Податотека:Prototype_synthetic_quartz_autoclave_1959.jpg|алт=Synthetic quartz crystals produced in the autoclave shown in Western Electric's pilot hydrothermal quartz plant in 1959| Синтетички кварцни кристали произведени во автоклавот прикажан во пилот-хидротермалната кварцна постројка на ''Western Electric'' во 1959 година Податотека:Ewer_birds_Louvre_MR333.jpg|алт=Fatimid ewer in carved rock crystal (clear quartz) with gold lid, c. 1000| [[Фатимидски Калифат|Фатимидска]] бокалка во резбан камен кристал (проѕирен кварц) со златен капак, {{Околу|1000}} </gallery>Речиси целата индустриска побарувачка за кварцен кристал (кој првенствено се употреува во електрониката) се задоволува со синтетички кварц произведен со хидротермален процес. Сепак, синтетичките кристали се помалку ценети за употреба како скапоцени камења.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gemselect.com/other-info/synthetic-quartz.php|title=Hydrothermal Quartz|work=Gem Select|publisher=GemSelect.com|accessdate=28 November 2020}}</ref> Популарноста на [[Кристалотерапија|лекувањето со кристали]] ја зголемило побарувачката за природни кварцни кристали, кои сега често се ископуваат во [[Земја во развој|земјите во развој]] со употреба на примитивни методи на рударство, понекогаш вклучувајќи и [[детски труд]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2019/sep/17/healing-crystals-wellness-mining-madagascar|title=Dark crystals: the brutal reality behind a booming wellness craze|last=McClure|first=Tess|date=2019-09-17|work=The Guardian|access-date=2019-09-25|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20140119002111/http://www.lixinsurface.com/ Кварцни сорти, својства, кристална морфологија. Фотографии и илустрации] * [https://web.archive.org/web/20071120041430/http://www.minsocam.org/msa/collectors_corner/arc/silicanom.htm Гилберт Харт, „Номенклатура на силициум диоксид“, ''Американски минералог'', том 12, стр. 383–395. 1927] * [https://web.archive.org/web/20071012101816/http://www.connogue.com/quartslab/html/terminology.html Терминологија што се користи за опишување на карактеристиките на кварцните кристали кога се користат како осцилатори] * [http://www.lithicsireland.ie/phd_quartz_lithic_technology_chap_1.html Употреба на кварц како праисториска суровина за камени алатки] {{Скапоцени камења}} {{Мосова скала}}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Кварц| ]] [[Категорија:Диелектрици]] [[Категорија:Триаголни минерали]] [[Категорија:Индустриски минерали]] [[Категорија:Полонизми]] [[Категорија:Луминисцентни минерали]] 6sfr3c8wup5ojkfcpywzplt9f0ylb1y 0 14314 5628927 5608368 2026-09-15T13:18:09Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628927 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |official_name = Горица | settlement_type = [[Општини во Албанија|Општина]] |motto = |image_skyline = KorçaVonOben.JPG |imagesize = 250px |image_caption = Поглед кон Горица |image_flag = |image_seal = Stema e Bashkisë Korçë.svg |seal_size = 100px |image_shield = |shield_size = |city_logo = |citylogo_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Албанија<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> |pushpin_map_caption = |pushpin_mapsize = |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = AL |subdivision_type = Држава |subdivision_name = [[Албанија]] |subdivision_type1 = [[Области во Албанија|Област]] |subdivision_name1 = [[Горица (област)|Горица]] |subdivision_type2 = [[Окрузи во Албанија|Округ]] |subdivision_name2 = [[Горица (округ)|Горица]] |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |government_footnotes = |government_type = |leader_title = Градоначалник |leader_name = Сотираќ Фило |established_title = Основан |established_date = 15 век |established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> |established_date2 = |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = |area_magnitude = |unit_pref = |area_footnotes = |area_total_km2 = |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |population_as_of = 2013 |population_footnotes = |nickname = |population_total = 51683 |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |timezone = CET |utc_offset = +1 |timezone_DST = CEST |utc_offset_DST = +2 |latd=40 |latm=37|lats=|latNS=N |longd=20|longm=46|longs=|longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> tags--> |elevation_m = 850 |elevation_ft = 2789 |postal_code_type = Поштенски број |postal_code =7001-7004 |area_code =(+355) 082 |registration_plate = KO |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website ={{URL|http://www.bashkiakorce.gov.al/}} }} <!-- Infobox ends --> '''Горица''' или '''Корча''' ({{langx|sq|Korçë}}, {{langx|el|Κορυτσά}}, {{Langx|rup|Cоrceaо}}, {{langx|tr|Görice}}) — град и [[општина]] во [[Горица (област)|истоимената област]] во рамките на [[Горица (округ)|Горичкиот округ]] во југоисточниот дел на [[Албанија]]. Општината е создадена во 2015 г. со спојување на дотогашните општини [[Дреново (Горица)|Дреново]], Горица, [[Лејка (село)|Лејка]] (Лекас), [[Дворани]], [[Булгарец]], [[Високуќи]] (Виткуќ), [[Воскоп]] и [[Москополе]], кои станале општински единици.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf |title=Law nr. 115/2014 |accessdate=2015-08-07 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924085559/http://www.reformaterritoriale.al/images/presentations/Ligji%20ndarja%20territoriale_Fletore_zyrtare.pdf |url-status=dead }}</ref> Според пописот од 2011 г. населението на сегашната општина брои 75.994 жители, а тогашната општина зафаќала {{км2|805.99|2}}.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://gis.ceshtjetvendore.gov.al/ |title=Interactive map administrative territorial reform |accessdate=2015-08-07 |archive-date=2017-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112095248/http://gis.ceshtjetvendore.gov.al/ |url-status=dead }}</ref> Според истиот попис, тогашата општина броела 51.152 жители.<ref name=census11>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.instat.gov.al/media/195826/7__korce.pdf |title=Резултати од пописот во 2011 г. |accessdate=2015-08-07 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924035505/http://www.instat.gov.al/media/195826/7__korce.pdf }}</ref>. Ова е шести град по големина во Албанија. Сместен е на [[висорамнина]] на надморска височина од 850&nbsp;м, обиколена од планината [[Морава (планина)|Морава]]. == Историја == По уништувањето на блискиот град [[Москополе]] од [[Али-паша Јанински|Али-паша]] во 1789 година, трговијата се преселувала во Корча, што довело до економски бум. До 1805 година, популацијата достигнала 1.300 семејства (две третини христијани), со доселеници од Москополе, Шале и Колонја – главно аромани (власи) кои ја формирале христијанската урбана елита. Тие се занимавале со трговија, занаети и земјоделство, додека етничките Албанци се фокусирале на сточарство. Жителите зборувале албански и грчки. На почетокот на 18 век децата од Корча се образувале во училиштата во ближното [[Москополе]].<ref name=Qaja118 /> Првото училиште во Корча, на [[грчки јазик]], било основано во 1724 со поддршка на жителите од блиското село [[Виткуќ]].<ref name=Qaja118 /><ref>Basil Kondis. [https://books.google.com/books?id=i5JpAAAAMAAJ&q=%22The+first+school+of+the+Hellenic+type+in+Korytsa+opened+in+1724%22 ''The Greeks of Northern Epirus and Greek-Albanian relations.''] Hestia, 1995, p. 9: ""The first school of the Hellenic type in Korytsa opened in 1724"</ref> Ова училиште било уништено за време на [[Грчка војна за независност|Грчката војна за независност]], но било повторно отворено во 1830. Во 1857 година во градот работело грчко училиште за девојчиња.<ref>Sakellariou M. V., [https://books.google.com/books?id=UV1oAAAAMAAJ&q=%22it+was+destroyed+during+the+Greek+War+of+Independence+of+1821%2C+and+reopened+at+the+beginning+of+1830.+In+1833+Constantine+Choniadis+is+reported+as+its+headmaster%2C+and+in+1856+the+teaching+building+of+the+School+was+built+by+the+church+fund+of+the+city%2C+and+with+a+%22donation+by+the+benefactor+George+Bangas.+In+1874+the+city+had+a+Greek+school+with+a+Gymnasium+grade+(35+pupils)%2C+a+mutual+instruction+school+(400+pupils)+and+a+girls%27+school-from+as+early+as+1857+early+as+1857-+with+150+pupils%2C+and+the+building+of+the+pre-school+was+under+way%22 Epirus, 4000 years of Greek history and civilization]. Ekdotikē Athēnōn, 1997, {{ISBN|978-960-213-371-2}}, p. 308</ref> Во текот на 19 век разни локални добротвори како [[Јоанис Пангас]] и [[Анастас Аврамиди-Лакче]] донирале пари за промоција на грчкото образование и култура во Корча, кога била изградена и гимназијата Бангас.<ref>Basil Kondis. [https://books.google.com/books?id=i5JpAAAAMAAJ&q=%22With+the+money+bequeathed+by+An.+Avramidis+two+schools+of+the+Hellenic+type%2C+a+girls%27+school%2C+and+three+primary+schools+were+founded%22 ''The Greeks of Northern Epirus and Greek-Albanian relations'']. Hestia, 1995, p. 9 "With the money bequeathed by An. Avramidis two schools of the Hellenic type, a girls' school, and three primary schools were founded"</ref><ref>{{cite journal | last1 = Ismyrliadou | first1 = Adela | last2 = Karathanasis | first2 = Athanasios | year = 1999| title = Koritsa: Education-Benefactors-Economy 1850–1908| journal = Balkan Studies | volume = 1 | issue = 40 | pages = 224–228 | url =https://books.google.com/books?id=6VVpAAAAMAAJ&q=Lasso%2Bkoritsa | quote =Among them benefactors Ioanis Bangas (1814–1895) and Anastasios Avramidis Liaktsis have a definite place...", "General Rules for Public Institutions in the town of Koritsa were drawn up and changed for the better the functioning of the educational estamblishments. }}</ref> [[Податотека:Mesonjetorja1899.jpg|лево|мини|Ученици пред првото албанско училиште во 1899 година]] [[Централен комитет за заштита на правата на Албанците|Централниот комитет за заштита на правата на Албанците]] основан кон крајот на 1870-те со цел да се промовира развојот на албанската култура, основал машко училиште во градот.<ref name="Palairet1141152">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=nyb5DAAAQBAJ&q=Kor%C3%A7%C3%AB+Vlachs+Greeks&pg=PA114|title=Macedonia: A Voyage through History (Volume 2, From the Fifteenth Century to the Present)|last=Palairet|first=Michael|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2016|isbn=9781443888493|location=Cambridge|pages=114–115|quote=Of these, 14,000 were "Greek", the rest Albanian. "Greek" means that they adhered to the Orthodox Church, but they were probably predominantly Vlach, and enjoyed strong links with Romania...Progress was "spurred on by a climate of ethnic rivalry with lethal characteristics". A pioneering effort by one Vekilcharje in about 1850 produced an Albanian alphabet, in which a few small books were printed. It flourished briefly at Korçë, but its creator is believed to have been poisoned by the Greek Patriarch. Subsequent impetus for Albanian language education came from the American and British Protestant missions. In the late 1870s, a Latin-based Albanian alphabet was devised by a Committee of Albanian Patriots based on Constantinople, and was adopted by the British and Foreign Bible Study. In the early 1880s, a rich Vlach emigre named Anastasios Avramidis-Liaktis announced his intention of making over his fortune for the benefit of people of Korçë, and Albanians (presumably the Committee) approached him for funds to open an Albanian school there. The project caused inter-communal tension which led to the donor proposing instead a Greek school with Albanian teaching twice a week. Even this diluted scheme was dropped, as Avramidis-Liaktis learned to act "according to a purely Greek consciousness". Despite this, in 1884 the Albanian Committee set up a boys school. Greek sources represent Albanian efforts to compete in establishing schools as failing because of weaker demand for education and smaller funding, but once more, Greek interference undermined the school: it "struggled in the face of Greek anathemas". It is, however, the first Albanian school to be founded, and the building in Korçë (or a facsimile thereof) is preserved as a museum. It survived until 1902, under teachers Naum and Leonidas Natcha, but they were incarcerated as traitors (to the Ottoman state) at the behest of the Greek clergy, and their school was wrecked and vandalized. An American inspired Protestant school was founded, also at Korçë in 1889, but it struggled in the face of similar pressures.}}</ref> Ова училиште основано во 1884 е првото албанско училиште во градот.<ref name="Palairet1141152" /> Негов прв директор бил [[Пандели Сотири]].<ref name="Skendi1342" /><ref name="clayer">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=umotBF3KFWgC&pg=PA301|title=Aux origines du nationalisme albanais: la naissance d'une nation majoritairement musulmane en Europe|last=Clayer|first=Natalie|publisher=KARTHALA Editions|year=2007|isbn=978-2-84586-816-8|pages=301–10|language=fr}}</ref> [[Наим Фрашери]], одиграл голема улога во отворањето на училиштето.<ref name="Ozdalga264265">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=sRtTyyGIgXsC&pg=PA264|title=SOAS/Routledge Curzon studies on the Middle East|last=Özdalga|first=Elisabeth|publisher=Routledge|year=2005|isbn=978-0-415-34164-6|volume=3|pages=264–265}}</ref> Кон крајот на 1880-те [[Ѓерасим Кирјази]] ја започнал протестантската мисија во градот. Неговата сестра [[Севасти Кирјази]] го основала и првото женско училиште на албански јазик во 1891.<ref name="Pistrick54" /> == Градот денес == [[Податотека:Korça 02.jpg|мини|лево|Градот и црквата „Воскресение Христово“]] Во Горица живее голема [[Власи|влашка]] заедница, како и бројно [[Македонци|македонско]] население кое говори на својот [[горички дијалект]]. а исто така и голем број на православни етнички [[Албанци]]. Локалното радио од овој град емитува и програми на [[македонски јазик]] наменети за етничките [[Македонци]] од тој крај. Од 2010 година во Горица зрачи и локална телевизија ([[ТВ Кристал]]) на [[македонски јазик]].<ref>{{нмс|url=http://www.sitel.com.mk/video/makedonija/tv-kristal-makedonski-jazik-vo-albanskiot-eter|title=ТВ Кристал - Македонски јазик во албанскиот етер|last=Цветаноски|first=Љупчо|date=17 ноември 2010|publisher=[[Сител]]|accessdate=2011-04-22}}</ref> Во Горица било отворено првото училиште на [[албански јазик]] во 1887 г., а во 1891 г. било отворено и првото училиште за девојчиња од страна на влашкиот учител Хараламбие Баламачи (подалечен роднина на Константин Белемаче, авторот на влашката химна), кој по отворањето на училиштата за Албанците, отворил и повеќе влашки училишта во Горица. Во 2000-те е отворено и првото училиште на [[македонски јазик]] со поддршка од партијата [[Македонска алијанса за европска интеграција|Македонска алијанса]]. Од 2015 г. во градот се одржува и македонскиот фолклорен фестивал „Сонце“. == Име == Градот е именуван различно во други јазици: {{langx|el|Κορυτσά}}, ''Koritsá''; {{langx|it|Coriza}}; {{langx|tr|Görice}}. == Личности == '''Личности родени во Корча / Горица:''' * [[Марија Крешова|Марија Кочова Крешова]] (1925-) — учителка, учесник во [[НОД]] и [[НОВ]] на [[Македонија]]. == Збратимени градови == *{{знамеикона|Грција}} [[Солун]], [[Грција]] *{{знамеикона|Романија}} [[Клуж-Напока]], [[Романија]] *{{знамеикона|Косово}} [[Косовска Митровица|Митровица]], [[Република Косово|Косово]] *{{знамеикона|Италија}} [[Верона]], [[Италија]] *{{знамеикона|Шпанија}} [[Лос Алкасарес]], [[Шпанија]] == Поврзано == * [[Горички дијалект]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Korçë}} * [http://217.16.70.236/?pBroj=1629&stID=3283 Македонски имиња на места во Албанија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070927201744/http://217.16.70.236/?pBroj=1629&stID=3283 |date=2007-09-27 }} * [http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ntolstoj-relikti.php Словенски јазични реликти во Албанија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060923050634/http://www.rastko.org.yu/rastko-al/zbornik1990/ntolstoj-relikti.php |date=2006-09-23 }} {{sr}} * [http://www.festaebirres.com/site/index.php?chlang=EN Фестивал на пивото] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130826231550/http://www.festaebirres.com/site/index.php?chlang=EN |date=2013-08-26 }} {{en}} * [http://www.bashkiakorce.gov.al Општина Горица] {{sq}} {{Градови во Албанија}} {{Горица}} {{Горица (област)}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Горица (Албанија)| ]] [[Категорија:Градови во Албанија|Горица]] [[Категорија:Македонци во Албанија]] [[Категорија:Кутмичевица]] halplv52suz75iahh2ehed7qwz8sudl 14 18539 5629132 3617212 2026-09-16T08:55:28Z Тиверополник 1815 5629132 wikitext text/x-wiki {{рв|Buildings by Andrea Palladio}} [[Категорија:Андреја Паладио]] [[Категорија:Згради и градби по италијански архитект|Паладио]] [[Категорија:Ренесансна архитектура во Италија]] [[Категорија:Неокласична архитектура]] 3i18a08vhjh1d2dzasdvidelemgkhzu 0 19575 5629095 5626574 2026-09-16T03:54:27Z Kotzaztzikli 126150 /* Бројност и застапеност во региони */ Оваа мапа е базирана на лично истражување. Исто така, има и некои недостатоци. Исто така, недостасува и библиографија. 5629095 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Етничка група| |група=Македонци муслимани |слика= [[File:Zensko oro - proslava na sunet - Gorno Kosovrasti.JPG|300п]] |слика_наслов=Женско (девојчинско) оро, на прослава на сунет во с.[[Горно Косоврасти]], со [[Знаме на Македонија|македонското знаме]] во позадината |вкупен = 120 000—220 000 |регион1 = {{знамеикона|Macedonia}} [[Република Македонија]] |поп1 = 40 000—100 000 |регион2 = {{знамеикона|Albania}} [[Албанија]] |поп2 = 80 000—120 000 |јазици=[[Македонски јазик]] |религии=[[ислам]] }} '''Македонци муслимани''' или '''Торбеши''' — [[Македонци|етнички Македонци]] со [[ислам|исламска вероисповед]] кои говорат на [[македонски јазик]] и се познати под повеќе имиња. ==Бројност и застапеност во региони== Бројноста на Македонците муслимани во [[Република Македонија|Македонија]] се движи од 40.000 до 100.000 луѓе. Македонците со исламска вероисповед географски се распространети во најголем дел во [[Западна Македонија|западниот дел на Македонија]], а потоа и во средишниот, додека различните општествено-политички и историски процеси во текот на XX век условиле исчезнување на поголеми македонски муслимански заедници и во централно-јужните и источните делови на Македонија<ref name="Шаревски" />. Во основа, [[Македонци]] со [[ислам]]ска религија има во сите делови и градови насекаде во Македонија, но поголеми и позначајни заедници и групи со засебни етнографски црти и одлики денес има во: [[Струшко]] во пределот [[Дримкол]], во [[Дебарско]] во пределите [[Општина Центар Жупа|Жупа]] и [[Голо Брдо]], соседната [[Мијаци|мијачка]] [[Рекански регион|Реканска област]] односно нејзиниот предел Долна Река, во [[Кичевско]] по долината на [[Треска]] во [[Општина Пласница|општината Пласница]] и околината на [[Зајас]], шарпланинските села [[Урвич]] и [[Јеловјане]] во [[Тетовско]], пределот наречен [[Торбешија]] во [[Скопско]], во [[Велешко]], во котлината [[Пелагонија]] во [[Прилепско]], [[Крушевско]] и [[Битолско]]<ref name="Шаревски" />. Највеќе Македонци - муслимани се населени во [[Општина Маврово и Ростуше]], повеќе села во [[Лабуништа|Струшко]] (поранешната општина [[Лабуништа]]), [[Општина Центар Жупа]] и поширокиот [[Дебарско|Дебарски регион]], неколку села во [[општина Студеничани]] и [[општина Сопиште]] односно пределот [[Торбешија]] во Скопско, [[општина Боговиње]] во тетовскиот регион каде спаѓаат селата [[Јеловјане]] и [[Урвич]], [[општина Пласница]], [[општина Долнени]], [[Битола|Битолско]], селото [[Мелница (Велешко)|Мелница]] во [[општина Чашка]] во [[Велешко]] итн. Македонците со исламска вероисповед се исто така мнозинство и во македонските етнички територии надвор од границите на [[Република Македонија]], особено во областите [[Гора]] (во [[Косово]] и [[Албанија]]) и [[Голо Брдо]] (во [[Албанија]]). Во однос на географската разместеност, Македонците муслимани се распространети речиси на целата територија на [[Македонија]], со особена компактност и концентрираност во западниот дел, а помали групи на Македонци со исламска вероисповед во иста меридијанска линиска распореденост од север кон југ живеат и во средишниот дел на Македонија во Скопско, Велешко и Пелагонија<ref name="Шаревски" />. Имено, од пределот на Дримкол и Малесија на југ во Струшко, преку Дебарско и Реканско на север, покрај западната граница на [[Македонија]] со [[Албанија]] постои целосна зона и непрекинат појас на населени места со [[Македонци]] со [[ислам]]ска вероисповед<ref name="Шаревски" />. Нивната бројност во овој предел е толку голема што тие претставуваат мнозинска група во Дебарско, Реканско, а исто така во Струшко и Кичевско заедно со [[Македонци]]те [[Христијанство|христијани]] го прават етничкиот македонски елемент во мнозинство<ref name="Шаревски" />. Ваквата географска разместеност и компактност на Македонците муслимани како етнички македонски елемент во пределите крај западната граница со Албанија е од големо стратешко значење за Република Македонија<ref name="Шаревски" />. ==Имиња== Во некои случаи за оваа категорија луѓе се користат термините Торбеши, [[Горанци]], [[Помаци]], Аповци или Потури. Терминот „Торбеши“ има негативна и погрдна конотација. Има неколку теории за настанокот на името од кои најпознати се дека поради маките од Турците овие луѓе ја ставиле главата во торба (и преминале во исламот) и дека ја продале својата христијанска вера за торба сирење. Ова мислење категорично е невистинито и неприфатено од нивна страна, бидејќи верата не се продава ниту купува, туку поради нивното постојано патување на гурбет и со торба на рамо за да печалат пари за опстанок. Покрај името Торбеши кое е општоприфатено (но сепак погрешно и погрдно) за Македонците муслимани во разни краишта постојат разни имиња. За Македонците муслимани во [[Општина Кичево|Кичевско]] се користи името Аповци (од [[Турски јазик|турскиот]] збор „апо“ што значи браќа), а во некои краишта во [[источна Македонија]] се користи и името Потури кое пред сè има погрда конотација. Поради тоа што овие луѓе се [[Македонци]], нивните здруженија и организации постојано апелираат да се престане со употребата на разните имиња (кои често имаат погрдно значење) и за нив да се користи само името [[Македонци]] бидејќи тоа и се. ===Поврзани групи=== Според регионите во кои живеат македонски муслимани (т.е. етнички Македонски со исламска вероисповед) се нарекуваат со различни имиња. Главна одлика за сите нив е што го зборуваат [[македонскиот јазик]] во дијалектна форма според регионот во кој живеат. Но сепак поради различноста на регионите во кои живеат секоја група има задржано свои специфични етнолошки одлики. Според тоа македонските муслимани можат да се поделат на следниве подгрупи: *Торбеши (Македонци муслимани) кои главно живеат во [[Рекански регион|Реканската облат по долината на Радика]] и регионот [[Торбешија]] во Скопската Котлина, областа [[Дримкол]] по долината на [[Црн Дрим]] во [[Струшко]] и [[Дебарско]] *[[Горанци]] кои главно живеат во областа [[Гора]] *[[Помаци]] во [[Пиринска Македонија]] и [[Грција]] ==Историја и прифаќање на исламот== Најзначајниот чинител кој ги определува Македонците - муслимани како засебна група во рамки на [[Македонци|македонскиот народ]] е прифаќањето на [[ислам|исламската религија]]<ref name="Шаревски">{{наведена книга|last=Шаревски|first=Марио|authorlink=Корисник:Македонец|title=Географската разместеност и етнографските одлики на Македонците муслимани во Македонија|url=https://www.academia.edu/17512111/%D0%93%D0%95%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%A4%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%A2%D0%90_%D0%A0%D0%90%D0%97%D0%9C%D0%95%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2_%D0%98_%D0%95%D0%A2%D0%9D%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%A4%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A2%D0%95_%D0%9E%D0%94%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98_%D0%9D%D0%90_%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%A6%D0%98%D0%A2%D0%95_%D0%9C%D0%A3%D0%A1%D0%9B%D0%98%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%98_%D0%92%D0%9E_%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90|year=2015|publisher=КОВЗ, МАНУ|location=Скопје}}</ref>. Првите податоци за исламизирањето во [[Македонија]] датираат некаде од средината на [[XV век]]. Иако постојат доста распространетите претпоставки за еднородност и воедначеност на прифаќањето на исламот, наеднаш и во широки размери на доброволна или насилна основа, сепак историските податоци и записи укажуваат дека исламската религија била прифаќана во различни размери и во различни периоди од [[Отоманско Царство|отоманското владеење]] во [[Македонија]] и тоа на различни начини според случаите и зададените околности во различни и често оддалечени географски предели и простори<ref name="Шаревски" />. Разликите во начините, времето и околностите во прифаќањето на исламската вера во содејство со географскиот простор условиле и појава на различни етнографски црти, посебно разлики во однос на чувството за припадност, националната определба и политичката положба<ref name="Шаревски" />. Исламизацијата како процес траела цело време од доѓањето па сѐ до заминувањето на Османлиите, но во зависност од развитокот и промените во државата, таа се разликувала во разните периоди по својот метод, интензитет и последиците што ги предизвикувала <ref name="Паликрушева">{{наведена книга|last=Паликрушева|first=Галаба|title=Исламизацијата на Торбешите и формирање на торбешката субгрупа|year=1965|publisher=докторска дисертација|location=Скопје}}</ref>. Во однос на методот на раширувањето и наметнувањето на муслиманската вероисповед се започнувало од обичното ветување за „среќен живот“ во исламот, па се стигнувало до најгруби насилија <ref name="Лиманоски">{{наведена книга|last=Лиманоски|first=Нијази|authorlink=Нијази Лиманоски|title=Исламизацијата и етничките промени во Македонија|year=1993|publisher=Македонска книга|location=Скопје}}</ref>. Со примањето на исламот на побогатите [[Македонци]], Турците отпрвин сметале дека тоа ќе послужи за пример на останатото население во [[Македонија]] да ја прими исламската вера. Подоцна откако доброволното примање на исламот земало многу мали размери, Турците започнале и со насилна исламизација на [[Македонци|македонското население]] која се остварувала или преку директно исламизирање или преку принуда најчесто со киднапирање на женски членови на семејствата, ослободување од плаќање на даноци итн. Еден запис наведува дека турските власти се служеле со разни методи да го натераат некој христијанин да премине на ислам кои подразбирале задоволување на среброљупците со пари, суетните и властољупците со почести и изгледи за високи достоинства, додека плашливите и слабите со закани и сила <ref>{{наведена книга|last=Đurđev|first=Branislav|title=Jugoslovenske zemlje pod turskom vlašću (do kraja XVIII stoljeća)|year=1962|location=Загреб|language=хрватски}}</ref>. Најзначајна алатка во рацете на турските феудалци преку која се вршела индиректна интервенција за исламизација на населението, особено во почетниот и првиот ран период на османлиското владеење, била даночната политика која во самиот аграрен и даночен систем на турскиот феудален поредoк имала пресудна улога во забрзувањето на процесите за преверување<ref name="Лиманоски" />. Ослободувањето од даноците при прифаќањето на исламот подразбирале дека децата на помуслиманет татко не потпаѓале под удар на данокот во крв т.е. „девширме“ односно собирањето на христијанските деца за јаничари <ref name="Лиманоски" />. Честа причина за поединечни преминувања во муслиманската вера биле поволностите, правата и бенефициите во општествените односи кои следувале, како задржување на имотот и подоцнежно претворање во чифлици, а некои биле примамувани од верските достоинственици со ветувања за злато или станување на господари, аги<ref name="Лиманоски" />. Можноста за зачувување на имотите и поседите довела до појавата еден брат или член на семејството да го прифати исламот со цел да се зачува сопственоста, а потоа сите заедно да продолжат заеднички да живеат и да работат на истиот имот и земја<ref name="Историја на македонскиот народ">{{наведена книга|editor=Апостолски Михаило, Степан Антолјак|title=Историја на македонскиот народ|volume=1|year=1969|publisher=НИП „Нова Македонија“|location=Скопје}}</ref>. Друга причина е и безбедноста по животот и имотот што ја нудело прифаќањето на исламот при налетот на разни албански банди и башибозук. При вакви случаи на прифаќање на исламската вера од [[Македонци]], честа била појавата муслиманите да ги земаат во заштита своите роднини и соселани [[Христијанство|христијани]] <ref name="Јован Трифуноски">{{наведена книга|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|title=Охридско - струшка област|series=антропогеографска проучавања|year=1990|publisher=САНУ|location=Белград|language=sr}}</ref>. Потврда за ова е исламизацијата на селата во [[Рекански регион|Реканската област]] во долината на реката [[Радика]] која била прва на удар при продирањето на пљачкашките качачки банди од [[Албанија]]<ref name="Шаревски" />. Фактот што многу често се случувало еден од двајца браќа или родители и деца во исто семејство да го прифатат исламот <ref name="Лиманоски" /> пак јасно говорат дека не само етнички туку и биолошки, Македонците муслимани се дел од македонскиот народ<ref name="Шаревски" />. Во поглед на обемот и интензитетот може да се одвојат два историски периоди односно период на рана и период на доцна исламизација<ref name="Паликрушева" />. Размерите на прифаќањето на исламот во [[Македонија]] не биле многу големи во почетните периоди за што сведочи фактот од опширните пописи дека сѐ до крајот на 16 век исламизацијата не го зафаќа селското население во Македонија<ref name="Паликрушева" />. Со оглед на фактот дека владеачката класа секогаш е сместена во градските средини, македонското население кое го прифатило исламот во градовите најчесто многу брзо ги попримало јазикот, обичаите и одликите од водечката класа на турско население при што и се асимилирало<ref name="Шаревски" />. Политичките и геополитичките промени кои настанале како последица од опаѓањето и водењето на неколку војни со европските империи од 17 век па натаму довеле и до нови поголеми размери и обем на засилена исламизација со јасна политичка и стратешка намера од страна на османлиските власти<ref name="Шаревски" />. Имено, големите потреси кои уследиле по Австриско-турската војна и продорот на австриските војски сѐ до средишните и јужните делови на Македонија при што имале голема поддршка од христијанското население за што пример претставува [[Карпошово востание|Карпошевото востание]] од [[1689]] година условиле големи промени во сеопштата политичка и безбедносна состојба со значајно влијание врз демографијата и етничките процеси особено во поглед на исламизацијата на македонско население. По овој период каде се забележуваат првите знаци на кризата што со векови ќе го придружува османското владеење <ref name="Паликрушева" /> започнуваат големите притисоци врз христијаните, големото иселување на христијанско население од северните делови на [[Македонија]] и [[Косово]] во [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршакта империја]] и [[Русија]] што пак го отворило просторот за масовна колонизација и населување на муслиманско претежно албанско население на нивното место<ref name="Шаревски" />. Исто така самите турски власти со цел да ја разбијат компактноста на христијанското население и да се отстрани опасноста од бунтови и востанија започнале намерно да дозволуваат да се доселува муслиманско население на стратешки значајните места како што се главните патишта, превои, крстопати, премини низ многу области, особено во планинските и пограничните предели. Со процесот на исламизирање и на селското население чиј зародиш започнал во 16 век и продолжил во 17 век веќе започнала да се формира мијачката македонска муслиманска подгрупа во [[Рекански регион|Реканско]]<ref name="Паликрушева" />, која пак преку учество во миграционите движења поттикнати од несигурноста и поддржани од турските власти ќе даде свои иселеници во пределите на [[Торбешија]] во [[Скопско]] и [[Велешко]]<ref name="Шаревски" />. Напоредно во текот на XVII и XVIII век започнуваат и поголеми процеси на исламизација во [[Кичевско]], [[Струшко]], [[Тиквеш]]ко<ref name="Шаревски" />. Од постојаните албански притисоци и напади дошло и до исламизација на етничкиот македонски предел [[Гора]] од каде миграциони движења ќе дадат иселеници во [[Тетовско]] во шарпланинските села [[Урвич]] и [[Јеловјане]]<ref name="Шаревски" />. Со губењето на повеќе војни против европските империи, а со тоа и територии во текот на 18 век и ослободувањето на Балканските држави на почетокот на 19 век уследило населување на огромен број на муслиманско население составено од разни етнички групи како [[Черкези]], [[Татари]], [[Албанци]] кое како „мухаџири“ односно бегалци дошло во Македонија и вршело дополнителни притисоци врз христијанското население<ref name="Шаревски" />. Во овој втор подоцнежен период со исламизација се опфаќаат и се создаваат заедници на Македонци муслимани и во источните делови на Македонија како [[Пијанец]] и [[Малеш]] односно [[Пехчевско]], [[Делчевско]] и [[Беровско]], потоа во областа [[Меглен]] во [[Егејска Македонија]], а во сообразност со широко распространета исламизација на [[Помаци]]те во непосредно блискиот предел на [[Родопи|Родопските планини]] се формира етничка македонска муслиманска целина и во Неврокопско (Гоцеделчевско) во крајниот источен и југоисточен дел на [[Пиринска Македонија]]<ref name="Шаревски" />. На тој начин, во подоцнежниот период на исламизација со опфаќањето на селското население кое како поотпорно на промени и асимилација го задржало македонскиот јазик со многу народни обичаи, културни одлики и секојдневни навики, во Македонија се образувале повеќе групи на Македонци со муслиманска верисповед<ref name="Шаревски" />. Различните области и предели во кои тие се образувале заедно со различните причини и услови на прифаќање на исламот условиле кај нив да се појават значајни етнографски разлики во прв ред во нивните сфаќања, национални чувства за свест, припадност и определби кои пак сѐ до денес значајно влијаат на нивната општествена и политичка положба<ref name="Шаревски" />. == Населени места со Македонци муслимани - денес и во минатото == Денес Македонците муслимани живеат во неколку градови ([[Скопје]], [[Кичево]], [[Дебар]], [[Струга]], [[Гостивар]], [[Охрид]]. [[Тетово]], [[Ресен]] итн.) и во уште 66 села: * '''[[Долна Река|Долна]] и [[Рекански регион|Мала Река]]:''' [[Жировница]], [[Видуше]], [[Ростуше]], [[Велебрдо]], [[Требиште]], [[Присојница]], [[Аџиевци]], [[Јанче]], [[Скудриње]], [[Могорче]] * '''[[Дебарско Поле]]:''' [[Долно Косоврасти]], [[Горно Косоврасти]], * '''[[Голо Брдо]]:''' [[Отишани]], [[Џепиште]], * '''[[Жупа]]:''' [[Броштица]], [[Голем Папрадник]], [[Мал Папрадник]], [[Центар Жупа|Центар Жупа (Вапа)]], [[Горенци (Дебарско)|Горенци]], [[Житинени]], [[Бајрамовци]], [[Оџовци]], [[Црно Боци]], [[Брештани]], [[Елевци]], [[Коџаџик]], [[Баланци]], [[Новак]], [[Праленик]], [[Долгаш]], * '''[[Дримкол|Струшки Дримкол]]:''' [[Лабуништа]], [[Октиси]], [[Подгорци]], [[Бороец]], * '''[[Кичевија]]:''' [[Бачишта]], [[Горно Строгомиште]], [[Долно Строгомиште]], [[Пласница]], [[Лисичани]], [[Преглово]], [[Ижиште]], [[Челопеци]], * '''[[Порече]]:''' [[Ореовец (Порече)|Ореовец]], * '''[[Копачка (област)|Копачка]]:''' [[Другово]], [[Србјани]], * '''[[Прилепско Поле]]:''' [[Дебреште]], [[Лажани]], [[Пешталево]], * '''[[Гроот|Гроот (Тополка):]]''' [[Мелница (Велешко)|Мелница]],<ref name=":12">{{Cite journal|last=Dikici|first=Ali|date=2014|title=Türkiye'deki Balkan Muhacirleri Arasında Kaybolan Bir Topluluk: Torbeşler A Disappearing Community Among the Balkan Immigrants in Turkey: Torbeši|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/422128|journal=AVRASYA ETÜDLERİ|pages=}}</ref> * '''[[Торбешија]]:''' [[Долно Количани]], [[Држилово]], [[Елово]], [[Цветово]], [[Пагаруша]], * '''[[Полошка Котлина|Долни Полог]]:''' [[Урвич]], [[Јеловјане]], * '''[[Малешевска Котлина|Малешевија]]:''' [[Црник]], * '''[[Пелагонија|Битолско Поле]]:''' [[Граешница]], * [[Преспа|'''Преспа:''']] [[Сопотско]], [[Лавци (Ресенско)|Лавци]], [[Царев Двор]], [[Дрмени]], [[Козјак (Ресенско)|Козјак]]. Македонците муслимани во минатото зафаќале значително поширока територија со што се протегале на повеќе региони. Нивниот број значително се намалува најмногу во 1950-тите години кога најголем дел од нив заедно со [[Турци]]те и другото муслиманско население се иселуваат во [[Турција]]. Добар дел од [[Македонци]]те во [[Турција]] и денес имаат висока национална свест. Во минатото Македонци муслимани имало и во уште 37 населени места. Помал дел од тие села се целосно раселени, а додека во поголемиот дел на нивно место се населуваат главно Македонци православни и помал дел Албанци и Македонци муслимани во тие села речиси и да нема, или нивниот број е минорен и не изнесува повеќе од неколку семејства. * '''[[Горни Полог]]:''' [[Врановци]], * '''[[Долна Река]]:''' [[Болетин]], * '''[[Жупа]]:''' [[Кочишта]], [[Власиќи]], [[Евла (Дебарско)|Евла]], [[Осолница]], * '''[[Битолско Поле]]:''' [[Трновци]], * '''[[Гроот|Гроот (Тополка):]]''' [[Горно Врановци]], * '''[[Торбешија]]:''' [[Умово]], * '''[[Тиквеш]]:''' [[Росоман]], [[Сирково]], [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], [[Долни Дисан]], [[Тремник]], [[Тимјаник]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], [[Војшанци]], [[Вешје]], [[Прждево]], [[Бесвица]], [[Бистренци]], [[Корешница]], [[Марена]], [[Сопот (Кавадаречко)|Сопот]], [[Барово (Демиркаписко)|Барово]], [[Дублино]], [[Мушанци]], * '''Бошава:''' [[Бохула]], * '''[[Пијанец]]:''' [[Вирче]], [[Габрово (Делчевско)|Габрово]], [[Град (Делчевско)|Град]], [[Ѕвегор]], [[Нов Истевник]], [[Стамер]], [[Стар Истевник]], [[Тработивиште]], * '''[[Дебарски Дримкол]]:''' [[Јабланица (село)|Јабланица]], * '''[[Малешевија]]:''' [[Безгаштево]], * '''[[Охридско]]:''' [[Велгошти]]''',''' [[Пештани (Охридско)|Пештани]]''',''' [[Мешеишта]], * [[Преспа]]''':''' [[Буково (превој)|Буково]]. ==Идентитет и определби на припадност== Разнородноста на процес на примањето на исламот заедно со различната општествено-политичка положба која ја имале Македонците со исламска вероисповед придонеле до појава на различна определба, национално чувство и ориентација кај нив<ref name="Шаревски" />. Во тој поглед, Македонците со исламска вероисповед во Долна Река во Реканско и делумно во Дебарско заедно со Голо Брдо се истакнуваат во својата особено изразита свест и определба за македонска национална припадност, додека кај Македонците со исламска вероисповед во Струшко е изразита определбата и свесноста за посебност како „Торбеши“, а делумно и како Албанци, Турци и Македонци<ref name="Шаревски" />. Во Кичевско, Жупа во Дебарско, скопска Торбешија и Пелагонија, Македонците со исламска вероисповед со мали исклучоци речиси целосно се определуваат како Турци<ref name="Шаревски" />. Ваквата појава во различните определби на Македонците со исламска вероисповед има негативно влијание поставувајќи ги овие граѓани како предмет на различни политички манипулации и притисоци<ref name="Шаревски" />. ''“Нема никој право да ми ја краде Македонија, уште помалку да ми ја дари како на питач. Мие сме месо твое Македонијо, откорнато од колкот слаб, само помодро и поиспиено од твоето. Здивот исто ни мирисат, а и тагата ни била од памтивека, не слична, туку иста...“'' - [[Саме Лимани - Жарноски|Саме Лимани Жарноски]]. ==Одлики и обичаи== Македонците муслимани иако ја смениле својата вера, тие низ вековите не го примиле турскиот јазик и го задржале [[Македонски јазик|македонскиот јазик]], а останале и македонските обичаи и традиции (прослава на [[Ѓурѓовден]], посета и дарување во христијанска [[црква]] кога се има болно дете, а во некои куќи на Македонци муслимани сѐ уште се чуваат православни [[икона|икони]] итн.). [[Податотека:Gorna_Župa.jpg|мини|Македонци муслиман женска невестинска шминка во Горна Жупа. Ритуал „Гелина“.]] ==Актуелни состојби== Во поново време (особено во текот на 90-тите години на [[XX век]] и во денешницата) [[Македонци]]те со исламска вероисповед се предемет на напади на големонационалистичките апетити и проганди особено од страна на [[Албанци]]те, а во помала мера и на [[Бошњаци]]те, [[Турци]]те и [[Срби]]те. Во последно време сè поголеми и пожестоки се притисоците и на [[Бугари]]те, особено во областите [[Гора]] и [[Голо Брдо]], врз тие македонски муслимани со цел да се претстават како „етнички Бугари“. Во косовскиот дел на [[Гора]] постои здружение на Бугари-мохамедани (муслимани). Во најново време во [[Република Македонија]], се забележуваат тенденции за одделување на Македонците муслимани од македонската национална целост и конституирање во посебна етничка група. Оваа тенденција е поддржувана и пропагирана од страна на пратеникот и стопанственик [[Фијат Цаноски]] и неговата политичка партија [[ПЕИ]]. Организациите на Македонците муслимани жестоко реагираат преку повеќе написи во весниците и јавноста поради притисоците вршени од страна на Албанците во [[западна Македонија]] да се попишуваат како Албанци, заведувањето со албански имиња и презимиња во матичните книги во повеќе општини, насилното воведување на [[албански јазик]] во училиштата итн. Исто така во јавноста сè почесто и погласно остро се реагира на сепаратистичките и однародувачките тенденции на овој дел од македонскиот народ кои се поддржуваат од пратеникот Фијат Цаноски и неговата партија ПЕИ. Исто така организациите на Македонците со исламска вероисповед реагираат на тоа дека под разни околности Македонците муслимани на пописите се попишуваат како Турци или Албанци и бараат поголема грижа на државата за овие луѓе. Светскиот Македонски Конгрес (СМК) на последното собрание (одржано во [[Скопје]], [[2006]] година), достави барања до државата за поголема грижа кон овие луѓе и усвои програма за помош и поддршка на Македонците муслимани. Македонските муслимани од [[Гора]] ([[Горанци]]) во [[Косово]] официјално побараа да бидат вклучени во новиот предлог за уредувањето на Косово како посебна македонска национална заедница, со загарнитирани најмногу 9, а најмалку 3 пратенички места, со овозможено образование на мајчин [[македонски јазик]] и давање на културна автономија на областа [[Гора]]. ==Познати личности== *[[Нијази Лиманоски]], етнолог и борец за националното обединување на Македонците без разлика на верската припадност *[[Исмаил Бојда]], водач на организација на Македонците муслимани, борец за националното обединување на Македонците и борец против притисоците врз Македонците муслимани *[[Саме Лимани - Жарноски]], поет и борец за националното обединување на Македонците *[[Фијат Цаноски]], политичар и стопанственик, актуелен пратеник во Собранието на РМ *[[Велија Рамковски]], политичар и стопанственик *[[Латиф Пајкоски]], политичар и поранешен пратеник во Собранието на РМ *[[Бајрам Требишки]], учител *[[Ариф Рамадани]], исламски правен теолог, извонреден преведувач од Арапски на Македонски јазик со преведено и напишано од над досега 60 книги. *[[Хасан Џило]], професор, теолог и преведувач на [[Куран]]от *[[Селмин Сакири-Сакировски]], инженер, публицист и политичар во Австрија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lovelybooks.de/autor/Selmin-Sakiri/|title=Selmin Sakiri: Lebenslauf, Bücher und Rezensionen bei LovelyBooks|work=LovelyBooks|accessdate=2021-11-07|archive-date=2021-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107083713/https://www.lovelybooks.de/autor/Selmin-Sakiri/|url-status=dead}}</ref> *[[Али Риза Ефенди]], таткото на [[Мустафа Кемал Ататурк]], основачот на [[Турција|Република Турција]], потекнувал од [[Коџаџик|Коџаџик/Светиград]], Македонците муслимани село кое го прифатило [[Турска дијаспора|Турскиот]] идентитет.<ref name=":12" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.silifkesesimiz.com/yazar/irfan-unver-nasrattinoglu/torbesler-1946-kose-yazisi|title=Torbeši/Torbeşler|last=|first=|date=2026|website=}}</ref><ref>Мангалакова, Тања. „[https://web.archive.org/web/20250927012436/https://www.balcanicaucaso.org/eng/Media/Galleries/Among-the-Torbeshi-in-the-Republic-of-Macedonia-Tanya-Mangalakova Меѓу Торбешите во Република Македонија]“. Архивирано [https://www.balcanicaucaso.org/eng/Media/Galleries/Among-the-Torbeshi-in-the-Republic-of-Macedonia-Tanya-Mangalakova од оригиналот] на 27 септември 2025 година.</ref> ==Поврзано== * [[Исламизацијата во Македонија]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Macedonian Muslims}} * [https://www.academia.edu/17512111/ГЕОГРАФСКАТА_РАЗМЕСТЕНОСТ_И_ЕТНОГРАФСКИТЕ_ОДЛИКИ_НА_МАКЕДОНЦИТЕ_МУСЛИМАНИ_ВО_МАКЕДОНИЈА ''Географската разместеност и етнографските одлики на Македонците муслимани во Македонија''] — научен труд на [[Корисник:Македонец|Марио Шаревски]] претставен на научниот собир „Македонците муслимани во современ и историски контекст“, одржан во [[МАНУ]] на 29 јуни 2015 г. * {{наведена книга|url=http://eprints.ugd.edu.mk/16671/|title=Идентитетот кај Македонците муслимани: помеѓу етно-лингвистичките одлики и политичката мобилизација|last=Стојановски|first=Страшко|work=Македонците со исламска религија во историски и современ контекст|publisher=МАНУ|year=2016|isbn=ISBN 978-608-65143-6-5|location=Скопје|pages=55-80}} [[Категорија:Македонци муслимани|*]] l494d95ohcd1rie8snppvhdqeuncux7 5629214 5629095 2026-09-16T11:19:43Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]]) и ја поврати преработката 5626574 на Kotzaztzikli 5629214 wikitext text/x-wiki {{Викифицирање}}{{Етничка група| |група=Македонци муслимани |слика= [[File:Zensko oro - proslava na sunet - Gorno Kosovrasti.JPG|300п]] |слика_наслов=Женско (девојчинско) оро, на прослава на сунет во с.[[Горно Косоврасти]], со [[Знаме на Македонија|македонското знаме]] во позадината |вкупен = 120 000—220 000 |регион1 = {{знамеикона|Macedonia}} [[Република Македонија]] |поп1 = 40 000—100 000 |регион2 = {{знамеикона|Albania}} [[Албанија]] |поп2 = 80 000—120 000 |јазици=[[Македонски јазик]] |религии=[[ислам]] }} '''Македонци муслимани''' или '''Торбеши''' — [[Македонци|етнички Македонци]] со [[ислам|исламска вероисповед]] кои говорат на [[македонски јазик]] и се познати под повеќе имиња. ==Бројност и застапеност во региони== [[Податотека:Македонци муслимани во Македонија.jpg|мини|255x255пкс|Предели во Македонија со значителен број на Македонци муслимани.]] Бројноста на Македонците муслимани во [[Република Македонија|Македонија]] се движи од 40.000 до 100.000 луѓе. Македонците со исламска вероисповед географски се распространети во најголем дел во [[Западна Македонија|западниот дел на Македонија]], а потоа и во средишниот, додека различните општествено-политички и историски процеси во текот на XX век условиле исчезнување на поголеми македонски муслимански заедници и во централно-јужните и источните делови на Македонија<ref name="Шаревски" />. Во основа, [[Македонци]] со [[ислам]]ска религија има во сите делови и градови насекаде во Македонија, но поголеми и позначајни заедници и групи со засебни етнографски црти и одлики денес има во: [[Струшко]] во пределот [[Дримкол]], во [[Дебарско]] во пределите [[Општина Центар Жупа|Жупа]] и [[Голо Брдо]], соседната [[Мијаци|мијачка]] [[Рекански регион|Реканска област]] односно нејзиниот предел Долна Река, во [[Кичевско]] по долината на [[Треска]] во [[Општина Пласница|општината Пласница]] и околината на [[Зајас]], шарпланинските села [[Урвич]] и [[Јеловјане]] во [[Тетовско]], пределот наречен [[Торбешија]] во [[Скопско]], во [[Велешко]], во котлината [[Пелагонија]] во [[Прилепско]], [[Крушевско]] и [[Битолско]]<ref name="Шаревски" />. Највеќе Македонци - муслимани се населени во [[Општина Маврово и Ростуше]], повеќе села во [[Лабуништа|Струшко]] (поранешната општина [[Лабуништа]]), [[Општина Центар Жупа]] и поширокиот [[Дебарско|Дебарски регион]], неколку села во [[општина Студеничани]] и [[општина Сопиште]] односно пределот [[Торбешија]] во Скопско, [[општина Боговиње]] во тетовскиот регион каде спаѓаат селата [[Јеловјане]] и [[Урвич]], [[општина Пласница]], [[општина Долнени]], [[Битола|Битолско]], селото [[Мелница (Велешко)|Мелница]] во [[општина Чашка]] во [[Велешко]] итн. Македонците со исламска вероисповед се исто така мнозинство и во македонските етнички територии надвор од границите на [[Република Македонија]], особено во областите [[Гора]] (во [[Косово]] и [[Албанија]]) и [[Голо Брдо]] (во [[Албанија]]). Во однос на географската разместеност, Македонците муслимани се распространети речиси на целата територија на [[Македонија]], со особена компактност и концентрираност во западниот дел, а помали групи на Македонци со исламска вероисповед во иста меридијанска линиска распореденост од север кон југ живеат и во средишниот дел на Македонија во Скопско, Велешко и Пелагонија<ref name="Шаревски" />. Имено, од пределот на Дримкол и Малесија на југ во Струшко, преку Дебарско и Реканско на север, покрај западната граница на [[Македонија]] со [[Албанија]] постои целосна зона и непрекинат појас на населени места со [[Македонци]] со [[ислам]]ска вероисповед<ref name="Шаревски" />. Нивната бројност во овој предел е толку голема што тие претставуваат мнозинска група во Дебарско, Реканско, а исто така во Струшко и Кичевско заедно со [[Македонци]]те [[Христијанство|христијани]] го прават етничкиот македонски елемент во мнозинство<ref name="Шаревски" />. Ваквата географска разместеност и компактност на Македонците муслимани како етнички македонски елемент во пределите крај западната граница со Албанија е од големо стратешко значење за Република Македонија<ref name="Шаревски" />. ==Имиња== Во некои случаи за оваа категорија луѓе се користат термините Торбеши, [[Горанци]], [[Помаци]], Аповци или Потури. Терминот „Торбеши“ има негативна и погрдна конотација. Има неколку теории за настанокот на името од кои најпознати се дека поради маките од Турците овие луѓе ја ставиле главата во торба (и преминале во исламот) и дека ја продале својата христијанска вера за торба сирење. Ова мислење категорично е невистинито и неприфатено од нивна страна, бидејќи верата не се продава ниту купува, туку поради нивното постојано патување на гурбет и со торба на рамо за да печалат пари за опстанок. Покрај името Торбеши кое е општоприфатено (но сепак погрешно и погрдно) за Македонците муслимани во разни краишта постојат разни имиња. За Македонците муслимани во [[Општина Кичево|Кичевско]] се користи името Аповци (од [[Турски јазик|турскиот]] збор „апо“ што значи браќа), а во некои краишта во [[источна Македонија]] се користи и името Потури кое пред сè има погрда конотација. Поради тоа што овие луѓе се [[Македонци]], нивните здруженија и организации постојано апелираат да се престане со употребата на разните имиња (кои често имаат погрдно значење) и за нив да се користи само името [[Македонци]] бидејќи тоа и се. ===Поврзани групи=== Според регионите во кои живеат македонски муслимани (т.е. етнички Македонски со исламска вероисповед) се нарекуваат со различни имиња. Главна одлика за сите нив е што го зборуваат [[македонскиот јазик]] во дијалектна форма според регионот во кој живеат. Но сепак поради различноста на регионите во кои живеат секоја група има задржано свои специфични етнолошки одлики. Според тоа македонските муслимани можат да се поделат на следниве подгрупи: *Торбеши (Македонци муслимани) кои главно живеат во [[Рекански регион|Реканската облат по долината на Радика]] и регионот [[Торбешија]] во Скопската Котлина, областа [[Дримкол]] по долината на [[Црн Дрим]] во [[Струшко]] и [[Дебарско]] *[[Горанци]] кои главно живеат во областа [[Гора]] *[[Помаци]] во [[Пиринска Македонија]] и [[Грција]] ==Историја и прифаќање на исламот== Најзначајниот чинител кој ги определува Македонците - муслимани како засебна група во рамки на [[Македонци|македонскиот народ]] е прифаќањето на [[ислам|исламската религија]]<ref name="Шаревски">{{наведена книга|last=Шаревски|first=Марио|authorlink=Корисник:Македонец|title=Географската разместеност и етнографските одлики на Македонците муслимани во Македонија|url=https://www.academia.edu/17512111/%D0%93%D0%95%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%A4%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%A2%D0%90_%D0%A0%D0%90%D0%97%D0%9C%D0%95%D0%A1%D0%A2%D0%95%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2_%D0%98_%D0%95%D0%A2%D0%9D%D0%9E%D0%93%D0%A0%D0%90%D0%A4%D0%A1%D0%9A%D0%98%D0%A2%D0%95_%D0%9E%D0%94%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98_%D0%9D%D0%90_%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%A6%D0%98%D0%A2%D0%95_%D0%9C%D0%A3%D0%A1%D0%9B%D0%98%D0%9C%D0%90%D0%9D%D0%98_%D0%92%D0%9E_%D0%9C%D0%90%D0%9A%D0%95%D0%94%D0%9E%D0%9D%D0%98%D0%88%D0%90|year=2015|publisher=КОВЗ, МАНУ|location=Скопје}}</ref>. Првите податоци за исламизирањето во [[Македонија]] датираат некаде од средината на [[XV век]]. Иако постојат доста распространетите претпоставки за еднородност и воедначеност на прифаќањето на исламот, наеднаш и во широки размери на доброволна или насилна основа, сепак историските податоци и записи укажуваат дека исламската религија била прифаќана во различни размери и во различни периоди од [[Отоманско Царство|отоманското владеење]] во [[Македонија]] и тоа на различни начини според случаите и зададените околности во различни и често оддалечени географски предели и простори<ref name="Шаревски" />. Разликите во начините, времето и околностите во прифаќањето на исламската вера во содејство со географскиот простор условиле и појава на различни етнографски црти, посебно разлики во однос на чувството за припадност, националната определба и политичката положба<ref name="Шаревски" />. Исламизацијата како процес траела цело време од доѓањето па сѐ до заминувањето на Османлиите, но во зависност од развитокот и промените во државата, таа се разликувала во разните периоди по својот метод, интензитет и последиците што ги предизвикувала <ref name="Паликрушева">{{наведена книга|last=Паликрушева|first=Галаба|title=Исламизацијата на Торбешите и формирање на торбешката субгрупа|year=1965|publisher=докторска дисертација|location=Скопје}}</ref>. Во однос на методот на раширувањето и наметнувањето на муслиманската вероисповед се започнувало од обичното ветување за „среќен живот“ во исламот, па се стигнувало до најгруби насилија <ref name="Лиманоски">{{наведена книга|last=Лиманоски|first=Нијази|authorlink=Нијази Лиманоски|title=Исламизацијата и етничките промени во Македонија|year=1993|publisher=Македонска книга|location=Скопје}}</ref>. Со примањето на исламот на побогатите [[Македонци]], Турците отпрвин сметале дека тоа ќе послужи за пример на останатото население во [[Македонија]] да ја прими исламската вера. Подоцна откако доброволното примање на исламот земало многу мали размери, Турците започнале и со насилна исламизација на [[Македонци|македонското население]] која се остварувала или преку директно исламизирање или преку принуда најчесто со киднапирање на женски членови на семејствата, ослободување од плаќање на даноци итн. Еден запис наведува дека турските власти се служеле со разни методи да го натераат некој христијанин да премине на ислам кои подразбирале задоволување на среброљупците со пари, суетните и властољупците со почести и изгледи за високи достоинства, додека плашливите и слабите со закани и сила <ref>{{наведена книга|last=Đurđev|first=Branislav|title=Jugoslovenske zemlje pod turskom vlašću (do kraja XVIII stoljeća)|year=1962|location=Загреб|language=хрватски}}</ref>. Најзначајна алатка во рацете на турските феудалци преку која се вршела индиректна интервенција за исламизација на населението, особено во почетниот и првиот ран период на османлиското владеење, била даночната политика која во самиот аграрен и даночен систем на турскиот феудален поредoк имала пресудна улога во забрзувањето на процесите за преверување<ref name="Лиманоски" />. Ослободувањето од даноците при прифаќањето на исламот подразбирале дека децата на помуслиманет татко не потпаѓале под удар на данокот во крв т.е. „девширме“ односно собирањето на христијанските деца за јаничари <ref name="Лиманоски" />. Честа причина за поединечни преминувања во муслиманската вера биле поволностите, правата и бенефициите во општествените односи кои следувале, како задржување на имотот и подоцнежно претворање во чифлици, а некои биле примамувани од верските достоинственици со ветувања за злато или станување на господари, аги<ref name="Лиманоски" />. Можноста за зачувување на имотите и поседите довела до појавата еден брат или член на семејството да го прифати исламот со цел да се зачува сопственоста, а потоа сите заедно да продолжат заеднички да живеат и да работат на истиот имот и земја<ref name="Историја на македонскиот народ">{{наведена книга|editor=Апостолски Михаило, Степан Антолјак|title=Историја на македонскиот народ|volume=1|year=1969|publisher=НИП „Нова Македонија“|location=Скопје}}</ref>. Друга причина е и безбедноста по животот и имотот што ја нудело прифаќањето на исламот при налетот на разни албански банди и башибозук. При вакви случаи на прифаќање на исламската вера од [[Македонци]], честа била појавата муслиманите да ги земаат во заштита своите роднини и соселани [[Христијанство|христијани]] <ref name="Јован Трифуноски">{{наведена книга|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|title=Охридско - струшка област|series=антропогеографска проучавања|year=1990|publisher=САНУ|location=Белград|language=sr}}</ref>. Потврда за ова е исламизацијата на селата во [[Рекански регион|Реканската област]] во долината на реката [[Радика]] која била прва на удар при продирањето на пљачкашките качачки банди од [[Албанија]]<ref name="Шаревски" />. Фактот што многу често се случувало еден од двајца браќа или родители и деца во исто семејство да го прифатат исламот <ref name="Лиманоски" /> пак јасно говорат дека не само етнички туку и биолошки, Македонците муслимани се дел од македонскиот народ<ref name="Шаревски" />. Во поглед на обемот и интензитетот може да се одвојат два историски периоди односно период на рана и период на доцна исламизација<ref name="Паликрушева" />. Размерите на прифаќањето на исламот во [[Македонија]] не биле многу големи во почетните периоди за што сведочи фактот од опширните пописи дека сѐ до крајот на 16 век исламизацијата не го зафаќа селското население во Македонија<ref name="Паликрушева" />. Со оглед на фактот дека владеачката класа секогаш е сместена во градските средини, македонското население кое го прифатило исламот во градовите најчесто многу брзо ги попримало јазикот, обичаите и одликите од водечката класа на турско население при што и се асимилирало<ref name="Шаревски" />. Политичките и геополитичките промени кои настанале како последица од опаѓањето и водењето на неколку војни со европските империи од 17 век па натаму довеле и до нови поголеми размери и обем на засилена исламизација со јасна политичка и стратешка намера од страна на османлиските власти<ref name="Шаревски" />. Имено, големите потреси кои уследиле по Австриско-турската војна и продорот на австриските војски сѐ до средишните и јужните делови на Македонија при што имале голема поддршка од христијанското население за што пример претставува [[Карпошово востание|Карпошевото востание]] од [[1689]] година условиле големи промени во сеопштата политичка и безбедносна состојба со значајно влијание врз демографијата и етничките процеси особено во поглед на исламизацијата на македонско население. По овој период каде се забележуваат првите знаци на кризата што со векови ќе го придружува османското владеење <ref name="Паликрушева" /> започнуваат големите притисоци врз христијаните, големото иселување на христијанско население од северните делови на [[Македонија]] и [[Косово]] во [[Хабсбуршка династија|Хабсбуршакта империја]] и [[Русија]] што пак го отворило просторот за масовна колонизација и населување на муслиманско претежно албанско население на нивното место<ref name="Шаревски" />. Исто така самите турски власти со цел да ја разбијат компактноста на христијанското население и да се отстрани опасноста од бунтови и востанија започнале намерно да дозволуваат да се доселува муслиманско население на стратешки значајните места како што се главните патишта, превои, крстопати, премини низ многу области, особено во планинските и пограничните предели. Со процесот на исламизирање и на селското население чиј зародиш започнал во 16 век и продолжил во 17 век веќе започнала да се формира мијачката македонска муслиманска подгрупа во [[Рекански регион|Реканско]]<ref name="Паликрушева" />, која пак преку учество во миграционите движења поттикнати од несигурноста и поддржани од турските власти ќе даде свои иселеници во пределите на [[Торбешија]] во [[Скопско]] и [[Велешко]]<ref name="Шаревски" />. Напоредно во текот на XVII и XVIII век започнуваат и поголеми процеси на исламизација во [[Кичевско]], [[Струшко]], [[Тиквеш]]ко<ref name="Шаревски" />. Од постојаните албански притисоци и напади дошло и до исламизација на етничкиот македонски предел [[Гора]] од каде миграциони движења ќе дадат иселеници во [[Тетовско]] во шарпланинските села [[Урвич]] и [[Јеловјане]]<ref name="Шаревски" />. Со губењето на повеќе војни против европските империи, а со тоа и територии во текот на 18 век и ослободувањето на Балканските држави на почетокот на 19 век уследило населување на огромен број на муслиманско население составено од разни етнички групи како [[Черкези]], [[Татари]], [[Албанци]] кое како „мухаџири“ односно бегалци дошло во Македонија и вршело дополнителни притисоци врз христијанското население<ref name="Шаревски" />. Во овој втор подоцнежен период со исламизација се опфаќаат и се создаваат заедници на Македонци муслимани и во источните делови на Македонија како [[Пијанец]] и [[Малеш]] односно [[Пехчевско]], [[Делчевско]] и [[Беровско]], потоа во областа [[Меглен]] во [[Егејска Македонија]], а во сообразност со широко распространета исламизација на [[Помаци]]те во непосредно блискиот предел на [[Родопи|Родопските планини]] се формира етничка македонска муслиманска целина и во Неврокопско (Гоцеделчевско) во крајниот источен и југоисточен дел на [[Пиринска Македонија]]<ref name="Шаревски" />. На тој начин, во подоцнежниот период на исламизација со опфаќањето на селското население кое како поотпорно на промени и асимилација го задржало македонскиот јазик со многу народни обичаи, културни одлики и секојдневни навики, во Македонија се образувале повеќе групи на Македонци со муслиманска верисповед<ref name="Шаревски" />. Различните области и предели во кои тие се образувале заедно со различните причини и услови на прифаќање на исламот условиле кај нив да се појават значајни етнографски разлики во прв ред во нивните сфаќања, национални чувства за свест, припадност и определби кои пак сѐ до денес значајно влијаат на нивната општествена и политичка положба<ref name="Шаревски" />. == Населени места со Македонци муслимани - денес и во минатото == Денес Македонците муслимани живеат во неколку градови ([[Скопје]], [[Кичево]], [[Дебар]], [[Струга]], [[Гостивар]], [[Охрид]]. [[Тетово]], [[Ресен]] итн.) и во уште 66 села: * '''[[Долна Река|Долна]] и [[Рекански регион|Мала Река]]:''' [[Жировница]], [[Видуше]], [[Ростуше]], [[Велебрдо]], [[Требиште]], [[Присојница]], [[Аџиевци]], [[Јанче]], [[Скудриње]], [[Могорче]] * '''[[Дебарско Поле]]:''' [[Долно Косоврасти]], [[Горно Косоврасти]], * '''[[Голо Брдо]]:''' [[Отишани]], [[Џепиште]], * '''[[Жупа]]:''' [[Броштица]], [[Голем Папрадник]], [[Мал Папрадник]], [[Центар Жупа|Центар Жупа (Вапа)]], [[Горенци (Дебарско)|Горенци]], [[Житинени]], [[Бајрамовци]], [[Оџовци]], [[Црно Боци]], [[Брештани]], [[Елевци]], [[Коџаџик]], [[Баланци]], [[Новак]], [[Праленик]], [[Долгаш]], * '''[[Дримкол|Струшки Дримкол]]:''' [[Лабуништа]], [[Октиси]], [[Подгорци]], [[Бороец]], * '''[[Кичевија]]:''' [[Бачишта]], [[Горно Строгомиште]], [[Долно Строгомиште]], [[Пласница]], [[Лисичани]], [[Преглово]], [[Ижиште]], [[Челопеци]], * '''[[Порече]]:''' [[Ореовец (Порече)|Ореовец]], * '''[[Копачка (област)|Копачка]]:''' [[Другово]], [[Србјани]], * '''[[Прилепско Поле]]:''' [[Дебреште]], [[Лажани]], [[Пешталево]], * '''[[Гроот|Гроот (Тополка):]]''' [[Мелница (Велешко)|Мелница]],<ref name=":12">{{Cite journal|last=Dikici|first=Ali|date=2014|title=Türkiye'deki Balkan Muhacirleri Arasında Kaybolan Bir Topluluk: Torbeşler A Disappearing Community Among the Balkan Immigrants in Turkey: Torbeši|url=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/422128|journal=AVRASYA ETÜDLERİ|pages=}}</ref> * '''[[Торбешија]]:''' [[Долно Количани]], [[Држилово]], [[Елово]], [[Цветово]], [[Пагаруша]], * '''[[Полошка Котлина|Долни Полог]]:''' [[Урвич]], [[Јеловјане]], * '''[[Малешевска Котлина|Малешевија]]:''' [[Црник]], * '''[[Пелагонија|Битолско Поле]]:''' [[Граешница]], * [[Преспа|'''Преспа:''']] [[Сопотско]], [[Лавци (Ресенско)|Лавци]], [[Царев Двор]], [[Дрмени]], [[Козјак (Ресенско)|Козјак]]. Македонците муслимани во минатото зафаќале значително поширока територија со што се протегале на повеќе региони. Нивниот број значително се намалува најмногу во 1950-тите години кога најголем дел од нив заедно со [[Турци]]те и другото муслиманско население се иселуваат во [[Турција]]. Добар дел од [[Македонци]]те во [[Турција]] и денес имаат висока национална свест. Во минатото Македонци муслимани имало и во уште 37 населени места. Помал дел од тие села се целосно раселени, а додека во поголемиот дел на нивно место се населуваат главно Македонци православни и помал дел Албанци и Македонци муслимани во тие села речиси и да нема, или нивниот број е минорен и не изнесува повеќе од неколку семејства. * '''[[Горни Полог]]:''' [[Врановци]], * '''[[Долна Река]]:''' [[Болетин]], * '''[[Жупа]]:''' [[Кочишта]], [[Власиќи]], [[Евла (Дебарско)|Евла]], [[Осолница]], * '''[[Битолско Поле]]:''' [[Трновци]], * '''[[Гроот|Гроот (Тополка):]]''' [[Горно Врановци]], * '''[[Торбешија]]:''' [[Умово]], * '''[[Тиквеш]]:''' [[Росоман]], [[Сирково]], [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]], [[Долни Дисан]], [[Тремник]], [[Тимјаник]], [[Криволак]], [[Пепелиште]], [[Војшанци]], [[Вешје]], [[Прждево]], [[Бесвица]], [[Бистренци]], [[Корешница]], [[Марена]], [[Сопот (Кавадаречко)|Сопот]], [[Барово (Демиркаписко)|Барово]], [[Дублино]], [[Мушанци]], * '''Бошава:''' [[Бохула]], * '''[[Пијанец]]:''' [[Вирче]], [[Габрово (Делчевско)|Габрово]], [[Град (Делчевско)|Град]], [[Ѕвегор]], [[Нов Истевник]], [[Стамер]], [[Стар Истевник]], [[Тработивиште]], * '''[[Дебарски Дримкол]]:''' [[Јабланица (село)|Јабланица]], * '''[[Малешевија]]:''' [[Безгаштево]], * '''[[Охридско]]:''' [[Велгошти]]''',''' [[Пештани (Охридско)|Пештани]]''',''' [[Мешеишта]], * [[Преспа]]''':''' [[Буково (превој)|Буково]]. ==Идентитет и определби на припадност== Разнородноста на процес на примањето на исламот заедно со различната општествено-политичка положба која ја имале Македонците со исламска вероисповед придонеле до појава на различна определба, национално чувство и ориентација кај нив<ref name="Шаревски" />. Во тој поглед, Македонците со исламска вероисповед во Долна Река во Реканско и делумно во Дебарско заедно со Голо Брдо се истакнуваат во својата особено изразита свест и определба за македонска национална припадност, додека кај Македонците со исламска вероисповед во Струшко е изразита определбата и свесноста за посебност како „Торбеши“, а делумно и како Албанци, Турци и Македонци<ref name="Шаревски" />. Во Кичевско, Жупа во Дебарско, скопска Торбешија и Пелагонија, Македонците со исламска вероисповед со мали исклучоци речиси целосно се определуваат како Турци<ref name="Шаревски" />. Ваквата појава во различните определби на Македонците со исламска вероисповед има негативно влијание поставувајќи ги овие граѓани како предмет на различни политички манипулации и притисоци<ref name="Шаревски" />. ''“Нема никој право да ми ја краде Македонија, уште помалку да ми ја дари како на питач. Мие сме месо твое Македонијо, откорнато од колкот слаб, само помодро и поиспиено од твоето. Здивот исто ни мирисат, а и тагата ни била од памтивека, не слична, туку иста...“'' - [[Саме Лимани - Жарноски|Саме Лимани Жарноски]]. ==Одлики и обичаи== Македонците муслимани иако ја смениле својата вера, тие низ вековите не го примиле турскиот јазик и го задржале [[Македонски јазик|македонскиот јазик]], а останале и македонските обичаи и традиции (прослава на [[Ѓурѓовден]], посета и дарување во христијанска [[црква]] кога се има болно дете, а во некои куќи на Македонци муслимани сѐ уште се чуваат православни [[икона|икони]] итн.). [[Податотека:Gorna_Župa.jpg|мини|Македонци муслиман женска невестинска шминка во Горна Жупа. Ритуал „Гелина“.]] ==Актуелни состојби== Во поново време (особено во текот на 90-тите години на [[XX век]] и во денешницата) [[Македонци]]те со исламска вероисповед се предемет на напади на големонационалистичките апетити и проганди особено од страна на [[Албанци]]те, а во помала мера и на [[Бошњаци]]те, [[Турци]]те и [[Срби]]те. Во последно време сè поголеми и пожестоки се притисоците и на [[Бугари]]те, особено во областите [[Гора]] и [[Голо Брдо]], врз тие македонски муслимани со цел да се претстават како „етнички Бугари“. Во косовскиот дел на [[Гора]] постои здружение на Бугари-мохамедани (муслимани). Во најново време во [[Република Македонија]], се забележуваат тенденции за одделување на Македонците муслимани од македонската национална целост и конституирање во посебна етничка група. Оваа тенденција е поддржувана и пропагирана од страна на пратеникот и стопанственик [[Фијат Цаноски]] и неговата политичка партија [[ПЕИ]]. Организациите на Македонците муслимани жестоко реагираат преку повеќе написи во весниците и јавноста поради притисоците вршени од страна на Албанците во [[западна Македонија]] да се попишуваат како Албанци, заведувањето со албански имиња и презимиња во матичните книги во повеќе општини, насилното воведување на [[албански јазик]] во училиштата итн. Исто така во јавноста сè почесто и погласно остро се реагира на сепаратистичките и однародувачките тенденции на овој дел од македонскиот народ кои се поддржуваат од пратеникот Фијат Цаноски и неговата партија ПЕИ. Исто така организациите на Македонците со исламска вероисповед реагираат на тоа дека под разни околности Македонците муслимани на пописите се попишуваат како Турци или Албанци и бараат поголема грижа на државата за овие луѓе. Светскиот Македонски Конгрес (СМК) на последното собрание (одржано во [[Скопје]], [[2006]] година), достави барања до државата за поголема грижа кон овие луѓе и усвои програма за помош и поддршка на Македонците муслимани. Македонските муслимани од [[Гора]] ([[Горанци]]) во [[Косово]] официјално побараа да бидат вклучени во новиот предлог за уредувањето на Косово како посебна македонска национална заедница, со загарнитирани најмногу 9, а најмалку 3 пратенички места, со овозможено образование на мајчин [[македонски јазик]] и давање на културна автономија на областа [[Гора]]. ==Познати личности== *[[Нијази Лиманоски]], етнолог и борец за националното обединување на Македонците без разлика на верската припадност *[[Исмаил Бојда]], водач на организација на Македонците муслимани, борец за националното обединување на Македонците и борец против притисоците врз Македонците муслимани *[[Саме Лимани - Жарноски]], поет и борец за националното обединување на Македонците *[[Фијат Цаноски]], политичар и стопанственик, актуелен пратеник во Собранието на РМ *[[Велија Рамковски]], политичар и стопанственик *[[Латиф Пајкоски]], политичар и поранешен пратеник во Собранието на РМ *[[Бајрам Требишки]], учител *[[Ариф Рамадани]], исламски правен теолог, извонреден преведувач од Арапски на Македонски јазик со преведено и напишано од над досега 60 книги. *[[Хасан Џило]], професор, теолог и преведувач на [[Куран]]от *[[Селмин Сакири-Сакировски]], инженер, публицист и политичар во Австрија<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lovelybooks.de/autor/Selmin-Sakiri/|title=Selmin Sakiri: Lebenslauf, Bücher und Rezensionen bei LovelyBooks|work=LovelyBooks|accessdate=2021-11-07|archive-date=2021-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107083713/https://www.lovelybooks.de/autor/Selmin-Sakiri/|url-status=dead}}</ref> *[[Али Риза Ефенди]], таткото на [[Мустафа Кемал Ататурк]], основачот на [[Турција|Република Турција]], потекнувал од [[Коџаџик|Коџаџик/Светиград]], Македонците муслимани село кое го прифатило [[Турска дијаспора|Турскиот]] идентитет.<ref name=":12" /><ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.silifkesesimiz.com/yazar/irfan-unver-nasrattinoglu/torbesler-1946-kose-yazisi|title=Torbeši/Torbeşler|last=|first=|date=2026|website=}}</ref><ref>Мангалакова, Тања. „[https://web.archive.org/web/20250927012436/https://www.balcanicaucaso.org/eng/Media/Galleries/Among-the-Torbeshi-in-the-Republic-of-Macedonia-Tanya-Mangalakova Меѓу Торбешите во Република Македонија]“. Архивирано [https://www.balcanicaucaso.org/eng/Media/Galleries/Among-the-Torbeshi-in-the-Republic-of-Macedonia-Tanya-Mangalakova од оригиналот] на 27 септември 2025 година.</ref> ==Поврзано== * [[Исламизацијата во Македонија]] ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Macedonian Muslims}} * [https://www.academia.edu/17512111/ГЕОГРАФСКАТА_РАЗМЕСТЕНОСТ_И_ЕТНОГРАФСКИТЕ_ОДЛИКИ_НА_МАКЕДОНЦИТЕ_МУСЛИМАНИ_ВО_МАКЕДОНИЈА ''Географската разместеност и етнографските одлики на Македонците муслимани во Македонија''] — научен труд на [[Корисник:Македонец|Марио Шаревски]] претставен на научниот собир „Македонците муслимани во современ и историски контекст“, одржан во [[МАНУ]] на 29 јуни 2015 г. * {{наведена книга|url=http://eprints.ugd.edu.mk/16671/|title=Идентитетот кај Македонците муслимани: помеѓу етно-лингвистичките одлики и политичката мобилизација|last=Стојановски|first=Страшко|work=Македонците со исламска религија во историски и современ контекст|publisher=МАНУ|year=2016|isbn=ISBN 978-608-65143-6-5|location=Скопје|pages=55-80}} [[Категорија:Македонци муслимани|*]] 1hz6fptpsa563ne73yjr4fk2nhlza38 4 20515 5628911 5625468 2026-09-15T12:58:46Z MediaWiki message delivery 47896 /* Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита */ ново заглавие 5628911 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> 6ottt5xo3qrt1vsgqwcj28ui6c8ouka 5629029 5628911 2026-09-15T16:56:52Z ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ 136790 /* Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита */ Одговор 5629029 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> :@[[Корисник:A09|A09]], @[[Корисник:EPIC|EPIC]] ВЕЛИМИР АНТЕ ПАВЕЛИЋ [[User:ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ|ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ]] <small>([[User talk:ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ|разговор]])</small> 18:56, 15 септември 2026 (CEST) 64aifwpzfnezt6qr2tltw2gygs1oagg 5629030 5629029 2026-09-15T16:58:48Z A09 94341 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ|ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ]] ([[User talk:ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] 5628911 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> 6ottt5xo3qrt1vsgqwcj28ui6c8ouka 5629031 5629030 2026-09-15T17:01:27Z ~2026-50095-77 136791 Отповикана преработката [[Special:Diff/5629030|5629030]] на [[Special:Contributions/A09|A09]] ([[User talk:A09|разговор]]) 5629031 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> :@[[Корисник:A09|A09]], @[[Корисник:EPIC|EPIC]] ВЕЛИМИР АНТЕ ПАВЕЛИЋ [[User:ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ|ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ]] <small>([[User talk:ВЕЛИМИР ПАВЕЛИЋ|разговор]])</small> 18:56, 15 септември 2026 (CEST) 64aifwpzfnezt6qr2tltw2gygs1oagg 5629032 5629031 2026-09-15T17:05:10Z A09 94341 Отповикано уредување на [[Special:Contributions/~2026-50095-77|~2026-50095-77]] ([[User talk:~2026-50095-77|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:A09|A09]] 5628911 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> 6ottt5xo3qrt1vsgqwcj28ui6c8ouka 5629126 5629032 2026-09-16T08:52:03Z Dtf1978 136779 /* Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook */ ново заглавие 5629126 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) 2tz8mwn2nk9u9c7xhlprmufo85gupdh 5629129 5629126 2026-09-16T08:53:15Z Dtf1978 136779 Дополнување на барањето за проверка и преместување на нацртот. 5629129 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) c5gme9cfhy5xwxgexcia93zyasciupb 5629191 5629129 2026-09-16T10:56:37Z РАТКО МЛАДИЋ ХЕРОЈ 136808 /* Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook */ Одговор 5629191 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) :@[[Корисник:A09|A09]] НАБИЈЕМ ТЕ НА КУРАЦ. [[User:РАТКО МЛАДИЋ ХЕРОЈ|РАТКО МЛАДИЋ ХЕРОЈ]] <small>([[User talk:РАТКО МЛАДИЋ ХЕРОЈ|разговор]])</small> 12:56, 16 септември 2026 (CEST) hir9bhcfv4ynmvocjk4a9a1bq18770w 5629211 5629191 2026-09-16T11:16:10Z Upwinxp 58180 Отповикана преработката [[Special:Diff/5629191|5629191]] 5629211 wikitext text/x-wiki <!---------------------------------------------------------------------------------> <!-------Вам ви благодари помошниот тим на Википедија (pro's making woners)------> <!---------------------------------------------------------------------------------> {{Селска чешма}}<br /> __NEWSECTIONLINK__ <div id="содржина"> __TOC__ <div id="дискусии"> [[Категорија:Википедија:Селска чешма| ]] [[Категорија:Википедија:Заедница|Селска чешма]] == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 14:21, 18 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Tiven2240@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување (УПнО) == <section begin="announcement-content" /> Ве известувам дека започна периодот на годишна оценка на Упатствата за спроведување на Универзалниот правилник на однесување. Можете да давате предлози за промени до 9 февруари 2026&nbsp;г. Ова е првиот од неколкуте чекори на годишната проценја. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Прочитајте повеќе за ова и учествувајте во разговор на страницата на УПнО на Мета]]. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Координативната комисија на Универзалниот правилник на однесување]] (U4C) е глобална група посветена на правично и доследно спроведување на УПнО. Оваа годишна проценка е планирана и спроведена од U4C. За повеќе информации за должностите на U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|погледајте ја нејзината повелба]]. Споделете ги овие информации со други членови на вашата заедница кајшто е соодветно. -- Во соработка со U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|разговор]])<section end="announcement-content" /> 22:01, 19 јануари 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Начела и напатствија на Википедија == Почитувани уредници, ja отворам оваа дискусија во согласност со [[ВП:ГЛАСННН]]. Во продолжение секоја недела ќе биде отворена по една тема за која треба да ги одредиме насоките на значајност за нашата Википедија, и на која прво добро е да се дискутира, а потоа можеби и да се гласа. При оформувањето на статиите за начела и напаствија, како и за значајност, во врска со луѓе, настани и друго, земени се предвид неколку јазични Википедии, како англиската, српската и хрватската. Да нагласам дека Википедија на англиски јазик има построги правила од другите јазични Википедии, претпоставувам затоа што се смета за светска енциклопедија, и некои теми кои се важни локално во земјите, на англиската не сметаат дека треба да ги има. Сепак и таму има исклучоци. Исто така, добро е да се нагласи и да се има на ум дека дел од овие службени страници се создавани пред 20 години, и можно е да има потреба од нивно прегледување и дополнување. === [[Википедија:Што не е Википедија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:40 ч. на 8 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Да започнеме со [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. Википедија не е хартиена енциклопедија, не е речник, не е трибина, ниту пак говорница од било кој вид, не е ни разговорен форум или средство за пропаганда и рекламирање. Википедија не е збирка на надворешни врски, галерии на слики или медиуми. Википедија на македонски јазик не е национална енциклопедија на Македонците. Википедија не е услужник на бесплатно вдомување или мрежен простор, не е експеримент за демократија или каков било друг политички систем. Нејзиниот основен метод на одлучување на консензус е преку уредување и дискусија, не преку постојано гласање. Повеќе на секоја од ставките има на линкот [[Википедија:Што не е Википедија|што не е Википедија]]. ==== Дискусија за „Што не е Википедија“ ==== {{коментар}} Според мене, треба да имаме слобода да бришеме кориснички страници на Википедијанци на кои корисникот си пишува реклама за себе и она што го работи. Налетувам на такви, скоро имаше некој масер се рекламира на корисничката страница. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 8 февруари 2026 (CET) :{{коментар}}Според мене, секаков вид на рекмалација директна или индиректна мора одма да се отстранува без никаква дебата или дискусија. Без разлика дали е на корисничка страница, подобрување во статија, новосоздадена страница и останато. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:01, 8 февруари 2026 (CET) :Па некако оваа страница има опфатено доволно, јас немам забелешки или некакви сугестии што да се наведе дополнително. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 16:27, 9 февруари 2026 (CET) :Исто и јас. :) [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:53, 9 февруари 2026 (CET) {{коментар}}Се согласувам дека секаков вид на рекмалација директна или индиректна треба да се отстранува без никаква дискусија.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> :{{Коментар}} Вака. Малку пристапот да е подиректен и поконкретен. На пример глеам се дискутира за тоа Што не е википедија? Значи мој предлог е за ова, и за сите идни дискусии, да се преземе англиската верзија на напатствијата, да се видат од сите нас и да се даде коментар кои поттпочки од англиското напатствије би го трганеле или замениле со друго. Ова го зборам од проста причина што англиските напатствија се едни од најелаборираните, па дури и претерано детализирани, ние можеме да ги земем само општите начела. Во овој случај ок си е се. Се сложувам со напишаното за тоа што не е Википедија, ако имам некој поконкретен дел за додавање, ќе пишам тука. Следните да бидат со поконкретни забелешки што се прифаќа, а што не на нашата Википедија. Во однос на кориснички страници, ние сме бришеле и порано само вулгарности. Рекламирање не би требало да е проблем, според мене. Пропагираме сите ние на нашите кориснички страници. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 18:50, 15 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (настани)]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:30 ч. на 15 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> Многу настани добиваат покриеност во вестите, а сепак не се од историска или трајна важност. Настан може да биде доволно интересен за новинарите и уредниците на вестите, но тоа не секогаш е доволно значајно за да има статија на Википедија. При оценувањето на настанот, уредниците треба да оценат различни аспекти на настанот и покриеноста: влијанието, длабочината, времетраењето, географскиот опсег, разновидноста и веродостојноста на покривањето, како и дали покривањето е рутинско. ;Трајни ефекти Настанот што е преседан или катализатор за нешто друго од трајно значење, најверојатно ќе биде значаен. На пример, во САД, убиството на детето Адам Волш на крајот довело до донесување на Закон за заштита и безбедност на децата, наречен Закон Адам Волш. Овој настан се смета за значаен. Настаните кои имаат трајно дејство од историско значење веројатно ќе бидат знајачни. Ова вклучува, на пример, природни катастрофи после кои останува широко распространето уништување, а обновата на уништеното може да доведе до смена на населението, и можно е да влијае врз изборите. Помал земјотрес или бура со мало или никакво влијание врз човечката популација веројатно не е значаен за да има статија на Википедија. ;Географски опсег Значајните настани обично имаат значително влијание врз широк регион, домен или широко распространета општествена група. Настанот кој влијае врз локално подрачје и го известуваат само медиумите во блискиот регион веројатно нема да биде значаен. ;Длабочина на покриеност Еден настан мора да добие голема или длабинска покриеност за да биде значаен. Длабочина на покривање вклучува анализа што ги става настаните во контекст, како што често се среќава во книгите, долгометражни написи во големите списанија за вести или на ТВ. ;Времетраење на покриеноста Значајните настани обично добиваат медиумска покриеност која е во подолг временски период. Времетраењето на известувањето по медиуми е силен показател за тоа дали некој настан има минливо или трајно значење. Тоа што некој настан се случил неодамна сам по себе не го прави незначаен. ;Разновидност на извори Се очекува значајна национална или меѓународна медиумска покриеност за некој настан да биде забележлив. Известувањето со широк опсег има тенденција да укаже на значајност, освен кога медиумите препишуваат и преобјавуваат исти вести едни од други. ;Рутинско покривање Според политиката на Википедија дека не е весник, рутинското покривање на вести за работи како што се објави не се доволна основа за статија. Рутинските настани, како што се спортски натпревари, филмски премиери, прес-конференции итн., може подобро да се опфатат како дел од друга статија, ако воопшто се значајни. Медиумски објави за настани кои се вообичаени, секојдневни, или се обични предмети што не се истакнуваат — веројатно не се значјани за да имаат своја статија на енциклопедија. ;Сензационализам Таблоид или жолтото новинарство како што се нарекува, обично се смета за лоша основа за статија во енциклопедија, поради недостатокот на проверка на фактите својствени за сензационалистичко известување и објавување на скандали. Википедија не е место за скандали или озборувања. ;Кривични дела Написите за криминални дејствија, особено оние што спаѓаат во категоријата „вонредни вести“, често се предмет на дискусии за бришење. ;Луѓе значајни за само еден настан Луѓето познати само во врска со еден настан генерално не треба да имаат статија напишана за нив. Ако настанот е многу значаен, тогаш наместо тоа, обично треба да се напише статија за настанот. ;Идни настани Поединечните закажани или очекувани идни настани треба да бидат вклучени само ако настанот е значаен, и речиси сигурно ќе се одржи. Датумите не се дефинитивни додека настанот навистина не се случи, бидејќи дури и значајните настани може да бидат откажани или одложени во последен момент поради голем инцидент (ваков случај на одложување беше во текот на пандемијата). Меѓу идните настани кои се соодветни за да се отвори за нив страница пред време спаѓаат: избори, Олимписки игри, Евровизија, европски и светски првенства. ;Алтернативи за бришење Ако значајноста на настанот е доведена во прашање, но тој е првенствено поврзан со одредена личност, компанија или организација или текстот може да биде дел од друга статија со поширока тема, тогаш треба да се употреби спојувањето на содржините. Сепак, треба да се внимава на настанот да не му се даде непотребна тежина. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (настани)|Значајност на настаните]]. ==== Дискусија за „Настани“ ==== {{коментар}} Според мене, овој дел добро ги покрива сите можни ситуации поврзани со настаните. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:32, 15 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Сметам дека аргументите се добро образложени и се согласувам со нив. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:07, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Се солгасувам со горенаведените коментари. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:30, 18 февруари 2026 (CET) <br> {{коментар}} Добри се предлозите и правилата наведени во посебната страница, немам дополнителни коментари. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:11, 18 февруари 2026 (CET)<br> {{коментар}} Овој дел е усогласен со соодветниот дел на другите јазици и јасен за оние што го читаат. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:14, 19 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Исто и јас се согласувам со коментари на колегите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:03, 21 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Добро се образложени аргументите и се согласувам со нив.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Автобиографија]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 22 февруари 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Пишувањето автобиографии е обесхрабрено, бидејќи е тешко да се напише неутрална, проверлива автобиографија, а има и многу замки. *Автобиографијата често е пристрасна, и обично напишано е само позитивното за личноста. *Автобиографиите се често непроверливи. Ако единствениот извор за одреден факт за вас сте вие самите, читателите не можат да го потврдат тоа. *Автобиографиите можат да содржат оригинално истражување. Луѓето често вклучуваат информации во автобиографии кои никогаш претходно не биле објавени или се резултат на знаење за нештата од прва рака. Википедија е енциклопедија и не смее да содржи претходно необјавени информации, ниту дозволува оригинално истражување. *Под „автобиографија“ не се подразбира само биографијата што сте ја напишале сами за себе, туку и биографијата што сте ја платиле или сте наредиле некој друг да ја напише во ваше име. *Тешко е да се пишува неутрално и објективно за себе, затоа треба да дозволите другите да пишуваат. Би требало да почекате некој друг да напише статија за вас и вашите постигнувања. *Во јасни случаи, дозволено е уредување на страници поврзани со вас, како: враќање на вандализам; но само ако тоа е очигледен вандализам, а не содржински спор. *Ако не сте значајни според начелата на Википедија, пишување на статија за себе ја крши политиката која вели дека Википедија не е место за бесплатна реклама. * Ако вашиот живот и достигнувања се проверливи и навистина од значење за да ве има на енциклопедија, некој друг веројатно ќе создаде статија за вас порано или подоцна. Повеќе на линкот: [[Википедија:Автобиографија]] ==== Дискусија за „Автобиографија“ ==== {{коментар}} - Се согласувам со наведените правила поврзани со автобиографија. Ние сме мала заедница, и знам дека се случило низ минатото некои личности сами за себе да си напишат статија, често не е бришена таквата статија, туку е само досредена, доколку личноста е значајна за да ја има во енциклопедија. Сепак, во најголем дел, би требало да се обесхрабрат автобиографски статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:58, 22 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Автобиографијата, поточно пишување на автобиографија, треба да биде обесхрабрено и недозволиво за Википедија. Пристрасноста при пишување на таква статија е на највисоко ниво, а објективноста ниска. Напатствијата се во ред, се согласувам и замолувам секој да реагира ако забележи вакви случаеви. Ова е едно од основните правила на Википедија и треба строго и доследно да се почитува.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:48, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Целосна поддршка за сѐ претходно кажано. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:17, 23 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Се сложувам со сѐ. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 17:34, 24 февруари 2026 (CET) {{Коментар}} Да, и јас го делам истото мислење. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 11:52, 27 февруари 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:57, 28 февруари 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Биографии на живи личности]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:50 ч. на 1 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span> *Статија за жива личност треба да биде напишана одговорно, внимателно и со непристрасен тон, да се избегнува потценување, но да се избегнува и претерување. *Контроверзниот материјал за живи личности што е без извори или со слаби извори треба веднаш да се отстрани, и без дискусија. *Не користете јавни записи што вклучуваат лични податоци, како што се датум на раѓање, вредност на домот, сообраќајни казни, регистрации на возила и домашна или деловна адреса. *Никогаш не користете самообјавени извори (вклучувајќи книги, списанија, интернет страници, блогови, подкасти или објави на социјалните мрежи) како извори на материјал за жива личност, освен ако не се напишани или објавени од самото лице. *Не внесувајте озборувања во статиите. Секогаш прво прашајте се: Дали изворот е веродостоен? Дали материјалот е вистинит? И, дури и ако е вистинит, дали е релевантен за неутрална статија за личноста за која е статијата? *На администраторите им е дозволено да спроведат отстранување на јасни прекршувања на БЖЛ со заштита на страницата или со блокирање на прекршителот/прекршителите. *Избегнувајте приказ на жртва. *Во случај на јавна личност, ќе има повеќе доверливи извори, а БЖЛ треба едноставно да документира што известуваат тие извори. *Поради зголемена злоупотреба и [[Кражба на идентитет|кражба на идентитет]], луѓето сè повеќе ги сметаат своите вистински имиња и датуми на раѓање за приватни информации. Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации. Не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори. Но, доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, а податоците не биле претходно објавени од веродостојни извори, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање. Исто така, статиите не треба да ја содржат адресата, електронската пошта, телефонскиот број или други контакт информации на личноста за која станува збор, но генерално е дозволено да се вклучи линк до официјалната интернет страница на личноста во делот „Надворешни врски“, иако тој линк може да ги содржи горенаведените информации. *Дали ќе се отстрани име или погрешно родово именување на жива личност која е трансродово лице, е прашање на уредничка проценка доколку веќе се појавило во сигурни извори. *Со тоа што некој бил спомнат во вестите, не значи дека треба да добие статија на Википедија. *Жива личност обвинета за кривично дело се смета за невина сè додека не биде осудена од суд. Уредниците генерално не треба да вклучуваат текст што сугерира дека лицето е осомничено, дека е лице од интерес или е обвинето за вршење на кривично дело, освен ако не е обезбедена осуда за тоа кривично дело, или повеќе доверливи извори веќе го објавиле името на обвинетиот во врска со кривичното дело. *БЖЛ се применува насекаде на Википедија каде што се споменуваат живи личности, вклучувајќи страници за разговор, описи на уредувања, кориснички страници, слики и категории. *Корисничките имиња што содржат клеветнички, очигледно лажни или спорни изјави или материјал за живи лица треба веднаш да бидат блокирани и отстранети од сите промени. *Сликите од живи личности не треба да се користат надвор од контекст за да се прикаже тоа лице во лажно или неповолно светло. *Имињата на категориите се самообјаснувачки, па затоа вклучувањето на одредена биографија во одредена категорија мора да биде оправдано со соодветен текст кој има сигурни извори во самата статија. Пример за ова е додавање на Категорија:Криминалци, или категоризацијата на живите личности според религија или сексуална ориентација. *Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи. *Уредниците кои постојано додаваат или враќаат контроверзен материјал во БЖЛ кој не е поткрепен со извори или е поткрепен со лоши извори, може да бидат блокирани поради нарушување на проектот. Повеќе на линкот: [[Википедија:Биографии на живи личности]] ==== Дискусија за „Биографии на живи личности“ ==== {{коментар}} - Јас сум ЗА да се применуваат овие начела. Инаку, ме збуни делот со горна старосна граница, и дека „лицата над 115 години се сметаат за починати“. Имавме случај со некој борец за кој немаше извори за тоа кога починал, па стана збунувачко како да се реши тој проблем. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:56, 1 март 2026 (CET)<br> {{Коментар}} Целосно се согласувам. Јас сум за поголема и построга контрола за тоа за кој се прави статија. Да нема статии за недоволно афирмирани личности, без разлика од која област се. Не сме реклама ние. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:08, 3 март 2026 (CET) {{коментар}} Јас имам две забелешки во врска со овие начела. Прво, ако лични податоци се објавени во веродостојни извори, не смее да се врши цензура по барање на личноста (на пр. ако јавно е објавен точниот датум на раѓање, тогаш тој датум слбодно може да се наведе во статијата). Второ, начелото за лицата над 115 години нема логика затоа што може да има повеќе живи лица над 115 години, но само едно лице може да се смета за најстара личност во светот. Мислам дека ова начело треба да се преработи и да гласи „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 22:53, 3 март 2026 (CET) :За лицата над 115 години го сменив како што предлагаш. :Вториот дел за лични податоци, тоа што го предлагаш го има [[Википедија:Биографии на живи личности|веќе содржано во реченицата]]: :„Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“ :Мислам дека таа реченица го покрива тоа што го велиш. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:56, 4 март 2026 (CET) ::{{одговор|Виолетова}} Да, го покрива, но погоре се наведени реченици коишто се противречни на тоа. Ако датумот на раѓање е јавно објавен и лицето се противи да биде наведен во статијата, тогаш која реченица се зема предвид? --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 09:41, 6 март 2026 (CET) ::Коректност! [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-14346-24|&#126;2026-14346-24]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-14346-24|разговор]]) 09:43, 6 март 2026 (CET) :::@[[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] :::Кире, овде имам извадено дел од речениците, а не сè, затоа стои линк до целата страница со правилата, каде што пишува на крајот: Повеќе на линкот. Треба проектната да се прочита, бидејќи се разбира дека важат сите реченици кои се на страницата со начела и напатствија. Односно, доколку е јавен податокот за датум на раѓање, не го земаме предвид човекот што се буни. Овде го вклучив примерот дека доколку не е јавно објавен датумот и човекот не сака да му стои на статијата, би требало да го испочитуваме. Дури има предвидена ситуација кога има своја интернет страница на која ставил вистинско име и датум на раѓање, ние смееме да ја ставиме во надворешните врски на статијата. Неколку различни ситуации се опфатени на [[Википедија:Биографии на живи личности|главната страница за БЖЛ]] и тие се тие што важат. Овде се само извадоци, дека е голема таа страница цела да се псотави на Селска чешма. Поздрав [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:45, 6 март 2026 (CET) ::::{{одговор|Виолетова}} Да, за напишаното во начелото зборувам, а не за она коешто е напишано на оваа страница. Најпрвин е наведена реченицата „Википедија ги вклучува целосните и вистинските имиња и датуми на раѓање кога тие се објавени од сигурни извори или извори блиски до личноста на таквата статија, па затоа е сосема разумно да се претпостави дека личноста нема приговор за објавувањето на овие информации.“, а потоа пишува „Доколку личноста на која се однесува статијата се спротивставува на објавувањето на датум на раѓање, бидете внимателни и наведете ја само годината на раѓање.“. Ова нема логика. Ако лицето не сака јавно да биде објавен неговиот датум на раѓање, тогаш тоа треба да биде отстрането од изворите коишто се користат на Википедија (откако ќе биде избришано од тие извори, тогаш природно ќе биде избришано и од Википедија затоа што повеќе нема да има веродостојни извори во коишто е наведено). Но, ако лицето бара тоа да биде отстрането само од Википедија, а притоа да остане наведено во други извори, тогаш се работи за цензура на јавно објавени податоци и тоа не е дозволено дури и да е по барање на лицето за коешто се однесува податокот. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:07, 6 март 2026 (CET) :::::Не знам каде не се разбираме, тоа што го објаснуваш е тоа како треба да се постапи, всушност. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:45, 6 март 2026 (CET) ::::::Се разбираме дека е така, но во начелото е напишано поинаку. За да биде појасно, можеби изрично треба да ставиме дека не може да бришеме лични податоци по барање на личноста доколку се јавно достапни во веродостојни извори (Во иднина те молам секое дополнување пишувај го како нов коментар затоа што јас овој одговор го пишав на твојот првичен коментар којшто потоа беше дополнет и затоа напишав уште еден коментар подолу дека се согласувам со дополнетото. Инаку, се создава впечаток дека не се разбираме.). --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 18:53, 6 март 2026 (CET) ::::Гледам дека си го дополнила текстот додека го пишував одговорот, па затоа дополнително ќе одговорам и на дополнетиот текст. Да, така треба да биде, но во начелото не е напишано на тој начин. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 12:08, 6 март 2026 (CET) {{коментар}} - Јас сум ЗА, со тоа што сметам дека треба да има контрола за тоа за кој ја пишува статијата, како и начелото што го спомна Кирил погоре „Лицата над 115 години се сметаат за починати, освен ако во веродостојни извори не постари од една година не е наведено дека се живи.“; според мене има смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:28, 5 март 2026 (CET) {{коментар}} Се согласувам, и за лицата над 115 години да се преработи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 18:30, 5 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Креативни професии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:57 ч. на 8 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Во овој дел да ги разгледаме значајноста на луѓето да имаат статија според тоа која професија ја вршат, се разгледуваат професорските, научните и креативните професии: професори, научници, и креативните професии (писатели, музичари, сликари, архитекти, новинари). *Записите во списоци каде е дозволено човек сам да се пријави и запише, не придонесуваат за значајност. Исто така, интернет страниците за вработените или членовите на една организација, не се доволен показател за значајност. *Веродостојна биографија на 200 страници за личност, издадена од независен извор и не е платена од човекот за чија биографија станува збор, која детално го покрива животот на тоа лице е прифатлив извор, додека извод од матична книга на родените или списокот од формуларот за изборно ливче, не е. *Луѓето кои ги исполнуваат основните критериуми, може да се сметаат за значајни без да ги исполнуваат дополнителните критериуми подолу. ;Професори, наставници, академици и научници *Наставници и професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. Но ако се занимаваат и со друга дејност, како на пример, наука, сликарство, музика, пишување, политика и друго, можат да стекнат значајност да имаат своја енсиклопедиска статија поради дополнителната активност, и во таков случај се оценуваат според вообичаените правила за значајност во професијата. *Сите членови на [[МАНУ]] се значајни за да имаат статија на Википедија. Исто така и членови на странските академии на науките се доволно значајни. *Дел од критериумите: # Лицето има добиено високо престижна академска награда или чест на национално или меѓународно ниво ([[23 Октомври (награда)]], [[Награда „11 Октомври“]], [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]], на пример). # Лицето било избрано за член на високо селективно и престижно научно друштво или здружение (на пр., Национална академија на науките или Кралското друштво) или член на големо научно здружение кое го задржува статусот на колеги како високо селективна чест (на пр., соработник на Институтот за електрични и електронски инженери или институт за електронски инженери). # Академската работа на лицето има значително влијание во областа на високото образование, влијае врз значителен број академски институции. Овој критериум исто така, може да биде задоволен ако лицето развило значаен нов концепт, техника или идеја, лицето направило значајно откритие или решило голем проблем во својата академска дисциплина. Во овој случај, неопходно е експлицитно да се докаже, со значителен број на упатувања на академски публикации на истражувачи различни од личноста за која станува збор, дека овој придонес навистина нашироко се смета за значаен и нашироко се припишува на личноста за која станува збор. # Лицето било именувано за угледен професор во голема институција за високо образование и истражување, именувано за претседател што укажува на споредливо ниво на постигнувања или еквивалентна позиција во земји каде што ваквите именувања се невообичаени. # Лицето е дел од основачите на некоја голема или значајна образовна институција. # Лицето имало значително влијание надвор од академската заедница во нивниот академски капацитет. # Лицето е главен уредник на големо, добро воспоставено академско списание во нивната предметна област. Во овој критериум не спаѓаат списанија кои се во рамките на псевдо науката. *Псевдонаучникот, исто така, може да биде доволно значаен за сопствена статија, ако неговата теза е особено распространета или добро позната, или ако има голем број научни трудови насочени кон побивање или отфрлање на псевдонаучната природа на неговата теза. ;Креативни професии Ова упатство се однесува на автори, писатели, уредници, новинари, филмаџии, фотографи, уметници, сликари, вајари, архитекти и други креативни професионалци. Такво лице е значајно ако: * Личноста се смета за важна личност или е широко цитирана од врсниците или наследниците; или * Личноста е позната по тоа што поттикнува значаен нов концепт, теорија или техника; или * Лицето создало или одиграло голема улога во заедничкото создавање на значајно или добро познато дело или колективно дело. Дополнително, таквото дело мора да било примарен предмет на повеќе независни периодични статии или рецензии, или на независно и значајно дело (на пример, книга, филм или телевизиска серија, но обично не само една епизода од телевизиска серија); или * Работата (или делата) на личноста: (а) станала значаен споменик, (б) била суштински дел од значајна изложба, (в) добила значително критичко внимание или (г) била претставена во постојаните збирки на неколку значајни галерии или музеи. Подолу се наведени попрецизните критериуми за овие професии. ;Музичари Текстописците или композиторите (без разлика дали се од популарната музика, црковни песни или други стилови) може да се сметаат генерално за значајни ако создале голем број нашироко познати дела. '''Естраден музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * има издадено најмалку еден студиски албум кој има добиено сертификација на издавачката куќа (сребрена, златна или платина); * добитник е на награди на музички фестивали на регионално, национално или меѓународно ниво; * има издадено неколку песни со повеќемилионски прегледи на музичките сервиси (YouTube, Spotify, Deezer итн.); * има значителен број следбеници/претплатници на официјален канал или профил на музички услуги во однос на населението на земјата во која живее угледни секундарни извори, или музички експерти изјавиле дека музичарот се истакнува во одреден жанр, музичко движење, период или област. '''Класичен инструментален музичар''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * завршил конзерваториум или музичка академија (исклучоци се многу успешни (самоуки) солисти/„чудо од деца“); * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * настапувал/а во добро познат камерен ансамбл или оркестар најмалку пет години; * соработувал/а со други значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). '''Класичен музичар-солист''' може да биде значаен ако исполнува некои (по можност, барем два) од следниве критериуми: * дипломирал конзерваториум или музичка академија; * објавил снимка кај етаблирана издавачка куќа за класична музика; * пеел во реномирана оперска куќа надвор од својата татковина најмалку две години/сезони; * оперски солист во националната оперска куќа (во Опера и балет, на пример). Соработувал со значајни естрадни или други класични музичари (види критериуми погоре). ;Уметници, сликари, вајари, фотографи Уметникот, вклучувајќи илустратори, фотографи, скулптори, сликари итн., ги исполнува критериумите и може да се смета за значаен: * ако е цитиран/а во дела за историја на уметност или нивни еквиваленти; * ако освоил/а престижна награда за уметност; * ако има одржано најмалку една изложба во музеј, галерија или уметничка институција; * доколку неговите самостојни дела се изложени во национален или меѓународно признат музеј; * ако бил/а клучна фигура во забележително уметничко движење; * ако работел/а во кралски дворец како штитеник на крал, или бил раководител на државна уметничка институција; * ако е автор на најмалку две дела кои се сметаат за културно и историски значајни; * ако е член на престижно уметничко друштво како [[Друштво на ликовните уметници на Македонија]], на пример. Уметници кои цртаат графити, улични уметници и уметници од слични нетрадиционални формати може да ги исполнат критериумите доколку добиле значително внимание од медиумите или критичките автори на национално или меѓународно ниво за неколку нивни дела (или изведби). ;Писатели '''Писател, поет, романсиер,драматург, раскажувач''' има енциклопедиско значење ако исполнува барем два од следниве услови: * единствен е или главен автор на две или повеќе дела објавени од одредена издавачка куќа (платени услуги за печатење од страна на самиот автор не се бројат); * добитник е на престижни награди ([[Нобелова награда за литература]], [[Друштво на писателите на Македонија#Награди|наградите кои ги доделува ДПМ]], [[Пулицерова награда]] итн.); * дел е од барем една издадена збирка на поети / романсиери/ драматурзи/ раскажувачи. Членовите на [[Друштво на писателите на Македонија]] автоматски се сметаат за значајни, поради тоа што за прием во друштвото, ДПМ има слични критериуми како горенаведените. '''Книжевен преведувач''' обично е доволно значаен за сопствена статија ако исполнува некој од следниве критериуми: * автор е на неколку преводи кои се забележителни по самите нивни преводи; * автор е на голем број преводи на литературни дела; * запишан е како преведувач во книжевно-историска енциклопедија; * добитник е на престижни награди за преведувачи, како што се наградата на „Гете институт“ или наградата за превод Оксфорд-Вајденфелд и други. Зборот „писател“ овде се однесува на сите автори на текстуални дела. Ова вклучува автори и на фикција (која вклучува поезија). ;Глумци и режисери '''Глумец''' обично е забележлив ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * има водечка улога во филм кој бил дел од редовната кино понуда; * има водечка улога во позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * има водечка улога во филм или ТВ серија што е добитник на престижна национална награда или повисока награда; * имал неколку главни улоги во добро познат национален или регионален театар (на пр. [[Македонски народен театар]], [[Народен театар (Битола)|Битолски театар]], [[Народен театар „Јордан Хаџи Константинов – Џинот“|Велешкиот театар]]); * одиграл/а улога што добила големо покривање на националните медиуми или за улогата бил/а наградена со престижна награда (на пример, [[Оскар]]). '''Режисерот''' е генерално значаен ако исполнува барем еден од овие критериуми: * режирал филм кој бил дел од редовната кино понуда; * режирал позната ТВ серија која се прикажува на националните канали; * режирал филм или ТВ серија што освоиле престижна национална награда или награда на повисоко ниво; * режирал најмалку две претстави во познат национален или регионален театар; * награден е со престижна награда или добил широко покривање на националните медиуми за неговата или нејзината режисерска улога. ;Архитекти '''Архитектите''' веројатно заслужуваат статија: * ако се цитирани во прегледни дела за историја на уметноста или нивни еквиваленти; * доколку освоиле престижна награда; * ако дизајнирале најмалку две згради кои веќе биле значајни за да имаат своја статија на Википедија, или се сметаат за културно и историски познати објекти; * ако се (или биле) членови на престижно друштво (МАНУ, Европската академија на науките и уметностите, итн.) ;Новинари '''Новинарите''' се значајни за да имаат своја статија доколку исполнуваат некој од следниве критериуми: #Нивната работа е наградена со некоја значајна награда од областа на новинарството. (Во Македонија, на пример, добитник на [[Награда „Мито Хаџи Василев - Јасмин“]]). Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Значајност на луѓе по професии“ ==== {{коментар}} - ЗА: според мене ги опфаќа сите ситуации поврзани со овие професии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:04, 8 март 2026 (CET)<br> {{коментар}} Да напоменам секој од овие профили е професор нема (наставници) сите се професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование кои се прогласени за најдобри просветни работници од Сојуз на просветни работници на Македонија заслужуваат да имаат статија? Дали овие личности ( професори) кои имаат објавувано во меѓународни научни списанија и домашни научни списанија свои трудови и се признати професори и на глобално ниво треба да имаат своја статија? - [[User:lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 11 март. :[[User:lili Arsova|Lili]], мое мислење искрено е дека прогласувањето од страна на Сојуз на просветни работници не е некоја висока или престижна награда. А за вториот дел што го споменуваш, ако професорот објавува научни трудови во списанија кои се признати, значи се занимава со наука, тогаш важат критериумите за научници. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:13, 11 март 2026 (CET) {{коментар}} - ЗА: Се сложувам со горе наведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 07:40, 12 март 2026 (CET) {{Коментар}} - убаво опфатено, нормалмо не може се во детали, но опфаќа што треба и не треба. Да се има предвид ова кога се прават статии од ваков тип.--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:31, 13 март 2026 (CET) {{Коментар}} - Според мене одлично е опфатено, ама како што нагласи Никола не може сѐ во детали, се сложувам со горенаведеното и гласам ЗА. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 19:28, 14 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Кралски семејства и благородници]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:22 ч. на 15 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Членови на кралски семејства''' кои обично ги исполнуваат критериумите за значајност вклучуваат: * владетели, поглавари и суверени (цареви, кралеви, кралици, големи војводи, султани, принцови, итн.) кои некогаш владееле со општо призната држава или постари, споредливо организирани општества; * други полноправни членови, чие членство во семејството е стекнато со раѓање или брак, кои во секој момент од животот биле во доминантна положба. Не е неопходно овие луѓе цел живот да бидат членови на кралски семејства. За членовите кои не биле на владејачка позиција во текот на нивниот живот или оние кои не се (или не биле) полноправни членови на семејството поради моргански брак, важат истите критериуми како за благородништвото. '''Благородниците''', од историјата или од сегашноста, не заслужуваат своја статија само затоа што припаѓаат на благородничко семејство. Благородниците кои ги исполнуваат критериумите за статија но поради друга заслуга, како што се оние кои поседуваат големи имоти или на друг начин значително влијаат врз условите за живот на многу други луѓе, веројатно ќе заслужат статија во енциклопедија. Ваквите статии првенствено треба да содржат информации што покажуваат дека личноста ги исполнува критериумите, а не смее да содржи само информации за титули, хералдика или семејни врски. Статија за благородничко семејство или благородна титула (на пр. Војводата од Корнвол) може да е значајна за енциклопедија, и потоа на таква статија може да се додадат информации за поединци кои пак, не се значајни да имаат сопствена статија. '''Напомена:''' При именување на статиите за кралски фигури и благородници би требало да се придржуваме на неколку правила: кога имаме само име и земја, името на статијата би требало да ги содржи името на личноста и земјата од која потекнува или со која владее. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна за кого се работи, во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија), како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Кралски семејства и благородници“ ==== {{коментар}} - Ова е кус и јасен дел. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:23, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Немам што да надополнам, сметам дека е во ред напишаното, гласам ЗА. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 20:27, 15 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} - Не знам дали коментаров е на вистинското место, но сметам дека треба да се направи некој ред и стандард во именување на статии на благородници и владетели, дали треба да го пишува само името, титулата, семејстовото, државата, со запирки, во загради итн. Сега има неколку различни начини. - [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 12:09, 18 март 2026 (CET) :Јас сметам дека треба со загради, дека 90 % од статиите на нашата Википедија сѐ со загради и изгледа многу подобро естетски наспроти со запирки. Ама мора да се воведе принцип по кој ќе следиме сите за да не сме во забуна кога создаваме такви статии. На пример: [[Бенџамин Колинс Броди (прв баронет)]], а син му исто се викал само разликата е дека бил втор баронет ([[:en:Sir_Benjamin_Collins_Brodie,_2nd_Baronet|Sir Benjamin Collins Brodie, 2nd Baronet]]). [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:53, 18 март 2026 (CET) ::[[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] Сосема си во право дека треба и тоа да го вметнеме. Како што вели Јован, кај нас најголем дел статии на кои им треба дообјаснување, не се со запирка, туку со заграда. Може така да остане и за владетелите и благородниците? Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:10, 18 март 2026 (CET) :::Имаме и вакви примери како [[Карола од Васа]], дали би било подобро да биде Карола (Васа) или пак Карола (Саксонија), а што правиме пак со [[:en:Archduchess Louise of Austria|Archduchess Louise of Austria]] дали тука титулата би била во или надвор од заградата како Надвојвотка Луиза (Австрија) или пак Луиза (Надвојвотка од Австрија) [[User:Bojan9Spasovski|Bojan9Spasovski]] <small>([[User talk:Bojan9Spasovski|разговор]])</small> 14:16, 18 март 2026 (CET) ::::Кога оди само име и земја, најчесто е баш така, името и земјата, и тоа е обично за историски личности, дека немале презимиња класично како денес, туку местото од каде потекнуваат се претворало во презиме: [[Тома Аквински]] - местото од каде потекнувал (Аквино) се претворило во презиме. За некои кралеви и владетели кои имаат исто или слично име, за да нема забуна како што гледам се практикувало кај нас во заграда да се стави земјата ([[Карло III (Шпанија)]] или [[Стефан I (Унгарија)]]. Луиза (надвојвотка од Австрија) веројатно пологично според другиве примери би било да е така, како што е: [[Золта (голем везир на Унгарците)]], со тоа што ми се чини дека титулата ако не е на почеток на реченица не се пишува со голема буква. Да проверам за ова. А за овие и други примери, убаво е да се изјасни уште некој, па да ги вметнеме во начелата и напатствијата. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 14:51, 18 март 2026 (CET) {{коментар}} Сум согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:07, 18 март 2026 (CET) {{Коментар}} ОК е се, мислам дека сите благородници заслужуваат статија, освен тие титуларни кои немале општествена улога. Мислам за нив треба помалку да се посвети простор (пример, во егзил без никаква функција или задолженија во опшствество). Ова е мое мислење, не велам дека сум во право хехе. Што се однесува за именување, името на статијата треба да биде само името на личноста и бројот (I, II, III итн). Доколку има случај на две личности со исто име и ист број во заграда да се пише локација, а ако и таа е иста, тогаш година на влеадеење/ раѓање). Не сум за име со географски епитет, пример Александар Југословенски, ова не е традиционално во македонскиот јазик, освен за една личност - Александар Македонски. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:11, 19 март 2026 (CET) {{Коментар}} Ги вметнав правилата во делот '''Напомена'''. Се надевам во ред е вака. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 13:25, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 18:09, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} -Во ред е, јасни се правилата и согласна сум со истите.[[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:40, 24 март 2026 (CET) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Политичари, правници и верски водачи]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 22 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Политичар или државен службеник''' веројатно може да се смета за значаен ако исполнува барем еден од следниве критериуми: * ако е шеф на држава или влада (премиер), генерален гувернер, министер, член на законодавно собрание или на еквивалентна позиција на национално ниво на унитарна држава или на федерално ниво на сојузна држава; * има или извршува внатрепартиска функција на национално ниво во партија која е или била застапена во законодавното собрание на една држава: лидер на партија, член на партиски комитет, секретар на партија, претседател (или еквивалентна функција) во здружение поврзано со партијата; * има или извршува важни локални, регионални или национални задачи кои носат значителна моќ на тоа ниво (на пр. градоначалник, окружен префект) има или има раководно место во национално тело; * ако е генерален секретар или има еквивалентна висока позиција во важна меѓувладина организација; * ако има јасно соодветна моќ и влијание, или добил големо внимание од националните медиуми од неговото време (или медиуми кои биле широко транскрибирани во историски дела), дури и ако не бил на една од горенаведените официјални функции; * политичари, градоначалници, пратеници или други функционери за кои има содржина во повеќе веродостојни извори. Политичарите кои припаѓаат исклучиво на следните категории обично не се значајни ако се: * кандидати за политичка функција (со можен исклучок на особено добро објавени кандидати за важни позиции); * лице кое врши внатрепартиска функција на локално ниво; * „обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија; * биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. '''Правно лице, адвокат, судија''' е веројатно значаен ако тој или таа исполнува еден од овие критериуми: * судија во врховен суд или апелационен суд на една земја (на државно ниво или пошироко); * судија во меѓународен суд (на пример, [[Хашки трибунал]], [[Постојан арбитражен суд]], [[Меѓународен кривичен суд]], [[Европски суд за човекови права]] или [[Суд за правда на Европската Унија]]); * раководител на државен орган поврзан со судството (на пример, Државен судски совет или Државно правобранителство), Народен правобранител; * раководител на понизок суд или има друга водечка правна позиција во високата администрација; * експерт во дефинирана правна област, било како научник или како правник, и е автор на правно нефикционално дело објавено од признат издавач. '''Свештеник, духовник или еквивалентен верски водач''' во религијата кој ги исполнува следните критериуми генерално заслужува своја статија: * папа, патријарх, архиепископ, епископ или има еквивалентна позиција во нехристијанските религии; * верски службеник со значајни секуларни административни должности (на пр. колонијални службеници, итн.) кој некогаш бил важен авторитет во тоа општество; * автор на пишано дело /книга, (или неколку) објавени од етаблирани (верски и/или секуларни) издавачи; * има јасно соодветна моќ и влијание или добил големо внимание на националните медиуми, дури и ако нема еден од горенаведените наслови. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Политичари, правници и верски водачи“ ==== {{коментар}} - Јасни се правилата. Би сакала само да се размисли за биографии на градоначалници дали сите по дифолт се значајни, или тој дел ќе треба да го надополниме со уште некој услов? - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:38, 22 март 2026 (CET) {{коментар}} : Според мене сите градоначелници по дифолт не се значајни. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:54, 22 март 2026 (CET) : Исто така би додал професор на Универзитетот. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 00:03, 23 март 2026 (CET) ::За професори имавме претходно дека професори кои предаваат во основно, средно или више и високо образование, не се значајни за енциклопедија само поради таа професија. ::А за градоначалници, не знам ете, има некои што биле многу активни во својот мандат, направиле некакви промени/ подобрување на условите во општината/ нешто различно. Такви секако е добро да се вметнат во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:48, 23 март 2026 (CET) :::Мислувам на професорите во високо образование со научни трудови. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:25, 23 март 2026 (CET) :::{{одговор|Виолетова}} Кои критериуми за значајност би се применувале за градоначалниците? Сите градоначалници имаат јавно достапни биографии во веродостојни извори и сите јавно објавуваат отчети во коишто наведуваат што имаат направено. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:19, 26 март 2026 (CET) ::::Како стои во моментов сите градоначалници се сметаат за значајни. ::::Инаку, можеби градоначалници кои не биле активни и не направиле разлика, подобрување на условите за живеење во општината за време на својот мандат, без разлика што даваат отчет (тоа е затоа што мораат) да не се енциклопедиски значајни. Сите ги знаеме или сме чуле за градоначалниците во чиј мандат општината напредувала, сигурно има и некои, можеби па ретки случаи, кога не сториле ништо значајно за време на својот мандат. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:42, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} :@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]] И јас би рекол дека се јасни. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:13, 23 март 2026 (CET) {{коментар}} : Јасни се правилата.За биографии на градоначалници подржувам дека не се сите значајни да имаат статија. - [[User:Lili Arsova|Lili Arsova]] <small>([[User talk:Lili Arsova|разговор]])</small> 08:47, 24 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене, многу поголем проблем е да има статија за секој пратеник во законодавниот дом отколку за секој градоначалник. Во многу земји, како што е Македонија, на избори нема отворени листи и се гласа за пратеничка листа предложена од политичка партија. Лице коешто станало пратеник затоа што се нашло на пратеничка листа и чијашто биографија за првпат јавно била објавена на мрежното место на законодавниот дом мислам дека не заслужува да има статија. Со градоначалниците е многу поразлично затоа што на избори директно се гласа за нив и нивните биографии се јавно достапни уште за време на предизборните кампањи. --[[User:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] <small>([[User talk:Kiril Simeonovski|разговор]])</small> 00:29, 26 март 2026 (CET) :Имаш право [[User:Kiril Simeonovski|Кире]], не се значајни од енциклопедиска гледна точка, без разлика дали ќе им најдеме биографија. Мислам дека таквите лица се опфатени со делот: ''„обични“ претставници без посебна моќ или медиумско покривање во локалните или регионалните или национални собранија.'' Ако некој влегол да биде пратеник, и ништо не слушаме за тоа лице: ниту дава изјави, ниту е јавно експонирано лице, ниту учествува во емисии, ниту излегува на говорница да зборува, освен што крева рака кога партијата ќе му наложи, нема енциклопедиско значење, или поиаку кажано по завршување на мандатот тоа лице ќе биде заборавено, грубо кажано. Има такви пратеници, а има и градоначалници што не прават нешто корисно или значајно за својата општина. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 09:35, 26 март 2026 (CET) {{коментар}} Според мене правилата се јасни и имаат смисла. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 12:46, 27 март 2026 (CET) <br> {{коментар}} Исто според мене правилата се јасни. И како што нагласи Кирил повеќето пратеници не се релеватни за Википедија, ама градоначалниците имаат поголем општествен придонес и можеби се сите доволно значајни. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:58, 27 март 2026 (CET) {{Коментар}} За исте овие: Треба личноста да има значајна општествена позиција (државна, лидерска, универзитетска). Само што е градоначалник или член на собрание, НЕ ТРЕБА ДА ИМА СТАТИИ! Ја сум за бришење на вакви статии за луѓе кои цел живот се приватни бизнисмени и само 4 години години биле градоначалник и оп статија? Зошто? Не е битен човекот за Македонија, може бил за мал број граѓани на кој бил градиначалник, но општо не е битен како и ние што сме тука. Дури ние на Википедија сме побитни од таквите особи. Истото важи и за политичари и верскки лидери. Верски лидери кои имате значајна позиција во организацијата или преродбеничка улога ок, но обични попови оџи не. Мое мислење ова. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 14:06, 27 март 2026 (CET) :Мислам дека речениците за верски водачи не споменуваат дека секој поп или оџа е значаен, ама ќе ги проверам уште еднаш. :Инаку за градоначалници кои не се значајни поради таа позиција, а кои пред и потоа биле бизнисмени, имаме наредна дискусија и за претприемачи (така се наречени) ќе ги дискутираме. Ако не е значаен ни како бизнисмен, значи не е значаен по ниедна основа да влезе во енциклопедија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:54, 27 март 2026 (CET) Кои ќе биде услов за градоначалници да имаат својата статија? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 21:01, 27 март 2026 (CET) :Дискусијата ќе заврши во недела 20:10 ч., да видиме дали ќе има и други предлози, но според мене, јас би го додала делот: :Градоначалници ќе се сметаат за значајни доколку се активни во својот мандат, направиле некакви промени и/или подобрување на условите во општината, биле медиумски активни. :- [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:15, 27 март 2026 (CET) {{коментар}} Ако на англиската Википедија има место за над 500 македонски фудбалери (на македонската се значително помалку), не гледам зошто градоначалниците, како и останати личности (со поддржани наводи) не заслужуваат да бидат присутни на Википедија. Мислам дека улогата на Википедија треба повеќе да биде хроничарска, а не оценувачка. На нашата Википедија ѝ недостасуваат статии, особено за Македонија, па не би требало да ставаме дополнителни услови. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:30, 28 март 2026 (CET) :Сосема се согласувам дека ние не сме тие кои треба да судиме. Кога е некој важен за историјата на градот, државата, секако е значаен да биде вметнат во енциклопедија, и на Википедија. :п.с. За спортистите ќе отворам да дискутираме по две недел, така ми се во план темите, и ќе треба тогаш да ги прегледаме тие критериуми. А на англиската Википедија гледам дека последниве години често се појавуваат статии кои ги прекршуваат нивните правила, а тоа е веќе тема за друг разговор. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 12:59, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} - Додаден е условот за значајност на политичари, градоначалници, пратеници или други функционери да има содржина во повеќе веродостојни извори, односно не се значајни доколку биографијата е достапна само на страница коде мора да биде објавена, односно на мрежното место на општината или собранието или фирмата/институтот во кој работат. ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:00 ч. на 29 март 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Претприемачите''' веројатно ќе бидат значајни ако се честа тема во општите медиуми или медиумите што се занимаваат со бизнис (на пр. Економист, и слично). Извршни директори, претседатели на корпорации или одбори на компании од јавен интерес, исто така, често може да се сметаат за значајни, како и стопанственици кои имаат некаква општествена заслуга, на пример: раководат со општествено важна приватна фирма, со голем број на вработени, ланец на продавници, и слично. Некои '''уредници на Википедија''' имаат свои статија, но тоа што уредуваат на Википедија не ги прави значајни, туку енциклопедиската значајност ја стекнале според други критериуми (писатели, музичари, научници, сликари и др.). Уредниците не смеат да создаваат или да уредуваат статии за себе. За нив важат правилата споменати во другите начела и напатствија, односно важно е да се следат упатствата за [[Википедија:Биографии на живи личности|биографии на живи личности]], и да се внимава да на [[Википедија:Конфликт на интерес|конфликт на интерес]] и [[Википедија:Без свои истражувања|без свои истражувања]] '''Измислен лик''' или друг фиктивен феномен (вклучувајќи места, предмети, концепти или суштества) може да биде значаен или да има енциклопедиска вредност, доколку исполнува еден од овие критериуми: * се споменува повеќе од еднаш и има поголемо значење во добро познато дело, филм, серија, без оглед на фиктивниот свет во кој се појавува или оригиналната франшиза (не се бројат маркетиншките материјали, фандомите и фан-фикцијата); * има документирано влијание врз културата и општеството надвор од оригиналното дело; * се споменува во неколку различни дела, но не тривијално, случајно, или со исмевање. Ако ликот не ги исполнува горенаведените критериуми, треба да се провери дали неговиот опис може да се вклучи во статијата за оригиналното дело. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (луѓе)]] ==== Дискусија за „Претприемачи, Википедијанци, измислени ликови и појави“ ==== {{коментар}} - јасно е претставено -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:29, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}} согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 20:46, 29 март 2026 (CEST) {{коментар}}-Според мене е јасно. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{коментар}}-Се согласувам, јасно е претставено. [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> 10:35, 1 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво скоцкано, да се следи треба. Знаеме случаеви кога се објавувале статии за ваков тип на луѓе. Најчесто како вршење услуга од некој корисник. Таа пракса треба да се забрани и да се почитуваат овие напатствија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 20:27, 4 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (луѓе)|Спортисти]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 5 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Спортистот''' е значаен: #Aко во повеќе медиуми и извори се пишува за неговите постигнувања во спортот во кој е активен, се сметаат и големи интервјуа дадени од спортистот. #Aко освоил значајна титула, или бил дел од екипен спорт во кој била освоена висока награда. #Спортските биографии мора да вклучуваат барем еден навод на извор што обезбедува значајно известување за темата. #Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. #Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. '''Професионалните спортисти''' кои барем две години заработувале за живот од тој спорт, најверојатно имаат енциклопедиска значајност. Следуваат разни спортови и некои дополнителни критериуми за нив: '''Фудбал, кошарка, ракомет, одбојка''': #Оние клубови и поединци од овие спортови кои учестуваат на меѓународни натпревари и добиваат медиумско покривање, имаат енциклопедиска значајност. '''Тенис''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Член е на „Меѓународна тениска сала на славните“. #Се натпреварува на еден од професионалните турнири од највисоко ниво: #Гранд слем турнири ([[Отворено првенство на Австралија]], [[Отворено првенство на Франција]], првенствата на Вимблдон или [[Отворено првенство на САД]]). #Мажи: се натпреваруваат на меѓународните АТП турнеи. #Жени: се натпреваруваат на светските турнири за жени. #Има тениски рекорд признат од Меѓународна тениска федерација, Здружение на тениски професионалци или Женска тениска асоцијација. #За јуниори, потребно е да постои значителна медиумска покриеност, како и да освоиле некоја од меѓународните јуниорски титули. Ова упатство важи подеднакво и за играчите во сингл и за играчите во двојки. Значајност за спортистите кои се натпреваруваат во областа на '''[[атлетика]]та''' ако исполнуваат некои од критериумите што следат: #Завршил меѓу првите 8 во натпреварување на највисоко ниво надвор од Олимписките игри и светските првенства. Поединечните настани на овие првенства мора да содржат или неколку трки или проширени групи (на пр., Европско првенство во атлетика, или кој било од 6-те големи светски маратони), или на кое било друго големо меѓународно натпреварување на сениорско ниво. #Освоил индивидуален златен медал на Светското првенство во атлетика до 20 години или Светското првенство во атлетика до 18 години. #Да има освоено национално првенство за сениори во својата земја, со исклучок на оние кои никогаш не биле рангирани меѓу првите 60 на листата на водечки светски атлетичари на крајот од дадена календарска година. #Да има освоено елитно првенство во повеќе значајни улични трки (вклучувајќи ја и истата трка повеќе пати) или да има воспоставено историја на високо конкурентни, непобеднички настапи во многу значајни трки (најмалку 10 меѓу првите три). #Да има светски или континентален рекорд (вклучувајќи светски јуниорски рекорди, светски најдобри резултати за млади и светски рекорди во возрасни групи за мајстори) потврден или забележан од надлежното официјално тело. #Да има ознака што го сместила спортистот меѓу првите 12 во светот за таа календарска година во натпревар без штафета што се оспорува или е примен на сениорските Светски првенства или Олимписки игри, или некој друг соодветен настап. #Да има ознака без штафета наведена на листата на сениори на сите времиња на Светскиот атлетски клуб или друг соодветен список. #Да биде примен/а во Националната сала на славните на атлетските спортови или во Куќата на славните на Американскиот клуб на тркачи на друмски патеки. Значајна '''улична трка''' ако исполнува некој од следниве критериуми: #Има меѓународно елитно поле (како што е дефинирано според стандардите на Светската атлетика за таа година) од најмалку 5 различни националности. #Добива емитувано или кабелско телевизиско покривање надвор од локалниот пазар (доколку покривањето е преку интернет, страницата мора да биде независна од спортот, на пример Universal Sports). #Трката е место на исклучителни изведби или рекорди. #Редовно има повеќе од 1.000 натпреварувачи. #Се одржува на иста патека или дистанца континуирано во период од над 5 години. '''Бадминтон, велосипедизам, бокс, крикет, уметничко лизгање, скијање, голф, гимнастика, јавање коњи, хокеј на мраз, кикбокс, мешани боречки вештини, трки со мотори, пливање''': #Тимот или поединецот имаат високи меѓународни постигнувања во тој спорт, објавени во повеќе веродостојни извори. '''Тренери, капитени, судии и клубови''' (општо) веројатно е дека постои значајно медиумско покритие за нив ако ги исполнуваат следниве критериуми: #Професионално е активен како судија или тренер на тој спорт. #Ако тренирале многу значајни спортисти кои освојувале високи меѓународни награди и признанија. #Ако биле официјален главен тренер или капитен на олимписки тим за земјата. #Тренери кои вовеле значајна техника или метод на тренинг и се широко признати како основачи на новиот метод. #Клубови кои добиле големо меѓународно известување за нивните успеси и имаат резиме составено од многу успешни меѓународни натпреварувачи, или олимпијци. Ако успехот на клубот главно се должи на еден тренер, тогаш само тренерот е значаен. '''Аматерски натпревари''' немаат енциклопедиска значајност, било да станува збор за училишни или студентски натпревари. За '''спортските арени, стадионите''' и другите спортски објекти нема критериуми за претпоставена значајност, затоа се сметаат за достојни за енциклопедиска статија. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (спорт)|Спорт]] ==== Дискусија за „Спортисти“ ==== {{коментар}} - критериумите предложени овде се комбинација од англиската и хрватската Википедија за значајност. Не сум толку по спортот, ама мислам дека опфатено е сè. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:04, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} јас исто мислам. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 22:29, 5 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Според мене напишаното е добро, но мора подобро да се расчисти прашањето за значајноста кај македонските фудбалери, кошаркари и ракометари, бидејќи тоа се најпопуларните спортови кај нас. Мислам дека е малку нелогично на други јазични Википедии да има повеќе статии за македонски спортисти од тој тип, отколку кај нас. Затоа треба да се разгледа дали треба да имаме поголем опфат за домашни спортисти. Од друга страна, за меѓународните спортисти треба јасно да се дефинираат критериуми — дали е доволен настап во прва/втора/трета лига, дали е потребна репрезентација, меѓународни натпревари, награди, итн. Вака, без конкретни правила, секогаш ќе има различни толкувања и несогласувања. Ако се постават јасни критериуми, ќе биде многу полесно и поконзистентно за сите понатаму. '''Мој заклучок:''' Треба да бидат опфатени сите македонски спортисти што настапуваат на професионално ниво, со исклучок на оние кои се активни само аматерски или се во рана фаза од кариерата; како праг може да се земе најмалку три години професионален ангажман. <br> <br> (јас само ги гледам најпопуларните спортови, па немам коментар за атлетика, хокеј и останатите спортови, така да се согласувам со напишаното дека е јасно) [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 11:21, 7 април 2026 (CEST) :Интересен факт е дека критериумите на англиската се многу ригорозни, а од друга страна таму има наши спортисти за кои ние уште немаме статија. Мислам дека тоа се должи, не е дека не заслужуваат тие спортисти да бидат и кај нас, туку никој не се позанимавал со нив за да ги создаде нивните статии. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 11:28, 7 април 2026 (CEST) {{коментар}} Делот за „аматерски натпревари“ дека не се значајни од енциклопедиска гледна точка треба да отпадне со оглед дека Олимписките игри во голем дел од 20 век биле аматерски натпревари. Исто така и [[универзијада|универзитетските игри]] се значајни настани кои се веќе дел од Википедија. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:23, 7 април 2026 (CEST) :Со оглед дека оваа Википедија е македонска и треба што повеќе да се опфатат личности од Македонија, би требало во неа да се опфатат и спортистите кои освоиле пласман на државни првенства, спортистите на Македонија и на градови, учесниците на олимпијади и светски првенства.[[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 20:56, 7 април 2026 (CEST) ::Универзијада е на светско ниво, веројатно под студентски и училишни натпревари се мисли на внатре во рамки на школо, факултет, (од англиската Википедија е тој дел преземен) или така нешто, моја претпоставка. Треба да се дефинира тоа подобро. ::За спортистите на Македонија што ги споменуваш, мислам дека се опфатени тие спортисти во почетниот дел, кој вели: ::*Ако спортистот постигнал значаен државен или меѓународен рекорд или друг вид на успех. ::*Ако добил значајна награда, или за Македонија ја добил државната награда „8 Септември“ за остварување во спортот. ::Ние дури и немаме статија за таа награда, треба да создадеме, а треба и некој повик да намениме да се пишува за македонскиот спорт, дека волонтерите можеби нема да се сетат сами да пополнат такви празнини. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:11, 7 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Комплицирана тема, но сепак опфаќа добри напатствија. Лично сметам аматерски спортисти и спортисти кои не се дел од национални и меѓународни натрепварувања да немаат статии на Википедија. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:22, 9 април 2026 (CEST) {{коментар}} Се согласувам со критериумот да се пишуваат статии само доколку клубот и поединците од тој клуб учествуваат во меѓународни настани и имаат медиумска покриеност, бидејќи доколку го нема тогаш ние без малку за секој поединец во Македонија треба да имаме статија, бидејќи играл во некој клуб од екипен спорт во втора или трета општинска лига. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 20:18, 9 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (книги)|Книги]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 20:10 ч. на 12 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Иако поимот „[[книга]]“ е широко дефиниран, овие критериуми не важат за следните видови публикации: [[Стрип|стрипови]]; списанија; референтни дела како што се речници, енциклопедии, атласи и алманаси; публикации специфични за музика како што се книги со упатства и нотација и либрета; прирачници за упатства; и книги за подготовка за испити. Може да се развијат специфични упатства за таквите видови книги. Дотогаш, ова упатство може да биде поучно по аналогија. Критериумите наведени подолу важат за [[Е-книга|книги во електронска форма]], како и за традиционални книги и [[манга]]. Е-книга што не ги исполнува критериумите од ова упатство е сепак значајна ако ги исполнува критериумите од упатството за значајност за содржина специфична за интернет страници. Е-книга што ги исполнува критериумите од ова начело не мора да ги исполнува критериумите од начелото за интернет содржина за да биде значајна. *Книгата се смета за значајна ако проверливо исполнува, преку сигурни извори, барем '''еден''' од следниве критериуми: # Книгата била предмет на обработка или цитирање на две или повеќе важни објавени дела што се појавуваат во извори кои се независни од самата книга. Ова може да вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии во весници, други книги, телевизиски документарци, списоци на бестселери, и рецензии. Ова ''ги исклучува'' медиумските препечатувања на соопштенија за медиумите, или други публикации каде што авторот, неговиот издавач, агент или други самозаинтересирани страни рекламираат или зборуваат за книгата. # Книгата освоила значајна [[:Категорија:Книжевни награди|литературна награда]]. # Книгата е сметана од сигурни извори за значаен придонес во која било од науките, хуманистичките науки или уметностите, или поттикнала снимање на значаен филм, или друга уметничка форма, или пак друг важен настан, политичко или религиозно движење. # Книгата е, или била, повеќе години предмет на настава во две или повеќе училишта, колеџи, универзитети ''или'' постдипломски програми во која било одредена земја. # Авторот на книгата е толку историски значаен што кое било од пишаните дела на авторот може да се смета за значајно. Петте претходни критериуми не важат за сè уште необјавени книги. *Самоиздаваштвото, и/или објавувањето и плаќањето за објавување на книгата од страна на самиот автор, не се во корелација со значајноста. Постојат издавачи на книги кои печатат по нарачка, а сепак стои името на издавачката куќа како издавач, и за ова треба да се внимава. Постојат исклучоци, како што се „Рана наука во Оксфорд“ од [[Роберт Гинтер]] и „Тамерлан“ од [[Едгар Алан По]], но обете книги би се сметале за значајни врз основа на (на пример) критериум 1 и критериум 5 од горните општи критериуми. На многу самоиздадени книги им се доделени ISBN броеви, и може да се наведат во национална библиотека, односно може да се најдат преку пребарување на интернет, на пример, или може да се продаваат кај големи продавачи на книги преку интернет, на [[Amazon.com]], на пример. Но, тоа што книгата има ISBN број, или ја има на пребарување, посебно понудена да се купи, ништо од ова не е доказ за значајност. *Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. *Во врска со значајноста на книги кои се издадени пред повеќе од 100 години, треба да преовлада здравиот разум. За дела на Македонци, веројатноста е голема таквите книги да се енциклопедиски значајни да имаат за своја статија. За дела на автори од светот, можните основи за утврдување на значајност вклучуваат: колку широко е цитирана или споменувана во пишани извори таа книга, бројот на изданија на книгата, дали е препечатена, славата што книгата ја ужива или ја уживала во минатото, нејзиното место во историјата на литературата, нејзината вредност како историски извор и нејзината старост. *Статиите за книги не треба да бидат преопширни. Насловот на статијата за книга треба да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку книгата ја држиме во раце и ја читаме на македонски јазик. Иако една книга може да биде значајна, вообичаено не е препорачливо да има посебна статија за лик или појава од книгата. Постојат исклучоци, особено во случај на многу познати книги. На пример, „[[Божиќна приказна]]“ од [[Чарлс Дикенс]] може да има посебна статија за нејзиниот протагонист, [[Ебенезер Скруџ]], или серијалот [[Песна за мраз и оган]], книги по кои е снимена серијата [[Игра на тронови]], има неколку карактери кои заслужуваат посебна статија, како [[Денерис Таргариен]], [[Џејми Ланистер]], и неколку други. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (книги)]] ==== Дискусија за „Книги“ ==== {{коментар}} - Јас лично за „статии за книги што сè уште не се објавени“ би ги исклучила сите да ги нема, а другите критериуми ми се прифатливи. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:09, 12 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни и концизни, делот „статии за книги што сè уште не се објавени“ може да се исклучи, со тоа што може да бидат вклучени во статијата на авторот, доколку се работи за книги од серијал кој е сам по себе значаен, како на пример [[Песна за мраз и оган]]. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:36, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Правилата се јасни според мене од ова напишаново, иако не сум многу информиран околу оваа тема. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 21:35, 14 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 23:34, 14 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Добро претставено. Не сум за непознати автори и дела, нормално. Треба да поминат низ филтрите на издаваштвото, книжевната рецензија и критика и општата прифатеност на публиката. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 15:09, 17 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Го сменив делот за необјавените и сега гласи: Книги што '''сè уште не се објавени''' може да бидат споменати во статија за авторот или за серијалот (ако се работи за серијал), и само доколку авторот или значењето на книгата се значајни сами по себе. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 16:14, 18 април 2026 (CEST) {{Коментар}} Убаво е што се покренува дискусијава, вака е појасно за сите. Критериумите се јасни и децидни. Искрено мислам, некои статии кога се додаваат, како на пр. за ликови од книги, придонесуваат за збогатување на енциклопедијата и се поврзуваат со другата главна статија за дело или автор, давајќи на тој начин можност за читателот да навигира низ енциклопедијата со поголема леснотија. - [[User:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] <small>([[User talk:Natasa Stardelova|разговор]])</small> ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> </div> === [[Википедија:Значајност (музика)|Музика]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:30 ч. на 19 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> '''Музичарите или ансамблите''' (овде се вклучени и бендови, пејачи, рапери, оркестри, диџеи, музички театарски групи, инструменталисти, хорови, итн.) може да бидат значајни ако исполнуваат барем еден од следниве критериуми. #Бил предмет на повеќе, нетривијални, објавени дела што се појавуваат во извори кои се веродостојни, не се самообјавени и се независни од самиот музичар или ансамбл. :Овој критериум вклучува објавени дела во сите форми, како што се статии и големи интервјуа дадени во весници, книги, списанија, онлајн верзии на печатени медиуми и телевизиски документарци, освен соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации каде што музичарот или ансамблот зборуваат за себе и се рекламираат, како и статии во училишен или универзитетски весник (или слично). #Имал сингл или албум на националната музичка листа на која било земја. #Има златна, сребрена или платинеста плоча (или друг вид на носач на звук) сертифицирана во најмалку една земја. #Има добиено сериозно известување во независни доверливи извори за меѓународна концертна турнеја или национална концертна турнеја во најмалку една суверена земја. Под турнеја се подразбира настап во најмалку 6 градови. #Има издадено два или повеќе албуми за голема издавачка куќа или за една од поважните независни куќи, односно независна куќа која постои барем неколку години, и која веќе издала носачи на звук на изведувачи, кои се значајни. #Не треба да се создаваат статии за група која по ништо друго не е значајна освен затоа што еден период член бил музичар кој станал значаен подоцна сам по себе или како член на значајна група. Ова треба да се прилагоди соодветно на музичкиот жанр: на пример, изведување на две главни улоги во големи оперски куќи. Забележете дека овој критериум треба да се толкува со претпазливост, бидејќи имало случаи каде што овој критериум бил цитиран на кружен начин за да се создаде самоостварувачка јамка на значајност: на пр., музичар кој бил „значаен“ само затоа што бил во два бенда, од кои едниот или двата бенда биле „значајни“ само затоа што овој музичар бил во нив. #Станал најистакнат претставник на значаен стил или локална урбана сцена. Имајте предвид овде дека предметот мора да ги исполнува сите вообичаени стандарди на Википедија, вклучително и [[Википедија:Проверливост|проверливоста]]. #Добитник е на музичка награда, како што се музичките награди: [[Греми]], [[Џуно (награда)|Џуно]] или [[Меркјури (награда)|Меркјури]], или на пример во Македонија награда на [[Макфест]], итн. #Победил на големо, значајно музичко натпреварување. #Изведувал музика за значајно медиумско дело, како што е лајтмотив за програма на голема телевизиска мрежа, или за значаен филм. (Но, ако ова е единственото тврдење за значајност, веројатно е посоодветно само да се спомене во главната статија и да се пренасочи кон таа страница.) #Делото било на програма на национално ниво од страна на голема радио или музичка телевизиска мрежа. #Музичарот бил тема на получасовна или подолга програма на радио или телевизиска мрежа со национална покриеност. '''Поединечни членови, изведувачи на ријалити на телевизија''': #Членовите на значајни бендови се пренасочуваат кон статијата за бендот, не се создаваат поединечни статии за нив, освен ако не покажале дека самите се индивидуално значајни. #Пејачите и музичарите кои се значајни само по учеството во телевизиска серија со ријалити може да бидат пренасочени кон статија за серијата, сè додека не покажат дека се независно значајни. За '''композитори, автори, либретисти или текстописци''': #Лицето било предмет на повеќе независни објавени дела чиј извор е независен од лицето, и е сигурен и веродостоен. :Овој праг вклучува објавени дела од сите форми, како што се статии во весници, книги, статии во списанија и телевизиски документарци, со исклучок на следново: ::Автобиографии, медиумски соопштенија и реклами за лицето. ::Дела што се состојат исклучиво од тривијални содржини, како што е минливо споменување на лицето во дискусија за друга тема, или едноставно вклучување во едноставни списоци на автори на корици, белешки, фусноти, итн. #На лицето му се припишува пишувањето или соавторство во пишувањето на кој било текст или музика, односно музичко или театарско дело (вклучувајќи мјузикл, опера, и слично) за музичар или ансамбл или театар што се квалификува како значаен според претходните критериуми, за значаен театар или бил ангажиран од музичар или ансамбл што се квалификува како значаен според претходните критериуми. #Неговите дела се користени во подоцнежна композиција од автор, композитор или текстописец кој ги исполнува горенаведените критериуми. #Напишал песна или композиција која победила (или во некои случаи освоила прво или второ место) на водечки музички натпревар кој не е експлицитно воспоставен како настан за откривање таленти или за „нова надеж“. #Се појавува со разумна должина во стандардни референтни дела за неговиот жанр. ''Доколку е можно, композиторите или текстописците со недоволно проверлив материјал за да се оправда важноста за постоење на нивна посебна статија, треба да се спојат во статијата за нивното дело, доколку делото е многу познато и важно. Кога композиторот или текстописецот е познат по повеќе дела, таквото спојување можеби нема да биде можно.'' За '''композитори и изведувачи надвор од медиумското покривање''', критериуми за значајност се ако лицето: #Во сигурни извори е цитирано како влијателно во стилот, техниката, репертоарот или предавањето на одреден вид музика. #Воспоставило традиција или школа на одреден жанр. #Компонирало значителен број мелодии, аранжмани или стандарди што се користат во значаен жанр или традиција или школа во рамките на значаен жанр. #Често е опфатено во публикации посветени на значајна субкултура. За '''албуми, синглови и песни''': *Иако ова упатство е донекаде контроверзно, општиот консензус за значењето на албумите е дека ако музичарот или бендот што ги снимил се смета за значаен, тогаш нивните албуми се исто така доволно значајни за да имаат посебни статии на Википедија. Сепак, албумот не мора да биде од значаен изведувач или ансамбл за да заслужува самостојна статија, само доколку ги исполнува општите упатства за значајност. Статиите за албуми кои немаат доволно текст, односно во најголем дел содржината е списокот на песни, посоодветно е да се спои во главната статија на изведувачот или статијата за дискографија на изведувачот, наместо да постои како посебна статија за албум. *Песните и сингловите се веројатно значајни ако добиле значително внимание како тема на повеќе, нетривијални објавени дела чии извори се независни од изведувачот и издавачката куќа. Ова ги вклучува објавените дела во сите форми, како што се статии во весници, книги, телевизиски документарци или рецензии, освен медиумските соопштенија за медиумите или други публикации каде што изведувачот, неговата издавачка куќа, агент или други самозаинтересирани страни го рекламираат или зборуваат за делото. *Песна што ги исполнува критериумите за значајност не значи дека нужно ќе се третира како посебна, самостојна страница, а прашањето дали да се создадат самостојни страници за поединечни значајни песни е предмет на уредничка проценка. Оваа одлука секогаш треба да се основа врз специфични размислувања за тоа како темата да се направи разбирлива. Понекогаш, значајните песни можат подобро да се опфатат како дел од поголема статија, каде што може да има поцелосен контекст што би се изгубил ако песната има своја посебна статија. Освен значајноста, самостојна статија за песна може да постои само ако има доволно материјал за да се оправда разумно детална статија. Ако за статија за песна нема доволно текст, односно ако остане никулец, треба да се спои со статии кои постојат за изведувачот или за албумот. '''Концерти и турнеи''': *Концертните турнеи се веројатно значајни ако добиле значително известување во повеќе независни и сигурни извори. Таквата медиумска покриеност може да покаже значајност во однос на уметничкиот пристап, финансискиот успех, односот со публиката или други слични термини. Изворите што само утврдуваат дека се случила турнеја не се доволни за да укажат на значајност. Турнеите за кои не се пишува во секундарни извори, треба да бидат опфатени во дел на страницата на уметникот, наместо да се создаде посебна статија за таков настап. Турнеја што ги исполнува стандардите за значајност не ги прави сите турнеи поврзани со тој уметник значајни. „[[Bad (1988)]]“ на [[Мајкл Џексон]] е пример за значајна концертна турнеја. '''Статии кои не ги задоволуваат критериумите''': *Википедија не треба да има посебна статија за личност, бенд или музичко дело што не ги исполнува критериумите, ниту на ова упатство, ниту на општото упатство за значајност, ниту за која било тема, и покрај тоа што можеби исполнува некои од правилата опишани погоре, за кои уредниците на крајот не можат да пронајдат независни извори што даваат детални информации за темата. Цел на Википедија не е да се создаваат никулци, односно мали статии за кои знаеме дека никогаш не можат да се прошират, ниту статии засновани првенствено врз она што субјектите го кажуваат за себе. '''Именување и должина на статиите за музика и музичари''': *За албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. *За музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример [[Битлси]], [[Ролинг стоунс]], и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. *Се препорачува должината на статиите за музика да не биде попоплнета само со список на видеа или песни. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на песните. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (музика)]] ==== Дискусија за „музика“ ==== {{коментар}} - Јас се согласувам со критериумите. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:30, 19 април 2026 (CEST) {{Коментар}} опфаќа во глобала се. Јас лично сум за пишување оригинал на имиња на песни и групи/ уметнички имиња со македонски изговор во воведот на статијата. Иако ова се коси со правописот, сепак е некако безвезе на пример „Ин д клаб“, а многу подобро е „In the Club“, на пример. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 16:00, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} Согласен кон условите. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 19:49, 22 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со горенаведеното. [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 08:39, 23 април 2026 (CEST) {{коментар}} - Се согласувам со критериумите. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:57, 24 април 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Значајност (филмови)|Филмови]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 19:00 ч. на 26 април 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Покрај општите критериуми за значајност, ова се '''дополнителни критериуми''' кои се однесуваат на филмови: *Изворот треба да биде независен, што значи дека режисерот, издавачите на филмот, глумците, да не се директно поврзани со написот. Не се независни извори оние кои го вклучуваат студиото или компаниите што работат со него на продукцијата и објавувањето, ниту соопштенија за медиумите, и слични рекламни и други публикации, како што се: резимеа на заплетот без критички коментар, или списоци во филмски водичи. Видовите извори што се сметаат за независни се оние што пишувале за филмот, како што се периодичните списанија, и книги во кои се анализира или се споменува филмот. *Филмот бил широко дистрибуиран и добил рецензии во две или повеќе публикации кои се независни. *Филмот е историски значаен, што се потврдува со еден или повеќе од следниве фактори: :Објавување на најмалку две независни статии, по најмалку пет години од првото прикажување на филмот. :Филмот бил прогласен за значаен според широка анкета на филмски критичари, академици или филмски професионалци, кога таква анкета била спроведена најмалку пет години по објавувањето на филмот. :Филмот бил повторно комерцијално издаден или прикажан на фестивал, најмалку пет години по првичното објавување. :Филмот бил прикажан како дел од документарец, програма или ретроспектива за историјата на киното. *Филмот добил голема награда за извонредност во некој аспект од филмското творештво. Сепак да се внимава на следново: наградите од филмските фестивали обично бараат многу повеќе внимание и преглед, бидејќи овој вид награди е многу повеќе подложен на злоупотреба и манипулација. *Филмот бил избран за чувување во национален архив. *Филмот се изучува како предмет на акредитиран универзитет или колеџ со значајна филмска програма. *Филмот претставува уникатно достигнување во кинематографијата, или е пресвртница во развојот на филмската уметност или значително придонесува за развојот на националната кинематографија. *Во филмот учествува (како глумец, режисер, продуцент) позната или значајна личност за која филмот е голем дел од нивната кариера. *Филмот бил успешно дистрибуиран домашно во земја која не е позната како земја што произведува филмови. Во ваков случај треба да се утврди дека станува збор за филм кој е значаен по нешто повеќе од самото производтсво. *Филмови кои се снимаат или се во план најавени да се снимат може да се споменат во статијата на значаен глумец, продуцент или режисер, само ако имаат доволно најави во независни извори. '''Статиите за филмски ликови''' треба да ги следат препораките за значајност пред да бидат создадени. Доколку филмскиот лик е адаптиран од друг медиум или дело, од книга, на пример, а за оригиналниот лик веќе има статија, не треба да се создава нова статија за филмскиот лик. Ве молиме имајте предвид дека едноставното исполнување на критериумите не значи автоматски дека филмскиот лик треба да има своја статија. '''Именување и должина на статиите за филмови''': *За филмови се препорачува насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, (оригиналното име во заграда), како што би гласел насловот доколку филмот се прикажува во кино или на телевизија. *Се препорачува должината на статиите за филмови да не биде попоплнета само со список на ликовите. Доколку списокот е долг, се препорачува да се скрати само на најзначајните, односно да се направи избор на ликовите. Повеќе на линкот: [[Википедија:Значајност (филмови)]] ==== Дискусија за „филмови“ ==== * {{коментар}} - Во ред се - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 20:26, 26 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 09:42, 28 април 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се согласувам со поставените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 12:49, 29 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Немам што да додадам, добро е. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 11:03, 30 април 2026 (CEST) * {{Коментар}} ОК е се. --<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 11:17, 30 април 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 12:02, 3 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> === [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии|Категории, списоци и прегледнички кутии]] === <div class="boilerplate metadata rfa" style="background-color: #f5fff5; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px solid #AAAAAA;"> :''Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span> <span style="border: 1px solid #aaa; background: #f9fcf9; margin-right: .5em; padding: 6px;">Дискусијата е отворена во 21:20 ч. на 3 maj 2026 (CEST) и дискусијата трае точно 7 дена.</span><br> Ова е последна и голема тема, која е разделена на четири статии. Со цел да не се натрупа овде со текст, ќе извадам делови од сите четири: '''Категории:''' *НЕ создавајте категорија ако во неа треба да има помалку од пет статии. *НЕ создавајте бесмислени категории. *НЕ смее категоријата да е категоризирана со истото име, односно да припаѓа самата на себе. *Категоријата е веројатно несоодветна ако одговорот на следниве прашања е „не“: ::Дали е можно да се напишат неколку пасуси или повеќе за темата на категоријата, објаснувајќи ја? ::Ако се движите до статијата во категоријата, дали ќе биде очигледно зошто е таму? Дали темата на категоријата е истакнато дискутирана во статијата? *Статијата често ќе биде категоризирана во неколку категории. Сепак, треба да бидете внимателни при категоризирањето — категориите стануваат помалку ефикасни колку повеќе од нив има во дадена статија. '''Списоци:''' *„Список на ...“ се енциклопедиски страници што се состојат од воведен дел проследен со список, евентуално подреден во потсекции. Ставките на овие списоци може да вклучуваат врски до специфични статии или други информации, и мора да бидат поткрепени со наводи како и секоја статија. *„Вградените списоци“ се списоци што се користат во статиите и ја надополнуваат содржината на статијата. Тие се вклучени во самиот текст или се додаваат во форма на табела, на пример. *Некои теми се толку широки што списокот би бил неконтролирано долг и ефикасно неодржлив. '''Прегледнички кутии / предлошки:''' *Прегледничките кутии генерално се претставени во еден од двата формати: ::Хоризонтални, поставени на дното од статиите, односно кутии за навигација ::Вертикални, често сместени во горниот десен агол од статиите, односно странични ленти или инфокутии. *Прегледничките кутии што се наоѓаат во горниот десен агол на статиите (понекогаш наречени „странична лента“ или „дел од серија“) треба да се третираат со посебно внимание, бидејќи се толку видливо прикажани за читателите. Повеќе на линковите: [[Википедија:Категории, списоци и прегледнички кутии]], [[Википедија:Категоризација]], [[Википедија:Списоци]], [[Википедија:Прегледнички предлошки]] ==== Дискусија за „категории, списоци и прегледнички кутии“ ==== * {{коментар}} - Јасно е, главно и до сега сме работеле по овие напатствија. - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 21:37, 3 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам со наведените критериуми. - [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 13:02, 5 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} - Се сложувам. - [[User:BosaFi|BosaFi]] <small>([[User talk:BosaFi|разговор]])</small> 13:23, 7 мај 2026 (CEST) * {{коментар}} Согласен. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 15:16, 7 мај 2026 (CEST) *{{Коментар}} Јасно и прецизно.-<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 21:38, 10 мај 2026 (CEST) ::Следната дискусија е зачувана како архива на '''успешна'''. <span style="color:red">'''Не ја менувајте неговата содржина'''</span>. Понатамошни промени не треба да се прават во овој дел.</div> == Придавка од „Карнија“ == Денешна тема на уредувачкиот ден e „Венци на Јужните Варовнички Алпи“ во која спаѓаат и „Карнските Алпи“ односно „Карниските Алпи“. Со оглед дека основата на зборот е покраината „Карнија“ правејќи напоредна споредба со Калифорнија (единствен топоним кој завршува на „рнија“ како Карнија), придавката треба да е „карниски“ која е полесно изговорлива на македонски јазик. Во македонските речници го нема топонимот Карнија и следствено ни придаваката произлезена од него. Доколку мнозинството се сложува соодветно би ја променил оваа придавка. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 17:24, 19 февруари 2026 (CET) :И мене ми се чини дека карниски е точно, споредено со Калифорнија и калифорниски. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 17:55, 19 февруари 2026 (CET) :Се согласувам и јас. [[User:Jtasevski123|Jtasevski123]] <small>([[User talk:Jtasevski123|разговор]])</small> 14:37, 20 февруари 2026 (CET) ::@[[Корисник:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]]@[[Корисник:Виолетова|Виолетова]]@[[Корисник:Jtasevski123|Jtasevski123]] Интересен случај, бидејќи покраината е всушност на македонски Корушка, но дури и словенечката Википедија користи Карнијске Алпе, така што се согласувам да бидат Карниски Алпи. --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:13, 23 февруари 2026 (CET) :::Променето. [[User:P.Nedelkovski|P.Nedelkovski]] <small>([[User talk:P.Nedelkovski|разговор]])</small> 21:11, 23 февруари 2026 (CET) == Турски имиња за селата во Егејска Македонија == Зошто се употребуват турски називи за поранешни турски села во Егејска Македонија? Тоа не се македонски називи ниту македонски села (сегашни или поранешни). Јас мислувам дека нема потреба да се дава предноста на турски називи, каде тоа не су повеќе турски села. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 14:23, 22 февруари 2026 (CET) :Здраво. Дали може да ни посочите за кои села поточно станува збор? На пример, Дедели нема друго име освен ова име кое потекнува од турскиот јазик, каде и живееле Турци. Поздрав--<big><font face="Monotype Corsiva">[[Корисник:MacedonianBoy|Никола]] ^{[[Разговор со корисник:MacedonianBoy|Стоіаноски]]}</font></big> 09:50, 23 февруари 2026 (CET) ::Станува збор за селата во на пример Кожанско и Кајларско - [[Кожани (општина)]] или [[Еордеја (општина)]]. Тука нема потреба за турски називи. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:44, 23 февруари 2026 (CET) :::@[[Корисник:Marco Mitrovich|Marco Mitrovich]] Како во Македонија, така и во егејскиот дел, топонимите ние не ги менуваме, особено што имињата кои ги споменуваш се присутни и во литературата (изворите). --[[User:Ehrlich91|Ehrlich91]] <small>([[User talk:Ehrlich91|разговор]])</small> 19:07, 23 февруари 2026 (CET) :Како сакате, ама давањето предноста на стари турски топоними во однос на грчките сегашни каде живеат Грци а не Турци е грешка. И во турскиот дел на Тракија многи грчки топоними се заменети со турски. Јас мислувам дека треба си гледаме нашите македонски топоними, а не да даваме предноста на стари турски топоними во однос на сегашните грчки. На пример [[Бахче Ловаси]] во место на Кипари. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 10:49, 24 февруари 2026 (CET) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|разговор]])</bdi> 12:15, 19 март 2026 (CET) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Johannes Richter (WMDE)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities == Hi everyone, '''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts. You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process. We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start. * ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December). * ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF. Join our online Q&A session to learn more (same content, two options to join): * 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 1|register here]]) * 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&A Nr. 2|register here]]) More info & contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]''' --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 13:21, 31 март 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:TRistovski-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=29670168 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 19:11, 3 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:ZI Jony@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Facundo Jainikoski == Има ли некој врски во ФФМ да проверува дали е овој аргентинскиот фудбалер со македонско потекло? [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 17:13, 5 април 2026 (CEST) :~Кој знае и ФФМ дали имаат информација за неговото потекло, дека момчето е во Аргентина родено. -[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 22:14, 5 април 2026 (CEST) :Мене многу ми личи на финско презиме. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 22:46, 5 април 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 02:58, 26 април 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Call for Community Candidates – Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 == ''Please help us and your community by translating this announcement into your language!'' Dear all, The [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026]] is currently underway. There are 4 seats allocated to community representatives. Community members are invited to nominate themselves as candidates for these seats. These positions will be filled through a vote by the CEE community. '''Eligibility criteria:''' * Candidates must be [[Meta:Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026/Eligibility|eligible voters]]: ** Have a Wikimedia account created before 18 December 2025 ** Have at least 300 edits between 18 December 2025 and 18 June 2026 ** Must not have been blocked between 18 March 2026 and 18 June 2026 * Must have participated in at least 2 of the last 3 [[Meta:Wikimedia CEE Hub/CEE Hub Status Meeting|CEE Hub Advisory Group meetings]] You can check your eligibility using the following tool: https://cee-sc-election.toolforge.org/ '''How to proceed:''' Candidates may nominate themselves or be nominated by others. If nominated by others, the candidate must explicitly accept the nomination before 18 June 2026. The candidate should create their nomination page and submit their candidacy [[Meta:Wikimedia_CEE_Hub_Steering_Committee_Election_2026/Nominations|here]]: Please also inform your communities about the election and encourage participation. Best regards,   Electoral Commission of Wikimedia CEE Hub Steering Committee Election 2026 --[[Meta:User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[Meta:User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 12:00, 30 април 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Aed == Jhon [[Специјална:Придонеси/&#126;2026-26915-04|&#126;2026-26915-04]] ([[Разговор со корисник:&#126;2026-26915-04|разговор]]) 05:55, 4 мај 2026 (CEST) == Wiki Loves Eurovision 2026 == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Wiki Loves Eurovision edit-a-thon logo 2026.svg|right|250px]] Hello everyone! You are invited to participate in the "[[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|Wiki Loves Eurovision]]" article writing contest, where our goal is to create new Eurovision-related articles in the CEE-language Wikipedia editions and improve existing ones. The contest will take place from May 10 to June 10, 2026, and prizes are available: * 1st prize: a voucher worth €60 * 2nd prize: a voucher worth €50 * 3rd prize: a voucher worth €40 * 4th–10th prize: a voucher worth €30 To participate in the contest and learn more, please visit [[meta:Wiki Loves Eurovision 2026|this link]]. --[[User:MHeidarzadeh-CEEhub|MHeidarzadeh-CEEhub]] ([[User talk:MHeidarzadeh-CEEhub|talk]]) 14:00, 16 May 2026 (UTC) </div> <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Поврзување на статија == Здраво. Ја креирав статијата [[16:9 (ТВ формат)]], но Wikidata ми јавува грешка за заштита и дозволи кога пробувам да ја поврзам со англиската верзија (16:9 aspect ratio). Изгледа има некој конфликт со стари меѓујазични врски. Ве молам некој од администраторите да ја поврзе рачно. [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 01:05, 27 мај 2026 (CEST) :Ја поврзав без проблем. Мене не ми пријави конфликти. [[Корисник:Bjankuloski06|Б. Јанкулоски]] <small>([[Разговор со корисник:Bjankuloski06|разговор]])</small> 01:38, 27 мај 2026 (CEST) == Гласајте сега на изборите за U4C 2026 == <section begin="announcement-content" /> Ги замолуваме лицата со право на глас да гласаат на изборите за [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Координативен комитет за Универзалниот правилник на однесување]] 2026 (U4C 2026). Повеќе информации со проверка на подобноста, процесот на гласање, информации за кандидатите и врска до гласањето ќе најдете на [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|информативната страница на Мета]]. Гласањето завршува на 2 јуни 2026 во [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 ч. UTC]. Би ве замолиле да гласаме ако сметката ви е подобна. Исходот ќе биде познат до 14 јуни 2026 г. -- Во соработка со U4C,<section end="announcement-content" /> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 мај 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Keegan (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Мислења за соржини на Ризницата создадени со вештачка интелигенција == Ве покануваме да се [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|изјасните на Ризницата по прашањето за измена на правилата за содржини создадени со вештачка интелигенција]] (на англиски). Ова може да ги засегне таквите податотеки веќе подигнати на Ризницата и оние кои би се подигале во иднина. Ви благодарам. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|разговор]]) 19:11, 23 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Codename Noreste@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860. Подоцна преведено од Корисник:Bjankuloski05 по барање на испраќачот.--> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 јуни 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Sannita (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 14:24, 24 јули 2026 (CEST) </bdi> <!-- Пораката ја испрати Корисник:DreamRimmer@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Употреба на некирилични имиња за брендови, компании, трговски марки итн. == Здраво на сите. Покренувам дискусија во врска со именувањето на статиите за светски брендови, компании, производители, музички групи, видеоигри, апликации, списанија, весници, автомобили и слични субјекти што во оригинал користат латиница, знаци или броеви. Македонскиот правопис од 2017 г. не наведува некои строги конкретни правила за ова дали секогаш во секој случај '''мора''' да се кирилизира или пак остави во оригинал. Имињата на одредени субјекти значително почесто се користат од релевантните и авторитетни извори во оригинално пишување на латиница (глобално така се познати и прифатени) отколку во транскрипција или превод — и Википедија (на пример Англиската) следи таква практика во насловите на статиите за ваквите предмети (за одредени прашања постојат посебни правила за именување што имаат приоритет). Конкретно, предлагам да се воспостават следниве правила: # Имиња на компании, корпорации, конкретни трговски и нетрговски организации и специфични настани (пр. [[Apple]], [[Microsoft]], [[Take-Two Interactive]], [[Samsung]], Electronic Entertainment Expo 2011, [[Sega]], [[Nintendo]]). Комично е ако, на пример, името на страницата е „Тејк-ту интерактив“. # Имиња на трговски марки, издавачки куќи и брендови (пр. [[iPhone]], [[Google Glass]], [[Kodansha]], [[Shogakukan]]). # Имиња на музички состави, музички групи, албуми, песни и композиции од современиот период (XX — XXI век) (пр. [[AC/DC]], [[Deep Purple]], [[Babymonster]]), со исклучок на оние што припаѓаат на класичната музика (навлезени се во македонскиот јазик како на пример операта „[[Травијата]]“). Ако на пример музичката група се остави во оригинал, до неа оди транскрибираното име, пр. Deep Purple ([[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]: ''Дип парпл''). За песните препорачувам секогаш во оригинал, на пр. песната на Кендрик Ламар, ''Swimming Pools''. # Имиња на медиуми, весници, списанија и издавачи (пр. [[CNN]], [[Die Welt]], ''[[Weekly Shonen Sunday]]'', [[TV Tokyo]], ''[[The New York Times]]''). # Имиња на видеоигри во оригинал, додека во заграда се наведува преводот на македонски јазик (пр. ''[[The Wolf Among Us]]'' ([[македонски]]: ''Волкот меѓу нас'') или соодветно општоприфатено (''официјално'') македонско име на играта доколку постои). # Имиња на веб-страници, платформи, програмски јазици и интернет-услуги што содржат броеви, специјални знаци или споени зборови (пр. [[4chan]], [[bit.ly]], [[VirusTotal]], [[eBay]], [[Windows 11]]). # Термини и називи од областа на информатичките технологии, вклучително и кратенки и акроними (пр. [[TCP/IP]], [[XMPP]], [[Linux]]). # Термини и називи од природните науки (пр. [[J/ψ-мезон]], [[SDSS J1539+0239]]). # Имиња на автомобили, производители на возила и мотори (пр. [[Toyota]], [[Hyundai]], [[Toyota Cresta]], [[Škoda]]). # Имиња на биолошки таксони што немаат утврдени македонски еквиваленти во научната литература (самостојниот превод на латинските имиња не е секогаш едноставен бидејќи често се дозволени повеќе варијанти). # Познати латински изреки, максими (пр. ''[[Ad hominem]]'', ''[[Magnum opus]]''), [[Енциклика|енциклики]] и слично. # Ако филмот, серијата, цртанот, анимацијата, [[Аниме|анимето]] или серијалот (франшизата) немаат официјален македонски наслов, препорачувам или да се остави во оригинал, или ако насловот не е двосмислен, да се преведе на македонски јазик. Некои филмови и серии, пак, се оставени во оригинал од самите македонски дистрибутери. На пример серијалот на ужасите ''[[Terrifier]]'' во Македонија е оставен во оригинал, така и насловот ќе биде на македонската Википедија. Мангата ''Dragon Ball'' нема официјален македонски превод, ама затоа пак анимето има официјална македонска синхронизација од поранешен А1, затоа насловот ќе си остане ''[[Змејска топка]]'' и така натаму. # Истото важи и за книги. Ако има официјален македонски наслов, секако тој да стои, а ако нема, да се преведе на македонски ама само ако насловот не е двосмислен (инаку ќе ги збуниме читателите со наш „обожавателски“ личен наслов, а во меѓувреме книгата можеби официјално била преведена на македонски јазик со сосема друг наслов). Овде спаѓа секаков вид книги (и [[Стрип|стрипови]], [[манга]], [[манхуа]] и [[манхва]]). За правилно изговарање на ваквите наслови, во воведниот дел на статијата препорачувам да се наведе практична транскрипција во заграда (пр. „[[Транскрипција (лингвистика)|се изговара]]:“). Исто така, од широко распространетите кирилични варијанти секогаш се препорачува да се прават пренасочувања кон оригиналниот наслов (на пр. [[Битлси]] → [[The Beatles]]). Меѓутоа, ако предметот на статијата има општоприфатено и распространено кирилизирано напишано име (утврдено и потврдено, на пример, на официјалната македонска веб-страница или во стручната книжевност), треба да се користи тоа. Во таков случај, пренасочувањето треба да се направи од оригиналното латинично пишување кон кириличниот наслов (на пр. [[Coca-Cola]] → [[Кока-Кола|Кока-кола]]). === Немакедонска кирилизација === Називите што во оригинал користат немакедонска кирилизација или друга словенска кирилица (на пр. Нафтна индустрија Србије), треба да се остават како што се, да се транскрибираат или преведат — во зависност од варијантата што претежно ја користат авторитетните извори на македонски јазик. Во овој случај тоа е „[[Нафтена индустрија на Србија]]“. === Особени случаи === Во особено сложени случаи, на пример поврзани со двосмисленост при изборот на јазикот од кој е потребен преносот на македонски јазик, препорачувам консултација со други уредници и соработници. Ако дефинирањето на соодветната варијанта за пренос на македонски јазик е отежнато или несигурно, најдобро е да се остави пишувањето на јазикот на '''оригиналот'''. -------------- Што мислите вие? Се согласувате ли со овие правила? --[[User:Andrew012p|Andrew012p]] <small>([[User talk:Andrew012p|разговор]])</small> 22:03, 14 август 2026 (CEST) === Одговори === :{{против}} - Строго против! За имиња на музички песни и музички албуми, [[Википедија:Селска_чешма#Дискусија_за_„музика“|погоре имаше дискусија]] и гласање (не знам зошто го повторуваш ова) да бидат во оригинал: :*албуми и песни на странски автори за кои може да има посебна статија затоа што се значајни, се препорачува името на статијата да биде во оригинал и внатре во првата реченица да стои изговорот на насловот и/или превод. :*Но: за сè друго го користиме македонскиот правопис, кој вели дека научни кратенки и латинските имиња за флора и фауна кои се пишуваат на латиница и ја следат меѓународната биномна номенклатура (првата буква голема, и курзив, пример ''Lynx lynx'' (балкански рис)). :А за друго, и конкретно за тие што ги споменуваш: :*музички групи се препорачува името на статијата да биде кирилица како што се изговара, на пример Битлси, Ролинг стоунс, и во првата реченица да се запише оригиналното име на музичката група. :*филмови, книги, манга: насловот на статијата да е во превод на македонски јазик, како што би гласел кога би се давале во Македонија, или би биле печатени. :*Туѓите имиња на брендови и компании се пишуваат со македонско писмо (кирилица) онака како што се изговараат, приспособени кон нашиот гласовен систем наместо со оригиналното латинично писмо. :[[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 10:30, 15 август 2026 (CEST) == Известување за проект за картирање на земјишната покривка во С. Македонија == Во рамки на предложениот проект '''„Mapping Land Cover and Land Use in the Cadastral Areas of North Macedonia Using Sentinel Satellite Data“''' ќе се изработи отворен GIS датасет за земјишната покривка во катастарските подрачја на населените места во С. Македонија. Проектот предвидува обработка на Sentinel сателитски снимки и GIS анализа за утврдување на површината и процентуалното учество на различни категории на земјишна покривка, како што се шуми, обработливо земјиште, тревни површини, урбани подрачја и водни површини. Резултатите, вклучувајќи карти, статистики и отворени геопросторни податоци, ќе бидат достапни за понатамошно користење и ќе придонесат кон подобрување на содржините на Wikipedia, Wikimedia Commons и Wikidata. Со оваа објава ја информирам заедницата за проектот. [[User:MacedonianMaps|&#91;&#91;User:Nikola0505&#124;MacedonianMaps&#93;&#93;]] <small>([[User talk:MacedonianMaps|разговор]])</small> 16:38, 17 август 2026 (CEST) :Звучи интересно, веројатно и корисно. Поздрав - [[User:Виолетова|Виолетова]] <small>([[User talk:Виолетова|разговор]])</small> 19:26, 20 август 2026 (CEST) == CEE Technical Village Pump == {{int:please-translate}} [[File:CEE Technical Village Pump.webm|300px|right|thumb|A short introduction to the CEE Technical Village Pump]] The '''[[:m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]]''' is a new space for Wikimedia contributors and communities across the CEE region to request technical help, exchange solutions, and get support from experienced contributors. To introduce the project and give a quick overview of how it works, we’ve prepared this short video. The page is currently available in English. We’d like to make it accessible to communities across the region in their local languages, and we’d appreciate your [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=page-Template%3ACEE+Technical+Village+Pump+header&language=en&action=page&filter=&action_source=translate_page help translating it]. Best regards, [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] <small>([[User talk:MediaWiki message delivery|разговор]])</small> 11:09, 26 август 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:MHeidarzadeh-CEEhub@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&oldid=30401522 --> == Етничко потекло на Македонците на српската википедија == Еве што пишува за потекло на статија [https://sr.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%86%D0%B8 Македонци] на српската википедија:''Питање као да ли је македонска нација заиста постојала ураним 1940-их, када је комунистичка Југославија одлучила да jе призна, је тешко одговорити. Неки посматрачи тврде, да чак и у овом тренутку је било сумњиво, да ли су Словени из Македоније сматрали себе, да су националност одвојена од Бугара.[43][44][45][46][47] Након тога, како би избрисали преостала про-бугарска осећања, нове комунистичке власти су прогањали десничарске националисте са оптужбама за "про-бугарски шовинизам".[48] Дакле, чак су и левичарски политичари били затворени и оптуживани да су про-бугарски оријентисани''. Според српската википедија Македонци се бугарско потекло. [[User:Marco Mitrovich|Марко Митровиќ Сугарски]] <small>([[User talk:Marco Mitrovich|разговор]])</small> 13:19, 3 септември 2026 (CEST) == Менување на опслужувач — Наскоро вашето вики ќе може само да се чита == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Прочитајте ја поракава на друг јазик]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] [[foundation:|Фондацијата Викимедија]] ќе го префрли прометот од еден на друг податочен центар. Ова ќе осигура непречена работа на Википедија и другите Викимедиини викија, дури и ако се случи катастрофа. Целиот промет ќе биде префрлен на '''{{#time:j F Y|2026-09-23|mk}}'''. Префрлањето ќе почне во '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''. За жал, поради некои ограничувања во [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|МедијаВики]], сето уредување мора да престане додека се врши префрлањето. Се извинуваме за овој прекин и се трудиме да го намалиме во иднина. На сите викија ќе биде прикажан разглас 30 минути пред ова да се случи. Овој разглас ќе остане видлив сè додека не заврши постапката. Можете да учествувате во [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate преводот и коректурата] на текстот на овој разглас. '''За кратко ќе можете да читате, но не и да уредувате. Ова ќе важи за сите викија.''' * На {{#time:j F Y|2026-09-23|mk}} нема да можете да уредувате највеќе до еден час. * Ако пробате да уредувате или зачувате во текот на ова време, ќе ви се појави порака за грешка. Се надеваме дека во периодот на тие минути нема да има изгубени уредувања, но тоа не можеме да го гарантираме. Ако видите порака за грешка, почекајте додека нештата не се вратат во нормала. Тогаш ќе можете да го зачувате вашето уредување. Но, за секој случај, ви препорачуваме најпрвин да направите копија на промените што сте ги направиле. ''Други ефекти'': * Позадинските работи ќе бидат побавни, а некои може да бидат напуштени. Црвените врски може побавно да се подновуваат. Ако создадете статија до која веќе води некоја врска, врската ќе стои црвена подолго од вообичаено. Некои долгоработечки скрипти ќе мора да се запрат. * Спроведувањето на нов код се очекува да се одвива како во секоја друга недела. Меѓутоа, на места може да се случат некои замрзнувања на кодот ако тие потоа бидат потребни за дадената операција. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] ќе биде недостапен 90 минути. Овој проект може да се осложи, ако е неопходно. Можете да го [[wikitech:Switch_Datacenter|погледате распоредот на wikitech.wikimedia.org]]. Сите промени ќе бидат соопштени во распоредот. '''Споделете ги овие информации со вашата заедница.'''</div><section end="server-switch"/> [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 14:58, 15 септември 2026 (CEST) <!-- Пораката ја испрати Корисник:Trizek (WMF)@metawiki преку списокот на https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Проверка и преместување на нацрт: The Narcissist’s Playbook == Здраво. Ве молам за проверка на [[Корисник:Dtf1978/Сценариото на нарцисот]], нацрт за документарниот филм The Narcissist’s Playbook (2026), и за преместување во главниот именски простор ако ги исполнува условите. Мојата сметка сè уште нема право за преместување. Би била добредојдена проверка на македонскиот јазик, насловот, изворите и значајноста. Нацртот е подготвен со помош на OpenAI Codex. Немам врска со продукцијата или учесниците и не сум платен за уредувањето. Ви благодарам. [[User:Dtf1978|Dtf1978]] <small>([[User talk:Dtf1978|разговор]])</small> 10:52, 16 септември 2026 (CEST) c5gme9cfhy5xwxgexcia93zyasciupb 0 22830 5628992 5627574 2026-09-15T15:52:13Z Gurther 105215 5628992 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Јовица Михајловски | портрет =Јовица Михајловски.jpg | px = | опис = | родено-име = | роден-дата = {{роден на и возраст|df=yes|1955|6|12}} | роден-место ={{роден во|Битола}}, {{МКД}} | починал-дата = | починал-место = | починал-причина = | националност = [[Македонец]] | познат = по улогите во: <br>[[Соба со пијано]]<br>[[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]]<br>[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]]<br>[[Викенд на мртовци]]<br>[[Среќна нова '49]]<br>[[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]]<br>[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]<br>[[Театарче лево ќоше]]<br>[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]]<br>[[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] | занимање = глумец | сопружник = | татко = | мајка = | родители = | роднини = [[Горан Михајловски]] (брат) | деца = }} '''Јовица Михајловски''' (роден на {{роден на|12|јуни|1955}} во {{роден во|Битола}}) — македонски театарски, филмски и телевизиски глумец. == Живот и дело == Јовица Михајловски е роден во [[1955]] година во [[Битола]]. Веднаш по завршувањето на Факултетот за драмски уметности во Скопје (1981 г.) се вработил во [[Драмски театар - Скопје|Драмскиот Театар]] (1983 г.), учествувајќи во проекти на Детската и Малата сцена, како и во претстави реализирани на т.н. Голема сцена. Тој имал претстави и во [[Македонски народен театар]] - [[Скопје]]. Во 2022 година се пензионирал во [[Драмски театар - Скопје]] Михајловски настапувал во претставите: во [[Драмски театар - Скопје]] ''Сомнително лице'' од Б.Нушиќ (Ѓока), ''Дупло дно'' од Горан Стефановски (Јаков II), ''Солунски патрдии'' од М.Попоски (Кире), ''Крвави свадби'' од Лорка (Младичот), ''Долго патување во ноќта'' од О’Нил (Џејмс Тајрон), ''Грев или шприцер'' од С.Насев (Јоцо), ''Харем'' од С.Насев (Топуз Паша), ''Изгубени Германци'' од [[Слободан Унковски]] во продукција на [[Македонски народен театар]] - [[Скопје]] и многу други. Освен тоа има настапувано и во поголем број сценски реализации за најмладите, во радиотелевизиски драми, серии и слично. Играл во над 30 играни филмови и 17 телевизиски серии. Остварил значајни улоги како: (Боле змија) во ''[[Тетовирање (филм)|Тетовирање]], (Кунплуг) во ''[[Самоуништување (филм)|Самоуништување]], (Ноне) во ''[[Викенд на мртовци (филм)|Викенд на мртовци]]'', (Непознатиот) ''[[До балчак]]'' (Петар) во ''[[Ефектот на Среќа]]''. Играл и во сериите: ''[[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]]'', ''[[Бушава азбука]]'', ''[[Солунски патрдии (ТВ-серија)|Солунски патрдии]]'', ''[[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]]'', ''[[Од денес за утре (телевизиска серија)|Од денес за утре]]'', ''[[Преспав]]'', ''[[Црвениот поет (серија)|Црвениот поет]]''. '''Театарски претстави''' * Ѓока — Сомнително лице од Бранислав Нушиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Свршеникот — Крвави свадби од Федерико Гарсија, р. [[Крум Стојанов]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Капетан Џон Пиплфокс — Џон Пиплфокс од Мирослав Беловиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1981; * Втор војник — Еригон од [[Јордан Плевнеш]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1982; * Јаков — Дупло дно од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Капетан Џон Пиплфокс — Џон Пиплфокс од Душан Радовиќ, р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1984; * Гери — Хаос зад кулите од Мајл Фрејн, р. [[Димитрие Османли]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Тетовирани души од [[Горан Стефановски]], Паоло Маџели, [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Ноне — Викенд мртовци од [[Миле Попоски]], р. [[Коле Ангеловски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1985; * Херувим — Зојкиниот стан од Михаил Афанасиевич, р. [[Стојан Стојаноски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Димитар — Керубин 2096 од [[Славко Јаневски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1986; * Лезендер — Смртта на Дантон од Георг Бихнер, р. Петар Вечек, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Бредли — Закопното дете од Сем Шепарт, р. Вилијам Вудман, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Берберот — Стапица од Тадеуш Ружевич, р. Богдан Хусаковски, [[Драмски театар - Скопје]] 1987; * Теа Крај — Клаустрофобична комедија од Душан Ковачевиќ, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Џејмс Тајрон — Долго патување во ноќта од Јуџин Онил, р. Петриша Хамарстром, [[Драмски театар - Скопје]] 1988; * Крал Ричард — Лица и опачина од Јордан Радичков, р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1989; * Марко — Кула Вавилонска од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1990; * Чкембар — Чија си од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Чочолина — Женски оркестар од Жан Ануј, р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1991; * Таткото — Чернодрински се враќа дома од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Перо — Грев или шприцер од [[Горан Стефановски]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1992; * Астолфо — Животот е сон од Педро Калдерон, р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1993; * Топуз паша — Харем од [[Сашко Насев]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1994; * Хамлет од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Владо Цветановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 1998; * Сон на летната ноќ од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Димитар Станковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2001; * Војцек од Георг Бихнер, р. Бора Драшковиќ, [[Драмски театар - Скопје]] 2002; * Хамлет од Долго Гаштани од Иво Брешан, р. [[Мето Јовановски (глумец)|Мето Јовановски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2004; * Киро — Лет во место од [[Горан Стефановски]], р. [[Љупчо Ѓоргиевски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Лаки — Друга страна од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2005; * Црнила 005 од [[Коле Чашуле]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2006; * Демонот од Дебар маало од [[Горан Стефановски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2006; * Ѓоре — Празен град од [[Дејан Дуковски]], р. Бојан Трифуновски, [[Македонски народен театар]] 2008; * Понтиј — Свето срце од [[Љубиша Георгиевски]], р. [[Љубиша Георгиевски]], [[Македонски народен театар]] 2009; * Бењамин — Изгубени Германци од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2013; * Симон — Буре барут од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], [[Драмски театар - Скопје]] 2016; * Шајлок — Венецијанскиот трговец од [[Вилијам Шекспир]], р. [[Наташа Поплавска]], [[Драмски театар - Скопје]] 2017; * Таткото — Дух од [[Дејан Дуковски]], р. [[Сашо Миленковски]], Народен театар Охрид 2021; * Така зборуваше Гертруда од Миа Николоска, р. Ангелчо Илиевски, [[Драмски театар - Скопје]] 2022; * Димитрие - Црно злато од [[Дејан Дуковски]], р. [[Слободан Унковски]], [[Македонски народен театар]] 2026. == Филмографија== {{Филмографија-домаћи|глумца=Јовица Михајловски }}|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1950-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1950"/> |- | 1955 || [[Волчја ноќ (филм)|Волчја ноќ]] ТВ-филм || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1980"/> |- | 1982 || [[Илинден (телевизиска серија)|Илинден]] ТВ серија || Гино |- | 1984 || [[Опасни траг]] ТВ-филм || / |- | 1984 || [[Белото циганче (телевизиска серија)|Белото циганче]] ТВ-серија || / |- | 1985 || [[На наш начин]] ТВ-серија || / |- | 1985 || [[Трговецот од Солун]] ТВ-филм || Лука |- | 1985-1986 || [[Крале Марко јунак стана]] ТВ-серија || Турчин |- | 1985 || [[Дупло дно (филм)|Дупло дно]] ТВ-филм || Јаков Ии |- | 1985 || [[Бушава азбука (телевизиска серија)|Бушава азбука]] ТВ-серија || Ќелавиот |- | 1985 || [[Тетовирани души]] ТВ-филм || |- | 1986 || [[Среќна Нова ’49]] ТВ-филм || / |- | 1986 || [[Солунски патрдии (ТВ серија)|Солунски патрдии]] ТВ-серија || Цире |- | 1986-1989 || [[Македонски народни приказни (телевизиска серија)|Македонски народни приказни]] ТВ-серија || |- | 1987 || [[Трето доба]] ТВ-серија || / |- | 1987 || [[Ѕвездите на 42-та]] ТВ-филм || Спанецот |- | 1987 || [[Театарче лево ќоше]] ТВ-филм || / |- | 1988 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-серија || Ноне |- | 1988-1991 || [[Тврдокорни (телевизиска серија)|Тврдокорни]] ТВ-серија || |- | 1989-1993 || [[Еурека]] ТВ-серија || Бечеролд |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти[[#1|&#9650;]]<div id="1990"/> |- | 1990 || [[Викенд на мртовци]] ТВ-филм || Ноне |- | 1991 || [[Женски оркестар]] ТВ-филм || |- | 1991 || [[Тетовирање (филм)|Тетовирање]] ТВ-филм || Боле Змија |- | 1992 || [[Чернодрински се враќа дома]] ТВ-филм || |- | 1992 || [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || Клапер |- | 1992 || [[Хераклеја по вторпат (филм)|Хераклеја по вторпат]] ТВ-филм || / |- | 1993 || [[Светлосиво (филм)|Светлосиво]] ТВ-филм || Цветко (сегмент "Вондерфул Ворлд") |- | 1993 || [[Грев или шприцер (филм)|Грев или шприцер]] ТВ-филм || Бугар |- | 1994 || [[Пред дождот]] ТВ-филм || |- | 1994-1995 || [[Бумбари (ТВ-серија)|Бумбари]] ТВ-серија || Жиле |- | 1995 || [[Ангели на отпад (филм)|Ангели на отпад]] ТВ-филм || Милиционерот |- | 1996 || [[Самоуништување (филм)|Самоуништување]] ТВ-филм || Кумплунг |- | 1997 || [[Интихарин ел китаби]] ТВ-филм || / |- | 1999 || [[Време, живот (филм)|Време, живот]] ТВ-филм || |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2000"/> |- | 2003 || [[Волци (филм)|Волци]] ТВ-филм || Борко |- | 2004 || [[Сакам да бидам кошаркар]] ТВ-серија || Лазе Темелков |- | 2005 || [[Обични луѓе (телевизиска серија)|Обични луѓе]] ТВ-серија || Мандра |- | 2005 || [[Остани исправен (филм)|Остани исправен]] Краток филм || / |- | 2006 || [[Стрмоглави (филм)|Стрмоглави]] ТВ-филм || Јане |- | 2006 || [[Пусто турско (филм)|Пусто турско]] ТВ-филм || |- | 2006 || [[Американецот (филм)|Американецот]] ТВ-филм || / |- | 2007 || [[Превртено (филм)|Превртено]] ТВ-филм || Шефот |- | 2007 || [[Јас сум од Титов Велес (филм)|Јас сум од Титов Велес]] ТВ-филм || Доктор |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2010-ти[[#1|&#9650;]]<div id="2010"/> |- | 2010 || [[Шесто чуло (телевизиска серија)|Шесто чуло]] ТВ-серија || Професор Тодоров |- | 2010 2011 || [[Од денес за утре (телевизиска серија)|Од денес за утре]] ТВ-серија || Ал Капоне |- | 2011 || [[Панкот не е мртов (филм)|Панкот не е мртов]] ТВ-филм || Гуру |- | 2011 || [[Ова не е американски филм]] ТВ-филм || |- | 2012 || [[Скопје ремикс]] ТВ-филм || / |- | 2012 || [[Човекот со чудна навика да ме удира со чадор по глава]] ТВ-филм || |- | 2013 || [[Соба со пијано]] ТВ-филм || Манагер |- | 2013 || [[Изгубени Германци]] ТВ-филм || Бењамин |- | 2014 || [[До балчак]] ТВ-филм || Непознатиот |- | 2017 || [[Фамилијата Марковски (телевизиска серија)|Фамилијата Марковски]] ТВ-серија|| Драган |- | 2016-2019 || [[Преспав (телевизиска серија)|Преспав]] ТВ-серија|| Археолог Славе/Историчарот |- | 2019 || [[Вера (филм)|Вера]] ТВ-филм || Живко |- | 2019 || [[Ефектот на Среќа]] ТВ-филм || Петар |- style="background: Lavender; text-align: center;" | colspan= "4" |2020.- те[[#1|&#9650;]]<div id="2020"/> |- | 2020 || [[Драмски театар - Скопје|Мојот Драмски]] ТВ-серија || |- | 2020 || [[Хомо (филм од 2020)|Хомо]] ТВ-филм || Богатин |- | 2022 || [[Куќен притвор]] ТВ-серија || Адвокат Кољо |- | 2024 || [[Црвениот поет (серија)|Црвениот поет]] ТВ-серија || Обвинителот |- | 2026 || [[Потстанар]] ТВ-филм || |} == Награди, признанија и дела == Награда од ревијата ''Екран,'' за улогата на Кумплунг во играниот филм Самоуништување, 1997 година, награда намеѓународниот фестивал на мали сцени во [[Риека]], [[Хрватска]], за најдобро гостварување, односно за најдобра машка улога Лаки во претставата ''Другата страна'' -2005 година, добитник на наградата за најдобра машка улога на фестивалот Војдан Чернодрински за улогата Шајлок во претставта Венецијанскиот трговец 2017 година, добитник на наградата од ДФРМ, Златна рамка, за особен придонес во македонскиот филм, 2021 година. Во 2024 година, ја добива државната [[Награда „11 Октомври“]] за животно дело.<ref>{{нмс | last=| first=| author= | title=ДОДЕЛУВАЊЕ НА ДРЖАВНАТА НАГРАДА „11 ОКТОМВРИ“ 2024 | url=https://www.sobranie.mk/ns-newsarticle-dodeluvane-na-drzavnata-nagrada-11-oktomvri-2024.nspx | date= | work= | publisher=Собрание| accessdate=18 октомври 2024}}</ref> Во 2026 година е првиот добитник на наградата за трајни вредности на Кичево филм фестивал. ==Наводи== {{наводи}} == Литература == * Книгата Досие на Драмски Театар-Биографија за Михајловски Јовица == Надворешни врски == * {{IMDb name|0586169}} {{DEFAULTSORT:Михајловски, Јовица}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Македонски театарски глумци]] [[Категорија:Македонски филмски глумци]] [[Категорија:Македонски телевизиски глумци]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] p56tiwkeqiwt020yoyi6gvov1d9kyes 0 32212 5628998 5627806 2026-09-15T15:57:15Z Gurther 105215 5628998 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Средно училиште| |слика= |име=ДСУ-РЦСОО „Марија Кири Склодовска“ |место=[[Скопје]] |општина=[[Општина Аеродром|Аеродром]] |настава на =македонски |настава на2=албански |актуелен директор=Дарко Спасев |адреса=бул. „Трета Македонска бригада“ бр. 63|веб=www.marijakirisklodovska.edu.mk|телефон=02/2403-141}} '''ДСУ-РЦСОО „Марија Кири Склодовска“''' (целосно име''': Државно средно училиште — регионален центар за стручно образование „Марија Кири Склодовска“''') — средно училиште во [[Скопје]], [[Општина Аеродром]]<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |title=Листа на средни училишта во кои е застапено стручното образование во Република Македонија |accessdate=2022-01-15 |archive-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200227124434/http://csoo.edu.mk/images/stories/lista%20na%20sredni%20ucilista.pdf |url-status=dead }}</ref>. Го носи името на познатата [[полска]] научничка [[Марија Кири]]. == Основање и развој == Училиштето е основано како донација од [[Народна Република Полска|НР Полска]] по [[Скопски земјотрес (1963)|катастрофалниот земјотрес во Скопје]] во 1963 година, а официјално било верифицирано на 18 септември 1969 година како Хемиски училишен центар „Марија Кири Склодовска“. Низ годините, следејќи ги потребите на пазарот на трудот, установата претрпела неколку статусни промени: во 1997 година прераснало во Државно средно хемиско-технолошко училиште, од 2006 година функционирало како Средно училиште на [[Град Скопје]], а од септември 2026 година продолжува со работа како Државно средно училиште – Регионален центар за стручно образование и обука. За својата успешна воспитно-образовна дејност, во 2009 година училиштето ја добило [[Награда „13 Ноември“|Наградата „13 Ноември“]], додека традиционалната соработка со [[Полска|Република Полска]] за обезбедување нагледни средства континуирано продолжува. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://marijakirisklodovska.edu.mk/%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d1%98%d0%b0%d1%82/|title=ИСТОРИЈАТ|language=en-US|accessdate=2026-09-12}}</ref> ==Образовни профили== Во училиштето има 3 струки : Здравствена, Лични услуги и Хемиско-технолошка струка. '''Здравствена струка :''' * медицински лабораториско-санитарен техничар * болничар/негувател * Фармацевтски техничар '''Лични услуги :''' * техничар за очна оптика '''Хемиско-технолошка струка :''' * техничар за заштита на животна средина == Освоени награди == ==Познати личности кои учеле во ова училиште== * [[Сања Николиќ]] * [[Александар Биљановски - Дадар]] * [[Ненад Георгиевски]] == Познати личности кои предавале во ова училиште == == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://marijakirisk.schools.edu.mk Мрежно место на училиштето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090226010523/http://marijakirisk.schools.edu.mk/ |date=2009-02-26 }} * [http://marijakirisklodovska.schools.edu.mk Алтернативно мрежно место на училиштето] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090414102949/http://marijakirisklodovska.schools.edu.mk/ |date=2009-04-14 }} * [http://www.schools.edu.mk/ Портал за основните и средните училишта во Македонија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20111016115711/http://www.schools.edu.mk/ |date=2011-10-16 }} * [http://www.mon.gov.mk/ Официјално мрежно место на Министерството за образование и наука] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160322012317/http://www.mon.gov.mk/ |date=2016-03-22 }} {{скопје-никулец}} {{DEFAULTSORT:Марија Кири Склодовска, Скопје}} [[Категорија:Средни училишта во Скопје]] [[Категорија:Средни училишта во Општина Аеродром]] 8utll30mms1vvaalgsbkl97jfwq0lea 0 32530 5629113 5238888 2026-09-16T08:19:22Z Buli 2648 5629113 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Воено лице/песок | honorific_prefix = Војвода | name = Христо Чернопеев | native_name = | image = Hristo Chernopeev by Dimitar Karastoyanov.jpg | caption = | birth_date = ок. 1868 | death_date = 6 ноември 1915 (воз. 46–47) | birth_place = [[Дерманци]], [[Дунавски Вилает]], [[Османлиска Империја]]<br>(денешна [[Бугарија]]) | death_place = [[Криволак]], [[Кралство Србија]]<br>(денешна [[Македонија]]) | burial_place = [[Štip|Novo Selo]] (exhumed) | allegiance = * {{flagicon|Bulgaria|1878}} [[Principality of Bulgaria]] * {{flagicon|Bulgaria|1878}} [[Principality of Bulgaria|Tsardom of Bulgaria]] | branch = * [[File:Bulgaria war flag.png|20px]] [[Bulgarian Army]] * {{flagicon image|Flag of the IMRO.svg}} [[Internal Macedonian Revolutionary Organization|IMRO]] | battles = {{tree list}} * [[Ilinden Uprising]] * [[Macedonian Struggle]] * [[Balkan Wars]] ** [[First Balkan War]] ** [[Second Balkan War]] * [[World War I]] ** [[Macedonian front]] *** [[Battle of Krivolak]]{{KIA}} {{tree list/end}} | other_work = Involved in the [[Miss Stone Affair]]<br>One of the founders of the [[People's Federative Party (Bulgarian Section)]] | signature = Hristo Chernopeev Signature.svg }} '''Черњо Пеев''' или повеќе познат како '''Христо Чернопеев''' (стар правопис: ''Черньо Пѣевъ'', ''Христо Чернопѣевъ''; Дерманци, [[Бугарија]], [[16 јули]] [[1868]] - [[Криволак]], [[Македонија (регион)|Македонија]], [[6 ноември]] [[1915]]) — член и војвода на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]], еден од поистакнатите нејзини дејци, а подоцна станал пратеник во Бугарското народното собрание, учесник во [[Балканските војни]] и [[Првата светска војна]]. Основач на [[Бугарска народна македонско-одринска револуционерна организација|Бугарската народна македонско-одринска револуционерна организација]]. Загинал на фронтот како бугарски офицер во судир со француските сили во близина на село Криволак. Бил поборник за одделна македонска нација.<ref>За координација на бугарската политика во однос на македонското прашање во 1904 година при Министерството за надворешни работи на Бугарија било формирано Второто политичко одделение со задача „исклучиво да се занимава со македонските работи“. Оваа институција врз основа на сознанијата добиени преку официјалните бугарски институции, по разузнавачки канали, и други извори, изготвувала извештаи, анализи и предлози за потребите на бугарската политика во однос на македонското прашање. За таа цел на 25. III. 1906 година е подготвен опширен извештај на 34 страници машинопис. Во него е направена анализа на состојбите во Македонија и македонското револуционерно ослободително движење предводено од ВМОРО како и на успесите и недостатоците на бугарската политика. Во документот истовремено се препорачуват средства и методи за перспективната бугарска политика во однос на Македонија и македонското ослободително движење. Според извештајот главна задача на бугарската политика во однос на македонското прашање треба да биде: „од една турска Македонија, ние треба да создадем една цела, неделива и бугарска Македонија“. Додека во однос на идејата за автономија на Македонија која била програмска определба на ВМОРО во извештајот се вели: „Автономијата, ако таа се оствари, нам не н£ е потребна како одвлечен принцип на слободата. Таа треба да биде или бугарска автономија или никаква“. Во извештајот се констатира дека „триумфот за бугарскта идеја“, во Македонија, „ќе биде голем“, доколку „се поддржува интернационалноста во Организацијата“. Меѓутоа во контекст на тоа се вели: „Интернационалноста на Организацијата не ќе рече прекинување на сите врски и одрекување од нашата (бугарска б.н) народност, како што проповедаат некои диви социјалисти од типот на Сандански и Черњопеев“. Последново е експлицитна потврда од официјално бугарско ниво дека Сандански и неговите приврзаници не само што не се чувствувале за Бугари, туку и така проповедале. По адреса на истата групација се изречени следниве констатации: „Луѓето, кои навистина ја оцрнуваат автономната идеја и предизвикуваат сомневање во нивните чувства кон народното (бугарско б.н) единство, за жал постојат во Организацијата“. Во продолжение за нив се вели: „Тие, кои мислаат, дека може лесно да се отцепат живеат со илузии за некакво помирување меѓу народите. Тие гледаат пречки во одделните аспирации на секој народ за територијално проширување... Тие се одрекуваат од политичката целина со Бугарија и претпочитат да образуваат од Македонија одделна политичка единица, која ќе послужела, барем како јатка на идната Балканска федерација“. Понатаму за истата група се вели: „Луѓето од таа група се вдахновуваат од мислата дека живеат за Македонија и само за Македонија. Ете зошто тие се хранаат со илузии да не му допуштат на бугарскиот кнез да стави кралска круна на својата глава за сметка на Македонија, а исто да ја бранат целоста и независноста на земјата од пљачката на кнезот“. Во споменатиов извештај Македонците, вообичаено се третираат како Бугари. Меѓутоа, притоа се потенцира дека „за разбудување на бугарските национални чувства... заслуги имаат црквите и училиштата“. Последново е самопризнание дека присуството на „бугарска национална свест“ во Македонија всушност не е последица на некакво внатрешно чувство и самоопределување, туку наметната свест преку официјалните бугарски институции во услови на отсуство на каква било македонска институција. Интересно во извештајот кога станува збор за Македонците под српско влијние за нив се користат термините: Македонци, србомани, посрбени Македонци, и србизирани Македонци. Кон крај од документот се предлагат мерки за нивно оттргнување од српското влијание, на начин што за таа цел треба да се искористат услугите на неколку „вистински Македонци“.... види Vanco Goriev, Bugarski dokument od 1906 godina za sostojbite vo Makedonija i VMORO i bugarskata politika kon niv, Istorija, XXXIII/1-2, Skopje 1997; Vanco Goriev, Politikata na Bugarija kon Makedonija i VMORO 1904-1906 godina, Istorija, XXXIV/1-4, Skopje 1998/9, 28-29.</ref><ref>Што сакаат Грците и Србите? И едните и другите се против автономијата (на Македонија б.н) и бараат да се создадат услови, кои ќе ги поткрепат нивните претензии за делба... Голем ќе биде триумфот за бугарската идеја кога ние ќе успееме да ги откинеме посрбените Македонци од српските конзули и агитатори... '''Интернационалност во (Внатрешната б.н) Организација не ќе рече прекинување на сите врски и одрекување од нашата народност, како што проповедаат некои диви социјалисти од типот на Сандански и Чернопеев...''' Автономијата (на Македонија б.н), ако таа се оствари, нам не ние е потребна како одвлечен принцип на слободата. Таа, треба да биде или бугарска автономија или никаква... Едни се незадоволни од претставниците на автономниот принцип, и за да ја потцртаат појасно својата мисла им го прикачуваат на истите терминот сепаратисти, со едно сфаќање, кое ја пресекува секоја политичка врска меѓу Кнежевството и Македонија во иднина... Луѓето кои навистина ја оцрнуваат автономијата и предизвикуваат сомневања во нивните чувства кон народното единство за жал постојат во (Внатрешната б.н) Организација... тие се одрекуваат од политичката целина со Бугарија и претпочитаат да образуваат од Македонија одделена политичка единица, која ќе послужела, барем како јатка за идната Балканска федерација... Луѓето од таа група се вдаховуваат од мислата дека живеат за Македонија и само за Македонија... Да не допуштат на бугарскиот кнез да стави кралска круна на својата глава за сметка на Македонија... да ја бранат целоста и независноста на земјата (Македонија б.н) од пљачката на кнезот... од една турска Македонија, ние треба да создадеме една цела, неделива и бугарска Македонија... види [https://www.scribd.com/doc/80135530/%D0%92%D0%B0%D0%BD%D1%87%D0%BE-%D0%83%D0%BE%D1%80%D1%93%D0%B8%D0%B5%D0%B2-%D0%91%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8-%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82-%D0%BE%D0%B4-1906-%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D1%81%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%98%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5-%D0%B2%D0%BE-%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0-%D0%B8-%D0%92%D0%9C%D0%9E%D0%A0%D0%9E-%D0%B8-%D0%B1%D1%83%D0%B3%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D0%BA%D0%BE%D0%BD-%D0%BD%D0%B8%D0%B2 Ванчо Ѓорѓиев - Бугарски документ од 1906 година за состојбите во Македонија и ВМОРО и бугарската политика кон нив]</ref> == Први години == Христо Чернопеев е роден на [[16 јули]] [[1868]] година во селото [[Дерманци]], Ловечко. Завершил три прогимназиска класа во [[Плевен]]. Одбива редовен воен рок во 17. плевенски полк и во [[1899]] година останува на служба како подофицер и фелдфебел во 15 ломски полк во Белоградчик. Во истиот полк служи и [[Борис Сарафов]], кој го привлекува Чернопеев во македонското ослободително движење, а тој е меѓу основачите на тајното [[Бугарско офицерско братство]] во [[Белоградчик]]. Во август [[1899]] година Чернопеев ја напушта служба и во септември пристигнал во [[Солун]], каде под раководство на [[Пере Тошев]], [[Христо Татарчев]] и [[Христо Матов]] четири месеци се занимава со воена обука на членови на [[Македонска револуционерна организација|ТМОРО]]. На [[14 февруари]] [[1900]] година станал четник во четата на [[Михаил Апостолов|Михаил Апостолов - Попето]] и дејствува во [[Гевгелиско]] и [[Ениџевардарско]]. == Војвода == Од април [[1900]] година е самостоен војвода на чета во [[Кукушко]], чија цел, како и на четите на двајца други војводи [[Марко Лерински]] и Михаил Попето, е создавање на селски комитети и воена обука на населението. Во четата на Чернопеев поминуваат [[Михаил Герџиков]], [[Сава Михајлов]], [[Крсто Асенов]], [[Александар Китанов]], [[Петар Китанов]], [[Мирче Икономов]], [[Никола Дечев]] и други идни истакнатите дејци на [[ТМОРО]]. Во февруари [[1901]] година четата на Чернопеев води голема 14-часовна борба во селото [[Бајалци]] во која загинува [[Мицо Делчев]] (братот на [[Гоце Делчев]]). Во март Чернопеев заедно со [[Туше Делииванов]] пристигнува во [[Софија]]. === Афера мис Стон и Илинденското востание=== {{главна|Афера мис Стон|Илинденско востание}} [[Податотека:Sandanski&chernopeev.JPG|дясно|мини|250п|Учесниците во [[Афера Мис Стон|аферата мис Стон]] - [[Сава Михајлов]], [[Јане Сандански]], [[Крсто Асенов]] и Христо Чернопеев]] Христо Чернопеев, заедно со [[Крсто Асенов]] и [[Јане Сандански]] учествува во [[Афера Мис Стон|аферата мис Стон]] во [[Пирин]] во [[1901]] година. Во [[1903]] година Чернопеев се однесува со резерви кон одлуките на [[Солунски конгрес од 1903|Солунскиот конгрес]] за кревање на востание. На [[24 март]] 1903 година четата на Чернопеев влегува во [[Македонија]] и во април води неколку борби во струмичко и горноџумајско. Потоа се вратил во [[Бугарија]] за муниција и оружје и во август повторно влегува во Македонија со 250 лица по избувнувањето на [[Илинденското востание]]. Четата му се разделува на три дела. Едната на чело со [[Петар Самарџиев]] замина за [[Тиквеш]], а друг дел, на чело со [[Никола Жеков]] - за [[Радовишко]]. Чернопеев води неколку борби со отомански сили во септември на крајот на востанието, по што се враќа во [[Бугарија]]. === Подоцнежна активност === По востанието е војвода на чета во [[Кукушко]], каде обучува идни војводи на [[Македонска револуционерна организација|Организацијата]]. Во октомври [[1905]] година е делегат од Струмичкиот револуционерен округ на [[Рилскиот конгрес]]. По [[Младотурската револуција]] во [[1908]] година се легализира. Во април [[1909]] година четите на Чернопеев и Сандански учествуваат во походот на младотурците во [[Цариград]] против контрареволуционерите. Во 1909 година станува еден од основачите на [[Народната федеративна партија]] и влегува во нејзиното раководство. Сепак, во декември 1909 година, струмичките дејци ја напуштаат партијата и Чернопеев заедно со Константин Самарџиев Џемото и поранешните врховистите Михаил Думбалаков и Кочо Хаџиманов, стануваат нелегални, го обиколуваат Струмичко за да ја обноват организациската мрежа во округот.<ref>Национално-освободителното движение на македонските и тракийските българи (1878 - 1944). Том 3, Освободителното движение след Илинденско-Преображенското въстание 1903 - 1919, МНИ, София, 1997, стр. 250.</ref> При тоа, Чернопеев пишувал остри писма до Сандански обвинувајќи го за попустливост и соработка со младотурците. Во почетокот на [[1910]] година Чернопеев заминал за Бугарија и привремено бил интерниран во [[Дерманци]] на инсистирање на османските власти, но наскоро Чернопеев со своите истомисленици повторно се сретнал во [[Софија]].<ref>Думбалаковъ, Михаилъ. Презъ пламъцит{{Уникод|&#x463;}} на живота и революцията, томъ ІІ, София, 1937, стр. 101-110.</ref> Во [[1910]] година Чернопеев ја основал [[Бугарска народна македонско-одринска револуционерна организација|Бугарската народна македонско-одрински револуционерна организација]] заедно со [[Апостол Петков]] и [[Тане Николов]]. Во [[1910]] година влегол во [[Македонија]], заедно со војводите Ичко Димитров и Апостол Петков. Во [[1911]] година, откако БНМОРО и [[ВМРО (Автономистичка)]] се обединиле, Чернопеев со [[Тодор Александров]] и [[Петар Чаулев]] е избран за член на ЦК, како резервен член влегол [[Александар Протогеров]] од поранешниот [[ВМОК]]. == Учество во Балканските војни и во Првата светска војна == По избувнувањето на [[Балканските војни]], Чернопеев е на чело на Втората посебна партизанска чета на [[Македонско-одринско ополчение|Македонско-одринското ополчение]] и учествувал во борбите за [[Банско]], [[Мехомија]] и [[Кавала]] заедно со [[Јонко Вапцаров]], [[Пејо Јаворов]] и [[Лазар Колчагов]]. Подоцна служел во 3 чета на 4 Битолски дружина. Награден е со орден ''За храброст ІІІ степен''. Зел учество во насилното покрстување на [[помаци]]те во Драмско и Неврокопско во текот на зимата [[1912]] година. За време на [[Втора балканска војна]], заедно со четата ги помага активностите на XXVII Чепински и XVIII Стремски полк во борбите во село [[Конче]], Радовишко. До крајот на војната останува на располагање на командата на II бугарска армија. Поради воените своите заслуги кон [[Бугарија]] е промовиран во прва офицерска титула поручник. Станал народен пратеник, но во [[1915]] година го напуштил парламентот и како резервен капетан оди на фронт. За време на [[Првата светска војна]] бил командант на I чета на VI полк на 11 дивизија. Загинал на [[6 ноември]] [[1915]] година во судир со француските сили во близина на село [[Криволак]]. Погребан е во црквата во [[Ново Село (Штипско)|Ново Село, Штипско]]. По воспоставувањето на комунистичката власт во [[Македонија]] во [[1945]] година гробното место му било избришано. == Извори == <references/> == Надворешни врски == * [http://www.angelfire.com/super2/vmro-istorija/Knigi/spomhc.html Спомени на Христо Чернопеев] * [http://www.kroraina.com/knigi/bmark/lm_voevodi/index.html "Движението отсамъ Вардара и борбата съ върховистите по спомени на Яне Сандански, Черньо Пеевъ, Сава Михайловъ, Хр. Куслевъ, Ив. Анастасовъ Гърчето, Петъръ Хр. Юруковъ и Никола Пушкаровъ; съобщава Л. Милетичъ"], София, Печатница П. Глушковъ, 1927, поредица "Материяли за историята на македонското освободително движение", Издава "Македонскиятъ Наученъ Институтъ", Книга VII. == Галерија == <center> <gallery> Image:24mart Sborna Cheta Kiustendil.jpg|[[Питу Гули]], [[Коста Мазнејков]], Христо Чернопеев, [[Андреј Христов]], [[Тодор Христов (Велес)|Тодор Христов]]. Image:Chernopeevs band.jpg|Четата на Христо Чернопеев Image:Bozhkov Chakov Chernopeev Baychev Kaytazov.jpg|Христо Чернопеев по влегувањето во [[Кавала]], 1912 г. Image:Hristo Chernopeev united cheta.JPG|Четата на Христо Чернопеев </gallery> </center> {{Дејци на МРО}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО|Чернопеев, Христо]] [[Категорија:Македонски војводи]] [[Категорија:Погребани на Централните софиски гробишта]] [[Категорија:Бугарски револуционери]] [[Категорија:Починати во 1915 година]] gr61hk88fgclmv6nq6opreqqmtn2k50 0 34834 5628931 5561968 2026-09-15T13:25:20Z Buli 2648 5628931 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |birth_date={{birth date and age|1911|2|6}} |birth_name=Роналд Вилсон Реган |birth_place=[[Тампико]], [[Илионис]], [[САД]] |death_date=[[death date and age|2004, 5 јуни]] |death_place=[[Лос Анџелес]], [[САД]] |office=[[Список на претседатели на Соединетите Американски Држави|40.]] [[претседател на Соединетите Американски Држави|претседател на САД]] |party=[[Републиканска партија (САД)|Републиканска партија]]|signature=Reagan_Signature.svg |image=President Ronald Reagan During a Meeting with Members of Congress in The Cabinet Room - DPLA - 7c5907f8a2a4032907bcaf3f37ff0ef0.jpg |native_name=Ronald Reagan |term_start=[[20 јануари]] [[1981]] |term_end=[[20 јануари]] [[1989]] |vicepresident=[[Џорџ Х. В. Буш]] |successor=[[Џорџ Х. В. Буш]] |predecessor=[[Џими Картер]] |office1=33. [[Гувернер]] на [[Калифорнија]] |term_start1=[[2 јануари]] [[1967]] |term_end1=[[6 јануари]] [[1975]] |predecessor1=[[Пат Браун]] |successor1=[[Џери Браун]] |lieutenant_governor1=[[Роберт Финч]]<br>[[Едвин Рајнеке]]<br>[[Џон Л. Хармер]] | module = {{Listen voice |name=Reagan |filename=Ronald Reagan on Civil Rights.ogg |description=Reagan on civil rights |recorded=June 15, 1985 }} }} '''Роналд Вилсон Реган''' ({{langx|en|Ronald Wilson Reagan}}; {{роден на|6|февруари|1911}} - {{починал на|5|јуни|2004}}) бил [[политичар]], [[државник]] и [[актер]], најпознат како четириесеттиот [[Претседател на Соединетите Американски Држави|претседател]] на [[САД]]. ==Животопис== Роналд Реган е роден во Тампико, сојузната држава [[Илиноис|Илионис]], на 6 февруари 1911 година. Реган растел во сиромашно [[семејство]], во мало место во северниот дел на [[Илиноис]]. Во 1932 година дипломирал на Универзитетот Еурека, каде работел како спортски коментатор на неколку регионални [[радио]] станици. По преселувањето во [[Холивуд]] 1937, тој станал глумец. ==Филмска и телевизиска кариера== Реган имал долга кариера како глумец во [[Холивуд]] (од 1937 година). Притоа, тој бил избиран за претседател на „Screen Actors Guild“,<ref>[https://en.wikipedia.org/wiki/Screen_Actors_Guild en.wikipedia.org]</ref> синдикалната организација на глумци, каде работел со цел да го отстрани [[комунист]]ичкото влијание кое било присутно во неа. Во 1950-те, тој преминува во телевизиската индустрија, каде работи како водител и мотивациски говорник. Исто така, тој во педесетите години на дваесеттиот век бил ангажиран како водител во театарот на [[Џенерал Електрик]], серија неделни драми кои постигнале голема популарност.<ref>{{Наведено списание|date=1999-04-01|title=Radio programs, 1924-1984: a catalog of over 1800 shows|url=http://dx.doi.org/10.5860/choice.36-4235|journal=Choice Reviews Online|volume=36|issue=08|pages=36–4235-36-4235|doi=10.5860/choice.36-4235|issn=0009-4978}}</ref> Договорот за овој проект барал од него да ги посети фабриките на [[Џенерал Електрик]] 16 недели во годината, што честопати подразбирало дека тој треба да одржува 14 говори дневно. Тој од овој ангажман заработил приближно 125.000 тогашни американски долари (што е еквивалентно на 1,1 милион долари во 2020 година). Од 1964 до 1965 година, Реган за последен пат во неговата филмска кариера се појавува во телевизиската серија „Денови на долината на смртта“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.tvguide.com/tvshows/death-valley-days/cast/1030161842/|title=Death Valley Days|work=TVGuide.com|language=en|accessdate=2021-10-26}}</ref> Во ноември 1994 година му била дијагностицирана [[Алцхајмерова болест|Алцхајмерова]] болест. По десетгодишно боледување, како резултат на [[Пневмонија]], тој починал во својот дом, на 5 јуни 2004 година. ==Политичка кариера== До 1962 година, Реган ги прифаќал идеалите на [[Демократска партија (САД)|Демократската партија]], а од 1962 до крајот на животот тој бил голем бранител на [[Републиканска партија (САД)|Републиканската партија (САД)]] и чувар на конзервативната политичка мисла. Својата политичка кариера, Реган ја започнал како 33. гувернер на државата [[Калифорнија]], а оваа функција ја извршувал во периодот од 1967 до 1975 година при што на оваа функција бил повторно избран во 1970 година. Потоа, Реган во 1968 и 1976 година, двапати се обидел да се номинира за претседател на САД, како кандидат на Републиканската партија, но тие обиди не биле успешни. Четири години подоцна, во 1980 година, тој лесно ја освоил Републиканската номинација и со победата над тогашниот претседател [[Џими Картер]] станал најстариот избран претседател на САД. Со преземање на функцијата, тој спровел нови политички и економски иницијативи. Дел од неговите популарни политики биле: намалување на [[Данок|даночните]] стапки, економска [[дерегулација]] и намалување на владините трошоци. Роналд Реган служел како претседател на САД во периодот од [[1981]] до [[1989]] година. Во својот прв мандат, тој преживеал [[атентат]], но тој продолжил да ги реализира своите конзервативни политики, кои позитивно влијаеле врз [[Економија на САД|економијата на САД]]: [[инфлација]]та се намалила од 12,5% на 4,4% со просечен годишен раст на [[БДП]] од 3,4%. Во вториот мандат тој се насочил кон [[Надворешна политика|надворешната политика]]: прекинувањето на [[Студената војна]], бомбардирањето на [[Либија]], [[обединувањето на Германија]] и подобрувањето на односите со [[Советскиот Сојуз]]. Роналд Реган на симболичен начин, преку неговиот јавен говор пред [[Бранденбуршка капија|Бранденбуршката капија]] во [[Берлин]], го предизвикал тогашниот претседател на С.Сојуз, [[Михаил Горбачов]] со позната реченица: „Г-дине [[Михаил Горбачов|Горбачов]], срушете го овој ѕид“ (''Mr. Gorbachev, Tear Down This Wall!''),<ref>{{Наведено списание|date=2018-01-14|title=Tear down this wall!|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Tear_down_this_wall!&oldid=820352573|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> сакајќи да покаже отвореност и демократско водство. Долгите разговори и дипломатски пресметувања помеѓу Реган и Горбачов резултирале со Договорот за намалување на [[јадреното оружје]],<ref>{{Наведено списание|date=2017-12-11|title=Intermediate-Range Nuclear Forces Treaty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Intermediate-Range_Nuclear_Forces_Treaty&oldid=814903310|journal=Wikipedia|language=en}}</ref>) кој ги обврзал двете страни да ги намалат јадрените арсенали.<ref>{{Наведена книга|title="The Evil Empire"|last=Gingrich|first=Newt|publisher=American Heritage|year=July 22, 2010|isbn=|location=|pages=}}</ref> Само десет месеци откако заминал од функцијата, [[Берлинскиот ѕид]] бил урнат. Кога Реган ја напуштил својата претседателска функција во 1989 година, тој успеал да ја задржи популарноста која изнесувала високи 68 проценти, со што станал највисокорангиран претседател на САД во модерната ера.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.cbsnews.com/news/a-look-back-at-the-polls/|title=A Look Back At The Polls|access-date=2018-01-17|language=en}}</ref> Исто така, тој е првиот претседател кој бил реизбран после претседателот [[Ајзенхауер]], додека сите претседатели пред него служеле само еден мандат. Иако планирал да остане активен и по неговото претседателствување, во ноември 1994 година му била диагностицирана [[Алцхајмерова болест|Алцхајмерова]] болест. Како што напредувала болеста, неговите јавни појавувања биле се поретки. Тој е икона помеѓу републиканците, почитуван водач од страна на светот и заштитник на конзервативните вредности. [[Податотека:Ronald Reagan televised address from the Oval Office, outlining plan for Tax Reduction Legislation July 1981.jpg|мини|Роналд Реган го прикажува новиот закон за намалување на даноците (јули 1981)|231x231px]] ==Реган како мотив во популарната музика== * „Реганација“ ([[англиски]]: ''Reaganation'') — песна на американската [[Рок-музика|рок]]-група [[Бонгвотер]] (''Bongwater'') од 1988 година.<ref>[https://www.discogs.com/Bongwater-Double-Bummer/release/641620 DISCOGS, Bongwater – Double Bummer (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> * „Реганомика“ (англиски: ''Reaganomics'') — песна на американската [[Панк рок|панк]]-група ''[[D.R.I. (музичка група)|D.R.I.]]'' од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=k88ADl46eok YouTube, D. R. I. - Dirty Rotten 1983 &#91;FULL EP&#93; (пристапено на 8.9.2021)]</ref> * „[[Reagan Youth (музичка група)|Реганова младина]]“ ([[англиски]]: ''Reagan Youth'') — американската анархо-[[Панк рок|панк]] група основана во 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/artist/281023-Reagan-Youth DISCOGS, Reagan Youth (пристапено на 30 јуни 2021)]</ref> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}}<references responsive="" />{{Претседатели на САД}} {{DEFAULTSORT:Реган, Роналд}} [[Категорија:Претседатели на САД]] [[Категорија:Американски политичари]] [[Категорија:Економисти]] [[Категорија:Конзервативизам]] [[Категорија:Носители на Претседателскиот медал на слободата]] [[Категорија:Носители на Златниот медал на Конгресот]] [[Категорија:Носители на Големиот крст од I класа на Орденот за заслуги за СР Германија]] [[Категорија:Глумци-политичари]] dovtbgqxzty6w6c4npxi2prhoqu1tnq 1 36194 5629197 5628173 2026-09-16T10:57:20Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Разговор:Рембрант ван Рејн]] 5629197 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Рембрант ван Рејн]] e06eghot8k2wqcq1hna8znd9ly2ufa9 0 47579 5629090 5424103 2026-09-15T21:35:28Z Julian Lupyan 129777 Прикачив слика од Скопски кампус 5629090 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name = Универзитет на Југоисточна Европа |native_name = Universiteti i Evropës Juglindore<br>South East European University |image_name = South East European University logo.svg |image_size = 280px |image_alt = |caption = Лого на универзитетот |latin_name = Universitas Evropae Orientalis Meridionalis |motto = |mottoeng = |established = 2001 |closed = |type = приватно-јавен непрофтен |affiliation = |endowment = |officer_in_charge = |chairman = |chancellor = |vice-president = |superintendent = |provost = |vice_chancellor = |rector = проф. д-р Абдилменаф Беџети<ref>{{наведена мрежна страница|url=http://www.seeu.edu.mk/mk/about/rector-speech|title=Говор на ректорот|publisher=Универзитет на Југоисточна Европа|accessdate=30 мај 2015}}</ref> |principal = |dean = |director = |head_label = |head = |faculty = |staff = |students = 7000 |undergrad = |postgrad = |doctoral = |other = |city = [[Тетово]] |state = |province = |country = {{МКД}} |coor = |campus = Тетово, Скопје |former_names = |free_label = |free = |sports = |colors = |colours = |nickname = |mascot = |athletics = |affiliations = |website = [http://www.seeu.edu.mk/mk seeu.edu.mk] |logo = |footnotes = }} [[Податотека:South East European University.jpg|мини|301x301пкс|Скопски кампус на Универзитетот на Југоисточна Европа]] '''Универзитет на Југоисточна Европа''' или '''УЈИЕ''' ({{langx|sq|Universiteti i Evropës Juglindore}}, ''EJL''; {{langx|en|South East European University}}, ''SEEU''), порано наречен и '''Штулов универзитет''' — јавно-приватен универзитет со своите два кампуса во [[Тетово]] и [[Скопје]]. Главното седиште на универзитетот е во Тетово и формиран е во [[2000]] година. == Историја == Изградбата на Универзитетот започнала во [[март]] [[2001]] и Универзитетот на Југоисточна Европа (УЈИЕ) се отворил шест месеци подоцна со 900 студенти. Во [[октомври]] [[2002]] бројот на студентитите се покачил на 2250, а во [[октомври]] [[2003]] г. УЈИЕ имал 3.700 студенти. Целокупниот сегашен број на студенти во УЈИЕ е 5200. Универзитетот има политика на флексибилно учење на јазиците, но во исто време обезбедува и курсеви на [[македонски]], [[албански]] и [[англиски]] јазик. Сите студенти го изучуваат англискиот јазик. Почетната фаза на развојот на универзитетот била овозможна со помош на донациите на земјите од [[ОБСЕ]] и [[ЕУ]] и [[САД]] од околу 36 милиони [[Евро|евра]]. Дел од придонесот на САД е обврзан со три годишната соработка со [[Универзитет на Индијана|Универзитетот на Индијана]] кој дал поддршка на развојот на факултетите и наставниот план. == Капацитет == {{Рангирање на високообразовните институции во Република Македонија|state=collapsed}} Универзитетот зафаќа функционални простории вклучувајќи три [[Амфитеатар|амфитеатри]], приближно околу 50 простории за предавање, канцаларии за кадарот, три центри за [[компјутер]]и, [[библиотека]] „Макс ван дер Штул“ и станбено сместување за 450 студенти. Сите курсеви се модуларни и го следат примерот на [[Европски кредит трансфер систем|Европскиот кредит трансфер систем]]. Формални договори за соработка Универзитетот има потпишано со [[Универзитет во Нант|Универзитетот Нант]] и [[Универзитет во Анже и Рен|Универзитетот Анже и Рен]], [[Универзитет во Приштина|Универзитетот од Приштина]], [[Универзитет во Тирана|Универзитетот од Тирана]] и [[Универзитет во Питсбург|Универзитетот од Питсбург]] во [[Пенсилванија]], [[САД]]. == Факултети == Универзитетот располага со следните факултети: * Факултет за јазици, култури и комуникации ** Катедра за англиски јазик и студии ** Катедра за германски јазик и студии ** Катедра за албански јазик и студии ** Катедра за француски јазик и студии * Правен Факултет * Факултет за бизнис администрација * Факултет за јавна администрација и политички науки * Факултет за современи науки и технологии * Факултет за здравствени науки == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.seeu.edu.mk/mk Универзитет на Југоисточна Европа] {{mk}} {{sq}} {{en}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Универзитет на Југоисточна Европа| ]] [[Категорија:Приватни универзитети во Македонија]] [[Категорија:Појавено во 2001 година во Македонија]] fsqdm44np9tx35yarwphn1v5smbdgtv 0 50838 5629014 5011289 2026-09-15T16:41:14Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629014 wikitext text/x-wiki {{другизначења4|планина во северозападна Македонија|планината во Мала Преспа|Сува Гора (Преспа)}} [[Податотека:Macedonia relief Souva Gora location map.jpg|мини|десно|280п|Сува Гора во рамките на Македонија.]] [[Податотека:Suva gora.jpg|мини|десно|250п|Сувогорски опожарен предел]] [[Податотека:Stenče kamenolom.JPG|мини|десно|250п|На Сува Гора, планина богата со [[варовник]] има доста [[каменолом]]и. Каменолом над селото [[Стенче]]]] '''Сува Гора''' — стара грамадна [[планина]] во северозападниот дел на [[Македонија]]. Во нејзините подножја се [[Полошка Котлина|Полошката Котлина]] од западната страна и долината на реката [[Треска]] од источната страна. Иако е релативно висока, таа сѐ уште нема развиен зимски туризам.<ref>{{наведена книга|last=Синадиновски|first=Јаким |title=Гостиварскиот крај: Природно-географски одлики и општествено-економски одлики|publisher=Собрание на општината|date=1970}}</ref> == Особености == Планината претставува типичен [[хорст]] издигнат помеѓу [[Полошка Котлина|Полошката Котлина]] на запад, кањонската клисура на реката [[Треска]] на исток, на север се протега до [[Илин Гроб]], а оттаму продолжува во планината [[Осој]], чии клонови се спуштаат во полите на [[Сува Река]] и [[Тетовска Суводолица]]. Планината со неотектонските движења е зафатена со рамномерно издигање на целата површина. Нејзиното [[било]] претставува пространо, широка и разбиена [[карст]]на висорамнина на височина од 1.600 м, која кон југ од највисокиот врв [[Дупен Камен]] (1.857 м) стрмно се спушта во селото [[Корито (Гостиварско)|Корито]]. Се протега во правец запад-југ-ззапад-север-североисток. Морфопластиката на Сува Гора овозможила да се одликува со значителна површина од 1.000 до 1.500 м (40 км²). Бидејќи е изградена од [[варовник|варовници]], развиени се сите површински карсни облици, меѓу кои преовладуваат [[вртача|вртачите]], а се среќаваат и неколку мали [[карсно поле|карсни полиња]].<ref>{{наведена книга|last=Географско друштво на СР Македонија|author2=Македонско географско друштво|title=Географски разгледи|publisher=Друштво|date=1971|edition=8-10}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * [[Сува Гора (Преспа)|Сува Гора]] — истоимена планина во [[Мала Преспа]], продолжеток на Галичица == Надворешни врски == {{рвр|Suva Gora}} * [http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=E621444035C4974B95F5BACC3F1BE1CF Сува Гора не е сува планина] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160131221909/http://www.utrinski.mk/default.asp?ItemID=E621444035C4974B95F5BACC3F1BE1CF |date=2016-01-31 }} — репортажа на Утрински Весник [[Категорија:Планини во Македонија]] s6b4yehzmuadnp2wiplt6wre5hv9dom 0 51107 5629094 5628612 2026-09-15T22:45:06Z Buli 2648 5629094 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country | conventional_long_name = Панонски Авари | common_name = Авари | status = Царство | government_type = [[Ханат]] | common_languages = {{plainlist| *[[Прасловенски јазик]] (''late language franca'')<ref>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=https://www.academia.edu/227792|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|page=132}}</ref> *[[Туркиски јазици|Туркиски]], [[Монголски јазик|монголски]] или [[тунгуски јазици]] (можно, делумно)<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=https://www.academia.edu/227792 |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= 10.1163/187633004X00134|access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref><ref name=Helimski2004>{{Наведено списание|last1=Helimski|first1=E|year=2004|title=Die Sprache(n) der Awaren: Die mandschu-tungusische Alternative|journal=Proceedings of the First International Conference on Manchu-Tungus Studies, Vol. II|pages=59–72}}</ref><ref name="academia1">{{Наведено списание|url=https://www.academia.edu/14286788|title=Tungusic Historical Linguistics and the Buyla (a.k.a. Nagyszentmiklós) Inscription|first=José Andrés Alonso de la|last=Fuente|date=|website=academia.edu}}</ref> *[[Согдијски јазик|Согдијски]]<ref name="Harmatta">{{Наведено списание|last= Harmatta|first= János|title= Sogdian Inscriptions on Avar Objects|journal= Acta Orientalia Academiae Scientarium Hung.|volume= XLVIII|issue= 1–2|pages= 61–65|year=1995|jstor= 43391205}}</ref>}} | capital = | religion = Првично [[шаманизам]] и [[анимизам]], [[христијанство]] по 796 година | year_start = 567&nbsp; | event1 = Поразени од [[Само]] | date_event1 = 626 | event2 = Поразени од [[Пепин Италијански]] | date_event2 = 796 | year_end = &nbsp;по 822 година<ref>Carl Waldman & Catherine Mason, 2006, ''Encyclopedia of European Peoples, Volume 2'', New York: Infobase Publishing, p. 769.</ref> | p1 = Ломбарди | flag_p1 = | p2 = Гепиди | flag_p2 = | p3 = Историја на Хуните | s1 = Франкија | flag_s1 = Frankish Empire 481 to 814-mk.svg | s2 = Прво Бугарско Царство | image_s2 = | image_map = {{Eurasia 576 CE|center|||Map of the Avar Khaganate in Eurasia.png|none}} | image_map_caption = {{center|Аварскиот Каганат ({{Colorsample|#6B8E23}}) и главните современи политички единици {{circa|576}} }} | image_map2 = Avar Khaganate Map 602.png | image_map2_caption = Аварскиот Каганат и околните области {{circa|602}}. | image_map2_size = 300 | leader1 = {{plainlist| *[[Бајан I]] (562–602) *[[Бајан II]] (602–617) *(''Names&nbsp;unknown''&nbsp;617&nbsp;–&nbsp;c.&nbsp;802) *[[Зодан]] ([[flourished|fl.]] 803) *[[Теодор Абу-Кура|Теодор]] (? – 805)<ref>Some sources claim that Khagan Theodorus and his predecessor Zodan were one and the same; that is, Zodan assumed the name Thedours after converting to Christianity.</ref> *[[Аврам (аварски хаган)|Аврам]] (fl. 805) *[[Исак (аварски хаган)|Исак]] (? – ?)<ref>The name of Khagan Isaac appears to have been corrupted into Latin as ''Canizauci princeps Avarum'' ("Khagan Isaac, Prince of the Avars").</ref> }} |year_leader1 = |title_leader = [[Хаган]] |demonym= |area_km2= |today=}} [[File:Coins of the Avars 6th-7th centuries CE imitating Ravenna mint types of Heraclius.jpg|thumb|Кованици на Аварите од 6-ти–7 век, кои наликуваат на кованиците на [[Равена]] од [[Хераклиј]].<ref>[https://www.cngcoins.com/Coin.aspx?CoinID=133085 CNG Coins]</ref>]] '''Авари''' — евроазиски номади за кои сѐ уште нема официјална потврда од каде точно потекнуваат,<ref name="EB_Avar">{{Наведена мрежна страница |url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/45428/Avar |title=Avar |last1= |first1= |last2= |first2= |date= |website=[[Encyclopædia Britannica Online]] |publisher=[[Encyclopædia Britannica (company)|Encyclopædia Britannica]] |access-date=May 14, 2015 |quote=Avar, one of a people of undetermined origin and language...}}</ref><ref name=EOBE>{{Наведена книга |last=Frassetto |first=Michael |last2= |first2= |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of Barbarian Europe: Society in Transformation |language= |url=https://books.google.com/books?id=yW-GfElbafQC |accessdate=28 May 2015 |date=1 January 2003 |publisher=[[ABC-CLIO]] |location= |isbn=1576072630 |pages=54–55 |quote="The exact origins of the Avars remain uncertain..."}}</ref><ref name=WM>{{Наведена книга |last=Waldman |first=Carl |last2=Mason |first2=Catherine |authorlink1= |authorlink2= |title=Encyclopedia of European Peoples |language= |url=https://books.google.com/books?id=kfv6HKXErqAC |accessdate=5 May 2013 |year=2006 |publisher=[[Infobase Publishing]] |location= |isbn=1-4381-2918-1 |pages=46–49 }}</ref><ref name="Beckwith390">{{harvnb|Beckwith|2009|pp=390–391}}: "... the Avars certainly contained peoples belonging to several different ethnolinguistic groups, so that attempts to identify them with one or another specific eastern people are misguided."</ref><ref name="Kyzlasov">{{harvnb|Kyzlasov|1996|p=322}}: "The Juan-Juan state was undoubtedly multi-ethnic, but there is no definite evidence as to their language... Some scholars link the Central Asian Juan-Juan with the Avars who came to Europe in the mid-sixth century. According to widespread but unproven and probably unjustified opinion, the Avars spoke a language of the Mongolic group."</ref> иако се претпоставува дека имаат туркиско потекло. Овој народ живеел покрај [[Панонска низина|Панонската низина]] во околу [[6 век]] до [[9 век]],<ref name="Pohl26">Walter Pohl, ''Die Awaren: ein Steppenvolk im Mitteleuropa, 567–822 n. Chr'', C.H.Beck (2002), {{ISBN|978-3-406-48969-3}}, p. 26-29.</ref> каде имал изградено своја [[држава]], позната во историографијата како '''Аварски Каганат'''. Најголем нивни поход бил [[Опсада на Цариград (626)|Опсадата на Цариград]] од [[7 век]]. Во почетокот на [[8 век]], Аварите доживеале голем пораз од страна на [[Список на франкиски кралеви|франкискиот]] крал [[Карло Велики]], каде по таа битка нивната [[држава]] започнала да се распаѓа. Со доаѓањето на [[Стари Словени|Словените]], се претпоставува дека голем дел се преточиле во нив. Денеска, постојат [[Кавкаски Авари]] кои живеат во [[Русија]] и [[Азербејџан]].<ref>Historija Naroda Jugoslavije- IZDAVACKO PODUZECE „SKOLSKA KNIGA“ZAGREB</ref><ref>Аварски каганат- Јован Ковачевиќ</ref><ref>Историја на Византија- Георге Острогорски</ref> Јазикот или јазиците што ги зборувале Аварите денес се непознати.<ref name="EB_Avar"/><ref name=WM/><ref name="Beckwith390"/><ref name="Kyzlasov"/> Класичниот филолог Самуел Садецки-Кардош наведува дека повеќето од зборовите на Аварите употребени истовремено со латински или грчки текстови, се чини дека имаат потекло од монголскиот јазик.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Други теории сметаат дека има тунгуско потекло.<ref>{{наведени вести|url=https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|title=Helimski: Early European Avars were (in part) Tungusic speakers|date=2014-09-08|work=SARKOBOROS|access-date=2017-08-05|language=en-US|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805183016/https://sarkoboros.net/2014/09/helimski-early-european-avars-were-in-part-tungusic-speakers/|url-status=dead}}</ref> Според Садецки-Кардос, многу од титулите и редовите што ги користеле панонските Авари ги користеле и Туркијците, [[Прабугари]]те, [[Ујгури]]те и Монголците, како на пример каган, кан, кадхан, тудун, тархан и хатун.{{sfn|Szadeczky-Kardoss|1990|p=221}} Меѓутоа, постојат докази дека владејачките кланови зборувале на различни јазици, како кавкаски,<ref name=WM/> ирански,<ref name="Curta">{{Наведено списание |last=Curta |first=Florin |author-link=Florin Curta |date=2004 |title=The Slavic language franca (Linguistic notes of an archaeologist turned historian) |url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_ |journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est |volume=31 |issue= |pages=125–148 |doi= |access-date=29 May 2015 |quote=By contrast, there is very little evidence that speakers of Slavic had any significant contact with Turkic. As a consequence, and since the latest stratum of loan words in Common Slavic is Iranian in origin, [[Johanna Nichols]] advanced the idea that the Avars spoke an Iranian, not a Turkic language.}}</ref> тунгуски,<ref name=Futaky2001>{{Наведена книга|last=Futaky|first=I.|title=Nyelvtörténeti vizsgálatok a Kárpát-medencei avar-magyar kapcsolatok kérdéséhez. Mongol és mandzsu-tunguz elemek nyelvünkben|year=2001|location=Budapest|language=hu}}</ref><ref name=Helimski2000a>{{Наведена книга|last=Helimski|first=Eugene|title=Folia Orientalia 36 (Festschrift for St. Stachowski)|year=2000|pages=135–148|authorlink=Eugene Helimski|language=ru|chapter=Язык(и) аваров: тунгусо-маньчжурский аспект}}</ref><ref name=Helimski2000b>{{Наведено списание|last=Helimski|first=Eugene|title=On probable Tungus-Manchurian origin of the Buyla inscription from Nagy-Szentmiklós (preliminary communication)|journal=Studia Etymologica Cracoviensia|year=2000|issue=5|pages=43–56}}</ref><ref name=":1">{{Наведено списание|date=2016-11-12|title=Kettős honfoglalás|url=https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Kett%C5%91s_honfoglal%C3%A1s&oldid=18133161|journal=Wikipédia|language=hu}}</ref> унгарски и туркиски.<ref name="eou">[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CA%5CV%5CAvars.htm Avars] at the [[Encyclopedia of Ukraine]]</ref><ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://books.google.co.ma/books?id=I-RTt0Q6AcYC&redir_esc=y|title=Hungarians and Europe in the Early Middle Ages: An Introduction to Early Hungarian History|last=Róna-Tas|first=András|date=1999-01-01|publisher=Central European University Press|year=|isbn=9789639116481|location=|pages=116|language=en|via=}}</ref> Неколку научници сугерираат дека [[Прасловенски јазик|прасловенскиот јазик]] станал [[лингва франка]] на Аварскиот каганат.<ref name=Curta2004>{{Наведено списание|last1=Curta|first1=Florin|year=2004|title=The Slavic ''language franca'' (Linguistic Notes of an Archeologist Turned Historian)|url=http://www.academia.edu/227792/The_Slavic_language_franca_Linguistic_notes_of_an_archaeologist_turned_historian_|format=PDF|journal=East Central Europe/L'Europe du Centre-Est|volume=31|issue=1|pages=132–148}}</ref> Според Ѓула Ласло, кон крајот на [[9 век]] панонските Авари зборувале со разни стари унгарски јазици, со што формирале аваро-унгарски континуитет со тогаш новодојдените [[Унгарци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/historia/82-01/ch01.html|title=História 1982-01{{!}}Digitális Tankönyvtár|website=www.tankonyvtar.hu|language=hu-HU|access-date=2016-11-30}}</ref> == Потекло и преселба == Потеклото на европските Авари и составот на групата што во VI век се појавила во Источна Европа долго време биле предмет на научна расправа. Современите историски, археолошки и археогенетски истражувања укажуваат дека јадрото на раноаварската владејачка елита потекнувало од источната евроазиска степа и дека постои силна поврзаност со популациите од [[Рурaнски каганат|руранскиот период]] во денешна Монголија. Сепак, Аварите што пристигнале во Европа не претставувале етнички или генетски хомогена група, туку политичка заедница во која биле вклучени и други степски групи.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1413}} Во византиските извори Аварите првпат се споменуваат во 558 година, кога нивното пратеништво, предводено од Кандих, пристигнало во [[Константинопол]]. Пратеништвото дошло од областите северно од [[Кавказот]], каде што Аварите презимувале во 557/558 година. Византискиот цар [[Јустинијан I]] во нив гледал потенцијален сојузник против народите што живееле северно од Дунав и Црното Море. Односите биле проследени со дипломатски подароци и византиски субвенции.{{sfn|Pohl|2018|pp=21–32}} Византиските извори го поврзуваат пристигнувањето на Аварите во севернокавкаскиот простор со претходните преселби и воени пресврти во Евроазиската степа. По поразот на Руранскиот каганат од [[Ѓоктурци|Ѓоктурците]] во 552 година и неговото конечно распаѓање во наредните години, кон запад се придвижиле различни степски групи. Во современата наука постои силна поддршка за врската меѓу раноаварската елита и населението од руранскиот период, но не и за целосно поистоветување на европските Авари со целиот Рурански каганат.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1407}} Во турската дипломатска традиција ова потекло било отфрлано. Според [[Менандар Протектор]] и подоцнежната византиска традиција, Ѓоктурците ги претставувале Аварите како „Вархонити“ — бегалци или поранешни поданици што го присвоиле престижното име „Авари“ и титулата „каган“. Менандар, во извештајот за турското пратеништво од 568 година, пренесува проценка од околу 20.000 аварски воини. Овие тврдења треба да се сфатат како дел од турската дипломатска полемика против аварската власт, а не како неспорен опис на нивното етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=33–47}} Археолошките наоди од раниот аварски период покажуваат дека групата што пристигнала во Европа имала разновидно потекло. Во Карпатскиот басен не се забележува единствена археолошка култура што била целосно пренесена од една источна област. Покрај елементи со потекло од источната степа, се среќаваат предмети и обичаи со паралели во Кавказот, јужноруските степи и Западна Азија, како и врски со локалните средноевропски традиции.{{sfn|Pohl|2018|pp=46–47}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} === Археогенетика === [[Податотека:Genomic_evidence_from_Avar_period_human_remains.png|thumb|upright=1.75|Геномските анализи на човечки останки покажуваат дека аварската елита во голема мера потекнувала од древни популации од североисточна Азија.<ref name="GAGR" />]]Археогенетските истражувања во XXI век донесоа нови податоци за потеклото на Аварите. Во студија објавена во 2022 година биле анализирани 66 предаварски и аварски индивидуи од Карпатскиот басен. Анализираните раноаварски елитни индивидуи покажале многу висок удел на генетско потекло поврзано со древните популации од североисточна Азија, при што различните генетски модели процениле дека околу 88–98 % од нивното потекло можело да се објасни со таков генетски фонд. Тие покажале особено блиска генетска сродност со примерок од рурaнскиот период во денешна Монголија, што обезбедува генетски доказ за врска меѓу раноаварската елита и населението поврзано со Рурaнскиот каганат. Истовремено, кај дел од нив биле утврдени и западноевроазиски генетски компоненти, што укажува на претходно мешање меѓу источни и западни популации.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2022|pp=1402–1408}} Овие резултати не значат дека целиот Аварски каганат бил составен од население со источноазиско потекло. Подоцнежните истражувања на 424 индивидуи од четири аварски некрополи покажале значителна генетска разновидност меѓу различните заедници. Кај испитаните групи доминирало потекло поврзано со источната евроазиска степа, но со различен степен на примеси од западноевроазиски популации. Истражувањето проценило дека постарото мешање меѓу источните и западните степски популации во голема мера се случило уште пред нивното населување во Карпатскиот басен.{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}} Истражувањето на 722 индивидуи од аварскиот период во Виенскиот басен дополнително покажало дека заедничката аварска материјална култура не подразбирала и единствено генетско потекло. На локалитетот Лојберсдорф источноазиското потекло останало значително и околу 200 години по пристигнувањето на Аварите, додека во соседниот Модлинг источноазиското потекло било минимално и преовладувало европско потекло. И покрај тоа, двете заедници споделувале карактеристична аварска култура. Ова покажува дека „Аварите“ во историска смисла претставувале поширока политичка и културна заедница, а не единствена биолошка популација.{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} По неколку години поминати северно од Кавказот, Аварите продолжиле кон запад. Во 563 година веќе биле присутни во подунавскиот простор, а во 567 година навлегле во Карпатскиот басен. Истата година, во сојуз со [[Лонгобарди|Лонгобардите]], го поразиле [[Гепиди|Гепидското кралство]]. Во 568 година Лонгобардите го напуштиле Панонскиот басен и се преселиле во Италија, по што Аварите ја прошириле својата власт врз териториите што претходно ги контролирале Лонгобардите.{{sfn|Pohl|2018|pp=47–68}}{{sfn|Savelyev|Jeong|2020}} Со воспоставувањето на власта во Карпатскиот басен во 567–568 година започнало создавањето на Аварскиот каганат. Новата политичка заедница ги обединила доселените степски групи со различни староседелски и претходно населени популации, меѓу кои имало Гепиди и други групи од Карпатскиот басен. Подоцна под аварска власт се нашле и бројни [[Стари Словени|словенски]], [[Прабугари|бугарски]] и други заедници. Така аварската држава постепено се развила во мултиетничка политичка заедница, во која аварскиот идентитет бил поврзан со политичката припадност кон каганатот, а не со едно единствено генетско или етничко потекло.{{sfn|Pohl|2018|pp=69–76}}{{sfn|Gnecchi-Ruscone et al.|2024|pp=376–383}}{{sfn|Wang et al.|2025|pp=1007–1014}} == Историја == === Создавањето на Аварскиот каганат === Кон средината на [[6 век]] Аварите упаднале во [[Панонија]] и формирале своја држава наречена [[Аварски каганат]]. Во неа влегле многу разнородни племиња кои Аварите ги потчиниле меѓу кои имало [[Стари Словени|Словени]], [[Хуни]] и [[Прабугари]]. Аварите биле доминантни во [[каганат]]от а другите [[племе|племиња]] им биле потчинети. На чело на каганатот стоел [[каган]] кој раководел со аварската војска а под негова контрола биле и војските на потчините племиња. Аварите имале околу [[20000]] [[војник|војници]] а со приклучување на [[Хуни]]те, [[Прабугари]]те и [[Стари Словени|Словените]] вкупно броеле 50000 војници. [[Византија]] се наоѓала под постојан притисок на Аварите во средното [[Дунав|Подунавие]]. Борбите меѓу [[Византија]] и Аварите започнала преку премините на реките [[Сава]] и [[Дунав]]. По тригодишна опсада аварскиот каган Бајан во 582 година го освоил [[Сирмиум]]. Така започнал походот кон [[Цариград]]. [[Податотека:East Roman.jpg|thumb|300px|Европа околу 600 година]] === Походот кон Цариград === По падот на [[Сирмиум]] и смрта на царот [[Тибериј]] во [[582]] година за време на владеењето на [[цар]]от Маврикуј продолжиле [[Византија|Византиско]]-аварските војни, кои завршиле со опсдата на [[Солун]] во [[586]] година. „''За тоа како е освоен јасно изложува ценетиот Менадер''“ ова го обајаснува [[Теофилакт Симоката]] во врска со паѓањето на Сирмиум. Аварите поставувале тешки услови за [[Византија]]. Аварскиот [[каган]] барал од [[Цариград]] [[слон]]ови кои подоцна ги вратил, а за возврат барал зголемување на данокот од 80000 на [[100000]] [[златник|златници]]. Поради овие барања во [[584]] година избила нова [[војна]] меѓу [[Византија]] и Аварите. Со оваа војна може да се поврзе и опсадата на [[Солун]] од страна на [[5000]] [[Стари Словени|Словени]] која претрпела неуспех. Прв град кој бил на удар на аварските напади бил [[Сингидурум]]. Во оваа аварска офанзива бил заземен градот Августа кој се наоѓал на брегот на [[реките]] [[Огуста]] и [[Дунав]] во денешна [[Бугарија]]. Бил заземен [[Виминациум]] и бил опседнат Анхијал а нивната околина била опустошена и запалена. Поради ова [[цар]]от Маврикиј решил да преговара со Аварите. Било испратено пратеништво кое го предводеле [[сенатор]]от Елпидиј и старешината на царската гарда Коментиол. Ова пратеништво немало успех. Во [[585]] година во [[Цариград]] пристигнал [[каган]]овиот преговарач Таргитиј кој барал [[данок]]от да се зголеми на две години за 100,000 златници. Барањето било прифатено и бил постиганат мир. Во [[586]] година, [[Стари Словени|Словени]]те од [[Влашка]] провалиле во [[Тракија]] и ја опустошиле но биле поразени кај реката Ергинија. Овој упад на Словените било причина за нови непрјателства. „''Каганот ги викнал кон себе сите неверници од Склавиниите и кон Словените ги придружил [[варвари]]те од другите племиња''“. Така велел [[писатело]]т на чудата на [[Свети Димитрија Солунски|Св. Димитрија Солунски]]. Во [[Солун]] се наоѓала малку војска која била неискусна. Првиот ден опсадниците вршеле грабежи по околината на [[Солун]] но наредниот ден настанал глад. [[Трет]]иот [[ден]] биле донесени воени справи, но настанал судир меѓу самите Авари. Дошла група на бегалци. Не успеал обидот за заземање на Касандриската капија. Седмиот ден настанало затишје. Осмиот ден стигнале нови бегалци кои барале прибежиште во [[град]]от за да се заштитат од [[чума]]та која започнала да владее меѓу аварските војници. Набрзо започнало повлекување на аварските војници кои оставиле зад себе многу [[оружје]] и [[роб]]ови. Во летото [[558]] година, аварскиот [[каган]] испратил словенски чети да ја пустошат [[Тракија]]. [[Византија|Византискиот]] војсководец Коментиол успеал на Словените да им преземе дел од пленот. Аварската војска ја заземала и разрушила Рацијарија (Арчар на [[Дунав]] во [[Бугарија]]), Бононија ([[Видин]]), Аквис ([[Видовград]] кај [[Неготино]]), Дуросторум (кај [[Силстира]] во [[Бугарија]]) и Тропајон (Акадмилиси меѓу Констанца и Силистрија). Првиот пораз Аварите го доживеале кај [[град]]от Томис. [[Византија|византиската]] [[војска]] броела 40,000 регрути кои ја бранеле линијата Чернодава-Констанса. Со одредот раководел хипостратегот Мартин. Тој го спасил [[град]]от Томис од разурнување. [[Војна]]та траела до [[587]] година а главното жариште била [[Тракија]]. Во заробеништво на Аварите паднал градителот на византиските воени справи Буса кој ги поучил да изградат опсадни справи. [[Византија|византиските]] команданти Каст и Ансимут биле заробени од Аварите и за нив бил нуден [[откуп]] од голема количина на [[злато]]. На местото на Коментиол за воен стратег бил поставен Јован Мистиг а за хипостатег Лангобард Дроктон. Одлучната битка се водела кај [[Адријанопол]] ([[Едрене]]), каде што [[Византија|византиската]] [[војска]] ја извојувала победа над Аварите и тие се повлекувале преку [[Дунав]]. Во [[558]] година биле обновени непријателствата и Аварите ги нападнале [[Скитија]] и [[Мизија]] а во следниот напад заедно со [[Стари Словени|Словени]]те ја заземале [[Тесалија]], [[Хелада]], Стар [[Епир]], [[Атика]], Евбојаи стигнале на [[Пелопонез]]. Кон крајот на [[591]] и почетокот на [[592]] година, царот [[Маврикиј]] склучил мир со [[Персија|Персијците]] за да ја префрли војската на [[Балкан]]от. За да се одржи мирот на Аварите им бил плаќан данок сè до [[593]] година кога [[каган]]от побарал зголемување на данокот кое барање Византијците го одбиле и започнала нова [[војна]]. === Новата војна со Византија === [[Податотека:Avari pljene balkanske zemlje, K. Mandrović (1885).jpg|мини|лево|Аварите ги ограбуваат балканските земји]] Како и во претходната [[војна]] борбите започнале околу [[Сингидунум]]. Аварската [[коњаница]] морала да ги премине [[Дунав]] и [[Сава]]. [[Каганот]] им наредил на Словените да градат [[Чамец|чамци]] кои населението на [[Сингидунум]] ги спалувало. Аварите успеале да поминат една од [[Река|реките]] и го опколиле [[град]]от. Меѓутоа каганот наредил повлекување на [[војска]]та и таа се повлекла во [[шатор]]ите. [[Војска]]та се улогорила во [[Сирмиум]]. Војската ја преминала Сава кај Сирмиум и се поделила во два дела. Едниот дел тргнал во грабеж со намера да сее страв и со него раководел аварскиот војсководач Самур. Вториот дел бил под команда на самиот [[каган]] и за пет дена стигнал до Бононија. Од Бононија ги продолжил нападите сè до Хераклеја на [[Мраморно Море|Мраморното Море]]. Тука Аварите уништиле еден дел од царската [[коњаница]] и ја запалиле [[црква]]та посветена на маченицата Гликерија. Со овој напад Аварите за првпат непосредно го загрозуваат [[Цариград]]. Потоа Аварите ја запоседнале [[тврдина]]та Чорлу кај Хераклеја. Опсадата траела до [[есен]]. Еден од [[Византија|византиските]] [[офицер]]и намерно дозволил Аварите да го заробат и да му го пронајдат [[писмо]]то во кое пишувало дека [[цар]]от Маврикиј планирал изненаден поход против Аварите. [[Стартег]]от Приск водел [[борба]] со Словените на долен [[Дунав]] и тргнал во офанзива на левиот брег. Победите над словенските племенски водачи Ардагаст и Мусокија изразиле недоверба кај аварскиот [[каган]]. [[Цар]]от Маврикиј го сменил стартегот Приск, а за нов заповедник го поставил неговиот брат Петар. Поради бунтот на византиските војници Приск ги пренел војниците на десниот брег на [[Дунав]]. Ова било причина за доаѓање на аварско пратеништво во Пирсковиот [[логор]]. Меѓу Аварите имало и такви кои не сакале [[војна]]. Ова струја ја предводел кагановиот [[пратеник]] Таргитиј. Кај [[каган]]от како пратеник отишол [[доктор]]от Теодор кој го одвратил од [[војна]]та. Пирск им испорачал на Аварите 5,000 заробени [[Словени]], но ова наишло на отпор во [[цариград]]скиот двор. Следната [[595]] година операциите против Аварите ги предводел братот на царот Петар. Тој водел борби со [[Стари Словени|Словени]]те во долна [[Мизија]], околу Марцианапол и византиската војска избила на [[Дунав]] кај градот Асемон на брегот на реката Асма кај Никополис. Тука тие изгубиле една битка со [[Прабугари]]те кои биле аварски поданици. [[Војна]]та со Словените доживеала пораз и довело до нови промени во војниот врв на чие чело повторно застанал стратегот Приск. Во [[596]] година од Астик Приск избил на [[Дунав]] и стигнал во Горна Нова. По неуспешните преговори со Аварите војната продолжила. Повторно прв на удар на Аварите бил [[Сингидиунум]]. Аварите го срушиле [[Сингидунум]] и извршиле масовно преселување на [[население]]то во [[Сирмиум]]. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила на ада Синг, а од таму во [[Цариград]] каде започнале нови преговори со [[каган]]от. Бидејќи [[каган]]от се заканувал дека ќе ги уништи [[Византија|Византиските]] [[градо]]ви Пирск го испратил својот помошник Гудиин во Сингидунум. Аварите поставиле обрач од запрежни коли кој не ги издржал нападите. Следната [[597]] година, Аварите тргнале преку [[Мизија]] и [[Тракија]] кон [[Црно Море]] и [[Цариград]]. Во овој напад била погодена провинцијата [[Далмација]] во која Аварите срушиле 40 [[Тврдина|тврдини]] и [[град]]от Вонке. Гудуин пратил 2,000 хоплити да ја следат аљварската војска , тие фатиле тројца пијани Авари кои го издале местото каде што го собрале пленот и Гудуин им го собрал пленот и му го испратил на стратегот Приск. „За осумнаесет и повеќе месеци измеѓу Ромеите и варварите на [[Дунав]] не се случило ништо што било врено да се спомене. Во есента [[599]] година [[каган]]от со [[војска]] продрел до [[кастум]]от Томеа, каде што аварската војска презимила. Царската војска пред [[Велигден]] патила од глад а каганот, кога слушнал за тоа чудо побарал од стратегот Приск коли на кои ќе испрати намирници за [[поклон]] за да може војската среќно да ги проведе празниците. За возврат Приск му дал на каганот [[бибер]], разни мириси [[цимет]] и др. Војсководецот Коментиол бил поставен за командант на [[војска]]та која тргнала кон Никополеза да се судрат со Аварите. Во Долна [[Мизија]] на [[река]]та Јантрос, Аварите го поразиле одредот на Коментиол. Потоа паднала [[тврдина]]та Дризипера. Меѓу Аварите се појавила чума која одземала животи на седум каганови [[син]]ови. Дошло до преговори во [[тврдина]]та Дризипера каде што бил сколопен мир. [[Дунав]] повторно станал граница меѓу [[Византија|Византиското]] царство и [[Каганат]]от. [[Византија]] добила право да поминува преку [[Дунав]] и да се бори против [[Стари Словени|Словените]]. [[Византија]] го зголемила данокот од 100000 на 120000 златници. Но веќе во [[600]] год. [[Византија]] го раскинала договорот. [[Маврикиј Тибериј (владетел)|Царот Маврикиј]] испратил војска на левиот брег на [[Дунав]], стратегот Приск ја преземал врховната команда. Дошло до нова битка во која загинале 300 [[Византија|византиски]] [[Војник|војници]], и 4000 аварски војници. И на крајот борбата завршила со пораз на Аварите. После [[десет]] дена дошло до нов судир. Аварите повторно биле поразени и се повлекле на [[Тис]]а. На Тиса се одиграле две битки во кои [[Византија|Византијците]] извојувале победа. После битката [[Тиса]] ја преминале 4000 војници кои влегле во три гепидски села каде убиле 30000 луѓе и се вратиле назд со плен. После битката Авариете повторно навалиле на [[Тиса]] каде повторно доживеале пораз. По победата над Аварите [[Византија|византиската]] војска заробила околу 3000 Авари, 8000 [[Словени]] 3200 Гепиди и останати [[варвари]]. Приск ги испратил заробениците во Томеа кај Рацијарија поради што било испратено аварско пратеништво во [[Цариград]] кое го натерало царот Маврикиј да ги ослободи заробениците и бил постигнат [[мир]]. Во [[601]] год. царевиот брат Петар станал стратег на [[Европа]] и со војска избил на [[Дунав]] во Паластол, а во есен се префрил во [[Дарданија]] бидејќи дознал дека се собрал нов аварски одред под водство на војсководецот Апсих. Дошло до преговори меѓу стратегот Петар и Апсих и се договориле [[Византија|Византијците]] да се повлечат во [[Тракија]], а Аварите во [[каструм]]от [[Константиол]]. Во [[602]] год. [[Византија|Византијците]] биле известени дека [[каган]]от планира нов напад на [[Цариград]]. Стратегот Петар се спремил за војна против [[Стари Словени|Словени]]те кои биле под аварска власт. На чело на флотата што што преминувала преку [[Дунав]] бил поставен Стрибон Бон, а на чело на војската хипостратегот Гудуин. Гудуин извојувал значајни победи над [[Словени]]те. Дошло до аварско –византиски сојуз против [[Стари Словени|Словени]]те. === Сојузот на Аварите и Византија против Словените === Во овој поход Аварите ги уништиле и раселиле [[Анти]]те чиешто име не се помнува веќе во изворите. Во меѓувреме дошло до одредени судири меѓу аварските кланови и еден дел од нив побегнале на територија на [[Византија]]. Во редовите на византиската војска дошло до побуна на која ја предводел центурионот Фока кој станал нов [[император]]. За време на [[цар]]от Фока владеел мир меѓу [[Византија]] и Аварите. Тој го зголемил данокот од 120000 златници на 200000 златници. [[Византија|Византиската]] [[војска]] се префрлила кон [[исток]] да се бори против [[Сасанидско Царство|Персијците]]. Аварите заедно со [[Словените]] започнале да навлегуваат на [[Балкан]]от и да пустошат. „На едно место скитските Хариби (Авари), правејќи се мирни, разбојнички ограбувале, а на друго место волците [[Словени]] застанувајќи заедно копнената борба ја прошируваат на [[море]]. === Словенско-аварски сојуз против Византија === После поразот кај [[Солун]], словенските племиња побарале помош од Аварите за борба со [[Византија]]. [[Словени|Словенските]] претставници му ветиле на [[каган]]от добар дел од [[плен]]от ако им помогне да го освојат [[Солун]]. Бил постигнат договор меѓу Аварите и [[Словени]]те и [[каган]]от се упатил кон [[Солун]] со еден одред [[коњаница]]. Аварите убиле и заробиле повеќе земјоделци со [[добиток]] и алат. Ова предизвикало паника во [[Солун]]. Неколку години подоцна и самиот [[каган]] пристигнал кај [[Солун]] и го опколил поставувајќи воени справи. На [[град]]от му пристигнала воена помош на чело со префектот Хариј. Кога видел дека не може да го освои [[град]]от, каганот почнал да изнудува дарови, но бил одбиен и заради одмазда ги запалил [[Црква|црквите]] надвор од градот. На крајот граѓаните морале да му удоволат на каганот и тој се повлекол, опсадата траела [[33]] дена. Истата година бил заземен [[Драч]]. Аварите се населиле во [[Драч]]ката и Атинската област. Пред нив Лакедајмонците побегнале во [[Сицилија]] каде се населиле во долината Демен, недалеку од [[Таормина]] и оттаму вршиле постојани поморски напади на Аварите кај [[Драч]]. Првиот аварски напад на [[Цариград]] се случил во [[623]] год. [[Каган]]от и [[цар]]от Ираклиј биле во преговори за [[мир]]. Аварската [[војска]] дошла до [[Теодосиј|Теодосиевиот]] [[ѕид]] и заробиле бројно население и извршиле грабежи. Биле ограбени неколку цркви меѓу кои Св. Кузмaн и Св. Дамјан во Влахерини и Св. Архангел во Промонт. Целиот плен и заробениците биле одведени преку [[Дунав]], а самиот цар Ираклиј едвај се спасил бегајќи во [[Цариград]]. [[Кагано]]т започнал нов напад на [[Цариград]] бидејќи царот Ираклиј заминал во [[Мала Азија]] да се бори со Персијците. Аварската [[војска]] се наоѓала во [[Тракија]]. „Над [[Цариград]] се надвил злокобен виор од [[Тракија]]. Аварски коњаници избиле кај Дуги. Тие сакале да воспостават врски со Персијците под водство на Шахрабараз, на Халкедон. Магистерот Бон испратил [[делегација]] на преговори со Аварите. Меѓутоа обидот за преговори бил без успех. Каганот барал [[храна]] за своите [[Војник|војници]] и граѓаните на [[Цариград]] му испратиле. Петтиот ден од опсадата делегација од граѓани водела преговори за примирје, но Аварите поставиле неприфатливи услови, а тоа било сите граѓани да го напуштат [[Цариград]] со една кошула. Аварите се договориле со Персијците заедно да го заземат предгадието на [[Цариград]]и да ги срушат сите [[Црква|цркви]] и царски приватни [[Куќа|куќи]]. Аварите ја заземале црквата св. [[Богородица]] и тука се утврдиле. Магистерот Бон дал предвремен сигнал за напад и Словените тргнале од реката Барбис во [[напад]]. Биле запалени со таканаречен [[течен оган]] голем број загинале, а преживеаните се правеле мртви или се криеле. Опсадат траела [[9]] дена од [[29]] јули [[626]] год. На крајот Аварите биле поразени. Последиците од поразот биле катастрофални за Аварите. Поразот на Аварите го натерало персискиот војсководец Шахрбараза да се повлече од Халкедон. Дошло до раскол во аварската [[војска]] и голем број Авари избегале во [[Цариград]]. [[Каган]]от наредил да се погубат поглем број [[Стари Словени|Словени]] што ги сметал за виновни за поразот и тоа довело до судири помеѓу Аварите и [[Стари Словени|Словени]]те. „Партите со оган ги пустошат Персијците и Скитите (Аварите) ги убиваат Словените и потоа стануваат убиени и окрвавени со меѓусебно убивање во многу работи се попречени за водење единствена [[борба]].“ === Вториот каганат и Византиското царство === Контактите меѓу [[Каганат]]от и [[Византија]] се обновуваат во [[678]] год. после неуспешната арапска опсада на [[Цариград]]. Истата година [[цар]]от [[Константин IV]] извојувал победоносен [[мир]] кај западните [[крал]]еви кои барале мир и сојуз со [[Цариград]] и му праќале поклони и заедно со нив се јавува и аварскиот [[каган]]. „А царот попуштил на нивните молби и го одобрил мирот како господар. Аварите претставувале опасност за новата [[Прво Бугарско Царство|бугарска држава]]. Еден дел од прабугарските [[клан]]ови под водство на Кубратовиот [[син]] се населил во [[каганат]]от во [[Панонија]] признавајќи ја врховната власт на каганот. Во областа околу [[Сирмиум]], Аварите населиле [[Ромеи|ромејско]] население кое говорело [[Грчки јазик|грчки]] и се измешало со Аварите и [[Прабугари]]те но го задржило [[христијанство]]то. Аварите ова население го сметале за посебно и [[каганот]] за водач им го поставил Кубер кој ја признал врховната власт на каганот. [[Ромеи]]те заедно со останатото население се кренало против Аварите. Во разни битки против Аварите од [[680]] до [[685]] год. На крајот тие ги победиле Аварите и [[каганот]] бил приморан да се повлече на север. Длабоко во внатрешноста на [[Балкан]]от во [[Епир]] се задржал еден помал аварски енклав до крајот на [[8]] век. Од крајот на [[7]] и почетокот на [[8]] век [[каганат]]от не претставувал посебен фактор на [[Балкан]]от. Од [[811]] год. [[Византија|византискиот]] [[цар]] [[Никифор I Цариградски|Никифор]] повел офанзива против [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]]. [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] собрале на своја страна аварски наемници заедно со [[Стари Словени|Словени]] и во една битка му нанеле тежок пораз на [[Византија|Византиското царство]]. Војската била разбиена а [[Византија|византискиот]] [[цар]] Никифор загинал. Во [[814]] год. на новиот [[цар]] му пристигнала вест за нов напад од страна на [[Прво Бугарско Царство|Бугарите]] на чија страна имало и Авари но до тоа не дошло поради смрта на [[Прво Бугарско Царство|бугарскиот]] [[цар]] [[Крум]]. == Религија и обреди == Религијата на Аварите е тешко да се реконструира поради ограничените и фрагментарни извори. Според Валтер Пол, не може едноставно да се реконструира аварската религија врз основа на податоци за други степски народи од различни периоди. Можни се споредби со религиозните верувања и обреди на современите старотурски и хазарски заедници, особено кога постои и соодветен археолошки материјал, но разликите меѓу Аварите и другите степски империи мора да се земат предвид. Затоа компаративните податоци за степската религија служат првенствено како поширок контекст, а не како директен доказ за верувањата на Аварите.{{sfn|Pohl|2018|p=254–255}} Во византиските извори се зачувани неколку податоци за религиозните практики поврзани со Аварите. [[Теофилакт Симоката]] забележува дека старите Турци особено го почитувале огнот. Во пошироката византиска претстава за степските народи, магијата била важен елемент. Во 566 г. аварската победа над Франките била припишана на магиски вештини и создавање илузии, додека ''Suda'' известува дека Аварите некогаш ги измамиле римските извидници со создавање вештачки дожд и темнина. Овој материјал е сведоштво за начинот на кој византиските автори ги претставувале степските народи, а не сигурен доказ за конкретни аварски магиски практики.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Единствениот познат аварски висок свештеник е Bookolabras, за чија титула Теофилакт Симоката дава значење „маѓепсник, свештеник“. Неговата функција е позната поради аферата со една од жените на каганот [[Бајан I|Бајан]], по која избегал. Бајан бил подготвен да ги прекине преговорите со Римјаните доколку бегалецот не му биде предаден. Слична титула, ''kolobros'', е позната и од бугарски натписи и се поврзува со старотурското ''qolobur'' или ''qulavuz'' („водич“). Пол наведува дека ''böqü-qulavuz'' можеби означувало „висок свештеник“.{{sfn|Pohl|2018|p=255–256}} Религиозните обреди имале и политичка функција, особено при заклетвите. Во еден од најзначајните случаи, каганот Бајан го извлекол мечот пред жителите на [[Сингидунум]] и ја изрекол аварската заклетва, повикувајќи врз себе и врз целиот аварски народ уништување со меч, оган од небото, паѓање на планините и шумите и излевање на реката Сава доколку неговите намери биле насочени против Римјаните. Потоа се понудил да се заколне и според римскиот обичај.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Заклетвата со меч била позната и кај [[Прабугари|Бугарите]]. Според сведоштвото на прогонетиот лангобардски крал [[Пектарит]], аварскиот каган се чувствувал обврзан со заклетва дадена „пред идол“.{{sfn|Pohl|2018|p=256–257}} Во поширокиот степски контекст, небесниот бог Тенгри (Tängri) се сметал за највисоко божество кај повеќето пагански степски народи. Теофилакт Симоката пишува дека старите Турци го почитувале како бог оној „што го создал небото и земјата“ и дека нему му жртвувале коњи, говеда и овци. [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]] покажуваат дека кај старите Турци Тенгри бил поврзан со владеењето на каганот и со неговото божествено легитимирање. Сепак, нема директен доказ за аварска владетелска идеологија поврзана со Тенгри.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Историчарот Иштван Бона предложил дека претстава изгребана на коскен сад од Мокрин можеби го одразува светогледот поврзан со Тенгри, но Пол смета дека е поверојатно претставите на дрвото во аварската уметност да биле под влијание на доцноантичката иконографија на дрвото на животот.{{sfn|Pohl|2018|p=257–258}} Археологијата дава значајни податоци за погребните обичаи. Кај европските Авари била вообичаена [[Инхумација|инхумацијата]]. Починатите често биле положувани во ковчези од даски или издлабени стебла. Прилозите во гробовите биле распространети, особено месото. Погребувањето коњи било релативно често – во гробот можел да биде положен цел коњ или само негови делови. Аварите вложувале значителни средства во прилозите, а богатите погребувања можеле да содржат големи количества злато и сребро. Сепак, во споредба со централноазиските степи, кај Аварите не се потврдени големи кургани со подземни комори, богато украсени гробници или надгробни натписи. Пол ја оценува нивната меморијална култура како релативно скромна.{{sfn|Pohl|2018|p=258–259}} Христијанството било присутно меѓу дел од населението во Аварскиот каганат, но аварската елита останала паганска до воспоставувањето на франкската власт. Кога Бајан требало да се заколне на Библијата, најнапред морало да му биде објаснето значењето на книгата. Мисионерските обиди во VII и VIII век немале значаен успех. Аварите прифаќале верска разновидност меѓу потчинетото население. Особено значајни се христијанските заедници поврзани со [[Кестељска култура|Кестељската култура]] околу езерото [[Балатон]], каде што е пронајдена базилика во тврдината Фенекпуста. Христијански предмети пронајдени во гробовите од аварскиот период не можат сами по себе да се сметаат за доказ дека нивните носители биле христијани – тие можеле да бидат прифатени и како егзотични или магиски предмети.{{sfn|Pohl|2018|p=260–262}} Аварската елита започнала да го прифаќа христијанството под франкска власт по освојувањето во 796 г. Некои аварски првенци биле крстени и добиле христијански имиња ([[Абрахам (аварски каган)|Абрахам]], Теодор). Сепак, мисионерските резултати биле ограничени. Можно е губењето на сакралните политички традиции да придонело за брзото исчезнување на Аварите од историските извори.{{sfn|Pohl|2018|p=262}} == Наводи == {{наводи|2}} === Извори === * {{cite book | last = Pohl | first = Walter | title = The Avars: A Steppe Empire in Central Europe, 567–822 | publisher = Cornell University Press | location = Ithaca – London | year = 2018 | isbn = 978-0-8014-4210-0 | ref = {{harvid|Pohl|2018}} }} * {{cite journal | last1 = Savelyev | first1 = Alexander | last2 = Jeong | first2 = Choongwon | title = Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West | journal = Evolutionary Human Sciences | volume = 2 | pages = e20 | year = 2020 | doi = 10.1017/ehs.2020.18 | ref = {{harvid|Savelyev|Jeong|2020}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Ancient genomes reveal origin and rapid trans-Eurasian migration of 7th century Avar elites | journal = Cell | volume = 185 | issue = 8 | pages = 1402–1413.e21 | year = 2022 | doi = 10.1016/j.cell.2022.03.007 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2022}} }} * {{cite journal | last1 = Gnecchi-Ruscone | first1 = Guido Alberto | display-authors = etal | title = Network of large pedigrees reveals social practices of Avar communities | journal = Nature | volume = 629 | pages = 376–383 | year = 2024 | doi = 10.1038/s41586-024-07312-4 | ref = {{harvid|Gnecchi-Ruscone et al.|2024}} }} * {{cite journal | last1 = Wang | first1 = Ke | display-authors = etal | title = Ancient DNA reveals reproductive barrier despite shared Avar-period culture | journal = Nature | volume = 638 | pages = 1007–1014 | year = 2025 | doi = 10.1038/s41586-024-08418-5 | ref = {{harvid|Wang et al.|2025}} }} == Надворешни врски == * {{Commons category-inline|Eurasian Avars}} {{Туркиски народи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Голема преселба на народите]] [[Категорија:Русија во средниот век]] [[Категорија:Унгарија во раниот среден век]] 0ovkrf44hh1ewp4yottlebf07lx7p43 0 62603 5629005 5147774 2026-09-15T16:05:40Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629005 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Езеро | lake_name = Лагуна Лачуа<br />Laguna Lachuá | image_lake = Lagunalachu%C3%A0.JPG | caption_lake = | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Кобан]], {{ГТМ}} | coords = {{coor at dm|15|55|N|90|40|W|type:waterbody_region:GT}} | type = [[Карсно езеро]] ([[сеноте]]) | inflow = Пејан | outflow = Лачуа | catchment = | basin_countries = [[Гватемала]] | length = | width = | area = 4 км² | depth = | max-depth = 222 m | volume = | residence_time = | shore = | elevation = 173 m | islands = | cities = }} '''Лагуна Лачуа''' (''[[шпански]]'': ''Laguna Lachuá'') е [[карсно езеро]] сместено во [[Гватемала]]. Сместено е во средината на национален парк кој покрива тропска дождовна шума, северозападно од Кобан, во близина на границата помеѓу департманите [[Алта Верапаз]] и [[Ел Квиче]]. Поради кружниот облик се смета дека езерото е [[сеноте]]. Езерската вода е високо сулфурна, што го објаснува и самото име на езерото: "Lachuá" кое според [[Маи|мајанскоит]] [[кекчи јазик]] "''li chu há''" значи "смрдлива вода". Водата содржи високо ниво на [[калцит]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url=http://www.showcaves.com/english/gt/karst/Lachua.html | publisher=showcaves.com | title=Show Caves of Guatemala - Laguna Lachua | author= | access-date=2008 | format=}}</ref> == Национален парк == Во [[1976]] површината од 145 km2 околу езерото ({{coord|15.919074|-90.673084|type:landmark_region:GT|display=inline|author=Laguna Lachuá}}) била прогласена за национален парк. == Наводи == {{Reflist}} == Надворешни врски == * [http://lachua.org/index.php Ecoregión Lachuá] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080625013453/http://lachua.org/index.php |date=2008-06-25 }} * [http://www.showcaves.com/english/gt/karst/Lachua.html Laguna Lachua] * [http://www.elperiodico.com.gt/es/20070801/actualidad/42140/ "Lachuá: el paraíso en la otra esquina". Article in ''ElPeriódico de Guatemala''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110717061051/http://www.elperiodico.com.gt/es/20070801/actualidad/42140/ |date=2011-07-17 }} [[Категорија:Езера во Гватемала]] [[Категорија:Карсни езера]] [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] 0echvpossc0jh5l7obt55jl4lj2nmf9 0 65525 5629008 5584929 2026-09-15T16:06:55Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629008 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Езеро | lake_name = Лагуна Брава <br />Laguna Brava <br />Yolnabaj | image_lake = yolnabaj2.jpg | caption_lake = Поглед на езерото | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Нентон]] | coords = {{coor at dm|16|03|00|N|91|34|00|W|type:waterbody_region:GT}} | type = [[Карсно езеро]] | inflow = Рио Јалакастан | outflow = | catchment = | basin_countries = {{ГТМ}} | length = 6 [[km]] | width = 1.2 km | area = 3.8 км² | depth = | max-depth = | volume = | residence_time = | shore = | elevation = 1,142 m | islands = | cities = }} '''Лагуна Брава''' ''([[шпански]]: Laguna Brava или Yolnabaj)'' е [[карсно езеро]] во [[Гватемала]]. Се наоѓа во општината [[Нентон]], во близина на границата со [[Мексико]]. Езерото се напојаву со неколки потоци кои се влеваат исклучиво преку пад, односно како [[водопад]]и.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://lagunabrava.org/ |title=Laguna Brava - A jewel of a lake in Guatemala |accessmonthday= |access-date=2008 |author= |date= |work= |publisher=Friends of Laguna Brava |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420015541/http://www.lagunabrava.org/ |url-status=dead }}</ref> Околината околу езерото во почетокот на [[19 век]] била населена со [[маи|мајански заедници]] од народот [[Чух]].<ref name="OHCHR">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.oacnudh.org.gt/documentos/publicaciones/guia%20convenio%20169.pdf |title=Guía para la aplicación Judicial: Los derechos de los Pueblos Indígenas en el Convenio 169 de la OIT |accessdate= |accessdaymonth= |accessmonthday= |access-date=2008 |author=United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR) |last= |first= |authorlink=OHCHR |coauthors= |date= |year= |month= |format=PDF |work= |publisher= |pages=122-123 |language= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110522082159/http://www.oacnudh.org.gt/documentos/publicaciones/guia%20convenio%20169.pdf |archivedate=2011-05-22 |quote= |url-status=dead }}</ref> Во [[2000]] имало конфликт за сопственот на езерото помеѓу домородното население и американските сопственици кои сакале езерото да го направат природен резерват.<ref name="OHCHR"/> [[Податотека:Yolnabaj.jpg|десно|250п]] == Наводи == {{Reflist}} == Надворешни врски == * [http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2006/octubre06/081006/fondo.shtml Prensa Libre article on the Laguna Brava and the land conflict between new US owners and local Mayan communities]{{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20080619165924/http://www.prensalibre.com/pl/domingo/archivo/revistad/2006/octubre06/081006/fondo.shtml |date=2008-06-19 }} * [http://lagunabrava.org/ Friends of Laguna Brava] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090420015541/http://www.lagunabrava.org/ |date=2009-04-20 }} [[Категорија:Езера во Гватемала]] [[Категорија:Карсни езера]] eeywosau2v6q0bu4xtg2su1906079rj 0 66087 5628999 5628080 2026-09-15T15:58:08Z Gurther 105215 Обично прекари не се пишуваат, освен ако се партизански или револуционерни 5628999 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-suffix = |image =Зоран Дамјановски1.jpg |imagesize = |office = [[Општина Куманово|Градоначалник на Општина Куманово]] |president = |term_start = [[2005]] |term_end = [[2017]] |predecessor = Слободан Ковачевски |successor = [[Максим Димитриевски]] |birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1956|6|5}} |birth_place = [[Куманово]], [[НР Македонија]], [[ФНРЈ]] |death_date = |death_place = |nationality = [[Македонија|Македонец]] |ethnicity = [[Македонци|Македонец]] |party = [[СДСМ]] |alma_mater = [[Медицински факултет - Скопје]] |profession = доктор<br>политичар |religion = |spouse = |website = }} '''Зоран Дамјановски''' ([[5 јуни]] [[1956]], [[Куманово]]) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]] од редовите на [[СДСМ]] и [[градоначалник]] на [[Општина Куманово]] во периодот од 2005 до 2017 година. Основно образование и гимназија завршил во Куманово, а [[Медицински факултет - Скопје|Медицински факултет]], во [[Скопје]] во 1981 година. Магистрирал [[гинекологија]] во Загреб и Љубљана во 1987 година. Специјализирал гинекологија и акушерство во Скопје во 1991 година. Градоначалник на [[Општина Куманово]] станал на [[Локални избори во Македонија (2005)|локалните избори во април 2005]] како кандидат на коалицијата „За Македонија заедно“. Дамјановски е сопруг и татко на три деца.<ref>[http://kumanovo.gov.mk/biografija/ Зоран Дамјановски–Биографија]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Општина Куманово</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{Биографија-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дамјановски, Зоран}} [[Категорија:Политичари од Куманово]] [[Категорија:Градоначалници на Општина Куманово]] [[Категорија:Политичари од СДСМ]] [[Категорија:Апсолвенти на Медицинскиот факултет - Скопје]] [[Категорија:Магистри на Загрепскиот универзитет]] [[Категорија:Магистри на Љубљанскиот универзитет]] fbf3y53zbuej00l2uofcabppyd2q2p6 0 75134 5628987 5628065 2026-09-15T15:47:05Z Gurther 105215 Неправилно форматирано 5628987 wikitext text/x-wiki :''Оваа статија се однесува на институтот за македонски јазик. За истоимениот деец, погл. [[Крсте Петков Мисирков]].'' [[Податотека:IMJ Misirkov logo.jpg|мини|десно|200п|Лого на институтот за 50-годишнината]] '''Институт за македонски јазик „Крсте Мисирков“''' — регулативно тело на [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“|Универзитетот „Свети Кирил и Методиј“]] во [[Скопје]] што се занимава со [[македонскиот јазик]], неговата историја, граматика и развиток. Институтот е основан во [[март]] [[1953]] година за да се регулира стандардизирањето на македонскиот јазик и за да се организираат и контролираат студиите за македонскиот јазик. Создаден е како наследник на институтот за фолклор и литература. На почетокот на својот развој, институтот работел во рамките на [[Филозофски факултет Скопје|Филозофскиот факултет во Скопје]], но набрзо се осамостоил во посебна и независна институција. == Оддели == Денес, институтот се состои од пет оддели: * Оддел за [[историја на македонскиот јазик]] * Оддел за [[македонски јазик|стандарден македонски јазик]] * Оддел за [[дијалектологија]] * Оддел за македонска [[лексикологија]] и [[лексикографија]] * Оддел за [[ономастика]] == Поврзано == * [[Македонистика]] * [[Списание „Македонски јазик“]] * [[Универзитет „Св. Кирил и Методиј“]] == Надворешни врски == * [http://imj.ukim.edu.mk/ Официјално мрежно место на институтот] {{Крсте Петков Мисирков}} {{УКИМ}} [[Категорија:Јазични регулатори|Македонски јазик]] [[Категорија:Институти при УКИМ|Крсте Мисирков]] [[Категорија:Придружни членки на УКИМ]] [[Категорија:Истражувачки институти во Македонија|Македонски јазик]] [[Категорија:Македонски јазик]] [[Категорија:Добитници на наградата „11 Октомври“]] [[Категорија:Појавено во 1953 година во Македонија]] tg4ntxapiqe58gv5ncwxwuonkkwoc1h 0 154592 5629096 5626778 2026-09-16T04:12:16Z NadyBarbieGirl 63459 5629096 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Издателство | име = DC Comics | лого = DC Comics 2024.svg | големина_на_лого = 210px | опис_на_лого = Лого во употреба од 2024 г. | статус = активна | родител = {{Plainlist| * независна (1935 — 1967) * [[Kinney National Company|Kinney Services]] (1967 — 1972) * [[Warner Communications]] (1972 — 1990) * [[Time Warner]] (1990 — 1992, 2003 — 2018) * [[Time Warner Entertainment]] (1992 — 2001) * [[AOL Time Warner]] (2001 — 2003) * [[WarnerMedia]] (2018 — 2022) * [[Warner Bros. Discovery]] (2022—) }} | основана = {{Plainlist| * 1935 (како National Allied Publications) * 1937 (како Detective Comics, Inc.) * 1939 (како All-American Publications) * 1946 (како National Comics Publications, Inc.) * 1961 (како National Periodical Publications, Inc.) * 1977 (како DC Comics) }} | основач = {{Plainlist| * Малком Вилер-Николсон * Хари Доненфелд * Џек Либовиц * Макс Гејнс }} | земја = {{САД}} | седиште = [[Warner Bros. Studios Burbank|4000 Warner Boulevard]], [[Burbank, California]] | дистрибуција = {{Plainlist| * Lunar Distribution * Penguin Random House Publisher Services }} | клучни_луѓе = {{Plainlist| * [[Џим Ли]] (претседател, издавач, CCO) * Ан Депје (SVP, генерален менаџер) * [[Мари Џавинс]] (главен уредник) }} | публикации = [[Список на публикации на DC Comics|список на публикации]] | жанр = {{Plainlist| * [[Суперхерој|суперхерои]] * фантастика * [[научна фантастика]] * акција * [[авантура]] }} | импринти = | вработени = ок. 230 | мрежно_место = {{URL|https://dc.com/}} }} '''DC Comics''' — една од најголемите и најпопуларните американски компании за [[стрип]]ови и сличен медиум, заедно со [[Marvel Comics]]. Како подружник на [[Warner Bros.|Warner Bros. Entertainment]] уште од [[1969]],<ref>[http://comicbooks.about.com/od/comicbookpublishers/The_Publishers_of_Comics.htm Comic Book Publisher] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20090225124133/http://comicbooks.about.com/od/comicbookpublishers/The_Publishers_of_Comics.htm |date=2009-02-25 }} Retrieved [[18 октомври|October 18]], [[2008]].</ref> DC Comics произведува материјал кој обработува голем број добро познати [[Список на DC Comics ликови|ликови]], вклучувајќи ги [[Супермен]], [[Бетмен]], [[Чудесната Жена]], [[Флеш (стрипови)|Флеш]], [[Зелениот Фенер]], [[Капетан Марвел (DC Comics)|Капетан Марвел]], [[Зелената Стрела]], [[Лига на правдата]] и остатокот од [[DC-свет|DC-светот]].<ref>[http://www.adherents.com/lit/comics/SignificantSeven.html Benton, Mike. ''The Comic Book in America: An Illustrated History'' (Taylor Publishing: Dallas, Texas, 1989), pp. 178-181] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140429040110/http://www.adherents.com/lit/comics/SignificantSeven.html|date=2014-04-29}}, reprinted at website Religious Affiliation of Comics Book Characters: "The Significant Seven: History's Most Influential Super-heroes" [<nowiki/>[[sic]]]</ref> === Филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм !! Година !! Режисер |- | ''Бетмен''|| 1966 ||Лесли Х.Мартинсон |- | ''Супермен''|| 1978 || Ричард Донер |- |'' Супермен 2'' || 1980 || Ричард Донер,Ричард Лестер |- | ''Swamp Thing ''|| 1982 || Вес Крејвен |- | ''Супермен 3''|| 1983 || Ричард Лестер |- | ''Супердевојка''|| 1984 || Jeannot Szwarc |- |'' Superman IV: The Quest for Peace'' || 1987 || Sidney J. Furie |- |''The Return of Swamp Thing'' || 1989 || Џим Винорски |- |'' Бетмен'' || 1989 || Тим Бартон |- |'' [[Бетмен се враќа]]''|| 1992 || Тим Бартон |- |'' [[Бетмен засекогаш]] ''|| 1995 || Џоел Шумахер |- |'' Бетмен и Робин''|| 1997 || Џоел Шумахер |- | ''Steel ''|| 1997 || Кенет Џонсон |- | ''Жената Мачка''|| 2004 || Pitof |- | ''[[Константин (филм)|Константин]]'' || 2005 || Френцис Лавренс |- | ''[[Бетмен: Почеток]]''|| 2005 || Кристофер Нолан |- |'' Superman Returns'' || 2006 || Брајан Сингер |- | ''[[Темниот витез]]''|| 2008 || Кристофер Нолан |- | ''Watchmen'' || 2008 || Зек Снајдер |- | ''Jonah Hex'' || 2010 || Џими Хејворд |- | ''Green Lantern ''|| 2011 || Мартин Кемпбел |- |'' Подемот на Темниот витез'' || 2012 || Кристофер Нолан |- | ''[[Човек од челик (филм)|Човек од челик]]''|| 2013 || Зек Снајдер |- |'' Batman v Superman: Dawn of Justice'' || 2016 || Зек Снајдер |- | ''Одредот на отпишаните''|| 2016 || Дејвид Ајер |- |'' Чудесната Жена'' || 2017 || Патти Џенкинс |- | ''Лига на правдата'' || 2017 || Зек Снајдер |- |'' [[Аквамен (филм)|Аквамен]]'' || 2018 || Џејмс Ван |- | ''Шазам!''|| 2019 || Дејвид Сандберг |- |'' [[Џокер (филм од 2019)|Џокер]]''|| 2019 || Тод Филипс |- |'' Birds of Prey ''|| 2020 || Кети Јан |- | ''Wonder Woman 1984''|| 2020 || Патти Џенкинс |- |'' Лига на правдата на Зек Снајдер'' || 2021 || Зек Снајдер |- | ''The Suicide Squad'' || 2021 || Џејмс Ган |- |'' [[Бетмен (филм од 2022)|Бетмен]]'' || 2022 || Мат Ривс |- | ''Црниот Адам ''|| 2022 || Jaume Collet-Serra |- | ''Shazam! Fury of the Gods'' || 2023 || Дејвид Сандберг |- | ''Аквамен и изгубеното кралство''|| 2023 || Џејмс Ван |- | ''Флеш''|| 2023 || Енди Мушиети |- | ''Blue Beetle'' || 2023 || Анхел Мануел Сото |- |''[[Џокер: Лудило во двојка]]''|| 2024 || Тод Филипс |- |''[[Супермен (филм од 2025)|Супермен]]''|| 2025 ||Џејмс Ган |- |''[[Супердевојка (филм од 2026)|Супердевојка]]''|| 2026 ||Крег Гилеспи |- |''[[Клејфејс (филм)|Клејфејс]]''|| 2026 ||Џејмс Воткинс |- |''Man of tomorrow''|| 2027 ||Џејмс Ган |- |''The Batman Part II''|| 2028 ||Мат Ривс |- |''Wonder Woman''|| TBA || |- |''The Brave and the Bolds''|| TBA ||Енди Мушиети |- |''Swamp Thing''|| TBA || |} === Анимирани филмови === {| class="wikitable" |- ! Филм !! Година !! Режисер |- | ''Batman: Mask of the Phantasm'' || 1993 || Брис Тим,Ерик Радомски |- | ''Batman & Mr. Freeze: SubZero''|| 1998|| Бојд Киркленд |- | ''Batman Beyond: Return of the Joker ''|| 2000 || Курт Геда |- | ''Batman: Mystery of the Batwoman'' || 2003 || Курт Геда,Tim Maltby |- | ''The Batman vs. Dracula'' || 2005 || Сем Лиу, Seung Eun Kim,Брендон Виетти |- | ''Superman: Brainiac Attacks'' || 2006 || Курт Геда |- | ''Teen Titans: Trouble in Tokyo'' || 2007 || Michael Chang, Matt Youngberg |- | ''Superman: Doomsday'' || 2007 || Брис Тим, Брендон Виетти,Брендон Виетти |- |'' Justice League: The New Frontier'' || 2008 || Дејв Булок |- | ''Wonder Woman'' || 2009 ||Лорен Монтгомери |- |'' Green Lantern: First Flight ''|| 2009 ||Лорен Монтгомери |- | ''Superman/Batman: Public Enemies'' || 2009 || Сем Лиу |- | ''Justice League: Crisis on Two Earths'' || 2010 || Сем Лиу,Лорен Монтгомери |- |'' Batman: Under the Red Hood ''|| 2010 || Брендон Виетти |- |'' Superman/Batman: Apocalypse''|| 2010 || Лорен Монтгомери |- |'' Superman/Shazam!: The Return of Black Adam''|| 2010 || Joaquim Dos Santos |- | ''All-Star Superman'' || 2011 || Сем Лиу |- | ''Green Lantern: Emerald Knights'' || 2011 || Џеј Олива,Лорен Монтгомери |- |'' Batman: Year One'' || 2011 || Сем Лиу,Лорен Монтгомери |- |'' Justice League: Doom ''|| 2012 || Лорен Монтгомери |- | ''Superman vs. The Elite'' || 2012 || Мајкл Чанг |- | ''The Dark Knight Returns – Part 1'' || 2012 || Џеј Олива |- |'' The Dark Knight Returns – Part 2''|| 2013 || Џеј Олива |- | ''Superman: Unbound ''|| 2013 || Џејмс Такер |- |'' Justice League: The Flashpoint Paradox ''|| 2013 || Џеј Олива |- | ''JLA Adventures: Trapped in Time'' || 2014 || Џанкарло Волпе |- | ''Justice League: War'' || 2014 || Џеј Олива |- | ''Son of Batman''|| 2014 ||Итан Спалдинг |- | ''Batman: Assault on Arkham'' || 2014 || Џеј Олива,Итан Спалдинг |- | ''Justice League: Throne of Atlantis'' || 2015 || Џеј Олива,Итан Спалдинг |- | ''Batman vs. Robin ''|| 2015 || Џеј Олива |- |'' Batman Unlimited: Animal Instincts'' || 2015 || Butch Lukic |- | ''Justice League: Gods and Monsters ''|| 2015 || Сем Лиу |- | ''Batman Unlimited: Monster Mayhem'' || 2015 || Butch Lukic |- | ''Batman: Bad Blood ''|| 2016 || Џеј Олива |- | ''DC Super Hero Girls: Super Hero High ''|| 2016 || Џенифер Којл |- | ''Justice League vs. Teen Titans''|| 2016 ||Сем Лиу |- | ''Batman: The Killing Joke ''|| 2016 || Сем Лиу |- | ''DC Super Hero Girls: Hero of the Year ''|| 2016 || Сесилија Арановиќ, Џенифер Којл |- | ''Batman Unlimited: Mechs vs. Mutants'' || 2016 || Курт Геда |- |'' Batman: Return of the Caped Crusaders ''|| 2016 || Рик Моралес |- |''Justice League Dark ''|| 2017 || Џеј Олива |- | ''Teen Titans: The Judas Contract ''|| 2017 || Сем Лиу |- | ''DC Super Hero Girls: Intergalactic Games'' || 2017 || Џенифер Којл |- | ''Batman and Harley Quinn'' || 2017 || Сем Лиу |- | ''Batman vs. Two-Face ''|| 2017 || Рик Моралес |- | ''Scooby-Doo! & Batman: The Brave and the Bold'' || 2018 || Џејк Касторена |- | ''Batman: Gotham by Gaslight'' || 2018 || Сем Лиу |- | ''Suicide Squad: Hell to Pay ''|| 2018 || Сем Лиу |- | ''The Death of Superman'' || 2018 || Сем Лиу, Џејк Касторена,Џејмс Такер |- | ''Constantine City of Demons: The Movie'' || 2018 || Doug Murphy |- | ''DC Super Hero Girls: Legends of Atlantis'' || 2018 || Сесилија Арановиќ,Ian Hamilton |- |'' Reign of the Supermen ''|| 2019 || Сем Лиу |- |'' Justice League vs. the Fatal Five'' || 2019 || Сем Лиу |- |'' Batman vs. Teenage Mutant Ninja Turtles'' || 2019 || Џејк Касторена |- |'' Teen Titans Go! vs. Teen Titans'' || 2019 || Џеф Медников |- | ''Batman: Hush'' || 2019 || Justin Copeland |- | ''Wonder Woman: Bloodlines'' || 2019 || Сем Лиу |- | ''Superman: Red Son'' || 2020|| Сем Лиу |- | ''Justice League Dark: Apokolips War ''|| 2020 || Christina Sotta, Matt Peters |- | ''Deathstroke: Knights & Dragons: The Movie''|| 2020 || Sung Jin Ahn |- |'' Superman: Man of Tomorrow ''|| 2020 || Крис Палмер |- | ''Batman: Death in the Family ''|| 2020 || Брендон Виети |- |'' Batman: Soul of the Dragon ''|| 2021 || Сем Лиу |- |'' Justice Society: World War II ''|| 2021 || Џеф Ваместер |- |'' Batman: The Long Halloween part I''|| 2021 || Крис Палмер |- |'' Batman: The Long Halloween part II ''|| 2021 || Крис Палмер |- |''Injustice: Gods Among Us ''|| 2021 || Ајан Роџерс |- | '' Catwoman:Hunted '' || 2022 || Shinsuke Terasawa |- | '' DC Showcase: Constantine - The House of Mystery'' || 2022 || Мет Питерс |- |''DC League of Super-Pets ''|| 2022 || Џаред Стерн,Сем Левин |- |''Teen Titans Go! & DC Super Hero Girls: Mayhem in the Multiverse ''|| 2022 || Мет Питерс,Кејти Рајс |- |''Green Lantern: Beware My Power ''|| 2022 || Jeff Wamester |- |''Batman and Superman: Battle of the Super Sons ''|| 2022 || Мет Питерс |- |''Legion of Super-Heroes''|| 2023 || Џеф Ваместер |- |''Batman: The Doom That Came to Gotham ''|| 2023 || Кристофер Беркли,Сем Лиу |- |''Justice League x RWBY: Super Heroes and Huntsmen, Part One ''|| 2023 || Kerry Shawcross |- |'' Scooby-Doo and Krypto the Superdog ''|| 2023 || |- |''Justice League: Warworld''|| 2023 || |- |''Justice League x RWBY: Super Heroes and Huntsmen, Part Two''|| 2023 || |- |''Merry Little Batman''|| 2023 ||Mike Roth |- |''Justice League: Crisis on Infinite Earths, Part 1''|| 2024 || Jeff Wamester |- |''Watchmen Chapter I''|| 2024 ||Брендон Виети |- |''Justice League: Crisis on Infinite Earths, Part 2''|| 2024 ||Jeff Wamester |- |''Justice League: Crisis on Infinite Earths, Part 3''|| 2024 ||Jeff Wamester |- |''Watchmen Chapter II''|| 2024 ||Брендон Виети |- |''Batman Azteca: Choque de Imperios''|| 2025 ||Juan Jose Meza-Leon |- |''Batman Ninja vs. Yakuza League''|| 2025 ||Junpei Mizusaki,Shinji Takagi |- |''Batman: Knightfall-part I''|| 2026|| |} === Анимирани филмови за LEGO DC === {| class="wikitable" |- ! Филм !! Година !! Режисер |- | ''Lego Batman: The Movie – DC Super Heroes Unite ''|| 2013 || Џон Бартон |- | ''Lego DC Comics: Batman Be-Leaguered ''|| 2014 || Рик Моралес |- | ''Lego DC Comics Super Heroes: Justice League vs. Bizarro League'' || 2015 || Брендон Виети |- |'' Lego DC Comics Super Heroes: Justice League – Attack of the Legion of Doom ''|| 2015 || Рик Моралес |- |'' Lego DC Comics Super Heroes: Justice League – Cosmic Clash ''|| 2016 || Рик Моралес |- |'' Lego DC Comics Super Heroes: Justice League – Gotham City Breakout ''|| 2016 || Matt Peters,Melchior Zwyer |- | ''The Lego Batman Movie'' || 2017 || Chris McKay |- |''Lego DC Super Hero Girls: Brain Drain ''|| 2017 || Todd Grimes |- |''Lego DC Comics Super Heroes: The Flash '' || 2018 || Итан Спалдинг |- |'' Lego DC Super Hero Girls: Super-Villain High'' || 2018 || Elsa Garagarza |- |'' Lego DC Comics Super Heroes: Aquaman: Rage of Atlantis '' || 2018 || Мат Питерс |- |'' Lego DC Batman: Family Matters'' || 2019 || Мат Питерс |- |'' Lego DC: Shazam!: Magic and Monsters ''|| 2020 || Мат Питерс |} === ТВ-серии === {| class="wikitable" |- ! Серија !! Година |- | ''Adventures of Superman'' || 1951–1958 |- |'' Batman'' || 1966–1968 |- | ''Shazam!'' || 1974–1976 |- | ''The Secrets of Isis'' || 1975–1976 |- |'' Wonder Woman'' || 1975–1979 |- | ''Superboy'' || 1988–1992 |- | ''Swamp Thing'' || 1990–1993 |- | ''The Flash'' || 1990–1991 |- |'' Lois & Clark: The New Adventures of Superman'' || 1993–1997 |- | ''Smallville ''|| 2001–2011 |- | ''Birds of Prey ''|| 2002–2003 |- |'' Готам''|| 2014–2019 |- | ''Константин''|| 2014–15 |- | ''Arrow ''|| 2012–2020 |- |'' The Flash ''|| 2014–2023 |- | ''Supergirl'' || 2015–2021 |- | ''DC's Legends of Tomorrow ''|| 2016–2022 |- |'' Black Lightning'' || 2018–2021 |- | ''Krypton'' || 2018–2019 |- |'' Titans'' || 2018–2023 |- | ''Патрола на проколнатите''|| 2019–2023 |- | ''Swamp Thing ''|| 2019 |- | ''Batwoman'' || 2019–2022 |- | ''Watchmen ''|| 2019 |- | ''Stargirl ''|| 2020–2022 |- | ''Superman & Lois ''|| 2021-2024 |- | ''Миротворец''|| 2022 |- | ''Пингвин''|| 2024 |- | ''Lanterns''|| 2026 |} === Анимирани ТВ-серии === {| class="wikitable" |- ! Серија !! Година |- | ''Супермен''|| 1941 |- | ''The New Adventures of Superman ''|| 1966–1970 |- | ''The Adventures of Superboy'' || 1966–1969 |- | ''The Superman/Aquaman Hour of Adventure'' || 1967–1968 |- | ''Аквамен''|| 1968–1970 |- |'' The Batman/Superman Hour'' || 1968–1969 |- | ''The Adventures of Batman'' ||1968–1969 |- |'' Super Friends ''|| 1973 |- | ''The New Adventures of Batman''|| 1977 |- | ''The All-New Super Friends Hour'' || 1977 |- |'' The Batman/Tarzan Adventure Hour ''|| 1977–1978 |- | ''Challenge of the Super Friends ''|| 1978 |- | ''Challenge of the Super Friends ''|| 1978–1980 |- |'' The Plastic Man Comedy/Adventure Show ''|| 1979–1981 |- |'' The World's Greatest Super Friends'' || 1979 |- | ''Super Friends''|| 1980–1983 |- |'' The Kid Super Power Hour with Shazam! ''|| 1981–1982 |- | ''Super Friends: The Legendary Super Powers Show ''|| 1984 |- | '' The Super Powers Team: Galactic Guardians'' || 1985 |- | ''Superman ''|| 1988 |- |'' Swamp Thing'' || 1990–1991 |- |'' Бетмен: Анимирана серија'' || 1992–1995 |- | ''The Superman/Batman Adventures'' || 1995–1997 |- | ''Superman: The Animated Series'' || 1996–2000 |- |'' The New Batman Adventures ''||1997–1999 |- |''The New Batman/Superman Adventures'' || 1997–2000 |- | ''Бетмен од иднината ''|| 1999–2001 |- | ''Static Shock'' || 2000–2004 |- | ''The Zeta Project ''|| 2001–2002 |- | ''Лига на правдата''|| 2001–2004 |- | ''Justice League Unlimited'' || 2004–2006 |- |'' Бетмен'' || 2004–2008 |- | ''Krypto the Superdog'' || 2005–2006 |- | ''Legion of Super Heroes'' || 2006–2008 |- | ''Batman: The Brave and the Bold ''|| 2008–2011 |- | ''Green Lantern: The Animated Series'' || 2011–2013 |- | ''Beware the Batman'' || 2013–2014 |- | ''Justice League Action'' || 2016–2018 |- | ''Young Justice ''|| 2010–2022 |- |'' DC Super Hero Girls'' || 2019-2021 |- | ''[[Харли Квин (ТВ-серија)|Харли Квин]]''|| 2019-2025 |- | ''Batwheels ''|| 2022-во тек |- | ''My Adventures with Superman ''|| 2023-во тек |- | ''Бетмен: Маскираниот крстоносец''|| 2024 |- | ''Creature Commandos''|| 2024 |- | ''Krypto Saves The Day !''|| 2025 |- | ''Joker Laugh Riot''|| TBA |- | ''Absolute Batman''|| TBA |- | ''Krypto''|| TBA |- | ''My Adventures with Green Lantern''|| TBA |- | ''DC Super Powers''|| TBA |- | ''Mister Miracle''|| TBA |- | ''Starfire''|| TBA |} == Наводи == {{reflist}} {{компанија-никулец}} {{Ризница-врска|DC Comics}} [[Категорија:DC Comics]] [[Категорија:Издавачки куќи од САД]] [[Категорија:Компании установени во 1934]] ifcnvmfuq7l08vz3bhww9jbs5y618b4 0 169143 5628983 5626623 2026-09-15T15:42:19Z Gurther 105215 5628983 wikitext text/x-wiki [[Податотека:LongPao.jpg|thumbnail|right|Змејска мантија на цар од династијата Чјинг]] '''[[Чјинг (династија)|Династијата Чинг]]''' била основана како „Подоцнежeн Џин“ во [[1616]] г. од страна на [[Нурхачи]], џурчен од кланот [[Ајсин-Гјоро|Аисин-Џјоро]], додека пак неговиот син [[Хунг Тајџи|Хуанг Тајџи]] го преименувал својот народ во „манџурци“ и династијата во „Чинг“ во [[1636]] г. Династијата владеела сè до [[1912]] г. Во самата [[Кина]], дианстијата Чјинг ја наследила династијата [[Минг (династија)|Минг]] во [[1644]], за време на царот [[Шунџе]]. Затоа, политички земено, царот Шунџе е првиот цар од оваа династија кому правилно му следува титулата [[Цар на кина]]. Династијата брои вкупно 12 владетели започнувајќи од Нурхачи, од кои 10 биле владетели на самата Кина. Династијата Чинг била оборена во [[Синхајска револуција|Синхајската револуција]] во [[1911]], иако [[Пуји|последниот цар]] не абдицирал во полза на [[Република Кина]] сè до зимата [[1912]] и си ја задржал титулата сè до [[1924]] г. == Список на цареви == <table border="1" cellpadding="3" cellspacing="0"> <tr style="background:#efefef;"> <th>Родено име¹</th> <th>[[Посмртно име]]²<br />(кратка форма)<br />Кинески, ''Манџурски''</th> <th>[[Храмно име|Храмовно име]]²</th> <th>[[Владетелско име]]<br />Кинески, ''Манџурски''</th> <th>Владеел</th> <th>Најпозат<br />по името</th> <th>Слика</th> </tr> <tr align="center"> <td>Нурхачи<br />努爾哈赤<br />[[пинјин]]: Nǔ'ěrhāchì</td> <td>Гаоди<br />高帝<br />''Dergi hūwangdi''</td> <td>Тајцу<br />太祖</td> <td>Тиенминг<br />天命<br />(1616-1626)</td> <td>[[1616]]-[[1626]]</td> <td>[[Нурхачи]]</td> <td>[[Податотека:清 佚名 《清太祖天命皇帝朝服像》.jpg|48px]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Хуанг Тајџи<br />皇太極<br /></td> <td>Венди<br />文帝<br />''Genggiyen su hūwangdi''</td> <td>Тајцунг<br />太宗</td> <td>Тиенцун<br />天聰<br />''Abkai sure''<br />[[1627]]-[[1636]];<br /> Чунгде<br />崇德<br />''Wesihun erdemungge''<br />[[1636]]-[[1643]]</td> <td>[[1626]]-[[1643]]</td> <td>[[Хуанг Тајџи]]</td> <td>[[Податотека:清 佚名 《清太宗崇德皇帝朝服像》.jpg|48px]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Фулин<br />福臨</td> <td>Џангди<br />章帝<br />''Eldembure hūwangdi''</td> <td>Шицу<br />世祖</td> <td>Шунџе<br />順治<br />''Ijishūn dasan''</td> <td>[[1643]]-[[1661]]⁵</td> <td>[[Шунџе]]</td> <td>[[Податотека:清 佚名 《清世祖顺治皇帝朝服像》.jpg|48px]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Сјуенје<br />玄燁</td> <td>Женди<br />仁帝<br />''Gosin hūwangdi''</td> <td>Шенгцу<br />聖祖</td> <td>Кансји<br />康熙<br />''Elhe taifin''</td> <td>[[1661]]-[[1722]]</td> <td>[[Кансји|Кангси]]</td> <td>[[Податотека:清 佚名 《清圣祖康熙皇帝朝服像》.jpg|48px]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Јинџен<br />胤禛</td> <td>Сјенди<br />憲帝<br />''Temgetulehe hūwangdi''</td> <td>Шицунг<br />世宗</td> <td>Јунгџенг<br />雍正<br />''Hūwaliyasun tob''</td> <td>[[1722]]-[[1735]]</td> <td>[[Јунгџенг|Јонгженг]]</td> <td>[[Податотека:清 郎世宁绘《清高宗乾隆帝朝服像》.jpg|48px]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Хунгли<br />弘曆</td> <td>Чунди<br />純帝<br />''Yongkiyangga hūwangdi''</td> <td>Гаоцунг<br />高宗</td> <td>Чиенлунг<br />乾隆<br />''Abkai wehiyehe''</td> <td>[[1735]]-[[1796]]<br />(died [[1799]])⁶</td> <td>[[Чиенлунг|Чианлонг]]</td> <td>[[Податотека:Portrait of the Qianlong Emperor in Court Dress.jpg|48px|]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Јунгјан<br />顒琰</td> <td>Жујди<br />睿帝<br />''Sunggiyen hūwangdi''</td> <td>Жензцунг<br />仁宗</td> <td>Џјачјинг<br />嘉慶<br />''Saicungga fengšen''</td> <td>[[1796]]-[[1820]]</td> <td>[[ЃаЌинг|Џиачинг]]</td> <td>[[Податотека:The Imperial Portrait of Emperor Jiaqing2.jpg|48px|]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Мининг<br />旻寧</td> <td>Ченгди<br />成帝<br />''Šanggan hūwangdi''</td> <td>Сјуенцунг<br />宣宗</td> <td>Даогуанг<br />道光<br />''Doro eldengge''</td> <td>[[1820]]-[[1850]]</td> <td>[[Даогуанг]]</td> <td>[[Податотека:003-The Imperial Portrait of a Chinese Emperor called "Daoguang".JPG|48px|]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Јиџу<br />奕詝</td> <td>Сјенди<br />顯帝<br />''Iletu hūwangdi''</td> <td>Венцунг<br />文宗</td> <td>Сјенфенг<br />咸豐<br />''Gubci elgiyengge''</td> <td>[[1850]]-[[1861]]</td> <td>[[Сјенфенг|Сианфенг]]</td> <td>[[Податотека:Xianfeng.jpg|48px|]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Цајчун<br />載淳</td> <td>Јиди<br />毅帝<br />''Filingga hūwangdi''</td> <td>Муцунг<br />穆宗</td> <td>Тунгџе<br />同治<br />''Yooningga dasan''</td> <td>[[1861]]-[[1875]]⁷</td> <td>[[Тунгџе]]</td> <td>[[Податотека:002-The Imperial Portrait of a Chinese Emperor called "Tongzhi".JPG|48px|]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>Цајтјен<br />載湉</td> <td>Џингди<br />景帝<br />''Ambalinggū hūwangdi''</td> <td>Децунг<br />德宗</td> <td>Гуангси<br />光緒<br />''Badarangga doro''</td> <td>[[1875]]-[[1908]]⁷</td> <td>[[Гуангси|Гуангсу]]</td> <td>[[Податотека:The Imperial Portrait of Emperor Guangxu2.jpg|48px|]]</td> </tr> <tr align="center"> <td>[[Пуји]]<br />溥儀<br />''познат и како'' Хенри</td> <td>Синди ⁸<br />遜帝</td> <td>⁹</td> <td>Сјуентунг<br />宣統<br />''Gehungge yoso''</td> <td>[[1908]]-[[1924]]¹⁰<br />(† [[1967]])</td> <td>[[Пуји|Сјуентунг]]</td> <td>[[Податотека:Puyi_(1922).jpg|48px|]]</td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''1''' Презимето на династијата Чинг [[Ајсин-Гјоро|Аишин Џјоро]] (</small>愛新覺羅<small> ''aixin jueluo''), но кај Манџурците не било вообичаено да се наведува презимето или кланот заедно со личното име на поединецот.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''2''' Бидејќи честопати се случувало повеќе цареви од различни династии да делат посметни и храмни имиња, пред нив се наведува династијата, (во случајов Чинг) за да не дојде до забуна. На пример, царот Чианлонг честопати се среќава споменат како Чинг Гаоцунг.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''3''' Нурхачи ја основал династијата Џин (</small>金<small>) т.е. Подоцнежниот Џин (</small>後金<small>) во [[1616]] г, но дури неговиот син Хуанг Тајџи го променил името на династијата во Чинг во [[1636]] г. Нурхачи го зел владетелското име Тиенминг но неговите титули како владетел од династијата Чјинг му се дадени посмртно.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''4''' Хуанг Тајџи во некои историски книги погрешно се наведува како Абахај (</small>阿巴海<small>).</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''5''' Царот Шунџе бил првиот цар од династијата Чинг, кој владеел со самата Кина по окупацијата на [[Пекинг]] во [[1644]] г.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''6''' Царот Чианлонг се повлекол од функцијата во [[1796]], и ја зел титулата Почесен цар (</small>太上皇帝<small>). Ова го сторил од почит кон неговиот славен дедо [[Канси|Кангси]], за да не владее подолго од него. Меѓутоа тој сепак имал врховна власт сè до смртта во [[1799]]. Тогаш него го наследил синот Џиачинг, кој бил крунисан три години пред тоа.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''7''' Царицата-вдовица [[Цеси|Циси]], конкубина на царот Сианфенг, мајка на царот Тунгџе, и маќеа на царот Гуангсу, ги применувала своите големи политички способности за да владее зад престолот или на него од [[1861]] до смртта во [[1908]] г. Била намесник за време на малолетствата на двата млади цара и го притворила царот Гуангсу во Летниот дворец откога се обидел да воведе реформи во [[1898]] г. Смртта на царот Гуангсу била објавена еден ден пред нејзината.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''8''' Синди („абдицираниот цар“) е [[посмртно име]] на Пуји кое се употребува историската литература во Кина и тајван.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''9''' Во [[2004]] потомците на царското семејство [[Чјинг (династија)|Чинг]] му доделиле [[посмртно име]] и [[храмно име]] на Пуји. [[Посмртно име]]: Минди (</small>愍帝<small>). [[Храмно име]]: Гунгцунг (</small>恭宗<small>). Преостанува да се види дали кинеската јавност ќе ги прифати овие имиња.</small></td> </tr> <tr style="background:#efefef;"> <td colspan="7"><small>'''10''' Династијата Чинг била оборена во [[1911]], а последниот цар Сјуентунг официјално абдицирал на [[12 февруари]] [[1912]]. Меѓутоа на истиот ден Република Кина донела „Одредби за благонаклонет третман на Царот на големата династија Чинг по неговата абдикација“ (</small>清帝退位優待條件<small>) со што му се дозволувало да ја задржи титулата и дека републичката влада ќе го третира со протокол како оној наменет за странски владетели. Овие одредби биле преработени на [[5 ноември]] [[1924]], по извршениот пуч на генералот [[Фенг Јисјанг]]: сега новите одредби налагале дека Сјуентунг повеќе нема право на титула и со тоа станува обичен граѓанин на Република Кина. Истиот ден Сјуентунг бил изнесен од [[Забранетиот град]]. Така, Сјуентунг бил на власт сè до [[12 февруари]] [[1912]] (и накратко помеѓу [[1 јули]] и [[12 јули]] [[1917]]), и цар без власт од [[12 февраури]] [[1912]] до [[5 ноември]] [[1924]]. Сјуентунг подоцна станал водач на марионетската држава [[Манџукуо]] (Манџурија) под јапонска контрола, со владетелското име Датунг (</small>大同<small>) ([[1932]]-[[1934]]), а потоа и марионетски цар на истата држава под владетелското име Кангде (</small>康德<small>) ([[1934]]-[[1945]]).</small></td> </tr> </table> == Поврзано == * [[Семејна лоза на династијата Чјинг|Семејна лоза на династијата Чинг]] * [[Кинески династии]] [[Категорија:Списоци на кинески владетели|Ќинг]] [[Категорија:Цареви од династијата Ќинг|*]] pfz9u1z0lo23yybars7xhh4njjuk96p 0 173410 5628908 5620536 2026-09-15T12:55:31Z Dimithrandir 60903 /* Среден век */ 5628908 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Грција |name = Сетина |name_local = Σκοπός |image_skyline = Skopos Panorama.jpg |caption_skyline = Поглед на селото со црквата „Св. Никола“ во преден план |image_map = {{ПолКарта | Егејска Македонија Лерин | ширина = | опис = <center>Местоположба на Сетина во [[Лерин (општина)|Општина Лерин]] и областа [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]]</center> | релјефна = | натпис = Сетина | натпис_гол = | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 40 | ГШ_мин = 52 | ГШ_сек= 2.8 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 21 | ГД_мин = 38 | ГШ_сек= 34.7 | ГД_прав = E }} |city_flag = |city_seal = |lat_deg = 40 |lat_min = 52.3 |lon_deg = 21 |lon_min = 38.35 |elevation = 859 |periph = [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]] |periphunit = [[Лерин (округ)|Лерин]] |municipality = [[Лерин (општина)|Лерин]] |municunit = [[Овчарани]] |population_as_of = 2011 |population_village = 114 |area_village = |postal_code = |area_code = |licence = |website = }} [[Податотека:Agios Nikolaos, Skopos (Lerin, Greece).jpg|мини|десно|250п|Црквата „Св. Никола“]] '''Сетина''' или '''Сетино''' ({{langx|el|Σκοπός}}, ''Скопос'', до 1926 г. ''Σέτινα'', ''Сетина''<ref>[http://pandektis.ekt.gr/dspace/handle/123456789/170117 Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας. Σέτινα -- Σκοπός]</ref>) — [[село]] во [[Леринско]], [[Егејска Македонија]], денес во општината [[Лерин (општина)|Лерин]] на [[Лерин (округ)|Леринскиот Округ]] во областа [[Западна Македонија (Грција)|Западна Македонија]]. Според пописот од 2011&nbsp;г. селото има 114 жители, од кои речиси сите се [[Македонци]].<ref name="НМЕМ">{{НМЕМ|дел=II |глава=Леринска околија|страница= 175}}</ref> Според истражување од 1993 г. селото било чисто „славофонско“ во кое се говои [[македонски јазик|македонскиот јазик]].<ref>[http://strates.revues.org/document381.html Riki Van Boeschoten. ''Usage des langues minoritaires dans les départements de Florina et d’Aridea (Macédoine)'']</ref> == Потекло на името == Според Димитар Рајков, во книга на [[Браќа Миладиновци|Димитар и Константин Миладинови]], на страна 160, се споменува од византискиот историчар [[Јован Скилица]] во 1019 под наслов прва Грамота (првото писмо), додека во епископијата на Маглен, поред опфатените области и селата [[Мариово]], [[Острово]], [[Заодрија]], се споменува и селото Сетина. Според искажувањата на Васил Малов, селото Сетина го добило името по месноста викана „Селишчето“ која се наоѓала спроти [[Манастир „Св. Никола“ - Сетина|манастирот „Св. Никола“]]. „Селишчето“, во периодот од X-XI век, била приградска населба на [[Самуилова тврдина|тврдината Кале]] и служело како престолнина на [[Самоилово Царство|Самоиловото Царство]]. Со пропаѓањето на Самоиловото Царство, оваа населба, заедно со тврдината Кале, била запалена од [[Византија|византијците]] и населението било принудено да се насели на запад, односно на 2-3 км од манастирот „Св. Никола“. По ова, од почетокот на XI век, селото го носи името Сетина со сегашната местоположба.<ref name="ReferenceA">Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 11</ref> == Географија и местоположба == Селото Сетина се наоѓа во подножјето на планината [[Кајмакчалан]] и се простира во непосредна близина на [[македонско-грчката граница]]. Лежи во [[котлина]], на 760 метри [[надморска височина]]. На исток од селото се наоѓаат планините Кајмакчалан (2.521 м) и [[Пиперка (планина)|Пиперката]], а на југ се наоѓа планината [[Висима Рожанско]]. Од северната страна, долж Македонско-Грчката граница, се простира висорамнината [[Рогаш (висорамнина)|Рогаш]] (1352 м), а од западната страна на селото се простира атарот Крушоради и [[Леринско Поле|Леринското Поле]]. Од ова произлегува дека голем дел од катастарот на селото Сетина е покриен со планини и само една третина од неговата површина се полиња, ливади и падини. На север, Сетина, се граничи со селата [[Совиќ]] и [[Живојно]], на југ со селото [[Горничево]], а на запад со селото [[Чеган]].<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 7</ref> Селото Сетина било самостојна општина во чиј состав влегувале и селото Попадија. Самата положба на селото му овозможува да има многу реки, потоци и бразди. Исто така, има многу трапови и долови. Инаку, селото е сместено по течението на реките Стара Река, Бела Река и Дрстелка. Од десната страна на Стара река се наоѓаат трапиштаа Крушорадски Трап. Бела Вода, Кунгбов Трап, Редешово, Крива Вода, Каландово, Бричиница, Женски Трап, Широкиот Трап, Копачки Трап, Страчкина река, Дрстелка река, Каричката река, Ченгелската река и Екшииската река. Од левата страна на Стара река се наоѓаат потоците и трапиштата: Бела река, реката Цепена Стена, Курио Трап, Речичката, Мушанка, Црничка река, Јанакиот и Филео. Сите овие трапишта, реки и потоци од левата и десната страна се богати со вода во сите годишни времиња. Истите тие се влеваат во Папалазов Камен низоводно од селото Крушоради, го наводенуваат сетинското поле и го прават плодно. Сепак, често се случувало да има поројни дождови кои го поплавувале полето и ги уништувале насадите на жителите. Една од бурите, според сеќавањата на жителите (Лазо Гудов, Коле Тренов, Лазо Донаков, Стојан Малов и Коста Мучов), се случила во април 1932 година.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 8-9</ref> == Историја == === Среден век === [[Податотека:Setina_Fortress.jpg|мини|десно|250п|Остатоците од [[Сетинска тврдина|Самоиловата тврдина]] во Сетина]] На почетокот на [[XI век]] близу денешното село се подигнати [[Сетинска тврдина|утврдени дворци]] на [[Цар Самоил]]. Есента 1017 г. тврдината е заземена и опожарена од [[византија|византискиот]] цар [[Василиј II]]. Наскоро потоа се одиграла [[Битка кај Сетина|Битката кај Сетина]]. Во неа македонскиот цар [[Јован Владислав]] се дигнал против Византијците, но доживеал пораз.<ref>Златарски, В. История на българската държава през средните векове, т. 1, ч. 2, София 1971, [http://www.promacedonia.org/vz1b/vz1b_6_4.html с. 727 – 728] (19.2.2008)</ref> Во [[хрисовул]] на Василиј II од 1019 г. Сетина е спомената како дел од [[Меглен]]ската епаргија на [[Охридска архиепископија|Охридската архиепископија]].<ref>{{Снегаров-ИОА-1|171 – 172}}</ref> === Османлиски период === За време на турското владеење животот во Сетина бил многу тежок. Еден дел од сетинското горно маало припаѓало на Кенон бег, додека долното маало му припаѓало на Ахмед Риза бег. Населението било изложено на економска експлоатација давајќи даноци на [[бег]]овите и на државата. Не можејќи да ги трпи самоволијата на турските власти и на разни муслимански банди, населението почнало да дава разновидни отпори. Така се појавило и ајдуштвото.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 54</ref> === Период на Илинденско востание === Како и во дугите села, и во Сетина се формирал селски комитет со појавата на [[ВМРО]]. Во селскиот комитет први се зачлениле Ило Димов-Попадински, Коста Божаров, Стефо Трпчевски, Стефо Бејков, Иљо Мучов, Геле Гудов, Тане Канзуров, Фоти Ароманов и Крсте Торбаков. Комитетот имал своја вооружена чета од околу 80 комити. Основна задача на селскиот комитет, како и на вооружената комитска чета, била да го брани селото од разни банди кои крстосувале по тој реон. Голема заслуга за успешното функционирање на комитите имал Георги Иванов, познат под псевдонимот [[Марко Лерински]]. Благодарение на неговите организациски способности, неговата чета станала „стожер во револуционерното“ движење во [[Лерин]]ско. По налог на леринскиот околски комитет, четата на Марко Лерински осудила на смрт двајца организациони работници. Убиен бил раководителотот на организацијата во село [[Борешница]] и воденичар од селото [[Неокази (Леринско)|Неокази]]. Оваа акција не останала без реперкусии. Десетина дена по исчезнувањето на воденичарот властите извршиле претрес во неколку куќи од селото. Поради предизвиканиот страв од страна на Османлиите, десетина жители на Сетина, поради претпазливост, решиле да станат комити. Така, во средината на март 1902, се создале две чети: една предводена од Марко Лерински и друга од Дедо Андреја. На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Сетина се води како чисто македонско село во Леринската Каза на Битолскиот Санџак со 70 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|25}}</ref> На 10 септември 1903, група востаници од Сетина се судриле со турскиот аскер на местата Салков Гроб и Нунково Мече. Покрај ранетите, во овие борби загинале и 6 Сетинци. На 5 октомври, истата година, се водела уште една битка во селото Попадија. Тука загинале 25 востаници, а селото било целосно уништено. Исто така, голем пораз комитите доживеале и наредниот ден, 6 октомври, во Битката кај Чукурот. Неуспехот на [[Илинденско востание|Илинденското востание]] имал тешки последици врз населението. Од 40 Лерински села, 12 биле целосно уништени. Особено настрадало селото Сетина. Во борбата која се водела на 12 август 1903, загинале 93 мажи. Дополнително биле заклани 229 лица, а 227 жени и девојки биле силувани. Поради пустошењето и физичкото малтретирање од страна на турските војски, останатото население се разбегало во шумите или, пак, барало засолниште во околните села.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 56-59</ref> === Сетина во периодот пред Втората светска војна === Виорот на [[Прва светска војна|првата светска војна]] ги натерал Сетинци да се евакуираат во селата Орешница и Пешошница, а и стоката била пренесена во селата Лесковац и Вичо. Голем дел од машкото население било приморано да се ангажира од страна на српската војска, да пренесува храна и материјали на фронтот и да ги пренесува ранетите војници од Кајмакчалан во [[Елбасан]]. Целокупниот имот на селаните бил уништен во текот на војната, а на фронтовите биле убиени 11 сетинци. По дефинитивното разграничување во 1919, Сетина потпаднала под грчка административна управа. [[Македонски јазик|Македонскиот јазик]] бил забранет, а сетинците биле пронудени да се декларираат како [[Грци]]. Во 1920, по почетокот на [[Грчко-турска војна (1919-1922)|грчко-турската војна]], грчките власти мобилизаирале 70 Сетинци од кои 18 загинале на бојните полиња во [[Мала Азија]]. За време на [[Јоанис Метаксас|Метаксасовата]] [[диктатура]], сетинците останале претпазливи. Македонскиот јазик бил забранет да се користи во која и да било пригода. Населението во овој период и во своите домови морало да комуницира со мимики, а секој кој ќе бил фатен како говори на македонски јазик, бил физички казнуван на лице место, а потоа и носен во полициска станица. На теророт на Метаксас, сетинци одговарале и активно и пасивно. Тие одбивале да ги зачленат младите во метаксасовата младинска организација и свесно ги зачленувале во [[Грчка младинска комунистичка организација|грчката младинска комунистичка организација]] (ОКНЕ). Иницијатори за организирање на ОКНЕ во Сетина биле: Јордан Витков, Атанас Груевски, Атанас Русевски, Михаили Пискачов, Ване Канзуров и Ѓорѓи Шилев. Членовите на ОКНЕ претежно се занимавале со читање на политичка литература и материјали за [[Октомвриска револуција|руската социјалистичка револуција]] итн., а состаноци одржувала на први мај. По откривањето на ОКНЕ од грчката [[полиција]] во 1938 година, биле уапсени младинците Јордан Витков, Атанас Русевски и Ѓорѓи Шилев.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 63-67</ref> === Сетина во периодот на Втората светска војна === На 28 октомври 1940 година, по нападот на [[Грција]] од [[Фашизам|фашистичка]] [[Италија]], од Сетина биле мобилизирани 129 лица, од кои 8 ги загубиле животите, 10 биле ранети и 5 заробени од италијанската војска. По [[капитулација]]та на грчката влада, [[Комунистичка партија на Грција|КПГ]] ја презема иницијативата и го организира народот во народноослободителна војна против окупаторите. Започнале да се формираат партиски организации, да се прибира оружје и разни материјали за движење на отпорот. Во периодот од септември 1942, до март 1943, биле примени нови членови во редовите на КПГ во партиската организација во Сетина, претежно луѓе кои работеле во рудникот Мелоите. За секретар на партиската организација бил поставен Атанас Русевски. Населението од соседното село Попадија било евакуирано во Сетина, додека машките постари од 15 години биле затворени во логорот во Солун. Сите членови на КПГ имале формирано своја тројка која делувала за целите на [[Разгор на народноослободителната борба на Македонија|НОБ]] и [[ЕЛАС]].<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 67-74</ref> == Занимање на селаните == Главното занимање на селаните им било селското стопанство, [[земјоделство]], [[сточарство]], [[шумарство]], [[лозарство]], [[пчеларство]], [[ѕидарство]], [[градинарство]], овоштарство, [[занает]]чиство и [[трговија]].<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 20</ref> === Земјоделство === Земјоделството на селаните во Сетина им било главно занимање. Генерално, тие произведувале: [[р’ж]], [[пченка]], [[јачмен]], [[овес]], [[просо]], [[пченица]], броиница, уров, бурчак, [[Леќа (зеленчук)|леќа]], [[грав]], [[боранија]], [[грашок]], [[компир]], [[тиква]], [[лубеница]], [[зелка]], [[коноп]] и друго.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 20-21</ref> Земјата ја обработувале на стар и примитивен начин, односно со спрега на [[вол]]ови и [[коњ]]и, со дрвено [[рало]] или [[плуг]]. Често земјата ја обработувале и рачно со [[мотика]], [[казма]], [[лопата]] итн., особено сеидбата се вршела рачно, а потоа се покривало семето со [[орање]] на нивата. По изникнувањето на житарицата, селаните рачно го плевеле житото. По неговото созревање тие со [[срп]] и со коса го жнееле истото. И останатите земјоделски култури во голема мера ги обработувале рачно. Треба да се има в предвиди тоа дека Сетинци, претежно, вршењето го правеле во подалечни планински места, каде што житариците биле оддалечени од селото неколку километри и било тешко да се пренесат во селото, па затоа биле принудени таму да припремаат гумно за вршење. Карактеристично е тоа што таквото вршење не го правеле сите селани, туку одреден број на семејства кои имале ниви на исто место. Овие селани спиеле на полињата во направени колиби и останувале таму сè до завршувањето на вршењето.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 21-23</ref> === Градинарство === Во Сетина било развиено и градинарството. Секое семејство имало градина или бавча во која за своите домашни потреби произведувале [[кромид]], [[лук]], [[пиперки]], [[домати]], [[праз]], зелка, [[Зелена салата|марули]] итн. Освен [[зеленчук]]от, во градините, имало и разни цвеќиња, [[босилек]], [[обичен невен|невен]] и друго.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 23</ref> === Овоштарство === Сетинци, во своите овоштарници, најмногу одгледувале [[Јаболко|јаболки]], [[Круша|круши]], [[Вишна|вишни]], [[Праска|праски]], [[Кајсија|кајсии]], [[Слива|сливи]], [[Дуња|дуњи]], [[орев]]и и [[Смоква|смокви]]. Покрај питомите овошја, растеле и диви како што се леска, [[Лешник|лешници]], тренки, [[Дренка|дренки]], горници, [[Шипинка|шипинки]], [[Боровинка|боровинки]] и [[Шумска јагода|диви јагоди]].<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 23-24</ref> === Лозарство === Во Сетина слабо било развиено лозарството. Покрај грозјата кои ги имале на својот атар во месноста Мелоите, сетинци имале и [[грозје]] во атарот на Воштарани, каде што произведувале големи количини за вино. Но, тоа траело сè до 1930 кога лозјата се заразиле со болеста филоксера и биле уништени, а земјиштето им било одземено на сетинци и доделено на доселениците од Мала Азија.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 24</ref> === Сточарство === Во периодот од 1928-1940, Сетина, заедно со своите околни села (Бака, Попадија, Фармакот, Киријаку, Флору, Карајани) поседувала сточен фонд од 1128 грла говеда, 300 [[коњ]]и, 322 [[Магаре|магариња]], 32 [[маска (животно)|маски]], 2480 [[Овца|овци]], 1755 [[Коза|кози]] и 280 [[Свиња|свињи]]. За пасење и чување на многубројните домашни животни, побогатите селани најмувале измеќари.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 24-25</ref> ==== Бачила ==== Селаните-сточари во летните месеци во групи ги паселе стадата и заеднички ги молзеле во бачилата. Бачилата се правеле во плевна, поблиску до пасиштата и водата. Тие се состоеле од ограде, каде овчарите, двапати на ден (наутро и навечер), ги молзеле своите овци и кози во колиби. Имало две колиби, во едната бил сместен алатот, а во другата спиеле сточарите. Млечните производи кои селаните ги изработувале, ги продавале во [[Лерин]], а со парите си купувале производи за домаќинството. Освен млечните производи, селаните продавале и добиток, месо, кожа и [[волна]].<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 26</ref> == Демографија == Во Сетина отсекогаш живееле само [[Македонци]] кои биле доселени од разни места на [[Република Македонија|Македонија]] и во различни временски периоди. Низ целиот историски период, селото претставувало чиста македонска населба.<ref name="ReferenceA"/> Според историските податови и сеќавањето на постарите сетинци, се смета дека селото било наслено во разни времиња пред и по периодот на [[Отоманско Царство|турското]] владеење. Бројноста на населението варирала во текот на историјата. Така, според В. К’нчев, во 1900 година, во селото живееле 730 лица, во 1928 селото броело 849 лица, 1940-та имало 1132 жители, 1945 имало 210 домаќинства и 1300 жители.<ref name="ReferenceB">Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 12</ref> === Карактеристични имиња на Сетинци === Во селото Сетина постоеле следниве имиња: *''машки'': Геле, Васил, Дуцо, Ристо, Стојан, Ташко, Јанко, Алексо, Петре, Наце, Горѓи, Коста, Трајко, Ламбо, Лазо, Спасе, Иљо, Пандил, Коле, Тане, Гиче, Никола, Мице, Крсте, Вангел, Јосиф, Стефо, Јордан, Трендафил, Марко, Божин, Стати, Диле, Ване, Мике, Тего, Саранде, Коце, Филип, Димитар, Таљо, Томе, Дане, Русе, Андон, Мико, Панајот, Павле, Нуше, Атанас, Блаже, Петко, Живко, Мичо, Тодор, Ристо, Андон, Гуле, Наце, Борис, Геле, Симо, Петре, Јанаки, Трајан, Минуш, Христо и други. *''женски'': Митра, Дафина, Султа, Вена, Софка, Славка, Вангелија, Цоца, Сава, Пандора, Елена, Тула, Рула, Гуца, Фула, Магда, Маријонка, Мара, Пелагија, Кала, Циљка, Петра, Фана, Паца Катерина, Флорина, Динка, Трендафилка, Стојанка, Церефка, Кица, Маслина, Деспа, Јана, Фима, Ордана, Жана, Захрина, Цуца, Неда, Невена, Софија, Христина, Марија, Федерика, Фена, Менка, Ѓурѓа, Марика, Доца, Живка, Калинка, Донка, Тодора, Прушка, Харикла, Велива, Хрисула и други.<ref name="ReferenceB"/> == Културни и природни знаменитости == === Куќите и домаќинствата во Сетина === Повеќето Сетинци своите куќи ги граделе сами бидејќи многу од нив во минатото граделе куќи и плевни. Своите куќи ги граделе од тврд камен, чатија од дрво, колци за таваните, плетени од трска и рогозина, а ги покривале со ќерамиди или плочи. Поголемиот дел од куќите биле изградени на кат. Долниот дел бил планиран за сместување на крупен добиток со јасли, а во повеќето случаи биле преградувани и за ќерал. Горниот дел се користел за живеење на домаќинството. Горниот внатрешен дел варосан и имал една или повеќе простории (соби) со врати и прозорци, а во главната соба, каде се приготвувала храната, се наоѓал оџакот со синџир и полици, камарите и прислата за истекување на употребената вода и др. Поголемите куќи располагале со поголем број на соби за спиење, имале и чардаци, балкони и итн. Со собата имало маса направена од штици, две клупи направени од штици постелени со ресено веленце.<ref name="Сетина." /> Во Сетина, како и во други села во Леринско, сите куќи имале дворови оградени со камени ѕидови и со една голема врата. Во тремот, под скалите, биле сместени амбарите за жито, кошот за пченката, котарникот за свињите, тоалетот, како и земјоделските алатки.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 16</ref> ==== Покуќнина ==== Во секоја куќа, во зависност од нејзината големина и бројот на членови во семејството, ги имало следните предмети: *''за чување на храната'' имало ношви за леб, камари, долапи, сончеви и амбарчиња за брашно, *''за пиење течнсти'' имало [[стомна]], стомниња, букле, канатка, карта, чашка, паукче, ѓум, чашка за ракија, ѓезве, шише и филџани за кафе, *''за јадење'' имало софра, маса, столчиња, дрвени и метални лажици, мисури и тава, *''за приготвување на храна'' се употребувало котел, грне, сач, тепсија, тиган, бакарен ѓум, сукало, блуд, тава, аранија, фурна и маша, *''за носење на храна'' имало кошници, торби, тепсии, тави мисури и друго, *''за греење и приготвување на храна'' се употребувало дрва и борија, *''за спиење'' се употребувале рогозини, веленцина, перници, дрвени кревети со две магарици и штици, *''за одржување на хигиената и перење'' имало сапун, ума, леген за вода, чешле, ѓум за топлење вода, корито за перење, копан за чукање на веленцињата итн. *''од алатки'' се употребуало секира, тесла, прион, копач, мотика, сврдле, лопата, чекан, ренде и друго.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 17-18</ref> === Народна носија === Во повеќето села по течението на Стара река, машките се облекувале с ќурдија, долга бела кошула со широки ракави, волнени гаќи, волнени чорапи со разни шари и појас за половината. Женската народна носија се состоела од долга кошула везена со разни везови, саѓија, со или без пуфки, антерија, ќурдија, појас и прегач ткаен во разни шари. Чорапите се носеле до под колена а биле везени во разни везови.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 18-19</ref> == Топоними, мерни единици и месеци во годината == === Топоними === Од десната страна на Стара река се наоѓаат месностите Тополката, Црната земја, Шупурката, Сива Стена, Сливишта, Грамадата, Мелоите, Сливој Нивје, Лозјата, Синиот Камен, Ритцеото,Коријата, Стисоите, Мецуите Јасики, Големата Страна, Дреноо, Штрбанка, Рогаш, Калинова пелена, Петкои Нивја, Пештерата, Бричиница, Петков Брег, Дупките, Студен Кладенец, Авлаиите, Гарванот, Барбарските гробишта, Долна Караџица, Екшиица, Фармакот, Буките и др. Од левата страна на Стара река се наоѓаат месностите Убаите, Црвени Стени, Осоо, Колиби, Говедарникот, Скоко, Карауло, Шаркова Нива, Којњот, Белички Снос, Каргуца, Лулките, Друмо Киската, Белица, Беучо Козарник, Ташоо Кладенче, Филео, Вараницата, Космачот, Трнката, Бела река и др.<ref>Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 13</ref> === Мерни единици === *''мерки за должина'': чапарошка, [[педа]], [[лакот (мерка)|лакот]], сажен, ендезе. *''мерки за тежина'': [[ока (мера)|ока]], полуока, [[драм]]ои.<ref name="Сетина.">Т. Јованов, С. Трпчевски: ''Сетина и Попадија во минатото''. Самостојно издание, Скопје, 1992. стр. 14</ref> === Месеци во годината === Коложег (јануари), сечко (февруари), март, април, мај, црвеник (јуни), жетвар (јули), гумнар (август), крстов (септември), митров (октомври), листопад (ноември), никуљ (декември).<ref name="Сетина." /> === Имиња на небесни тела === Вечерница, Деница, Квачката, Ралиците, Перустијата, Големата Мечка, Кумоата Слама, Крстој Ѕевгари.<ref name="Сетина." /> ==Личности== *[[Геле Гудов]] - деец на ВМОРО, војвода на чета;<ref>Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001.</ref> * [[Михаил Писачов]] (? - 1944) - учесник во Грчката граѓанска војна;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.pollitecon.com/html/freedom_fighters/Piskachov_Miki.htm |title=Elizabeth Kolupacev Stewart, For Sacred National Freedom: Portraits Of Fallen Freedom Fighters, Politecon Publications, 2009 |accessdate=2017-10-27 |archive-date=2012-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321151714/http://www.pollitecon.com/html/freedom_fighters/Piskachov_Miki.htm |url-status=dead }}</ref> * [[Милто Мулев]] (р.1939) - научник, биолог; * [[Крсто Торбанов]] - револуционер, четник на [[Ламбо Василев]] и [[Дине Кљусов]]<ref>Илюстрация Илинден, 1941, книга 129, стр. 12</ref> * [[Лексо Малев]] (р. 1929) - партизан, учесник во Граѓанската војна во Грција; *[[Васил Стојанев Козаровски]] (р. 1877 - ? ) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. Бил дел од четата на [[Илија Попадиски]] од селото [[Попадија (Леринско)|Попадија]]. Главно дејствувал во леринскиот реон, каде со своите другари воделе битки против Османлиите.<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=1021-1026}}</ref> *[[Димитрија Шилев Костадинов]] (р. 1882 - ? ) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. Бил дел од четите на [[Илија Попадиски]], [[Ѓорѓи Сугарев|Горги Сугарев]] и [[Толе Паша]] во [[Лерин (округ)|леринско]] и во [[Тиквеш]]. Во 1950 година живеел во селото [[Трубарево]] кај [[Скопје]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=1117}}</ref> *[[Алексо Гаштаров Костов]] (р. 1885 - ? ) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. Во периодот текот на 1903 година кога било Илинденското Востание бил дел од четата на [[Алексо Џорлев]] од селото [[Баница (Леринско)|Баница]].<ref>{{Наведена книга|title=. Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=1136-1137}}</ref> *[[Томо Јованов Кркале]] (р. 1877 - ? ) — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. Дејстувал во [[прилепско]] и [[Лерин (округ)|леринско]]. Бил дел од четата на [[Дедо Кољо]] од [[Мариово]]. Во 1950 година живеел во [[Скопје]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=1247}}</ref> *[[Стефо Василов Вачков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел I|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Мице Филипов Бејков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Ѓорги Костов Баџаров]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Ило Лазов Ајтов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Јорданка Донакова]] — македонска револуционерка од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Пантил Донаков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Георги Василев Донаков]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":0" /> *[[Спасе Ристов Груевски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref>{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том I, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Стефо Стојанов Лебамовски]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том II, дел II|last=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски|first=|publisher=Државен архив на Република Македонија|year=2016|isbn=|location=Скопје|pages=}}</ref> *[[Ило Стефов Лакордов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Георги Василев Лакарда]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Ичо Стојков Кулибанов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":1" /> *[[Георги Петров Филипов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]]. *[[Атанас Димитриев Цуцулов]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2">{{Наведена книга|title=Илинденски сведоштва. том IV, дел II.|author=Јасмина Дамјановска|author2=Ленина Жила|publisher=Државен архив на Република Македонија|author3=Филип Петровски |year=2017|isbn=|location= Скопје|pages=}}</ref> *[[Георги Чалдаров]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> *[[Ташо Георгиев Чокрев]] — македонски револуционер од [[Македонска револуционерна организација|ВМОРО]].<ref name=":2" /> == Поврзано == * [[Сетина (Шпанија)|Сетина]] — истоимено место во Арагон, Шпанија == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == *''Сетина и Попадија во минатото'', издавачки одбор: Ташко С. Јованов (претседател), Стојан Трпчевски (секретар) и членовите Ѓорѓи Т. Мацков, Ристо Р. Малов, Атанас И. Божаров, Геле К. Мучов, Коста Т. Пупков, Јордан Гаштаров, Леонида Пискачов, Тодор Мучов, Васил Чамов, Иљо Витков, Аргерула Талева, Стати Лазаревски, Ѓорѓи Кркачев, Трајко Р. Малов, Трајко М. Гаштаров и Наце Мишоков. Самостојно издание, Скопје, 1992. == Надворешни врски == {{рвр|Skopos, Florina}} {{Лерин}} [[Категорија:Сетина| ]] j4zehkxgprcenij6opq32xiuqe4wmz3 0 182829 5628886 5625397 2026-09-15T12:29:05Z Gurther 105215 Одбиени последните 2 промени (од [[Специјална:Придонеси/Firic gregorov|Firic gregorov]]) и ја поврати преработката 4716732 на Ehrlich91 5628886 wikitext text/x-wiki '''Пребек''' или Пребег е приградска населба на [[Штип]]. Сместена е на северозападната страна од градот на излезот кон [[Кочани]] и [[Велес]]. Воедно Пребек претставува и [[индустриска зона]], единствена покрај „[[Бунарџик]]“, за мало стопанство. == Историја == Населбата Пребек започнува да се гради кон крајот на [[1970]]тите и почетокот на [[1980]]тите години на минатиот век, и тоа како викенд населба. Во тие години [[СФРЈ]] го доживувала својот брз економски развој, што ќе придонесе за изградба на многу нови штипски населби и нагло зголемување на градот. Поради големата концентрација на војска во касарната во [[Штип]], од која голем дел не биле [[штип]]јани, а и [[Македонци]], се создале услови за изградба на населба за воените лица. За голем дел од нив не било решено ниту станбеното прашање. Така, во [[1982]] година, по наредба на тогашниот командант на касарната во [[Штип]], започнала изградбата на воени згради токму на ова место. Во [[1984]] воените згради биле завршени и населени со лица од воените служби, од кои голем дел на [[Срби]] и [[Хрвати]]. По распадот на [[СФРЈ]] голем дел од тие луѓе се раселиле во своите држави, но добар дел и останале. == Демографија == Според неофицијални податоци, Пребек е најмултиетничката заедница во источниот дел на [[Македонија]]. Мнозинството се [[Македонци]], но има и жители од речиси сите поранешни [[југословен]]ски републики. == Културни и природни знаменитости == Над Пребек се наоѓаат два ридски врвови (едниот кота) од кои има поглед над цел [[Штип]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Плачковица]], [[Осоговија]]та, [[Кочанско Поле]], врвот [[Богословец]], [[Серта]], [[Јакупица]], дел од течението на [[Брегалница]] и делумно [[Овче Поле]]. == Надворешни врски == * [http://www.porta3.com.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=614&Itemid=79 Статија за индустриската зона] * [http://217.16.70.245/?pBroj=802&stID=6416 Репортажа на Утрински весник ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Населби во Штип}} [[Категорија:Населби и маала во Штип]] 5gwhw7wb8wd82ffeq1uttlwsv0mrowq 5628887 5628886 2026-09-15T12:29:21Z Gurther 105215 5628887 wikitext text/x-wiki '''Пребег''' или '''Пребек''' е приградска населба на [[Штип]]. Сместена е на северозападната страна од градот на излезот кон [[Кочани]] и [[Велес]]. Воедно Пребек претставува и [[индустриска зона]], единствена покрај „[[Бунарџик]]“, за мало стопанство. == Историја == Населбата Пребек започнува да се гради кон крајот на [[1970]]тите и почетокот на [[1980]]тите години на минатиот век, и тоа како викенд населба. Во тие години [[СФРЈ]] го доживувала својот брз економски развој, што ќе придонесе за изградба на многу нови штипски населби и нагло зголемување на градот. Поради големата концентрација на војска во касарната во [[Штип]], од која голем дел не биле [[штип]]јани, а и [[Македонци]], се создале услови за изградба на населба за воените лица. За голем дел од нив не било решено ниту станбеното прашање. Така, во [[1982]] година, по наредба на тогашниот командант на касарната во [[Штип]], започнала изградбата на воени згради токму на ова место. Во [[1984]] воените згради биле завршени и населени со лица од воените служби, од кои голем дел на [[Срби]] и [[Хрвати]]. По распадот на [[СФРЈ]] голем дел од тие луѓе се раселиле во своите држави, но добар дел и останале. == Демографија == Според неофицијални податоци, Пребек е најмултиетничката заедница во источниот дел на [[Македонија]]. Мнозинството се [[Македонци]], но има и жители од речиси сите поранешни [[југословен]]ски републики. == Културни и природни знаменитости == Над Пребек се наоѓаат два ридски врвови (едниот кота) од кои има поглед над цел [[Штип]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Плачковица]], [[Осоговија]]та, [[Кочанско Поле]], врвот [[Богословец]], [[Серта]], [[Јакупица]], дел од течението на [[Брегалница]] и делумно [[Овче Поле]]. == Надворешни врски == * [http://www.porta3.com.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=614&Itemid=79 Статија за индустриската зона] * [http://217.16.70.245/?pBroj=802&stID=6416 Репортажа на Утрински весник ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Населби во Штип}} [[Категорија:Населби и маала во Штип]] qgvagew02y1jgn4okwc34x0e0yzvtqh 5628888 5628887 2026-09-15T12:29:30Z Gurther 105215 5628888 wikitext text/x-wiki '''Пребег''' или '''Пребек''' — приградска населба на [[Штип]]. Сместена е на северозападната страна од градот на излезот кон [[Кочани]] и [[Велес]]. Воедно Пребек претставува и [[индустриска зона]], единствена покрај „[[Бунарџик]]“, за мало стопанство. == Историја == Населбата Пребек започнува да се гради кон крајот на [[1970]]тите и почетокот на [[1980]]тите години на минатиот век, и тоа како викенд населба. Во тие години [[СФРЈ]] го доживувала својот брз економски развој, што ќе придонесе за изградба на многу нови штипски населби и нагло зголемување на градот. Поради големата концентрација на војска во касарната во [[Штип]], од која голем дел не биле [[штип]]јани, а и [[Македонци]], се создале услови за изградба на населба за воените лица. За голем дел од нив не било решено ниту станбеното прашање. Така, во [[1982]] година, по наредба на тогашниот командант на касарната во [[Штип]], започнала изградбата на воени згради токму на ова место. Во [[1984]] воените згради биле завршени и населени со лица од воените служби, од кои голем дел на [[Срби]] и [[Хрвати]]. По распадот на [[СФРЈ]] голем дел од тие луѓе се раселиле во своите држави, но добар дел и останале. == Демографија == Според неофицијални податоци, Пребек е најмултиетничката заедница во источниот дел на [[Македонија]]. Мнозинството се [[Македонци]], но има и жители од речиси сите поранешни [[југословен]]ски републики. == Културни и природни знаменитости == Над Пребек се наоѓаат два ридски врвови (едниот кота) од кои има поглед над цел [[Штип]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Плачковица]], [[Осоговија]]та, [[Кочанско Поле]], врвот [[Богословец]], [[Серта]], [[Јакупица]], дел од течението на [[Брегалница]] и делумно [[Овче Поле]]. == Надворешни врски == * [http://www.porta3.com.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=614&Itemid=79 Статија за индустриската зона] * [http://217.16.70.245/?pBroj=802&stID=6416 Репортажа на Утрински весник ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Населби во Штип}} [[Категорија:Населби и маала во Штип]] pideojs9lcl5ma4x3njxtwya0cdxg6l 5628889 5628888 2026-09-15T12:30:00Z Gurther 105215 5628889 wikitext text/x-wiki '''Пребег''' или '''Пребек''' — приградска населба на [[Штип]]. Сместена е на северозападната страна од градот на излезот кон [[Кочани]] и [[Велес]]. Воедно Пребег претставува и [[индустриска зона]], единствена покрај „[[Бунарџик]]“, за мало стопанство. == Историја == Населбата Пребег започнува да се гради кон крајот на [[1970]]тите и почетокот на [[1980]]тите години на минатиот век, и тоа како викенд населба. Во тие години [[СФРЈ]] го доживувала својот брз економски развој, што ќе придонесе за изградба на многу нови штипски населби и нагло зголемување на градот. Поради големата концентрација на војска во касарната во [[Штип]], од која голем дел не биле [[штип]]јани, а и [[Македонци]], се создале услови за изградба на населба за воените лица. За голем дел од нив не било решено ниту станбеното прашање. Така, во [[1982]] година, по наредба на тогашниот командант на касарната во [[Штип]], започнала изградбата на воени згради токму на ова место. Во [[1984]] воените згради биле завршени и населени со лица од воените служби, од кои голем дел на [[Срби]] и [[Хрвати]]. По распадот на [[СФРЈ]] голем дел од тие луѓе се раселиле во своите држави, но добар дел и останале. == Демографија == Според неофицијални податоци, Пребег е најмултиетничката заедница во источниот дел на [[Македонија]]. Мнозинството се [[Македонци]], но има и жители од речиси сите поранешни [[југословен]]ски републики. == Културни и природни знаменитости == Над Пребег се наоѓаат два ридски врвови (едниот кота) од кои има поглед над цел [[Штип]], [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]], [[Плачковица]], [[Осоговија]]та, [[Кочанско Поле]], врвот [[Богословец]], [[Серта]], [[Јакупица]], дел од течението на [[Брегалница]] и делумно [[Овче Поле]]. == Надворешни врски == * [http://www.porta3.com.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=614&Itemid=79 Статија за индустриската зона] * [http://217.16.70.245/?pBroj=802&stID=6416 Репортажа на Утрински весник ]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Населби во Штип}} [[Категорија:Населби и маала во Штип]] tr5kba3r99erbp6t3lj0he5umn2qdot 0 183349 5629110 5582546 2026-09-16T07:31:05Z Buli 2648 5629110 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Anna Kingsford 3.jpg|мини|336x336пкс|Д-р. Ана Кингсфорд]] '''Ана Кингсфорд''', родена Бонус ({{роден на|16|септември|1846}} во Мерилен Поинт, [[Стратфорд, Лондон|Стратфорд]], [[Есекс]] – {{починал на|22|февруари|1888}} во [[Лондон]]), беше една од првите жени англичанки, која по [[Елизабет Гарет Андерсон]], се стекна со диплома по медицина. Кингсфорд станала позната како учесник во кампањата против [[Експерименти врз животни|вивисекција]] , поборник за [[правата на жените]] и [[вегетаријанство]]то. Учела во [[Париз]], дипломирајќи во 1880 г. по шест години студии, со цел да го продолжи своето застапување од поавторитарна позиција. Во тоа време таа беше единствен студент кој дипломирал медицина без извршување на експеримент врз ниту едно животно. Нејзината конечна теза за тема ја имаше добробитта од вегетаријанството која таа подоцна ја претвори во форма на книга насловена како ''L'Alimentation Végétale de l'Homme'', а на англиски преведена како ''The Perfect Way in Diet''(''Совршена исхрана'').<ref>Rudacille, Deborah. ''The Scalpel and the Butterfly''. University of California Press, 2000, pp. 31, 46.</ref> Кингсфорд била исто активна и во [[Теозофија|теозофското]] движење на Англија, станувајќи претседател на истото во 1883 година. Велела дека имала увиди при состојби слични на транс како и за време на сон, кои пак низ различни манускрипти и памфлети биле собрани од нејзиниот долгогодишен животен соработник [[Edward Maitland]], и истите биле посмртно објавени во книгата ''Clothed with the Sun''(''Облечена во Сонце'').<ref>[http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/06-OAKM-I-Cloted-web.htm ''Clothed with the Sun''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170814224934/http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/06-OAKM-I-Cloted-web.htm |date=2017-08-14 }}.</ref> На 42 годишна возраст умира од [[туберкулоза]], која според некои ја добила откога ја затекнал силен дожд кога била на пат кон [[Луј Пастер]]-овата лабораторија во Париз.<ref name=PertLastYears/> Нејзиниот живот и дело останаа практично непроучени сè до објавувањето на нејзината биографија од Мејтленд, ''Животот на Ана Кингсфорд''.<ref>[http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/013_OAKM-I-MaitLife.htm ''The Life of Anna Kingsford''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200512023749/https://search.credoreference.com/ |date=2020-05-12 }}.</ref> == Детство и младост == [[Податотека:Anna Kingsford and mother.jpg|thumb|left|200px|Ана Кингсфорд со мајка ѝ околу 1857, кога Кингсфорд имала 11 години.]] Кингсфорд е родена во Есекс во семејство од средната класа. Според сите проценки била напредно дете, својата прва поема ја напишала на девет годишна возраст, и ''Beatrice: a Tale of the Early Christians''(''Беатрис: приказна за раните христијани'') кога имала тринаесет години. Дебора Рудасил пишува дека Кингсфорд уживала во ловење на [[лисици]], сè додека еден ден во визија самата себеси се видела како лисица.<ref name=Rudacille33>Rudacille, Deborah. ''The Scalpel and the Butterfly''. University of California Press, 2000, pp. 33-34.</ref><ref>Burgess, Jennifer. [http://www.victorianweb.org/religion/kingsford1.html "Biography"], ''Victorian Web'', retrieved 30 март 2008.</ref> Во 1867 на дваесетедногодишна возраст се мажи за Алгернон Годфри Кингсфорд, година дена подоцна раѓа ќерка. Без оглед на тоа што нејзиниот сопруг бил [[Англиканска црква|Англикански]] свештеник, таа се преобратила во [[Римокатоличка црква|Римокатолик]] во 1872, за што нејзиниот сопруг не и замерувал.<ref name=Rudacille33/> Примајќи £700 годишно од нејзиниот татко, го купува списанието ''The Lady's Own Paper'' и работи како негова уредничка, што пак ја водеше кон контакти со некои истакнати жени на тоа време, вклучувајќи ја тука и писателката, феминистка и анти-вивисекционист [[Франсес Пауер Кобб]]. Всушност, статијата за вивисекција напишана од Кобб во ''The Lady's Own Paper'' беше таа која го поттикна нејзиниот интерес за оваа тематика.<ref name=Rudacille33/> == Студии по медицина == Во 1873, Кингсфорд го среќава писателот Едвард Мејтленд, вдовец, кој го делеше нејзиното отфрлање на [[Материјализам|материјализмот]]. Со благослов на нејзиниот сопруг, тие двајцата започнуваат соработка, при што Мејленд ја придружуваше до Париз кога таа реши да студира медицина. Париз во тоа време беше во центарот на револуција за изучувањето на физиологијата, во голем дел резултат на експериментирањето врз животни, особено кучиња, при што повеќето изведувани со [[Анестезија|анестетик]]. И [[Клод Бернард]](1813–1878), познат како „татко на физиологијата„, работеше таму. Позната е неговата изјава "физиологот не е обичен човек: тој е научник, запоседнат и апсорбиран со научната мисла врз која работи. Тој не го слуша плачот на животните, тој не ја гледа нивната течечка крв, тој не гледа ништо освен неговата идеја ..."..."<ref name=Rudacille35-36/> Валтер Грацер, професор емеритус по биохемија при лондонскиот [[Кингс колеџ]], пишува дека значителен отпор кон вивисекцијата се јавил и во [[Викторија кралица на Обединетото Кралство|Викторијанска]] Англија, делумно како отпор кон истражувањата изведувани во Франција, а кои беа пренесувани и во Англија.<ref name=Grazter224>Gratzer, Walter. ''Eurekas and Euphorias: The Oxford Book of Scientific Anecdotes''. Oxford University Press, 2004, p. 224.</ref> Бернард и други познати физиолози, како на пр. [[Шарл Рише]] во Франција и [[Michael Foster|Мајкл Фостер (физиолог)]] во Англија, беа силно критикувани за нивната дејност. Британски анти-вивисекционист се беше инфилтрирал кај предавањата на Бернардовиот учител, [[Франсоа Мажанди]], кој сецираше кучиња без анестезија. Антививисекционистот, според кажувањата, им викнал — "Tais-toi, pauvre bête!" („Замолчи, ти ѕверу ништожен!„) — додека тој работел.<ref name=Grazter224/> Сопругата на Бернард, [[Мари-Франсоаз Бернард]], била силно против неговите истражувања, иако таа ги финансираше низ нејзиниот [[мираз]].<ref name=Rudacille19>Rudacille, Deborah. ''The Scalpel and the Butterfly''. University of California Press, 2000, p. 19.</ref> На крајот се разведе од него, основајќи здружение против вивисекцијата. Ваква беше атмосферата на медицинскиот факултет и болниците кои служеа за подучување во Париз кога Кингсфорд пристигна, носејќи го додатниот товар поради тоа што е жена. Иако на жените им беше дозволено да студираат медицина во Франција, Рудасил пишува дека не биле добредојдени. Кингсфорд во писмото напишано до својот сопруг во 1874 вели: {{cquote|Работите не се одвиваат добро за мене. Мојот шеф во ''[[Hôpital de la Charité]]'' силно ги отфрла како недобредојдени женските студенти и користи многу средства за да го искаже тоа. Околу стотина мажи (жени нема, освен мене) одеа околу болничките соби, и кога се собравме сите околу него за да ни ги запише имињата, тој ги прозва по име сите студенти освен мене и потоа ја затвори тетратката. Јас истапив напред по ова и тивко реков "''Et moi aussi, monsieur''." [И јас, Господине.] Тој остро се сврте кон мене и извика, "''Vous, vous n'êtes ni homme ni femme; je ne veux pas inscrire vôtre nom''." [Вие, вие не сте ниту маж ниту жена; Не сакам да го запишам вашето име.] Стоев среде мртва тишина."<ref name=Rudacille35-36>Rudacille, Deborah. ''The Scalpel and the Butterfly''. University of California Press, 2000, p. 35.</ref>}} Кингсфорд била шокирана со глетките и звуците од животинските експерименти кои ги беше видела. На 20 август 1879 напиша: {{cquote|Тука во паришкиот Faculté de Médecine го најдов својот пекол. Пекол далеку повистинит и поужасен отколку било којшто досега го имав сретнато на друго место, пекол кој ги отелотворува сите сништа на средновековните монаси. Помислата дека е тоа така, силно ме обзеде еден ден кога седев во музејот на училиштето, со главата во рацете, обидувајќи се залудно да ги истргнам од своите уши жалните крици и вресоци кои често пловеа накај мене искачувајќи се по скалите ... Од време на време, како ќе досегнеше до мене срцепарачки врисок посилен од останатите, потта го облеваше моето чело и дланките од моиве раце, и се молев, "О Господи, изведи ме од овој Пекол; не ме изложувај на маки да останам на ова ужасно место."<ref name=Rudacille35-36/>}} == Смрт == [[Податотека:Anna Kingsford grave.jpg|right|thumb|250px|Гробот на Кингсфорд во дворот на црквата Св.Еата во [[Атчам]], со поглед кон [[река Северн|реката Северн]], на местото каде честопати го гледала зајдисонцето.<ref>[http://www.anna-kingsford.com/english/Gallery_of_Images/AKG.htm "Anna Kingsford's grave"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210126110437/http://www.anna-kingsford.com/english/Gallery_of_Images/AKG.htm |date=2021-01-26 }}, Anna Kingsford website, retrieved 31 март 2008.</ref>]] Алан Перт пишува дека Кингсфорд била зафатена од силен дожд во Париз, ноември 1886 додека одела кон лабораторијата на Луј Пастер, еден од најистакнатите вивисекционисти од тој период. Според кажувањата поминала часови во мокра облека и добила [[пневмонија]], а потоа и туберкулоза.<ref name=PertLastYears>Pert, Alan. [http://www-personal.usyd.edu.au/~apert/annakingsford/withdrawal.html "Last Years"] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160330072413/https://web.archive.org/web/20070222032209/http://www-personal.usyd.edu.au/~apert/annakingsford/withdrawal.html |date=2016-03-30 }}, ''Red Cactus'' website, retrieved 30 март 2008.</ref> Перт пишува дека патувала до Ривиерата и во Италија, понекогаш со Мејтленд, а при други прилики со сопругот, залудно надевајќи се дека поинаквата клима би и помогнала да се опорави. Во јули 1887 се преселува во Лондон, во куќа која таа и нејзиниот маж ја изнајмиа на ул. 15 Wynnstay Gardens, [[Кенсингтон]], чекајќи да почине, но сепак останувајќи интелектуално активна.<ref>[http://www.anna-kingsford.com/english/Gallery_of_Images/AKLH.htm Images of the house at 15 Wynnstay Gardens] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160330072414/http://www.anna-kingsford.com/english/Gallery_of_Images/AKLH.htm |date=2016-03-30 }}, Anna Kingsford website, retrieved 31 март 2008.</ref> Почина на 22 февруари 1888 година, беше погребана во дворот на црквата Св. Еата крај [[река Северн|реката Северн]].<ref name=PertLastYears/> Нејзиното име при смртта е впишано како Annie Kingsford. При нејзината венчавка Сјусекс во 1867, запишана е исто како Annie Bonus.<ref>public record office marriage and death registers, Kew</ref> == Одбрани публикации == * ''[http://www.sacred-texts.com/wmn/cws/ Clothed with the Sun], 1889. * ''[http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/08_OAKM-I-Credo.htm The Credo of Christendom and other Addresses and Essays on Esoteric Christianity] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20070922193223/http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/08_OAKM-I-Credo.htm |date=2007-09-22 }}'', 1916. * ''[http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/01-OAKM-P-Pwaytxt.htm The Perfect Way, or the Finding of Christ] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091020073937/http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/01-OAKM-P-Pwaytxt.htm |date=2009-10-20 }}'', 1882. * "The Uselessness of Vivisection,"("Бесмисолот на вивисекцијата") 1882, in Hamilton, Susan. (ed.) ''Animal Welfare & Anti-vivisection 1870-1910: Nineteenth Century Woman's Mission''. Taylor & Francis, 2004, pp. 171-183. * ''[http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/02-OAKM-I-PWayDiettxt-web.htm The Perfect Way in Diet] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150923172305/http://www.anna-kingsford.com/english/Works_by_Anna_Kingsford_and_Maitland/Texts/02-OAKM-I-PWayDiettxt-web.htm |date=2015-09-23 }}'', 1881. * [http://books.google.com/books?id=psIT5KlLixQC&pg=PA20&dq=%22anna+kingsford%22&sig=BPqnlT6in0qP65r4686k9KiX7tA "The City of Blood"] in Forward, Stephanie. (ed.) ''Dreams, Visions and Realities''. Continuum International, 2003. == Поврзано == * [[Браун дог афера]] * [[Екофеминизам]] * [[Златна зора (херметички ред)|Златна зора]] == Наводи == {{reflist|2}} == За натамошно читање == <div class="references-2column"> * [http://www.anna-kingsford.com Anna Kingsford website] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110707144207/http://www.anna-kingsford.com/ |date=2011-07-07 }} * [http://www.ivu.org/history/kingsford "History of Vegetarianism - Anna Kingsford M.D. (1846-1888)"], International Vegetarian Union. * {{gutenberg author| id=Anna+Bonus+Kingsford | name=Anna Kingsford}} * [http://www.mysteriouspeople.com/Anna_Bonus_Kingsford.htm "Theosophy and Mysticism - Anna Kingsford"], ''Mysterious People''. * Pert, Alan. [http://www-personal.usyd.edu.au/~apert/ak.html ''Red Cactus: The Life of Anna Kingsford''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115191643/http://www-personal.usyd.edu.au/~apert/ak.html |date=2010-01-15 }}, Books & Writers, 2007. </div> {{Биографија-никулец}} {{Англија-биог-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Хуманисти]] [[Категорија:Лекари]] [[Категорија:Родени во 1875 година]] [[Категорија:Починати во 1965 година]] [[Категорија:Екофеминисти]] [[Категорија:Движења за права на животните]] [[Категорија:Тестирање животни]] [[Категорија:Доброит за животни]] [[Категорија:Христијански мистици]] [[Категорија:English medical doctors]] [[Категорија:Англиски феминисти]] [[Категорија:English Theosophists]] [[Категорија:Англиски вегетаријанци]] bxhtasg1pk9pt3gryx3t0uu5r9fmhc9 8 198455 5629124 5625403 2026-09-16T08:51:22Z Виолетова 1975 5629124 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> [[Податотека:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници на Википедија на македонски јазик дека во периодот 17 септември до 16 октомври 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки натпревари|уредувачки натпревар]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|Сликарски правци и техники]]'''“. Прочитајте ги правилата, земете учество и освојте една од наградите! {{-}} <!-- Објава за други натпревари --> [[Податотека:WLM Macedonia.svg|лево|25п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници и фотографи дека во периодот од 1 - 30 септември 2026 година се одржува фотографскиот натпревар „'''[[Википедија:Вики ги сака спомениците 2026|Вики ги сака спомениците 2026]]'''“. Прочитајте ги правилата и вклучете се! {{-}} 70z3a3wtgn5cmmwzj7rnvkcgtfe1b9i 0 202810 5629017 5616643 2026-09-15T16:43:31Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629017 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Бушева Планина | other_name = Бушева или Бушоа Чешма, Слива, Крушевска Планина, Дѐни-Камен | photo = Бушева Планина 02.JPG | photo_caption = Поглед на западните падини на Бушева Планина | elevation_m = 1.788 | elevation_ref = <ref>Топографска карта: лист Битола 1-2 (Латово), размер 1:25 000, Военогеографски институт, 1973</ref> | prominence_m = 1.233 | prominence_ref = | label = Бушева Пл. | label_position = right | map = Македонија | map_caption = Местоположба на Бушева Пл. во Македонија | map_size = 240 | location = {{MKD}} | lat = 41.4353 | long = 21.1831 | coordinates = {{Coord|41|26|7|N|21|10|59|E|type:mountain_region:MK|display=title}} | range = Бушева, [[Лубен]], [[Баба Сач]] | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = | Size = 300px }} '''Бушева Планина''' — средновисока планина во западниот дел на [[Македонија]], со највисокиот врв [[Мусица]] (1.788 м.), на чии падини се наоѓа градот [[Крушево]]. == Протегање и природни одлики == [[Податотека:Бушева Планина 01.JPG|300п|мини|лево|Глетка од падините на Бушева Планина]] Бушева Планина се протега помеѓу долината на [[Треска]] на север, превојот [[Барбарас]] (864&nbsp;м.) на североисток, [[Прилепско Поле]] односно [[Пелагонија]] на исток, долината на [[Црна Река]] во областа [[Демир Хисар|Железник (Демир Хисар)]] на југ и реката [[Жаба (река)|Жаба]] и најголемото [[карсно поле]] во [[Македонија]], [[Церско Поле|Церското Поле]], дел од [[општина Кичево]], на запад.<ref name=aleksandarstojmilov>{{наведена книга| last = Стојмилов| first = Александар| title = Географија на Република Македонија| language=македонски| publisher = Универзитет за туризам и менаџмент| year = 2011| pages = 56,64}}</ref>. Зафаќа површина од 325&nbsp;км². Највисок врв е Стара Мусица или само [[Мусица]] (1.788&nbsp;м.).<ref>{{наведена книга|last=Marković|first=Jovan Đ |title=Fizička geografija Jugoslavije|publisher=Naučna knjiga|date=1968|edition=2}}</ref> На главното планинско било кое се протега во правец југозапад–североисток се издигаат уште 10 врвови повисоки од 1.500 метри, меѓу кои највидни се [[Козјак (Бушева Планина)|Козјак]] (1762 м.н.в), [[Блато (Бушева Планина)|Блато]] (1592 м.н.в.) и [[Кула (Бушева Планина)|Кула]] (1437 м.н.в.) во северниот дел и [[Мечкин Камен]] (1454 м.н.в.) и [[Плоча (Бушева Планина)|Плоча]] (1293 м.н.в.) во јужниот дел на планината.<ref name="aleksandarstojmilov" /> На запад Бушева Планина морфолошки е тесно поврзана со пониските планини [[Баба Сач]] (1697 м.н.в) и [[Лубен]] (1762 м.н.в), со кои сочинуваат заеднички планински масив кој на над 1000 метри надморска височина зафаќа вкупна површина од 346 км², додека на 1500 метри надморска височина површината на овој заеднички планински масив се намалува на само 22,8 км².<ref name="aleksandarstojmilov" /> На југ од Бушева Планина, одвоено со [[Црна Река]] се простира скоро обесшумениот масив Кале со истоимениот врв висок 1.494 метри,<ref name="aleksandarstojmilov" /> кој [[Ѓорче Петров]] го нарекува Гола Планина. Главни обележја на климата на оваа планина се долги, студени и снежни [[Зима|зими]], и пократки и свежи [[Лето|лета]]. На оваа планина на надморска височина од 1.250 метри се наоѓа единствениот планински град во Македонија и воопшто највисок планински град на Балканот, [[Крушево]].<ref>{{наведена книга|last=Географско друштво на СР Македонија|title=Географски разгледи|publisher=Друштво|location=Скопје|date=1989|edition=27-30}}</ref> Како дел од големата планинска верига која се испушта од [[Стогово]] во вториот дел на Шар, сѐ кон југоисток на 1,5 часа северно од [[Битола]], [[Ѓорче Петров]] во својата книга „[[Материјали по изучувањето на Македонија]]“ оваа планина ја опишува именувајќи со неколку различни имиња како '''Бушева''' или '''Бушоа Чешма''', '''Крушевска Планина''', '''Слива''' и '''Дѐни-Камен'''.<ref name=gjorcepetrov>{{наведена книга| last = Петров| first = Гьорче| title = Материали по изучванието на Македония.| language=бугарски| publisher = Печатница Вълковъ| year = 1896 | pages = 11, 75, 268}}</ref> Од покажувањето во Прилепското Поле кај превојот Барбарас со [[Даутица]] до Бучинскиот Преод планинската верига има југоисточна поставеност и ги носи имињата: Бушева Чешма и Слива, завршувајќи на југ со Гола Планина до селото [[Бучин]], каде што [[Црна Река]] ја пресекува веригата.<ref name=gjorcepetrov/> На Слива е расположено гратчето [[Крушево]], поради кое што таа позната повеќе под називот Крушевска Планина. Главната верига продолжува уште малку во источен правец под името Бушева-Чешма (Бушоа Чешма), со големиот бел на изглед и варовнички по состав, врв Козјак.<ref name=gjorcepetrov/> Баба Сач, Стрмол, Бушева чешма и Слива сочинуваат една прекршена линија која се состои од 4 дела од коишто Баба има источна насока, Стрмол остро завртува на североисток, Бушева Чешма се свртува на југ–југоисток, а Слива на југ–југозапад.<ref name=gjorcepetrov/> За изгледот на Бушева Планина, [[Ѓорче Петров]] го дава следниот опис: некоја стена со еднаква височина, наместа покриена со шуми и темна, наместа гола и црвена на изглед од глинестата и почва, наместа обработена и покриена со ниви кои ја прикажуваат шарена на изглед, таа го заградува Прилепското Поле од запад и југозапад. Приближно до нејзиниот врв е расположено живописното и во многу односи чудно гратче [[Крушево]], поради што во подалечните места ја викаат ''Крушевска Планина'', а во самото местото е позната под имињата: ''Дени-Камен'' затоа што сред планината има карпи, над коишто вообичаено се покажува денот и деницата поради што и планината била наречена со тоа име и ''Слива''.<ref name=gjorcepetrov/> === Шуми и растителен свет === [[Податотека:Рани зори над Пелагонија и Бушева Планина.JPG|300п|мини|десно|Раноутринска глетка кон источните падини на Бушева Планина од селото [[Лажани]] во Прилепското Поле]] Бушева Планина е доста е пошумена со листопадни – букови, а на места и со зимзелени дрвја. Падините на Бушева Планина околку [[Крушево]] како планинско место спаѓа меѓу оние општини во [[Македонија]] кои се побогати со шуми.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми">{{наведена мрежна страница|url= http://www.mkdsumi.com.mk/podruznici.php?page=6&p=krusevo|title= "ПСШ „Липа“ - Крушево"|date= 2010|publisher=Македонски Шуми|accessdate=10 септември 2015|location=Скопје}}</ref> Етатот го сочинуваат претежно нискостеблени дабови и букови шуми, а во поново време, како резултат на систематското пошумување, во вкупниот шумски фонд се позабележително е присуството на иглолисните видови.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> Од зимзелените дрвја доста се застапени елката и борот, особено околу хотелот „Монтана“, кон одморалиштето „Шула Мина“ и [[Мечкин Камен]]. Соодветно на видот и категоријата, експлоатацијата на овие шуми во најголема мера е наменета за снабдување на потрошувачите со [[Дрво_(материјал)#Огревно_дрво|огревно]], а во помал процент и со техничко дрво за градежништво. Со оглед на туристичкиот карактер на градот и неговата околина, територијата на општината располага и со значителен фонд парк-шуми, меѓу кои особена знаменитост претставува познатата букова [[Крушевска Корија]]<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> која е стара над 300 години.<ref name="Вечер">{{наведена мрежна страница|url=http://vecer.mk/ekonomija/krushevo-stanuva-megjunarodno-poznat-centar-za-paraglajderstvo|title="Крушево станува меѓународно познат центар за параглајдерство"|date=18 јули 2014|publisher=[[Вечер]]|accessdate=10 септември 2015|location=Скопје|archive-date=2016-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012509/http://vecer.mk/ekonomija/krushevo-stanuva-megjunarodno-poznat-centar-za-paraglajderstvo|url-status=dead}}</ref> Со шумското богатство на Бушева Планина стопанисува ПШС „Липа" – Крушево која располага со околу 12.500 хектари шумско земјиште, од кои 10.300 хектари се под шуми. Покрај природните шуми, значајно место во вкупниот шумски фонд заземаат итн. шумски култури, односно, шумите подигнати на вештачки начин по пат на пошумивање на голините. Годишно се врши производство на 10.500 метри кубни дрвна маса, претежно огревно дрво.<ref name="Јавно Претпријатие Македонски Шуми"/> == Градба и геолошки состав == Според настанокот Бушева Планина е дел од старите грамадни планини. Бушева Планина се одликува со различен геолошки состав.<ref name="aleksandarstojmilov" /> Покрај кристалестите шкрилци, на Бушева Планина е карактеристичен крушевскиот гранитоиден масив.<ref name="aleksandarstojmilov" /> Тој претставува централен дел на една крупна антиклинала, а ззафаќа површина од околу 80 км².<ref name="aleksandarstojmilov" /> Во нејзиниот геолошки состав се исто така застапени и варовничките карпи околу врвот Козјак, солената почва и рудни минаерали со изворот во селото [[Сланско]] на северната падина и глинестата почва на источните падини. За геолошките особености на составот на Бушева Падина, [[Ѓорче Петров]] во своите записи навел дека на јужната падина има голем ископ за вар, која се носи во [[Битола]] и [[Прилеп]].<ref name=gjorcepetrov/> По натамошното протегање на северната падина на Бушова Чешма кај селото [[Сланско]] има извор со солена вода, која што доаѓа од повисокиот дел на планината.<ref name=gjorcepetrov/> Една компанија ја откупила солената руда по таа планина, но сѐ уште не можело да ѝ се пронајде местото, затоа што таа не била кај самиот извор.<ref name=gjorcepetrov/> == Туризам == [[Податотека:Планински велосипедизам на Бушева Планина.JPG|300п|мини|десно|Планински велосипедизам на терените на Бушева Планина]] Поради извонредните природни убавини и бројните културно-историски знаменитости поврзани со [[Илинденско востание|Илинденското востание]], Бушева Планина претставува значајно туристичко место со доста развиен туризам и во зимно и во летно време. На падините веднаш над [[Крушево]] постои и функционира скијачки центар со жичарница која тргнува од самиот град и со два ски-лифта, кои се доста посетени во зима кога исто така на погодните терени околу Крушево е развиено и нордиското трчање. Во летниот период Крушево и Бушева Планина се најпознати по летањето со параглајдери. Поради убавината на местото и глетката кон полето во [[Пелагонија]], познатиот центар за летање со параглајдери на [[Мечкин Камен]]<ref name="Вечер" /> покрај за бројните странски и домашни туристи, е домаќин и на балканското првенство како и наицоналните првенства во летање со параглајдер на повеќе различни држави меѓу кои [[Полска]], [[Унгарија]], [[Норвешка]]. Крушевската букова корија, бројните асфалтни и земјени патишта и скијачките терени лете се користат и за планински велосипедизам, јавање на коњи, пешачење и планинарење. Меѓу повеќето природни и културно-историски знаменитости кои се често посетувани од туристите на Бушева Планина се: [[Мечкин Камен]], [[Селечки манастир (Крушевско)|манастирот „Св. Преображение“]] со големиот крст подигнати од [[Тоше Проески]], споменикот на Илинденското Востание - [[Македониум]], споменикот на битката на Слива, [[Крушевско Езеро|вештачкото езеро на „Гумење“]] и други. Поради чистиот воздух и големите количества снег голем број на ученици од [[Македонија]] преку организирано зимување ги посетуваат Крушево и Бушева Планина. Најпознати сметувачки капацитет за туристите се хотелите „Монтана“, „Панорама“, детското одморалиште „Шула Мина“, а во последно време сместување се обезбедува и со изнајмување на приватни куќи. [[Податотека:Панорама на Бушева Планина.jpg|center|800px|мини|Панорамски поглед на планината од [[Крушевски крст|Крушевскиот крст]]]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Buševa Mountain}} [[Категорија:Планини во Македонија]] jsaqzoofh914j2j4buotltamnu9uqoy 14 274924 5629140 3501767 2026-09-16T09:03:36Z Тиверополник 1815 5629140 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Папи| ]] [[Категорија:Историја на папството]] [[Категорија:Италијанци од ренесансата]] kl59edyesx8ylf7fav8wl6faaxl1q8b 0 476308 5629020 4629372 2026-09-15T16:45:45Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629020 wikitext text/x-wiki [[Податотека:begovo_pole.jpg|мини|десно|300п|Поглед кон Бегово Поле од Солунска Глава]] '''Бегово Поле''' — [[карсно поле]] на планинскиот масив [[Јакупица]] на северната страна од врвот [[Солунска Глава]]. Полете се наоѓа на надморска висина од околу 2000 метри. Долго е околу 1,5&nbsp;км, a широко околу 500 до 1000&nbsp;м, со благ пад накај запад. Низ него тече мало поточе кое формира неколку езерца и [[локви]], па потоа [[понорница|понира]] во најниската точка. На крајот на полето видлива е длабока јама која е полна со снег. Се верува дека водата која понира на Бегово поле, извира од другата страна на Солунска Глава, во изворите на [[Бабуна (река)|Бабуна]]. Од 2000 г. се вршени повеќе [[спелеологија|спелеолошки]] истражувања во [[карст]]ниот регион околу Солиунска Глава. Се верува дека под врвот има огромни [[подземна вода|резервоари]] за [[вода]], што се поистоветува со старото локално име за масивот „Мокра Планина“.<ref name="factfile">{{нмс | url = http://www.forum.com.mk/25847 | title = Спелео нуркачи од Белгија и Македонија истражуваа кај Бабуна | publisher = Форум | accessdate = 14 септември 2010}}</ref><ref name="factfile1">{{Наведена мрежна страница | url = http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=6896074CB07FF64582AD4B595C1CD187 | title = Јакупица има вода за третина Македонија | publisher = Dnevnik | accessdate = 14 септември 2010 | archive-date = 2011-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110928045851/http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=6896074CB07FF64582AD4B595C1CD187 | url-status = dead }}</ref> На Бегово поле летно време функционираат неколку бачила, и се користи како високо пасиште за овци и коњи. Од 2007 година, планинарското друштво [[КПС Македон|КПС „Македон“]] организира традиционална забава на Бегово Поле во претпоследниот викенд во јуни. ==Галерија== <center> <gallery mode=packed heights=120px> Податотека:Бегово Поле 01.jpg|Поглед на Бегово Поле од врвот [[Солунска Глава]] Податотека:Бегово Поле 02.jpg|Поглед на Бегово Поле од југозапад Податотека:Бегово Поле 03.jpg|Поглед на Бегово Поле од запад со врвот Кривул Податотека:Бегово Поле 04.jpg|Поглед на Бегово Поле Податотека:Бегово Поле со Солунска Глава.jpg|Снежна панорама на Бегово Поле со [[Солунска Глава]] во позадина. </gallery> </center> == Поврзано == * [[Јакупица]] == Наводи == {{наводи}} {{Мокра}} [[Категорија:Јакупица]] [[Категорија:Карсни полиња во Македонија]] [[Категорија:Мокра]] 053kn98b4wzgnb8b8hp8wccqn6w01j2 0 749371 5629042 5435714 2026-09-15T19:17:41Z ~2026-49941-69 136796 5629042 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | name = '''Назми Сулејмани'''<br>Nazmi Sulejmani | image = Nazmi Sulejmani.jpg | caption = | birth_date = {{роден на|16|февруари|1965}} | died = | placeofburial_label = | placeofburial = | birth_place ={{роден во|Арачиново}}, [[СР Македонија]], [[СФРЈ]] | placeofdeath = | placeofburial_coordinates | religion = Муслиман | nationality = [[Македонија|Македонец]] | ethnicity = [[Македонски Албанци|Албанец]] | nickname =Ароша | branch = [[Податотека:Ushtria Clirimtare Kombetare.jpg|22px]] [[Ослободителна Народна Армија|ОНА]] | serviceyears = | rank = | servicenumber = | unit = | commands = | | battles = '''[[Воен конфликт во Македонија, 2001]]''' | awards = | relations = | laterwork = }} '''Назми Сулејмани''' ({{langx|sq|Nazmi Sulejmani}}; [[Арачиново]], {{рн|16|февруари|1965}} - {{пн|2|февруари|2018}}) — поранешен член на [[ОНА]]. {{биографија-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сулејмани, Назми}} [[Категорија:Членови на ОНА]] [[Категорија:Македонски Албанци]] [[Категорија:Луѓе од Арачиново]] boiyrt2c7th3akday1xwv6iegd47dhi 14 752971 5629115 4622728 2026-09-16T08:41:47Z Тиверополник 1815 5629115 wikitext text/x-wiki {{Катпов}} {{Ризница-врска|Michelangelo Buonarroti}} [[Категорија:Италијански ренесансни архитекти]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] pn61yzvormd563svyntwfoa8o4uuuq4 0 760348 5629079 5621494 2026-09-15T21:02:13Z Bjankuloski06 332 5629079 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Виолета (Крнчева) Томовска | Img = Виолета Томовска1.jpg | Img_size = 200 |Img_capt = | Background = | birth_date = {{роден на и возраст|df=yes|1945|3|29}} | birth_place = [[Битола]] | Genre = [[народна музика]] | Occupation = [[пејачка]] | Label = | URL = | years_active = 1959 - денес }} '''Виолета Томовска''' (р. {{роден на|29|март|1945}} година во [[Битола]]) — [[Македонија|македонска]] пејачка на забавна и [[народна музика]]. == Животопис == Виолета Томовска потекнува од музичко семејство. Основното образование го завршила во [[Битола]], каде учествувала во сите музички секции во училиштето и свирела на [[мандолина]], а подоцна станала и член на КУД „Илинден“ - Битола. Во [[1959]] година се запишала на Учителската школа во [[Скопје]] и се зачленила во КУД „[[Орце Николов]]“. Од 1959 до [[1963]] година. секојдневно вежбала [[клавир]] со нејзиниот вујко [[Благој Петров - Караѓуле]] и со нејзината тетка [[Блага Видец|Блага Петрова - Видец]]. Уште од млади години, таа имала можност да работи со доајените на македонската [[музика]]. Во текот на својата кариеа, ги посетила сите земји каде што има македонски иселеници. Во [[1960]] година настапила во радиоемисијата „Микрофонот е ваш“ и добила прва награда, што за неа претставувал поттик за понатамошна работа, а со тоа ѝ се остварила желбата да работи во [[Радио Скопје]]. Веднаш потоа, [[Александар Џамбазов]] за неа ја напишал песната „Пелистерски очи“ со која станала многу популарна. Во [[1961]] година Виолета Томовска започнала да настапува со оркестарот на Радио Скопје, а во 1963 година, за првпат снимила песна во [[Холивуд]], во филмско студио, песната „Судбо, судбино“. Наредната [[1964]] година, снимила плоча со [[Танец (ансамбл)|ансамблот „Танец“]] како дует Крнчева - [[Кирил Манчевски|Манчевски]] во [[РТВ Белград]]. За кратко време плочата станала хит (златна плоча), а тие двајца станале ексклузивци на куќата. Снимила 15 [[сингл (музика)|сингл плочи]] и многу [[компакт диск|ЦД-а]]. Нејзини снимки од забавни и народни песни се наоѓаат во архивите на поранешното [[Радио Скопје]], денес [[Македонско радио]]. Била омажена за познатиот македонски снимател [[Јордан Томовски - Франц]] ([[1941]] - [[2011]]).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://sky.mk/scena/10531-%D0%92%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86-%D0%BC%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%BE.html|title=Виолета Томовска: Франц ми замина ненадејно|last=|first=|date=22 декември 2011|work=|publisher=скај.мк|archive-url=https://web.archive.org/web/20120116211215/http://www.sky.mk/scena/10531-%D0%92%D0%B8%D0%BE%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%B0-%D0%A2%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%A4%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%86-%D0%BC%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BD%D0%B0-%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D1%98%D0%BD%D0%BE.html|archive-date=2012-01-16|dead-url=|accessdate=2012-08-21|url-status=dead}}</ref> Во нејзината кариера одржала голем број солистички концерти како во [[Македонија]], така и во бивша [[Југославија]], [[Канада]], [[Америка]], [[Австралија]], [[Германија]], [[Швајцарија]], со [[Кочо Петровски]], [[Јонче Христовски]], [[Никола Бадев]] и ансамблот [[Танец (ансамбл)|Танец]]. Била дел од многу концерти во [[Универзална сала – Скопје]],[[Македонска опера и балет]], Дом на АРМ, како гостинка на концертот на [[Миле Кузмановски]], [[Милан Завков]], [[Синтезис]], [[Момо Николовски]], [[Наум Петрески]], [[Нино Величковски]], [[Група Биоритам]] и други... Во 2024 година, со дуото [[Дац и Александар]] ја снимија нејзината позната песна Заиграј со мене ти во нов аранжман на [[Александар Митевски (пејач)|Александар Митевски]], текст на Виолета Томовска и музика на [[Милан Завков]]. == Музичко творештво == Томовска има богата музичка кариера во која испеала многу хитови и бисери на македонската староградска песна. Меѓу попознатите се хитовите: „[[Македонско девојче]]“, „[[Ој Вардаре македонски]]“, "[[Заиграј со мене ти]]", [[Камен да беше срцето]]", [[За многу години Македонци]]", „[[Ми товарил калеш Дончо|Ми товарил Дончо]]“, „Песна ви пеам, Македонци“, "[[Ах вие луди млади години]]", "Битола мој роден крај", „[[Молитва (Виолета Томовска)|Молитва]]“, „Песната е дар од Господа“ и стотина други. Многу песни отпеала и во дует со [[Кирил Манчевски]], [[Никола Бадев]], [[Наум Петрески]] и др. Виолета Томовска е автор или соавтор на повеќе песни: * За тебе се родив (со [[Кочо Петровски]]), * Песна ви пеам Македонци (со Кочо Петровски и Ѓ. Белџигеровски), * Каде брзаш животе (со [[Милан Завков]]), * Јанке ле, Јанке убава (со [[Никола Бадев]]), * [[Запеј песна Македонко]] (со [[Кирил Манчевски]]), * Мајко ле мила мајчице<ref>Violeta Tomovska, RTB, EP 12768,</ref> * [[Македонско девојче]] (со [[Јонче Христовски]]), * Запејте Македонци ([[Гоце Фест]], 1990) === Дискографија === Во текот на својата долга кариера, Виолета Томовска ги снимила следниве плочи: * Violeta Tomovska, RTB, EP 12768. == Награди и признанија == Досега настапувала на многу фестивали на кои добила безброј награди од публиката и жири комисиите. Меѓу нив е наградата „Послание за хуманост на Мајка Тереза“, добиена од Граѓанската асоцијацијата „Скопјанката Мајка Тереза“, за нејзината хуманост, како и наградата „Ајри Демировски“, доделена од ''Битолски весник'', по повод манифестацијата „Избираме најуспешни битолчани за 2009 година“. Во [[2013]] година, награда за животно дело "Златна бубамара" Во [[2016]] година, на првата ревијална вечер на „[[Фолк Фест Валандово]]“, на Томовска ѝ била доделена специјална награда за нејзиниот придонес во афирмацијата на фестивалот и за нејзиното 55-годишно творештво.<ref>Ѓорге Стојанов, „Го сменивме концептот за да избегнеме кавги за влез во финалето“, ''Дневник'', година XIX, број 5874, петок, 25 септември 2015, стр. 24.</ref> Во 2018 година доделена ѝ е [[награда „4 ноември“|наградата „4 ноември“]] за животно дело<ref>[https://tera.mk/видео-доделени-4-то-ноемвриските-награ/ Доделени 4-ноемвриските награди во Битола] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181106140656/https://tera.mk/%d0%b2%d0%b8%d0%b4%d0%b5%d0%be-%d0%b4%d0%be%d0%b4%d0%b5%d0%bb%d0%b5%d0%bd%d0%b8-4-%d1%82%d0%be-%d0%bd%d0%be%d0%b5%d0%bc%d0%b2%d1%80%d0%b8%d1%81%d0%ba%d0%b8%d1%82%d0%b5-%d0%bd%d0%b0%d0%b3%d1%80%d0%b0/ |date=2018-11-06 }} на семережното место на телевизија Тера</ref>. Во 2018 година, ја добива Наградата за животно дело на фестивалот "Филиграни" за песната "Само песна ни останува". Во 2019 година доделена ѝ е [[награда „Св. Климент Охридски“|наградата „Св. Климент Охридски“]] за култура и уметност<ref>[https://plusinfo.mkова-се-добитниците-на-државната-награ/ ''Ова се добитниците на државната награда „Св. Климент Охридски“'']{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во [[2021]] година, Награда "13-ноември" на град [[Скопје]] Во [[2022]] година, Медал за заслуги по повод 11-октомври на [[Република Македонија]] Во [[2022]] година, ја доби Наградата "Жена со трајни вредности" Во [[2023]] година, добива награда за животно дело на фестивалот "[[Гоце Фест]]" == Активности == Виолета Томовска е голем [[хуманизам|хуманист]] и е претседател на Здружението „Животна искра“. Дава исклучителен придонес во областа на превенцијата и заштитата од [[рак (болест)|злоќудни]] заболувања, посебно во организирањето и спроведувањето на активности за унапредување на здравјето на жените. Здружението „Животна искра“ е одликувано со „Медал за заслуги за Македонија“, од [[Претседател на Македонија|претседателот на Република Македонија]], во 2008 година<ref>[http://www.kanal5.com.mk/print.aspx?eventId=43184 Црвенковски денеска им врачи „Орден за заслуги за Македонија“ на „Танец“ и „Животна искра“]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Канал 5 ТВ'', петок, 26 декември 2008</ref>. Искажувајќи ја својата хуманост, досега одржала голем број хуманитарни концерти. Член е на „LIONS CLUB“ од [[Чикаго]], [[САД]]. == Надворешни врски == * [http://www.youtube.com/results?search_query=Violeta+Tomovska&searc Виолета Томовска] на [[YouTube]] == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Томовска, Виолета}} [[Категорија:Македонски пејачи]] [[Категорија:Македонски музичари]] [[Категорија:Македонски композитори]] [[Категорија:Луѓе од Битола]] [[Категорија:Добитници на наградата „4 Ноември“]] [[Категорија:Македонски поп-фолк пејачи]] [[Категорија:Македонски фолк пејачи]] [[Категорија:Добитници на наградата „Св. Климент Охридски“]] am4lecobep24093gw8zt2vp9ypd7e81 0 778445 5629080 5558428 2026-09-15T21:02:30Z Andrew012p 85224 /* Второто и Третото доба */ 5629080 wikitext text/x-wiki {{внимание}} [[Податотека:Sketch Map of Middle-earth.svg|мини]] '''Средна Земја''' — измислен свет во поголемиот дел од книгите на авторот Џ. Р. Р. Толкин. ''[[Хобитот]]'' и ''[[Господарот на прстените]]'' целосно се случува во Средната земја, како и Силмарилион и Незавршени приказни. Толкин подготвил неколку мапи од Средна земја и од нејзините региони каде што се случуваат приказните. Некои биле објавени додека бил жив, иако некои од најраните мапи не биле објавени со до неговата смрт. Главните мапи биле објавени во Хобитот, Господарот на прстените, Силмарилион и Незавршени приказни. Најголемиот дел од настаните од Првото доба се случуваат во потконтинетот Белеријанд, кој подоцна бил проголтан од океанот на крајот од Првото доба; Сините планини на десниот крај од мапата на Белеријанд се истите Сини планини што се појавуваат на крајното лево на мапата од Средната земја во Второто и Третото доба. Мапата на Толкин за Средната земја, сепак, покажува само мал дел од светот; повеќето од земјите Рун и Харад не се покажани на мапата, а има и други континенти. Толкин многупати напишал дека Средната земја е сместена на нашата Земја. Ја опишал како имагинарен период од минатото на Земјата, не само во Господарот на прстените, туку и во неколку писма. Крајот на Третото доба го ставил 6 000 години пред неговото време, а Шајрот е всушност северозападна Европа (Хобитон, на пример, е на истата латитуда со Оксфорд), иако во писмата опишува и елементи од приказните како „... секундарна или супкреациона реалност“ или „секундарно верување“. За време на интервју во јануари 1971, кога го прашале дали приказните се случуваат во различна ера, рекол, „Не... во различна фаза од имагинација, да“. Сепак, потврдил дека приказните се од Земја; кога зборувал за Мидгард и за Средната земја, рекол: „О, да, тоа е истиот збор. Повеќето грешат кога мислат дека Средна земја е посебен вид земја или е друга планета како во научна фантастика, но, всушност е само сатромоден збор за овој свет во кој живееме, опкружен од океанот“. = Приказните = Приказните на [[Толкин]] ја прикажуваат борбата за контрола на светот (наречен Арда) и на континентот Средна земја: од една страна ангелските Валари, самовилите и нивните сојузници меѓу луѓето; на другата страна демонскиот Мелкор или Моргот (Вала кој преминал на темната страна) и неговите помошници, главно Орки, Змејови и поробени луѓе. Во подоцнежните периоди, по поразот на Моргот и протерувањето од Арда, неговото место го зазема [[Саурон]]. Валарите се повлекле од директна вклученост во работите на Средна земја по поразот на Моргот, но, во подоцнежните години ги испратиле волшебниците или Истари за да помогнат во борбата против Саурон. Најважните волшебници се Сивиот [[Гандалф]] и Белиот [[Саруман]]. Гандалф останал верен на неговата мисија и се покажал како битен во борбата против Саурон. Саруман, сепак, станал расипан и барал да се утврди себеси како соперник на Саурон за апсолутна моќ во Средната земја. Другите раси во борбата против злото се Џуџињата, Ентовите и најпознатите, Хобити. Првите фази од конфликтот се наоѓаат во Силмарилион, додека последните фази од борбата за пораз на Саурон се во [[Хобитот]] и [[Господарот на прстените]]. Конфликтот за поседувањето и контролирањето на битните или магични објекти е повторувана тема во приказните. Првото доба е доминирано од проколнатата мисија на самовилата Феанор и поголемиот дел од неговиот клан Нолдорин за враќање на три скапоцени камења наречени Силмарили кои Моргот ги украл од нив. Втората и Третото доба се занимаваат со ковањето на Прстените на моќта и со судбината на прстенот направен од Саурон, кој на носителот му дава моќ да ги контролира и да влијае врз другите што ги носат прстените на моќта. = Историски концепти = == Потекло на поимот == Во древната германска митологија, зборот луѓе е познат под неколку имиња, како Мидгард, Миденхајм, Манахајм и Миденгерд. [Староанглиски јазик|Староанглискиот збор] ''middangeard'' потекнува од прагермански збор и така има когнати во јазиците поврзани со староанглискиот, како [[старонордиски]]от збор Miðgarðr од [[нордиска митологија|нордиската митологија]], на модерен англиски препишан како Midgard. Терминот „Средна земја“, обично употребуван и како „среден свет“, според тоа, не е измислен од Толкин. Се појавува во раниот модерен англиски како развиток на зборот од средниот англиски, middel-erde (Mittelerde, на модерен германски), кој подоцна се развил преку процесот на народна етимологија од middanġeard (каде буквата ġ е меко г, при што се изговара како ј). До периодот на среден англиски, middangeard се пишувало како middellærd, midden-erde, или middel-erde, индицирајќи дека вториот елемент е повторно толкуван, заснован на неговата сличност со зборот „земја“ („earth“). Промената во значењето не е голема, сепак, middangeard правилно означува „средно земјиште“, наместо „средна земја“. Како и да е, middangeard обично е преведувано со „средна земја“ и Толкин го следел тој курс. == Примената од Толкин == Зборот middangeard Толкин го сретнал прво во старо англиски фрагмент што го студирал во 1914: Éala éarendel engla beorhtast / ofer middangeard monnum sended. Еарендел, најсветлиот од ангелите / над средната земја пратен меѓу луѓето. Овој цитат е од вторите остатоци од поемите Крист од Циневулф. Името Еарендел бил инспирација за морнарот Ерендил на Толкин, кој патувал од Средната земја за да побара помош од ангелските моќи на Валарите. Концептот за middangeard Толкин го сметал како ист со употребата на грчкиот збор οἰκουμένη - oikoumenē (од кој е добиен зборот „игуменски“). Со таа употреба Толкин вели oikoumenē е „живеалиштето на луѓето“, со што мисли дека физичкиот свет е тој во кој човекот го живее својот живот и судбина, спротивно на невидените светови, како Рај и Пекол. „Средна земја не е мој изум. Тоа е модернизација или промена... на стариот збор за ненаселен свет од луѓе, oikoumene: средна затоа што се смета дека е сместена меѓу опкружувачките мориња и (во имагинацијата на северните народи) меѓу мразот на Северот и огнот на Југот. Многу критичари сметаат дека Средна земја е друга планета!“ - Џ. Р. Р. Толкин, Писма, бр. 21 Терминот Средна земја сепак не е употребуван во првите пишувања на Толкин за неговиот создаден свет: приказните кои датираат од раните 20-ти и кои подоцна се објавени во Книгата за загубените приказни (1983-4); ниту пак терминот е употребен во Хобитот (1937). Толкин почнал да го употребува терминот Средна земја подоцна во 1930-тите, наместо веќе употребуваните терминит „Големи предели“, „Надворешни предели“ и „Далечни предели“ што ги употребувал за опишување на овој регион во неговите приказни. Терминот Средна земја се појавува во првите нацрти за Господарот на прстените, а првото појавување на зборот „Средна земја“ во делата на Толкин е во воведот кон тоа дело: „... хобитите, всушност, живееја во мир на Средната земја многу години пред другите да дознаат за нив“. == Употреба и недоразбирања == Терминот Средна земја може да се употреби и како прекар за целата творба на Толкин, наместо посоодветните, но помалку познати термини, Арда, кој упатува на светот на Толкин (вклучувајќи ги и небесните суштества) и Еа, кој упатува на универзумот. Ова се забележува и во насловот на книгите, како Целосен прирачник за Средната земја, Патот до Средната земја, Атласот на Средната земја и особено сериите Историјата на Средната земја, сите тие покриваат области надвор од строгата географска дефиниција за терминот Средна земја. Можно објаснување е дека светот Арда никогаш не се споменува во Господарот на прстените, и сè до издавањето на Силмарилионот во 1977 читателите дознале за светот. = Географија = Во целиот контекст на неговата легенеда, Средната земја на Толкин била дел од неговиот создаден свет наречен Арда (кој ги вклучува и Неумирачките земји на Аман и Ересеа, отстранети од остатокот од физичкиот свет) кој самиот е дел од пошироката творба наречена Еа. == Космологијата на Средната Земја == Еден начин да се разбере местото на Средна Земја во сложениот систем на Толкин е да се види целата негова творба како серија од светови во светови. Како што целиот надворешен свет е самиот универзум, наречен Еа од Толкин.Во Еа има многу мистериозни и непознати светови, но настаните во неговите приказни се случуваат во светот наречен Арда. Арда е она што ние го нарекуваме Земја, нарекувана од Толкин како Имбар или Амбар, а сонцето, месечината и ѕвездите се движат околу него. Во Арда се континентите Аман и Средна земја (кој всушност е три или повеќе континенти), одделени еден од друг со големото Море Белегер (аналогно на [[Атлантски Океан|Атлантскиот Океан]]). Во неговите приказни Толкин го превел името Средна земја како Ендор и Енор во самовилските јазици Кенја и Синдарин, понекогаш упатувајќи само на континентот во кој се случуваат приказните, со друг јужен [[континент]] наречен Мрачна земја. Западниот континент, Аман, е домот на Валарите и на самовилите наречени Елдар. Ненаселен источен континент се спомнува, но не фигурира во приказните. Островот Нуменор се наоѓа во Белегер меѓу Аман и Средната земја, но подоцна е потопен. Во подоцнежните периоди Аман е исто така отстранет од творецот Еру луватар од Арда за да се спречи луѓето да стигнат до него. Во почетокот се претпоставува дека Амбар е „рамен свет“, дека сите негови населени земјишта се наредени на една страна од светот. Скечовите на Толкин покажуваат лице во вид на диск за светот кој гледа кон ѕвездите. Сепак, според тоа во Силмарилионот и Господарот на прстените, кога кралот Нуменор наречен Ар-Фаразон го окупира Аман за да ја зграпчи бесмртноста од Валарите, отстапиле од бранењето на светот и луватар интервенирал, уништувајќи го Нуменор, отстранувајќи го Аман од „круговите на светот“ и повторно обликувајќи го Амбар во денешниот кружен свет. Акалабет вели дека Нуменореанците кои преживеале отпловиле што е можно подалеку на запад во потрага по древен дом, но нивните патувања само ги одвеле околу светот и назад на почетните точки. Оттаму пред крајот на Второто доба, транзицијата од „рамна земја“ во „кружна“ била завршена. Се создале и нови острови, аналогно на [[Нов Свет|Новиот Свет]]. Неколку години по издавањето на Господарот на прстените, во една белешка поврзана со уникатната нарација „Атрабет Финрод ах Андрет“ (која се вели дека се случува во Белеиранд за време на Војната за скапоцените камења), Толкин ја изедначил Арда со Сончевиот Систем; бидејќи Арда дотогаш се содржела од повеќе од едно небесно тело (Валинор, друга планета и Сонцето и Месечината како посебни објекти, а не како објекти кои кружат околу Земјата). == Почетокот на времето == Толкин напишал дека Средна Земја или Ендор оригинално била голема симетрична шема расипана од Мелкор. Различните конфликти со Мелкор (како и поради дејствијата на Валарите во една пригода) резултирало со облиците на земјата која била разобличена. Оригинално, Арда почнал како еден рамен свет, а Валарите создале две светилки за да осветлуваат, Илуин и Ормал. Вала Алуе ги создал двете големи кули, Хелкар најсеверно и Рингил најјужно. Илуин е поставена на Хелкар, а Ормал на Рингил. Во средината, каде што светлата од светилките се соединувале, живееле Валарите на островот Алмарен, во средината на Големото езеро. Кога би се видело од вселена, географијата на Арда е симетрична. Кога Мелкор ги уништил светилките на Валарите, две големи внатрешни мориња (Хелкар и Рингил) и две големи мориња (Белегер и Источното море) биле создадени, но Алмарен и неговото езеро биле уништени. Валарите ја напуштиле Средната земја и заминале кон ново формираниот континент Аман на западот, каде што го создале својот дом наречен Валинор. За да го обесхрабрат Мелкор од напаѓање на Аман, го турнале континентот Средна земја кон истокот, со што го прошириле Белегер и издигнале пет големи планински вериги во Средна Земја, кои биле распоредени релативно симетрично, именувани како Сини, Црвени, Сиви, Жолти планини и Планините на ветрот. Овој чин ја уништил симетријата на обликот на континентите и нивните мориња. Многу векови по утврдувањето на Валинор, Мелкор ги издигнал Маглестите планини за да го спречи напредокот на Вала Ороме кој ги ловел ѕверовите на Мелкор за време на периодот на мрак во Средната земја, пред будењето на самовилите. Се случиле и дополнителни промени кога Валарите го нападнале Утумно, неколку години по будењето на самовилите. Северозападот на Средната земја, главно регионите западно од Сините планини (наречени Белерианд), бил главно „раскршен“. Белегер, морето меѓу Средната земја и Аман се проширил уште повеќе, создавајќи го Заливот на Балар, вкрстувањето на Сирион. Висорамнината Дортонион и планините околу Хитлум биле исто така резултат на битките. Во централниот регион на Средната земја се формирал Голем залив (на Белегер) (претходникот на подоцнежниот Залив на Белфалас). Најјужно Внатрешното море Рингил се проширило и се одделило од најјужниот дел од континентот од главното копно, со што се формирала Мрачната земја (Хјарменор) и Внатрешното море, поврзувајќи ги двата мореуза кои претходно го одделувале Белегер од Источното море. == Прво доба == Како што стои во Силмарилионот, поголемиот дел од настаните во Првото доба се случуваат во земјата Белерианд и нејзините соседни региони. Толкин во Белерианд ги ставил скриените самовилски царства на Доријат, владеени од кралот Тингол, и Гондолин, формирано од Тургон. Исто толку важна е тврдината Нарготронд, подигната од самовилот Финрод Фелагунд. Во Сините планини на истокот се великите сали на џуџињата, Белегост и Ногрод. Белеиранд е поделена на источен и западен дел, од големата река Сирион. Во источен Белерианд е реката Гелион со своите седум притоки, кои го отцртуваат царството на зелените самовили, Осиријанд. Кон северот од Белереианд се наоѓаат регионите Невраст, Хитлум и Дор-ломин, и Железните планини каде е Моргот (Мелкор) и неговата тврдина Ангбанд. Насилните битки за времето на Војната на гневот меѓу Валарите и армиите на Мелкор на крајот од Првото доба довеле до уништување на Ангбанд, и го промениле обликот на Средната земја, така што поголемиот дел од Белерианд исчезнал под морето. Пелори исто така биле подигнати во раното Прво доба, заедно со Маѓепсаните острови, за Валинор да стане непрооден, освен преку оградената Калцирја. == Второто и Третото доба == Во Второто и Третото доба, за кое време Толкин ги става настаните од Акалабет, Хобитот и Господарот на прстените, западните региони на Средна земја се составени од Ериадор, Гондор и Маглестите планини, и долините на големата река Андуин. Ериадор се граничи со Еред Луин, или Сините планини, кон запад, кои се граничат со морето и Сивите пристаништа, наречени и Митлонд. Кон истокот на Ериадор се наоѓаат Маглестите планини, кои се протегаат од далечниот север до [[Изенгард]], домот на волшебникот Саруман, на југот. Маглестите планини ја содржат големата сала Дарвиш на Казад-дум, или Мориа. Во Ериадор оригинално се наоѓа царството Арнор, основано од двајца луѓе кои побегнале од уништувањето на Нуменор. Подоцна се подоцна се поделило на царствата Артедиан, Кардолан и Рудаур. И овие царства одамна се исчезнати пред да се појави Господарот на прстените. Во Ериадор се наоѓа и Шајр, домот на хобитите, и околното населено место Бри. Ривендејл, или Имладрис, домот на полусамовилот Елронд, се наоѓа исто така во Ериадор, близу западната страна на Маглестите планини. Источно од планините се наоѓа земјата наречена Рованион и големата река Андуин. На нејзината западна страна, меѓу Андуин и Маглестите планини се наоѓа самовилското кралство Лотлориен, домот на самовилот Галадриел и шумата на Фангорн, домот на Ентите. На истокот од Андуин се наоѓа големата шума Микрвуд (претходно Гринвуд), а потаму источно се Осамените планини, или Еребор, домот на змејот Смауг, градот Дејл, Дорвинион и Железните ридови. Јужно и исотчно од Маглестите планини е царството Рохан, населено од сојузниците на Гондор, а уште појужно е царството Гондор, основано од луѓето како и Арнор кои избегале од уништувањето на островот Нуменор. Источно од Гондор и опколено од високи планини е Мордор, домот на Саурон во неговата тврдина Барад-дур. Јужно од Гондор се наоѓаат Харад и Канд, и пристаништето Умбар. На далечниот исток зад Рованион е морето Рун, на чија источна страна живеат луѓето Истерлинг. Жителите на сите овие земји традиционално се непријатели на Годнор и се сојузници со Саурон во Господарот на прстените. == Картите од Средна Земја == Толкин никогаш не ја завршил географијата за светот поврзан со Хобитот и Господарот на прстените. Во Обликувањето на Средна земја, четврти том од Историјата на Средната земја, Христофер Толкин објавил неколку значајни карти, од оригиналната рамна земја и од кружна земја, која неговиот татко ја направил во подоцнежниот дел на 1930-тите. Карен Вин Фонстад од овие мапи се инспирирала да создаде детална, но неканонизирана, „целосна карта на светот“ рефлектирајќи свет доследен со историските ериоди опишани во Силмарилионот, Хобитот и Господарот на прстените. Мапите подготвени од Христофер Толкин и Џ. Р. Р. Толкин за светот од Толкин Естејт стои на тоа географските мапи на Средна земја или кои било други места од имагинарниот свет создаден од Џ. Р. Р. Толкин се интелектуална сопственост на Џ. Р. Р. Толкин и на неговите наследници. Толкин Естејт поради тоа го има ограничено објавувањето на мапите само на оние овластени од Естејт и правно ги гони сите кои објавуваат мапи на интернет, вклучувајќи ги сопствено нацртаните. == Совпаѓања со географијата на Средна Земја == Толкин го опишал регионот во кој хобитите живееле како „северозападно од Стариот Свет, источно од морето“ што индицирало поврзаност со Англија и северозападниот регион на Европа (Стариот Свет). Сепак, како што забележал во личните писма, географијата не се совпаѓала и не пробувал свесно да направи сличности додека пишувал: „Што се однесува до обликот на светот од Третото доба, се плашам дека е ’драматично‘ смислен, наместо геолошки, или палеонтолошки“. „Насочен сум историски сум. Средна земја не е имагинарен свет. Името е модерна форма (што се појавува во 13. век) од midden-erd>middel-erd, древно име за oikoumene, живеалиштето на луѓето, објективно реалниот свет, во употреба спротивставен на имагинарните светови (како што се тие од бајките) или невидените светови (како Рајот и Пеколот). Сцената на мојата приказна е оваа земја, онаа во која сега живееме, но историскиот период е имагинарен. Суштините на тоа живеалиште се таму (за жителите на северозападна Европа), така, природно е да се чувствува како слично, дури и ако е малку глорифицирано“. (Писма, бр. 183). „...ако беше ’историја‘, ќе беше тешко да се приспособат земјите и настаните (или ’културите‘) во таквите доказ какви што ги имаме, археолошки или геолошки, во врска со поблискиот или подалечниот дел од она што сега се нарекува Европа; иако Шајрот, на пример, точно пишува дека е во овој регион... јас се надевам дека евидентно долгиот но недифиниран јаз во времето меѓу падот на Барад-дур и на нашето време е доволен за ’литературен кредибилитет‘, дури и ако читателите се запознаат со она што е познато како ’праисторија‘. Јас конструирав, претпоставувам, едно имагинарновреме, но се задржав во мојата татковина. Го претпочитам модусот на трагање по далечни небесни тела во ’вселената‘. Колку и да се интересни, тие се сепак туѓи и несимпатични за луѓето...“ (Писма, бр. 211). Во едно друго писмо разговара за латитудата, не за равенки, меѓу Европа и Средна земја: „Дејствието на приказната се случува на северозападот од ’Средна земја‘, еквивалентно на латитудата со крајбрежјата на Европа и северните брегови на Медитеранот. ...Ако се земат Хобитон и Ривендејл (како што е намерено) да бидат на истата латитуда со Оксфорд, тогаш Минас Тирит, 600 милји јужно, е околу латитудата на Фиренца. Устието на Андуин и древниот град Пеларгир се на слична латитуда со древната Троја“. Сепак, има потврдено дека Шајрот, земјата на хероите-хобити, е заснован на Англија: „Шајрот е заснован на рурална Англија, и на ниедна друга земја во светот...“ Во воведот на Господарот на прстените, Толкин пишува: „Тие денови, Третото доба на Средна земја, е сега одамна во минатото, а обликот на сите земји е изменет...“ = Историја = Во Силмарилионот, историјата на Арда е поделена на четири големи периоди, познати како Аинулиндале, Годините на светилките, Годините на дрвјата (Валијанските години) и Годините на сонцето. Историјата на Средна Земја почнува со Првото доба и со будењето на самовилите за време на Годините на дрвјата – пред тоа е познато само како Почетокот на деновите. За време на Првото доба, будењето на луѓето коинцидира со првото појавување на сонцето и почетокот на Годините на сонцето, коишто траат од Првото доба, низ Второто сè до Третото, Четвртото и денес. == Аинулиндале == Во универзумот на Толкин, Господ е наречен Еру Илуватар. Толкин создал космологија во која настанокот на светот е музички: во почетокот, Илуватар ги создал духовите наречени Аинур и ги научил да прават музика. Откако Аинур станале вешти во тоа, Илуватар им наредил да прават велика музика заснована на темата на неговиот дизајн. Најмоќниот Аину, Мелкор (подоцна наречен Моргот или „Мрачниот непријател“ од страна на самовилите) ја нарушил темата. Како одговор на тоа, Илуватар вовел нови теми кои ја подобриле музиката подалеку од сфаќањата на Аинур. Основата на творбата на Толкин е дека деловите од песните, и конфликтите во темите меѓу Мелкор и Илуватар, ги расеале семињата на големиот дел од историјата на сè уште несоздадениот универзум и луѓето кои треба да живеат таму. Тогаш Илуватар ја стопирал музиката и го открил нејзиното значење пред Аинур преку визија. Трогнати, голем број од Аинур почувствувале силен нагон директно да ги искусат нејзините настани. Илуватар така го создал Еа, самиот универзум, а некои од Аинур заминале во него за да го искусат. Но, по пристигнувањето во Еа, Аинур откриле дека тој е без облик бидејќи влегле во почетокот на времето. == Почетокот на деновите == Со времето, сепак, Аинур ја формирале Арда, идното живеалиште на Децата на Илуватар: самовилите и луѓето. И Мелкор и неговите следбеници влегле во Еа, и расипувале сè што другите го правеле. Петнаесетте најмоќни Аинурци се наречени Валари; Мелкор е најмоќниот, но Манве е водачот. Секој од Валарите е привлечен од одреден аспект од светот кој станал фокусот на нивните моќи. Мелкор е привлекуван кон ужасни екстреми и насилство – мраз ладното, изгор топлото, земјотреси, уништувања, кршења, тотален мрак итн. Неговата моќ била толку силна што првиот Валар не можел да го заузда, сè до пред влегувањето на Вала Тулкас во Еа. Истеран од Тулкас, Мелкор живеел во темнината на границите од Арда. Валарците се сместиле во Арда за да го надгледуваат и да помогнат околу подготовката на будењето на децата. Годините на светилките почнала веднаш откако Валар завршиле со обликувањето на Арда. Арда е започната како рамен свет, а Валар создале две светилки да го осветлуваат, Илуин и Ормал. Валар живее на островот Алмарен во средината, каде светлата од светилките се спојуваат. Овој период, познат како Изворот на Арда, бил време кога Валарите го наредиле светот каков што посакувале да биде и каков што бил на Алмарен, а Мелкор демнеел позади Ѕидовите на ноќта. За тоа време прво се појавиле животните, а шумите почнале да растат. Изворот бил прекинат кога Мелкор се вратил во Арда и комплетно завршил кога ги уништил Светилките на Валарите. Уништувањето на светилките од страна на Мелкор било означено како крајот на Годините на светилките. Годините на дрвјата почнале по уништувањето на двете светилки од страна на Мелкор, кога Валарите се повлекле кон крајните западни региони на Арда, каде Вала Јавана ги направил Двете дрва, именувани како Телперион и Лаурелин, за да ја осветли новата татковина Валинор во Аман. Дрвата го осветлувале Аман, оставајќи го остатокот од Арда (што сега е Средна земја) во темнина, осветлена само од ѕвездите. == Првото доба == Првото доба од историјата на Толкин за Средната земја почнува кога самовилите се будат покрај езерото Куивиенен на истокот од Ендор (Средна земја). На самовилите веднаш им пристапиле Валарите, кои побарале да дојдат во Аман да живеат со нив. Голем број од самовилите биле убедени да го направат големото патување западно кон Аман, но не го завршиле сите. Валарите биле затворени од Мелкор, но побарал покајание и бил пуштен условно. Расеал голем хаос меѓу самовилите и го разгорел соперништвото меѓу самовилските принцови Феанор и Финголфин. Потоа го заклал нивниот татко, кралот Финве, го уништил Двете дрва со помош на пајакот Унголијант и ги украл Силмарилите, три извонредни скапоцени камења направени од Феанор кои ја содржеле светлината од Двете дрва, од сефот на нивниот создавач. Феанор ги убедил повеќето од неговите луѓе, Нолдорите, да го напуштат Аман во потрага по Мелкор до Белерианд, проколнувајќи го со името Моргот, „Црн непријател“. Тој и неговите синови се заколнале дека ќе ги вратат Силмарилите по секоја цена. Феанор ги водел првите две групи Нолдори. Втората и поголема група била водена од Финголфин. Нолдорите застанале кај пристанишниот град Телери, Алкалонд, но Телерите одбиле да им дадат бродови за да одат до Средна земја. Првото Братоубивање се случило кога Феанор и голем дел од неговите следбеници ги нападнале Телерите и им ги украле бродовите. Потоа отпловиле со украдените бродови и го оставиле Финголфин и неговите. Втората група немала многу избор, туку само да ја премине Средна земја низ смртоносните Хелкаракс (или „Убиствениот мраз“) на северот. Последователно Феанор бил убиен, но голем дел од неговите синови преживеале и основале царства, како што направил Финголфин и неговите наследници. Во меѓувреме Валарите ги зеле последните два плода од Двете дрва и ги употребиле за да ја создадат месечината и сонцето, кои останале дел од Арда, но биле одделени од Амбар (земниот свет). Годината на сонцето почнала кога Валарите го создале сонцето и кога тоа се издигнало над Амбар, и од тогаш времето во Првото доба се брои од датата на неговото издигнување. По неколку големи битки, следел Големиот мир кој траел четиристотини години, за чие време првит човек, Едаин, влегол во Белерианд преминувајќи преку Сините планини. Кога Моргот го растурил окупирањето на Ангабанд, еден по еден самовилските царства паѓале, дури и скриениот град Гондолин. Единствениот мерлив успех постигнат од самовилите и луѓето дошол кога Берен од Едаин и Лутиен, ќерка на Тингол и Мелиан, вратила Силмарил од круната на Моргот. Веднаш потоа умреле Берен и Лутиен, и биле вратени во живот од Валарите со тоа што Лутиен станал смртник, а Берен никогаш повеќе не бил виден од луѓето. Тингол се расправал со џуџињата од Ногрод, а тие го заклале, крадејќи го Силмарилот. Берен ги запрал џуџињата и го вратил Силмарилот, кој го дал на Лутиен. Веднаш потоа, и Берен и Лутиен умреле. Силмарилот бил даде на нивниот син Диор Полусамовилот, кој го вратил царството на Дориат. Синовите на Феанор барале Диор да им го даде Силмарилот, а тој одбил. Феанорќаните го уништиле Дориат и го убиле Диор во второто Братоубивање, но помладата ќерка на Диор, Елвинг, побегнала со скапоцениот камен. Трите сина на Феанор, Келегорм, Куруфин и Карантир, умреле обидувајќи се да го вратат каменот. До крајот на добата, сè што останало од слободните самовили и луѓето во Белерианд била населба во устието на реката Сирион. Меѓу нив бил Еарендил, кој се оженил со Елвинг. Но Феанорќаните повторно го барале Силмарилот назад кај нив, и откако барањето им било одбиено се решиле насила да го вратат, водејќи кон третото Братоубивање. Еарендил и Елвинг го пренеле Силмарилот преку Големото море, за да ги замолат Валарите за извинување и помош. Валарите одговориле. Мелкор бил заробен, повеќето од неговите дела биле уништени и бил протеран зад границите на светот, кон Вратата на ноќта. Силмарилите биле вратени по скапа цена, бидејќи самиот Белерианд бил уништен и почнал да тоне во морето. Последните синови на Феанор, Маедрос и Маглор, добиле наредба да се вратат во Валинор. Продолжиле да ги крадат Силмарилите од победничките Валари. Но, како и со Мелкор, Силмарилите им ги изгореле рацете и така сфатиле дека не се наменети за нив, и дека нивната заклетва била неважечка. Секој од браќата го стигнала својата судбина: Маедерос се фрлил со Силмарилот во јама од оган, а Маглор го фрлил својот Силмарил во морето. Така, еден Силмарил завршил на небото, носен од Еарендил, а вториот во земјата, и третиот во морето. == Второто доба == На почетокот од Второто доба, на Едаинците им бил даден островот Нуменор кон западот од Големото море, да им биде дом, додека голем број самовили биле добредојдени на западот. Нуменореанците биле благословени од Валарците со долг живот, трипати поголем од обичен човек. Станале големи морепловци и, во нивните славни денови, дошле во Средната земја да ги учат обичните луѓе некои големи вештини. Сепак, Нуменореанците станале љубоморни на нивните бесмртни браќа, самовилите. Во врвот на нивната моќ, Нуменореанците владееле со луѓето од Средната земја, наместо да им помагаат. По неколку векови, Саурон, најмоќниот слуга на Моргот и главен капетан, почнал да организира зли суштества низ источните земји. Ги убедил самовилските ковачи во Ерегион да ги создадат Прстените на моќта и тајно го направиле главниот прстен за да ги контролира другите прстени. Но, самовилите станале свесни за планот на Саурон и веднаш штом тој го ставил главниот прстен на својата рака, и ги тргнале нивните пред да може да ги контролира. За тоа време, Сенката растела над Нуменор. Нуменор, кој некогаш бил благодарен на Валараците и на Еру, сега не се мачел повеќе да плаќа данок, и станувал се позагрижен поради Проклетството на човекот, клетвата да се биде смртен. Луѓето од Нуменор се поделиле на Луѓе на кралот, тие што гледале како моќта и царувањето на Нуменор растело, а нивната благодарност кон самовилите и кон Валарите опаѓала, и на Верните, кои сè уште ги одржувале своите врски со самовилите и кои и натаму внимавале на зборовите на Еру Илуватар. Со новодобиената моќ и растечкото царување над Средна земја, Саурон тврдел дека е Кралот на луѓето. Ар-Фаразон, последниот крал на Нуменор, мислејќи дека никој не треба да ја има оваа титула, отпловил до Средна земја со армија за да го предизвика Саурон. Сауорн, откако ја видел моќта на Нуменор, знаел дека не може да му се спротивстави. Па така дозволил да биде заробен и вратен во Нуменор како заложник. Веднаш потоа итрината на Саурон и неговите навидум фер зборови го придобиле кралот. Го лажел и му рекол дека Мелкор, Лордот на темнината, бил вистинскиот Бог и дека Еру е само измислица на Валарите. Така почнало гонењето на Верните, кои се жртвувале во името на Мелкор. Конечно, како Ар-Фаразон стареел, Саурон, употребувајќи ја моќта на главниот прстен, му рекол на кралот дека никој, дури ни Валарите од Валинор, не може да ја предизвика моќта на Нуменор и дека кралот треба да го нападне Валинор, а со самото стапнување во Неумирачките земји да стане бесмртен. Ар-Фаразон, кој се плашел од смрт, собрал голема флота и отпловил таму. Амандил, главниот на тие што сè уште биле верни на Валарите, отпловил да побара милост од Валарите. За да ја прикрие својата намера, прво отишил на исток, а потоа на запад, но никогаш не бил виден повторно. Неговиот син Елендил и неговите внуци Изилдур и Анарион ги држеле Верните да не влезат во војна и се подготвил да бегаат со бродови. Пред крајот на Второто доба, кога луѓето од Нуменор се побуниле против Валарите поради измамите на Саурон, Илуватар го уништил Нуменор, го одделил Валинор од остатокот од Арда и формирал нови земји, правејќи го светот кружен. Кога силите на кралот дошле до Аман, Валарите го повикале Илуватар да интервенира. Светот бил променет, така што Аман бил отстранет од Имбар. Од тоа време па натаму луѓето повеќе не можеле да го пронајдат Аман, но, самовилите барајќи премин во специјални бродови добиле милост да го употребуваат Правиот пат кој водел од морињата на Средна земја до морињата на Аман. Моќната флота на Ар-Фаразон и земјата на Нуменор биле целосно уништени и со нив телото на Саурон; но, неговиот дух преживеал и се вратил во Средна земја. Елендил и неговите синови побегнале во Ендор и ги основале царствата Гондор и Арнор. Саурон повторно се издигнал, но самовилите стапиле во сојуз со луѓето за да го формираат Полесниот сојуз и го поразиле. Во окупацијата која траела години, Гил-галад, Високиот крал на самовилите, Елендил, владејачот на Гондор и Арнор и Анарион, синот на Елендил, биле убиени, како што било и телото на Саурон. Другиот син на Елендил, Изилдур, конечно го отсекол главниот прстен од раката на Саурон со мечот на неговиот татко, со што ги смалил моќите на Саурон и повторно дозволил неговиот дух да побегне, со што постигнал победа и мир. Но, Изилдур одбил да го уништи главниот прстен во огнот на Кобната планина, и покрај советите, го земал како подарок за неговиот татко и брат. Сепак, прстенот потоа го измамил кога го напуштил по една заседа од страна на Орките во Веселите полиња; Изилдур бил убиен а прстенот изгубин во Андуин. == Третото доба == Во Третото доба се издигнале царствата [[Арнор]] и [[Гондор]], но и пропаднале. Во книгата [[Господарот на прстените]], [[Саурон]] веќе повратил голем дел од својата поранешна сила, и го барал главниот прстен. Дознал дека го поседува [[хобит]] и ги пратил трите Привиденија да го вратат. Носачот на прстенот, [[Фродо Багинс]], заминал за [[Ривендел]], каде било одлучено дека прстенот треба да биде уништен на единствениот можен начин: да биде фрлен во огнот на Кобната планина. Фродо тргнал на мисијата со осум сопатници – Дружината на прстенот. Во последен момент се премислил, но со интервенцијата на суштеството [[Голум]] – кој бил спасен поради милоста на Фродо и на [[Билбо Багинс]] – прстенот сепак бил уништен. Фродо и неговиот сопатник [[Сем Гемџи]] биле хеорите. Саурон бил уништен и духот засекогаш исчезнал. Крајот на Третото доба го означува крајот на владеењето на [[самовили]]те и почетокот на царувањето на луѓето. Како што почнало Четвртото доба, голем број од самовилите што престојувале во Средна земја заминале за [[Валинор]] и никогаш не се вратиле; тие што останале просто „исчезнувале“ и се намалувале. Џуџињата се вратиле во голем број во [[Морија]] и повторно се сместиле таму, иако на крајот и тие исчезнувале. Под кралот Елесар од Гондор ([[Арагорн]] од Дунедаин), бил вратен мирот меѓу [[Гондор]] и земјите од југот и истокот. = Јазици и народи = == Аинур == Аинурите биле ангелски суштества создадени од Илуватар. Космолошкиот мит наречен Аинулиндале, или „Музика на Аинур“, опишува како Аинурите пееле за Илуватар, кој потоа ја создал Еа за на нивната музика да ѝ даде материјална форма. Голем број од Аинурите влегле во Еа, а најголемите од тие биле наречени Валари. Мелкор, главниот агент на злото во Еа, и подоцна наречен Моргот, првично бил еден од Валарите. Со Валарите дошле и помалите духови на Аинурите, наречени Маиар. Мелијан, жената на самовилскиот крал Тингол од Првото доба, била нарекувана Маија. Имало и зли Маиари, наречени Умаиари, вклучувајќи ги Балрозите и вториот Мрачен Лорд, Саурон. Саурон го измислил Црниот говор (Бурзум) за неговите робови (Орките) да зборуваат. Во Третото доба, одреден број од Маиарите биле отелотворени и пратени во Средната земја да помогнат во ослободувањето на народите под Саурон. Тоа биле Истари (или Мудрите, наречени Волшебници од страна на луѓето), вклучувајќи го Гандалф, Саруман, Радагаст, Алатар и Паландо. == Самовили == Самовилите се познати како првородени од страна на Илуватар: интелигентни суштества создадени од самиот Илуватар. Постојат голем број различни кланови на самовили, но главната разлика е меѓу Калаквенди или Светлите самовили и Морикенди или Мрачните самовили. Делото на Толкин, Силмарилионот, кажува како Валарите пристигнале во Средна земја веднаш по будењето на самовилите и ги поканил да дојдат со него и да живеат во Аман. Тие самовили што прифатиле и го започнале големото патување до Аман од нивното родно место Куивиенен биле наречени Елдари или Елдари од Средна земја. Самовилите што го завршиле патувањето понекогаш се нарекувани Светли самовили поради магичната Светлина на Двете дрва, изворот на светлото за Аман. Тие што ја одбиле поканата биле наречени Авари, а Елдарите што се умориле од долгото патување кон запад останале назад во Средна земја и биле наречени Мрачни самовили бидејќи никогаш нема да ја видат Светлината на Двете дрва. Генерално Мрачните самовили се смета дека се помалку моќни од Светлите, но терминот „Мрачни“ не имплицирал дека се зли. Подоцна некои од Светлите самовили (главно кланот Нолдор) се вратил во Средна земја, главно на мисија да ги вратат скапоцените камења наречени Силмарили, украдени од Моргот. Оригинално самовилите го зборувал истиот обичен елдарински древен јазик, но по долгата одвоеност од илјадници години, тој им се променил во неколку јазици. Двата главни самовилски јазици се Кенја, зборуван од Светлите самовили, и Синдарин, зборуван од Синдарите и од Мрачните самовили што останале во Белерианд. Толкин ја споредил употребата на Кенја во Средна земја со латинскиот, каде синдаринскиот е обичен говор. Телерите од Валинор зборувале телерински, кој бил многу близок со Кенја, но оригинално се сметал како различен јазик, а не како дијалект. Физички самовилите се слични на луѓето, речиси идентични; несомнено тоа се два исти вида, бидејќи се женат и мажат меѓусебно и имаат деца (иако тоа е екстремно ретко, полусамовилите се затоа многу познати). Сепак, самовилите имаат многу повеќе духовна отколку утробна природа, а нивните тела „исчезнуваат“ во нивниот дух, до точка до која самовилите стануваат како духови и речиси невидливи за луѓето. Самовилите се многу агилни и брзи. Генерално се нешто повисоки од луѓето. Исто така, тие се екстремно координирани, како што може да се види од Дружината на прстенот, кога самовилите одат по јаже во шумата Лотлориен. Нивниот вид е како сокол и се вели дека блескаат како светлина. Друг пример е кога Друштвото треба да премине преку Карадрас, каде Леголас од Мирквуд може да оди врз длабокиот снег без да пропадне во него. Иако може да бидат убиени, самовилите се бесмртни, и кога ќе стигнат зрело доба престануваат да стареат, или барем стареат грациозно (како во случајот на Сирдан). Исто така, се појавуваат и како Валинор, ако бидат убиени или умрат во несреќен случај. Нивните уши се малку зашилени. == Луѓе == Луѓето се второродени од Децата на Илуватар, кои се разбудиле во Средна земја многу подоцна за разлика од самовилите и (веројатни) подоцна и од џуџињата. Според изгледот личат на самовилите, но за разлика од нив се смртници, стареат и умираат брзо (обично живеат меѓу 40 и 80 години, иако Нуменореанците живеат неколку века), а исто така просечно се помалку убави. Луѓето вклучени во приказните на Толкин главно се трите племиња на луѓето кои се здружиле со самовилите од Белерианд во Првото доба, во сојуз наречен Едаин. Како награда за нивната лојалност и патењето во Војната за Белерианд, наследниците на Едаин им бил даден островот Нуменор, да им биде дом. Но, како што е опишано во делот Историјата на Средна земја, Нуменор евентуално бил уништен и останатите Нуменоријанци утврдиле царства во северните земји на Ендор. Тие што останале верни на Валарите ги основале нивните кралства во Арнор и Гондор. Тогаш биле познати како Дунедаин. Другите Нуменоријанци што преживеале, сè уште биле посветени на злото но живееле на југот и станале познати како Црните Нуменоријанци. Јазиците што ги зборувале луѓето го вклучувале Адунаик – говорен од Нуменоријанците, Вестрон – „Обичниот говор“ – претставен со англискиот, и Рорски – говорен од Роримите – претставен во Господарот на прстените со староанглискиот. Во Третото доба и во почетокот на Четвртото, Кралот на Гондор е Арагорн, синот на Араторн. Другите познати меѓу луѓето во Господарот на прстените се Теоден, Еовин и Еомер од Рохан, и браќата Боромир и Фарамир од Гондор. Терминот „човек“ е употребен како полово неутрален расен опис, за разликување на луѓето од хуманоидните раси во Средна земја. == Џуџиња == Џуџињата се вели дека се создадени од Вала Ауле, кој се понудил да ги уништи кога Илуватар се конфронтирал со него. Кога Илуватар видел дека се живи седумте џуџиња татковци, му простил на Ауле за престапот и ги прифатил џуџињата како свои. Неговиот единствен услов бил да не им се дозволи да се разбудат пред самовилите. Така создавачот на џуџињата, Ауле, ги заспал во скриени локации во планините сè додека не се разбудат самовилите. Тие џуџиња се познати како Седумте татковци на џуџињата, кои (заедно со своите другари) кога се разбудиле заминале да ги основаат седумте родбински групи на џуџињата. Првото џуџе што се разбудило било Дурин, таткото на Долгобрадестите, најстарото и најмудрото џуџе, и главниот фокус на приказните на Толкин. Дурин го основал најголемото кралство на џуџињата наречено Казад-дум, подоцна познато како Мориа во Маглестите планини. Џуџињата се рашириле низ северниот Ендор и секоја робдинска група основала свое кралство. Само две од другите кралства се споменати од Толкин, Ногрод и Белегост во Еред Луин или Сините планини. Тоа биле домовите на Огнобрадите и Прозрачните, кои биле сојузници на самовилите од Белерианд против Моргот во Првото доба. Јазикот што го говореле џуџињата е наречен Куздул и бил чуван како таен јазик за нивна употреба. Џуџињата се смртници како и луѓето, но живеат многу подолго, обично неколку стотици години. Интересното за џуџињата е тоа што и машките и женските се со бради, поради што изгледаат како идентични за туѓинците. == Хобити == Толкин ги идентификува Хобитите како изданок на луѓето. Другото име за Хобит е „Халфлинг“ (Половични), бидејќи обично се половина од големината на луѓето (тогаш луѓето обично растеле до шест стапки во височина, а хобитите само три или четири). Нивниот животен стил и навиките се слични на тие од луѓето, освен во тоа што сакаат да живеат во дупки под земја. Иако нивното потекло и историја не се познати, Толкин имплицира дека се сместиле во Долините на Андуин рано во Третото доба, но по илјада години хобитите почнале да мигрираат кон запад преку Сините планини во Ериадор. На крајот голем број хобити се сместиле во Шајрот и близу Бри. Толкин вели дека постојат три вида хобити: Стури, Фалохиди и Харфути. Најпознатите хобити од приказните на Толкин се Билбо Багинс и неговиот внук Фродо Багинс, кои заедно имаат важна улога во мисијата за уништување на Главниот прстен на моќта направен од Саурон; друг хобит е Смигол, кој го поседувал прстенот кога го нашол во Андуин. Гандалф му вели на Фродо дека Смигол бил дел од некој крајбрежен народ што личел на хобитите, но долгото поседување на прстенот го расипал и го деформирал во суштеството Голум. До издавањето на Господарот на прстените, хобитите долго време го зборувале човечкиот јазик Вестрон, иако нивниот дијалект индицира дека претходно зборувале јазик сличен на тој на луѓето од Рохан. == Други раси == Друга важна раса спомената од Толкин се Ентовите, водачите на дрвјата. Биле создадени од Илуватар по барање на Вала Јавана за некој да ги зашитува дрвјата од сечењата на самовилите, џуџињата и на луѓето. И покрај ова, самовилите прво ги научиле ентовите да зборуваат, бидејќи кога се разбудиле сакале да разговараат со сите нешта. Во Господарот на прстените, ентовите, водени од најстариот, Дрвобрадест, помагаат во поразот на Саруман со уништување на неговата тврдина Изенгард. Ентовите имаат свој јазик, „ентовски“, кој е невозможно другите раси да го зборуваат поради тоа што е долг според неговата описна природа, дури и за најмалите теми, вклучува комплексни нијанси на звуци и тонови. Како и да е, ентовите можат да ги научат јазиците на другите раси и можат да комуницираат со нив на тој начин. Орките и Троловите се зли суштества одгледани од Моргот. Не се оригинални творби туку се „пародии“ на Децата на Илуватар и на ентовите, бидејќи само Илуватар ја има способноста да им дава битие на нештата. Деталното потекло на орките и на троловите е непознато (Толкин сметал на многу можности и честопати го менувал мислењето). Се чини дека најверојатно е орките да се одгледани како расипани самовили или луѓе. Подоцна во Третото доба, Уруците или Урук-хаите се појавуваат како раса на орки, големи по градба и сила, и за разлика од обичните орки, не ги повредува дневната светлина. Толкин исто така споменува и „луѓе-орки“ и „орки-луѓе“; или „полуорки“ или „гоблини-луѓе“, но не е јасно дали тие се истите како Уруците, или се некоја друга раса. Троловите се направени од камен, како што ентовите се направени од дрвја. Ентот Долгобрадест ги опишува нив во Господарот на прстените како имитација на ентовите, кои се глупави, со погрден јазик и се брутални. Ако излезат на дневна светлина се претвораат во камења. Во поглавје од Хобитот, три трола го фаќаат Билбо и неговите џуџиња придружници, и планираат да ги изедат. Сепак, светлината од зората ги претвора во камења пред да ги изедат. Толкин исто така опишува и раса од тролови одгледана од Саурон, наречена Олог-хаи, која е поголема и појака од обичните тролови и може да поднесе светлина.Се појавуваат и мудри животни, како што се орли, Хуан, Големото куче од Валинор и Варзите кои личат на волци. Орлите се создадени од Илуватар заедно со ентовите, а варзите е можно да се наследници на првите врколаци, но генерално потеклата на овие животни и нивната природа се нејасни. Некои од нив може да биле Маиари во животинска форма, или можени дури и потомци на Маиари и нормални животни. Огромните пајаци како Шелобите се потомци на Унголијант, кој возможно да е Аинуец. Беорн, огромен човек со способност да се претвори во мечка, се појавува во Хобитот. Беорн честопати го напушта својот дом, некогаш со часови или со денови, од непознати причини. Можно е да го прави тоа за да ги елиминира непријателите и другите закани од околните земји, или да пронајде јадлива вегетација. Беорн можеби е и ноктурнално суштество, бидејќи заминува навечер во облик на мечка. Неговото потекло е во далечното минато, а Гандалф Сивиот претпоставува дека Беорн се симнал од планините со неговиот народ. = Книги = Хобитот и Господарот на прстените се претставени како прераскажување на настаните, опишани во Црвената книга на Вестмарч, напишана од Билбо Багинс, Фродо Багинс и други хобити, и коригирана и коментирани од еден или повеќе гондорски схоластичари. Толкин опширно пишувал и за лингвистиката, митологијата и историјата на светот, што нуди заднина за сите приказни. Голем број од овие пишувања се уредени и објавени посмртно од неговиот син Христофер. Забележливи меѓу нив е Силмарилионот, која нуди создавање на приказната и опис на космологијата каде е вклучена Средна земја. Силмарилионот е главниот извор на информации за Валинор, Нуменор и другите земји. Исто така, забележлива е и Незавршените приказни и повеќето томови од Историјата на Средна земја, која вклучува многу некомплетни приказни и есеи како и бројни нацрти од митологијата на Средната земја, од најпрвите форми сè до последните пишувања во неговиот живот. == Дела за Средна земја од Толкин == * 1937 Хобитот * Хобитот Билбо Багинс се придружува на дружина од Џуџиња и волшебникот Гандалф во мисија да вратат старо царство на џуџињата од змејот Смауг. * 1954 Дружината на прстенот, прв дел од Господарот на прстените. * Роднината на Билбо и неговиот наследник, Фродо Багинс, тргнува на мисија за да ја ослободи Средна земја од главниот прстен, со Дружината на прстенот. * 1954 Двете кули, втор дел од Господарот на прстените. * Дружината е поделена: додека Фродо и неговиот пријател Сем продолжуваат на мисијата, Арагордн, Гимли иЛеголас се борат даги спасат хобитите Перегрин Тук (Пипин) и Мериадок Брандибук (Мери) од Орките и да го спасат кралството Рохан. * 1955 Враќањето на Кралот, трети дел од Господарот на прстените. * Фродо и Сем стигнуваат во Мордор, додека Арагорн стигнува во Гондор и го враќа своето наследство. * 1962 Авантурите на Том Бомбадил и Другите стихови од Црвената книга. * Збир од поеми, донекаде засновани на Господарот на прстените. * 1967 Патот засекогаш продолжува * Циклус од една песна со композиторот Доналд Свон (одамна не се печати, но препечатена е во 2002) Толкин починал во 1973. Сите натамошни дела биле уредени од Христофер Толкин и објавени посмртно. Само Силмарилионот, Последната песна на Билбо и Децата на Хурин се претставени како завршени дела – останатот е збир од белешки и нацрти. * 1977 Силмарилионот * Историја за старите денови, пред Господарот на прстените, вклучувајќи го падот на Нуменор. * 1980 Незавршените приказни за Нуменор и Средна земја * Приказни и есеи поврзани со Силмарилионот и Господарот на прстените, но голем дел од нив не се завршени. * 1981 Писмата на Џ. Р. Р. Толкин * Компилација од разни писма напишани од Толкин додека бил жив. Повеќето се однесуваат на Средна земја. * 1990 Последната песна на Билбо * Поема (објавена на постер во 1974, не е издадена како книга сè до 1990) * Историјата на Средна земја: * 1983 Книга за изгубените приказни 1 * 1984 Книга за изгубените приказни 2 * Најпрвите верзии за митологијата, од почеток до крај * 1985 Баладите за Белерианд * Две долги поеми (Баладата за Леитиан за Берен и Лутиен, и сагата Турин) * 1986 Обликувањето на Средна земја * Почетокот на препишување на митологијата од почеток * 1987 Последниот пат и други пишувања * Вовед ов Нуменор во митологијата * 1988 Враќањето на сенката (Историјата на Господарот на прстените, том 1) * 1989 Издавањето на Изенгард (Историјата на Господарот на прстените, том 2) * 1990 Војната за прстенот (Историјата на Господарот на прстените, том 3) * 1992 Саурон е поразен (Историјата на Господарот на прстените, том 4) * Развивањето на Господарот на прстените. Саурон е поразен вклучува друга верзија од приказната на Нуменор). * 1993 Прстенот на Моргот (Подоцнежниот Силмарилион, прв дел) * 1994 Војната за скапоцените камења (Подоцнежниот Силмарилион, втор дел) * Обиди за ревидирање на митологијата после Господарот на прстените. Го вклучува и контроверзниот дел „Трансформирани митови“, кој документира како мислите на Толкин се менувале радикално низ последните години од неговиот живот. * 1996 Народите во Средна земја * Изворен материјал за додатоците во Господарот на прстените и некои други подоцнежните пишувања поврзана со Силмарилионот и Господарот на прстените. * 2007 Децата на Хурин * Прераскажување на трите „Големи приказни“ за Силмарилионот (другите две се приказна за Берен и Лутиен и приказна за Падот на Гондолин) како едно делот, наменети за зголемување на бројот на читатели и да се понудат повеќе детали споредено со пократкото раскажување во Силмарилионот. * Историјата на Хобитот (во два тома, уредено од Џон Рателиф) * 2007 Г. Багинс * 2007 Враќање во Бег-енд = Адаптации = == Филмови == Во писмо до неговиот син Христофер Толкин, Џ. Р. Р. Толкин ја назначува својата политика во врска со филмските адаптации на неговите дела: „Уметност или пари“. Ги продал правата за Хобитот и Господарот на прстените на Јунајтед Артистс во 1969 откако се соочил со висок данок. Моментално правата се во рацете на Толкин Ентерпрајзес. Толкин Естејт ги задржил правата за Силмарилионот и другите дела. Првата адаптација на Хобитот во 1977 е направена од Ранкин-Бас студио. Првично била прикажувана на телевизијата Јунајтед Артистс. Следната година (1978), бил издаден филм насловен како Господарот на прстените, продуциран и режиран од Ралф Бакши; тоа било адаптација на првата половина од приказната, употребувајќи ротоскоп анимација. Иако филмот бил релативно верен на приказната, комерцијалниот успех и критичните реакции биле мешовити. Во 1980, Ранкин-Бас продуцирале тв-емисија која грубо ја опфатила другата половина од Господарот на прстените, насловена Враќањето на Кралот. Сепак, оваа не продолжувала директно од крајот на филмот на Бакши. Планови за вистински филм за Господарот на прстените се случуиле дури во доцните 90-ти. Биле режирани од Питер Џексон и финансирани од Њу Лајн Синема со поддршка од владата и банкарскиот систем на Нов Зеланд. * Господарот на прстените: Дружината на прстенот (2001) * Господарот на прстените: Двете кули (2002) * Господарот на прстените: Враќањето на Кралот (2003) Трилогијата била голем успех и во кино салите и кај критичарите. Трите филма освоиле седумнаесет оскари заедно (барем по еден во категориите фикција, англиски јазик, оригинален акциски филм, освен во категориите за глума) Закажани се уште три филма за издавање во декември 2012 и 2013 и во јуни 2014, и моментално се во продукција во Нов Зеланд под режија на Питер Џексон. * Хобитот: Неочекувано патување (2012) * Хобитот: Десолацијата на Смауг (2013) * Хобитот: Таму и повторно назад (2014) = Надворешни врски = {{Commons}} * [http://tolkiengateway.net Tolkien Gateway] – wiki about Middle-earth and Tolkien. * [http://www.glyphweb.com/arda/default.htm Encyclopedia of Arda] – encyclopaedia about Middle-earth. * [http://tolkien.slimy.com/ The Tolkien Meta-FAQ] – answers to commonly asked questions about Tolkien and Middle-earth. * [http://www.merp.com/essays/MichaelMartinez/ Michael Martinez Tolkien Essays] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100118054410/http://www.merp.com/essays/MichaelMartinez/ |date=2010-01-18 }} – a collection of essays on Tolkien and Middle-earth. {{DEFAULTSORT:Middle-Earth}} [[Категорија:Средна земја]] [[Категорија:Измислени светови]] 3t9pgby84khm2tyexy1ix20nj38l3q7 0 973320 5629190 5628114 2026-09-16T10:56:30Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[СУГС „Никола Карев“ - Скопје]] 5629190 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[СУГС „Никола Карев“ - Скопје]] i7yxv8hts197m9jdh3wq6x8ao0eg8ss 8 1069188 5629123 5625402 2026-09-16T08:50:51Z Виолетова 1975 5629123 wikitext text/x-wiki <div style="background:white;color:black;" class="notheme"><!-- НЕ СТАВАЈТЕ ПОТТОЧКИ (ЅВЕЗДИЧКИ), ТУКУ САМО ПИШЕТЕ ГО ТЕКСТОТ ОСТАВАЈЌИ ПО ЕДЕН ПРАЗЕН РЕД АКО ИМА ПОВЕЌЕ ОД ЕДНА ОБЈАВА--> <!-- Трајна објава за Википедија на Facebook --> [[Податотека:F icon.svg|лево|25п]] Следете ја Википедија на македонски јазик на '''<span class="plainlinks">[https://www.facebook.com/mk.wikipedia Facebook]</span>'''! {{-}} <!-- Известување за викисредби или други настани --> <!-- Известување за дискусии и гласања --> <!-- Известување за кандидати за/ревизија на избрани статии --> <!-- Известување за избор на јубилејна статија --> <!-- Објава за уредувачки денови или викенди --> {{#ifexist:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки денови 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|{{#ifexist:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}|{{:Википедија:Уредувачки викенди 2026/{{#time: j|+1 hours}} {{#time: F|+1 hours}}}}|}}}} {{-}} <!-- Објава за уредувачки натпревари или седмици --> [[Податотека:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|лево|30п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници на Википедија на македонски јазик дека во периодот 17 септември до 16 октомври 2026 година ќе се одржи [[Википедија:Уредувачки натпревари|уредувачки натпревар]] на тема „'''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|Сликарски правци и техники]]'''“. Прочитајте ги правилата, земете учество и освојте една од наградите! {{-}} <!-- Објава за други натпревари --> [[Податотека:WLM Macedonia.svg|лево|25п]] Се известуваат сите заинтересирани уредници и фотографи дека во периодот од 1 - 30 септември 2026 година се одржува фотографскиот натпревар „'''[[Википедија:Вики ги сака спомениците 2026|Вики ги сака спомениците 2026]]'''“. Прочитајте ги правилата и вклучете се! {{-}} 70z3a3wtgn5cmmwzj7rnvkcgtfe1b9i 0 1076440 5629100 5425734 2026-09-16T05:02:38Z Gliwi 66636 ([[c:GR|GR]]) [[File:DEU Ebeleben COA.png]] → [[File:DEU Ebeleben COA.svg]] PNG → SVG 5629100 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Место во Германија |Art = Stadt |German_name = Ebeleben |image_photo = Ebeleben-Rathaus-1-CTH.jpg |image_caption = Градското собрание на Ебелебен |Wappen = DEU Ebeleben COA.svg |lat_deg = 51 |lat_min = 17 |lat_sec = 0 |lon_deg = 10 |lon_min = 44 |lon_sec = 0 |Lageplan = Ebeleben in KYF.png |Bundesland = Thüringen |Landkreis = Кифхојзер |Höhe = 245 |Fläche = 44.54 |Einwohner = 3026 |Stand = 2006-12-31 |PLZ = 99713 |Vorwahl = 036020 |Kfz = KYF |Gemeindeschlüssel = 16 0 65 014 |Gliederung = 5 |Straße = Ратхаусштрасе 2 |Website = [http://www.ebeleben.de/ www.stadt-ebeleben.de] |Bürgermeister = Штефен Гребел |Partei = }} '''Ебелебен''' ({{langx|de|Ebeleben}}) — мал [[град]] во округот [[Кифхојзер (округ)|Кифхојзер]], во сојузната покраина [[Тирингија]], [[Германија]]. Се наоѓа 13 километри југозападно од окружниот град [[Зондерсхаузен]]. Градот поседувал голем замок, кој бил уништен во април 1945 година. == Географија == === Местоположба === Ебелебен се наоѓа во северниот дел на Тирингија и е опколен од ридските масив [[Хајнлајте]] од североисток, од [[Дин (Тирингија)|Дин]] од северозапад и од Хајлингер Хеен од југ. Низ Ебелебен тече реката [[Хелбе]]. === Градски единици === Кон градот Ебелебен припаѓаат петте места: Алменхаузен, Гундерслебен, Рокензусра, [[Тирингенхаузен]] и Видермут. Градски дел на Ебелебен е Маркзусра. == Политика == === Градски совет === Градскиот совет на Ебелебен се состои од 14 членови. Членовите биле избрани на општинските избори на 26 мај 2019 година, што довело до следнава распределба:<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=GW&wJahr=2019&zeigeErg=GEM&wknr=065&gemnr=65014 Gemeinderatswahl 2019 in Thüringen - endgültiges Ergebnis für Ebeleben]</ref> Согласно припојувањето на општината Тирингенхаузен на 31 декември 2019 година, Градскиот совет бил проширен за еден член и сега се состоел од 15 членови и градоначалник. {| cellpadding="2" style="width:400px; background:#e3e3e3; border-spacing:1px; white-space:nowrap; text-align:center" |- bgcolor="#acf" | align="left" | '''Партија / Листа''' || '''Места 2019''' ||Места 2014 || Места 2009 |- bgcolor="#fff" | align="left" | FW || 8 || 4 || 6 |- bgcolor="#fff" | align="left" | [[Демохристијански сојуз на Германија|CDU]] || 2 || 2 || 2 |- bgcolor="#fff" | align="left" | [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]]/[[Левица (Германија)|Левица]] || 2 || – || – |- bgcolor="#fff" | align="left" | [[Социјалдемократска партија на Германија|SPD]] || – || 4 || 5 |- bgcolor="#fff" | align="left" | [[Левица (Германија)|Левица]] || – || 2 || 2 |- bgcolor="#fff" | align="left" | [[Националдемократска партија на Германија|NPD]] || 1 || 1 || – |- bgcolor="#fff" | align="left" | ВфЛ 1888 Ебелебен || 1 || 1 || – |} === Градоначалник === Моментален градоначалник е Штефен Гребел. Бил избран на 15 април 2018 година. === Збратимени градови === Ебелебен е [[Збратимени градови|збратимен]] со следниве градови: * {{знамеикона|ГЕР}} [[Митвиц]], [[Германија]] == Галерија == <gallery mode=packed heights=150px> Податотека:Rathaus Ebeleben.JPG|Поранешното Градско собрание Податотека:August Friedrich Wilhelm Nothnagel Ansicht von Schloss Ebeleben 1855.jpg|Замокот Ебелебен (1855) Податотека:Ebeleben-Rathaus-2-CTH.jpg|Старо складиште до Градското собрание Податотека:Ebeleben-Kirche-1-CTH.jpg|Градската црква </gallery> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Ebeleben}} * {{Официјална|http://www.ebeleben.de/}} {{de}} {{Градови во Кифхојзер (округ)}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Кифхојзер (округ)]] nhcxhcbiiqk8rpgadox4qzq8v6wbvbg 0 1086089 5629000 5249289 2026-09-15T16:00:59Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсни наместо карстни (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629000 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Plitvice lakes.JPG|мини|десно|Карсна пропаст и водопади на [[Плитвички Езера|Плитвичките Езера]]]] [[Податотека:Rocks El Torcal de Antequera karst Andalusia Spain.jpg|мини|десно|Карсни возвишенија во Торкал де Антекера, [[Андалусија]], Шпанија.]] '''Карст''' — геолошка образба создадена со [[растворање]] на еден или повеќе слоеви на [[карпесто тло]], обично [[карбонат]]ни карпи, како [[варовник]]от или [[доломит]]от,<ref name=speleo-glossary>{{нмс |title=Glossary of Cave and Karst Terms |publisher=[http://www.speleogenesis.info/ Speleogenesis.info] |url=http://www.speleogenesis.info/glossary/ |accessdate=4 мај 2009 |archive-date=2017-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926192558/http://www.speleogenesis.info/glossary/ |url-status=dead }}</ref> но и [[гипс]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.esi.utexas.edu/outreach/caves/karst.php |title=What is Karst, University of Texas at Austin |accessdate=2013-06-27 |archive-date=2006-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060516002856/http://www.esi.utexas.edu/outreach/caves/karst.php |url-status=dead }}</ref> Од соодветни услови, карстот се образува и кај амотсферски-отпорни карпи како [[кварцит]]от.<ref>Geomorphological Landscapes of the World.</ref> Бидејќи водата се исцедува под земја, карсните краишта обично немаат реки и езера, или имаат сосем малку. Ваквите предели имаат карактеристични облици како [[сеноти]], [[вртача|вртачи]] и понорници. Постојат и предели без никакви карактеристични облици, на места каде растворливата карпа има прекривка од материјали како леднички остатоци или пак е заробена од еден или повеќе нерастворливи карпести слоеви. Во некои карсни краишта има иладници [[пештера|пештери]], иако присуството на пештери само по себе не е показател за карстен терен. ==Хемија== Карсниот релјеф обично се јавува како последица од присуството на благо [[киселина|кисела]] вода што дејствува врз [[карпесто тло]] со мала растворливост како што се [[варовник]]от и [[доломит]]от. Оваа благо кисела вода почнува да ја абе површината долж пукнатините или одделните плоснати површини на карпестото тло. Со време пукнатините се прошуруваат и карпестото тло продолжува да се раствора. Отворите во карпата се зголемуваат и се создава подземен систем на истек, поради што низ местото сега поминуваат уште поголеми количини вода, забрзувајќи го создавањето на подземни карсни образби.<ref>{{нмс |url=http://www.karstwaters.org/kwitour/whatiskarst.htm |title=What is Karst (and why is it important)? |work=Karst Waters Institute |accessdate=2013-06-27 |archive-date=2015-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408065008/http://www.karstwaters.org/kwitour/whatiskarst.htm |url-status=dead }}</ref> ===Механизам на растворање=== [[Јаглеродна киселина|Јаглеродната киселина]] што ги предизвикува овие појави се образува во облик на дожд што минува низ [[Земјина атмосфера|атмосферата]] и од неа собира [[јаглерод диоксид]] (CO₂), кој се раствора во водата. Кога ќе дојде до тлото, минува низ [[почва]]та, што му дава многу повеќе CO₂ и создава слаб јаглероднокиселински раствор, кој потоа го раствора [[калциум карбонат]]от. ==Морфологија== [[Податотека:karst Dent-de-Crolle-8.jpg|мини|десно|[[Шкрапа]] во Ден де Крол, Франција]] Скарстувањето на пределите може да создаде големи или мали релјефни елементи како на површината, така и под земја. На изложените површини, мали облици се поточиња, [[шкрапа|шкрапи]]. Облици од среден размер се [[вртача|вртачите]] или [[сеноти]]те (затворени сливови), пропастите, фојбите (вртачи налик на превртена инка), понорниците и извори што избиваат на површина и пак потонуваат. Карсни облици од голем размер шкрапи, [[карсно поле|карсни полиња]] и [[карстен дол|карсните долови]]. Постарите карсни предели со поразјадено карпестото тло може да имаат карсни кули или стоголики предели. Под земја може да се создадат сложени одливи (како карсни [[водоносник|водоносници]]) и големи [[пештера|пештери]] и пештерски системи. Растворениот калциум карбонат во водата на места се нафаќа кајшто водата излегува. Реките што излегуваат од вакви извори имаат [[туф]]ни тераси сочинето од [[калцит]]ни слоеви нанесувани со текот на времето. Во пештерите, овие наноси добиваат најразлични облици. == Карсните предели во Македонија == [[Податотека:Небо - земја.jpg|мини|десно|300п|Карсни предели на планината [[Бистра (планина)|Бистра]]]] Крастните предели во [[Македонија]] зафаќаат површина од 2.440 или 9,6% од земјата.<ref>{{МакЕнц|2=Карст во РМ}}</ref> Највеќе карсни подрачја има во [[Западна Македонија]], [[Повардарие]]то и дел од [[Пелагонија]], и тоа: [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Јакупица]], [[Галичица]], [[Жеден]], [[Сува Гора]], Караџица, Поречкиот слив и почетокот на Црна Река и долината на Радика. Помали карсни делови има во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]], [[Велешка Котлина|Велешката Котлина]], [[Демир Капија]], [[Кожуф]] и на други места. Карстот е најслабо застапен во Источна Македонија. Најголемо карсно поле во државата е [[Церско Поле|Церското Поле]] со {{км2|45}}. Подземните карсни облици се застапени со пештери и пропасти како [[Ѓоновица|Гоновица]] (Буковик), [[Слатински Извор]] (Поречје), [[Бела Вода]] (Демир Капија), [[Алилица]] (Бистра). Водотеците што избираат од карсни образби во земјата се изворите како [[Вруток]], [[Рашче]], [[Студенчица]] и [[Вевчански Извори|Вевчанските Извори]]. == Поврзано == * [[Хорст]] * [[Спелеологија]] * [[Подземни води]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karst}} * [http://www.speleomacedonia.org.mk/karst.html За карстот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130507125519/http://www.speleomacedonia.org.mk/karst.html |date=2013-05-07 }} — Спелеолошка федерација на Македонија * [http://ursusspeleos.com.mk/4.htm Подземни ерозивни карсни облици] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160307175305/http://ursusspeleos.com.mk/4.htm |date=2016-03-07 }} — Спелеолошко друштво „Урсус Спелеос“ * Темовски, Марјан [http://www.igeografija.mk/MGD/Razgledi-46-2012/02-Temovski.pdf „Површинска распространетост на карсните карпи во РМ“], ''Геоографски разгледи'', (46) 21-35 (2012) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Карст| ]] [[Категорија:Земјишни облици]] [[Категорија:Спелеологија]] [[Категорија:Геоморфологија]] 594yvjry0xnn7d8wk02exn6gmii77dr 5629010 5629000 2026-09-15T16:17:35Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Германизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629010 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Plitvice lakes.JPG|мини|десно|Карсна пропаст и водопади на [[Плитвички Езера|Плитвичките Езера]]]] [[Податотека:Rocks El Torcal de Antequera karst Andalusia Spain.jpg|мини|десно|Карсни возвишенија во Торкал де Антекера, [[Андалусија]], Шпанија.]] '''Карст''' — геолошка образба создадена со [[растворање]] на еден или повеќе слоеви на [[карпесто тло]], обично [[карбонат]]ни карпи, како [[варовник]]от или [[доломит]]от,<ref name=speleo-glossary>{{нмс |title=Glossary of Cave and Karst Terms |publisher=[http://www.speleogenesis.info/ Speleogenesis.info] |url=http://www.speleogenesis.info/glossary/ |accessdate=4 мај 2009 |archive-date=2017-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926192558/http://www.speleogenesis.info/glossary/ |url-status=dead }}</ref> но и [[гипс]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.esi.utexas.edu/outreach/caves/karst.php |title=What is Karst, University of Texas at Austin |accessdate=2013-06-27 |archive-date=2006-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060516002856/http://www.esi.utexas.edu/outreach/caves/karst.php |url-status=dead }}</ref> Од соодветни услови, карстот се образува и кај амотсферски-отпорни карпи како [[кварцит]]от.<ref>Geomorphological Landscapes of the World.</ref> Бидејќи водата се исцедува под земја, карсните краишта обично немаат реки и езера, или имаат сосем малку. Ваквите предели имаат карактеристични облици како [[сеноти]], [[вртача|вртачи]] и понорници. Постојат и предели без никакви карактеристични облици, на места каде растворливата карпа има прекривка од материјали како леднички остатоци или пак е заробена од еден или повеќе нерастворливи карпести слоеви. Во некои карсни краишта има иладници [[пештера|пештери]], иако присуството на пештери само по себе не е показател за карстен терен. ==Хемија== Карсниот релјеф обично се јавува како последица од присуството на благо [[киселина|кисела]] вода што дејствува врз [[карпесто тло]] со мала растворливост како што се [[варовник]]от и [[доломит]]от. Оваа благо кисела вода почнува да ја абе површината долж пукнатините или одделните плоснати површини на карпестото тло. Со време пукнатините се прошуруваат и карпестото тло продолжува да се раствора. Отворите во карпата се зголемуваат и се создава подземен систем на истек, поради што низ местото сега поминуваат уште поголеми количини вода, забрзувајќи го создавањето на подземни карсни образби.<ref>{{нмс |url=http://www.karstwaters.org/kwitour/whatiskarst.htm |title=What is Karst (and why is it important)? |work=Karst Waters Institute |accessdate=2013-06-27 |archive-date=2015-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150408065008/http://www.karstwaters.org/kwitour/whatiskarst.htm |url-status=dead }}</ref> ===Механизам на растворање=== [[Јаглеродна киселина|Јаглеродната киселина]] што ги предизвикува овие појави се образува во облик на дожд што минува низ [[Земјина атмосфера|атмосферата]] и од неа собира [[јаглерод диоксид]] (CO₂), кој се раствора во водата. Кога ќе дојде до тлото, минува низ [[почва]]та, што му дава многу повеќе CO₂ и создава слаб јаглероднокиселински раствор, кој потоа го раствора [[калциум карбонат]]от. ==Морфологија== [[Податотека:karst Dent-de-Crolle-8.jpg|мини|десно|[[Шкрапа]] во Ден де Крол, Франција]] Скарстувањето на пределите може да создаде големи или мали релјефни елементи како на површината, така и под земја. На изложените површини, мали облици се поточиња, [[шкрапа|шкрапи]]. Облици од среден размер се [[вртача|вртачите]] или [[сеноти]]те (затворени сливови), пропастите, фојбите (вртачи налик на превртена инка), понорниците и извори што избиваат на површина и пак потонуваат. Карсни облици од голем размер шкрапи, [[карсно поле|карсни полиња]] и [[карстен дол|карсните долови]]. Постарите карсни предели со поразјадено карпестото тло може да имаат карсни кули или стоголики предели. Под земја може да се создадат сложени одливи (како карсни [[водоносник|водоносници]]) и големи [[пештера|пештери]] и пештерски системи. Растворениот калциум карбонат во водата на места се нафаќа кајшто водата излегува. Реките што излегуваат од вакви извори имаат [[туф]]ни тераси сочинето од [[калцит]]ни слоеви нанесувани со текот на времето. Во пештерите, овие наноси добиваат најразлични облици. == Карсните предели во Македонија == [[Податотека:Небо - земја.jpg|мини|десно|300п|Карсни предели на планината [[Бистра (планина)|Бистра]]]] Крастните предели во [[Македонија]] зафаќаат површина од 2.440 или 9,6% од земјата.<ref>{{МакЕнц|2=Карст во РМ}}</ref> Највеќе карсни подрачја има во [[Западна Македонија]], [[Повардарие]]то и дел од [[Пелагонија]], и тоа: [[Бистра (планина)|Бистра]], [[Јакупица]], [[Галичица]], [[Жеден]], [[Сува Гора]], Караџица, Поречкиот слив и почетокот на Црна Река и долината на Радика. Помали карсни делови има во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]], [[Велешка Котлина|Велешката Котлина]], [[Демир Капија]], [[Кожуф]] и на други места. Карстот е најслабо застапен во Источна Македонија. Најголемо карсно поле во државата е [[Церско Поле|Церското Поле]] со {{км2|45}}. Подземните карсни облици се застапени со пештери и пропасти како [[Ѓоновица|Гоновица]] (Буковик), [[Слатински Извор]] (Поречје), [[Бела Вода]] (Демир Капија), [[Алилица]] (Бистра). Водотеците што избираат од карсни образби во земјата се изворите како [[Вруток]], [[Рашче]], [[Студенчица]] и [[Вевчански Извори|Вевчанските Извори]]. == Поврзано == * [[Хорст]] * [[Спелеологија]] * [[Подземни води]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Karst}} * [http://www.speleomacedonia.org.mk/karst.html За карстот] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130507125519/http://www.speleomacedonia.org.mk/karst.html |date=2013-05-07 }} — Спелеолошка федерација на Македонија * [http://ursusspeleos.com.mk/4.htm Подземни ерозивни карсни облици] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160307175305/http://ursusspeleos.com.mk/4.htm |date=2016-03-07 }} — Спелеолошко друштво „Урсус Спелеос“ * Темовски, Марјан [http://www.igeografija.mk/MGD/Razgledi-46-2012/02-Temovski.pdf „Површинска распространетост на карсните карпи во РМ“], ''Геоографски разгледи'', (46) 21-35 (2012) {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Карст| ]] [[Категорија:Земјишни облици]] [[Категорија:Спелеологија]] [[Категорија:Геоморфологија]] [[Категорија:Германизми]] 0bhb138dtrb1s7gilndlfp8qfrf82s3 0 1108060 5628988 5473147 2026-09-15T15:50:13Z Carshalton 30527 5628988 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јорди Класи | image = [[Податотека:Jordy Clasie in 2025.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.69}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1991|6|27}} | cityofbirth = {{роден во|Харлем|}} | countryofbirth = [[Холандија]] | nationality = {{flagsport|NED}} [[Холандија]] | currentclub = {{Fb team AZ Alkmaar}} | clubnumber = 20 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[ХВВ ДСК]] | youthyears2 = | youthclubs2 = [[ХФЦ ЕДО]] | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Feyenoord}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 98 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Feyenoord}} | years2 = 2010-2011 | caps2 = 32 | goals2 = 2 | clubs2 = →{{Fb team Excelsior}} | years3 = 2015-2019 | caps3 = 38 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2017-2018 | caps4 = 20 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Club Brugge}} | years5 = 2018-2019 | caps5 = 33 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Feyenoord}} | years6 = 2019- | caps6 = 18 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team AZ Alkmaar}} | nationalyears1 = 2008-2009 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]] | nationalyears2 = 2009-2010 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]] | nationalyears3 = 2010-2013 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] | nationalyears4 = 2012- | nationalcaps4 = 17 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] }} '''Јорди Класи''' (роден на [[27 јуни]] [[1991]] година во [[Харлем]]) — [[Холанѓани|холандски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Аз Алкмар|Аз Алкмар]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]]. == Технички одлики == Дефанзивен играч за врска со одлична техника. Неговите квалитети се дриблингот и прецизните додавања, поради што е наречен ''"Холандскиот Чави"''.<ref>{{наведени вести |title=The ‘Dutch Xavi’ Jordy Clasie – from 'physically too weak’ to Euro 2012 candidate within six months |url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2012/02/12/2898420/the-dutch-xavi-jordy-clasie-from-physically-too-weak-to-euro |newspaper=Goal.Com |trans_title= |date=12 February 2011 |accessdate=31 July 2012}}</ref> ==Кариера== ===Рани години=== Класи почнал да игра фудбал во неговиот роден град [[Харлем]]. Својот прв фудбалски повик го добил од поранешниот репрезентативец на Холандија [[Вилем ван Ханегем]], пријател на неговиот татко Џејмс. Класи бил забележан неколкупати од страна на Ханегем како играл фудбал на плоштадите во Харлем, што било доволно за солиден тренер како него да го воочи потенцијалот кој го има Класи. По препорака на ван Ханегем, Класи почнал професионално да игра фудбал во младинските категории на [[ХВВ ДСК]] од Харлем. Подоцна го напуштил клубот и заминал во [[ХФЦ ЕДО]], клуб кој исто така доаѓа од Харлем, но има нешто побогата историја. За време на еден турнир во [[2000]] година, на кои Класи се натпреварувал со екипата на Едо неговиот талент и потенцијал бил откриен од страна на екипата на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]].<ref>[http://junioren.voetbal.nl/article/24398/zo-werd-jordy-clasie-prof Zo werd Jordy Clasie prof], Voetbal.nl</ref> Набргу потоа Класи заминал на проби во Фејенорд, а кога тие биле пред самиот крај, во Битката за 11-годишниот играч од средниот ред интерес покажал и [[ФК Ајакс|Ајакс]]. На прашањето за Ајакс, Класи го изјавил следното : {{Cquote |1 =''Одеднаш Ајакс, исто така, испрати понуда. Клубот исто така, сакаше да ме има. Во однос на растојанието би можело да ми биде многу полесно. Згора на тоа, Ајакс имаат име. Многу играчи овде станале ѕвезди, а потоа направиле трансфер во странски клуб. Ајакс изгледаше логично, но мене не ми се чинеше така. Од првиот момент кога влегов, знаев дека Фејенорд е мојот клуб.''}} ===Фејенорд=== ====Младинска кариера==== [[Податотека:Jordy Clasie.jpg|150px|thumb|Јорди Класи во дресот на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[2012]].]] Класи го избрал Фејенорд и пристигнал таму во приклучувајќи му се на еден од младинските тимови. Тој одел секој ден на тренинг поминувајќи голем пат во правец север-југ и обратно од [[Харлем]] до [[Ротердам|Јужен Ротердам]], носен од страна на неговиот татко, кој ставил се настрана, за целта на неговиот син да биде професионален фудбалер, да се постигне. Јорди исто како и неговиот татко е многу приврзан за семејството. Неговиот брат, а особено неговиот татко значел се за него, и тој дури сето тоа го ставил на своето тело преку тетоважата на десната рака на која пишува ''"You mean everything my daddy"''<ref>[http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ Vader Clasie betekent alles voor Jordy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120805071453/http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ |date=2012-08-05 }}, 11apen.nl</ref> Во младинските денови Класи имал и тешки моменти, но тој секогаш замислувал дека ако истрае во ова за на крајот тој да заигра на [[Стадион Фејенорд|Де Коип]].<ref>[http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html Clasie: 'Mijn vader, broer en ik zijn trots'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012146/http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html |date=2015-02-27 }}, Feyenoordnet.nl</ref> Најтешките моменти Класи ги доживеал кога се нашол под остра критика на тогашниот тренер на младинците на Фејенорд [[Хенк ван Сте]], кој бил многу критичен кон него. Тој го повикал, и меѓу другите совети кој му ги дал го советувал дури и да замине во друг клуб. На крајот од таа сезона, ван Сте се преселил во [[ФК Шахтар Донецк|Шахтар Донецк]] за да раководи со младите таму. Неговата замена, [[Стенли Брард]], за разлика од неговиот претходник имал доверба во Класи.<ref name="Volledig interview Clasie">[http://nos.nl/video/371847-volledig-interview-clasie.html Volledig interview Clasie], NOS.nl</ref> На крајот Класи имал блескави моменти додека настапувал за Б-јуниорите, каде што дошол во тим, со исто така многу талентирани играчи меѓу кој биле [[Лирој Фер]], [[Лук Кастаињос]], [[Стефан де Врај]], [[Ервин Мулдер]] и [[Рики ван Харен]]. Ван Харен му бил добар другар на Класи, а тој играл многу важна улога во младинските категории на Фејенорд. Во сезоната 2008-2009 сезона Фејенорд бил шампион на [[Холандија]] и во Б1 и во А1 конкуренцијата. Класи играл за двете екипи и дури бил и [[капитен]]. Тоа се случило поради тоа што многу момци од младинскате екипа ги направиле првите чекори во првиот тим на Фејенорд со оглед на финансиската состојба на клубот. Затоа тој бил примен да учествува и во двете првенства.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ed7JWn-L33U|Feyenoord B1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=-6qTbZugo1o|Feyenoord A1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref> ====Заемот во Екселсиор==== Пред почетокот на сезоната 2010-2011, Класи бил позајмен на грдскиот соперник [[ФК Екселсиор|Екселсиор]]. Тој го направил своето професионално деби на [[15 август]] [[2010]] година, за време на натпреварот против неговиот матичен тим [[ФК Фејенорд|Фејенорд]]. Класи одиграл 75 минути како стартер, а натпревар го добил Екселсиор со 3-2. Една недела подоцна го постигнал својот прв гол во професионален фудбалски натпревар против [[ФК НЕК|НЕК]] од [[Најмеген]]. Сезоната ја завршил со 32 настапи во кој постигнал два гола. По завршувањето на сезоната се вратил во Фејенорд. ====Пробивот по првиот тим на Фејенорд==== По враќањето во Фејенорд тој тренирал со првиот тим, а за првата сезона го добил дресот со број 16. Исто така бил повикан за подготвителните натпревари на клубот. На [[31 јули]] [[2011]] година, тој го започнал пријателскиот натпревар на Фејенорд против [[ФК Малага|Малага]], што завршил со резултат 2-0 за шпанскиот тим. Интересно е тоа што дебито за Фејенорд, Класи го направил против својот поранешен клуб [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], во победата со 2-0 на [[5 август]] [[2011]]. Својот прв гол за Фејенорд го постигнал против [[ФК Гронинген|Гронинген]] на [[4 март]] [[2012]], а истиот се покажал и одлучувачки за победата со 1-0. Класи одиграл добра прва сезона за Фејенорд во која пропуштил само еден првенствен натпревар. Како награда за неговата добра игра ја освоил ''сребрената копачка''. Наградата му ја врачил неговиот пријател и поранешниот репрезентативец [[Вилем ван Ханегем]].<ref>[http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html Clasie winnaar van de Zilveren Schoen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121105002940/http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html |date=2012-11-05 }}, Eredivisielive.nl</ref> =====Клучен играч и капитен на тимот===== Во следната сезона 2012-2013 Класи претставува движечка сила на Фејенорд. Тоа се одразува во промената на неговиот број на дресот, од 16. на бројот 6, а исто така тој бил и заменик [[капитен]] на [[Стефан Де Врај]] во клубот. Но, поради повреда де Врај пропуштил еден дел од сезоната, во кој Класи ја носел капитенската лента. Добрите игри кој ги прикажал играчот од средниот ред будат заинтересираност за него од странски клубови како што се [[италија]]нските: [[ФК Милан|Милан]], [[ФК Рома|Рома]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]]. Претходно, веќе имало интерес и од [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]].<ref>[http://www.goal.com/nl/news/786/transfers/2012/10/16/3453063/interesse-uit-serie-a-voor-clasie Interesse uit Serie A voor Clasie], Goal.com</ref> Агентот на Класи, Весел Везенбер, рекол за неговиот клиент дека "нема причина за заминување". Како и да е, тој никогаш не разговарал за трансфер со Класи.<ref>[http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html Zaakwaarnemer Clasie: 'Geen reden voor een vertrek'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012359/http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html |date=2015-02-27 }}, FR12.nl</ref> На [[13 мај]] [[2013]] година, Класи го продолжил неговиот договор до [[2016]] година. Со тоа станал еден од играчите кој ќе заработуваат најмногу од Фејенорд.<ref>[http://www.nu.nl/sport/3475772/clasie-verlengt-contract-bij-feyenoord.html Clasie verlengt contract bij Feyenoord], NU.nl</ref> Во 2012-2013 сезона одиграл на крајот 37 натпревари за Фејенорд, од кој 33 лигашки натпревари. Класи постигнал два гола во сезоната; еднаш против [[ФК Рода|Рода]] и еднаш против [[АЗ Алкмар]]. Тој, исто така во текот на оваа сезона дебитирал во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандскиот тим]] и бил во составот на [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година]] играно во [[Израел]]. Следната сезона тој станал капитен на Фејенорд на трајна основа и со 1 гол и 8 асистенции го предводел својот тим до второто место во [[Ередивиси 2013-2014|Ередивиси]]. == Репрезентативна кариера == Во ноември [[2010]] година, два месеци по неговото деби за [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], тој добил повик во [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]]. Својот прв и единствен погодок во оваа селекција го постигнал против Луксембург во победа со 5-0 на гости. По завршувањето на својата втора сезона со Фејенорд, Класи бил повикан за настап на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година-2013]] во Израел. Тој одиграл два натпревари во групната фаза; против Русија влегувајќи од клупата на местото на [[Кевин Стротман]] (5-1 победа), а против Шпанија го одиграл целиот натпревар (пораз 3-0). Холандија се пласирала во полуфиналето каде биле елиминирани од Италија со 1-0, но Класи останал неискористена замена во тој натпревар. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација]] го направил на [[7 септември]] [[2012]], кога бил заменет во 50-тата минута од [[Лирој Фер]] во квалификацискиот натпревар за светското првенство во Бразил против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] што завршил со победа на Холандија 2-0. Во мај [[2014]], се нашол на списокот од 23 играчи на селекторот [[Луј ван Гал]] за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првентво 2014]] во [[Бразил]]. ===Хронологија на настапи и голови за репрезентација=== {{Репрезентативни настапи|NED}} {{Cronopar|07-09-2012|Амстердам|NED|2|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|50}}}} {{Cronopar|11-09-2012|Будимпешта|HUN|1|4|NED||Квалификации за Светско првенство|2014|13={{yel|6}}}} {{Cronopar|06-02-2013|Амстердам|NED|1|1|ITA||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-03-2013|Амстердам|NED|3|0|EST|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|26-03-2013|Амстердам|NED|4|0|ROU|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|15-10-2013|Истанбул|TUR|0|2|NED|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|05-03-2014|Сен Дени|FRA|2|0|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-05-2014|Амстердам|NED|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|8|0}} == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 26 мај 2014.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Екселсиор сезона 2010-2011|2010-2011]] || {{знамеикона|Холандија}} [[ФК Екселсиор|Екселсиор]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 32 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 34 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{знамеикона|Холандија}} [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 36 || 3 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Ередивисије 2012-2013|Е]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || [[Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]]+[[Лига Европа 2012/2013|ЛЕ]] || 2+2 || 0+0 || - || 0 || 0 || 39 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Ередивисије 2013-2014|Е]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || [[Лига Европа 2013/2014|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || 37 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Фејенорд || 98 || 6 || || 8 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 112 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 130 || 8 || || 10 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 148 || 8 |- |} ==Титули== ===={{flagsport|BEL}} Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2017-2018. ===={{flagsport|NED}} Фејенорд==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Холандија}} [[Суперкуп на Холандија]]''' : 1 : 2018. ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * [http://int.soccerway.com/players/jordy-clasie/134078/ Јорди Класи на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/jordy-clasie/profil/spieler/104223 Јорди Класи на transfermakt] * [http://www.whoscored.com/Players/90802 Јорди Класи на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/_/id/150199/jordy-clasie?cc=5739 Јорди Класи на espn] * [http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie Јорди Класи на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140402035715/http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie |date=2014-04-02 }} {{Состав на Холандија на Светското првенство 2014}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Класи, Јорди}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фејенорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аз Алкмар]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] iavizmmnokxijcxxfmuufq4et2559dk 5628989 5628988 2026-09-15T15:50:18Z Carshalton 30527 5628989 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јорди Класи | image = [[Податотека:Jordy Clasie in 2025.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.69}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1991|6|27}} | cityofbirth = {{роден во|Харлем|}} | countryofbirth = [[Холандија]] | nationality = {{flagsport|NED}} [[Холандија]] | currentclub = {{Fb team AZ Alkmaar}} | clubnumber = 20 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[ХВВ ДСК]] | youthyears2 = | youthclubs2 = [[ХФЦ ЕДО]] | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Feyenoord}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 98 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Feyenoord}} | years2 = 2010-2011 | caps2 = 32 | goals2 = 2 | clubs2 = →{{Fb team Excelsior}} | years3 = 2015-2019 | caps3 = 38 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2017-2018 | caps4 = 20 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Club Brugge}} | years5 = 2018-2019 | caps5 = 33 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Feyenoord}} | years6 = 2019- | caps6 = 18 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team AZ Alkmaar}} | nationalyears1 = 2008-2009 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]] | nationalyears2 = 2009-2010 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]] | nationalyears3 = 2010-2013 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] | nationalyears4 = 2012- | nationalcaps4 = 17 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] | pcupdate = 6 јануари 2011 | ntupdate = 17 ноември 2010 }} '''Јорди Класи''' (роден на [[27 јуни]] [[1991]] година во [[Харлем]]) — [[Холанѓани|холандски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Аз Алкмар|Аз Алкмар]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]]. == Технички одлики == Дефанзивен играч за врска со одлична техника. Неговите квалитети се дриблингот и прецизните додавања, поради што е наречен ''"Холандскиот Чави"''.<ref>{{наведени вести |title=The ‘Dutch Xavi’ Jordy Clasie – from 'physically too weak’ to Euro 2012 candidate within six months |url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2012/02/12/2898420/the-dutch-xavi-jordy-clasie-from-physically-too-weak-to-euro |newspaper=Goal.Com |trans_title= |date=12 February 2011 |accessdate=31 July 2012}}</ref> ==Кариера== ===Рани години=== Класи почнал да игра фудбал во неговиот роден град [[Харлем]]. Својот прв фудбалски повик го добил од поранешниот репрезентативец на Холандија [[Вилем ван Ханегем]], пријател на неговиот татко Џејмс. Класи бил забележан неколкупати од страна на Ханегем како играл фудбал на плоштадите во Харлем, што било доволно за солиден тренер како него да го воочи потенцијалот кој го има Класи. По препорака на ван Ханегем, Класи почнал професионално да игра фудбал во младинските категории на [[ХВВ ДСК]] од Харлем. Подоцна го напуштил клубот и заминал во [[ХФЦ ЕДО]], клуб кој исто така доаѓа од Харлем, но има нешто побогата историја. За време на еден турнир во [[2000]] година, на кои Класи се натпреварувал со екипата на Едо неговиот талент и потенцијал бил откриен од страна на екипата на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]].<ref>[http://junioren.voetbal.nl/article/24398/zo-werd-jordy-clasie-prof Zo werd Jordy Clasie prof], Voetbal.nl</ref> Набргу потоа Класи заминал на проби во Фејенорд, а кога тие биле пред самиот крај, во Битката за 11-годишниот играч од средниот ред интерес покажал и [[ФК Ајакс|Ајакс]]. На прашањето за Ајакс, Класи го изјавил следното : {{Cquote |1 =''Одеднаш Ајакс, исто така, испрати понуда. Клубот исто така, сакаше да ме има. Во однос на растојанието би можело да ми биде многу полесно. Згора на тоа, Ајакс имаат име. Многу играчи овде станале ѕвезди, а потоа направиле трансфер во странски клуб. Ајакс изгледаше логично, но мене не ми се чинеше така. Од првиот момент кога влегов, знаев дека Фејенорд е мојот клуб.''}} ===Фејенорд=== ====Младинска кариера==== [[Податотека:Jordy Clasie.jpg|150px|thumb|Јорди Класи во дресот на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[2012]].]] Класи го избрал Фејенорд и пристигнал таму во приклучувајќи му се на еден од младинските тимови. Тој одел секој ден на тренинг поминувајќи голем пат во правец север-југ и обратно од [[Харлем]] до [[Ротердам|Јужен Ротердам]], носен од страна на неговиот татко, кој ставил се настрана, за целта на неговиот син да биде професионален фудбалер, да се постигне. Јорди исто како и неговиот татко е многу приврзан за семејството. Неговиот брат, а особено неговиот татко значел се за него, и тој дури сето тоа го ставил на своето тело преку тетоважата на десната рака на која пишува ''"You mean everything my daddy"''<ref>[http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ Vader Clasie betekent alles voor Jordy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120805071453/http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ |date=2012-08-05 }}, 11apen.nl</ref> Во младинските денови Класи имал и тешки моменти, но тој секогаш замислувал дека ако истрае во ова за на крајот тој да заигра на [[Стадион Фејенорд|Де Коип]].<ref>[http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html Clasie: 'Mijn vader, broer en ik zijn trots'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012146/http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html |date=2015-02-27 }}, Feyenoordnet.nl</ref> Најтешките моменти Класи ги доживеал кога се нашол под остра критика на тогашниот тренер на младинците на Фејенорд [[Хенк ван Сте]], кој бил многу критичен кон него. Тој го повикал, и меѓу другите совети кој му ги дал го советувал дури и да замине во друг клуб. На крајот од таа сезона, ван Сте се преселил во [[ФК Шахтар Донецк|Шахтар Донецк]] за да раководи со младите таму. Неговата замена, [[Стенли Брард]], за разлика од неговиот претходник имал доверба во Класи.<ref name="Volledig interview Clasie">[http://nos.nl/video/371847-volledig-interview-clasie.html Volledig interview Clasie], NOS.nl</ref> На крајот Класи имал блескави моменти додека настапувал за Б-јуниорите, каде што дошол во тим, со исто така многу талентирани играчи меѓу кој биле [[Лирој Фер]], [[Лук Кастаињос]], [[Стефан де Врај]], [[Ервин Мулдер]] и [[Рики ван Харен]]. Ван Харен му бил добар другар на Класи, а тој играл многу важна улога во младинските категории на Фејенорд. Во сезоната 2008-2009 сезона Фејенорд бил шампион на [[Холандија]] и во Б1 и во А1 конкуренцијата. Класи играл за двете екипи и дури бил и [[капитен]]. Тоа се случило поради тоа што многу момци од младинскате екипа ги направиле првите чекори во првиот тим на Фејенорд со оглед на финансиската состојба на клубот. Затоа тој бил примен да учествува и во двете првенства.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ed7JWn-L33U|Feyenoord B1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=-6qTbZugo1o|Feyenoord A1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref> ====Заемот во Екселсиор==== Пред почетокот на сезоната 2010-2011, Класи бил позајмен на грдскиот соперник [[ФК Екселсиор|Екселсиор]]. Тој го направил своето професионално деби на [[15 август]] [[2010]] година, за време на натпреварот против неговиот матичен тим [[ФК Фејенорд|Фејенорд]]. Класи одиграл 75 минути како стартер, а натпревар го добил Екселсиор со 3-2. Една недела подоцна го постигнал својот прв гол во професионален фудбалски натпревар против [[ФК НЕК|НЕК]] од [[Најмеген]]. Сезоната ја завршил со 32 настапи во кој постигнал два гола. По завршувањето на сезоната се вратил во Фејенорд. ====Пробивот по првиот тим на Фејенорд==== По враќањето во Фејенорд тој тренирал со првиот тим, а за првата сезона го добил дресот со број 16. Исто така бил повикан за подготвителните натпревари на клубот. На [[31 јули]] [[2011]] година, тој го започнал пријателскиот натпревар на Фејенорд против [[ФК Малага|Малага]], што завршил со резултат 2-0 за шпанскиот тим. Интересно е тоа што дебито за Фејенорд, Класи го направил против својот поранешен клуб [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], во победата со 2-0 на [[5 август]] [[2011]]. Својот прв гол за Фејенорд го постигнал против [[ФК Гронинген|Гронинген]] на [[4 март]] [[2012]], а истиот се покажал и одлучувачки за победата со 1-0. Класи одиграл добра прва сезона за Фејенорд во која пропуштил само еден првенствен натпревар. Како награда за неговата добра игра ја освоил ''сребрената копачка''. Наградата му ја врачил неговиот пријател и поранешниот репрезентативец [[Вилем ван Ханегем]].<ref>[http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html Clasie winnaar van de Zilveren Schoen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121105002940/http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html |date=2012-11-05 }}, Eredivisielive.nl</ref> =====Клучен играч и капитен на тимот===== Во следната сезона 2012-2013 Класи претставува движечка сила на Фејенорд. Тоа се одразува во промената на неговиот број на дресот, од 16. на бројот 6, а исто така тој бил и заменик [[капитен]] на [[Стефан Де Врај]] во клубот. Но, поради повреда де Врај пропуштил еден дел од сезоната, во кој Класи ја носел капитенската лента. Добрите игри кој ги прикажал играчот од средниот ред будат заинтересираност за него од странски клубови како што се [[италија]]нските: [[ФК Милан|Милан]], [[ФК Рома|Рома]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]]. Претходно, веќе имало интерес и од [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]].<ref>[http://www.goal.com/nl/news/786/transfers/2012/10/16/3453063/interesse-uit-serie-a-voor-clasie Interesse uit Serie A voor Clasie], Goal.com</ref> Агентот на Класи, Весел Везенбер, рекол за неговиот клиент дека "нема причина за заминување". Како и да е, тој никогаш не разговарал за трансфер со Класи.<ref>[http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html Zaakwaarnemer Clasie: 'Geen reden voor een vertrek'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012359/http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html |date=2015-02-27 }}, FR12.nl</ref> На [[13 мај]] [[2013]] година, Класи го продолжил неговиот договор до [[2016]] година. Со тоа станал еден од играчите кој ќе заработуваат најмногу од Фејенорд.<ref>[http://www.nu.nl/sport/3475772/clasie-verlengt-contract-bij-feyenoord.html Clasie verlengt contract bij Feyenoord], NU.nl</ref> Во 2012-2013 сезона одиграл на крајот 37 натпревари за Фејенорд, од кој 33 лигашки натпревари. Класи постигнал два гола во сезоната; еднаш против [[ФК Рода|Рода]] и еднаш против [[АЗ Алкмар]]. Тој, исто така во текот на оваа сезона дебитирал во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандскиот тим]] и бил во составот на [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година]] играно во [[Израел]]. Следната сезона тој станал капитен на Фејенорд на трајна основа и со 1 гол и 8 асистенции го предводел својот тим до второто место во [[Ередивиси 2013-2014|Ередивиси]]. == Репрезентативна кариера == Во ноември [[2010]] година, два месеци по неговото деби за [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], тој добил повик во [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]]. Својот прв и единствен погодок во оваа селекција го постигнал против Луксембург во победа со 5-0 на гости. По завршувањето на својата втора сезона со Фејенорд, Класи бил повикан за настап на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година-2013]] во Израел. Тој одиграл два натпревари во групната фаза; против Русија влегувајќи од клупата на местото на [[Кевин Стротман]] (5-1 победа), а против Шпанија го одиграл целиот натпревар (пораз 3-0). Холандија се пласирала во полуфиналето каде биле елиминирани од Италија со 1-0, но Класи останал неискористена замена во тој натпревар. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација]] го направил на [[7 септември]] [[2012]], кога бил заменет во 50-тата минута од [[Лирој Фер]] во квалификацискиот натпревар за светското првенство во Бразил против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] што завршил со победа на Холандија 2-0. Во мај [[2014]], се нашол на списокот од 23 играчи на селекторот [[Луј ван Гал]] за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првентво 2014]] во [[Бразил]]. ===Хронологија на настапи и голови за репрезентација=== {{Репрезентативни настапи|NED}} {{Cronopar|07-09-2012|Амстердам|NED|2|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|50}}}} {{Cronopar|11-09-2012|Будимпешта|HUN|1|4|NED||Квалификации за Светско првенство|2014|13={{yel|6}}}} {{Cronopar|06-02-2013|Амстердам|NED|1|1|ITA||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-03-2013|Амстердам|NED|3|0|EST|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|26-03-2013|Амстердам|NED|4|0|ROU|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|15-10-2013|Истанбул|TUR|0|2|NED|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|05-03-2014|Сен Дени|FRA|2|0|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-05-2014|Амстердам|NED|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|8|0}} == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 26 мај 2014.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Екселсиор сезона 2010-2011|2010-2011]] || {{знамеикона|Холандија}} [[ФК Екселсиор|Екселсиор]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 32 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 34 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{знамеикона|Холандија}} [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 36 || 3 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Ередивисије 2012-2013|Е]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || [[Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]]+[[Лига Европа 2012/2013|ЛЕ]] || 2+2 || 0+0 || - || 0 || 0 || 39 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Ередивисије 2013-2014|Е]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || [[Лига Европа 2013/2014|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || 37 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Фејенорд || 98 || 6 || || 8 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 112 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 130 || 8 || || 10 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 148 || 8 |- |} ==Титули== ===={{flagsport|BEL}} Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2017-2018. ===={{flagsport|NED}} Фејенорд==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Холандија}} [[Суперкуп на Холандија]]''' : 1 : 2018. ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * [http://int.soccerway.com/players/jordy-clasie/134078/ Јорди Класи на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/jordy-clasie/profil/spieler/104223 Јорди Класи на transfermakt] * [http://www.whoscored.com/Players/90802 Јорди Класи на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/_/id/150199/jordy-clasie?cc=5739 Јорди Класи на espn] * [http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie Јорди Класи на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140402035715/http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie |date=2014-04-02 }} {{Состав на Холандија на Светското првенство 2014}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Класи, Јорди}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фејенорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аз Алкмар]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] 4dsdx5swrnfeakv37axj08t67w53sia 5628990 5628989 2026-09-15T15:50:45Z Carshalton 30527 5628990 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јорди Класи | image = [[Податотека:Jordy Clasie in 2025.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.69}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1991|6|27}} | cityofbirth = {{роден во|Харлем|}} | countryofbirth = [[Холандија]] | nationality = {{flagsport|NED}} [[Холандија]] | currentclub = {{Fb team AZ Alkmaar}} | clubnumber = 20 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[ХВВ ДСК]] | youthyears2 = | youthclubs2 = [[ХФЦ ЕДО]] | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Feyenoord}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 98 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Feyenoord}} | years2 = 2010-2011 | caps2 = 32 | goals2 = 2 | clubs2 = →{{Fb team Excelsior}} | years3 = 2015-2019 | caps3 = 38 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2017-2018 | caps4 = 20 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Club Brugge}} | years5 = 2018-2019 | caps5 = 33 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Feyenoord}} | years6 = 2019- | caps6 = 18 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team AZ Alkmaar}} | nationalyears1 = 2008-2009 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]] | nationalyears2 = 2009-2010 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]] | nationalyears3 = 2010-2013 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] | nationalyears4 = 2012- | nationalcaps4 = 17 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] }} '''Јорди Класи''' (роден на [[27 јуни]] [[1991]] година во [[Харлем]]) — [[Холанѓани|холандски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Аз Алкмар|Аз Алкмар]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]]. == Технички одлики == Дефанзивен играч за врска со одлична техника. Неговите квалитети се дриблингот и прецизните додавања, поради што е наречен ''"Холандскиот Чави"''.<ref>{{наведени вести |title=The ‘Dutch Xavi’ Jordy Clasie – from 'physically too weak’ to Euro 2012 candidate within six months |url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2012/02/12/2898420/the-dutch-xavi-jordy-clasie-from-physically-too-weak-to-euro |newspaper=Goal.Com |trans_title= |date=12 February 2011 |accessdate=31 July 2012}}</ref> ==Кариера== ===Рани години=== Класи почнал да игра фудбал во неговиот роден град [[Харлем]]. Својот прв фудбалски повик го добил од поранешниот репрезентативец на Холандија [[Вилем ван Ханегем]], пријател на неговиот татко Џејмс. Класи бил забележан неколкупати од страна на Ханегем како играл фудбал на плоштадите во Харлем, што било доволно за солиден тренер како него да го воочи потенцијалот кој го има Класи. По препорака на ван Ханегем, Класи почнал професионално да игра фудбал во младинските категории на [[ХВВ ДСК]] од Харлем. Подоцна го напуштил клубот и заминал во [[ХФЦ ЕДО]], клуб кој исто така доаѓа од Харлем, но има нешто побогата историја. За време на еден турнир во [[2000]] година, на кои Класи се натпреварувал со екипата на Едо неговиот талент и потенцијал бил откриен од страна на екипата на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]].<ref>[http://junioren.voetbal.nl/article/24398/zo-werd-jordy-clasie-prof Zo werd Jordy Clasie prof], Voetbal.nl</ref> Набргу потоа Класи заминал на проби во Фејенорд, а кога тие биле пред самиот крај, во Битката за 11-годишниот играч од средниот ред интерес покажал и [[ФК Ајакс|Ајакс]]. На прашањето за Ајакс, Класи го изјавил следното : {{Cquote |1 =''Одеднаш Ајакс, исто така, испрати понуда. Клубот исто така, сакаше да ме има. Во однос на растојанието би можело да ми биде многу полесно. Згора на тоа, Ајакс имаат име. Многу играчи овде станале ѕвезди, а потоа направиле трансфер во странски клуб. Ајакс изгледаше логично, но мене не ми се чинеше така. Од првиот момент кога влегов, знаев дека Фејенорд е мојот клуб.''}} ===Фејенорд=== ====Младинска кариера==== [[Податотека:Jordy Clasie.jpg|150px|thumb|Јорди Класи во дресот на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[2012]].]] Класи го избрал Фејенорд и пристигнал таму во приклучувајќи му се на еден од младинските тимови. Тој одел секој ден на тренинг поминувајќи голем пат во правец север-југ и обратно од [[Харлем]] до [[Ротердам|Јужен Ротердам]], носен од страна на неговиот татко, кој ставил се настрана, за целта на неговиот син да биде професионален фудбалер, да се постигне. Јорди исто како и неговиот татко е многу приврзан за семејството. Неговиот брат, а особено неговиот татко значел се за него, и тој дури сето тоа го ставил на своето тело преку тетоважата на десната рака на која пишува ''"You mean everything my daddy"''<ref>[http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ Vader Clasie betekent alles voor Jordy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120805071453/http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ |date=2012-08-05 }}, 11apen.nl</ref> Во младинските денови Класи имал и тешки моменти, но тој секогаш замислувал дека ако истрае во ова за на крајот тој да заигра на [[Стадион Фејенорд|Де Коип]].<ref>[http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html Clasie: 'Mijn vader, broer en ik zijn trots'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012146/http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html |date=2015-02-27 }}, Feyenoordnet.nl</ref> Најтешките моменти Класи ги доживеал кога се нашол под остра критика на тогашниот тренер на младинците на Фејенорд [[Хенк ван Сте]], кој бил многу критичен кон него. Тој го повикал, и меѓу другите совети кој му ги дал го советувал дури и да замине во друг клуб. На крајот од таа сезона, ван Сте се преселил во [[ФК Шахтар Донецк|Шахтар Донецк]] за да раководи со младите таму. Неговата замена, [[Стенли Брард]], за разлика од неговиот претходник имал доверба во Класи.<ref name="Volledig interview Clasie">[http://nos.nl/video/371847-volledig-interview-clasie.html Volledig interview Clasie], NOS.nl</ref> На крајот Класи имал блескави моменти додека настапувал за Б-јуниорите, каде што дошол во тим, со исто така многу талентирани играчи меѓу кој биле [[Лирој Фер]], [[Лук Кастаињос]], [[Стефан де Врај]], [[Ервин Мулдер]] и [[Рики ван Харен]]. Ван Харен му бил добар другар на Класи, а тој играл многу важна улога во младинските категории на Фејенорд. Во сезоната 2008-2009 сезона Фејенорд бил шампион на [[Холандија]] и во Б1 и во А1 конкуренцијата. Класи играл за двете екипи и дури бил и [[капитен]]. Тоа се случило поради тоа што многу момци од младинскате екипа ги направиле првите чекори во првиот тим на Фејенорд со оглед на финансиската состојба на клубот. Затоа тој бил примен да учествува и во двете првенства.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ed7JWn-L33U|Feyenoord B1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=-6qTbZugo1o|Feyenoord A1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref> ====Заемот во Екселсиор==== Пред почетокот на сезоната 2010-2011, Класи бил позајмен на грдскиот соперник [[ФК Екселсиор|Екселсиор]]. Тој го направил своето професионално деби на [[15 август]] [[2010]] година, за време на натпреварот против неговиот матичен тим [[ФК Фејенорд|Фејенорд]]. Класи одиграл 75 минути како стартер, а натпревар го добил Екселсиор со 3-2. Една недела подоцна го постигнал својот прв гол во професионален фудбалски натпревар против [[ФК НЕК|НЕК]] од [[Најмеген]]. Сезоната ја завршил со 32 настапи во кој постигнал два гола. По завршувањето на сезоната се вратил во Фејенорд. ====Пробивот по првиот тим на Фејенорд==== По враќањето во Фејенорд тој тренирал со првиот тим, а за првата сезона го добил дресот со број 16. Исто така бил повикан за подготвителните натпревари на клубот. На [[31 јули]] [[2011]] година, тој го започнал пријателскиот натпревар на Фејенорд против [[ФК Малага|Малага]], што завршил со резултат 2-0 за шпанскиот тим. Интересно е тоа што дебито за Фејенорд, Класи го направил против својот поранешен клуб [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], во победата со 2-0 на [[5 август]] [[2011]]. Својот прв гол за Фејенорд го постигнал против [[ФК Гронинген|Гронинген]] на [[4 март]] [[2012]], а истиот се покажал и одлучувачки за победата со 1-0. Класи одиграл добра прва сезона за Фејенорд во која пропуштил само еден првенствен натпревар. Како награда за неговата добра игра ја освоил ''сребрената копачка''. Наградата му ја врачил неговиот пријател и поранешниот репрезентативец [[Вилем ван Ханегем]].<ref>[http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html Clasie winnaar van de Zilveren Schoen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121105002940/http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html |date=2012-11-05 }}, Eredivisielive.nl</ref> =====Клучен играч и капитен на тимот===== Во следната сезона 2012-2013 Класи претставува движечка сила на Фејенорд. Тоа се одразува во промената на неговиот број на дресот, од 16. на бројот 6, а исто така тој бил и заменик [[капитен]] на [[Стефан Де Врај]] во клубот. Но, поради повреда де Врај пропуштил еден дел од сезоната, во кој Класи ја носел капитенската лента. Добрите игри кој ги прикажал играчот од средниот ред будат заинтересираност за него од странски клубови како што се [[италија]]нските: [[ФК Милан|Милан]], [[ФК Рома|Рома]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]]. Претходно, веќе имало интерес и од [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]].<ref>[http://www.goal.com/nl/news/786/transfers/2012/10/16/3453063/interesse-uit-serie-a-voor-clasie Interesse uit Serie A voor Clasie], Goal.com</ref> Агентот на Класи, Весел Везенбер, рекол за неговиот клиент дека "нема причина за заминување". Како и да е, тој никогаш не разговарал за трансфер со Класи.<ref>[http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html Zaakwaarnemer Clasie: 'Geen reden voor een vertrek'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012359/http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html |date=2015-02-27 }}, FR12.nl</ref> На [[13 мај]] [[2013]] година, Класи го продолжил неговиот договор до [[2016]] година. Со тоа станал еден од играчите кој ќе заработуваат најмногу од Фејенорд.<ref>[http://www.nu.nl/sport/3475772/clasie-verlengt-contract-bij-feyenoord.html Clasie verlengt contract bij Feyenoord], NU.nl</ref> Во 2012-2013 сезона одиграл на крајот 37 натпревари за Фејенорд, од кој 33 лигашки натпревари. Класи постигнал два гола во сезоната; еднаш против [[ФК Рода|Рода]] и еднаш против [[АЗ Алкмар]]. Тој, исто така во текот на оваа сезона дебитирал во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандскиот тим]] и бил во составот на [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година]] играно во [[Израел]]. Следната сезона тој станал капитен на Фејенорд на трајна основа и со 1 гол и 8 асистенции го предводел својот тим до второто место во [[Ередивиси 2013-2014|Ередивиси]]. == Репрезентативна кариера == Во ноември [[2010]] година, два месеци по неговото деби за [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], тој добил повик во [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]]. Својот прв и единствен погодок во оваа селекција го постигнал против Луксембург во победа со 5-0 на гости. По завршувањето на својата втора сезона со Фејенорд, Класи бил повикан за настап на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година-2013]] во Израел. Тој одиграл два натпревари во групната фаза; против Русија влегувајќи од клупата на местото на [[Кевин Стротман]] (5-1 победа), а против Шпанија го одиграл целиот натпревар (пораз 3-0). Холандија се пласирала во полуфиналето каде биле елиминирани од Италија со 1-0, но Класи останал неискористена замена во тој натпревар. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација]] го направил на [[7 септември]] [[2012]], кога бил заменет во 50-тата минута од [[Лирој Фер]] во квалификацискиот натпревар за светското првенство во Бразил против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] што завршил со победа на Холандија 2-0. Во мај [[2014]], се нашол на списокот од 23 играчи на селекторот [[Луј ван Гал]] за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првентво 2014]] во [[Бразил]]. ===Хронологија на настапи и голови за репрезентација=== {{Репрезентативни настапи|NED}} {{Cronopar|07-09-2012|Амстердам|NED|2|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|50}}}} {{Cronopar|11-09-2012|Будимпешта|HUN|1|4|NED||Квалификации за Светско првенство|2014|13={{yel|6}}}} {{Cronopar|06-02-2013|Амстердам|NED|1|1|ITA||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-03-2013|Амстердам|NED|3|0|EST|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|26-03-2013|Амстердам|NED|4|0|ROU|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|15-10-2013|Истанбул|TUR|0|2|NED|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|05-03-2014|Сен Дени|FRA|2|0|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-05-2014|Амстердам|NED|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|8|0}} == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 26 мај 2014.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Екселсиор сезона 2010-2011|2010-2011]] || {{знамеикона|Холандија}} [[ФК Екселсиор|Екселсиор]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 32 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 34 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{знамеикона|Холандија}} [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 36 || 3 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Ередивисије 2012-2013|Е]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || [[Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]]+[[Лига Европа 2012/2013|ЛЕ]] || 2+2 || 0+0 || - || 0 || 0 || 39 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Ередивисије 2013-2014|Е]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || [[Лига Европа 2013/2014|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || 37 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Фејенорд || 98 || 6 || || 8 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 112 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 130 || 8 || || 10 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 148 || 8 |- |} ==Титули== ===={{flagsport|BEL}} Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2017-2018. ===={{flagsport|NED}} Фејенорд==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Холандија}} [[Суперкуп на Холандија]]''' : 1 : 2018. ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * [http://int.soccerway.com/players/jordy-clasie/134078/ Јорди Класи на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/jordy-clasie/profil/spieler/104223 Јорди Класи на transfermakt] * [http://www.whoscored.com/Players/90802 Јорди Класи на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/_/id/150199/jordy-clasie?cc=5739 Јорди Класи на espn] * [http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie Јорди Класи на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140402035715/http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie |date=2014-04-02 }} {{Состав на Холандија на Светското првенство 2014}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Класи, Јорди}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фејенорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аз Алкмар]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] iavizmmnokxijcxxfmuufq4et2559dk 5628993 5628990 2026-09-15T15:52:18Z Carshalton 30527 5628993 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Јорди Класи | image = [[Податотека:Jordy Clasie in 2025.jpg|200px]] | height = {{height|m=1.69}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1991|6|27}} | cityofbirth = {{роден во|Харлем|}} | countryofbirth = [[Холандија]] | nationality = {{flagsport|NED}} [[Холандија]] | currentclub = {{Fb team AZ Alkmaar}} | clubnumber = 8 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = [[ХВВ ДСК]] | youthyears2 = | youthclubs2 = [[ХФЦ ЕДО]] | youthyears3 = | youthclubs3 = {{Fb team Feyenoord}} | years1 = 2010-2015 | caps1 = 98 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Feyenoord}} | years2 = 2010-2011 | caps2 = 32 | goals2 = 2 | clubs2 = →{{Fb team Excelsior}} | years3 = 2015-2019 | caps3 = 38 | goals3 = 1 | clubs3 = {{Fb team Southampton}} | years4 = 2017-2018 | caps4 = 20 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Club Brugge}} | years5 = 2018-2019 | caps5 = 33 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Feyenoord}} | years6 = 2019- | caps6 = 154 | goals6 = 8 | clubs6 = {{Fb team AZ Alkmaar}} | nationalyears1 = 2008-2009 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 18 години|Холандија 18]] | nationalyears2 = 2009-2010 | nationalcaps2 = 12 | nationalgoals2 = 0 | nationalteam2 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 19 години|Холандија 19]] | nationalyears3 = 2010-2013 | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 1 | nationalteam3 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|Холандија 21]] | nationalyears4 = 2012-2016 | nationalcaps4 = 17 | nationalgoals4 = 0 | nationalteam4 = {{flagsport|NED}} [[Фудбалска репрезентација на Холандија|Холандија]] }} '''Јорди Класи''' (роден на [[27 јуни]] [[1991]] година во [[Харлем]]) — [[Холанѓани|холандски]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Аз Алкмар|Аз Алкмар]] и на [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандската репрезентација]]. == Технички карактеристики == Дефанзивен играч за врска со одлична техника. Неговите квалитети се дриблингот и прецизните додавања, поради што е наречен ''"Холандскиот Чави"''.<ref>{{наведени вести |title=The ‘Dutch Xavi’ Jordy Clasie – from 'physically too weak’ to Euro 2012 candidate within six months |url=http://www.goal.com/en/news/1717/editorial/2012/02/12/2898420/the-dutch-xavi-jordy-clasie-from-physically-too-weak-to-euro |newspaper=Goal.Com |trans_title= |date=12 February 2011 |accessdate=31 July 2012}}</ref> ==Кариера== ===Рани години=== Класи почнал да игра фудбал во неговиот роден град [[Харлем]]. Својот прв фудбалски повик го добил од поранешниот репрезентативец на Холандија [[Вилем ван Ханегем]], пријател на неговиот татко Џејмс. Класи бил забележан неколкупати од страна на Ханегем како играл фудбал на плоштадите во Харлем, што било доволно за солиден тренер како него да го воочи потенцијалот кој го има Класи. По препорака на ван Ханегем, Класи почнал професионално да игра фудбал во младинските категории на [[ХВВ ДСК]] од Харлем. Подоцна го напуштил клубот и заминал во [[ХФЦ ЕДО]], клуб кој исто така доаѓа од Харлем, но има нешто побогата историја. За време на еден турнир во [[2000]] година, на кои Класи се натпреварувал со екипата на Едо неговиот талент и потенцијал бил откриен од страна на екипата на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]].<ref>[http://junioren.voetbal.nl/article/24398/zo-werd-jordy-clasie-prof Zo werd Jordy Clasie prof], Voetbal.nl</ref> Набргу потоа Класи заминал на проби во Фејенорд, а кога тие биле пред самиот крај, во Битката за 11-годишниот играч од средниот ред интерес покажал и [[ФК Ајакс|Ајакс]]. На прашањето за Ајакс, Класи го изјавил следното : {{Cquote |1 =''Одеднаш Ајакс, исто така, испрати понуда. Клубот исто така, сакаше да ме има. Во однос на растојанието би можело да ми биде многу полесно. Згора на тоа, Ајакс имаат име. Многу играчи овде станале ѕвезди, а потоа направиле трансфер во странски клуб. Ајакс изгледаше логично, но мене не ми се чинеше така. Од првиот момент кога влегов, знаев дека Фејенорд е мојот клуб.''}} ===Фејенорд=== ====Младинска кариера==== [[Податотека:Jordy Clasie.jpg|150px|thumb|Јорди Класи во дресот на [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] во [[2012]].]] Класи го избрал Фејенорд и пристигнал таму во приклучувајќи му се на еден од младинските тимови. Тој одел секој ден на тренинг поминувајќи голем пат во правец север-југ и обратно од [[Харлем]] до [[Ротердам|Јужен Ротердам]], носен од страна на неговиот татко, кој ставил се настрана, за целта на неговиот син да биде професионален фудбалер, да се постигне. Јорди исто како и неговиот татко е многу приврзан за семејството. Неговиот брат, а особено неговиот татко значел се за него, и тој дури сето тоа го ставил на своето тело преку тетоважата на десната рака на која пишува ''"You mean everything my daddy"''<ref>[http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ Vader Clasie betekent alles voor Jordy] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120805071453/http://www.11apen.nl/2012/03/10/vader-clasie-betekent-alles-voor-jordy/ |date=2012-08-05 }}, 11apen.nl</ref> Во младинските денови Класи имал и тешки моменти, но тој секогаш замислувал дека ако истрае во ова за на крајот тој да заигра на [[Стадион Фејенорд|Де Коип]].<ref>[http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html Clasie: 'Mijn vader, broer en ik zijn trots'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012146/http://www.feyenoordnet.nl/nieuws/feyenoord-nieuws/5997/clasie-mijn-vader-broer-en-ik-zijn-trots.html |date=2015-02-27 }}, Feyenoordnet.nl</ref> Најтешките моменти Класи ги доживеал кога се нашол под остра критика на тогашниот тренер на младинците на Фејенорд [[Хенк ван Сте]], кој бил многу критичен кон него. Тој го повикал, и меѓу другите совети кој му ги дал го советувал дури и да замине во друг клуб. На крајот од таа сезона, ван Сте се преселил во [[ФК Шахтар Донецк|Шахтар Донецк]] за да раководи со младите таму. Неговата замена, [[Стенли Брард]], за разлика од неговиот претходник имал доверба во Класи.<ref name="Volledig interview Clasie">[http://nos.nl/video/371847-volledig-interview-clasie.html Volledig interview Clasie], NOS.nl</ref> На крајот Класи имал блескави моменти додека настапувал за Б-јуниорите, каде што дошол во тим, со исто така многу талентирани играчи меѓу кој биле [[Лирој Фер]], [[Лук Кастаињос]], [[Стефан де Врај]], [[Ервин Мулдер]] и [[Рики ван Харен]]. Ван Харен му бил добар другар на Класи, а тој играл многу важна улога во младинските категории на Фејенорд. Во сезоната 2008-2009 сезона Фејенорд бил шампион на [[Холандија]] и во Б1 и во А1 конкуренцијата. Класи играл за двете екипи и дури бил и [[капитен]]. Тоа се случило поради тоа што многу момци од младинскате екипа ги направиле првите чекори во првиот тим на Фејенорд со оглед на финансиската состојба на клубот. Затоа тој бил примен да учествува и во двете првенства.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ed7JWn-L33U|Feyenoord B1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref><ref>[http://www.youtube.com/watch?v=-6qTbZugo1o|Feyenoord A1 Landskampioen 2008/2009], Youtube.com</ref> ====Заемот во Екселсиор==== Пред почетокот на сезоната 2010-2011, Класи бил позајмен на грдскиот соперник [[ФК Екселсиор|Екселсиор]]. Тој го направил своето професионално деби на [[15 август]] [[2010]] година, за време на натпреварот против неговиот матичен тим [[ФК Фејенорд|Фејенорд]]. Класи одиграл 75 минути како стартер, а натпревар го добил Екселсиор со 3-2. Една недела подоцна го постигнал својот прв гол во професионален фудбалски натпревар против [[ФК НЕК|НЕК]] од [[Најмеген]]. Сезоната ја завршил со 32 настапи во кој постигнал два гола. По завршувањето на сезоната се вратил во Фејенорд. ====Пробивот по првиот тим на Фејенорд==== По враќањето во Фејенорд тој тренирал со првиот тим, а за првата сезона го добил дресот со број 16. Исто така бил повикан за подготвителните натпревари на клубот. На [[31 јули]] [[2011]] година, тој го започнал пријателскиот натпревар на Фејенорд против [[ФК Малага|Малага]], што завршил со резултат 2-0 за шпанскиот тим. Интересно е тоа што дебито за Фејенорд, Класи го направил против својот поранешен клуб [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], во победата со 2-0 на [[5 август]] [[2011]]. Својот прв гол за Фејенорд го постигнал против [[ФК Гронинген|Гронинген]] на [[4 март]] [[2012]], а истиот се покажал и одлучувачки за победата со 1-0. Класи одиграл добра прва сезона за Фејенорд во која пропуштил само еден првенствен натпревар. Како награда за неговата добра игра ја освоил ''сребрената копачка''. Наградата му ја врачил неговиот пријател и поранешниот репрезентативец [[Вилем ван Ханегем]].<ref>[http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html Clasie winnaar van de Zilveren Schoen] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20121105002940/http://eredivisielive.nl/video/77257-clasie-winnaar-van-de-zilveren-schoen.html |date=2012-11-05 }}, Eredivisielive.nl</ref> =====Клучен играч и капитен на тимот===== Во следната сезона 2012-2013 Класи претставува движечка сила на Фејенорд. Тоа се одразува во промената на неговиот број на дресот, од 16. на бројот 6, а исто така тој бил и заменик [[капитен]] на [[Стефан Де Врај]] во клубот. Но, поради повреда де Врај пропуштил еден дел од сезоната, во кој Класи ја носел капитенската лента. Добрите игри кој ги прикажал играчот од средниот ред будат заинтересираност за него од странски клубови како што се [[италија]]нските: [[ФК Милан|Милан]], [[ФК Рома|Рома]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]]. Претходно, веќе имало интерес и од [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]].<ref>[http://www.goal.com/nl/news/786/transfers/2012/10/16/3453063/interesse-uit-serie-a-voor-clasie Interesse uit Serie A voor Clasie], Goal.com</ref> Агентот на Класи, Весел Везенбер, рекол за неговиот клиент дека "нема причина за заминување". Како и да е, тој никогаш не разговарал за трансфер со Класи.<ref>[http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html Zaakwaarnemer Clasie: 'Geen reden voor een vertrek'] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150227012359/http://www.fr12.nl/nieuws/19901-zaakwaarnemer-clasie----geen-reden-voor-een-vertrek--.html |date=2015-02-27 }}, FR12.nl</ref> На [[13 мај]] [[2013]] година, Класи го продолжил неговиот договор до [[2016]] година. Со тоа станал еден од играчите кој ќе заработуваат најмногу од Фејенорд.<ref>[http://www.nu.nl/sport/3475772/clasie-verlengt-contract-bij-feyenoord.html Clasie verlengt contract bij Feyenoord], NU.nl</ref> Во 2012-2013 сезона одиграл на крајот 37 натпревари за Фејенорд, од кој 33 лигашки натпревари. Класи постигнал два гола во сезоната; еднаш против [[ФК Рода|Рода]] и еднаш против [[АЗ Алкмар]]. Тој, исто така во текот на оваа сезона дебитирал во [[Фудбалска репрезентација на Холандија|холандскиот тим]] и бил во составот на [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]] на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година]] играно во [[Израел]]. Следната сезона тој станал капитен на Фејенорд на трајна основа и со 1 гол и 8 асистенции го предводел својот тим до второто место во [[Ередивиси 2013-2014|Ередивиси]]. == Репрезентативна кариера == Во ноември [[2010]] година, два месеци по неговото деби за [[ФК Екселсиор|Екселсиор]], тој добил повик во [[Фудбалска репрезентација на Холандија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]]. Својот прв и единствен погодок во оваа селекција го постигнал против Луксембург во победа со 5-0 на гости. По завршувањето на својата втора сезона со Фејенорд, Класи бил повикан за настап на [[Европско фудбалско првенство за играчи под 21 година 2013|европското првенство за играчи под 21 година-2013]] во Израел. Тој одиграл два натпревари во групната фаза; против Русија влегувајќи од клупата на местото на [[Кевин Стротман]] (5-1 победа), а против Шпанија го одиграл целиот натпревар (пораз 3-0). Холандија се пласирала во полуфиналето каде биле елиминирани од Италија со 1-0, но Класи останал неискористена замена во тој натпревар. Своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Холандија|сениорската репрезентација]] го направил на [[7 септември]] [[2012]], кога бил заменет во 50-тата минута од [[Лирој Фер]] во квалификацискиот натпревар за светското првенство во Бразил против [[Фудбалска репрезентација на Турција|Турција]] што завршил со победа на Холандија 2-0. Во мај [[2014]], се нашол на списокот од 23 играчи на селекторот [[Луј ван Гал]] за [[Светско првенство во фудбал 2014|Светското првентво 2014]] во [[Бразил]]. ===Хронологија на настапи и голови за репрезентација=== {{Репрезентативни настапи|NED}} {{Cronopar|07-09-2012|Амстердам|NED|2|0|TUR|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{suboff|50}}}} {{Cronopar|11-09-2012|Будимпешта|HUN|1|4|NED||Квалификации за Светско првенство|2014|13={{yel|6}}}} {{Cronopar|06-02-2013|Амстердам|NED|1|1|ITA||Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|22-03-2013|Амстердам|NED|3|0|EST|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|86}}}} {{Cronopar|26-03-2013|Амстердам|NED|4|0|ROU|-|Квалификации за Светско првенство|2014|13={{subon|80}}}} {{Cronopar|15-10-2013|Истанбул|TUR|0|2|NED|-|Квалификации за Светско првенство|2014}} {{Cronopar|05-03-2014|Сен Дени|FRA|2|0|NED|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-05-2014|Амстердам|NED|1|1|ECU|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronofin|8|0}} == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 26 мај 2014.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Екселсиор сезона 2010-2011|2010-2011]] || {{знамеикона|Холандија}} [[ФК Екселсиор|Екселсиор]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 32 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 34 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2011-2012|2011-2012]] || rowspan=3|{{знамеикона|Холандија}} [[ФК Фејенорд|Фејенорд]] || [[Ередивисије 2011-2012|Е]] || 33 || 3 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || - || 0 || 0 || - || 0 || 0 || 36 || 3 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2012-2013|2012-2013]] || [[Ередивисије 2012-2013|Е]] || 33 || 2 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 2 || 0 || [[Лига на шампиони 2012/13|ЛШ]]+[[Лига Европа 2012/2013|ЛЕ]] || 2+2 || 0+0 || - || 0 || 0 || 39 || 2 |- || [[ФК Фејенорд сезона 2013-2014|2013-2014]] || [[Ередивисије 2013-2014|Е]] || 32 || 1 || [[Фудбалски куп на Холандија|КНВБ]] || 3 || 0 || [[Лига Европа 2013/2014|ЛЕ]] || 2 || 0 || - || 0 || 0 || 37 || 1 |- !colspan="3"|Вкупно Фејенорд || 98 || 6 || || 8 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 112 || 6 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 130 || 8 || || 10 || 0 || || 6 || 0 || || 0 || 0 || 148 || 8 |- |} ==Титули== ===={{flagsport|BEL}} Клуб Бриж ==== *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2017-2018. ===={{flagsport|NED}} Фејенорд==== *'''{{Трофеј-Суперкуп на Холандија}} [[Суперкуп на Холандија]]''' : 1 : 2018. ==Наводи== {{наводи|2}} ==Надворешни врски== * [http://int.soccerway.com/players/jordy-clasie/134078/ Јорди Класи на soccerway] * [http://www.transfermarkt.co.uk/jordy-clasie/profil/spieler/104223 Јорди Класи на transfermakt] * [http://www.whoscored.com/Players/90802 Јорди Класи на whoscored] * [http://www.espnfc.com/player/_/id/150199/jordy-clasie?cc=5739 Јорди Класи на espn] * [http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie Јорди Класи на Goal.com] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140402035715/http://www.goal.com/en/people/netherlands/40738/jordy-clasie |date=2014-04-02 }} {{Состав на Холандија на Светското првенство 2014}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Класи, Јорди}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Холандски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фејенорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Саутхемптон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Аз Алкмар]] [[Категорија:Родени во 1991 година]] ftw26vc0x1rysb3dhafd08bwbcono1i 0 1116960 5629036 5627805 2026-09-15T18:43:41Z Dandarmkd 31127 5629036 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на објектите прогласени за [[културно наследство]] на [[Македонија]]''' според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Управата за заштита на културното наследство на Македонија]] (УЗКН) заклучно состојбата во ноември 2024, прогласени се '''1.289''' градби и места.<ref>На страницата на Управата за заштита на културното наследство се наведени 1.336 заштитени добра, но на списокот има бројни дупликати и грешки.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf|title=Национален регистар на културното наследство|date=ноември 2024|work=Управа за заштита на културното наследство|accessdate=2 август 2025}}</ref> Спомениците се наведени по [[општини во Македонија|општини]] и по [[населени места во Македонија|населените места]] (градови и села и сл.) кајшто се наоѓаат. Општините Аеродром, Арачиново, Богданци, Боговиње, Босилово, Илинден, Кривогаштани, Македонска Каменица, Сопиште, Чешиново-Облешево и Шуто Оризари ''засега немаат'' заштитени споменици на културата. * † културните добра запишани со '''задебелени букви''' се прогласени за '''значајно културно наследство''' * ‡ културните добра запишани на црвена позадина се прогласени за '''културно наследство во опасност''' {| class="wikitable" |+Список на културно наследство на Македонија ! scope="col" style="text-align:center; width:5%" | Број ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Општина ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Населено место ! scope="col" style="text-align:center; width:25%" | Културно добро ! scope="col" style="text-align:center; width:10%" | Година на прогласување ! scope="col" style="text-align:center; width:30%" | Фотографија |- | style="text-align:center;" | 1 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Берово]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 9 (Берово)|'''Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 9''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 11 (Берово)|Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Беровски женски манастир|'''Манастир „Свети Архангел Михаил“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Berovo 2013 (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 127 (Берово)|Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 127]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа во Берово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | [[Општина Брвеница]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Челопек (Тетовско)|Челопек]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Челопек|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola od Celopek 03.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 6 | rowspan="27" style="text-align:center;" | [[Општина Велес]] '''(27)''' | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Партизански гробишта (Велес)|Партизански гробишта]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Васил Главинов]], ул. „9 Ноември“ бр. 28 | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veles, 02 House of Vasil Glavinov.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Велес)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик Костурница - Велес 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1 (Велес)|Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1]] (заменета со понова градба) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[File:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Прнарови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 3 | style="text-align:center;" | 1964 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Тренчови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 5 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 016.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Чокалови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 7 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Чокалови.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Маневи]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 8 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Паунови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 10 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 (Велес)|Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 - Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на Апасиеви|link=yes}},<br />ул. „Вера Циривири Трена“ бр. 21<br />ул. „Петар Михов“ бр. 3 (порано) | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 17 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7 (Велес)|Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Јордан Хаџи Константинов - Џинот.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 18 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 (Велес)|Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 19 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15 (Велес)|Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Велес|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Georgij vo Veles 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 21 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Велес|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св.Димитрие”, Велес (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 22 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Велес|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св.Никола”, Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 23 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Марко“ - Велес|Црква „Св. Марко“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Велес)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Clock tower (Veles) X2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Велешка тврдина]] (Кале-Вилазора) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 26 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Спас“ - Велес|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Влезот на црквата Св.Спас.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 27 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Фазил Ахмет-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:01 Fazıl Ahmed Pasha Mosque (Veles).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|Црква „Св. Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St Panteleimon Church Veles.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот]],<br />ул. „9 Ноември“ бр. 54 | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Јордан Хаџи Константинов-Џинот.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 30 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Васил Главинов]]''' (јужен дел), ул. „9 Ноември“ бр. 30 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veles, 02 House of Vasil Glavinov.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:left;" | [[Црквино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Црквино|'''Црква „Св. Ѓорѓи“''']] | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Gjorgji - Crkvino.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 32 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | '''[[Варналиите]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Јован Алабаков” бр.1 Велес Комплексот „Варналии“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 33 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Виница]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Виничко кале]] | style="text-align:center;" | 1955/1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Виничка тврдина 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 34 | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Горица (Виница)|Археолошко наоѓалиште „Горица“]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 35 | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ќазим-бег]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 36 | style="text-align:center;" | [[Општина Врапчиште]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Врапчиште]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Врапчиште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 37 | rowspan="30" style="text-align:center;" | [[Општина Гостивар]] '''(30)''' | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Гостивар)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 38 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ахмед Чако]],<br />ул. „Кочо Зази“ бр. 85 | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 39 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80 (Гостивар)|Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Бегова куќа (Гостивар)|Бегова куќа]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Жолтата куќа - Гостивар.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 41 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Гостивар)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Clock Tower in Gostivar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 42 | style="text-align:left;" | [[Равен]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Равен)|Археолошко наоѓалиште „Кале“]] | style="text-align:center;" | 1955 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 43 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Канчески (Гостивар)|'''Куќа на Канчески''']] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 44 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Стара медреса (Гостивар)|'''Стара медреса''']] | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 45 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Гостивар|'''Црква „Св. Димитриј“''']] | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 46 | style="text-align:left;" | [[Равен]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Равен)|'''Стара џамија''']] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара џамија во Равен.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 47 | style="text-align:left;" | [[Симница]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Симница)|'''Стара џамија''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара џамија во Симница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градски центар (Гостивар)|'''Градски центар''']] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 49 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Гостивар|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church Gostivar Macedonia.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 50 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страхиња Симоноски“ бр. 10 (Гостивар)|Куќа на ул. „Страхиња Симоноски“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 51 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 2 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 52 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 4 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 53 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 6 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Слободан Пепоски“ бр. 46 (Гостивар)|Куќа на ул. „Слободан Пепоски“ бр. 46]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 65 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 56 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 72-80 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 72-80]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 57 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 12 и 14 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 12 и 14]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 58 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 16 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 18 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 60 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 57 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 57]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 61 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 59 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 59]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 62 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 82-88 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 82-88]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 63 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „Борис Кидрич“ бр. 2 (Гостивар)|Градба на ул. „Борис Кидрич“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 64 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 7 и 9 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 7 и 9]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 65 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 8 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 66 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 11 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 67 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Градско]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Горно Чичево]] | style="text-align:left;" | [[Чичевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаГрадско50.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 68 | style="text-align:left;" | [[Градско]] | style="text-align:left;" | [[Стоби]] | style="text-align:center;" | 1950/1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Stobi baptisterium.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 69 | style="text-align:left;" | [[Свеќани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Свеќани|'''Црква „Св. Атанасиј“''']] | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 70 | rowspan="14" style="text-align:center;" | [[Општина Дебар]] '''(14)''' | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Нов амам (Дебар)|Нов амам]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 71 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Стар амам (Дебар)|'''Стар амам''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 72 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Петре Поповски“ бр. 9 (Дебар)|Куќа на ул. „Петре Поповски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:PetrePopovski9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 73 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Лиман Каба“ бр. 22 (Дебар)|Куќа на ул. „Лиман Каба“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:LimanKaba22.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 74 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „1 Мај“ бр. 43 (Дебар)|Куќа на ул. „1 Мај“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 75 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Братство–единство“ бр. 31 (Дебар)|Куќа на ул. „Братство–единство“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:BratstvoEdinstvo31.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Здравко Чочковски“ бр. 226 (Дебар)|Куќа на ул. „Здравко Чочковски“ бр. 226]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ZdravkoCockovski226.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 77 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Дебар|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Petka vo Debar (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 78 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Инќар џамија (Дебар)|Инќар џамија]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Инкјар џамија“ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 79 | style="text-align:left;" | [[Гари]] | style="text-align:left;" | [[Гари|Рурална целина Гари]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Панорама на Гари 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 80 | style="text-align:left;" | [[Рајчица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Варвара“ - Рајчица|Црква „Св. Варвара“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Varvara-Rajchica-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 81 | style="text-align:left;" | [[Рајчица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рајчица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Рајчки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 82 | style="text-align:left;" | [[Могорче]] | style="text-align:left;" | '''[[Елен Скок]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мостот Еленски скок.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 83 | style="text-align:left;" | [[Бањиште]] | style="text-align:left;" | [[Бања Баниште|Стари дебарски бањи]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Долен и Горен амам во Баниште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 84 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Делчево]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Драмче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Драмче|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arhangelmihail6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 85 | style="text-align:left;" | [[Разловци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Разловци|Црква „Св. Константин и Елена“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата во Разловци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 86 | style="text-align:left;" | [[Селник]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Селник|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ во село Селник (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 87 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Демир Капија]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | [[Археолошки комплекс „Демир Капија“]] | style="text-align:center;" | 1953/1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Варници (Демир Капија).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 88 | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | '''[[Мелница „Бошава“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 89 | style="text-align:left;" | [[Чифлик (Демиркаписко)|Чифлик]] | style="text-align:left;" | [[ХЕЦ „Дошница“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ХЕЦ „Дошница“ 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 90 | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | [[Винарска визба „Вила Марија“|Стопански комплекс „Винарска визба“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Винарија Вила Марија 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 91 | style="text-align:left;" | [[Челевец]] | style="text-align:left;" | [[Просек (тврдина)|'''Кале - Стрезов Град''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кале - Стрезов Град (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 92 | style="text-align:left;" | [[Корешница]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Корешница)|'''Маркови Кули''']] | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кале - Стрезов Град (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 93 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Желино]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Желино]] | style="text-align:left;" | [[Желински мост]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Želino 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 94 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Јегуновце]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Сиричино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Сиричино|'''Црква „Св. Петка“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 95 | style="text-align:left;" | [[Беловиште (Тетовско)|Беловиште]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Беловиште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 96 | style="text-align:left;" | [[Орашје]] | style="text-align:left;" | [[Орашко Кале]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Орашко Кале 02.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 97 | style="text-align:left;" | [[Туденце]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Туденце)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште“]] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 98 | rowspan="11" style="text-align:center;" | [[Општина Кавадарци]] '''(11)''' | style="text-align:left;" | [[Полошко]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Полошко|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti gjorgi.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 99 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Страшо Пинџур]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Страшо Пинџур во Ваташа 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 100 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | '''[[Споменик на дванаесетте ваташки младинци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mokliste spomenik.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 101 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ваташа|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Ваташа.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 102 | style="text-align:left;" | [[Дабниште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дабниште|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Дабниште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 103 | style="text-align:left;" | [[Драдња]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Драдња|Црква „Св. Никола“]] („Маркова црква“) | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 104 | style="text-align:left;" | [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Дреново|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Дреново 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 105 | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Маркова кула (Кавадарци)|Маркова кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Markova kula.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 106 | style="text-align:left;" | [[Ресава]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (остров)|Археолошко наоѓалиште „Градот“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Тиквешко Езеро.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 107 | style="text-align:left;" | [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] | style="text-align:left;" | [[Картозов Рид (Дреново)|Археолошко наоѓалиште „Картозов Рид“]] | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 108 | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Тиквеш (винарија)|Стара винарска визба „Тиквеш“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 109 | rowspan="25" style="text-align:center;" | [[Општина Кичево]] '''(25)''' | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Китино Кале]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Китино кале.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 110 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Палатиште (Кичево)|Археолошко наоѓалиште „Палатиште“]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 111 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Кичево)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomen-kosturnica u Kičevu.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 112 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на НОБ (Кичево)|Куќа на НОБ]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 113 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот „Западна Македонија во НОБ“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kichevo X11.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 114 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 58 (Кичево)|'''Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 58''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 115 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 32 (Кичево)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 116 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тане Целески“ бр. 19 и 21 (Кичево)|Куќа на ул. „Тане Целески“ бр. 19 и 21]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 117 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Јанко Михајловски“ бр. 11 и 13 (Кичево)|'''Станбен објект на ул. „Јанко Михајловски“ бр. 11 и 13''']] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 118 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | '''[[Кичевска чаршија]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gradska arhitektura, Kicevo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 119 | style="text-align:left;" | [[Лазаровци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазаровци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазаровци 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 120 | style="text-align:left;" | [[Миокази]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Миокази)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzejot vo Džepcište 012.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 121 | style="text-align:left;" | [[Вранештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Вранештица|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Вранештица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 122 | style="text-align:left;" | [[Вранештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вранештица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вранештица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 123 | style="text-align:left;" | [[Подвис (Кичевско)|Подвис]] | style="text-align:left;" | [[Стара училишна зграда (Подвис)|Стара училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 268.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 124 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Цер)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште/Зад Забел“]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 125 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на Христо Узунов (Цер)|Спомен-гробница на Христо Узунов]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 12.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 126 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Мицеви“ - Цер|Црква „Мицеви“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 127 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Цер|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Цер.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 128 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Цер|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 129 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Цер|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цер.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 130 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | Цркви „Св. Никола“, „Св. Спас“, „Св. Петка“ и „Мицеви“ | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 131 | style="text-align:left;" | [[Манастирско Доленци]] | style="text-align:left;" | [[Кичевски манастир]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 310.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 132 | style="text-align:left;" | [[Длапкин Дол]] | style="text-align:left;" | [[Чукаре (Длапкин Дол)|Археолошко наоѓалиште „Чукаре“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 133 | style="text-align:left;" | [[Јагол Доленци]] | style="text-align:left;" | [[Суви Ливади (Доленци)|Археолошко наоѓалиште „Суви Ливади“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 134 | rowspan="27" style="text-align:center;" | [[Општина Кратово]] '''(27)''' | style="text-align:left;" | [[Коњух]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Коњух|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Ѓорѓи-Коњух (Транупара) 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 135 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Симиќева кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Симиќева кула Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 136 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Кратово)|Саат кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула во Кратово.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 137 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | Урнатини од 4 средновековни кули ([[Хаџи-Костова кула]], [[Крстева кула]], [[Еминбегова кула]], [[Златкова кула]]) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | {{image frame|align=left|content={{Photomontage | photo1a = Kratovo vo 2010 (67).JPG | photo1b = Една од кулите во Кратово.JPG | photo2a = Емин-бегова кула.jpg | photo2b = Златкова Кула Кратово.jpg }}}} |- | style="text-align:center;" | 138 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Коце Харалампиев“ бр. 1, ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 58 (Кратово)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1965/2004<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 58, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 139 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христијан Тодоровски – Карпош“ бр. 1 (Кратово)|Куќа на ул. „Христијан Тодоровски – Карпош“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:20201010-IMG 2835.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 140 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Соколова куќа (Кратово)|Соколова куќа]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соколова_куќа,_Кратово,_Македонија.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 141 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 56 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 56, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 142 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 80 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | '''Не постои куќата; урната.''' |- | style="text-align:center;" | 143 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 61 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 61]] | style="text-align:center;" | 1965/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 144 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 59 (Кратово)|'''Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 59''']] | style="text-align:center;" | 1968/2004/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Реставрирана куќа на ул. Јосиф Даскалов бр 59. Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 145 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 66 (Кратово)|'''Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 66''']] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 66, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 146 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Планинска“ бр. 17 (Кратово)|Куќа на ул. „Планинска“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа на улица Планинска бр. 17, Кратово, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 147 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 17 (Кратово)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1980/2004<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Реставрирана куќа на улица Глигор Пазавански бр. 17, Кратово, Македонија.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 148 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 22 (Кратово)|Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа на улица Глигор Пазавански бр. 22, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 149 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 4 (Кратово)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ (или „Ѓуро Салај“) бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1965/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Гоце Делчев бр.4, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 150 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Цветко Танев“ (Кратово)|Куќа на ул. „Цветко Танев“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул. Цветко Тонев бб, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 151 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | Целина на средноковни мостови ([[Гровчански мост]], [[Чаршиски мост]], [[Јокширски мост]] [[Радин мост]], [[Горен мост]], [[Аргулички мост]]) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | {{image frame|align=left|content={{Photomontage | photo1a = Чаршиски Мост Кратово.jpg | photo1b = Јокширски мост и куќа со традиционална градба во Кратово.JPG | photo2a = Радин Мост во Кратово 1.JPG | photo2b = Горен мост, Кратово, Македонија.jpg }}}} |- | style="text-align:center;" | 152 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Гровчански мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2018</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Гровчански Мост Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 153 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Аргулички мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Аргулички мост.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 154 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Јокширски мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | /<br/><small>во опасност од 2023</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мост во Кратово.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 155 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Ајдучка чаршија]] | style="text-align:center;" | 1964/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ајдучка Чаршија Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 156 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Стар ан (Кратово)|Стар ан]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 157 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Кратово|Црква „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Задната страна на црквата „Св. Јован Крстител“ - Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 158 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Старо градско јадро (Кратово)|'''Старо градско јадро''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 159 | style="text-align:left;" | [[Шлегово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Шлегово|Камени споменици околу гробјанската црква „Свети Никола“]] | style="text-align:center;" | 1961 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Шлегово (6).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 160 | style="text-align:left;" | [[Шопско Рударе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Шопско Рударе|'''Црква „Св. Никола“''']] | style="text-align:center;" | 2003/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Шопско Рударе.jpg|180п]] |- | style="text-align:center;" | 161 | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[Општина Крива Паланка]] '''(7)''' | style="text-align:left;" | [[Варовиште]] | style="text-align:left;" | [[Осоговски манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Christian religious buildings 120.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 162 | style="text-align:left;" | [[Дурачка Река]] | style="text-align:left;" | [[Валавици на Дурачка Река]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 163 | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 13 (Крива Паланка)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 164 | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Крива Паланка|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St-Dimitar-of-Kriva-Palanka.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 165 | style="text-align:left;" | [[Градец (Кривопаланечко)|Градец]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Градец, Кривопаланечко)|'''Археолошко наоѓалиште „Градиште“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 166 | style="text-align:left;" | [[Трново (Кривопаланечко)|Трново]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Трново|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во селото Трново.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 167 | style="text-align:left;" | [[Мождивњак]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Мождивњак|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Мождивњак.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 168 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Куманово]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1988 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Nikola-Kumanovo.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 169 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Спомен костурница“ 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 170 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138 (Куманово)|Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138 (Куманово) (02).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 171 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски-Карпош]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Христијан Тодоровски - Карпош (Куманово).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 172 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Македонка, споменик на Револуцијата]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 173 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан Бег џамија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 174 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Занаечиски дом (Куманово)|'''Занаечиски дом''']] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:The square of Kumanovo (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 175 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Соколански дом (Куманово)|'''Соколански дом''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соколански дом (Куманово) (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 176 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Хотел „Солун“ (Куманово)|'''Хотел „Солун“''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 177 | style="text-align:left;" | [[Табановце]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Коџа Мехмед Бег (Табановце)|'''Џамија Коџа Мехмед Бег''']] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tabanovce-Mosque-B&W.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 178 | style="text-align:left;" | [[Довезенце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Довезенце|'''Црква „Вознесение Христово“''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Довезенце 10.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 179 | style="text-align:left;" | [[Бељаковце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Бељаковце|'''Црква „Св. Никола“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во Бељаковце.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 180 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Липково]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Матејче]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Жеглиговски манастир|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2020/2022</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Жеглиговски Манастир Матејче 05.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 181 | style="text-align:left;" | [[Матејче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Матејче|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 182 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Македонски Брод]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Белица (Порече)|Белица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Белица|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 183 | style="text-align:left;" | [[Бенче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Бенче|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 184 | style="text-align:left;" | [[Брезница (Порече)|Брезница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Брезница|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 185 | style="text-align:left;" | [[Ижиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ижиште|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква во село Ижиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 186 | style="text-align:left;" | [[Модриште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј Велики“ - Модриште|Црква „Св. Атанасиј Велики“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Modrishtacrkva2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 187 | style="text-align:left;" | [[Здуње (Порече)|Здуње]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Здуње|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ во селото Здуње 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 188 | style="text-align:left;" | [[Здуње (Порече)|Здуње]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Здуње|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 189 | style="text-align:left;" | [[Ореовец (Порече)|Ореовец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ореовец|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 190 | style="text-align:left;" | [[Ореовец (Порече)|Ореовец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Ореовец|Црква „Св. Архангел Гаврил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Ореовец 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 191 | style="text-align:left;" | [[Ковач (село)|Ковач]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 192 | style="text-align:left;" | [[Требино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Пресвета Богородица“ - Требино|Црква „Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 193 | style="text-align:left;" | [[Требино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Требино|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Требино.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 194 | rowspan="76" style="text-align:center;" | [[Општина Маврово и Ростуше]] '''(76)''' | style="text-align:left;" | [[Битуше]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на партизанската печатница „Гоце Делчев“ - Битуше|Куќа на партизанската печатница „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 195 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Партенија Зографски (Галичник)|Куќа на Партенија Зографски]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Партенија Зографски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 196 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ѓорѓија Пулевски (Галичник)|Куќа на Ѓорѓија Пулевски]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓија Пулевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 197 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Иљо Панговски (Галичник)|Куќа – сопственик Иљо Панговски/Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 198 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Митре Ѓозински и Велимир Чанговски (Галичник)|Куќа – сопственици Митре Ѓозински и Велимир Чанговски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Митре Ѓозински и Велимир Чанговски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 199 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Пејчин Томовски (Галичник)|Куќа – сопственик Пејчин Томовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Пејчин Томовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 200 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Иљо и Стрезо Цубалевски (Галичник)|Куќа – сопственици Иљо и Стрезо Цубалевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо и Стрезо Цубалевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 201 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Велимир Ѓиновски (Галичник)|Куќа – сопственик Велимир Ѓиновски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Велимир Ѓиновски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 202 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Глигор Тулевски (Галичник)|Куќа – сопственик Глигор Тулевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 203 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Милош и Динго Меловски (Галичник)|Куќа – сопственици Милош и Динго Меловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Милош и Динго Меловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 204 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Нико и Славко Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Нико и Славко Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Нико и Славко Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 205 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Алекса Муратовски (Галичник)|Куќа – сопственик Алекса Муратовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Алекса Муратовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 206 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Трајче Чапаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Трајче Чапаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Трајче Чапаровски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 207 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Митре Тортевски (Галичник)|Куќа – сопственик Митре Тортевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 208 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Мане Шулевски (Галичник)|Куќа – сопственик Мане Шулевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Мане Шулевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 209 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Косто Шаклевски (Галичник)|Куќа – сопственик Косто Шаклевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 210 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ристе и Блаже Меловски (Галичник)|Куќа – сопственици Ристе и Блаже Меловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе и Блаже Меловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 211 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Симон Поповски (Галичник)|Куќа – сопственик Симон Поповски]] ]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 212 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Петре Лукановски (Галичник)|Куќа – сопственик Петре Лукановски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Петре Лукановски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 213 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Методија Секуловски (Галичник)|Куќа – сопственик Методија Секуловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 214 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кузе Фрчковски (Галичник)|Куќа – сопственик Кузе Фрчковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа с.Галичник фам. Фрчковски.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 215 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јаков Денковски (Галичник)|Куќа – сопственик Јаков Денковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 216 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Дамјан Голчевски (Галичник)|Куќа – сопственик Дамјан Голчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 217 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јаков Тримчески (Галичник)|Куќа – сопственик Јаков Тримчески]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 218 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ѓорѓи Чалчевски (Галичник)|Куќа – сопственик Ѓорѓи Чалчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓи Чалчевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 219 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Василко и Трајан Крцковски (Галичник)|Куќа – сопственици Василко и Трајан Крцковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 220 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Петре и Миле Желчевски (Галичник)|Куќа – сопственици Петре и Миле Желчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Петре и Миле Желчевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 221 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јосе Плачковски (Галичник)|Куќа – сопственик Јосе Пљачковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јосе Плачковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 222 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ристе Чоланчески (Галичник)|Куќа – сопственик Ристе Чоланчески]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе Чоланчески.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 223 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Доксим и Ефто Чадловски (Галичник)|Куќа – сопственици Доксим и Ефто Чадловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Доксим и Ефто Чадловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 224 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ѓорѓе Карановски (Галичник)|Куќа – сопственик Ѓорѓе Карановски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓе Карановски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 225 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Борис и Томо Бундалевски (Галичник)|Куќа – сопственици Борис и Томо Бундалевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Борис и Томо Бундалевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 226 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Иљо Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственик Иљо Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 227 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Меле Граорковски (Галичник)|Куќа – сопственик Меле Граорковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Меле Граорковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 228 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ристе Бужаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Ристе Бужаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 229 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ристе и Никола Ванковски (Галичник)|Куќа – сопственици Ристе и Никола Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе и Никола Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 230 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кире Томовски (Галичник)|Куќа – сопственик Кире Томовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Кире Томовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 231 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Веле Ванковски (Галичник)|Куќа – сопственик Веле Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Веле Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 232 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Никола Николовски (Галичник)|Куќа – сопственик Никола Николовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Никола Николовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 233 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ѓорѓи и Деспот Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Ѓорѓи и Деспот Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓи и Деспот Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 234 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ладе и Веле Лакински (Галичник)|Куќа – сопственици Ладе и Веле Лакински]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 235 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Јаков и Васе Бундовски (Галичник)|Куќа – сопственици Јаков и Васе Бундовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 236 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кире Крцковски (Галичник)|Куќа – сопственик Кире Крцковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 237 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Никола Куковски (Галичник)|Куќа – сопственик Никола Куковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Никола Куковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 238 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Доксе Лоновски (Галичник)|Куќа – сопственик Доксе Лоновски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Доксе Лоновски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 239 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јован Муратовски (Галичник)|Куќа – сопственик Јован Муратовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јован Муратовски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 240 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Славко Брезовски (Галичник)|Куќа – сопственик Славко Брезовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Славко Брезовски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 241 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Тодор и Русе Мицовски (Галичник)|Куќа – сопственици Тодор и Русе Мицовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Тодор и Русе Мицовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 242 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Меле и Ристе Куцуловски (Галичник)|Куќа – сопственици Меле и Ристе Куцуловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 243 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Павле Цинцаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Павле Цинцаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Павле Цинцаровски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 244 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Динго Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственик Динго Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 245 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Борис и Трајче Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Борис и Трајче Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Борис и Трајче Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 246 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Русе Геговски (Галичник)|Куќа – сопственик Русе Геговски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Русе Геговски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 247 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Тофе Кецкаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Тофе Кецкаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Тофе Кецкаровски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 248 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Блаже Шотаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Блаже Шотаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 249 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Деспот и Мето Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственици Деспот и Мето Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Galičnik 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 250 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Кузе и Вељо Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственици Кузе и Вељо Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Galičnik 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 251 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Стрезо Бундовски (Галичник)|Куќа – сопственик Стрезо Бундовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 252 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јован Синокаповски (Галичник)|Куќа – сопственик Јован Синокаповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 253 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Галичник|Село Галичник]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа во Галичник 102.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 254 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Јован Негриовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Јован Негриовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 255 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Илија Тортевски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Илија Тортевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 256 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Биљали Амдија (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Биљали Амдија]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 257 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Осман Имери (Бојаџи) (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Осман Имери (Бојаџи)]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 258 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Петко Деспотовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Петко Деспотовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 259 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Лиман Суљоски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Лиман Суљоски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 260 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Усни Амзовски и Шефкија Суљовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Усни Амзовски и Шефкија Суљовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 261 | style="text-align:left;" | [[Ростуше]] | style="text-align:left;" | [[Бигорски манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бигорский монастырь.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 262 | style="text-align:left;" | [[Ростуше]] | style="text-align:left;" | [[Стара болница (Ростуше)|'''Стара болница''']] | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Река 49.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 263 | style="text-align:left;" | [[Кичиница]] | style="text-align:left;" | [[Кичиница|Рурална целина Кичиница]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Традиционални куќи во Кичиница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 264 | style="text-align:left;" | [[Лазарополе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазарополе|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St. George in Lazaropole.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 265 | style="text-align:left;" | [[Никифорово]] | style="text-align:left;" | [[Борче (Никифорово)|'''Археолошко наоѓалиште „Борче/Свети Пантелејмон“''']] | style="text-align:center;" | 1992/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 266 | style="text-align:left;" | [[Селце (Ростушко)|Селце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Селце|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата во Селце.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 267 | style="text-align:left;" | [[Тресонче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Тресонче|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата Свети Петар и Павле - с. Тресонче.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 268 | style="text-align:left;" | [[Тресонче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Тресонче|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Никола“ - с. Тресонче.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 269 | style="text-align:left;" | [[Требиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ахил Лариски“ - Требиште|'''Црква „Св. Ахил Лариски“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ахил Лариски“ - Требиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 270 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Неготино]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Долни Дисан]] | style="text-align:left;" | [[Два Гроба (Долни Дисан)|Археолошко наоѓалиште „Два Гроба“]] | style="text-align:center;" | 1959 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 271 | style="text-align:left;" | [[Неготино]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Неготино)|'''Саат-кула''']] | style="text-align:center;" | 1953/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Разрушената Саат Кула во Неготино 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 272 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Пехчево]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Робово (Пехчевско)|Робово]] | style="text-align:left;" | [[Мачевски Чуки (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Мачевски Чуки“]] | style="text-align:center;" | 1971/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 273 | style="text-align:left;" | [[Чифлик (Пехчевско)|Чифлик]] | style="text-align:left;" | [[Во Селото (Чифлик)|Археолошко наоѓалиште „Село“]] | style="text-align:center;" | 1985/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 274 | style="text-align:center;" | [[Општина Пласница]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Пласница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Пласница|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Пласница 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 275 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Пробиштип]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Лесново]] | style="text-align:left;" | [[Лесновски манастир]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на Лесновскиот манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 276 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Злетово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Bogorodica od Zletovo 13.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 277 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Трифун“ - Злетово|Црква „Св. Трифун“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 278 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Злетово|'''Црква „Св. Богородица Балаклија“''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастирска црква „Пресвета Богородица Балаклија“ - Злетово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 279 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Ранковце]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Милутинце]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Милутинце)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 280 | style="text-align:left;" | [[Опила]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Опила)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 281 | style="text-align:left;" | [[Псача]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Псача|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаРанковце82.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 282 | style="text-align:left;" | [[Гиновци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Гиновци|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 283 | style="text-align:left;" | [[Петралица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Петралица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Свети Ѓорѓи село Петралица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 284 | style="text-align:center;" | [[Општина Росоман]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Манастирец]] | style="text-align:left;" | [[Средновековна кула (Манастирец)|Средновековна кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула во Манастирец (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 285 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Старо Нагоричане]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Костоперска Карпа]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 183.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 286 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Зебрњак]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зебрњак, Старо Нагоричане 07.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 287 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“ - Младо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“ - Младо Нагоричане 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 288 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Петка“ - Младо Нагоричане|Црква „Св. Петка“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Младо Нагоричане 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 289 | style="text-align:left;" | [[Старо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Старо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 056.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 290 | style="text-align:left;" | [[Старо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Забелски манастир]] | style="text-align:center;" | 1998/2007 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ во Забелскиот манастир 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 291 | style="text-align:left;" | [[Кокино]] | style="text-align:left;" | [[Кокино (наоѓалиште)|'''Кокино''']] | style="text-align:center;" | 2008/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kokino opservatorija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 292 | style="text-align:left;" | [[Челопек (Кумановско)|Челопек]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Челопек|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 293 | style="text-align:left;" | [[Жегљане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Жегљане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 128.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 294 | style="text-align:left;" | [[Орах]] | style="text-align:left;" | [[Карпински манастир|'''Црква „Воведение на Пресвета Богородица“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Карпински манастир „Воведение на Пресвета Богородица“ 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 295 | style="text-align:left;" | [[Орах]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“ - Орах|Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St.George and St. Nikolas (village Orah).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 296 | style="text-align:left;" | [[Стрезовце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Стрезовце|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 297 | rowspan="15" style="text-align:center;" | [[Општина Тетово]] '''(15)''' | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Чифте амам (Тетово)|'''Чифте амам''']] | style="text-align:center;" | 1984/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Star Amam Tetovo (9).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 298 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Тетовско кале]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Тетовско Кале (53).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 299 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кузман Јосифовски-Питу“ бр. 130 (Тетово)|Куќа на ул. „Кузман Јосифовски-Питу“ бр. 130]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 300 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 93 (Тетово)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 93]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 301 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 164 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 164]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 302 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 166 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 166]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 303 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 111 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 111]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 304 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 93 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 93]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 305 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Јовановци (Тетово)|Куќа на Јовановци]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic buildings 82.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 306 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Ѓоце Стојчевски]]''' | style="text-align:center;" | 1982/2007 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic buildings 68.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 307 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Камен мост (Тетово)|Камен мост]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic architectural facility 16.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 308 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Арабати баба-теќе]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arabati Baba Tekke.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 309 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Шарена џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1950/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tetovo Bunte Moschee.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 310 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Алимбегова куќа]]''' („'''Стара болница'''“) | style="text-align:center;" | 1998/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic architectural facility 37.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 311 | style="text-align:left;" | [[Џепчиште]] | style="text-align:left;" | [[Латинска Црква (Џепчиште)|Археолошко наоѓалиште „Латинска Црква“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 312 | rowspan="9" style="text-align:center;" | [[Општина Теарце]] '''(9)''' | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црници (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Црници“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 313 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Два Бреста (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Два Бреста“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 314 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Гроб на Кирил Пејчиновиќ]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Christian religious buildings 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 315 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Лешок|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Bogorodica Lesok.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 316 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Lešočki na esen (5).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 317 | style="text-align:left;" | [[Непроштено]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Непроштено|Црква „Св. Архангел Михаил“]]''' | style="text-align:center;" | 1958/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 318 | style="text-align:left;" | [[Слатино (Тетовско)|Слатино]] | style="text-align:left;" | [[Долги Грм (Слатино)|Археолошко наоѓалиште „Долги Грм“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 319 | style="text-align:left;" | [[Теарце]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Отушиште)|Стара џамија]] | style="text-align:center;" | 2009/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 320 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Лешочко Кале“]] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Лешочко Кале (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 321 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Центар Жупа]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Горенци]] | style="text-align:left;" | [[Горенички мост]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 322 | style="text-align:left;" | [[Коџаџик]] | style="text-align:left;" | '''[[Меморијален центар „Коџаџик“]]''' | style="text-align:center;" | 2009/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ali Riza Efendi memorial house in Kodzadzik, Macedonia.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 323 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Чашка]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Војница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Војница|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Атанасиј“ во село Војница (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 324 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на Президиумот на АСНОМ]] | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на Президиумот на АСНОМ во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 325 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на Главниот штаб на НОВ и ПОМ]] | style="text-align:center;" | 1956/1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на Главниот штаб на НОВ и ПОМ во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 326 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на ЦК на КП на Македонија]] | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на ЦК на КП на Македонија во Горно Врановци 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 327 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Џамија (Горно Врановци)|Џамија]] (во 1944 г. како партизанска болница) | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 328 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци|'''Село Горно Врановци''']] | style="text-align:center;" | 1981/2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 329 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Петар Поп Арсов]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќата на Петар Поп Арсов.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 330 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | '''[[Камен мост (Богомила)|Камен мост]] ''' | style="text-align:center;" | 1953/2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Римскиот мост во Богомила (1).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 331 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Богомила|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ во Богомила.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 332 | style="text-align:left;" | [[Мокрени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Мокрени|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Селската црква во Мокрени.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 333 | style="text-align:left;" | [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Папрадиште|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Петар и Павле“ во Папрадиште (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 334 | style="text-align:left;" | [[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бистрица|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Ѓорѓија“ во селото Бистрица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 335 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Бутел]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Бутел (населби)|Бутел]] | style="text-align:left;" | [[Партизански гробишта (Бутел)|Партизански гробишта]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Партизански гробишта Бутел (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 336 | style="text-align:left;" | [[Љубанци]] | style="text-align:left;" | '''[[Љубански манастир]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Љубански манастир Св. Никола 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 337 | style="text-align:left;" | [[Љубанци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Љубанци (селска)|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Љубанци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 338 | style="text-align:left;" | [[Љуботен (Скопско)|Љуботен]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Никола“ - Љуботен|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1950/1968<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Љуботен 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 339 | style="text-align:left;" | [[Радишани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Радишани|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva-Sv.Nikola-Radisani-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 340 | style="text-align:left;" | [[Радишани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Радишани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva-Sv.Gjrogji-Radishani-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 341 | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[Општина Гази Баба]] '''(7)''' | style="text-align:left;" | [[Булачани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Булачани|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 342 | style="text-align:left;" | [[Булачани]] | style="text-align:left;" | [[Турски Гробишта (Булачани)|Археолошко наоѓалиште „Турски Гробишта“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 343 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на кралската ќерка]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gazi Baba 07.05 (38).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 344 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | [[Чешма на улица „Челопек“]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 345 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | '''[[Турбе на Ашик Челеби]]''' | style="text-align:center;" | 1963/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Turbe Gazi Baba.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 346 | style="text-align:left;" | [[Раштак]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Вознесение Христово“ - Раштак|Црква „Вознесение Христово“]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Внатрешноста на Св. Спас (Раштак).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 347 | style="text-align:left;" | [[Маџари]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Маџари)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:TumbaMadzari.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 348 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Ѓорче Петров]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Орман (Скопско)|Орман]] | style="text-align:left;" | [[Брес (Орман)|Археолошко наоѓалиште „Брест“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 349 | style="text-align:left;" | [[Кучково]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Кучково|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kučkovki manastir (11).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 350 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Зелениково]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Таор]] | style="text-align:left;" | [[Тауресиум]] | style="text-align:center;" | 1974/2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Панорама од археолошките ископини во Тауресиум 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 351 | style="text-align:left;" | [[Зелениково]] | style="text-align:left;" | [[Слатина (Зелениково)|Археолошко наоѓалиште „Слатина“]] | style="text-align:center;" | 1954/1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 352 | style="text-align:left;" | [[Градовци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Градовци|Црква „Св. Ѓорѓи]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Gorgi-Gradovci-MK.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 353 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Карпош]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Бардовци]] | style="text-align:left;" | '''[[Хавзипашини конаци]]''' | style="text-align:center;" | 1952/1967/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Предна страна на Хавзипашини Конаци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 354 | style="text-align:left;" | [[Горно Нерези]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Горно Нерези|Црква „Св. Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St. Panteleimon (Nerezi).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 355 | style="text-align:left;" | [[Злокуќани]] | style="text-align:left;" | '''[[Скупи|Археолошко наоѓалиште „Скупи“]]''' | style="text-align:center;" | 1952/1967/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Scupi Ruins.1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 356 | style="text-align:left;" | [[Козле]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на Кузман Јосифовски-Питу]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик на паднатиот борец Кузман Јосифовски - Питу (Скопје) 1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 357 | style="text-align:left;" | [[Визбегово]] | style="text-align:left;" | '''[[Скопски аквадукт]]''' | style="text-align:center;" | 1967/2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopski-Akvadukt-MK.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 358 | style="text-align:left;" | [[Тафталиџе|Тафталиџе 2]] | style="text-align:left;" | [[Историски архив (Скопје)|Зграда на ДАРМ - Одделение Скопје]] | style="text-align:center;" | 2013/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arhiv Skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 359 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Кисела Вода]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Драчево]] | style="text-align:left;" | [[Пеленица (Драчево)|Археолошко наоѓалиште „Пеленица“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 360 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Ѓорѓи Димитров“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 361 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Маркови_кули_(Марково_Крувче-Водно)_12.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 362 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 363 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Петровец]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Дивље]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дивље|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Uspenie Bogorodicno od Divle2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 364 | style="text-align:left;" | [[Летевци]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Markovi Kuli - Letevci 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 365 | style="text-align:left;" | [[Бадар]] | style="text-align:left;" | [[Бадеријана]] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бадеријана (ископини 02).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 366 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Сарај]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Матка (село)|Матка]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Андреја“ - Матка|Црква „Св. Андреја“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.andrea crop.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 367 | style="text-align:left;" | [[Глумово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на паднатите борци (Глумово)|Спомен-гробница на паднатите борци]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 368 | style="text-align:left;" | [[Матка (село)|Матка]] | style="text-align:left;" | [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Матка|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Богородица - Матка.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 369 | style="text-align:left;" | [[Шишево]] | style="text-align:left;" | [[Шишевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Nikola-Shishevo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 370 | style="text-align:left;" | [[Шишево]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Шишево|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Атанасие.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 371 | style="text-align:left;" | [[Сарај]] | style="text-align:left;" | [[Хусеин-шахова џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hüseyin Şah Mosque in Saraj.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 372 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Студеничани]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Горно Количани]] | style="text-align:left;" | [[Старо училиште (Горно Количани)|Старо училиште]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Partizanska-spomen-kukja-G.Kolichani.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 373 | style="text-align:left;" | [[Бадар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Николимуки“ - Маркова Сушица|Црква „Св. Никола Николимуки“]]{{efn|Во списокот од февруари 2023 наведена како црква „Св. Богородица“}} | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola Nikolimuki - Markova Sušica 04.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 374 | style="text-align:left;" | [[Маркова Сушица]] | style="text-align:left;" | [[Марков манастир]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Marko-Monastery-church.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 375 | rowspan="50" style="text-align:center;" | [[Општина Центар]] '''(50)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара нова бања]] | style="text-align:center;" | 1954/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од амамот „Стара нова бања“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 376 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Даут-пашин амам]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje-Daut Pashin Hamam.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 377 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Градска болница (Скопје)|Градска болница]]''' | style="text-align:center;" | 1963/1996/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje, razglednica so Gradska bolnica, 1930.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 378 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Музеј на Град Скопје|Стара железничка станица]]''' | style="text-align:center;" | 1975/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Antigua estación de ferrocarril, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 15.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 379 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]], бул. „Илинден“ бр. 53''' | style="text-align:center;" | 1963/1996/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Детски културен центар „Карпош“ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 381 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4 (Скопје)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 382 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22 (Скопје)|Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22]] (Станбена зграда „Шкаперда“)''' | style="text-align:center;" | 1980/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 383 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Ристиќева палата]]''' | style="text-align:center;" | 1985/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Risticpalace.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 384 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ|Куќа на ул. „Цетинска“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Centar, Skopje 1000, Macedonia (FYROM) - panoramio (402).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 385 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на паднатите борци (Скопје)|Споменик на паднатите борци]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monument of Skopje's Liberators 5.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 386 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на Гоце Делчев (Градски парк, Скопје)|Споменик на Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Goce Delcev Sk.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 387 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Феудална кула]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Feudalna Kula Skopje 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 388 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Stonebridgeskopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 389 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Скопско Кале]] | style="text-align:center;" | 1952/1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:KaleFortress-Skopje1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 390 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Адем баба-теќе]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 391 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Спас“ - Скопје|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1950/1968<br/><small>во опасност од 2019</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje $ (60).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 392 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Димитар“ - Скопје|Црква „Св. Димитар“]]''' | style="text-align:center;" | 1963/1968/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Demetrious Church (Skopje) (18).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 393 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Кебир Мехмед Челеби]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Кебир Мехмед Челеби.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 394 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Кури чешма]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 395 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Чешма на улица „110“]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 396 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Чешма кај Стара нова бања]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 398 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Куќа на бул. „Илинден“ бр. 41]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 399 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Куќа на бул. „Илинден“ бр. 63]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 400 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 401 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Палата Рубен]], бул. „Илинден“ бр. 80''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Палата Рубен - денес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 402 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Министерство за култура на Македонија 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 403 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 404 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Ленинова“ бр. 17 (Скопје)|Зграда Катарина Папатеодоси,<br />ул. „Ленинова“ бр. 17]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 405 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Зграда на Бојаџиеви<br />ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Наум Наумовски Борче“ бр. 82, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 406 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Била Бишевац,<br />ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Наум Наумовски Борче“ бр. 88, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 407 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на Атанасковиќ,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 83а]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а, Скопје 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 408 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на Тома Ничота,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 88]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88, Скопје 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 409 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на Талви Јаков,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 108]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 410 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Куќа на Бојаџијан Хофсед,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 109]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 411 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Куќа на Зденко Буста,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 115]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 412 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Зграда на ул. „Раде Кончар“ („Живко Чинго“/„Боемска“) бр. 4а]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Живко Чинго“ бр. 4, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 413 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]], на аголот на ул. „Орце Николов“ и „Аминта Трети“''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Глигорије Ташковиќ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 414 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на кеј „Димитар Влахов“ бр. 19 (Скопје)|Зграда на кеј „Димитар Влахов“ бр. 19]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 415 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]], ул. „Коле Неделковски“ бр. 16''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Кубеш 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 416 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Главна зграда на Македонска пошта]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hauptpost skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 417 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на македонската борба]] | style="text-align:center;" | 2013/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje - Museum of the Macedonian Struggle.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 418 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 2013/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:НУБСК-Поглед.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 419 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара зграда на Државниот архив на Република Македонија]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 420 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Мајка Тереза]] | style="text-align:center;" | 2013/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Мајка Тереза 17.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 421 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 422 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bibl Braka Miladinovci.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 423 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на „Вардар филм“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зградата на Вардар филм во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 424 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на современата уметност (Скопје)|Зграда на Музејот на современата уметност]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzej na sovremenata umetnost - Skopje (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 425 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | '''{{font color|white|Спомен-куќа на Лазар Личеноски|link=yes}}''' | style="text-align:center;" | 2017<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 426 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Технометал Вардар]] | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 427 | style="text-align:center;" | [[Општина Центар|Центар]] и [[Општина Чаир|Чаир]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Стара скопска чаршија]]''' | style="text-align:center;" | 1969/2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje OldBazaar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 428 | rowspan="33" style="text-align:center;" | [[Општина Чаир]] '''(33)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Соук чешма]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Славеј Планина“ бр. 2 (Скопје)|Куќа на Јосиф Михајловиќ/Амбасада на Албанија,<br />ул. „Славеј Планина“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1963/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Albembskopje.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 429 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Топанска чешма]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 430 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Цветан Димов (Скопје)|Куќа на ул. „Јајце“ бр. 146]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 431 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Хатунџук џамија]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 432 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Јашар-бег (Скопје)|'''Куќа на Јашар-бег''']] | style="text-align:center;" | 2007/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 433 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | Остатоци од амам кај Јахја-пашината џамија | style="text-align:center;" | 1963/1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 434 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Ѓулчилер амам]] | style="text-align:center;" | 1954/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од Ѓулчилер (Шенѓул) амам.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 435 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Чифте амам]]''' | style="text-align:center;" | 1957/1967/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:National Artgallery of Republic of Macedonia (Skopje).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 436 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куршумли ан]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kurshumli-An-Skopje-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 437 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Сули ан]] | style="text-align:center;" | 1957/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Suli han.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 438 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Капан ан]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Капан ан 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 439 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Безистен (Скопје)|Безистен]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ulaz u nekadašnji bezistan u Skoplju.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 440 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Битпазарска“ бр. 20 (Скопје)|Куќа на ул. „178-Битпазарска“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 441 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара турска пошта]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Старата турска пошта во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 442 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Севастополска“ бр. 5 (Скопје)|Куќа на ул. „Севастополска“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 443 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''Комплекс на [[Турбе на Јигит-паша]] и [[Турбе на Шејх Медах баба]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од гробот на Јигит-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 444 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Јигит-паша]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од гробот на Јигит-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 445 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Шејх Медах баба]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 446 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Вилаетски конак „Уќумат“]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Вилаетскиот конак „Уќумат“ во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 447 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Saat Kula-Sultan Muratova Dzamija -Skopje (27).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 448 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Руфаиско теќе (Скопје)|Руфаиско теќе]]''' | style="text-align:center;" | 1957/1967/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Рифаи теќе Скопје-1818 25.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 449 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Худаверди]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 450 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Хаџи Балабан]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Хаџи Балабан во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 451 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Дуќанџик]] | style="text-align:center;" | 1963/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Дуќанџик.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 452 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-бегова џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isa bey mosque skopje 10.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 453 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Мурат-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија „Мурат Паша“ 09.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 454 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Алаџа џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isak Bey Turbe Aladja Mosque Skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 455 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Јахја-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Јахја-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 456 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Султан-муратова џамија]] | style="text-align:center;" | 1953/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje, razglednica so Sultan Muratova dzamija, 1931.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 457 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Мустафа-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mezquita Mustafa Pasha, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 64.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 458 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Исхак-бег]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Турбе на Исхак-бег (2016).jpeg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 459 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на Македонија]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Museum of Macedonia 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 460 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Чучер Сандево]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Кучевиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Кучевиште|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Спас“ - Кучевиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 461 | style="text-align:left;" | [[Кучевиште]] | style="text-align:left;" | [[Кучевишки манастир]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кучевишки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 462 | style="text-align:left;" | [[Побожје]] | style="text-align:left;" | [[Побошки манастир]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Побошки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 463 | style="text-align:left;" | [[Побожје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Побожје|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Побожје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 464 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Благовештение“ - Бањане|Црква „Св. Благовештение“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Благовештение“ - Бањане 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 465 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањани 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 466 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Бањане|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 467 | style="text-align:left;" | [[Горњане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никита“ - Горњане|Црква „Св. Никита“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никита“ 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 468 | style="text-align:left;" | [[Блаце (Чучер-Сандево)|Блаце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Блаце (Чучер-Сандево)|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 469 | style="text-align:left;" | [[Бразда]] | style="text-align:left;" | [[Градиште - Бразда|Бразданска гробница]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arheo Park in Brazda (29).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 470 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Александар Урдаревски-Станко]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Александар Урдаревски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 471 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на Александар Урдаревски-Станко]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик на Александар Урдаревски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 472 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Бродец|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 473 | rowspan="160" style="text-align:center;" | [[Општина Битола]] '''(160)''' | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Стара битолска бања]] (Керим-бегов амам) | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Битолска Бања - Ќерим-бегов амам, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 474 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Јени амам (Битола)|Јени амам]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Битолска Бања - Ќерим-бегов амам, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 475 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Хераклеја Линкестис]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1959/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ancientbitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 476 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Хераклеја Линкестис|Археолошко наоѓалиште „Хераклеја Линкестис“ – Вила Субурбана II – мозаик]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 477 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Безистен (Битола)|Битолски безистен]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Безистен Битола.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 478 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зандан куле - Битола|Зандан куле]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула „Зандан“.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 479 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Универзитетската библиотека „Св. Климент Охридски“ – Битола|Библиотека „Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:City library.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 480 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[СОУ „Јосип Броз-Тито“ - Битола|СОУ „Јосип Броз-Тито“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gimnazija Josip Broz Tito Bitola (3).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 481 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Собранието на општина Битола на улица „Славко Лумбарко“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kiril i Metodij -Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 482 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Собранието на општина Битола на улица „Кирил и Методиј“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на Собранието на општина Битола, ул.”Кирил и Методиј”бр.6.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 483 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Данабаш|Куќа на Данабаш/Поранешна зграда на Народниот музеј]],<br />ул. „Широк Сокак“ бр. 91 | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. Широк Сокак бр. 91.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 484 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Заводот за урбанизам (Битола)|Објект на Заводот за урбанизам]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на Заводот за урбанизам, ул.”Климент Охридски”бб, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 485 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 21 (Битола)|Куќа на бул. „Први мај“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Булевар 1-ви Мај бр. 21, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 486 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7 (Битола)|Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Hristo Botev -Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 487 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 37 и ул. „Пеце Матичевски“ бр. 31 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 37 и ул. „Пеце Матичевски“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridskibr37 Bitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 488 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 32 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр.32 Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 489 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 38 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. Битола 38.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 490 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 108 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 108]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridski br108 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 491 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 80 (Битола)|Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Стив Наумов бр. 80, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 492 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Томаки Димитровски“ бр. 24 (Битола)|Куќа на ул. „Томаки Димитровски“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томаќи Димитровски бр. 24, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 493 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 85 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 85]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 494 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Димитар Илиевски – Мурато“ бр. 1 (Битола)|Куќа на ул. „Димитар Илиевски – Мурато“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул Димитар Илиевски Муратот бр. 1, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 495 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-музеј на Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен музеј на Гоце Делчев, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 496 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[ОУ „Св. Кирил и Методиј“ (Битола)|Основно училиште „Кирил и Методиј“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Osnovno uciliste Kiril i Metodij Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 497 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-чешма во дворот на поранешната богословија (Битола)|Спомен-чешма во дворот на поранешната богословија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 498 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Саат-кула (Битола)|Саат-кула]]''' | style="text-align:center;" | 1969/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула и фонтана.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 499 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Старо градско јадро (Битола)|Старо градско јадро]]''' | style="text-align:center;" | 1977/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Staro gradsko jadro Bitola018.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 500 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Адвентистичка црква (Битола)|Адвентистичка црква]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Адвентистичка црква, ул.”Ленинова” бр.37.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 501 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Dimitrie Bitola003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 502 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Битола|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitolj - crkva svete bogorodice.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 503 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Стара битолска чаршија|Битолска чаршија]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Čaršija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 504 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Коџа-кади џамија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Djamija Kodja Kadi-Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 505 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Хамза-бегова џамија (Битола)|Хамза-бегова џамија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Djamija Hamza Bej-Bitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 506 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Ајдар-кади џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hajdar Kadi Mosque (Bitola).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 507 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Јени џамија (Битола)|Јени џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jeni djamija Bitola (6).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 508 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Исак џамија (Битола)|Исак џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1993 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitola 037.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 509 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Дебој амам]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Амамот во Битола, сега стоковна куќа.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 510 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Офицерски дом (Битола)|Офицерски дом]]''' | style="text-align:center;" | 1977/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Oficerski-dom-Bitola-2021.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 511 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Стопанска банка (Битола)|Објект на Стопанска банка]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Objekt na stopanska banka-filijala Bitola,.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 512 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ОК на СКМ (Битола)|Објект на ОК на СКМ]]''' | style="text-align:center;" | 1978/2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ОК на СКМ, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 513 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Народниот музеј - Битола|Објект на поранешната касарна „Стив Наумов“, ул. „Партизанска“ и ул. „Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:NI Istitute and Museum Bitola.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 514 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Митрополитска резиденција – Битола|Објект на Митрополијата]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Objekt na Mitropolijata Bitola002.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 515 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на старата Општина (Битола)|Објект на старата Општина]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на старата општина, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 516 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Широк Сокак|Амбиентална улица „Широк сокак“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitola Širok Sokak.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 517 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Магаза на ул. „27 Март“ бр. 3 и ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 4 (Битола)|Магаза на ул. „27 март“ бр. 3 и ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. 27 Март бр. 3 и ул. Добривое Радосавлевиќ бр. 4, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 518 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 57 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 57]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 57 , Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 519 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 53 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 53]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Ленинова“ бр.53.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 520 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр 22, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 521 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 19 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 19, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 522 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 17 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр 17, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 523 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 44 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 44]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 44, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 524 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 42 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр.42, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 525 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кирил и Методиј“ бр.22.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 526 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 33 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кирил и Методиј“ бр.33.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 527 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 35 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 528 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 102 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 102]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kliment Ohridski br102 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 529 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 30 (Битола)|Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 530 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 51 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 51]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 531 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 35 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 532 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кл.Охридски“ бр.94.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 533 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 96 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 96]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridski br96 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 534 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 98 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 98]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 535 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 100 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kliment Ohridski br100,Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 536 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Рузвелт“ бр. 16 (Битола)|Куќа на ул. „Рузвелт“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.16.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 537 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Елпида Караманди“ бр. 4 (Битола)|Куќа на ул. „Елпида Караманди“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 538 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 64 (Битола)|Куќа на бул. „Први мај“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Булевар 1-ви Мај бр 64, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 539 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борка Левата“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Борка Левата“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 540 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 78 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 78]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.Широк сокак бр.78, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 541 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 4 (Битола)|Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1981/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 542 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 8 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Stevo Patako br8 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 543 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Караорман“ бр. 9 (Битола)|Куќа на ул. „Караорман“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 544 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 5 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Климент Охридски бр. 5, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 545 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Страшо Пинџур бр. 3, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 546 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 100 (Битола)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 547 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „Стив Наумов“|Куќа на ул. Пецо Божиновски” бр. 11 – Меморијален музеј „Стив Наумов“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Memorijalem muzej Stiv Naumov-Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 548 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 102 со спомен плоча за Милтон Манаки (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 102 со спомен плоча за Милтон Манаки]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” 102 (со спомен плоча за Милтон Манаки), Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 549 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18 (Битола)|Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Далматинска бр. 18, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 550 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Slavko Lumbarko br6 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 551 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 26 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 26, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 552 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Мингови“ бр. 5 (Битола)|Куќа на ул. „Браќа Мингови“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Браќа Мингови бр. 5, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 553 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методи“ бр. 14 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методи“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ul.Kiril i Metodij14 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 554 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Титов Велес“ бр. 3 и 5 (Битола)|Куќа на ул. „Титов Велес“ бр. 3 и 5]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 555 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 179 и ул. „Браќа Мингови“ (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 179 и ул. „Браќа Мингови“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 556 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 110 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 110]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br110 Bitola,(6).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 557 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 112 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 112]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br112,Bitola(9).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 558 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8 (Битола)|Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Beogradska br.8, Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 559 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Трст“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Трст“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Трст бр. 3, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 560 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 86 (Битола)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 86]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Nikola Tesla br86 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 561 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Белградска“ бр. 21 (Битола)|Куќа на ул. „Белградска“ бр.21]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Beogradska br.21, Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 562 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Гургур Тумба (Битола)|Археолошко наоѓалиште „Гургур Тумба“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 563 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na Ul. Dobrivoe Radosavljevic br3 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 564 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 2 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Добривое Радосављевиќ“ бр.2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 565 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 103 (Битола)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 103]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Nikola Tesla br103 Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 566 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 58 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 58]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 567 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.Широк сокак бр. 56, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 568 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 54 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.54, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 569 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.42, Битола 004.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 570 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-а]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.42а, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 571 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 44-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 44-а]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр.44 а, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 572 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 573 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр. 48, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 574 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 32 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр 32, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 575 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 34 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр.34 Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 576 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 37 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bilding Magnolia - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 577 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 46 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 46]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 46, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 578 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 65 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр 65, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 579 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 28 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 28, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 580 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 30 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 30, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 581 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 582 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 41 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 41]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 583 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 49 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 49]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 584 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 77 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 77]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр 77, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 585 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стерјо Георгиев“ бр. 40 (Битола)|Куќа на ул. „Стерјо Георгиев“ бр. 40]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Стерјо Ѓорѓиев бр. 40, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 586 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 43 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 43, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 587 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 126 и 126-а (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 126 и 126-а]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br126 Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 588 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Солунска“ бр. 268 (Битола)|Куќа на ул. „Солунска“ бр. 268]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Солунска“бр.268.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 589 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 53 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 53]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br53,Bitola(1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 590 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 111, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 591 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 82 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 82]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр. 82, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 592 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 99 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 99]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.99, Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 593 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 97 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 97]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.97.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 594 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 84-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 84-а]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.84-а.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 595 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 88 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 88]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.88.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 596 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 103 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 103]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.103.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 597 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 105 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 105]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.105, Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 598 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 109 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 109]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.109, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 599 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосавњевиќ“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосавњевиќ“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 600 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 67 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 67, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 601 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 90 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 90]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр.90, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 602 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 61, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 603 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 45 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 45, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 604 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „29 Ноември“ бр. 6 (Битола)|Станбен објект на ул. „29 Ноември“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул .Широк сокак. бр. 6, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 605 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 26 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.26.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 606 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 7 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.7.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 607 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 24 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.24.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 608 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3 (Битола)|Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Славко Лумбарко“ бр.3.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 609 | style="text-align:left;" | [[Маловиште]] | style="text-align:left;" | '''Рурална споменичка целина [[Маловиште]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Panorama na s.Maloviste.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 610 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Еврејски гробишта (Битола)|'''Еврејски гробишта''']] | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jevrejsko groblje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 611 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Ислахане (Битола)|'''Ислахане''']] | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 612 | style="text-align:left;" | [[Буково]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Буково)|Археолошко наоѓалиште „Тумба“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 613 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Велушка Тумба]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veluska Tumba (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 614 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Света Богородица Пречиста (Велушина)|Археолошко наоѓалиште „Света Богородица Пречиста“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 615 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велушина|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Uspenie na Presveta Bogorodica Velusina (5).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 616 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Велушински манастир|Манастир „Свети Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Dvor na crkvata Sv Georgi Velusina.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 617 | style="text-align:left;" | [[Гопеш]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Преображение“ - Гопеш|Црква „Свето Преображение“]] | style="text-align:center;" | 1987 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Богородица,Гопеш.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 618 | style="text-align:left;" | [[Канино]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Канино)|Тумба]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 619 | style="text-align:left;" | [[Крстоар]] | style="text-align:left;" | [[Крстоарски манастир|Манастир „Свети Христофор“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Крстоарски манастир (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 620 | style="text-align:left;" | [[Породин]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Породин)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 620 | style="text-align:left;" | [[Рамна]] | style="text-align:left;" | [[Раменска Тумба]] | style="text-align:center;" | 1966 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 621 | style="text-align:left;" | [[Српци]] | style="text-align:left;" | [[Висои (Српци)|Висои]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 622 | style="text-align:left;" | [[Српци]] | style="text-align:left;" | [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 623 | style="text-align:left;" | [[Рамна]] | style="text-align:left;" | [[Раменска Грмада]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 624 | style="text-align:left;" | [[Трн (село)|Трн]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Трн)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 625 | style="text-align:left;" | [[Цапари]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Цапари|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цапари.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 626 | style="text-align:left;" | [[Оптичари]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Оптичари)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 627 | style="text-align:left;" | [[Долно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Долно Егри)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 628 | style="text-align:left;" | [[Средно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Лагитница (Средно Егри)|Лагитница]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 629 | style="text-align:left;" | [[Средно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Средно Егри|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Средно Егри 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 630 | style="text-align:left;" | [[Маловиште]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ванку на Папе]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 631 | style="text-align:left;" | [[Стрежево]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Стрежево)|Кале]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 632 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Демир Хисар]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Журче]] | style="text-align:left;" | [[Амбар (Журче)|Амбар]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 633 | style="text-align:left;" | [[Журче]] | style="text-align:left;" | [[Журчевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 233.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 634 | style="text-align:left;" | [[Обедник]] | style="text-align:left;" | [[Влашки гробишта (Обедник)|Археолошки наоѓалиште „Влашки Гробишта“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 635 | style="text-align:left;" | [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Претеча“ - Слепче|Црква „Св. Јован Претеча“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ManastirSlepce.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 636 | style="text-align:left;" | [[Смилево]] | style="text-align:left;" | [[Смилево|Историска целина Смилево]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 257.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 637 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Топлички манастир]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Топлички манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 638 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Жван|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Demetrious Church (Žvan) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 639 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Жван|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник Дополнителни 06.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 640 | style="text-align:left;" | [[Слоештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Слоештица|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 151.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 641 | style="text-align:left;" | [[Вирово]] | style="text-align:left;" | [[Вировски валавици]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 133.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 642 | style="text-align:left;" | [[Железнец]] | style="text-align:left;" | [[Железнец|Рурална целина Железнец]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 55.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 643 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | '''[[Жвански воденици]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 644 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Могила]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Могила]] | style="text-align:left;" | [[Рековчанска Тумба]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 645 | style="text-align:left;" | [[Беранци]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Беранци)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 646 | style="text-align:left;" | [[Ивањевци]] | style="text-align:left;" | [[Штала (Ивањевци)|Археолошко наоѓалиште „Штала - Врбак“]] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 647 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Новаци]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Градешница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Градешница|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Градешница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 648 | style="text-align:left;" | [[Мегленци]] | style="text-align:left;" | [[Мегленски Крст (Мегленци)|Археолошко наоѓалиште „Мегленски Крст“]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 649 | style="text-align:left;" | [[Зовиќ]] | style="text-align:left;" | [[Тумба Чебрен|Археолошко наоѓалиште „Тумба Чебрен“]] | style="text-align:center;" | 1987 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 650 | style="text-align:left;" | [[Кајмакчалан]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар“ - Кајмакчалан|Црква „Св. Петар“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Serbian chapel on Kajmakčalan (2521m).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 651 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Ресен]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Асамати]] | style="text-align:left;" | [[Ружин Гроб (Асамати)|Археолошко наоѓалиште „Ружин Гроб“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 652 | style="text-align:left;" | [[Болно]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Мите Богоевски]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Мите Богоевски (02).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 653 | style="text-align:left;" | [[Јанковец]] | style="text-align:left;" | [[Куќа (Јанковец)|Куќа во Јанковец]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 654 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | [[Ресенски сарај]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Resne - Niyazi Bey Sarayi (Panorama).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 655 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 22 (Ресен)|Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 656 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Татарчеви]]''' | style="text-align:center;" | 1980/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hristo Tatarchev Museum (Resen) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 657 | style="text-align:left;" | [[Голем Град]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар“ - Голем Град|Црква „Св. Петар“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Петар на островот Голем Град во Преспанското Езеро.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 658 | style="text-align:left;" | [[Курбиново]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | '''{{font color|white|Црква „Св. Ѓорѓи“ - Курбиново|link=yes}}''' | style="text-align:center;" | 1952<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kurbinovo 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 659 | style="text-align:left;" | [[Коњско (Ресенско)|Коњско]] | style="text-align:left;" | [[Коњско (Ресенско)|Село Коњско]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Коњско 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 660 | style="text-align:left;" | [[Сливница]] | style="text-align:left;" | [[Сливнички манастир]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Slivnicki-Manastir-MKD.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 661 | style="text-align:left;" | [[Грнчари]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Грнчари|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Elijah Monastery (Grnčari) 42.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 662 | style="text-align:left;" | [[Брајчино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Брајчино|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 99.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 663 | style="text-align:left;" | [[Љубојно]] | style="text-align:left;" | [[Љубојно|Споменична целина Село Љубојно]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 142.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 664 | rowspan="11" style="text-align:center;" | [[Општина Вевчани]] '''(11)''' | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Гоговци (Вевчани)|Куќа на Гоговци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 94.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 665 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Даскаловци (Вевчани)|Куќа на Даскаловци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Даскаловци 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 666 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Дуцкиновци (Вевчани)|Куќа на Дуцкиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Дуцкиновци 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 667 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Калајџиевци (Вевчани)|Куќа на Калајџиевци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 91.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 668 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ќитановци (Вевчани)|Куќа на Ќитановци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 87.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 669 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Коруновци (Вевчани)|Куќа на Коруновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Коруновци 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 670 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Костојчиновци (Вевчани)|Куќа на Костојчиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 86.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 671 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Пешиновци (Вевчани)|Куќа на Пешиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Пешиновци 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 672 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Плушковци (Вевчани)|Куќа на Плушковци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Плушковци во Вевчани (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 673 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Поповци (Вевчани)|Куќа на Поповци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 95.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 674 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Костојчинов вир, валавица и воденица]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Vevcani vodenica.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 675 | rowspan="24" style="text-align:center;" | [[Општина Дебрца]] '''(24)''' | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на слободата, братството и единството на бригадите]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomenik palim borcima-Belcista.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 676 | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Белчишта)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 67.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 677 | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Куќа со спомен-плоча (Белишта)|Куќа со спомен-плоча]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 678 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | [[Кутлина (Велмеј)|Археолошко наоѓалиште „Кутлина“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 679 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Пречиста Ќелија“ - Велмеј|Црква „Св. Богородица Пречиста Ќелија“]]''' | style="text-align:center;" | 1998/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St Bogorodica Kelia-Velmej.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 680 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | [[Горнополско Градиште (Велмеј)|Археолошко наоѓалиште „Горнополско Градиште“]] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 681 | style="text-align:left;" | [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1953/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 682 | style="text-align:left;" | [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на паднатите борци од НОБ (Врбјани)|Споменик на паднатите борци од НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Vrbjani spomenik na NOB borci.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 683 | style="text-align:left;" | [[Годивје (Охридско)|Годивје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Годивје|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 684 | style="text-align:left;" | [[Горно Средоречие]] | style="text-align:left;" | [[Зластрана (Горно Средоречие)|Археолошко наоѓалиште „Зластрана“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 685 | style="text-align:left;" | [[Злести]] | style="text-align:left;" | [[Св. Богородица Пречиста (Злести)|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 55.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 686 | style="text-align:left;" | [[Издеглавје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Издеглавје|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 687 | style="text-align:left;" | [[Лешани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Сите Светители“ - Лешани|Црква „Сите Светители“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 98.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 688 | style="text-align:left;" | [[Оздолени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Оздолени|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 191.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 689 | style="text-align:left;" | [[Слатино (Охридско)|Слатино]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Слатино)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 690 | style="text-align:left;" | [[Сливово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-чешма (Сливово)|Спомен-чешма]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 691 | style="text-align:left;" | [[Сливово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча (Сливово)|Спомен-плоча]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 692 | style="text-align:left;" | [[Турје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Турје|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 693 | style="text-align:left;" | [[Црвена Вода (Охридско)|Црвена Вода]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Црвена Вода)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 694 | style="text-align:left;" | [[Горенци (Охридско)|Горенци]] | style="text-align:left;" | [[Требеништа (Горенци)|Археолошко наоѓалиште „Требеништа-Сува Чешма“]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 695 | style="text-align:left;" | [[Требеништа]] | style="text-align:left;" | [[Требеништа (некропола)|Археолошко наоѓалиште „Требеништа“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Golden mask from the treasure found at Trebeništa.png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 696 | style="text-align:left;" | [[Требеништа]] | style="text-align:left;" | [[Требенишко кале]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 697 | style="text-align:left;" | [[Лешани]] | style="text-align:left;" | '''[[Лешанска воденица]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 698 | style="text-align:left;" | [[Оровник]] | style="text-align:left;" | [[Римски бањи (Оровник)|Римски бањи]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 699 | rowspan="138" style="text-align:center;" | [[Општина Охрид]] '''(138)''' | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Воска амам]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Воска амам Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 700 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Ески амам (Охрид)|Ески амам]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ески амам Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 701 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Антички театар (Охрид)|Антички театар]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid amphitheatre.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 702 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Видобишта (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Гробница-Видобишта“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Видобишта (археолошко наоѓалиште) (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 703 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Козлук (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Козлук“]] | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 704 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Археолошко наоѓалиште на ул. „Илинденска“ б.б. (Охрид)|Археолошко наоѓалиште на ул. „Илинденска“ б.б.]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 705 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Хермелеја (Охрид)|Хермелија]] („[[Габавци]]“, „Патерица“, „Амбарџица“) | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 706 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Св. Еразмо (базилика)|Археолошко наоѓалиште „Свети Еразмо“]] | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Базилика „Св. Еразмо“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 707 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Караѓулевци (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Караѓулевци“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Караѓулевци (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 708 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Галерија на икони (Охрид)|Галерија на икони]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Blagovestenie.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 709 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Гроб на Григор Прличев]] | style="text-align:center;" | 1956/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Гробот на Григор Прличев.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 710 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Христо Узунов]]''' | style="text-align:center;" | 1968/1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Христо Узунов (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 711 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-могила на Славеј Планина]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 712 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Григор Прличев]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Parlichev house.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 712 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ (Охрид)|Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 713 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа со спомен-плоча на ул. „Климентска“ бр. 75 (Охрид)|Куќа со спомен-плоча на ул. „Климентска“ бр. 75]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 714 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на карпата кај „Баирот“ - Охрид|Спомен-плоча на карпата кај „Баирот“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 715 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Охридски кочеџик|Поединечно дрво „кочеџик“ во дворот на црквата „Пресвета Богородица Севидна“]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кочеџик (6.4.1886).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 716 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Кадри Шех]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:03538-Ohrid (15632163253).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 717 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Петруш Вангелов]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коста Рацин“ бр. 31 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 718 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Арнаудови]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 54 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 719 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Славка Џамбаз]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 52 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 720 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Фроса Тримчева]]''' | style="text-align:center;" | 1951/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 26 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 721 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Талеви]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 14 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 722 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Димзови]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Жуков“ бр. 38 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 723 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Бојаџиеви (Охрид)|Куќа на Бојаџиеви]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Жуков“ бр. 31 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 724 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Климе Банде]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 1 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 725 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Крапчевци]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 2 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 726 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 21 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 727 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Чаулеви]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 Охрид (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 728 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Робевци]]''' | style="text-align:center;" | 1951/1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќата на Робевци во целост.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 729 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ајри Доко]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 50 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 730 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Коле Котуше]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 67 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 731 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Скопаковци]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid in Summer 2016 (12).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 732 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Чаулеви]]''' | style="text-align:center;" | 1957/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 Охрид (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 733 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 20 (Охрид)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 734 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Групчеви]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 3 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 735 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Паунковци]]''' | style="text-align:center;" | 1989/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа во Охрид 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 736 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Момирови]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 737 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Уранија|Куќа на МАНУ]]''' | style="text-align:center;" | 1951/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Robevci 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 738 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Работничко училиште (Охрид)|Работничко училиште]]''' | style="text-align:center;" | 1987/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid X (66).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 739 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Музеј на словенската писменост (Охрид)|Музеј на словенската писменост]]''' | style="text-align:center;" | 1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Старо Климентово училиште 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 740 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Фимка Љуљкова]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 741 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Охрид)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Охридската Саат Кула.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 742 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Стар град (Охрид)|Стар град]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid architecture 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 743 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 14 (Охрид)|Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 14]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 744 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 40 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 40]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 745 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Коста Абраш“ бр. 44 (Охрид)|Куќа на ул. „Коста Абраш“ бр. 44]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 746 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Стружанови]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јонче Стружанов (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 747 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Кеј „Маршал Тито“ бр. 6 (Охрид)|Куќа на Кеј „Маршал Тито“ бр. 6]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 746 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 32 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 747 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Филипови]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Димче Маленко“ бр. 12 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 748 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Митрески]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 1 Охрид (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 749 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3 (Охрид)|Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 750 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5 (Охрид)|Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 751 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Петанови]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Димитар Влахов 35 - Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 752 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Самуилова тврдина]] | style="text-align:center;" | 1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tvrdinata i znameto.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 753 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Теќе „Зејнел Абедин-паша“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Zejnel Abedin Pashës në Ohër 6.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 754 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Турбе на Синан Челеби]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Синан Челеби“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 755 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Климент и Пантелејмон“ - Охрид|Црква „Св. Климент и Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.-Panteleymon-Ohrid.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 756 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Челница“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Челница“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Богородица Челница 03.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 757 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Мали Свети Врачи“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мал Св. Врачи 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 758 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Големи Свети Врачи“]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Golemi Vrači Ohrid (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 759 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Георгиј“ - Охрид|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Gjorgjia-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 760 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Димитриј“ - Охрид|Црква „Св. Димитриј“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:24 2 храм св вмч Димитрия.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 761 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Болничка“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Болничка“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - Bolnička - P1100813.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 762 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола Болнички“ - Охрид|Црква „Св. Никола Болнички“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Bogorodica Bolnicka.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 763 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Охрид|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Nikola-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 764 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“ - Охрид|Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:24 1 храм Богородица Перивлепта.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 765 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Охрид|Црква „Св. Климент Охридски“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mal Sv. Kliment 04.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 766 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Канео“ - Охрид|Црква „Св. Јован Канео“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jovan Kaneo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 767 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Софија“ - Охрид|Црква „Св. Софија“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.-Sophia-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 768 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Охрид|Црква „Св. Константин и Елена“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Car Konstantin i Carica Elena, Ohrid, Macedonia.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 769 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Каменско“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:The main entrance of St. Mary Assumption Kamensko Church, Ohrid, Macedonia.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 770 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Геракомија“ - Охрид|Црква „Св. Никола Геракомија“]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola Gerakomija 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 771 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Арбанашки“ - Охрид|Црква „Св. Никола Арбанашки“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti Nikola Bolnichki vo Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 772 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола Чудотворец“ - Охрид|Црква „Св. Никола Чудотворец“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St Nicholas the Wonderworker in Ohrid 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 773 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Алипашина џамија (Охрид)|Алипашина џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - downtown - P1100792.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 774 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Ајдарпашина џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Hajdar Pashës në Ohër 1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 775 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија на Хаџи Дургут]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:HDR Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 776 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија на Хаџи Хамза]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - downtown - P1100787.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 777 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Кулоглу џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia Kullollu në Ohër 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 778 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Емин Махмуд џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Emin Mahmutit në Ohër 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 779 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Кешанли џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Keshanit në Ohër 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 780 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Охридско природно и културно-историско подрачје]]''' | style="text-align:center;" | 1978/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 781 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Самуилова тврдина|Охридско Кале/Горни Сарај]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Fortress 1918 Foto.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 782 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | Полинхонална ранохристијанска црква кај Имарет | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 783 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Плаошник|Археолошко наоѓалиште „Плаошник“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Plaosnik i ezero.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 784 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Хотел „Палас“ (Охрид)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2009/2016<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Erosion of modernism, in Ohrid, Macedonia (14958106288).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 785 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. 40 Севастиски Маченици“ - Охрид|Археолошко наоѓалиште „Св. 40 Севастиски Маченици“]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sts. Forty Martyrs of Sebaste Church in Ohrid 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 786 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Студенчишка базилика]] | style="text-align:center;" | 1957/1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ранорхистијанска базилика, арх локалитет Св. Ѓорѓи Студенчишта 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 787 | style="text-align:left;" | [[Велестово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велестово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church-Velestovo.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 788 | style="text-align:left;" | [[Шипокно]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Стефан“ - Шипокно|Црква „Св. Стефан Панцир“]] | style="text-align:center;" | 1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Стефан“ - Шипокно 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 789 | style="text-align:left;" | [[Љубаништа]] | style="text-align:left;" | [[Свети Наум (манастир)|Манастир „Св. Наум“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:MonastryStNaum.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 790 | style="text-align:left;" | [[Пештани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица Пештанска“ - Пештани|Црква „Св. Богородица Пештанска“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Freska-Bogorodica Peštanska.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 791 | style="text-align:left;" | [[Пештани]] | style="text-align:left;" | [[Залив на Коските]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Museum on Water 4 (by Pudelek), Ohrid.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 792 | style="text-align:left;" | [[Долно Лакочереј]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Еразмо“ - Охрид|Црква „Св. Еразмо“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 793 | style="text-align:left;" | [[Долно Лакочереј]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Долно Лакочереј)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 794 | style="text-align:left;" | [[Трпејца]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Заум|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Manastir sv. Zaum - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 795 | style="text-align:left;" | [[Лескоец (Охридско)|Лескоец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Лескоец|Црква „Вознесение Христово“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Вознесение Христово“ во селото Лескоец (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 796 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Споменик „Рашанец“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик во Косел.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 797 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Косел|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Косел 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 798 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Косел)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 799 | style="text-align:left;" | [[Куратица]] | style="text-align:left;" | [[Гробница на паднатите борци во НОБ (Куратица)|Гробница на паднатите борци во НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 800 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на Коста Абрашевиќ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 801 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Благо Ивановски-Жура и Никола Иваноски]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 802 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | Староградска архитектура | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 803 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Магаза на ул. „Кузман Капидан“ (Охрид)|Магаза на ул. „Кузман Капидан“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 804 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Климентска“ бр. 45 (Охрид)|Куќа на ул. „Климентска“ бр. 45]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 805 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 60 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 60]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 806 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 13 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 13]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 807 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 39 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 39]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 808 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 41 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 41]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 809 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 38 (Охрид)|Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 38]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 810 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Кузман Капидан“ бр. 28 (Охрид)|Куќа на ул. „Кузман Капидан“ бр. 28]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 811 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Коста Рацин“ бр. 45 (Охрид)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2010<br/><small>во опасност од 2018</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 812 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 42 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 42]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 813 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 32 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 814 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ѓинековци]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Center 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 814 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Љушеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 48 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 815 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 71 (Охрид)|Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 71]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 816 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Климент Талев]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Климент Талев (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 817 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Симончеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Town of Ohrid - panoramio - Colin W (1) Crop 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 818 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Тилеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 41 и 43 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 817 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Голеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid (1).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 818 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Радио Охрид]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 4 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 819 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Поранешна куќа на „Охридско лето“]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 1 Охрид (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 820 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Кичеевци]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Magaza on 8-10 Tsar Samuil Street, Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 821 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Хаџиеви]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Димитар Влахов 37 - Охрид 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 822 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Сулејман Хамди Џељо]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 5 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 823 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Адиљ]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 16 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 824 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Стефоски]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 167 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 825 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ѓурчинови]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 826 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Поранешно училиште „Свети Сава“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св.Сава,Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 827 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 827 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 828 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Бејбунар (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Бејбунар“]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 829 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Манчевци]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манчевци (7).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 830 | rowspan="29" style="text-align:center;" | [[Општина Струга]] '''(29)''' | style="text-align:left;" | [[Враништа]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Враништа|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 831 | style="text-align:left;" | [[Горна Белица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Горна Белица|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Петка (Параскева) во Горна Белица.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 832 | style="text-align:left;" | [[Калишта]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Калишта|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Atanasij, Kalista,Struga.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 833 | style="text-align:left;" | [[Калишта]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Калишта|Црква „Св. Богородица“]] со [[Калишки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Богородица Калишка-15 (22).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 834 | style="text-align:left;" | [[Октиси]] | style="text-align:left;" | [[Вајтос (Октиси)|Археолошко наоѓалиште „Вајтос“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 835 | style="text-align:left;" | [[Октиси]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Октиси|Црква „Св. Никола“]] и комплексот на ранохристијанската базилика | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Октиси.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 836 | style="text-align:left;" | [[Радожда]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Архангел Михаил“ - Радожда|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1996<br/><small>во опасност од 2017</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church st. Arhangel Mihail in Radozda.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 837 | style="text-align:left;" | [[Радолишта]] | style="text-align:left;" | [[Цигански Гроб (Радолишта)|Археолошко наоѓалиште „Цигански Гроб“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 838 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Амам „Мустафа Челеби“]] | style="text-align:center;" | 1954/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 839 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Теќе „Халвети“ (Струга)|Теќе „Халвети“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Теќе „Халвети“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 840 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 841 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60 Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 842 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Народна одбрана]]''' | style="text-align:center;" | 2011/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Архитектонски објект на ул. „Партизанска“ Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 843 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''Образовен комплекс на ул. „Партизанска“ бр. 4'''<br />([[Стара зграда на ОУ „Браќа Миладиновци“ - Струга|Стара зграда на ОУ „Браќа Миладиновци“]] и [[Зграда на Министерството за образование (Струга)|Зграда на Министерството за образование]]) | style="text-align:center;" | 2011/2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Образовен комплекс на ул. „Партизанска“ бр. 4“ Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 844 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 845 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 846 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Каневчеви (Струга)|Куќа на Каневчеви]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 16 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 847 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-галерија „Вангел Коџоман“]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 18 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 848 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 30 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 30]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 30 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 849 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 32 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 32 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 850 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Карамитре]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на улица Нико Нестор бр.46 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 851 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42 (Струга)|Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 852 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2003/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Struga - panoramio (16).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 853 | style="text-align:left;" | [[Делогожди]] | style="text-align:left;" | [[Базилика „Св. Илија“ - Делогожди|Базилика „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1988 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 02.gif|200п]] |- | style="text-align:center;" | 854 | style="text-align:left;" | [[Корошишта]] | style="text-align:left;" | [[Латинска Црква (Корошишта)|Латинска Црква]] | style="text-align:center;" | 1959 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 855 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија „Мустафа Челеби“]]''' | style="text-align:center;" | 2012/2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Мустафа Челеби - Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 856 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 и 46 (Струга)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 и 46]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 857 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-дом на Браќа Миладиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 858 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Управна зграда на Националниот музеј „Д-р Никола Незлобински“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Музеј „Д-р Никола Незлобински - Струга (05).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 859 | rowspan="10" style="text-align:center;" | [[Општина Долнени]] '''(10)''' | style="text-align:left;" | [[Слепче (Прилепско)|Слепче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Слепче (Прилепско)|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1957/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Слепче 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 860 | style="text-align:left;" | [[Зрзе]] | style="text-align:left;" | [[Зрзески манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Зрзе - панорамски поглед.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 861 | style="text-align:left;" | [[Зрзе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Зрзе|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Зрзе 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 862 | style="text-align:left;" | [[Костинци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 863 | style="text-align:left;" | [[Дебреште]] | style="text-align:left;" | '''[[Градиште (Дебреште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]]''' | style="text-align:center;" | 1989/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 864 | style="text-align:left;" | [[Небрегово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-дом „Блаже Конески“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен дом на Блаже Конески 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 865 | style="text-align:left;" | [[Житоше]]/[[Локвени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Локвени|Црква „Св. Атанасиј Житоечки“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Житоше 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 866 | style="text-align:left;" | [[Дупјачани]] | style="text-align:left;" | '''[[Сурун (Дупјачани)|Археолошко наоѓалиште „Сурун“]]''' | style="text-align:center;" | 2014/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 867 | style="text-align:left;" | [[Долгаец]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Долгаец|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 868 | style="text-align:left;" | [[Рилево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 869 | rowspan="49" style="text-align:center;" | [[Општина Крушево]] '''(49)''' | style="text-align:left;" | [[Алданци]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Алданци)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 870 | style="text-align:left;" | [[Бучин]] | style="text-align:left;" | [[Стар мост (Бучин)|Стар мост]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мостот во село Бучин.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 871 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Никола Карев (Крушево)|Куќа на Никола Карев]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќата од Никола Карев.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 872 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Музеј на Илинденското востание и Крушевската Република|Куќа на Крушевската Република]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Крушевската Република - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 873 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Леарница (Крушево)|Работилница за оружје]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Krushevo - bullet foundry - P1100249.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 874 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Споменик „Илинден“]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Македониум - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 875 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 4 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 876 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 877 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 878 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 879 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 880 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 881 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 882 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 883 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 884 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 885 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 886 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Партизанска бр. 6 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 887 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 34 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 34]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Манчу Матак бр. 34 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 888 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 32 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | '''Срушена градба; не постои''' |- | style="text-align:center;" | 889 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 16 (Крушево)|Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томе Никле бр. 16 и 18 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 890 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 100 (Крушево)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Илинденска бр. 100 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 891 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 101 (Крушево)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 101]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Илинденска бр. 101 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 892 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 893 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 894 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 29 (Крушево)|Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 29]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Питу Гули бр. 29 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 895 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 1 (Крушево)|Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Питу Гули бр. 1 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 896 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Благој Целев бр. 28 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 897 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 898 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 63 (Крушево)|Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 63]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Мише Ефтимов“ бр. 63 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 899 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11 (Крушево)|Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1961 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 900 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Шула Мина“ бр. 34 (Крушево)|Куќа на ул. „Шула Мина“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Шула Мина бр. 34 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 901 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Градскиот народен комитет (Крушево)|Куќа на Градскиот народен комитет]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Градскиот народен комитет - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 902 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 13 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 903 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|'''Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 29 (Крушево)'''|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2003/2016<br/><small>во опасност од 2023</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 29 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 904 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23 (Крушево)|Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 905 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 906 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 907 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 908 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 20 (Крушево)|Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Мише Ефтимов“ бр. 20 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 909 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 22 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 910 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Крушево|Иконостасот од црквата „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква "Св. Јован Крстител" - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 911 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Мечкин Камен|Споменик „Мечкин Камен“]]''' | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мечкин Камен (споменик), Крушево.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 912 | style="text-align:left;" | [[Белушино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Белушино|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 913 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 49 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 49]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 914 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''Споменична целина Крушево''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kruševo northern view.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 915 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Тоше Проески]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Тодор Проески, Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 916 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Дом на културата „Наум Наумовски – Борче“ (Крушево)|Дом на културата „Наум Наумовски – Борче“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kruševo - panoramio (7).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 917 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на НОВ (Крушево)|Зграда на Музејот на НОВ]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Музеј на НОВ - Крушево (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 918 | rowspan="193" style="text-align:center;" | [[Општина Прилеп]] '''(193)''' | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Амам (Прилеп)|Амам]] | style="text-align:center;" | 1955/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 919 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Турска бања (Прилеп)|Турска бања]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Турска бања (Прилеп) (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 920 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куршумли ан (Прилеп)|Куршумли ан]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Prilep, Macedonia (FYROM) - panoramio (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 921 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Варош|Комплекс Варош]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Prilep odozgora.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 922 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 923 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 924 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 3 - за налани]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Блаже Крсточанец“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 925 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Блаже Крсточанец“ бр.5, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 926 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 927 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 928 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.10, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 929 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 930 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 931 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 932 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 933 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Рампе Стојаноски“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 934 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Рампе Стојаноски“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 935 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 936 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.13, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 937 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.15 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 938 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 939 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 – касапница]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 940 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 за трукерај]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 941 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 942 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 943 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.23a, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 944 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 945 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 946 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 33 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.33, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 947 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 948 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 949 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 950 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 951 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.7, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 952 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 953 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 954 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 955 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 956 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 957 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 958 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 958 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 959 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 960 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 1, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 961 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 962 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.23 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 963 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.22 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 964 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.13 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 965 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.15 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 966 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.17 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 967 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 16 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 968 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.18 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 969 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.19 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 970 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 971 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 972 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.20 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 973 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.21 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 974 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 34 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 975 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 32 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.32 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 976 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 30 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.30 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 977 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Тодор Паница“ бр. 24 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 978 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 979 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 980 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 981 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.24, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 982 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 983 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 984 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 985 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 985 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 986 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 987 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 988 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 989 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 990 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 29 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 29]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.29, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 991 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 992 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.21, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 993 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 28 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 994 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.20, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 995 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.27, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 996 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 997 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 26 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.26, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 998 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.15, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 999 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.13, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1000 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1001 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.10, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1002 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1003 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.6, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1004 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.1, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1005 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1006 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1007 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.4, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1008 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.5, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1009 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.21, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1010 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1011 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1012 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1013 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1014 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1015 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 31 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.31, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1016 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1017 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.24, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1018 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1019 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 38 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.38, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1020 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 36 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.36, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1021 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 32 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Караорман“ бр 32 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1022 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1023 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10a (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10a]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.10а, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1024 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1025 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1026 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1027 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Лазо Попоски“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1028 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1029 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1030 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.6 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1031 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Лазо Попоски“ бр.18, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1032 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1033 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1034 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 8 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1035 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1036 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1037 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1038 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1039 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1040 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.6, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1041 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1042 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1043 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1044 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1045 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1046 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1047 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1048 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1049 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1050 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1051 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1052 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1053 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1054 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Цветан Димов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1055 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1056 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 78 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 78]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1057 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1058 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1059 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 48 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.48, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1060 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.70, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1061 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52a (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52a]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1062 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 49 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 49]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1063 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 54 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.54, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1064 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1065 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1066 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1067 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.72, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1068 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1069 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 66 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1070 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 56 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.56, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1071 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 76 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 76]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1072 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.74, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1073 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1074 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1075 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1076 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 45 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.45, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1077 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1078 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 35 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1079 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 – продавница]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1080 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 - фризерски салон]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1081 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 39 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 39]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.39, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1082 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 33 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.33, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1083 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 31 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.31, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1084 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „Кузман Јосифоски - Питу“|Куќа на Кузман Јосифоски – Питу]] | style="text-align:center;" | 1969/1991 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Кузман Јосифоски - Питу.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1085 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. „Александар Македонски“ бр. 147 (Прилеп)|Објект на ул. „Александар Македонски“ бр. 147]]''' | style="text-align:center;" | 2012/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1086 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бб (Прилеп)|Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бб]]''' | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1087 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Могила на непобедените]] | style="text-align:center;" | 1978/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Могила на непобедените во Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1088 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Прилеп)|Саат кула]] | style="text-align:center;" | 1953/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат Кула (Прилеп).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1089 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Прилепска чаршија]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:07122011182605 prilep.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1090 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Чарши џамија]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bazaar Mosque , Čarši Džamija Prilep 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1091 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Скршена џамија (Прилеп)|Скршена џамија]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:“Скршена“ џамија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1092 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „11 Октомври“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј “11-ти октомври 1941“ IMG 4857.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1093 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1953/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Маркови - кули - Прилеп.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1094 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Варош|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1950/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Frescos from St. Nicholas of Varoš 0103.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1095 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Варош|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1950/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква "Св. Димитрија", Варош.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1096 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Варош|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1989/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Атанас, Варош, Прилеп IMG 4703.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1097 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Варош|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1991 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св. Богородица Пречиста“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1098 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Варош|Црква „Св. Петар и Павле“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1991/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Петар и Павле, Варош-Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1099 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Варош|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Arhangel, Varoški.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1100 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Кеј „9 Септемвери“ бр. 51 (Прилеп)|Куќа на Кеј „9 Септемвери“ бр. 51]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1101 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Иконостасот во црквата „Св. Благовештение“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Благовештение“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1102 | style="text-align:left;" | [[Дабница]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Трескавец|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953/1989<br/><small>во опасност од 2016</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Treskavec Monastery 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1103 | style="text-align:left;" | [[Чепигово]] | style="text-align:left;" | [[Стибера|Археолошко наоѓалиште „Стибера“]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стибера, Археолошки локалитет IMG 8995.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1104 | style="text-align:left;" | [[Бешиште]] | style="text-align:left;" | [[Чебренски манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monastery St. Dimitrija Solunski - Cebren near Zovic.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1105 | style="text-align:left;" | [[Манастир (село)|Манастир]] | style="text-align:left;" | [[Мариовски манастир]] | style="text-align:center;" | 1954/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на задниот дел на манастирот „Св. Никола“ - Манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1106 | style="text-align:left;" | [[Мелница (Прилепско)|Мелница]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Витолиште|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Св. Илија во Витолиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1107 | style="text-align:left;" | [[Загорани]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Загорани|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1108 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Згради на Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј (Прилеп)|Згради на Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј – Прилеп]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:“НУ ЗЗСК и МУЗЕЈ ПРИЛЕП“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1109 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Валандово]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Валандово]] | style="text-align:left;" | [[Стакина Чешма (Валандово)|Археолошко наоѓалиште „Стакина Чешма“]] | style="text-align:center;" | 1971/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стакина Чешма - Валандово (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1110 | style="text-align:left;" | [[Валандово]] | style="text-align:left;" | [[Исар Кале (Валандово)|Археолошко наоѓалиште „Исар Кале“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Исар Кале - Валандово (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1111 | style="text-align:left;" | [[Дедели]] | style="text-align:left;" | [[Дедели (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Каракуш“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дедели - Каракуш (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1112 | style="text-align:left;" | [[Марвинци]] | style="text-align:left;" | [[Исар (Марвинци)|Исар]] | style="text-align:center;" | 1957/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isar (Marvinci).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1113 | style="text-align:left;" | [[Удово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Удово)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 230.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1114 | style="text-align:center;" | [[Општина Василево]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Требичино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Требичино|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Petka Church (Trebičino) (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1115 | rowspan="20" style="text-align:center;" | [[Општина Гевгелија]] '''(20)''' | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Сува Река (Гевгелија)|Археолошко наоѓалиште „Сува Река“]] | style="text-align:center;" | 1976/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1116 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Вардарски Рид|Археолошко наоѓалиште „Вардарски Рид“]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Forum 02484.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1117 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Гевгелиски амам]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:AmamGevgelija.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1118 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[ЖС „Гевгелија“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Zeleznicka Stanica - Gevgelija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1119 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[НУ Музеј - Гевгелија|НУ Музеј - Гевгелија (Музеј „Митко Зафиров“)]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Народен музеј Гевгелија 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1120 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 170 (Гевгелија)|Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 170]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Starakukja.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1121 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Андреев конак]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Андреев конак - Гевгелија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1122 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Библиотека „Гоце Делчев“ - Гевгелија|Библиотека „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бибилиотека.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1123 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Кангов конак|Кангов/Камгов конак]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара градба.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1124 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Општина Гевгелија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Општина Гевгелија (Зградата).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1125 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Вила Тина (Гевгелија)|Вила Тина]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Вила Тина - Гевгелија (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1126 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Гевгелиска чаршија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Град Гевгелија, Македонија 18 - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1127 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Радио Гевгелија]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:StaraKukja-centar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1128 | style="text-align:left;" | [[Конско]] | style="text-align:left;" | [[Училишна зграда (Конско)|Училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Konjsko, uciliste, 1931.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1129 | style="text-align:left;" | [[Милетково]] | style="text-align:left;" | [[Градишор (Милетково)|Археолошко наоѓалиште „Градишор/Мрамор“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Градишор - Милетково (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1130 | style="text-align:left;" | [[Прдејци]] | style="text-align:left;" | [[Бистерна (Прдејци)|Археолошко наоѓалиште „Бистерна“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бистерна - Прдејци (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1131 | style="text-align:left;" | [[Прдејци]] | style="text-align:left;" | [[Ветка Црква (Прдејци)|Археолошко наоѓалиште „Ветка Црква“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ветка Црква - Прдејци (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1132 | style="text-align:left;" | [[Смоквица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Смоквица|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 115.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1133 | style="text-align:left;" | [[Смоквица]] | style="text-align:left;" | [[Агова Чешма (Смоквица)|Археолошко наоѓалиште „Агова Чешма“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1134 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | '''[[Градба на ул. „7 Ноември“ бр. 2 (Гевгелија)|Градба на ул. „7 Ноември“ бр. 2]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1135 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Дојран]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Дојрански амам]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дојрански амам.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1136 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Стар Дојран)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат-кула (Стар Дојран).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1137 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Стар Дојран|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Стар Дојран 19.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1138 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Старо турско школо (Стар Дојран)|Старо турско школо]] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1137 | style="text-align:left;" | [[Нов Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Топлец (Нов Дојран)|Археолошки комплекс „Топлец“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1138 | style="text-align:left;" | [[Фурка]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Фурка|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Фурка.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1139 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Ново Село]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Барбарево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црвено Поле|Археолошко наоѓалиште „Црвено Поле“]]''' | style="text-align:center;" | 2008/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1140 | style="text-align:left;" | [[Борисово]] | style="text-align:left;" | [[Воденица за обработка на ориз (Борисово)|Воденица за обработка на ориз]] | style="text-align:center;" | 2004/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1141 | rowspan="70" style="text-align:center;" | [[Општина Струмица]] '''(70)''' | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“ - Струмица|Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sts. 15 Martyrs of Tiveriopolis (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1142 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1143 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1144 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 17 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 17]]<br />(заменета со нова градба) | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1145 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1146 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1147 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28а (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28а]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1148 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Струмичко кале]] | style="text-align:center;" | 1981/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Czar’s Towers (10).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1149 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Марково Кале (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Марково Кале“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1150 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Кула (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Кула“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1151 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Стара турска пошта (Струмица)|Стара турска пошта]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Strumica (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1152 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 10 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 10]]<br />(заменета со нова градба) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1153 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 8 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 7(8) - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1154 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 14 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1155 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 59 - 61 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 59-61 (стар број) / 31-33 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1156 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 65 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 65 (стар број) / 37 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1157 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на Хаџитосеви|link=yes}}, ул. „Кирил и Методиј“ бр. 69 (стар број) / 41 (нов број) | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Strumica (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1158 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 73 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 73 (стар број) / 45 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1159 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 47 (Струмица)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 47]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1160 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Зејни-бегов конак]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1161 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1 (Струмица)|Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1162 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1163 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1164 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1165 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1166 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1167 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25а - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1168 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25в (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25в]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25а - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1169 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1170 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 (десна половина)]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1171 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1172 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 7 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1173 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 16 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 16 (лева половина)]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1174 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1175 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1176 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34 - Струмица (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1177 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1178 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1179 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1180 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1181 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1182 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1183 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1184 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1185 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1186 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1187 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2 (Струмица)|Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1188 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Белотлиеви|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 16 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1189 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Собрание на Општина Струмица|Зграда на Општина Струмица]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (28).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1190 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Хотел „Српски крал“ - Струмица|Хотел „Српски крал“]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (29).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1191 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Струмица|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св. Кирил и Методиј”, Струмица 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1192 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Орта џамија]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Orta mosque - Strumica (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1193 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Мачук (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Мачук“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Machuk - Strumica.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1194 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Стара струмичка чаршија|Струмичка чаршија]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumička čaršija 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1195 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-костурница (Струмица)|Спомен-костурница]]''' | style="text-align:center;" | 1986/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monument Kosturnica - Strumcia (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1196 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Споменик Гоце Делчев (Струмица)|Споменик Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (23).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1197 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-дом на култура „Благој Јанков Мучето“]] | style="text-align:center;" | 1986/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Струмица - Р. Македонија , Strumica - R. of Macedonia СПОМЕН КУЌА НА НАРОДНИОТ ХЕРОЈ БЛАГОЈ ЈАНКОВ МУЧЕТО - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1198 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | '''[[Стар театар „Антон Панов“]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стар театар „Антон Панов“ - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1199 | style="text-align:left;" | [[Баница]] | style="text-align:left;" | [[Кула (Баница)|Кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1200 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Вељушки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:72 2 монастырь Велюса.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1201 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Пееви]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Veljusa (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1202 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа бр. 228 (Вељуса)|Куќа бр. 228]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1203 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа бр. 261 (Вељуса)|Куќа бр. 261]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1204 | style="text-align:left;" | [[Водоча]] | style="text-align:left;" | [[Водочки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Водоча 10.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1205 | style="text-align:left;" | [[Банско]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. 40 Севастиски Маченици“ - Банско|Археолошко наоѓалиште „Св. 40 Севастиски Маченици“]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1206 | style="text-align:left;" | [[Банско]] | style="text-align:left;" | [[Бања Банско]] | style="text-align:center;" | 1986/2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Roman Bath Bansko RMacedonia.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1207 | style="text-align:left;" | [[Попчево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Попчево|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Elijah Church (Popčevo) (4).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1208 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Библиотека „Благој Јанков - Мучето“ - Струмица|Библиотека „Благој Јанков - Мучето“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Струмица - Р. Македонија, Strumica - R. of Macedonia - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1209 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј во Струмица]]/[[Историски архив (Струмица)|Историски архив]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Institute for protection of cultural monuments and Museum - Strumica.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1210 | style="text-align:left;" | [[Баница]] | style="text-align:left;" | [[Мерата (Баница)|Археолошко наоѓалиште „Мерата“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1211 | style="text-align:center;" | [[Општина Зрновци]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Мородвис]] | style="text-align:left;" | [[Морозвизд]] | style="text-align:center;" | 1984/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Morodvis - IV century.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1212 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Карбинци]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Таринци]] | style="text-align:left;" | [[Вршник (Таринци)|Археолошко наоѓалиште „Вршник“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1213 | style="text-align:left;" | [[Таринци]] | style="text-align:left;" | [[Крст (Таринци)|Археолошко наоѓалиште „Крст“]] | style="text-align:center;" | 1960/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1214 | style="text-align:left;" | [[Карбинци]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Дамбеви (Карбинци)|Куќа на Дамбеви]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Дамбеви, Карбинци, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1215 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Баргала]] | style="text-align:center;" | 1954/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Улица во античкиот град Баргала денес.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1216 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Баргала|Археолошко наоѓалиште „Градот/Кале“]] | style="text-align:center;" | 1966 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bargala Episcopal Basilica General View.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1217 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Селиште (Козјак)|Археолошко наоѓалиште „Селиште“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1218 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Бандера (Козјак)|Археолошко наоѓалиште „Бандера“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1219 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Козјак|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1951/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Козјачки манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1220 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Клетовник (Крупиште)|Археолошко наоѓалиште „Клетовник“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1221 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква Св. Никола (Крупиште)|Базилика Крупиште]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1222 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Крупиште|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Крупиште 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1223 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црвена Црква (Крупиште)|Црвена Црква]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1224 | style="text-align:left;" | [[Радање]] | style="text-align:left;" | [[Мехмед-агина џамија (Радање)|Мехмед-агина џамија]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мехмеџ-агина џамија 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1225 | style="text-align:center;" | [[Општина Конче]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Конче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Стефан“ - Конче|Црква „Св. Стефан“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаЛакавичко 90.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1226 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Кочани]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | '''[[Средновековни кули (Кочани)|Средновековни кули]]''' | style="text-align:center;" | 1957/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Srednovekovna kula kocani.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1227 | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Кочани)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1957/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Srednovekovna kula vo Kocani1.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 1228 | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на слободата (Кочани)|Споменик на слободата]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomenik kocani.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1229 | style="text-align:left;" | [[Костин Дол (Кочанско)|Костин Дол]] | style="text-align:left;" | Стопанска целина, стопански објекти на воден погон | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1230 | style="text-align:center;" | [[Општина Лозово]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Ѓуземелци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Ѓуземелци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Олтарни фрески - Св. Ѓорѓи Ѓуземелшки.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1231 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Радовиш]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Радовишко кале]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1232 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ристо Консулов (Радовиш)|Куќа на Ристо Консулов]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | Куќата е срушена, на нејзино место се наоѓа станбен објект |- | style="text-align:center;" | 1233 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Радовиш|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Радовиш (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1234 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Радовишко турбе]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Радовишко турбе (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1235 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Свети Николе]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Амзабегово]] | style="text-align:left;" | [[Барутница (Амзабегово)|Археолошко наоѓалиште „Барутница“]] | style="text-align:center;" | 1960/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1236 | style="text-align:left;" | [[Буриловци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Буриловци|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Буриловци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1237 | style="text-align:left;" | [[Горобинци]] | style="text-align:left;" | [[Руг Баир (Горобинци)|Археолошко наоѓалиште „Руг Баир“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1238 | style="text-align:left;" | [[Кнежје]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Кнежје)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1972/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1239 | style="text-align:left;" | [[Свети Николе]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Народен музеј - Свети Николе|Зграда на Народен музеј - Свети Николе /<br />Поранешна зграда на Општина Свети Николе]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti Nikole 34.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1240 | rowspan="55" style="text-align:center;" | [[Општина Штип]] '''(55)''' | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Штипска тврдина]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isarot-Štip 12.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1241 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Штипски безистен]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Штипскиот безистен (2021) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1242 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Михајло Апостолски (Штип)|Куќа на Михајло Апостолски]] | style="text-align:center;" | 1990/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Михајло Апостолски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1243 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Славчо Стојменски]] | style="text-align:center;" | 1978/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Славчо Стојменски, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1243 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ванчо Прке (Штип)|Куќа на Ванчо Прке]]''' | style="text-align:center;" | 1978/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1244 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15 (Штип)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1245 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11 (Штип)|Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1979/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1246 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Завод и музеј (Штип)|Куќа на семејството Арсови]] (втора зграда на музејот во Штип) | style="text-align:center;" | 1980/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzejot vo Stip(4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1247 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Хотел Гарни]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1248 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Завод и музеј (Штип)|Куќа на Аневи-Гочеви]] (зграда на музејот во Штип) | style="text-align:center;" | 1986/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 4 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1249 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Емир Ќучук Султанов мост]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Емир Ќучук Султанов мост - Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1250 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Саат-кула (Штип)|Саат-кула]]''' | style="text-align:center;" | 1986/1994/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1251 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил Главатов“ - Штип|Црква „Св. Архангел Михаил Главатов“]] | style="text-align:center;" | 1974/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Štip 44.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1252 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Спас“ - Штип|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Спас во Ново Село - Штип (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1253 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Штип|Црква „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 1955/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Jovan Krstitel Štip 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1254 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил - Фитијата“ - Штип|Црква „Св. Архангел Михаил - Фитијата“]] | style="text-align:center;" | 1950/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Архангел Михаил“ во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1255 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Штип|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 1994/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соборен Храм Св. Никола (2) во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1256 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија Хусамедин Паша - Штип|Џамија Хусамедин Паша]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Husa Medin Pasha Mosque in Štip.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1257 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Административна зграда - банка (Штип)|Административна зграда - банка]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Административна зграда - банка Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1258 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. Маршал Тито бр. 18 (Штип)|Куќа на ул. Маршал Тито бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1259 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62 (Штип)|Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1260 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68 (Штип)|Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1261 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. Маршал Тито бр. 20 (Штип)|Куќа на ул. Маршал Тито бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1262 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Ново Село|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Троица во Ново Село - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1263 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Митрополија на Брегалничката епархија]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Митрополија на Брегалничката епархија (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1264 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Училишна зграда (Штип)|Училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1265 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54 (Штип)|Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54]]''' | style="text-align:center;" | 1998/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1266 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Еврејски гробишта (Штип)|Еврејски гробишта]]''' | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Еврејски гробишта - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1267 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 7 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 7]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7 - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1268 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 3 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 3]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 3 - Штип (2).jpg|200п]] |- | rowspan="4" style="text-align:center;" | 1269 | rowspan="4" style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''Споменична целина „Станбени објекти“''' | rowspan="4" style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 31 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 31]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 31 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 33 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 33]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 41 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 41]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 41 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1270 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 55 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 55]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 55 (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1271 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 57 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 57]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 57 (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1272 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Горно Поле (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Балабаница“]] | style="text-align:center;" | 1958/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1272 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Орлови Чуки (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Орлови Чуки“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1273 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Крушка (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Крушки“]] | style="text-align:center;" | 1985/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1274 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12 - Ново Село Штипско (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1275 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30, Ново Село, Штип (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1276 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69 - Ново Село Штипско (5).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1277 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1278 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45 - Ново Село Штипско (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1279 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1280 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2 (Штип)|Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2 во Ново Село -Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1281 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1282 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1283 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6 - Ново Село.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1284 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 32 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1957/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1285 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34 - Ново Село Штипско (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1286 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село (градителска целина)]] | style="text-align:center;" | 1982/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Novo Selo od Isarot.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1287 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Новоселско училиште (Штип)|Новоселско училиште]] | style="text-align:center;" | 1974/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Школото во кое учителствувал Гоце Делчев во Штип9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1288 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Село|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Село Штипско (7).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1289 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[НУ-УБ „Гоце Делчев“ - Штип|Универзитетска библиотека „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:НУ-УБ „Гоце Делчев“ - Штип (1).jpg|200п]] |- |} == Градби со поранешен статус на културно наследство == {| class="wikitable" |+Список на поранешно културно наследство на Македонија ! scope="col" style="text-align:center; width:5%" | Број ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Општина ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Населено место ! scope="col" style="text-align:center; width:25%" | Културно добро ! scope="col" style="text-align:center; width:30%" | Фотографија |- | style="text-align:center;" | 1 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Битола]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 2 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Валандово]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Градец (Валандовско)|Градец]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Градец, Валандовско)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 3 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Дебар]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33 (Дебар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jna33.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 32 (Дебар)|Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:CrnDrim32.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 26 (Дебар)|Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:CrnDrim26.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Павле Чиковски“ бр. 221 (Дебар)|Куќа на ул. „Павле Чиковски“ бр. 221]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:PavleCikovski221.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јордан Зафировски“ бр. 9 (Дебар)|Куќа на ул. „Јордан Зафировски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:JordanZafirovski9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 8 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Кавадарци]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Џунови“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 9 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Карпош]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Козле]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кнез Хацон“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 10 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Кичево]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Длапкин Дол]] | style="text-align:left;" | [[Св. Ѓорѓи (Длапкин Дол)|Археолошко наоѓалиште „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 11 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Крива Паланка]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Многуаголна крепост (Крива Паланка)|Многуаголна крепост]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 12 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Крушево]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 30 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Партизанска бр. 30 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | Нова градба на нејзино место; не постои |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 18 (Крушево)|Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томе Никле бр. 16 и 18 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 16 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Македонски Брод]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Македонски Брод]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Македонски Брод|Црква „Света Богородица“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bogorodica od Brod 26.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 17 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Неготино]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Неготино]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на револуцијата (Неготино)|Споменик на револуцијата]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 18 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Охрид]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 59 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 59]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 19 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 2 (Охрид)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на паднатите професори и ученици во НОБ од охридската гимназија]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 21 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Петровец]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Блаце (Скопско)|Блаце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Георги Победоносец“ - Блаце|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Georgi-s.Blace-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 22 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Прилеп]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Ленинова“ бр. 114 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Ленинова“ бр. 114]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 23 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Струга]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Горна Белица]] | style="text-align:left;" | [[Горна Белица (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Горна Белица“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 26 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 64 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 27 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 66 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 1 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 14 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 14 Струга (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 30 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 36 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 5 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 32 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 7 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 33 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 48 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 34 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15 (Струга)|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15 Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 35 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21 (Струга)|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 36 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Струмица]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 1 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 37 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 38 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а - Струмица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 39 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 31 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1 (Струмица)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 41 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Теарце]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Отушиште]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Отушиште)|Стара џамија]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 42 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Центар]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара градска куќа (Скопје)|Стара градска куќа]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuki vo Skopje ! (105).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 43 | style="text-align:left;" | [[Дебар Маало]] | style="text-align:left;" | [[Дебар Маало]] како целина | style="text-align:center;" | [[Податотека:Wood monument in Debar Maalo in Skopje.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 44 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Централно градско подрачје II (Скопје)|Централно градско подрачје II]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 45 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Чаир]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 46 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Штип]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 45 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 45]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 45 (3).jpg|200п]] |- |} == Забелешки == {{Белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://uzkn.gov.mk/ Управа за заштита на културното наследство на Македонија] [[Категорија:Културно наследство на Македонија| ]] [[Категорија:Списоци за Македонија|Културно наследство]] 15k4wm57f1ilnszlg5t8nrhjfm4pdwj 5629065 5629036 2026-09-15T20:36:53Z Dandarmkd 31127 5629065 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на објектите прогласени за [[културно наследство]] на [[Македонија]]''' според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Управата за заштита на културното наследство на Македонија]] (УЗКН) заклучно состојбата во ноември 2024, прогласени се '''1.289''' градби и места.<ref>На страницата на Управата за заштита на културното наследство се наведени 1.336 заштитени добра, но на списокот има бројни дупликати и грешки.</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf|title=Национален регистар на културното наследство|date=ноември 2024|work=Управа за заштита на културното наследство|accessdate=2 август 2025}}</ref> Спомениците се наведени по [[општини во Македонија|општини]] и по [[населени места во Македонија|населените места]] (градови и села и сл.) кајшто се наоѓаат. Општините Аеродром, Арачиново, Богданци, Боговиње, Босилово, Илинден, Кривогаштани, Македонска Каменица, Сопиште, Чешиново-Облешево и Шуто Оризари ''засега немаат'' заштитени споменици на културата. * † културните добра запишани со '''задебелени букви''' се прогласени за '''значајно културно наследство''' * ‡ културните добра запишани на црвена позадина се прогласени за '''културно наследство во опасност''' {| class="wikitable" |+Список на културно наследство на Македонија ! scope="col" style="text-align:center; width:5%" | Број ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Општина ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Населено место ! scope="col" style="text-align:center; width:25%" | Културно добро ! scope="col" style="text-align:center; width:10%" | Година на прогласување ! scope="col" style="text-align:center; width:30%" | Фотографија |- | style="text-align:center;" | 1 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Берово]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 9 (Берово)|'''Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 9''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 2 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 11 (Берово)|Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 3 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Беровски женски манастир|'''Манастир „Свети Архангел Михаил“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Berovo 2013 (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Берово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 127 (Берово)|Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 127]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа во Берово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:center;" | [[Општина Брвеница]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Челопек (Тетовско)|Челопек]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Челопек|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola od Celopek 03.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 6 | rowspan="27" style="text-align:center;" | [[Општина Велес]] '''(27)''' | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Партизански гробишта (Велес)|Партизански гробишта]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Васил Главинов]], ул. „9 Ноември“ бр. 28 | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veles, 02 House of Vasil Glavinov.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 8 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Велес)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик Костурница - Велес 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 9 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1 (Велес)|Куќа на ул. „Јован Алабакот“ бр. 1]] (заменета со понова градба) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[File:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 10 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Прнарови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 3 | style="text-align:center;" | 1964 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 11 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Тренчови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 5 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 016.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 12 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Чокалови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 7 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Чокалови.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Маневи]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 8 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Паунови]],<br />ул. „Јован Алабакот“ бр. 10 | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Varnaliite vo Veles 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 (Велес)|Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Максим Горки“ бр. 73 - Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 16 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на Апасиеви|link=yes}},<br />ул. „Вера Циривири Трена“ бр. 21<br />ул. „Петар Михов“ бр. 3 (порано) | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 17 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7 (Велес)|Куќа на ул. „Јордан Хаџи Константинов-Џинот“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Јордан Хаџи Константинов - Џинот.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 18 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 (Велес)|Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Владимир Назор“ бр. 34 Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 19 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15 (Велес)|Куќа на ул. „Коле Цветков“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Велес|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Georgij vo Veles 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 21 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Велес|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св.Димитрие”, Велес (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 22 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Велес|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св.Никола”, Велес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 23 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Марко“ - Велес|Црква „Св. Марко“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Велес)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Clock tower (Veles) X2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Велешка тврдина]] (Кале-Вилазора) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 26 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Спас“ - Велес|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Влезот на црквата Св.Спас.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 27 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Фазил Ахмет-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:01 Fazıl Ahmed Pasha Mosque (Veles).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|Црква „Св. Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St Panteleimon Church Veles.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Јордан Хаџи-Константинов Џинот]],<br />ул. „9 Ноември“ бр. 54 | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Јордан Хаџи Константинов-Џинот.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 30 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Васил Главинов]]''' (јужен дел), ул. „9 Ноември“ бр. 30 | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veles, 02 House of Vasil Glavinov.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:left;" | [[Црквино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Црквино|'''Црква „Св. Ѓорѓи“''']] | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Gjorgji - Crkvino.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 32 | style="text-align:left;" | [[Велес]] | style="text-align:left;" | '''[[Варналиите]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Јован Алабаков” бр.1 Велес Комплексот „Варналии“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 33 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Виница]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Виничко кале]] | style="text-align:center;" | 1955/1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Виничка тврдина 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 34 | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Горица (Виница)|Археолошко наоѓалиште „Горица“]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 35 | style="text-align:left;" | [[Виница]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ќазим-бег]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 36 | style="text-align:center;" | [[Општина Врапчиште]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Врапчиште]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Врапчиште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 37 | rowspan="30" style="text-align:center;" | [[Општина Гостивар]] '''(30)''' | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Гостивар)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 38 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ахмед Чако]],<br />ул. „Кочо Зази“ бр. 85 | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 39 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80 (Гостивар)|Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Бегова куќа (Гостивар)|Бегова куќа]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Жолтата куќа - Гостивар.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 41 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Гостивар)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Clock Tower in Gostivar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 42 | style="text-align:left;" | [[Равен]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Равен)|Археолошко наоѓалиште „Кале“]] | style="text-align:center;" | 1955 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 43 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Канчески]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Староградска архитектура во Гостивар.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 44 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Стара медреса (Гостивар)|'''Стара медреса''']] | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 45 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Гостивар|'''Црква „Св. Димитриј“''']] | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 46 | style="text-align:left;" | [[Равен]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Равен)|'''Стара џамија''']] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара џамија во Равен.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 47 | style="text-align:left;" | [[Симница]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Симница)|'''Стара џамија''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара џамија во Симница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 48 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градски центар (Гостивар)|'''Градски центар''']] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 49 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Гостивар|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church Gostivar Macedonia.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 50 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страхиња Симоноски“ бр. 10 (Гостивар)|Куќа на ул. „Страхиња Симоноски“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 51 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 2 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 52 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 4 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 53 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 6 (Гостивар)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 54 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Слободан Пепоски“ бр. 46 (Гостивар)|Куќа на ул. „Слободан Пепоски“ бр. 46]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 55 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 65 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 56 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 72-80 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 72-80]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 57 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 12 и 14 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 12 и 14]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 58 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 16 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 59 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 18 (Гостивар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 60 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 57 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 57]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 61 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 59 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 59]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 62 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „ЈНА“ бр. 82-88 (Гостивар)|Градба на ул. „ЈНА“ бр. 82-88]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 63 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Градба на ул. „Борис Кидрич“ бр. 2 (Гостивар)|Градба на ул. „Борис Кидрич“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 64 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 7 и 9 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 7 и 9]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 65 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 8 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 66 | style="text-align:left;" | [[Гостивар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 11 (Гостивар)|Куќа на ул. „Борис Кидрич“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 67 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Градско]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Горно Чичево]] | style="text-align:left;" | [[Чичевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаГрадско50.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 68 | style="text-align:left;" | [[Градско]] | style="text-align:left;" | [[Стоби]] | style="text-align:center;" | 1950/1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Stobi baptisterium.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 69 | style="text-align:left;" | [[Свеќани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Свеќани|'''Црква „Св. Атанасиј“''']] | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 70 | rowspan="14" style="text-align:center;" | [[Општина Дебар]] '''(14)''' | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Нов амам (Дебар)|Нов амам]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 71 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Стар амам (Дебар)|'''Стар амам''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 72 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Петре Поповски“ бр. 9 (Дебар)|Куќа на ул. „Петре Поповски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:PetrePopovski9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 73 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Лиман Каба“ бр. 22 (Дебар)|Куќа на ул. „Лиман Каба“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:LimanKaba22.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 74 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „1 Мај“ бр. 43 (Дебар)|Куќа на ул. „1 Мај“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 75 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Братство–единство“ бр. 31 (Дебар)|Куќа на ул. „Братство–единство“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:BratstvoEdinstvo31.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 76 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Здравко Чочковски“ бр. 226 (Дебар)|Куќа на ул. „Здравко Чочковски“ бр. 226]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ZdravkoCockovski226.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 77 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Дебар|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Petka vo Debar (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 78 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Инќар џамија (Дебар)|Инќар џамија]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Инкјар џамија“ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 79 | style="text-align:left;" | [[Гари]] | style="text-align:left;" | [[Гари|Рурална целина Гари]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Панорама на Гари 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 80 | style="text-align:left;" | [[Рајчица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Варвара“ - Рајчица|Црква „Св. Варвара“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Varvara-Rajchica-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 81 | style="text-align:left;" | [[Рајчица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Рајчица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Рајчки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 82 | style="text-align:left;" | [[Могорче]] | style="text-align:left;" | '''[[Елен Скок]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мостот Еленски скок.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 83 | style="text-align:left;" | [[Бањиште]] | style="text-align:left;" | [[Бања Баниште|Стари дебарски бањи]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Долен и Горен амам во Баниште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 84 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Делчево]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Драмче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Драмче|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arhangelmihail6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 85 | style="text-align:left;" | [[Разловци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Разловци|Црква „Св. Константин и Елена“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата во Разловци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 86 | style="text-align:left;" | [[Селник]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Селник|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ во село Селник (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 87 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Демир Капија]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | [[Археолошки комплекс „Демир Капија“]] | style="text-align:center;" | 1953/1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Варници (Демир Капија).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 88 | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | '''[[Мелница „Бошава“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 89 | style="text-align:left;" | [[Чифлик (Демиркаписко)|Чифлик]] | style="text-align:left;" | [[ХЕЦ „Дошница“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ХЕЦ „Дошница“ 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 90 | style="text-align:left;" | [[Демир Капија]] | style="text-align:left;" | [[Винарска визба „Вила Марија“|Стопански комплекс „Винарска визба“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Винарија Вила Марија 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 91 | style="text-align:left;" | [[Челевец]] | style="text-align:left;" | [[Просек (тврдина)|'''Кале - Стрезов Град''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кале - Стрезов Град (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 92 | style="text-align:left;" | [[Корешница]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Корешница)|'''Маркови Кули''']] | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кале - Стрезов Град (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 93 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Желино]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Желино]] | style="text-align:left;" | [[Желински мост]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Želino 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 94 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Јегуновце]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Сиричино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Сиричино|'''Црква „Св. Петка“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 95 | style="text-align:left;" | [[Беловиште (Тетовско)|Беловиште]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Беловиште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 96 | style="text-align:left;" | [[Орашје]] | style="text-align:left;" | [[Орашко Кале]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Орашко Кале 02.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 97 | style="text-align:left;" | [[Туденце]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Туденце)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште“]] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 98 | rowspan="11" style="text-align:center;" | [[Општина Кавадарци]] '''(11)''' | style="text-align:left;" | [[Полошко]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Полошко|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti gjorgi.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 99 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Страшо Пинџур]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Страшо Пинџур во Ваташа 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 100 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | '''[[Споменик на дванаесетте ваташки младинци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mokliste spomenik.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 101 | style="text-align:left;" | [[Ваташа]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ваташа|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Ваташа.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 102 | style="text-align:left;" | [[Дабниште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дабниште|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Дабниште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 103 | style="text-align:left;" | [[Драдња]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Драдња|Црква „Св. Никола“]] („Маркова црква“) | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 104 | style="text-align:left;" | [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Дреново|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Богородица“ - Дреново 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 105 | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Маркова кула (Кавадарци)|Маркова кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Markova kula.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 106 | style="text-align:left;" | [[Ресава]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (остров)|Археолошко наоѓалиште „Градот“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Тиквешко Езеро.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 107 | style="text-align:left;" | [[Дреново (Кавадаречко)|Дреново]] | style="text-align:left;" | [[Картозов Рид (Дреново)|Археолошко наоѓалиште „Картозов Рид“]] | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 108 | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Тиквеш (винарија)|Стара винарска визба „Тиквеш“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 109 | rowspan="25" style="text-align:center;" | [[Општина Кичево]] '''(25)''' | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Китино Кале]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Китино кале.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 110 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Палатиште (Кичево)|Археолошко наоѓалиште „Палатиште“]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 111 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Кичево)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomen-kosturnica u Kičevu.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 112 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на НОБ (Кичево)|Куќа на НОБ]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 113 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот „Западна Македонија во НОБ“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kichevo X11.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 114 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 58 (Кичево)|'''Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 58''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 115 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 32 (Кичево)|Куќа на ул. „29 Ноември“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 116 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тане Целески“ бр. 19 и 21 (Кичево)|Куќа на ул. „Тане Целески“ бр. 19 и 21]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 117 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Јанко Михајловски“ бр. 11 и 13 (Кичево)|'''Станбен објект на ул. „Јанко Михајловски“ бр. 11 и 13''']] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 118 | style="text-align:left;" | [[Кичево]] | style="text-align:left;" | '''[[Кичевска чаршија]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gradska arhitektura, Kicevo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 119 | style="text-align:left;" | [[Лазаровци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазаровци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазаровци 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 120 | style="text-align:left;" | [[Миокази]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Миокази)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzejot vo Džepcište 012.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 121 | style="text-align:left;" | [[Вранештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Вранештица|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Вранештица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 122 | style="text-align:left;" | [[Вранештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вранештица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Вранештица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 123 | style="text-align:left;" | [[Подвис (Кичевско)|Подвис]] | style="text-align:left;" | [[Стара училишна зграда (Подвис)|Стара училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 268.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 124 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Цер)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште/Зад Забел“]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 125 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на Христо Узунов (Цер)|Спомен-гробница на Христо Узунов]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 12.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 126 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Мицеви“ - Цер|Црква „Мицеви“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 127 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Цер|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Цер.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 128 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Цер|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 129 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Цер|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цер.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 130 | style="text-align:left;" | [[Цер (село)|Цер]] | style="text-align:left;" | Цркви „Св. Никола“, „Св. Спас“, „Св. Петка“ и „Мицеви“ | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 131 | style="text-align:left;" | [[Манастирско Доленци]] | style="text-align:left;" | [[Кичевски манастир]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 310.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 132 | style="text-align:left;" | [[Длапкин Дол]] | style="text-align:left;" | [[Чукаре (Длапкин Дол)|Археолошко наоѓалиште „Чукаре“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 133 | style="text-align:left;" | [[Јагол Доленци]] | style="text-align:left;" | [[Суви Ливади (Доленци)|Археолошко наоѓалиште „Суви Ливади“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 134 | rowspan="27" style="text-align:center;" | [[Општина Кратово]] '''(27)''' | style="text-align:left;" | [[Коњух]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Коњух|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Ѓорѓи-Коњух (Транупара) 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 135 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Симиќева кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Симиќева кула Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 136 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Кратово)|Саат кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула во Кратово.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 137 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | Урнатини од 4 средновековни кули ([[Хаџи-Костова кула]], [[Крстева кула]], [[Еминбегова кула]], [[Златкова кула]]) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | {{image frame|align=left|content={{Photomontage | photo1a = Kratovo vo 2010 (67).JPG | photo1b = Една од кулите во Кратово.JPG | photo2a = Емин-бегова кула.jpg | photo2b = Златкова Кула Кратово.jpg }}}} |- | style="text-align:center;" | 138 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Коце Харалампиев“ бр. 1, ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 58 (Кратово)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1965/2004<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 58, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 139 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христијан Тодоровски – Карпош“ бр. 1 (Кратово)|Куќа на ул. „Христијан Тодоровски – Карпош“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:20201010-IMG 2835.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 140 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Соколова куќа (Кратово)|Соколова куќа]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соколова_куќа,_Кратово,_Македонија.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 141 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 56 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 56, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 142 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 80 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | '''Не постои куќата; урната.''' |- | style="text-align:center;" | 143 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 61 (Кратово)|Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 61]] | style="text-align:center;" | 1965/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 144 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 59 (Кратово)|'''Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 59''']] | style="text-align:center;" | 1968/2004/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Реставрирана куќа на ул. Јосиф Даскалов бр 59. Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 145 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 66 (Кратово)|'''Куќа на ул. „Јосиф Даскалов“ бр. 66''']] | style="text-align:center;" | 1965 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул Јосиф Даскалов бр. 66, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 146 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Планинска“ бр. 17 (Кратово)|Куќа на ул. „Планинска“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа на улица Планинска бр. 17, Кратово, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 147 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 17 (Кратово)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1980/2004<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Реставрирана куќа на улица Глигор Пазавански бр. 17, Кратово, Македонија.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 148 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 22 (Кратово)|Куќа на ул. „Глигор Пазавански“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1980/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара куќа на улица Глигор Пазавански бр. 22, Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 149 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 4 (Кратово)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ (или „Ѓуро Салај“) бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1965/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Гоце Делчев бр.4, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 150 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Цветко Танев“ (Кратово)|Куќа на ул. „Цветко Танев“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Куќа на ул. Цветко Тонев бб, Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 151 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | Целина на средноковни мостови ([[Гровчански мост]], [[Чаршиски мост]], [[Јокширски мост]] [[Радин мост]], [[Горен мост]], [[Аргулички мост]]) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | {{image frame|align=left|content={{Photomontage | photo1a = Чаршиски Мост Кратово.jpg | photo1b = Јокширски мост и куќа со традиционална градба во Кратово.JPG | photo2a = Радин Мост во Кратово 1.JPG | photo2b = Горен мост, Кратово, Македонија.jpg }}}} |- | style="text-align:center;" | 152 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Гровчански мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2018</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Гровчански Мост Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 153 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Аргулички мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Аргулички мост.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 154 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Јокширски мост|link=yes}} | style="text-align:center;" | /<br/><small>во опасност од 2023</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мост во Кратово.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 155 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Ајдучка чаршија]] | style="text-align:center;" | 1964/2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ајдучка Чаршија Кратово.jpg|150п]] |- | style="text-align:center;" | 156 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Стар ан (Кратово)|Стар ан]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 157 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Кратово|Црква „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Задната страна на црквата „Св. Јован Крстител“ - Кратово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 158 | style="text-align:left;" | [[Кратово]] | style="text-align:left;" | [[Старо градско јадро (Кратово)|'''Старо градско јадро''']] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 159 | style="text-align:left;" | [[Шлегово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Шлегово|Камени споменици околу гробјанската црква „Свети Никола“]] | style="text-align:center;" | 1961 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Шлегово (6).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 160 | style="text-align:left;" | [[Шопско Рударе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Шопско Рударе|'''Црква „Св. Никола“''']] | style="text-align:center;" | 2003/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Шопско Рударе.jpg|180п]] |- | style="text-align:center;" | 161 | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[Општина Крива Паланка]] '''(7)''' | style="text-align:left;" | [[Варовиште]] | style="text-align:left;" | [[Осоговски манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Christian religious buildings 120.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 162 | style="text-align:left;" | [[Дурачка Река]] | style="text-align:left;" | [[Валавици на Дурачка Река]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 163 | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 13 (Крива Паланка)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 164 | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Крива Паланка|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St-Dimitar-of-Kriva-Palanka.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 165 | style="text-align:left;" | [[Градец (Кривопаланечко)|Градец]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Градец, Кривопаланечко)|'''Археолошко наоѓалиште „Градиште“''']] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 166 | style="text-align:left;" | [[Трново (Кривопаланечко)|Трново]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Трново|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во селото Трново.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 167 | style="text-align:left;" | [[Мождивњак]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Мождивњак|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Троица“ - Мождивњак.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 168 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Куманово]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1988 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Nikola-Kumanovo.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 169 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Спомен костурница“ 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 170 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138 (Куманово)|Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бр. 138 (Куманово) (02).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 171 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски-Карпош]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Христијан Тодоровски - Карпош (Куманово).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 172 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Македонка, споменик на Револуцијата]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 173 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан Бег џамија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 174 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Занаечиски дом (Куманово)|'''Занаечиски дом''']] | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:The square of Kumanovo (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 175 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Соколански дом (Куманово)|'''Соколански дом''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соколански дом (Куманово) (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 176 | style="text-align:left;" | [[Куманово]] | style="text-align:left;" | [[Хотел „Солун“ (Куманово)|'''Хотел „Солун“''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 177 | style="text-align:left;" | [[Табановце]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Коџа Мехмед Бег (Табановце)|'''Џамија Коџа Мехмед Бег''']] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tabanovce-Mosque-B&W.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 178 | style="text-align:left;" | [[Довезенце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Довезенце|'''Црква „Вознесение Христово“''']] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Вознесение Христово“ - Довезенце 10.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 179 | style="text-align:left;" | [[Бељаковце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Бељаковце|'''Црква „Св. Никола“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на црквата „Св. Никола“ во Бељаковце.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 180 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Липково]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Матејче]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Жеглиговски манастир|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953<br/><small>во опасност од 2020/2022</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Жеглиговски Манастир Матејче 05.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 181 | style="text-align:left;" | [[Матејче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Матејче|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 182 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Македонски Брод]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Белица (Порече)|Белица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Белица|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Белица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 183 | style="text-align:left;" | [[Бенче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Бенче|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 184 | style="text-align:left;" | [[Брезница (Порече)|Брезница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Брезница|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 185 | style="text-align:left;" | [[Ижиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ижиште|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква во село Ижиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 186 | style="text-align:left;" | [[Модриште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј Велики“ - Модриште|Црква „Св. Атанасиј Велики“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Modrishtacrkva2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 187 | style="text-align:left;" | [[Здуње (Порече)|Здуње]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Здуње|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ во селото Здуње 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 188 | style="text-align:left;" | [[Здуње (Порече)|Здуње]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Здуње|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 189 | style="text-align:left;" | [[Ореовец (Порече)|Ореовец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Ореовец|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 190 | style="text-align:left;" | [[Ореовец (Порече)|Ореовец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Ореовец|Црква „Св. Архангел Гаврил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Архангел Гаврил“ - Ореовец 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 191 | style="text-align:left;" | [[Ковач (село)|Ковач]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 192 | style="text-align:left;" | [[Требино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Пресвета Богородица“ - Требино|Црква „Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Ковач.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 193 | style="text-align:left;" | [[Требино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Требино|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Требино.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 194 | rowspan="76" style="text-align:center;" | [[Општина Маврово и Ростуше]] '''(76)''' | style="text-align:left;" | [[Битуше]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на партизанската печатница „Гоце Делчев“ - Битуше|Куќа на партизанската печатница „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 195 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Партенија Зографски (Галичник)|Куќа на Партенија Зографски]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Партенија Зографски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 196 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ѓорѓија Пулевски (Галичник)|Куќа на Ѓорѓија Пулевски]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓија Пулевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 197 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Иљо Панговски (Галичник)|Куќа – сопственик Иљо Панговски/Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 198 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Митре Ѓозински и Велимир Чанговски (Галичник)|Куќа – сопственици Митре Ѓозински и Велимир Чанговски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Митре Ѓозински и Велимир Чанговски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 199 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Пејчин Томовски (Галичник)|Куќа – сопственик Пејчин Томовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Пејчин Томовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 200 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Иљо и Стрезо Цубалевски (Галичник)|Куќа – сопственици Иљо и Стрезо Цубалевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо и Стрезо Цубалевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 201 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Велимир Ѓиновски (Галичник)|Куќа – сопственик Велимир Ѓиновски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Велимир Ѓиновски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 202 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Глигор Тулевски (Галичник)|Куќа – сопственик Глигор Тулевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 203 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Милош и Динго Меловски (Галичник)|Куќа – сопственици Милош и Динго Меловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Милош и Динго Меловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 204 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Нико и Славко Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Нико и Славко Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Нико и Славко Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 205 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Алекса Муратовски (Галичник)|Куќа – сопственик Алекса Муратовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Алекса Муратовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 206 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Трајче Чапаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Трајче Чапаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Трајче Чапаровски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 207 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Митре Тортевски (Галичник)|Куќа – сопственик Митре Тортевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 208 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Мане Шулевски (Галичник)|Куќа – сопственик Мане Шулевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Мане Шулевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 209 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Косто Шаклевски (Галичник)|Куќа – сопственик Косто Шаклевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 210 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ристе и Блаже Меловски (Галичник)|Куќа – сопственици Ристе и Блаже Меловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе и Блаже Меловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 211 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Симон Поповски (Галичник)|Куќа – сопственик Симон Поповски]] ]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 212 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Петре Лукановски (Галичник)|Куќа – сопственик Петре Лукановски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Петре Лукановски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 213 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Методија Секуловски (Галичник)|Куќа – сопственик Методија Секуловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 214 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кузе Фрчковски (Галичник)|Куќа – сопственик Кузе Фрчковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа с.Галичник фам. Фрчковски.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 215 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јаков Денковски (Галичник)|Куќа – сопственик Јаков Денковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 216 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Дамјан Голчевски (Галичник)|Куќа – сопственик Дамјан Голчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 217 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јаков Тримчески (Галичник)|Куќа – сопственик Јаков Тримчески]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 218 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ѓорѓи Чалчевски (Галичник)|Куќа – сопственик Ѓорѓи Чалчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓи Чалчевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 219 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Василко и Трајан Крцковски (Галичник)|Куќа – сопственици Василко и Трајан Крцковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 220 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Петре и Миле Желчевски (Галичник)|Куќа – сопственици Петре и Миле Желчевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Петре и Миле Желчевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 221 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јосе Плачковски (Галичник)|Куќа – сопственик Јосе Пљачковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јосе Плачковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 222 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ристе Чоланчески (Галичник)|Куќа – сопственик Ристе Чоланчески]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе Чоланчески.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 223 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Доксим и Ефто Чадловски (Галичник)|Куќа – сопственици Доксим и Ефто Чадловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Доксим и Ефто Чадловски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 224 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ѓорѓе Карановски (Галичник)|Куќа – сопственик Ѓорѓе Карановски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓе Карановски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 225 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Борис и Томо Бундалевски (Галичник)|Куќа – сопственици Борис и Томо Бундалевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Борис и Томо Бундалевски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 226 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Иљо Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственик Иљо Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Иљо Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 227 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Меле Граорковски (Галичник)|Куќа – сопственик Меле Граорковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Меле Граорковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 228 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Ристе Бужаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Ристе Бужаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 229 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ристе и Никола Ванковски (Галичник)|Куќа – сопственици Ристе и Никола Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ристе и Никола Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 230 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кире Томовски (Галичник)|Куќа – сопственик Кире Томовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Кире Томовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 231 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Веле Ванковски (Галичник)|Куќа – сопственик Веле Ванковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Веле Ванковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 232 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Никола Николовски (Галичник)|Куќа – сопственик Никола Николовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Никола Николовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 233 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ѓорѓи и Деспот Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Ѓорѓи и Деспот Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Ѓорѓи и Деспот Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 234 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Ладе и Веле Лакински (Галичник)|Куќа – сопственици Ладе и Веле Лакински]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 235 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Јаков и Васе Бундовски (Галичник)|Куќа – сопственици Јаков и Васе Бундовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 236 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Кире Крцковски (Галичник)|Куќа – сопственик Кире Крцковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 237 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Никола Куковски (Галичник)|Куќа – сопственик Никола Куковски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Никола Куковски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 238 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Доксе Лоновски (Галичник)|Куќа – сопственик Доксе Лоновски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Доксе Лоновски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 239 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јован Муратовски (Галичник)|Куќа – сопственик Јован Муратовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јован Муратовски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 240 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Славко Брезовски (Галичник)|Куќа – сопственик Славко Брезовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Славко Брезовски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 241 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Тодор и Русе Мицовски (Галичник)|Куќа – сопственици Тодор и Русе Мицовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Тодор и Русе Мицовски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 242 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Меле и Ристе Куцуловски (Галичник)|Куќа – сопственици Меле и Ристе Куцуловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 243 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Павле Цинцаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Павле Цинцаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Павле Цинцаровски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 244 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Динго Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственик Динго Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 245 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Борис и Трајче Филиповски (Галичник)|Куќа – сопственици Борис и Трајче Филиповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Борис и Трајче Филиповски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 246 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Русе Геговски (Галичник)|Куќа – сопственик Русе Геговски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Русе Геговски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 247 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Тофе Кецкаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Тофе Кецкаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Тофе Кецкаровски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 248 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Блаже Шотаровски (Галичник)|Куќа – сопственик Блаже Шотаровски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 249 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Деспот и Мето Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственици Деспот и Мето Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Galičnik 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 250 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственици Кузе и Вељо Чаловски (Галичник)|Куќа – сопственици Кузе и Вељо Чаловски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Galičnik 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 251 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Стрезо Бундовски (Галичник)|Куќа – сопственик Стрезо Бундовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 252 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик Јован Синокаповски (Галичник)|Куќа – сопственик Јован Синокаповски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 253 | style="text-align:left;" | [[Галичник]] | style="text-align:left;" | [[Галичник|Село Галичник]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа во Галичник 102.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 254 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Јован Негриовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Јован Негриовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 255 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Илија Тортевски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Илија Тортевски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 256 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Биљали Амдија (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Биљали Амдија]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 257 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Осман Имери (Бојаџи) (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Осман Имери (Бојаџи)]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 258 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Петко Деспотовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Петко Деспотовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 259 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Лиман Суљоски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Лиман Суљоски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 260 | style="text-align:left;" | [[Јанче]] | style="text-align:left;" | [[Куќа – сопственик и корисник Усни Амзовски и Шефкија Суљовски (Јанче)|Куќа – сопственик и корисник Усни Амзовски и Шефкија Суљовски]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 261 | style="text-align:left;" | [[Ростуше]] | style="text-align:left;" | [[Бигорски манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бигорский монастырь.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 262 | style="text-align:left;" | [[Ростуше]] | style="text-align:left;" | [[Стара болница (Ростуше)|'''Стара болница''']] | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Река 49.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 263 | style="text-align:left;" | [[Кичиница]] | style="text-align:left;" | [[Кичиница|Рурална целина Кичиница]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Традиционални куќи во Кичиница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 264 | style="text-align:left;" | [[Лазарополе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Лазарополе|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St. George in Lazaropole.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 265 | style="text-align:left;" | [[Никифорово]] | style="text-align:left;" | [[Борче (Никифорово)|'''Археолошко наоѓалиште „Борче/Свети Пантелејмон“''']] | style="text-align:center;" | 1992/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 266 | style="text-align:left;" | [[Селце (Ростушко)|Селце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Селце|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата во Селце.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 267 | style="text-align:left;" | [[Тресонче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Тресонче|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата Свети Петар и Павле - с. Тресонче.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 268 | style="text-align:left;" | [[Тресонче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Тресонче|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Никола“ - с. Тресонче.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 269 | style="text-align:left;" | [[Требиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ахил Лариски“ - Требиште|'''Црква „Св. Ахил Лариски“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ахил Лариски“ - Требиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 270 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Неготино]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Долни Дисан]] | style="text-align:left;" | [[Два Гроба (Долни Дисан)|Археолошко наоѓалиште „Два Гроба“]] | style="text-align:center;" | 1959 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 271 | style="text-align:left;" | [[Неготино]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Неготино)|'''Саат-кула''']] | style="text-align:center;" | 1953/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Разрушената Саат Кула во Неготино 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 272 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Пехчево]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Робово (Пехчевско)|Робово]] | style="text-align:left;" | [[Мачевски Чуки (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Мачевски Чуки“]] | style="text-align:center;" | 1971/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 273 | style="text-align:left;" | [[Чифлик (Пехчевско)|Чифлик]] | style="text-align:left;" | [[Во Селото (Чифлик)|Археолошко наоѓалиште „Село“]] | style="text-align:center;" | 1985/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 274 | style="text-align:center;" | [[Општина Пласница]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Пласница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Пласница|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Пласница 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 275 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Пробиштип]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Лесново]] | style="text-align:left;" | [[Лесновски манастир]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на Лесновскиот манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 276 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Злетово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Bogorodica od Zletovo 13.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 277 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Трифун“ - Злетово|Црква „Св. Трифун“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 278 | style="text-align:left;" | [[Злетово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица Балаклија“ - Злетово|'''Црква „Св. Богородица Балаклија“''']] | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастирска црква „Пресвета Богородица Балаклија“ - Злетово.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 279 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Ранковце]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Милутинце]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Милутинце)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 280 | style="text-align:left;" | [[Опила]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Опила)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 281 | style="text-align:left;" | [[Псача]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Псача|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаРанковце82.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 282 | style="text-align:left;" | [[Гиновци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Гиновци|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 283 | style="text-align:left;" | [[Петралица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Петралица|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Свети Ѓорѓи село Петралица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 284 | style="text-align:center;" | [[Општина Росоман]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Манастирец]] | style="text-align:left;" | [[Средновековна кула (Манастирец)|Средновековна кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула во Манастирец (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 285 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Старо Нагоричане]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Костоперска Карпа]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 183.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 286 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Зебрњак]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зебрњак, Старо Нагоричане 07.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 287 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“ - Младо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи Победоносец“ - Младо Нагоричане 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 288 | style="text-align:left;" | [[Младо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Петка“ - Младо Нагоричане|Црква „Св. Петка“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Младо Нагоричане 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 289 | style="text-align:left;" | [[Старо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Старо Нагоричане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 056.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 290 | style="text-align:left;" | [[Старо Нагоричане]] | style="text-align:left;" | [[Забелски манастир]] | style="text-align:center;" | 1998/2007 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ во Забелскиот манастир 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 291 | style="text-align:left;" | [[Кокино]] | style="text-align:left;" | [[Кокино (наоѓалиште)|'''Кокино''']] | style="text-align:center;" | 2008/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kokino opservatorija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 292 | style="text-align:left;" | [[Челопек (Кумановско)|Челопек]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Челопек|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 293 | style="text-align:left;" | [[Жегљане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Жегљане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Козјачија 128.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 294 | style="text-align:left;" | [[Орах]] | style="text-align:left;" | [[Карпински манастир|'''Црква „Воведение на Пресвета Богородица“''']] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Карпински манастир „Воведение на Пресвета Богородица“ 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 295 | style="text-align:left;" | [[Орах]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“ - Орах|Црква „Св. Никола и Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St.George and St. Nikolas (village Orah).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 296 | style="text-align:left;" | [[Стрезовце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Стрезовце|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 297 | rowspan="15" style="text-align:center;" | [[Општина Тетово]] '''(15)''' | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Чифте амам (Тетово)|'''Чифте амам''']] | style="text-align:center;" | 1984/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Star Amam Tetovo (9).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 298 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Тетовско кале]] | style="text-align:center;" | 1953/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Тетовско Кале (53).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 299 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кузман Јосифовски-Питу“ бр. 130 (Тетово)|Куќа на ул. „Кузман Јосифовски-Питу“ бр. 130]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 300 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 93 (Тетово)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 93]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 301 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 164 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 164]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 302 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 166 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 166]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 303 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 111 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 111]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 304 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 93 (Тетово)|Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 93]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 305 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Јовановци (Тетово)|Куќа на Јовановци]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic buildings 82.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 306 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Ѓоце Стојчевски]]''' | style="text-align:center;" | 1982/2007 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic buildings 68.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 307 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Камен мост (Тетово)|Камен мост]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic architectural facility 16.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 308 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | [[Арабати баба-теќе]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arabati Baba Tekke.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 309 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Шарена џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1950/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tetovo Bunte Moschee.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 310 | style="text-align:left;" | [[Тетово]] | style="text-align:left;" | '''[[Алимбегова куќа]]''' („'''Стара болница'''“) | style="text-align:center;" | 1998/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Historic architectural facility 37.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 311 | style="text-align:left;" | [[Џепчиште]] | style="text-align:left;" | [[Латинска Црква (Џепчиште)|Археолошко наоѓалиште „Латинска Црква“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 312 | rowspan="9" style="text-align:center;" | [[Општина Теарце]] '''(9)''' | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црници (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Црници“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 313 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Два Бреста (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Два Бреста“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 314 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Гроб на Кирил Пејчиновиќ]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Christian religious buildings 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 315 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Лешок|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Bogorodica Lesok.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 316 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Лешок|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Lešočki na esen (5).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 317 | style="text-align:left;" | [[Непроштено]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Непроштено|Црква „Св. Архангел Михаил“]]''' | style="text-align:center;" | 1958/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 318 | style="text-align:left;" | [[Слатино (Тетовско)|Слатино]] | style="text-align:left;" | [[Долги Грм (Слатино)|Археолошко наоѓалиште „Долги Грм“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 319 | style="text-align:left;" | [[Теарце]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Отушиште)|Стара џамија]] | style="text-align:center;" | 2009/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 320 | style="text-align:left;" | [[Лешок]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Лешок)|Археолошко наоѓалиште „Лешочко Кале“]] | style="text-align:center;" | 2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Лешочко Кале (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 321 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Центар Жупа]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Горенци]] | style="text-align:left;" | [[Горенички мост]] | style="text-align:center;" | 1956 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 322 | style="text-align:left;" | [[Коџаџик]] | style="text-align:left;" | '''[[Меморијален центар „Коџаџик“]]''' | style="text-align:center;" | 2009/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ali Riza Efendi memorial house in Kodzadzik, Macedonia.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 323 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Чашка]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Војница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Војница|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Атанасиј“ во село Војница (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 324 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на Президиумот на АСНОМ]] | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на Президиумот на АСНОМ во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 325 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на Главниот штаб на НОВ и ПОМ]] | style="text-align:center;" | 1956/1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на Главниот штаб на НОВ и ПОМ во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 326 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј на ЦК на КП на Македонија]] | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј на ЦК на КП на Македонија во Горно Врановци 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 327 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Џамија (Горно Врановци)|Џамија]] (во 1944 г. како партизанска болница) | style="text-align:center;" | 1983 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија во Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 328 | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци]] | style="text-align:left;" | [[Горно Врановци|'''Село Горно Врановци''']] | style="text-align:center;" | 1981/2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на Горно Врановци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 329 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Петар Поп Арсов]] | style="text-align:center;" | 1973 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќата на Петар Поп Арсов.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 330 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | '''[[Камен мост (Богомила)|Камен мост]] ''' | style="text-align:center;" | 1953/2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Римскиот мост во Богомила (1).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 331 | style="text-align:left;" | [[Богомила]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Богомила|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ во Богомила.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 332 | style="text-align:left;" | [[Мокрени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Мокрени|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Селската црква во Мокрени.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 333 | style="text-align:left;" | [[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Папрадиште|Црква „Св. Петар и Павле“]] | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Петар и Павле“ во Папрадиште (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 334 | style="text-align:left;" | [[Бистрица (Велешко)|Бистрица]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бистрица|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Ѓорѓија“ во селото Бистрица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 335 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Бутел]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Бутел (населби)|Бутел]] | style="text-align:left;" | [[Партизански гробишта (Бутел)|Партизански гробишта]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Партизански гробишта Бутел (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 336 | style="text-align:left;" | [[Љубанци]] | style="text-align:left;" | '''[[Љубански манастир]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Љубански манастир Св. Никола 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 337 | style="text-align:left;" | [[Љубанци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Љубанци (селска)|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Љубанци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 338 | style="text-align:left;" | [[Љуботен (Скопско)|Љуботен]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Никола“ - Љуботен|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1950/1968<br/><small>во опасност од 2021</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Љуботен 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 339 | style="text-align:left;" | [[Радишани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Радишани|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva-Sv.Nikola-Radisani-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 340 | style="text-align:left;" | [[Радишани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Радишани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva-Sv.Gjrogji-Radishani-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 341 | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[Општина Гази Баба]] '''(7)''' | style="text-align:left;" | [[Булачани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Булачани|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 342 | style="text-align:left;" | [[Булачани]] | style="text-align:left;" | [[Турски Гробишта (Булачани)|Археолошко наоѓалиште „Турски Гробишта“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 343 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на кралската ќерка]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gazi Baba 07.05 (38).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 344 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | [[Чешма на улица „Челопек“]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 345 | style="text-align:left;" | [[Гази Баба]] | style="text-align:left;" | '''[[Турбе на Ашик Челеби]]''' | style="text-align:center;" | 1963/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Turbe Gazi Baba.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 346 | style="text-align:left;" | [[Раштак]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Вознесение Христово“ - Раштак|Црква „Вознесение Христово“]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Внатрешноста на Св. Спас (Раштак).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 347 | style="text-align:left;" | [[Маџари]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Маџари)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:TumbaMadzari.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 348 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Ѓорче Петров]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Орман (Скопско)|Орман]] | style="text-align:left;" | [[Брес (Орман)|Археолошко наоѓалиште „Брест“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 349 | style="text-align:left;" | [[Кучково]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Кучково|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kučkovki manastir (11).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 350 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Зелениково]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Таор]] | style="text-align:left;" | [[Тауресиум]] | style="text-align:center;" | 1974/2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Панорама од археолошките ископини во Тауресиум 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 351 | style="text-align:left;" | [[Зелениково]] | style="text-align:left;" | [[Слатина (Зелениково)|Археолошко наоѓалиште „Слатина“]] | style="text-align:center;" | 1954/1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 352 | style="text-align:left;" | [[Градовци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Градовци|Црква „Св. Ѓорѓи]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Gorgi-Gradovci-MK.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 353 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Карпош]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Бардовци]] | style="text-align:left;" | '''[[Хавзипашини конаци]]''' | style="text-align:center;" | 1952/1967/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Предна страна на Хавзипашини Конаци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 354 | style="text-align:left;" | [[Горно Нерези]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Горно Нерези|Црква „Св. Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St. Panteleimon (Nerezi).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 355 | style="text-align:left;" | [[Злокуќани]] | style="text-align:left;" | '''[[Скупи|Археолошко наоѓалиште „Скупи“]]''' | style="text-align:center;" | 1952/1967/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Scupi Ruins.1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 356 | style="text-align:left;" | [[Козле]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на Кузман Јосифовски-Питу]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик на паднатиот борец Кузман Јосифовски - Питу (Скопје) 1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 357 | style="text-align:left;" | [[Визбегово]] | style="text-align:left;" | '''[[Скопски аквадукт]]''' | style="text-align:center;" | 1967/2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopski-Akvadukt-MK.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 358 | style="text-align:left;" | [[Тафталиџе|Тафталиџе 2]] | style="text-align:left;" | [[Историски архив (Скопје)|Зграда на ДАРМ - Одделение Скопје]] | style="text-align:center;" | 2013/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arhiv Skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 359 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Кисела Вода]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Драчево]] | style="text-align:left;" | [[Пеленица (Драчево)|Археолошко наоѓалиште „Пеленица“]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 360 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Ѓорѓи Димитров“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 361 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Водно)|Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Маркови_кули_(Марково_Крувче-Водно)_12.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 362 | style="text-align:left;" | [[Кисела Вода (населба)|Кисела Вода]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Првомајска“ бр. 41]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 363 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Петровец]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Дивље]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Дивље|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Uspenie Bogorodicno od Divle2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 364 | style="text-align:left;" | [[Летевци]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули (Летевци)|Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Markovi Kuli - Letevci 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 365 | style="text-align:left;" | [[Бадар]] | style="text-align:left;" | [[Бадеријана]] | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бадеријана (ископини 02).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 366 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Сарај]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Матка (село)|Матка]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Андреја“ - Матка|Црква „Св. Андреја“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.andrea crop.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 367 | style="text-align:left;" | [[Глумово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-гробница на паднатите борци (Глумово)|Спомен-гробница на паднатите борци]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 368 | style="text-align:left;" | [[Матка (село)|Матка]] | style="text-align:left;" | [[Манастир „Успение на Пресвета Богородица“ - Матка|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Богородица - Матка.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 369 | style="text-align:left;" | [[Шишево]] | style="text-align:left;" | [[Шишевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Nikola-Shishevo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 370 | style="text-align:left;" | [[Шишево]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Шишево|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Атанасие.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 371 | style="text-align:left;" | [[Сарај]] | style="text-align:left;" | [[Хусеин-шахова џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hüseyin Şah Mosque in Saraj.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 372 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Студеничани]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Горно Количани]] | style="text-align:left;" | [[Старо училиште (Горно Количани)|Старо училиште]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Partizanska-spomen-kukja-G.Kolichani.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 373 | style="text-align:left;" | [[Бадар]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Николимуки“ - Маркова Сушица|Црква „Св. Никола Николимуки“]]{{efn|Во списокот од февруари 2023 наведена како црква „Св. Богородица“}} | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola Nikolimuki - Markova Sušica 04.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 374 | style="text-align:left;" | [[Маркова Сушица]] | style="text-align:left;" | [[Марков манастир]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Marko-Monastery-church.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 375 | rowspan="50" style="text-align:center;" | [[Општина Центар]] '''(50)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара нова бања]] | style="text-align:center;" | 1954/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од амамот „Стара нова бања“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 376 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Даут-пашин амам]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje-Daut Pashin Hamam.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 377 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Градска болница (Скопје)|Градска болница]]''' | style="text-align:center;" | 1963/1996/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje, razglednica so Gradska bolnica, 1930.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 378 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Музеј на Град Скопје|Стара железничка станица]]''' | style="text-align:center;" | 1975/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Antigua estación de ferrocarril, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 15.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 379 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Детски културен центар „Карпош“ (Скопје)|Зграда на Детски културен центар „Карпош“]], бул. „Илинден“ бр. 53''' | style="text-align:center;" | 1963/1996/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Детски културен центар „Карпош“ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 381 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4 (Скопје)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 382 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22 (Скопје)|Куќа на ул. „8 Ударна Бригада“ бр. 22]] (Станбена зграда „Шкаперда“)''' | style="text-align:center;" | 1980/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 383 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Ристиќева палата]]''' | style="text-align:center;" | 1985/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Risticpalace.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 384 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Музеј на илегалните работилници за време на НОВ|Куќа на ул. „Цетинска“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Centar, Skopje 1000, Macedonia (FYROM) - panoramio (402).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 385 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на паднатите борци (Скопје)|Споменик на паднатите борци]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monument of Skopje's Liberators 5.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 386 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на Гоце Делчев (Градски парк, Скопје)|Споменик на Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Goce Delcev Sk.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 387 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Феудална кула]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Feudalna Kula Skopje 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 388 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Камен мост (Скопје)|Камен мост]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Stonebridgeskopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 389 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Скопско Кале]] | style="text-align:center;" | 1952/1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:KaleFortress-Skopje1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 390 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Адем баба-теќе]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 391 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Спас“ - Скопје|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1950/1968<br/><small>во опасност од 2019</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje $ (60).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 392 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Димитар“ - Скопје|Црква „Св. Димитар“]]''' | style="text-align:center;" | 1963/1968/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Demetrious Church (Skopje) (18).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 393 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Кебир Мехмед Челеби]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Кебир Мехмед Челеби.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 394 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Кури чешма]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 395 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Чешма на улица „110“]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 396 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Чешма кај Стара нова бања]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 398 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41 (Скопје)|Куќа на бул. „Илинден“ бр. 41]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 41, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 399 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63 (Скопје)|Куќа на бул. „Илинден“ бр. 63]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 63, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 400 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68 (Скопје)|Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на бул. „Илинден“ бр. 68, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 401 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Палата Рубен]], бул. „Илинден“ бр. 80''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Палата Рубен - денес.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 402 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Министерството за култура (Скопје)|Зграда на Министерството за култура]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Министерство за култура на Македонија 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 403 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17 (Скопје)|Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Кукушка“ бр. 17, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 404 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Ленинова“ бр. 17 (Скопје)|Зграда Катарина Папатеодоси,<br />ул. „Ленинова“ бр. 17]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Аминта Трети“ бр. 17, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 405 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82 (Скопје)|Зграда на Бојаџиеви<br />ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 82]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Наум Наумовски Борче“ бр. 82, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 406 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88 (Скопје)|Била Бишевац,<br />ул. „Наум Наумовски - Борче“ бр. 88]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Наум Наумовски Борче“ бр. 88, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 407 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а (Скопје)|Зграда на Атанасковиќ,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 83а]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 83а, Скопје 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 408 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88 (Скопје)|Зграда на Тома Ничота,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 88]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 88, Скопје 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 409 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108 (Скопје)|Зграда на Талви Јаков,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 108]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 108, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 410 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109 (Скопје)|Куќа на Бојаџијан Хофсед,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 109]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 109, Скопје 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 411 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115 (Скопје)|Куќа на Зденко Буста,<br />ул. „Орце Николов“ бр. 115]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Орце Николов“ бр. 115, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 412 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на ул. „Раде Кончар“ бр. 4а (Скопје)|Зграда на ул. „Раде Кончар“ („Живко Чинго“/„Боемска“) бр. 4а]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на ул. „Живко Чинго“ бр. 4, Скопје 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 413 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Ташковиќ (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Ташковиќ]], на аголот на ул. „Орце Николов“ и „Аминта Трети“''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Глигорије Ташковиќ 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 414 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на кеј „Димитар Влахов“ бр. 19 (Скопје)|Зграда на кеј „Димитар Влахов“ бр. 19]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 415 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Кубеш (Дебар Маало, Скопје)|Зграда на Кубеш]], ул. „Коле Неделковски“ бр. 16''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Кубеш 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 416 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Главна зграда на Македонска пошта]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hauptpost skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 417 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на македонската борба]] | style="text-align:center;" | 2013/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje - Museum of the Macedonian Struggle.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 418 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Националната и универзитетска библиотека „Св. Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 2013/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:НУБСК-Поглед.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 419 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара зграда на Државниот архив на Република Македонија]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 420 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Мајка Тереза]] | style="text-align:center;" | 2013/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Мајка Тереза 17.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 421 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Институтот за македонски јазик „Крсте Мисирков“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 422 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Градската библиотека „Браќа Миладиновци“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bibl Braka Miladinovci.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 423 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на „Вардар филм“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зградата на Вардар филм во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 424 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на современата уметност (Скопје)|Зграда на Музејот на современата уметност]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzej na sovremenata umetnost - Skopje (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 425 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | '''{{font color|white|Спомен-куќа на Лазар Личеноски|link=yes}}''' | style="text-align:center;" | 2017<br/><small>во опасност од 2010</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 426 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Технометал Вардар]] | style="text-align:center;" | 2024 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 427 | style="text-align:center;" | [[Општина Центар|Центар]] и [[Општина Чаир|Чаир]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Стара скопска чаршија]]''' | style="text-align:center;" | 1969/2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje OldBazaar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 428 | rowspan="33" style="text-align:center;" | [[Општина Чаир]] '''(33)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Соук чешма]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Славеј Планина“ бр. 2 (Скопје)|Куќа на Јосиф Михајловиќ/Амбасада на Албанија,<br />ул. „Славеј Планина“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1963/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Albembskopje.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 429 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Топанска чешма]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 430 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Цветан Димов (Скопје)|Куќа на ул. „Јајце“ бр. 146]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 431 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Хатунџук џамија]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 432 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Јашар-бег (Скопје)|'''Куќа на Јашар-бег''']] | style="text-align:center;" | 2007/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 433 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | Остатоци од амам кај Јахја-пашината џамија | style="text-align:center;" | 1963/1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 434 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Ѓулчилер амам]] | style="text-align:center;" | 1954/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од Ѓулчилер (Шенѓул) амам.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 435 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Чифте амам]]''' | style="text-align:center;" | 1957/1967/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:National Artgallery of Republic of Macedonia (Skopje).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 436 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куршумли ан]] | style="text-align:center;" | 1952/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kurshumli-An-Skopje-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 437 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Сули ан]] | style="text-align:center;" | 1957/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Suli han.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 438 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Капан ан]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Капан ан 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 439 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Безистен (Скопје)|Безистен]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ulaz u nekadašnji bezistan u Skoplju.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 440 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Битпазарска“ бр. 20 (Скопје)|Куќа на ул. „178-Битпазарска“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 441 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара турска пошта]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Старата турска пошта во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 442 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Севастополска“ бр. 5 (Скопје)|Куќа на ул. „Севастополска“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 443 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''Комплекс на [[Турбе на Јигит-паша]] и [[Турбе на Шејх Медах баба]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од гробот на Јигит-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 444 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Јигит-паша]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Остатоци од гробот на Јигит-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 445 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Шејх Медах баба]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 446 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Вилаетски конак „Уќумат“]] | style="text-align:center;" | 1963/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Зграда на Вилаетскиот конак „Уќумат“ во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 447 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Скопје)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Saat Kula-Sultan Muratova Dzamija -Skopje (27).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 448 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | '''[[Руфаиско теќе (Скопје)|Руфаиско теќе]]''' | style="text-align:center;" | 1957/1967/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Рифаи теќе Скопје-1818 25.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 449 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Худаверди]] | style="text-align:center;" | 1963 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 450 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Хаџи Балабан]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Хаџи Балабан во Скопје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 451 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Џамија Дуќанџик]] | style="text-align:center;" | 1963/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Дуќанџик.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 452 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Иса-бегова џамија (Скопје)|Иса-бегова џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isa bey mosque skopje 10.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 453 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Мурат-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија „Мурат Паша“ 09.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 454 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Алаџа џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isak Bey Turbe Aladja Mosque Skopje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 455 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Јахја-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Јахја-паша.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 456 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Султан-муратова џамија]] | style="text-align:center;" | 1953/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Skopje, razglednica so Sultan Muratova dzamija, 1931.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 457 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Мустафа-пашина џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mezquita Mustafa Pasha, Skopie, Macedonia, 2014-04-17, DD 64.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 458 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Турбе на Исхак-бег]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Турбе на Исхак-бег (2016).jpeg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 459 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на Македонија]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Museum of Macedonia 11.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 460 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Чучер Сандево]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Кучевиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Кучевиште|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Спас“ - Кучевиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 461 | style="text-align:left;" | [[Кучевиште]] | style="text-align:left;" | [[Кучевишки манастир]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кучевишки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 462 | style="text-align:left;" | [[Побожје]] | style="text-align:left;" | [[Побошки манастир]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Побошки манастир 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 463 | style="text-align:left;" | [[Побожје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Побожје|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Побожје.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 464 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Благовештение“ - Бањане|Црква „Св. Благовештение“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Благовештение“ - Бањане 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 465 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањане|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Ѓорѓи“ - Бањани 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 466 | style="text-align:left;" | [[Бањане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Бањане|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 467 | style="text-align:left;" | [[Горњане]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никита“ - Горњане|Црква „Св. Никита“]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никита“ 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 468 | style="text-align:left;" | [[Блаце (Чучер-Сандево)|Блаце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Блаце (Чучер-Сандево)|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 469 | style="text-align:left;" | [[Бразда]] | style="text-align:left;" | [[Градиште - Бразда|Бразданска гробница]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Arheo Park in Brazda (29).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 470 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Александар Урдаревски-Станко]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Александар Урдаревски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 471 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на Александар Урдаревски-Станко]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик на Александар Урдаревски.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 472 | style="text-align:left;" | [[Чучер-Сандево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Бродец|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 473 | rowspan="160" style="text-align:center;" | [[Општина Битола]] '''(160)''' | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Стара битолска бања]] (Керим-бегов амам) | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Битолска Бања - Ќерим-бегов амам, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 474 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Јени амам (Битола)|Јени амам]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара Битолска Бања - Ќерим-бегов амам, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 475 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Хераклеја Линкестис]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1959/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ancientbitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 476 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Хераклеја Линкестис|Археолошко наоѓалиште „Хераклеја Линкестис“ – Вила Субурбана II – мозаик]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 477 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Безистен (Битола)|Битолски безистен]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Безистен Битола.JPG|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 478 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зандан куле - Битола|Зандан куле]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула „Зандан“.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 479 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Универзитетската библиотека „Св. Климент Охридски“ – Битола|Библиотека „Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:City library.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 480 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[СОУ „Јосип Броз-Тито“ - Битола|СОУ „Јосип Броз-Тито“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Gimnazija Josip Broz Tito Bitola (3).jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 481 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Собранието на општина Битола на улица „Славко Лумбарко“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kiril i Metodij -Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 482 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Собранието на општина Битола на улица „Кирил и Методиј“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на Собранието на општина Битола, ул.”Кирил и Методиј”бр.6.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 483 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Данабаш|Куќа на Данабаш/Поранешна зграда на Народниот музеј]],<br />ул. „Широк Сокак“ бр. 91 | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. Широк Сокак бр. 91.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 484 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Заводот за урбанизам (Битола)|Објект на Заводот за урбанизам]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на Заводот за урбанизам, ул.”Климент Охридски”бб, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 485 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 21 (Битола)|Куќа на бул. „Први мај“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Булевар 1-ви Мај бр. 21, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 486 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7 (Битола)|Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Hristo Botev -Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 487 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 37 и ул. „Пеце Матичевски“ бр. 31 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 37 и ул. „Пеце Матичевски“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridskibr37 Bitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 488 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 32 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр.32 Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 489 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 38 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. Битола 38.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 490 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 108 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 108]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridski br108 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 491 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 80 (Битола)|Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 80]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Стив Наумов бр. 80, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 492 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Томаки Димитровски“ бр. 24 (Битола)|Куќа на ул. „Томаки Димитровски“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томаќи Димитровски бр. 24, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 493 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 85 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 85]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 494 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Димитар Илиевски – Мурато“ бр. 1 (Битола)|Куќа на ул. „Димитар Илиевски – Мурато“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул Димитар Илиевски Муратот бр. 1, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 495 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-музеј на Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен музеј на Гоце Делчев, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 496 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[ОУ „Св. Кирил и Методиј“ (Битола)|Основно училиште „Кирил и Методиј“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Osnovno uciliste Kiril i Metodij Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 497 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-чешма во дворот на поранешната богословија (Битола)|Спомен-чешма во дворот на поранешната богословија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 498 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Саат-кула (Битола)|Саат-кула]]''' | style="text-align:center;" | 1969/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула и фонтана.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 499 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Старо градско јадро (Битола)|Старо градско јадро]]''' | style="text-align:center;" | 1977/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Staro gradsko jadro Bitola018.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 500 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Адвентистичка црква (Битола)|Адвентистичка црква]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Адвентистичка црква, ул.”Ленинова” бр.37.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 501 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Битола|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Dimitrie Bitola003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 502 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Битола|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitolj - crkva svete bogorodice.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 503 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Стара битолска чаршија|Битолска чаршија]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Čaršija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 504 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Коџа-кади џамија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Djamija Kodja Kadi-Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 505 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Хамза-бегова џамија (Битола)|Хамза-бегова џамија]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Djamija Hamza Bej-Bitola.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 506 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Ајдар-кади џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hajdar Kadi Mosque (Bitola).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 507 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Јени џамија (Битола)|Јени џамија]] | style="text-align:center;" | 1950 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jeni djamija Bitola (6).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 508 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Исак џамија (Битола)|Исак џамија]] | style="text-align:center;" | 1950/1993 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitola 037.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 509 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Дебој амам]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Амамот во Битола, сега стоковна куќа.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 510 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Офицерски дом (Битола)|Офицерски дом]]''' | style="text-align:center;" | 1977/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Oficerski-dom-Bitola-2021.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 511 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на Стопанска банка (Битола)|Објект на Стопанска банка]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Objekt na stopanska banka-filijala Bitola,.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 512 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ОК на СКМ (Битола)|Објект на ОК на СКМ]]''' | style="text-align:center;" | 1978/2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ОК на СКМ, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 513 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Народниот музеј - Битола|Објект на поранешната касарна „Стив Наумов“, ул. „Партизанска“ и ул. „Климент Охридски“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:NI Istitute and Museum Bitola.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 514 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Митрополитска резиденција – Битола|Објект на Митрополијата]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Objekt na Mitropolijata Bitola002.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 515 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Објект на старата Општина (Битола)|Објект на старата Општина]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на старата општина, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 516 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Широк Сокак|Амбиентална улица „Широк сокак“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bitola Širok Sokak.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 517 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Магаза на ул. „27 Март“ бр. 3 и ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 4 (Битола)|Магаза на ул. „27 март“ бр. 3 и ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. 27 Март бр. 3 и ул. Добривое Радосавлевиќ бр. 4, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 518 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 57 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 57]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 57 , Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 519 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 53 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 53]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Ленинова“ бр.53.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 520 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр 22, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 521 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 19 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 19, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 522 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 17 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр 17, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 523 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 44 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 44]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр. 44, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 524 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 42 (Битола)|Куќа на ул. „Пеце Матичевски“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Пеце Матичевски бр.42, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 525 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кирил и Методиј“ бр.22.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 526 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 33 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кирил и Методиј“ бр.33.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 527 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 35 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 528 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 102 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 102]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kliment Ohridski br102 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 529 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 30 (Битола)|Куќа на ул. „Христо Ботев“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 530 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 51 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 51]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 531 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 35 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 532 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 94]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Кл.Охридски“ бр.94.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 533 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 96 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 96]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul Kliment Ohridski br96 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 534 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 98 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 98]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 535 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 100 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Kliment Ohridski br100,Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 536 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Рузвелт“ бр. 16 (Битола)|Куќа на ул. „Рузвелт“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.16.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 537 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Елпида Караманди“ бр. 4 (Битола)|Куќа на ул. „Елпида Караманди“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 538 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 64 (Битола)|Куќа на бул. „Први мај“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Булевар 1-ви Мај бр 64, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 539 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Борка Левата“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Борка Левата“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1980/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 540 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 78 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 78]] | style="text-align:center;" | 1980 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.Широк сокак бр.78, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 541 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 4 (Битола)|Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1981/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 542 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 8 (Битола)|Куќа на ул. „Стево Патако“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1978/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Stevo Patako br8 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 543 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Караорман“ бр. 9 (Битола)|Куќа на ул. „Караорман“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 544 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 5 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Климент Охридски бр. 5, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 545 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Страшо Пинџур бр. 3, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 546 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Охридска“ бр. 100 (Битола)|Куќа на ул. „Охридска“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 547 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „Стив Наумов“|Куќа на ул. Пецо Божиновски” бр. 11 – Меморијален музеј „Стив Наумов“]] | style="text-align:center;" | 1978 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Memorijalem muzej Stiv Naumov-Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 548 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 102 со спомен плоча за Милтон Манаки (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 102 со спомен плоча за Милтон Манаки]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” 102 (со спомен плоча за Милтон Манаки), Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 549 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18 (Битола)|Куќа на ул. „Далматинска“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Далматинска бр. 18, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 550 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Slavko Lumbarko br6 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 551 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 26 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 26, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 552 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Мингови“ бр. 5 (Битола)|Куќа на ул. „Браќа Мингови“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Браќа Мингови бр. 5, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 553 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методи“ бр. 14 (Битола)|Куќа на ул. „Кирил и Методи“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ul.Kiril i Metodij14 Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 554 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Титов Велес“ бр. 3 и 5 (Битола)|Куќа на ул. „Титов Велес“ бр. 3 и 5]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 555 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 179 и ул. „Браќа Мингови“ (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 179 и ул. „Браќа Мингови“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 556 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 110 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 110]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br110 Bitola,(6).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 557 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први мај“ бр. 112 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 112]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br112,Bitola(9).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 558 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8 (Битола)|Куќа на ул. „Белградска“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Beogradska br.8, Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 559 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Трст“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Трст“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Трст бр. 3, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 560 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 86 (Битола)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 86]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Nikola Tesla br86 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 561 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Белградска“ бр. 21 (Битола)|Куќа на ул. „Белградска“ бр.21]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Beogradska br.21, Bitola (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 562 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Гургур Тумба (Битола)|Археолошко наоѓалиште „Гургур Тумба“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 563 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 3 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na Ul. Dobrivoe Radosavljevic br3 Bitola (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 564 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 2 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосављевиќ“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Добривое Радосављевиќ“ бр.2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 565 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 103 (Битола)|Куќа на ул. „Никола Тесла“ бр. 103]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na ul.Nikola Tesla br103 Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 566 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 58 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 58]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 567 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.Широк сокак бр. 56, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 568 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 54 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.54, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 569 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.42, Битола 004.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 570 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-а]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр.42а, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 571 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 44-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 44-а]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр.44 а, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 572 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 52, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 573 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр. 48, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 574 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 32 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр 32, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 575 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 34 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр.34 Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 576 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 37 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bilding Magnolia - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 577 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 46 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 46]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 46, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 578 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 65 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр 65, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 579 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 28 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 28, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 580 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 30 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 30, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 581 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б]] | style="text-align:center;" | 2001 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 42-б, Битола, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 582 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 41 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 41]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 583 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 49 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 49]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 584 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 77 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 77]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр 77, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 585 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Стерјо Георгиев“ бр. 40 (Битола)|Куќа на ул. „Стерјо Георгиев“ бр. 40]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Стерјо Ѓорѓиев бр. 40, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 586 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 43 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. “Маршал Тито” бр. 43, Битола 003.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 587 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 126 и 126-а (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 126 и 126-а]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br126 Bitola (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 588 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Солунска“ бр. 268 (Битола)|Куќа на ул. „Солунска“ бр. 268]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Солунска“бр.268.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 589 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 53 (Битола)|Куќа на бул. „Први Мај“ бр. 53]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuka na bul Prvi maj br53,Bitola(1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 590 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 111]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак бр. 111, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 591 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 82 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 82]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Широк сокак, бр. 82, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 592 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 99 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 99]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.99, Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 593 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 97 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 97]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.97.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 594 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 84-а (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 84-а]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.84-а.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 595 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 88 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 88]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.88.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 596 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 103 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 103]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Маршал Тито“ бр.103.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 597 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 105 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 105]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.105, Битола 005.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 598 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 109 (Битола)|Куќа на ул. „Широк сокак“ бр. 109]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.”Маршал Тито” бр.109, Битола 001.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 599 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Добривое Радосавњевиќ“ бр. 6 (Битола)|Куќа на ул. „Добривое Радосавњевиќ“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 600 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 67 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 67, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 601 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 90 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 90]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр.90, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 602 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 61]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 61, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 603 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 45 (Битола)|Станбен објект на ул. „Широк сокак“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул. Широк сокак бр. 45, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 604 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „29 Ноември“ бр. 6 (Битола)|Станбен објект на ул. „29 Ноември“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Станбен објект на ул .Широк сокак. бр. 6, Битола.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 605 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 26 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.26.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 606 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 7 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.7.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 607 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 24 (Битола)|Станбен објект на ул. „Рузвелтова“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Рузвелтова“ бр.24.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 608 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3 (Битола)|Станбен објект на ул. „Славко Лумбарко“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул.„Славко Лумбарко“ бр.3.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 609 | style="text-align:left;" | [[Маловиште]] | style="text-align:left;" | '''Рурална споменичка целина [[Маловиште]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Panorama na s.Maloviste.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 610 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Еврејски гробишта (Битола)|'''Еврејски гробишта''']] | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jevrejsko groblje.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 611 | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Ислахане (Битола)|'''Ислахане''']] | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 612 | style="text-align:left;" | [[Буково]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Буково)|Археолошко наоѓалиште „Тумба“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 613 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Велушка Тумба]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Veluska Tumba (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 614 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Света Богородица Пречиста (Велушина)|Археолошко наоѓалиште „Света Богородица Пречиста“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 615 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велушина|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Uspenie na Presveta Bogorodica Velusina (5).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 616 | style="text-align:left;" | [[Велушина]] | style="text-align:left;" | [[Велушински манастир|Манастир „Свети Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Dvor na crkvata Sv Georgi Velusina.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 617 | style="text-align:left;" | [[Гопеш]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Преображение“ - Гопеш|Црква „Свето Преображение“]] | style="text-align:center;" | 1987 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Богородица,Гопеш.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 618 | style="text-align:left;" | [[Канино]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Канино)|Тумба]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 619 | style="text-align:left;" | [[Крстоар]] | style="text-align:left;" | [[Крстоарски манастир|Манастир „Свети Христофор“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Крстоарски манастир (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 620 | style="text-align:left;" | [[Породин]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Породин)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 620 | style="text-align:left;" | [[Рамна]] | style="text-align:left;" | [[Раменска Тумба]] | style="text-align:center;" | 1966 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 621 | style="text-align:left;" | [[Српци]] | style="text-align:left;" | [[Висои (Српци)|Висои]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 622 | style="text-align:left;" | [[Српци]] | style="text-align:left;" | [[Грамадиште (Српци)|Грамадиште]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 623 | style="text-align:left;" | [[Рамна]] | style="text-align:left;" | [[Раменска Грмада]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 624 | style="text-align:left;" | [[Трн (село)|Трн]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Трн)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 625 | style="text-align:left;" | [[Цапари]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Цапари|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Петка“ - Цапари.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 626 | style="text-align:left;" | [[Оптичари]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Оптичари)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 627 | style="text-align:left;" | [[Долно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Тумба (Долно Егри)|Тумба]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 628 | style="text-align:left;" | [[Средно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Лагитница (Средно Егри)|Лагитница]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 629 | style="text-align:left;" | [[Средно Егри]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Средно Егри|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 1999 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Архангел Михаил“ - Средно Егри 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 630 | style="text-align:left;" | [[Маловиште]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ванку на Папе]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 631 | style="text-align:left;" | [[Стрежево]] | style="text-align:left;" | [[Кале (Стрежево)|Кале]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 632 | rowspan="12" style="text-align:center;" | [[Општина Демир Хисар]] '''(12)''' | style="text-align:left;" | [[Журче]] | style="text-align:left;" | [[Амбар (Журче)|Амбар]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 633 | style="text-align:left;" | [[Журче]] | style="text-align:left;" | [[Журчевски манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 233.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 634 | style="text-align:left;" | [[Обедник]] | style="text-align:left;" | [[Влашки гробишта (Обедник)|Археолошки наоѓалиште „Влашки Гробишта“]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 635 | style="text-align:left;" | [[Слепче (Демирхисарско)|Слепче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Претеча“ - Слепче|Црква „Св. Јован Претеча“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ManastirSlepce.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 636 | style="text-align:left;" | [[Смилево]] | style="text-align:left;" | [[Смилево|Историска целина Смилево]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 257.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 637 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Топлички манастир]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Топлички манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 638 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Жван|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Demetrious Church (Žvan) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 639 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Жван|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник Дополнителни 06.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 640 | style="text-align:left;" | [[Слоештица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Слоештица|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 151.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 641 | style="text-align:left;" | [[Вирово]] | style="text-align:left;" | [[Вировски валавици]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 133.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 642 | style="text-align:left;" | [[Железнец]] | style="text-align:left;" | [[Железнец|Рурална целина Железнец]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Железник 55.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 643 | style="text-align:left;" | [[Жван]] | style="text-align:left;" | '''[[Жвански воденици]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 644 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Могила]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Могила]] | style="text-align:left;" | [[Рековчанска Тумба]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 645 | style="text-align:left;" | [[Беранци]] | style="text-align:left;" | [[Црквиште (Беранци)|Археолошко наоѓалиште „Црквиште“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 646 | style="text-align:left;" | [[Ивањевци]] | style="text-align:left;" | [[Штала (Ивањевци)|Археолошко наоѓалиште „Штала - Врбак“]] | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 647 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Новаци]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Градешница]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Градешница|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1992 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Димитриј“ - Градешница.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 648 | style="text-align:left;" | [[Мегленци]] | style="text-align:left;" | [[Мегленски Крст (Мегленци)|Археолошко наоѓалиште „Мегленски Крст“]] | style="text-align:center;" | 1975 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 649 | style="text-align:left;" | [[Зовиќ]] | style="text-align:left;" | [[Тумба Чебрен|Археолошко наоѓалиште „Тумба Чебрен“]] | style="text-align:center;" | 1987 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 650 | style="text-align:left;" | [[Кајмакчалан]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар“ - Кајмакчалан|Црква „Св. Петар“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Serbian chapel on Kajmakčalan (2521m).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 651 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Ресен]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Асамати]] | style="text-align:left;" | [[Ружин Гроб (Асамати)|Археолошко наоѓалиште „Ружин Гроб“]] | style="text-align:center;" | 1977 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 652 | style="text-align:left;" | [[Болно]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Мите Богоевски]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Мите Богоевски (02).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 653 | style="text-align:left;" | [[Јанковец]] | style="text-align:left;" | [[Куќа (Јанковец)|Куќа во Јанковец]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 654 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | [[Ресенски сарај]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Resne - Niyazi Bey Sarayi (Panorama).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 655 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 22 (Ресен)|Куќа на ул. „Кочо Рацин“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 656 | style="text-align:left;" | [[Ресен]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-куќа на Татарчеви]]''' | style="text-align:center;" | 1980/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Hristo Tatarchev Museum (Resen) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 657 | style="text-align:left;" | [[Голем Град]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петар“ - Голем Град|Црква „Св. Петар“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Петар на островот Голем Град во Преспанското Езеро.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 658 | style="text-align:left;" | [[Курбиново]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | '''{{font color|white|Црква „Св. Ѓорѓи“ - Курбиново|link=yes}}''' | style="text-align:center;" | 1952<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kurbinovo 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 659 | style="text-align:left;" | [[Коњско (Ресенско)|Коњско]] | style="text-align:left;" | [[Коњско (Ресенско)|Село Коњско]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Коњско 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 660 | style="text-align:left;" | [[Сливница]] | style="text-align:left;" | [[Сливнички манастир]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Slivnicki-Manastir-MKD.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 661 | style="text-align:left;" | [[Грнчари]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Грнчари|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Elijah Monastery (Grnčari) 42.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 662 | style="text-align:left;" | [[Брајчино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Брајчино|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 99.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 663 | style="text-align:left;" | [[Љубојно]] | style="text-align:left;" | [[Љубојно|Споменична целина Село Љубојно]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Преспа 142.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 664 | rowspan="11" style="text-align:center;" | [[Општина Вевчани]] '''(11)''' | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Гоговци (Вевчани)|Куќа на Гоговци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 94.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 665 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Даскаловци (Вевчани)|Куќа на Даскаловци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Даскаловци 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 666 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Дуцкиновци (Вевчани)|Куќа на Дуцкиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Дуцкиновци 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 667 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Калајџиевци (Вевчани)|Куќа на Калајџиевци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 91.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 668 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ќитановци (Вевчани)|Куќа на Ќитановци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 87.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 669 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Коруновци (Вевчани)|Куќа на Коруновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Коруновци 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 670 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Костојчиновци (Вевчани)|Куќа на Костојчиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 86.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 671 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Пешиновци (Вевчани)|Куќа на Пешиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Пешиновци 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 672 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Плушковци (Вевчани)|Куќа на Плушковци]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Плушковци во Вевчани (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 673 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Поповци (Вевчани)|Куќа на Поповци]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција во Дримкол 95.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 674 | style="text-align:left;" | [[Вевчани]] | style="text-align:left;" | '''[[Костојчинов вир, валавица и воденица]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Vevcani vodenica.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 675 | rowspan="24" style="text-align:center;" | [[Општина Дебрца]] '''(24)''' | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на слободата, братството и единството на бригадите]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomenik palim borcima-Belcista.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 676 | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Белчишта)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 67.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 677 | style="text-align:left;" | [[Белчишта]] | style="text-align:left;" | [[Куќа со спомен-плоча (Белишта)|Куќа со спомен-плоча]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 678 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | [[Кутлина (Велмеј)|Археолошко наоѓалиште „Кутлина“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 679 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Пречиста Ќелија“ - Велмеј|Црква „Св. Богородица Пречиста Ќелија“]]''' | style="text-align:center;" | 1998/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St Bogorodica Kelia-Velmej.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 680 | style="text-align:left;" | [[Велмеј]] | style="text-align:left;" | [[Горнополско Градиште (Велмеј)|Археолошко наоѓалиште „Горнополско Градиште“]] | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 681 | style="text-align:left;" | [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Врбјани|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1953/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 682 | style="text-align:left;" | [[Врбјани (Охридско)|Врбјани]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на паднатите борци од НОБ (Врбјани)|Споменик на паднатите борци од НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Vrbjani spomenik na NOB borci.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 683 | style="text-align:left;" | [[Годивје (Охридско)|Годивје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Годивје|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 684 | style="text-align:left;" | [[Горно Средоречие]] | style="text-align:left;" | [[Зластрана (Горно Средоречие)|Археолошко наоѓалиште „Зластрана“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 685 | style="text-align:left;" | [[Злести]] | style="text-align:left;" | [[Св. Богородица Пречиста (Злести)|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 55.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 686 | style="text-align:left;" | [[Издеглавје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Издеглавје|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 687 | style="text-align:left;" | [[Лешани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Сите Светители“ - Лешани|Црква „Сите Светители“]] | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 98.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 688 | style="text-align:left;" | [[Оздолени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Оздолени|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1958/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Дебарца 191.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 689 | style="text-align:left;" | [[Слатино (Охридско)|Слатино]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Слатино)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 690 | style="text-align:left;" | [[Сливово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-чешма (Сливово)|Спомен-чешма]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 691 | style="text-align:left;" | [[Сливово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча (Сливово)|Спомен-плоча]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 692 | style="text-align:left;" | [[Турје]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Турје|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 693 | style="text-align:left;" | [[Црвена Вода (Охридско)|Црвена Вода]] | style="text-align:left;" | [[Основно училиште (Црвена Вода)|Основно училиште]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 694 | style="text-align:left;" | [[Горенци (Охридско)|Горенци]] | style="text-align:left;" | [[Требеништа (Горенци)|Археолошко наоѓалиште „Требеништа-Сува Чешма“]] | style="text-align:center;" | 1976 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 695 | style="text-align:left;" | [[Требеништа]] | style="text-align:left;" | [[Требеништа (некропола)|Археолошко наоѓалиште „Требеништа“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Golden mask from the treasure found at Trebeništa.png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 696 | style="text-align:left;" | [[Требеништа]] | style="text-align:left;" | [[Требенишко кале]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 697 | style="text-align:left;" | [[Лешани]] | style="text-align:left;" | '''[[Лешанска воденица]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 698 | style="text-align:left;" | [[Оровник]] | style="text-align:left;" | [[Римски бањи (Оровник)|Римски бањи]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 699 | rowspan="138" style="text-align:center;" | [[Општина Охрид]] '''(138)''' | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Воска амам]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Воска амам Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 700 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Ески амам (Охрид)|Ески амам]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ески амам Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 701 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Антички театар (Охрид)|Антички театар]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid amphitheatre.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 702 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Видобишта (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Гробница-Видобишта“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Видобишта (археолошко наоѓалиште) (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 703 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Козлук (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Козлук“]] | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 704 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Археолошко наоѓалиште на ул. „Илинденска“ б.б. (Охрид)|Археолошко наоѓалиште на ул. „Илинденска“ б.б.]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 705 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Хермелеја (Охрид)|Хермелија]] („[[Габавци]]“, „Патерица“, „Амбарџица“) | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 706 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Св. Еразмо (базилика)|Археолошко наоѓалиште „Свети Еразмо“]] | style="text-align:center;" | 1983/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Базилика „Св. Еразмо“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 707 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Караѓулевци (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Караѓулевци“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Караѓулевци (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 708 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Галерија на икони (Охрид)|Галерија на икони]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Blagovestenie.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 709 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Гроб на Григор Прличев]] | style="text-align:center;" | 1956/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Гробот на Григор Прличев.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 710 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Христо Узунов]]''' | style="text-align:center;" | 1968/1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен-куќа на Христо Узунов (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 711 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-могила на Славеј Планина]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 712 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Григор Прличев]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Parlichev house.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 712 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ (Охрид)|Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Заедничка гробница на паднатите борци во НОБ.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 713 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа со спомен-плоча на ул. „Климентска“ бр. 75 (Охрид)|Куќа со спомен-плоча на ул. „Климентска“ бр. 75]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 714 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на карпата кај „Баирот“ - Охрид|Спомен-плоча на карпата кај „Баирот“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 715 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Охридски кочеџик|Поединечно дрво „кочеџик“ во дворот на црквата „Пресвета Богородица Севидна“]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кочеџик (6.4.1886).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 716 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Кадри Шех]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:03538-Ohrid (15632163253).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 717 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Петруш Вангелов]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коста Рацин“ бр. 31 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 718 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Арнаудови]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 54 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 719 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Славка Џамбаз]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 52 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 720 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Фроса Тримчева]]''' | style="text-align:center;" | 1951/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 26 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 721 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Талеви]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Стив Наумов“ бр. 14 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 722 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Димзови]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Жуков“ бр. 38 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 723 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Бојаџиеви (Охрид)|Куќа на Бојаџиеви]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Жуков“ бр. 31 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 724 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Климе Банде]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 1 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 725 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Крапчевци]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Толбухин“ бр. 2 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 726 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 21 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 727 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Чаулеви]] | style="text-align:center;" | 1958 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 Охрид (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 728 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Робевци]]''' | style="text-align:center;" | 1951/1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќата на Робевци во целост.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 729 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ајри Доко]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 50 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 730 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Коле Котуше]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 67 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 731 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Скопаковци]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid in Summer 2016 (12).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 732 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Чаулеви]]''' | style="text-align:center;" | 1957/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 Охрид (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 733 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 20 (Охрид)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 734 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Групчеви]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 3 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 735 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Паунковци]]''' | style="text-align:center;" | 1989/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа во Охрид 02.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 736 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Момирови]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 737 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Уранија|Куќа на МАНУ]]''' | style="text-align:center;" | 1951/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Robevci 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 738 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Работничко училиште (Охрид)|Работничко училиште]]''' | style="text-align:center;" | 1987/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid X (66).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 739 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Музеј на словенската писменост (Охрид)|Музеј на словенската писменост]]''' | style="text-align:center;" | 1996/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Старо Климентово училиште 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 740 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Фимка Љуљкова]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 741 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Охрид)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Охридската Саат Кула.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 742 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Стар град (Охрид)|Стар град]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid architecture 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 743 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 14 (Охрид)|Куќа на ул. „11 Октомври“ бр. 14]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 744 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 40 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 40]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 745 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Коста Абраш“ бр. 44 (Охрид)|Куќа на ул. „Коста Абраш“ бр. 44]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 746 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Стружанови]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Јонче Стружанов (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 747 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Кеј „Маршал Тито“ бр. 6 (Охрид)|Куќа на Кеј „Маршал Тито“ бр. 6]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 746 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 32 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 747 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Филипови]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Димче Маленко“ бр. 12 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 748 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Митрески]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 1 Охрид (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 749 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3 (Охрид)|Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 3 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 750 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5 (Охрид)|Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „7 Ноември“ бр. 5 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 751 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Петанови]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Димитар Влахов 35 - Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 752 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Самуилова тврдина]] | style="text-align:center;" | 1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Tvrdinata i znameto.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 753 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Теќе „Зејнел Абедин-паша“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Zejnel Abedin Pashës në Ohër 6.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 754 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Турбе на Синан Челеби]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:„Синан Челеби“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 755 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Климент и Пантелејмон“ - Охрид|Црква „Св. Климент и Пантелејмон“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.-Panteleymon-Ohrid.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 756 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Челница“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Челница“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Богородица Челница 03.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 757 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Мали Свети Врачи“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мал Св. Врачи 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 758 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Големи Свети Врачи“]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Golemi Vrači Ohrid (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 759 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Георгиј“ - Охрид|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Gjorgjia-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 760 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Димитриј“ - Охрид|Црква „Св. Димитриј“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:24 2 храм св вмч Димитрия.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 761 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Богородица Болничка“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Болничка“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - Bolnička - P1100813.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 762 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола Болнички“ - Охрид|Црква „Св. Никола Болнички“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Bogorodica Bolnicka.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 763 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Охрид|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv.Nikola-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 764 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“ - Охрид|Црква „Пресвета Богородица Перивлептос“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:24 1 храм Богородица Перивлепта.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 765 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Климент Охридски“ - Охрид|Црква „Св. Климент Охридски“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mal Sv. Kliment 04.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 766 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Канео“ - Охрид|Црква „Св. Јован Канео“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jovan Kaneo.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 767 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Софија“ - Охрид|Црква „Св. Софија“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St.-Sophia-Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 768 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Охрид|Црква „Св. Константин и Елена“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Crkva Sv. Car Konstantin i Carica Elena, Ohrid, Macedonia.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 769 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Охрид|Црква „Св. Богородица Каменско“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:The main entrance of St. Mary Assumption Kamensko Church, Ohrid, Macedonia.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 770 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Геракомија“ - Охрид|Црква „Св. Никола Геракомија“]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Nikola Gerakomija 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 771 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола Арбанашки“ - Охрид|Црква „Св. Никола Арбанашки“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti Nikola Bolnichki vo Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 772 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола Чудотворец“ - Охрид|Црква „Св. Никола Чудотворец“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church of St Nicholas the Wonderworker in Ohrid 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 773 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Алипашина џамија (Охрид)|Алипашина џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - downtown - P1100792.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 774 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Ајдарпашина џамија]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Hajdar Pashës në Ohër 1.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 775 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија на Хаџи Дургут]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:HDR Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 776 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија на Хаџи Хамза]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid - downtown - P1100787.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 777 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Кулоглу џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia Kullollu në Ohër 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 778 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Емин Махмуд џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Emin Mahmutit në Ohër 2.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 779 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Кешанли џамија]]''' | style="text-align:center;" | 2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Xhamia e Keshanit në Ohër 4.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 780 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Охридско природно и културно-историско подрачје]]''' | style="text-align:center;" | 1978/2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 781 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Самуилова тврдина|Охридско Кале/Горни Сарај]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Fortress 1918 Foto.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 782 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | Полинхонална ранохристијанска црква кај Имарет | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 783 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Плаошник|Археолошко наоѓалиште „Плаошник“]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Plaosnik i ezero.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 784 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Хотел „Палас“ (Охрид)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2009/2016<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Erosion of modernism, in Ohrid, Macedonia (14958106288).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 785 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. 40 Севастиски Маченици“ - Охрид|Археолошко наоѓалиште „Св. 40 Севастиски Маченици“]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sts. Forty Martyrs of Sebaste Church in Ohrid 03.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 786 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Студенчишка базилика]] | style="text-align:center;" | 1957/1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ранорхистијанска базилика, арх локалитет Св. Ѓорѓи Студенчишта 04.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 787 | style="text-align:left;" | [[Велестово]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Велестово|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church-Velestovo.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 788 | style="text-align:left;" | [[Шипокно]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Стефан“ - Шипокно|Црква „Св. Стефан Панцир“]] | style="text-align:center;" | 1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Стефан“ - Шипокно 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 789 | style="text-align:left;" | [[Љубаништа]] | style="text-align:left;" | [[Свети Наум (манастир)|Манастир „Св. Наум“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:MonastryStNaum.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 790 | style="text-align:left;" | [[Пештани]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица Пештанска“ - Пештани|Црква „Св. Богородица Пештанска“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Freska-Bogorodica Peštanska.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 791 | style="text-align:left;" | [[Пештани]] | style="text-align:left;" | [[Залив на Коските]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Museum on Water 4 (by Pudelek), Ohrid.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 792 | style="text-align:left;" | [[Долно Лакочереј]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Еразмо“ - Охрид|Црква „Св. Еразмо“]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 793 | style="text-align:left;" | [[Долно Лакочереј]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Долно Лакочереј)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 794 | style="text-align:left;" | [[Трпејца]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Заум|Црква „Св. Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Manastir sv. Zaum - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 795 | style="text-align:left;" | [[Лескоец (Охридско)|Лескоец]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Вознесение Христово“ - Лескоец|Црква „Вознесение Христово“]] | style="text-align:center;" | 1950/1968/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Вознесение Христово“ во селото Лескоец (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 796 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Споменик „Рашанец“]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Споменик во Косел.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 797 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Косел|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Косел 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 798 | style="text-align:left;" | [[Косел]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Косел)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 799 | style="text-align:left;" | [[Куратица]] | style="text-align:left;" | [[Гробница на паднатите борци во НОБ (Куратица)|Гробница на паднатите борци во НОБ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 800 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на Коста Абрашевиќ]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 801 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Благо Ивановски-Жура и Никола Иваноски]] | style="text-align:center;" | 1968 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 802 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | Староградска архитектура | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 803 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Магаза на ул. „Кузман Капидан“ (Охрид)|Магаза на ул. „Кузман Капидан“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 804 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Климентска“ бр. 45 (Охрид)|Куќа на ул. „Климентска“ бр. 45]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 805 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 60 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 60]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 806 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 13 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 13]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 807 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 39 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 39]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 808 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 41 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 41]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 809 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 38 (Охрид)|Куќа на ул. „Нада Филева“ бр. 38]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 810 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Кузман Капидан“ бр. 28 (Охрид)|Куќа на ул. „Кузман Капидан“ бр. 28]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 811 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на ул. „Коста Рацин“ бр. 45 (Охрид)|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2010<br/><small>во опасност од 2018</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 812 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 42 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 42]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 813 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 32 (Охрид)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 2010 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 814 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ѓинековци]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid Center 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 814 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Љушеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 48 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 815 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 71 (Охрид)|Куќа на ул. „Димитар Влахов“ бр. 71]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 816 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Климент Талев]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Климент Талев (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 817 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Симончеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Town of Ohrid - panoramio - Colin W (1) Crop 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 818 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Тилеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 41 и 43 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 817 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Голеви]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ohrid (1).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 818 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Радио Охрид]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 4 Охрид (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 819 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Поранешна куќа на „Охридско лето“]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 1 Охрид (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 820 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Кичеевци]]''' | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Magaza on 8-10 Tsar Samuil Street, Ohrid.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 821 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Хаџиеви]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Димитар Влахов 37 - Охрид 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 822 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Сулејман Хамди Џељо]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 5 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 823 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на Адиљ]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 16 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 824 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Стефоски]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 167 Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 825 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ѓурчинови]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Кеј Маршал Тито“ бр. 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 826 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Поранешно училиште „Свети Сава“]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св.Сава,Охрид.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 827 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 827 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66 (Охрид)|Куќа на ул. „Свети Климент Охридски“ бр. 66]]''' | style="text-align:center;" | 2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 828 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Бејбунар (Охрид)|Археолошко наоѓалиште „Бејбунар“]] | style="text-align:center;" | 2008 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 829 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Манчевци]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манчевци (7).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 830 | rowspan="29" style="text-align:center;" | [[Општина Струга]] '''(29)''' | style="text-align:left;" | [[Враништа]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Враништа|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 831 | style="text-align:left;" | [[Горна Белица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Горна Белица|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Петка (Параскева) во Горна Белица.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 832 | style="text-align:left;" | [[Калишта]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Калишта|Црква „Св. Атанасиј“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Atanasij, Kalista,Struga.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 833 | style="text-align:left;" | [[Калишта]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Калишта|Црква „Св. Богородица“]] со [[Калишки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Св. Богородица Калишка-15 (22).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 834 | style="text-align:left;" | [[Октиси]] | style="text-align:left;" | [[Вајтос (Октиси)|Археолошко наоѓалиште „Вајтос“]] | style="text-align:center;" | 1971 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 835 | style="text-align:left;" | [[Октиси]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Октиси|Црква „Св. Никола“]] и комплексот на ранохристијанската базилика | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Октиси.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 836 | style="text-align:left;" | [[Радожда]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Црква „Св. Архангел Михаил“ - Радожда|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1996<br/><small>во опасност од 2017</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Church st. Arhangel Mihail in Radozda.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 837 | style="text-align:left;" | [[Радолишта]] | style="text-align:left;" | [[Цигански Гроб (Радолишта)|Археолошко наоѓалиште „Цигански Гроб“]] | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 838 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Амам „Мустафа Челеби“]] | style="text-align:center;" | 1954/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 839 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Теќе „Халвети“ (Струга)|Теќе „Халвети“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Теќе „Халвети“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 840 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 841 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 60 Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 842 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Народна одбрана]]''' | style="text-align:center;" | 2011/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Архитектонски објект на ул. „Партизанска“ Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 843 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''Образовен комплекс на ул. „Партизанска“ бр. 4'''<br />([[Стара зграда на ОУ „Браќа Миладиновци“ - Струга|Стара зграда на ОУ „Браќа Миладиновци“]] и [[Зграда на Министерството за образование (Струга)|Зграда на Министерството за образование]]) | style="text-align:center;" | 2011/2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Образовен комплекс на ул. „Партизанска“ бр. 4“ Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 844 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 82 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 845 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 84 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 846 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Каневчеви (Струга)|Куќа на Каневчеви]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 16 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 847 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-галерија „Вангел Коџоман“]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 18 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 848 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 30 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 30]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 30 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 849 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 32 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 32]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 32 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 850 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Карамитре]]''' | style="text-align:center;" | 1954/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на улица Нико Нестор бр.46 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 851 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42 (Струга)|Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Димче Кошарко“ бр. 42 Струга.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 852 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Струга|Црква „Св. Ѓорѓи“]]''' | style="text-align:center;" | 2003/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Struga - panoramio (16).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 853 | style="text-align:left;" | [[Делогожди]] | style="text-align:left;" | [[Базилика „Св. Илија“ - Делогожди|Базилика „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1988 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Mosaic in St. Elijah church in Delogoždi 02.gif|200п]] |- | style="text-align:center;" | 854 | style="text-align:left;" | [[Корошишта]] | style="text-align:left;" | [[Латинска Црква (Корошишта)|Латинска Црква]] | style="text-align:center;" | 1959 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 855 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија „Мустафа Челеби“]]''' | style="text-align:center;" | 2012/2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Џамија Мустафа Челеби - Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 856 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 и 46 (Струга)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 44 и 46]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 857 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-дом на Браќа Миладиновци]]''' | style="text-align:center;" | 2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 858 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | '''[[Управна зграда на Националниот музеј „Д-р Никола Незлобински“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Музеј „Д-р Никола Незлобински - Струга (05).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 859 | rowspan="10" style="text-align:center;" | [[Општина Долнени]] '''(10)''' | style="text-align:left;" | [[Слепче (Прилепско)|Слепче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Слепче (Прилепско)|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1957/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Слепче 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 860 | style="text-align:left;" | [[Зрзе]] | style="text-align:left;" | [[Зрзески манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Зрзе - панорамски поглед.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 861 | style="text-align:left;" | [[Зрзе]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Зрзе|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Зрзе 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 862 | style="text-align:left;" | [[Костинци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци|Црква „Рождество на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 863 | style="text-align:left;" | [[Дебреште]] | style="text-align:left;" | '''[[Градиште (Дебреште)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]]''' | style="text-align:center;" | 1989/2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Рождество на Пресвета Богородица“ - Костинци 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 864 | style="text-align:left;" | [[Небрегово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-дом „Блаже Конески“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен дом на Блаже Конески 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 865 | style="text-align:left;" | [[Житоше]]/[[Локвени]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Атанасиј“ - Локвени|Црква „Св. Атанасиј Житоечки“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Житоше 4.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 866 | style="text-align:left;" | [[Дупјачани]] | style="text-align:left;" | '''[[Сурун (Дупјачани)|Археолошко наоѓалиште „Сурун“]]''' | style="text-align:center;" | 2014/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 867 | style="text-align:left;" | [[Долгаец]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Долгаец|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Долгаец 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 868 | style="text-align:left;" | [[Рилево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 2022 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Атанасиј“ - Рилево 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 869 | rowspan="49" style="text-align:center;" | [[Општина Крушево]] '''(49)''' | style="text-align:left;" | [[Алданци]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Алданци)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 870 | style="text-align:left;" | [[Бучин]] | style="text-align:left;" | [[Стар мост (Бучин)|Стар мост]] | style="text-align:center;" | 1970 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мостот во село Бучин.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 871 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Никола Карев (Крушево)|Куќа на Никола Карев]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќата од Никола Карев.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 872 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Музеј на Илинденското востание и Крушевската Република|Куќа на Крушевската Република]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Крушевската Република - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 873 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Леарница (Крушево)|Работилница за оружје]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Krushevo - bullet foundry - P1100249.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 874 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Споменик „Илинден“]] | style="text-align:center;" | 1979 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Македониум - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 875 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1972 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 4 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 876 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 14 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 877 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1951 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 27 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 878 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 32 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 879 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 67 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 880 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 68 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 881 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 65 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 882 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 52 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 883 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 55 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 884 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 28 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 885 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 38 - Крушево (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 886 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Партизанска бр. 6 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 887 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 34 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 34]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Манчу Матак бр. 34 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 888 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 32 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | '''Срушена градба; не постои''' |- | style="text-align:center;" | 889 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 16 (Крушево)|Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томе Никле бр. 16 и 18 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 890 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 100 (Крушево)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 100]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Илинденска бр. 100 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 891 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 101 (Крушево)|Куќа на ул. „Илинденска“ бр. 101]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Илинденска бр. 101 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 892 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 17 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 893 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16]]''' | style="text-align:center;" | 1953/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 16 - Крушево (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 894 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 29 (Крушево)|Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 29]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Питу Гули бр. 29 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 895 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 1 (Крушево)|Куќа на ул. „Питу Гули“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Питу Гули бр. 1 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 896 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Благој Целев бр. 28 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 897 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 15 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 898 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 63 (Крушево)|Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 63]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Мише Ефтимов“ бр. 63 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 899 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11 (Крушево)|Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1961 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Никола Ѓурковиќ“ бр. 11 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 900 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Шула Мина“ бр. 34 (Крушево)|Куќа на ул. „Шула Мина“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Шула Мина бр. 34 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 901 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Градскиот народен комитет (Крушево)|Куќа на Градскиот народен комитет]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Градскиот народен комитет - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 902 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 13 - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 903 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|'''Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 29 (Крушево)'''|link=yes}} | style="text-align:center;" | 2003/2016<br/><small>во опасност од 2023</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 29 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 904 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23 (Крушево)|Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „8 Септември“ бр. 23 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 905 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 66 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 906 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25 (Крушево)|Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Благој Целев“ бр. 25 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 907 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 15 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 908 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 20 (Крушево)|Куќа на ул. „Мише Ефтим“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Мише Ефтимов“ бр. 20 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 909 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22 (Крушево)|Куќа на ул. „Коча Миленку“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Коча Миленку бр. 22 - Крушево (2).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 910 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Крушево|Иконостасот од црквата „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква "Св. Јован Крстител" - Крушево (3).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 911 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Мечкин Камен|Споменик „Мечкин Камен“]]''' | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мечкин Камен (споменик), Крушево.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 912 | style="text-align:left;" | [[Белушино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Белушино|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 913 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 49 (Крушево)|Куќа на ул. „Таки Бербер“ бр. 49]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 914 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | '''Споменична целина Крушево''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kruševo northern view.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 915 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-куќа на Тоше Проески]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Спомен куќа на Тодор Проески, Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 916 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Дом на културата „Наум Наумовски – Борче“ (Крушево)|Дом на културата „Наум Наумовски – Борче“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kruševo - panoramio (7).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 917 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Музејот на НОВ (Крушево)|Зграда на Музејот на НОВ]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Музеј на НОВ - Крушево (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 918 | rowspan="193" style="text-align:center;" | [[Општина Прилеп]] '''(193)''' | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Амам (Прилеп)|Амам]] | style="text-align:center;" | 1955/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 919 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Турска бања (Прилеп)|Турска бања]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Турска бања (Прилеп) (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 920 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куршумли ан (Прилеп)|Куршумли ан]]''' | style="text-align:center;" | 1968/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Prilep, Macedonia (FYROM) - panoramio (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 921 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Варош|Комплекс Варош]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Prilep odozgora.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 922 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 1 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 923 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 2 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 924 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 3 - за налани]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Блаже Крсточанец“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 925 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Блаже Крсточанец“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Блаже Крсточанец“ бр.5, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 926 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 927 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 928 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.10, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 929 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 930 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 931 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„29 Ноември“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 932 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 4 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 933 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Рампе Стојаноски“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 934 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Рампе Стојаноски“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Рампе Стојаноски“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 935 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 936 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.13, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 937 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.15 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 938 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „29 Ноември“ бр. 11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 939 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 – касапница]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 940 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 19 за трукерај]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 941 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 942 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 943 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 23а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.23a, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 944 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 945 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 25а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 946 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 33 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.33, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 947 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 948 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 35 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 949 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 37 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 950 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 951 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Борка Талески“ бр.7, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 952 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Борка Талески“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 953 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 954 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 3 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 955 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 956 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 957 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 958 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 21 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 958 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 23 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 959 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 960 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Херој Карпош“ бр. 1, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 961 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Херој Карпош“ бр. 13 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 962 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.23 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 963 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.22 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 964 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.13 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 965 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.15 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 966 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.17 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 967 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 16 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 968 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.18 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 969 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.19 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 970 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 971 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 972 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.20 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 973 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.21 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 974 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 34 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 975 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 32 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.32 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 976 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 30 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Тодор Паница“ бр.30 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 977 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Тодор Паница“ бр. 24 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 978 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 979 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 980 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 16 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 981 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.24, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 982 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 983 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 9 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 984 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 985 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 12 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 985 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 13 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 986 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 987 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 988 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 989 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 22 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 990 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 29 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 29]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.29, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 991 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 30 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 992 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.21, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 993 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 28 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 994 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.20, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 995 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.27, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 996 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 19 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 997 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 26 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Јане Сандански“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Јане Сандански“ бр.26, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 998 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.15, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 999 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 13 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.13, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1000 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1001 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.10, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1002 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1003 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.6, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1004 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.1, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1005 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1006 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.3, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1007 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.4, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1008 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Орце Николов“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Орце Николов“ бр.5, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1009 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.21, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1010 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1011 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 27 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1012 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1013 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 17 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 17]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.17, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1014 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1015 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 31 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.31, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1016 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 23 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.23, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1017 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 24 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.24, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1018 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1019 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 38 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.38, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1020 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 36 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Караорман“ бр.36, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1021 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 32 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Караорман“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Караорман“ бр 32 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1022 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1023 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10a (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 10a]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.10а, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1024 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 3 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1025 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.11, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1026 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 4 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1027 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Лазо Попоски“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1028 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1029 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1030 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.6 Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1031 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Лазо Попоски“ бр.18, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1032 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1033 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 20 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1034 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 8 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1035 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 22 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1036 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 1 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1037 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Лазо Попоски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.“Лазо Попоски“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1038 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1039 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 5 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1040 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.6, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1041 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 7 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1042 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 8 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1043 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.9, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1044 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 11 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1045 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 14 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.14, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1046 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 15 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр 15 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1047 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 18 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1048 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 19 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 19]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.19, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1049 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 21 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1050 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 25 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 25]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.25, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1051 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Стив Наумов“ бр.12, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1052 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Стив Наумов“ бр. 12а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1053 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1054 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 2 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Цветан Димов“ бр.2, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1055 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6а (Прилеп)|Дуќан на ул. „Цветан Димов“ бр. 6а]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1056 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 78 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 78]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1057 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 47 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1058 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 60 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1059 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 48 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.48, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1060 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.70, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1061 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52a (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52a]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1062 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 49 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 49]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1063 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 54 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 54]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.54, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1064 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 62 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1065 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 64 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1066 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 70]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1067 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 72]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.72, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1068 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 50 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1069 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 66 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1070 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 56 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.56, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1071 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 76 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 76]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1072 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 74]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.74, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1073 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 68 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1074 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 58 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1075 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 52 - Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1076 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 45 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.45, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1077 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 43, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1078 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 35 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 35]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1079 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 – продавница]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1080 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 37 - фризерски салон]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1081 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 39 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 39]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.39, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1082 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 33 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.33, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1083 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 31 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Илинденска“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | 1974 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул.„Илинденска“ бр.31, Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1084 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „Кузман Јосифоски - Питу“|Куќа на Кузман Јосифоски – Питу]] | style="text-align:center;" | 1969/1991 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Кузман Јосифоски - Питу.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1085 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. „Александар Македонски“ бр. 147 (Прилеп)|Објект на ул. „Александар Македонски“ бр. 147]]''' | style="text-align:center;" | 2012/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1086 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бб (Прилеп)|Куќа на ул. „Моша Пијаде“ бб]]''' | style="text-align:center;" | 2020 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1087 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Могила на непобедените]] | style="text-align:center;" | 1978/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Могила на непобедените во Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1088 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Прилеп)|Саат кула]] | style="text-align:center;" | 1953/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат Кула (Прилеп).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1089 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Прилепска чаршија]] | style="text-align:center;" | 1967 | style="text-align:center;" | [[Податотека:07122011182605 prilep.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1090 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Чарши џамија]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bazaar Mosque , Čarši Džamija Prilep 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1091 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Скршена џамија (Прилеп)|Скршена џамија]] | style="text-align:center;" | 1958/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:“Скршена“ џамија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1092 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Меморијален музеј „11 Октомври“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Меморијален музеј “11-ти октомври 1941“ IMG 4857.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1093 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Маркови Кули]] | style="text-align:center;" | 1953/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Маркови - кули - Прилеп.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1094 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Варош|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1950/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Frescos from St. Nicholas of Varoš 0103.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1095 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Варош|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 1950/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква "Св. Димитрија", Варош.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1096 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Атанасиј“ - Варош|Црква „Св. Атанасиј“]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1989/2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Атанас, Варош, Прилеп IMG 4703.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1097 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Воведение на Пресвета Богородица“ - Варош|Црква „Воведение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1953/1991 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св. Богородица Пречиста“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1098 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Петар и Павле“ - Варош|Црква „Св. Петар и Павле“]]''' | style="text-align:center;" | 1950/1991/2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Петар и Павле, Варош-Прилеп.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1099 | style="text-align:left;" | [[Варош]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Варош|Црква „Св. Архангел Михаил“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Arhangel, Varoški.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1100 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Кеј „9 Септемвери“ бр. 51 (Прилеп)|Куќа на Кеј „9 Септемвери“ бр. 51]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1101 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Иконостасот во црквата „Св. Благовештение“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Благовештение“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1102 | style="text-align:left;" | [[Дабница]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Трескавец|link=yes}} | style="text-align:center;" | 1953/1989<br/><small>во опасност од 2016</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Treskavec Monastery 02.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1103 | style="text-align:left;" | [[Чепигово]] | style="text-align:left;" | [[Стибера|Археолошко наоѓалиште „Стибера“]] | style="text-align:center;" | 1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стибера, Археолошки локалитет IMG 8995.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1104 | style="text-align:left;" | [[Бешиште]] | style="text-align:left;" | [[Чебренски манастир]] | style="text-align:center;" | 1952 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monastery St. Dimitrija Solunski - Cebren near Zovic.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1105 | style="text-align:left;" | [[Манастир (село)|Манастир]] | style="text-align:left;" | [[Мариовски манастир]] | style="text-align:center;" | 1954/1989 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Поглед на задниот дел на манастирот „Св. Никола“ - Манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1106 | style="text-align:left;" | [[Мелница (Прилепско)|Мелница]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Витолиште|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Св. Илија во Витолиште.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1107 | style="text-align:left;" | [[Загорани]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Загорани|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 2021 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1108 | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Згради на Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј (Прилеп)|Згради на Заводот за заштита на спомениците на културата и музеј – Прилеп]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:“НУ ЗЗСК и МУЗЕЈ ПРИЛЕП“.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1109 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Валандово]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Валандово]] | style="text-align:left;" | [[Стакина Чешма (Валандово)|Археолошко наоѓалиште „Стакина Чешма“]] | style="text-align:center;" | 1971/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стакина Чешма - Валандово (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1110 | style="text-align:left;" | [[Валандово]] | style="text-align:left;" | [[Исар Кале (Валандово)|Археолошко наоѓалиште „Исар Кале“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Исар Кале - Валандово (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1111 | style="text-align:left;" | [[Дедели]] | style="text-align:left;" | [[Дедели (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Каракуш“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дедели - Каракуш (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1112 | style="text-align:left;" | [[Марвинци]] | style="text-align:left;" | [[Исар (Марвинци)|Исар]] | style="text-align:center;" | 1957/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isar (Marvinci).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1113 | style="text-align:left;" | [[Удово]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-костурница (Удово)|Спомен-костурница]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 230.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1114 | style="text-align:center;" | [[Општина Василево]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Требичино]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петка“ - Требичино|Црква „Св. Петка“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Petka Church (Trebičino) (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1115 | rowspan="20" style="text-align:center;" | [[Општина Гевгелија]] '''(20)''' | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Сува Река (Гевгелија)|Археолошко наоѓалиште „Сува Река“]] | style="text-align:center;" | 1976/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1116 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Вардарски Рид|Археолошко наоѓалиште „Вардарски Рид“]] | style="text-align:center;" | 2002 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Forum 02484.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1117 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Гевгелиски амам]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:AmamGevgelija.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1118 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[ЖС „Гевгелија“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Zeleznicka Stanica - Gevgelija.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1119 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[НУ Музеј - Гевгелија|НУ Музеј - Гевгелија (Музеј „Митко Зафиров“)]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Народен музеј Гевгелија 1.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1120 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 170 (Гевгелија)|Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 170]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Starakukja.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1121 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Андреев конак]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Андреев конак - Гевгелија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1122 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Библиотека „Гоце Делчев“ - Гевгелија|Библиотека „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бибилиотека.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1123 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Кангов конак|Кангов/Камгов конак]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стара градба.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1124 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Општина Гевгелија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Општина Гевгелија (Зградата).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1125 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Вила Тина (Гевгелија)|Вила Тина]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Вила Тина - Гевгелија (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1126 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | [[Гевгелиска чаршија]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Град Гевгелија, Македонија 18 - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1127 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | '''[[Зграда на Радио Гевгелија]]''' | style="text-align:center;" | 2019 | style="text-align:center;" | [[Податотека:StaraKukja-centar.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1128 | style="text-align:left;" | [[Конско]] | style="text-align:left;" | [[Училишна зграда (Конско)|Училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1969 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Konjsko, uciliste, 1931.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1129 | style="text-align:left;" | [[Милетково]] | style="text-align:left;" | [[Градишор (Милетково)|Археолошко наоѓалиште „Градишор/Мрамор“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Градишор - Милетково (4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1130 | style="text-align:left;" | [[Прдејци]] | style="text-align:left;" | [[Бистерна (Прдејци)|Археолошко наоѓалиште „Бистерна“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Бистерна - Прдејци (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1131 | style="text-align:left;" | [[Прдејци]] | style="text-align:left;" | [[Ветка Црква (Прдејци)|Археолошко наоѓалиште „Ветка Црква“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Ветка Црква - Прдејци (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1132 | style="text-align:left;" | [[Смоквица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Димитриј“ - Смоквица|Црква „Св. Димитриј“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Викиекспедиција Бојмија 115.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1133 | style="text-align:left;" | [[Смоквица]] | style="text-align:left;" | [[Агова Чешма (Смоквица)|Археолошко наоѓалиште „Агова Чешма“]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1134 | style="text-align:left;" | [[Гевгелија]] | style="text-align:left;" | '''[[Градба на ул. „7 Ноември“ бр. 2 (Гевгелија)|Градба на ул. „7 Ноември“ бр. 2]]''' | style="text-align:center;" | 2018 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1135 | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[Општина Дојран]] '''(6)''' | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Дојрански амам]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дојрански амам.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1136 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Стар Дојран)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат-кула (Стар Дојран).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1137 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Стар Дојран|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Стар Дојран 19.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1138 | style="text-align:left;" | [[Стар Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Старо турско школо (Стар Дојран)|Старо турско школо]] | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1137 | style="text-align:left;" | [[Нов Дојран]] | style="text-align:left;" | [[Топлец (Нов Дојран)|Археолошки комплекс „Топлец“]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1138 | style="text-align:left;" | [[Фурка]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Фурка|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Фурка.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1139 | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[Општина Ново Село]] '''(2)''' | style="text-align:left;" | [[Барбарево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црвено Поле|Археолошко наоѓалиште „Црвено Поле“]]''' | style="text-align:center;" | 2008/2011 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1140 | style="text-align:left;" | [[Борисово]] | style="text-align:left;" | [[Воденица за обработка на ориз (Борисово)|Воденица за обработка на ориз]] | style="text-align:center;" | 2004/2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1141 | rowspan="70" style="text-align:center;" | [[Општина Струмица]] '''(70)''' | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“ - Струмица|Црква „Св. Петнаесет тивериополски маченици“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sts. 15 Martyrs of Tiveriopolis (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1142 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 10 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1143 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 12 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1144 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 17 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 17]]<br />(заменета со нова градба) | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1145 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28б - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1146 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1147 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28а (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28а]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1148 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Струмичко кале]] | style="text-align:center;" | 1981/1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Czar’s Towers (10).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1149 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Марково Кале (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Марково Кале“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1150 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Кула (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Кула“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Кула - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1151 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Стара турска пошта (Струмица)|Стара турска пошта]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Strumica (3).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1152 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 10 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 10]]<br />(заменета со нова градба) | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1153 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 8 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 7(8) - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1154 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 14 (Струмица)|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1155 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 59 - 61 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 59-61 (стар број) / 31-33 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1156 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 65 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 65 (стар број) / 37 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1157 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left; background:#8B0000;" | {{font color|white|Куќа на Хаџитосеви|link=yes}}, ул. „Кирил и Методиј“ бр. 69 (стар број) / 41 (нов број) | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996<br/><small>во опасност од 2020</small> | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Strumica (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1158 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 73 (Струмица)|Куќа на ул. „Кирил и Методиј“ бр. 73 (стар број) / 45 (нов број)]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1159 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 47 (Струмица)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 47]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1160 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Зејни-бегов конак]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1161 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1 (Струмица)|Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Први мај“ бр. 1 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1162 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 24 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1163 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 32 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1164 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 13 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1165 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 6 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1166 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 9 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1167 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25б]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25а - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1168 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25в (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25в]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 25а - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1169 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 21 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1170 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 (десна половина)]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1171 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 22 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1172 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 7 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1173 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 16 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 16 (лева половина)]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 14 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1174 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1175 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 36 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1176 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 34 - Струмица (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1177 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1178 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 11 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1179 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 27 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1180 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 15 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1181 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1182 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 30 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1183 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 28 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1184 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 38 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1185 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 5 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1186 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 26 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1187 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2 (Струмица)|Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Ванчо Прке“ бр. 2 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1188 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Белотлиеви|Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 16]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тодор Чучков“ бр. 16 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1189 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Собрание на Општина Струмица|Зграда на Општина Струмица]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (28).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1190 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Хотел „Српски крал“ - Струмица|Хотел „Српски крал“]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (29).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1191 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Струмица|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква “Св. Кирил и Методиј”, Струмица 01.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1192 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Орта џамија]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Orta mosque - Strumica (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1193 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Мачук (Струмица)|Археолошко наоѓалиште „Мачук“]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Machuk - Strumica.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1194 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Стара струмичка чаршија|Струмичка чаршија]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumička čaršija 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1195 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | '''[[Спомен-костурница (Струмица)|Спомен-костурница]]''' | style="text-align:center;" | 1986/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Monument Kosturnica - Strumcia (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1196 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Споменик Гоце Делчев (Струмица)|Споменик Гоце Делчев]] | style="text-align:center;" | 1986 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Strumica X (23).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1197 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-дом на култура „Благој Јанков Мучето“]] | style="text-align:center;" | 1986/2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Струмица - Р. Македонија , Strumica - R. of Macedonia СПОМЕН КУЌА НА НАРОДНИОТ ХЕРОЈ БЛАГОЈ ЈАНКОВ МУЧЕТО - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1198 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | '''[[Стар театар „Антон Панов“]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Стар театар „Антон Панов“ - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1199 | style="text-align:left;" | [[Баница]] | style="text-align:left;" | [[Кула (Баница)|Кула]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1200 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Вељушки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:72 2 монастырь Велюса.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1201 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Пееви]] | style="text-align:center;" | 1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Old house in Veljusa (2).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1202 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа бр. 228 (Вељуса)|Куќа бр. 228]] | style="text-align:center;" | 1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1203 | style="text-align:left;" | [[Вељуса]] | style="text-align:left;" | [[Куќа бр. 261 (Вељуса)|Куќа бр. 261]] | style="text-align:center;" | 1981 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1204 | style="text-align:left;" | [[Водоча]] | style="text-align:left;" | [[Водочки манастир]] | style="text-align:center;" | 1953/1981/1996 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Манастир Водоча 10.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1205 | style="text-align:left;" | [[Банско]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. 40 Севастиски Маченици“ - Банско|Археолошко наоѓалиште „Св. 40 Севастиски Маченици“]] | style="text-align:center;" | 1984 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1206 | style="text-align:left;" | [[Банско]] | style="text-align:left;" | [[Бања Банско]] | style="text-align:center;" | 1986/2000 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Roman Bath Bansko RMacedonia.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1207 | style="text-align:left;" | [[Попчево]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Илија“ - Попчево|Црква „Св. Илија“]]''' | style="text-align:center;" | 2017 | style="text-align:center;" | [[Податотека:St. Elijah Church (Popčevo) (4).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1208 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Библиотека „Благој Јанков - Мучето“ - Струмица|Библиотека „Благој Јанков - Мучето“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Струмица - Р. Македонија, Strumica - R. of Macedonia - panoramio.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1209 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Завод за заштита на спомениците на културата и Музеј во Струмица]]/[[Историски архив (Струмица)|Историски архив]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Institute for protection of cultural monuments and Museum - Strumica.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1210 | style="text-align:left;" | [[Баница]] | style="text-align:left;" | [[Мерата (Баница)|Археолошко наоѓалиште „Мерата“]] | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1211 | style="text-align:center;" | [[Општина Зрновци]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Мородвис]] | style="text-align:left;" | [[Морозвизд]] | style="text-align:center;" | 1984/2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Morodvis - IV century.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1212 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Карбинци]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Таринци]] | style="text-align:left;" | [[Вршник (Таринци)|Археолошко наоѓалиште „Вршник“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1213 | style="text-align:left;" | [[Таринци]] | style="text-align:left;" | [[Крст (Таринци)|Археолошко наоѓалиште „Крст“]] | style="text-align:center;" | 1960/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1214 | style="text-align:left;" | [[Карбинци]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Дамбеви (Карбинци)|Куќа на Дамбеви]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Дамбеви, Карбинци, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1215 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Баргала]] | style="text-align:center;" | 1954/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Улица во античкиот град Баргала денес.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1216 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Баргала|Археолошко наоѓалиште „Градот/Кале“]] | style="text-align:center;" | 1966 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bargala Episcopal Basilica General View.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1217 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Селиште (Козјак)|Археолошко наоѓалиште „Селиште“]] | style="text-align:center;" | 1954 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1218 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Бандера (Козјак)|Археолошко наоѓалиште „Бандера“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1219 | style="text-align:left;" | [[Козјак (Штипско)|Козјак]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Козјак|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 1951/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Козјачки манастир.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1220 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Клетовник (Крупиште)|Археолошко наоѓалиште „Клетовник“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1221 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква Св. Никола (Крупиште)|Базилика Крупиште]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1222 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Крупиште|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Крупиште 5.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1223 | style="text-align:left;" | [[Крупиште]] | style="text-align:left;" | [[Црвена Црква (Крупиште)|Црвена Црква]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1224 | style="text-align:left;" | [[Радање]] | style="text-align:left;" | [[Мехмед-агина џамија (Радање)|Мехмед-агина џамија]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Мехмеџ-агина џамија 6.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1225 | style="text-align:center;" | [[Општина Конче]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Конче]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Стефан“ - Конче|Црква „Св. Стефан“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:ЕкспедицијаЛакавичко 90.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1226 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Кочани]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | '''[[Средновековни кули (Кочани)|Средновековни кули]]''' | style="text-align:center;" | 1957/2015 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Srednovekovna kula kocani.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1227 | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | [[Саат-кула (Кочани)|Саат-кула]] | style="text-align:center;" | 1957/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Srednovekovna kula vo Kocani1.jpg|200п|]] |- | style="text-align:center;" | 1228 | style="text-align:left;" | [[Кочани]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на слободата (Кочани)|Споменик на слободата]] | style="text-align:center;" | 1982 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Spomenik kocani.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1229 | style="text-align:left;" | [[Костин Дол (Кочанско)|Костин Дол]] | style="text-align:left;" | Стопанска целина, стопански објекти на воден погон | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1230 | style="text-align:center;" | [[Општина Лозово]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Ѓуземелци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Ѓуземелци|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | 2004 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Олтарни фрески - Св. Ѓорѓи Ѓуземелшки.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1231 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Радовиш]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Радовишко кале]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1232 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Ристо Консулов (Радовиш)|Куќа на Ристо Консулов]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | Куќата е срушена, на нејзино место се наоѓа станбен објект |- | style="text-align:center;" | 1233 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Илија“ - Радовиш|Црква „Св. Илија“]] | style="text-align:center;" | 1953 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Илија“ - Радовиш (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1234 | style="text-align:left;" | [[Радовиш]] | style="text-align:left;" | [[Радовишко турбе]] | style="text-align:center;" | 2003 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Радовишко турбе (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1235 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Свети Николе]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Амзабегово]] | style="text-align:left;" | [[Барутница (Амзабегово)|Археолошко наоѓалиште „Барутница“]] | style="text-align:center;" | 1960/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1236 | style="text-align:left;" | [[Буриловци]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Никола“ - Буриловци|Црква „Св. Никола“]] | style="text-align:center;" | 1958/1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Св. Никола“ - Буриловци.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1237 | style="text-align:left;" | [[Горобинци]] | style="text-align:left;" | [[Руг Баир (Горобинци)|Археолошко наоѓалиште „Руг Баир“]] | style="text-align:center;" | 1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1238 | style="text-align:left;" | [[Кнежје]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Кнежје)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | 1972/1990 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1239 | style="text-align:left;" | [[Свети Николе]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Народен музеј - Свети Николе|Зграда на Народен музеј - Свети Николе /<br />Поранешна зграда на Општина Свети Николе]] | style="text-align:center;" | 1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sveti Nikole 34.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1240 | rowspan="55" style="text-align:center;" | [[Општина Штип]] '''(55)''' | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Штипска тврдина]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Isarot-Štip 12.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1241 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Штипски безистен]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Штипскиот безистен (2021) 2.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1242 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Михајло Апостолски (Штип)|Куќа на Михајло Апостолски]] | style="text-align:center;" | 1990/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Михајло Апостолски (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1243 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на Славчо Стојменски]] | style="text-align:center;" | 1978/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на Славчо Стојменски, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1243 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Куќа на Ванчо Прке (Штип)|Куќа на Ванчо Прке]]''' | style="text-align:center;" | 1978/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1244 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15 (Штип)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 15, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1245 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11 (Штип)|Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11]] | style="text-align:center;" | 1979/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Љубен Иванов“ бр. 11, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1246 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Завод и музеј (Штип)|Куќа на семејството Арсови]] (втора зграда на музејот во Штип) | style="text-align:center;" | 1980/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Muzejot vo Stip(4).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1247 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Зграда на Хотел Гарни]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 40 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1248 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Завод и музеј (Штип)|Куќа на Аневи-Гочеви]] (зграда на музејот во Штип) | style="text-align:center;" | 1986/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 4 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1249 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Емир Ќучук Султанов мост]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Емир Ќучук Султанов мост - Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1250 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Саат-кула (Штип)|Саат-кула]]''' | style="text-align:center;" | 1986/1994/2023 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Саат кула во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1251 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил Главатов“ - Штип|Црква „Св. Архангел Михаил Главатов“]] | style="text-align:center;" | 1974/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Štip 44.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1252 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Спас“ - Штип|Црква „Св. Спас“]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св.Спас во Ново Село - Штип (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1253 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Јован Крстител“ - Штип|Црква „Св. Јован Крстител“]] | style="text-align:center;" | 1955/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv. Jovan Krstitel Štip 3.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1254 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Архангел Михаил - Фитијата“ - Штип|Црква „Св. Архангел Михаил - Фитијата“]] | style="text-align:center;" | 1950/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црквата „Св. Архангел Михаил“ во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1255 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Црква „Св. Никола“ - Штип|Црква „Св. Никола“]]''' | style="text-align:center;" | 1994/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Соборен Храм Св. Никола (2) во Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1256 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Џамија Хусамедин Паша - Штип|Џамија Хусамедин Паша]]''' | style="text-align:center;" | 1953/1994/2014 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Husa Medin Pasha Mosque in Štip.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1257 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Административна зграда - банка (Штип)|Административна зграда - банка]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Административна зграда - банка Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1258 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. Маршал Тито бр. 18 (Штип)|Куќа на ул. Маршал Тито бр. 18]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 18 - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1259 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62 (Штип)|Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 62 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1260 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68 (Штип)|Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Тошо Арсов“ бр. 68 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1261 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. Маршал Тито бр. 20 (Штип)|Куќа на ул. Маршал Тито бр. 20]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Маршал Тито“ бр. 20 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1262 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Троица“ - Ново Село|Црква „Св. Троица“]] | style="text-align:center;" | 1997 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква Св. Троица во Ново Село - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1263 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Митрополија на Брегалничката епархија]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Митрополија на Брегалничката епархија (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1264 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Училишна зграда (Штип)|Училишна зграда]] | style="text-align:center;" | 1998 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1265 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54 (Штип)|Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54]]''' | style="text-align:center;" | 1998/2016 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Магаза на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 54, Штип, Македонија.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1266 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Еврејски гробишта (Штип)|Еврејски гробишта]]''' | style="text-align:center;" | 2009 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Еврејски гробишта - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1267 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 7 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 7]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 7 - Штип (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1268 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 3 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 3]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 3 - Штип (2).jpg|200п]] |- | rowspan="4" style="text-align:center;" | 1269 | rowspan="4" style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''Споменична целина „Станбени објекти“''' | rowspan="4" style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 31 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 31]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 31 - Штип (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 33 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 33]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 33 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 41 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 41]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 41 (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1270 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 55 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 55]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 55 (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1271 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | '''[[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 57 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 57]]''' | style="text-align:center;" | 2012 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 57 (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1272 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Горно Поле (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Балабаница“]] | style="text-align:center;" | 1958/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1272 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Орлови Чуки (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Орлови Чуки“]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1273 | style="text-align:left;" | [[Стар Караорман]] | style="text-align:left;" | [[Крушка (Стар Караорман)|Археолошко наоѓалиште „Крушки“]] | style="text-align:center;" | 1985/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1274 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 12 - Ново Село Штипско (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1275 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | 1953/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 30, Ново Село, Штип (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1276 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 69 - Ново Село Штипско (5).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1277 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 14 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1278 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 45 - Ново Село Штипско (3).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1279 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 26 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1280 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2 (Штип)|Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Никола Карев“ бр. 2 во Ново Село -Штип.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1281 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 67 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1282 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8]] | style="text-align:center;" | 1957/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 8 - Ново Село Штипско (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1283 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6]] | style="text-align:center;" | 1957 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 6 - Ново Село.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1284 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 32 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | 1957/1995 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1285 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34 (Штип)|Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34]] | style="text-align:center;" | 1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Крсте Мисирков“ бр. 34 - Ново Село Штипско (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1286 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село (градителска целина)]] | style="text-align:center;" | 1982/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Novo Selo od Isarot.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1287 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Новоселско училиште (Штип)|Новоселско училиште]] | style="text-align:center;" | 1974/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Школото во кое учителствувал Гоце Делчев во Штип9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1288 | style="text-align:left;" | [[Ново Село (штипска населба)|Ново Село]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Село|Црква „Успение на Пресвета Богородица“]] | style="text-align:center;" | 1950/1994 | style="text-align:center;" | [[Податотека:Црква „Успение на Пресвета Богородица“ - Ново Село Штипско (7).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 1289 | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[НУ-УБ „Гоце Делчев“ - Штип|Универзитетска библиотека „Гоце Делчев“]] | style="text-align:center;" | 2013 | style="text-align:center;" | [[Податотека:НУ-УБ „Гоце Делчев“ - Штип (1).jpg|200п]] |- |} == Градби со поранешен статус на културно наследство == {| class="wikitable" |+Список на поранешно културно наследство на Македонија ! scope="col" style="text-align:center; width:5%" | Број ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Општина ! scope="col" style="text-align:center; width:15%" | Населено место ! scope="col" style="text-align:center; width:25%" | Културно добро ! scope="col" style="text-align:center; width:30%" | Фотографија |- | style="text-align:center;" | 1 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Битола]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Битола]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 22 (Битола)|Куќа на ул. „Климент Охридски“ бр. 22]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 2 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Валандово]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Градец (Валандовско)|Градец]] | style="text-align:left;" | [[Градиште (Градец, Валандовско)|Археолошко наоѓалиште „Градиште“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 3 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Дебар]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33 (Дебар)|Куќа на ул. „ЈНА“ бр. 33]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Jna33.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 4 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 32 (Дебар)|Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 32]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:CrnDrim32.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 5 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 26 (Дебар)|Куќа на ул. „Црн Дрим“ бр. 26]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:CrnDrim26.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 6 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Павле Чиковски“ бр. 221 (Дебар)|Куќа на ул. „Павле Чиковски“ бр. 221]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:PavleCikovski221.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 7 | style="text-align:left;" | [[Дебар]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Јордан Зафировски“ бр. 9 (Дебар)|Куќа на ул. „Јордан Зафировски“ бр. 9]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:JordanZafirovski9.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 8 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Кавадарци]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Кавадарци]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Џунови“ бр. 12]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 9 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Карпош]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Козле]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Кнез Хацон“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 10 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Кичево]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Длапкин Дол]] | style="text-align:left;" | [[Св. Ѓорѓи (Длапкин Дол)|Археолошко наоѓалиште „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 11 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Крива Паланка]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Крива Паланка]] | style="text-align:left;" | [[Многуаголна крепост (Крива Паланка)|Многуаголна крепост]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 12 | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[Општина Крушево]] '''(4)''' | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56 (Крушево)|Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Нико Доага“ бр. 56 - Крушево.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 13 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 30 (Крушево)|Куќа на ул. „Партизанска“ бр. 30]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Партизанска бр. 30 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 14 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 28 (Крушево)|Куќа на ул. „Манчу Матак“ бр. 28]] | style="text-align:center;" | Нова градба на нејзино место; не постои |- | style="text-align:center;" | 15 | style="text-align:left;" | [[Крушево]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 18 (Крушево)|Куќа на ул. „Тома Никле“ бр. 18]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. Томе Никле бр. 16 и 18 - Крушево (1).png|200п]] |- | style="text-align:center;" | 16 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Македонски Брод]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Македонски Брод]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Богородица“ - Македонски Брод|Црква „Света Богородица“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Bogorodica od Brod 26.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 17 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Неготино]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Неготино]] | style="text-align:left;" | [[Споменик на револуцијата (Неготино)|Споменик на револуцијата]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 18 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Охрид]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 59 (Охрид)|Куќа на ул. „Цар Самоил“ бр. 59]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 19 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 2 (Охрид)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 2]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 20 | style="text-align:left;" | [[Охрид]] | style="text-align:left;" | [[Спомен-плоча на паднатите професори и ученици во НОБ од охридската гимназија]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 21 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Петровец]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Блаце (Скопско)|Блаце]] | style="text-align:left;" | [[Црква „Св. Георги Победоносец“ - Блаце|Црква „Св. Ѓорѓи“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Sv.Georgi-s.Blace-MK.JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 22 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Прилеп]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Прилеп]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Ленинова“ бр. 114 (Прилеп)|Дуќан на ул. „Ленинова“ бр. 114]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 23 | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[Општина Струга]] '''(13)''' | style="text-align:left;" | [[Горна Белица]] | style="text-align:left;" | [[Горна Белица (археолошко наоѓалиште)|Археолошко наоѓалиште „Горна Белица“]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 24 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 13]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 25 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 62 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 26 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 64 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 64]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 27 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 66 (Струга)|Куќа на ул. „Гоце Делчев“ бр. 66]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 28 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 1 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 29 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 14 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 14]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Браќа Миладинови“ бр. 14 Струга (01).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 30 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 36 (Струга)|Куќа на ул. „Браќа Миладиновци“ бр. 36]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 31 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 5 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 5]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 32 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 7 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 7]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 33 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 48 (Струга)|Куќа на ул. „Нико Нестор“ бр. 48]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 34 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15 (Струга)|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 15 Струга 01.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 35 | style="text-align:left;" | [[Струга]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21 (Струга)|Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „27 Март“ бр. 21 Струга (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 36 | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[Општина Струмица]] '''(5)''' | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 1 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 37 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 3 - Струмица (1).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 38 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 23а - Струмица.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 39 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 31 (Струмица)|Дуќан на ул. „Маршал Тито“ бр. 31]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 40 | style="text-align:left;" | [[Струмица]] | style="text-align:left;" | [[Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1 (Струмица)|Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Куќа на ул. „Страшо Пинџур“ бр. 1 - Струмица (2).jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 41 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Теарце]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Отушиште]] | style="text-align:left;" | [[Стара џамија (Отушиште)|Стара џамија]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 42 | rowspan="3" style="text-align:center;" | [[Општина Центар]] '''(3)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Стара градска куќа (Скопје)|Стара градска куќа]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Kuki vo Skopje ! (105).JPG|200п]] |- | style="text-align:center;" | 43 | style="text-align:left;" | [[Дебар Маало]] | style="text-align:left;" | [[Дебар Маало]] како целина | style="text-align:center;" | [[Податотека:Wood monument in Debar Maalo in Skopje.jpg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 44 | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | [[Централно градско подрачје II (Скопје)|Централно градско подрачје II]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 45 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Чаир]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Скопје]] | style="text-align:left;" | Комплекси од станбени објекти кај Султан-муратова џамија | style="text-align:center;" | [[Податотека:Не постои достапна фотографија.svg|200п]] |- | style="text-align:center;" | 46 | rowspan="1" style="text-align:center;" | [[Општина Штип]] '''(1)''' | style="text-align:left;" | [[Штип]] | style="text-align:left;" | [[Објект на ул. Гоце Делчев бр. 45 (Штип)|Објект на ул. Гоце Делчев бр. 45]] | style="text-align:center;" | [[Податотека:Објект на ул. „Гоце Делчев“ бр. 45 (3).jpg|200п]] |- |} == Забелешки == {{Белешки}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://uzkn.gov.mk/ Управа за заштита на културното наследство на Македонија] [[Категорија:Културно наследство на Македонија| ]] [[Категорија:Списоци за Македонија|Културно наследство]] gbi2vnteccl0e2o1fjg800813vkx0xo 0 1128513 5629050 5190293 2026-09-15T20:02:14Z Carshalton 30527 5629050 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Алан Пардју | image = [[Податотека:Alan Pardew.jpg|250px]] | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1961|7|18}} | cityofbirth = {{роден во|Вимблдон|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | height = {{height|m=1.80}} | position = [[Среден ред (фудбал)|Среден ред]] | currentclub = | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|Среден ред]] | retired = 1998 <small>(36 г.)</small> | years1 = 1986-1987 | caps1 = 63 | goals1 = 6 | clubs1 = {{Fb team Yeovil Town}} | years2 = 1987-1991 | caps2 = 128 | goals2 = 8 | clubs2 = {{Fb team Crystal Palace}} | years3 = 1991-1995 | caps3 = 104 | goals3 = 24 | clubs3 = {{Fb team Charlton}} | years4 = 1995 | caps4 = 0 | goals4 = 0 | clubs4 = →{{Fb team Tottenham}} | years5 = 1995-1997 | caps5 = 67 | goals5 = 7 | clubs5 = {{Fb team Barnet}} | years6 = 1997-1998 | caps6 = 0 | goals6 = 0 | clubs6 = {{Fb team Reading}} | manageryears1 = 1998-2003 |managerclubs1 = {{Fb team Reading}} | manageryears2 = 2003-2006 |managerclubs2 = {{Fb team West Ham United}} | manageryears3 = 2006-2008 |managerclubs3 = {{Fb team Charlton}} | manageryears4 = 2009-2010 |managerclubs4 = {{Fb team Southampton}} | manageryears5 = 2010-2015 |managerclubs5 = {{Fb team Newcastle United}} | manageryears6 = 2015-2016 |managerclubs6 = {{Fb team Crystal Palace}} | manageryears7 = 2017-2018 |managerclubs7 = {{Fb team West Bromwich}} | manageryears8 = 2019-2020 |managerclubs8 = {{Fb team ADO Den Haag}} | manageryears9 = 2022 |managerclubs9 = {{Fb team CSKA Sofia}} | manageryears10= 2022-2023 |managerclubs10= {{Fb team Aris Thessaloniki}} }} '''Алан Пардју''' (роден на [[18 јули]] [[1961]] година, во [[Вимблдон]]) — [[Англичани|англиски]] [[фудбал]]ски тренер и поранешен [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средениот ред]]. {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пардју, Алан}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Англиски фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Кристал Палас]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Чарлтон Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Тотенхем]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Рединг]] [[Категорија:Тренери од Премиер-лигата]] [[Категорија:Родени во 1961 година]] q9k3pgjd901l5dmkts28eul8t4dhdry 0 1157157 5629023 4313430 2026-09-15T16:48:24Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629023 wikitext text/x-wiki [[File:Враца (Јакупица) 01.jpg|thumb|300п|десно|Поглед на висорамнината и карсно поле Враца]] '''Враца''' — [[карсно поле]] и висорамнина на планинскиот масив [[Мокра]]. Се наоѓа непосредно од севереозападната страна како своевидно продолжение на [[Бегово Поле]], на допирот на северната падина [[Јакупица]] и трите разгранувања [[Караџица]], Шашковица и Елјагица кои всушност се испуштаат од Враца под северната страна на масивот од врвот [[Солунска Глава]]. Сместено е на надморска височина од 1900 метри<ref name="географија">{{наведена книга|last=Стојмилов|first=Александар|title=Географија на Република Македонија|year=2011|publisher=Универзитет за туризам и менаџмент|location=Скопје|language=македонски|page=105}}</ref>. Има должина од 1,5 километри, а широчина од 0,6 километри при што зафаќа вкупна површина од 2,0 км²<ref name="географија" />. На самиот источен крај на висорамнината каде се наоѓа најголемата кривина на патот од [[Бегово Поле]] кон [[Солунска Глава]], има извор соѕидан во чешма каде се одвојуваат пешачките планинарски патеки кон [[Салаковски Езера]] и изворите на [[Кадина Река]] во месноста Јуручка Карпа. ==Галерија== <gallery mode=packed heights=120px> File:Враца (Јакупица) 02.jpg|Поглед од југ File:Враца (Јакупица) 03.jpg|Поглед од исток File:Враца (Јакупица) 04.jpg|Поглед од исток File:Враца (Јакупица) 05.jpg|Поглед на Враца </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Мокра}} [[Категорија:Јакупица]] [[Категорија:Карсни полиња во Македонија]] [[Категорија:Мокра]] pue43xapglc2kufl8aejzj5vdr5i013 0 1157493 5629024 4313454 2026-09-15T16:49:06Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629024 wikitext text/x-wiki [[File:Солунско Поле (Јакупица) 04.jpg|thumb|300п|десно|Поглед на Солунското Поле од врвот [[Солунска Глава]]]] '''Солунско Поле''' — [[карсно поле]] и висорамнина на планинскиот масив [[Мокра]]. Се наоѓа непосредно на западната страна од врвот [[Солунска Глава]] на пределната граница и допирот помеѓу [[Караџица]] од север, [[Даутица]] на југ и [[Јакупица]] на исток, а со гребен висок 2365 и 2346 метри е одвоено од [[Бегово Поле]] на исток и [[Враца (Мокра)|Враца]] на север. Со врвот Попово Брдо (2380 м.) на север е одвоено од висорамнината Шилегарник, а врвот Иванов Камен (2108 м.) го одвојува од Боро Поле на северозапад. Сместено е на надморска височина од 1990 метри<ref name="географија">{{наведена книга|last=Стојмилов|first=Александар|title=Географија на Република Македонија|year=2011|publisher=Универзитет за туризам и менаџмент|location=Скопје|language=македонски|page=105}}</ref>. Има должина од 3,5 километри, а широчина од 3 километри при што зафаќа вкупна површина од 7,5 км²<ref name="географија" />. Во средишниот дел огранките на околните планински огранки се доближуваат и стеснуваат, поради што тоа се дели и на Горно Солунско и Долно Солунско Поле. Често се смета за највисоко карсно поле во [[Македонија]], иако соседното карсно поле Шилегарник е повисоко за 150 метри. Низ полето минува патека од врвот [[Солунска Глава]] за селото [[Белица]] и областа [[Порече]]. На полето има неколку бачила за напасување на овци и крави во летниот период. Можно е името ''Солунско'' да доаѓа поради тоа што за време на отоманското владеење тука минувала границата помеѓу Солунскиот и Скопскиот Вилает, поради што македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] во своите записи планините на масивот [[Мокра]] ги именува како Солунски и Скопски планини. ==Галерија== <gallery mode=packed heights=120px> File:Солунско Поле (Јакупица) 02.jpg|Поглед кон Солунското Поле од југ File:Солунско Поле (Мокра).JPG|Поглед на Солунското Поле со [[Остри Врв]] на [[Караџица]] во позадината File:Солунско Поле (Јакупица) 04.jpg|Глетка на Долно и Горно Солунско Поле File:Солунско Поле (Јакупица) 03.jpg|Глетка на отворот на (Долно) Солунско Поле кон [[Порече]] File:Солунско Поле (Јакупица) 05.jpg|Поглед на Солунско Поле со гребенот на Караџица во позадината File:Солунско Поле (Јакупица) 02.jpg|Глетка од Солунското Поле </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Мокра}} [[Категорија:Јакупица]] [[Категорија:Карсни полиња во Македонија]] [[Категорија:Мокра]] 7n7rb0f1ypm4ag17obdj0t9li4nw9um 0 1170396 5628978 5626160 2026-09-15T15:40:05Z Gurther 105215 5628978 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} '''„Свртување на завртката“''' ([[англиски]]: ''The Turn of the Screw'') — [[новела]] на американскиот писател [[Хенри Џејмс]] од 1898 година. Првобитно, новелата била објавена во списанието „Collier's Weekly“, во повеќе продолженија од јануари до април 1898 година. Подоцна, Џејмс ги систематизирал неговите раскази и новели така што „Свртување на завртката“ била објавена во собраните дела со наслов „Романите и приказните на Хенри Џејмс“ (''The Novels and Tales of Henry James''), меѓутоа не како дел од книгата со раскази за духовите, туку меѓу психолошките приказни.<ref>Claire Seymour, „INtroduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. vii-viii.</ref> Делото е објевено на [[македонски јазик]] од издавачката куќа [[Темплум]], како 72. книга од едицијата „Магма“. [[File:Jane Eyre title page.jpg|thumb|right|200px|Свртување на завртката често се спомнува во врска со ''Џејн Ејр'' и прави алузија на тој роман.]] ==Содржина== Романот се состои од воведен дел и 24 глави. Во него се раскажува како група пријатели се собрани на [[Бадник]] во една стара [[куќа]], раскажувајќи страшни приказни крај огништето. Еден од нив, Даглас им навестува на пријателите дека ќе ги запознае со една ужасна вистинска приказна што ја слушнал од поранешната дадилка на неговата сестра. Тој порачува по пошта да му ја донесат тетратката што своерачно ја напишала дадилката и потоа започнува да им ја чита на пријателите нејзината содржина: <br /> Една дваесетгодишна девојка се јавува на оглас за домашна учителка, распишан од еден млад, убав и богат господин. Таа ја добива работата и заминува во периферијата на [[Лондон]], во големата, стара куќа во која живеат Мајлс и Флора, чии родители умреле. Штом се сместува во куќата, девојката добива писмо во кое ја известуваат дека Мајлс е избркан од [[училиште]]то поради неговото лошо влијание врз другите деца. Таа не може да поверува во тоа, бидејќи на прв поглед се вљубува во децата, кои се исклучително мили. Еден ден, додека шета околу куќата, таа забележува привидение: непознат [[човек]] на врвот на кулата, која упорно гледа во неа, а потоа ненадејно се свртува и исчезнува. Во разговор со дадилката, г-ѓа Гроуз, учителката дознава дека, според описот на човекот, станува збор за Питер Квинт, поранешниот слуга на господарот на куќата. Меѓутоа, тоа сознание е причина за големиот ужас што ја зафаќа учителката, зашто Квинт, всушност, е мртов. По некое време, учителката повторно го здогледува истиот лик, а потоа, крај блиското [[езеро]], здогледува уште едно привидение - млада, убава жена за која, според описот, од г-ѓа Гроуз дознава дека се работи за претходната учителка на децата, г-ца Џесел. И во следниот период, учителката повторно се среќава со двете привиденија, што кај неа го буди сомнежот дека постои некоја тајна за која таа не знае. Во разговорот со г-ѓа Гроуз дознава дека слугата Квинт и учителката Џесел се одликувале со многу слободно, перверзно однесување и дека тие имале огромно влијание врз Мајлс и врз Флора. Понатаму, учителката открива дека децата се свесни за привиденијата и дека редовно комуницираат со нив, а дека нивната послушност и доброто однесување, всушност, се само маска. Сето тоа внесува голем немир и нервоза кај неа, поради што таа сака да го напушти местото, но одлучноста да ја открие тајната и да ги заштити децата од лошото влијание на привиденијата придонесува таа, сепак, да остане во куќата. <br /> Со текот на времето, односите меѓу учителката и Мајлс се влошуваат, откако тој отворено ѝ кажува дека сака поголема слобода. Еден ден, Флора исчезнува од куќата, а учителката и г-ѓа Гроуз ја наоѓаат крај езерото. Таму, учителката ја здогледува Џесел, но г-ѓа Гроуз и Флора изјавуваат дека не гледаат никакво привидение и налутени си одат дома. Потоа, Флора се разболува и таа ја напушта куќата, заедно со г-ѓа Гроуз, а учителката е решена да ја расчисти работата со Мајлс. Во разговор со него, Мајлс признава дека го избркале од училиште поради тоа што зборувал за непристојни работи. Додека трае разговорот, учителката го здогледува Квинт, но Мајлс не го забележува, иако е свесен дека се случува нешто чудно. Тогаш, тој побледува и отворено прашува дали се тука Џесел и Квинт. Учителката го зема во прегратка, а кога исчезнува привидението (Квинт), [[срце]]то на Мајлс престанува да чука.<ref>Henri Džejms, ''Okretaj zavrtnja''. Beograd: Rad, 1960.</ref> ==Осврт кон делото== Основната градба за фабулата на „Свртувањето на завртката“ Џејмс ја позајмил од приказната што ја слушнал од [[Кентербери|кентерберискиот]] над[[бискуп]], додека бил на гости во куќата на еден фармер: тоа било приказна за духовите на двајца слуги кои им се појавувале на некои деца. Всушност, во тоа време, во [[Англија]] биле широко распространети спиритизмот и приказните за духовите. Сепак, Џејм имал и подлабок творечки мотив за да се зафати со чистата мистерија, зашто [[дух]]овите на Питер Квинт и на госпоѓица Џесел имаат многу важна, консекутивна улога во [[новела]]та. Во таа смисла, на едно место, самиот Џејмс забележал дека „добрите духови редовно ја упропастуваат темата, така што од самиот почеток беше јасно дека моите сеприсутни, нападни привиденија...мора да отстапат од правилата.“ Поради тоа, тој се зафатил со задачата „да што поверно го претставам она чувство на амбисот на злобната коб без кое мојот расказ само бедно би куцал.“ <br /> Оттука, вистинската природа на злото во „Свртувањето на завртката“ Џејмс не ја специфицирал, туку се задоволил само да ја најави блиската [[трагедија]], а самиот читател да го набави сето она што недостасува во приказната. Токму поради оваа неодредена трагедија и поради фактот дека приказната е раскажана само од гледна точка на младата домашна учителка, книжевната критика дава спротивни толкувања на новелата. Така, угледниот критичар [[Едмунд Вилсон]] сметал дека „младата учителка... не е ништо друго, туку невротичен случај на [[секс]]уално потиснување, така што привиденијата во таа проза не се никакви привиденија, туку обичен плод на нејзините халуцинации“. Значи, според ова [[Фројд|фројдистичко]] толкување, учителката е психопат, со искривен поглед на светот, а тоа се должи на нејзините потиснати сексуални желби. Уште повеќе, според некои толкувачи, духовите на Квинт и на Џеси негуваат [[Хомосексуалност|хомосексуални]] намери кон малите Мајлс и Флора. Од друга страна, некои критичари се обиделе да го соборат ваквото толкување на новелата. Самиот писател никогаш не ја разрешил тајната, па дури и негодувал поради тоа што некои негови современици барале скриено значење меѓу редовите на неговиот текст.<ref>Voja Čolanović, „Dvosmisleni Džejms“, во: Henri Džejms, ''Okretaj zavrtnja''. Beograd: Rad, 1960, стр. 156-157.</ref> <ref>Claire Seymour, „Introduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. x.</ref> Во средиштето на новелата „Свртувањето на завртката“ се наоѓа тишината, а тоа го потврдува самиот автор кој во писмото до [[Х. Џ. Велс|Х. Г. Велс]] од 8 декември 1898 година објаснува дека неговата тишина претставува празнина, „ништожност“ и дека новелата е „jeu d'esprit“. Во предговорот кон делото, тој го нарекува „парче чиста и проста генијалност и студена артистичка пресметка“ наменето да ги зароби оние кои лесно не се фаќаат. Со текот на времето, делото станало предмет на обемна дебата во однос на четири прашања: уверливоста на гувернантата, „реалноста“ на духовите, интегритетот на невиноста на децата и вистинската причина за расипаноста на децата. Критичарите кои ја бранат гувернантата наведуваат три околности во нејзина полза: човекот кој таа го гледа на кулата, а кого не го познава, веднаш е препознаен од г-ѓа Гроуз; во прологот се наведува дека нејзината подлесователна работа, по напуштањето на имотот, била исклучителна; најпосле, ненадејната смрт на здравото момче е доказ дека тоа навистина било „опседнато“. (Не)стабилноста на гувернантата е едно од најспорните прашања во новелата, а во писмото до Х.Г. Велс авторот пишува дека во нејзиното прикажување „апсолутната луцидност и логиката, единственоста на ефектот, биле императив“ така што морал да ги исклучи нејзините субјективни компликации и да ја направи безлична (имперсонална)“. Меѓутоа, во предговорот кон новелата, Џејмс пишува дека не е толку преокупиран со стварноста на духовите, туку обемот и изворите на злото, но во новелата не е јасно опишан изворот на злото: на моменти изгледа дека гувернантата е таа која ги заплашува децата, а исто така новелата содржи бројни случаи на вкрстена идентификација меѓу неа и духовите; притоа, борбата межу гувернантата и духовите ја зема формата на борбата за поседување на децата, особено на момчето.<ref>Claire Seymour, „Introduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. ix-xiii.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Хенри Џејмс]] [[Категорија:Книги од 1898 година]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Новели]] m3imepm095xqzhv00pajgvgjs1mntcn 5628979 5628978 2026-09-15T15:40:26Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Вртење на завртката]] на [[Свртување на завртката]]: [https://matica.com.mk/product/svrtuvanje-na-zavrtkata/] 5628978 wikitext text/x-wiki {{Внимание}} '''„Свртување на завртката“''' ([[англиски]]: ''The Turn of the Screw'') — [[новела]] на американскиот писател [[Хенри Џејмс]] од 1898 година. Првобитно, новелата била објавена во списанието „Collier's Weekly“, во повеќе продолженија од јануари до април 1898 година. Подоцна, Џејмс ги систематизирал неговите раскази и новели така што „Свртување на завртката“ била објавена во собраните дела со наслов „Романите и приказните на Хенри Џејмс“ (''The Novels and Tales of Henry James''), меѓутоа не како дел од книгата со раскази за духовите, туку меѓу психолошките приказни.<ref>Claire Seymour, „INtroduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. vii-viii.</ref> Делото е објевено на [[македонски јазик]] од издавачката куќа [[Темплум]], како 72. книга од едицијата „Магма“. [[File:Jane Eyre title page.jpg|thumb|right|200px|Свртување на завртката често се спомнува во врска со ''Џејн Ејр'' и прави алузија на тој роман.]] ==Содржина== Романот се состои од воведен дел и 24 глави. Во него се раскажува како група пријатели се собрани на [[Бадник]] во една стара [[куќа]], раскажувајќи страшни приказни крај огништето. Еден од нив, Даглас им навестува на пријателите дека ќе ги запознае со една ужасна вистинска приказна што ја слушнал од поранешната дадилка на неговата сестра. Тој порачува по пошта да му ја донесат тетратката што своерачно ја напишала дадилката и потоа започнува да им ја чита на пријателите нејзината содржина: <br /> Една дваесетгодишна девојка се јавува на оглас за домашна учителка, распишан од еден млад, убав и богат господин. Таа ја добива работата и заминува во периферијата на [[Лондон]], во големата, стара куќа во која живеат Мајлс и Флора, чии родители умреле. Штом се сместува во куќата, девојката добива писмо во кое ја известуваат дека Мајлс е избркан од [[училиште]]то поради неговото лошо влијание врз другите деца. Таа не може да поверува во тоа, бидејќи на прв поглед се вљубува во децата, кои се исклучително мили. Еден ден, додека шета околу куќата, таа забележува привидение: непознат [[човек]] на врвот на кулата, која упорно гледа во неа, а потоа ненадејно се свртува и исчезнува. Во разговор со дадилката, г-ѓа Гроуз, учителката дознава дека, според описот на човекот, станува збор за Питер Квинт, поранешниот слуга на господарот на куќата. Меѓутоа, тоа сознание е причина за големиот ужас што ја зафаќа учителката, зашто Квинт, всушност, е мртов. По некое време, учителката повторно го здогледува истиот лик, а потоа, крај блиското [[езеро]], здогледува уште едно привидение - млада, убава жена за која, според описот, од г-ѓа Гроуз дознава дека се работи за претходната учителка на децата, г-ца Џесел. И во следниот период, учителката повторно се среќава со двете привиденија, што кај неа го буди сомнежот дека постои некоја тајна за која таа не знае. Во разговорот со г-ѓа Гроуз дознава дека слугата Квинт и учителката Џесел се одликувале со многу слободно, перверзно однесување и дека тие имале огромно влијание врз Мајлс и врз Флора. Понатаму, учителката открива дека децата се свесни за привиденијата и дека редовно комуницираат со нив, а дека нивната послушност и доброто однесување, всушност, се само маска. Сето тоа внесува голем немир и нервоза кај неа, поради што таа сака да го напушти местото, но одлучноста да ја открие тајната и да ги заштити децата од лошото влијание на привиденијата придонесува таа, сепак, да остане во куќата. <br /> Со текот на времето, односите меѓу учителката и Мајлс се влошуваат, откако тој отворено ѝ кажува дека сака поголема слобода. Еден ден, Флора исчезнува од куќата, а учителката и г-ѓа Гроуз ја наоѓаат крај езерото. Таму, учителката ја здогледува Џесел, но г-ѓа Гроуз и Флора изјавуваат дека не гледаат никакво привидение и налутени си одат дома. Потоа, Флора се разболува и таа ја напушта куќата, заедно со г-ѓа Гроуз, а учителката е решена да ја расчисти работата со Мајлс. Во разговор со него, Мајлс признава дека го избркале од училиште поради тоа што зборувал за непристојни работи. Додека трае разговорот, учителката го здогледува Квинт, но Мајлс не го забележува, иако е свесен дека се случува нешто чудно. Тогаш, тој побледува и отворено прашува дали се тука Џесел и Квинт. Учителката го зема во прегратка, а кога исчезнува привидението (Квинт), [[срце]]то на Мајлс престанува да чука.<ref>Henri Džejms, ''Okretaj zavrtnja''. Beograd: Rad, 1960.</ref> ==Осврт кон делото== Основната градба за фабулата на „Свртувањето на завртката“ Џејмс ја позајмил од приказната што ја слушнал од [[Кентербери|кентерберискиот]] над[[бискуп]], додека бил на гости во куќата на еден фармер: тоа било приказна за духовите на двајца слуги кои им се појавувале на некои деца. Всушност, во тоа време, во [[Англија]] биле широко распространети спиритизмот и приказните за духовите. Сепак, Џејм имал и подлабок творечки мотив за да се зафати со чистата мистерија, зашто [[дух]]овите на Питер Квинт и на госпоѓица Џесел имаат многу важна, консекутивна улога во [[новела]]та. Во таа смисла, на едно место, самиот Џејмс забележал дека „добрите духови редовно ја упропастуваат темата, така што од самиот почеток беше јасно дека моите сеприсутни, нападни привиденија...мора да отстапат од правилата.“ Поради тоа, тој се зафатил со задачата „да што поверно го претставам она чувство на амбисот на злобната коб без кое мојот расказ само бедно би куцал.“ <br /> Оттука, вистинската природа на злото во „Свртувањето на завртката“ Џејмс не ја специфицирал, туку се задоволил само да ја најави блиската [[трагедија]], а самиот читател да го набави сето она што недостасува во приказната. Токму поради оваа неодредена трагедија и поради фактот дека приказната е раскажана само од гледна точка на младата домашна учителка, книжевната критика дава спротивни толкувања на новелата. Така, угледниот критичар [[Едмунд Вилсон]] сметал дека „младата учителка... не е ништо друго, туку невротичен случај на [[секс]]уално потиснување, така што привиденијата во таа проза не се никакви привиденија, туку обичен плод на нејзините халуцинации“. Значи, според ова [[Фројд|фројдистичко]] толкување, учителката е психопат, со искривен поглед на светот, а тоа се должи на нејзините потиснати сексуални желби. Уште повеќе, според некои толкувачи, духовите на Квинт и на Џеси негуваат [[Хомосексуалност|хомосексуални]] намери кон малите Мајлс и Флора. Од друга страна, некои критичари се обиделе да го соборат ваквото толкување на новелата. Самиот писател никогаш не ја разрешил тајната, па дури и негодувал поради тоа што некои негови современици барале скриено значење меѓу редовите на неговиот текст.<ref>Voja Čolanović, „Dvosmisleni Džejms“, во: Henri Džejms, ''Okretaj zavrtnja''. Beograd: Rad, 1960, стр. 156-157.</ref> <ref>Claire Seymour, „Introduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. x.</ref> Во средиштето на новелата „Свртувањето на завртката“ се наоѓа тишината, а тоа го потврдува самиот автор кој во писмото до [[Х. Џ. Велс|Х. Г. Велс]] од 8 декември 1898 година објаснува дека неговата тишина претставува празнина, „ништожност“ и дека новелата е „jeu d'esprit“. Во предговорот кон делото, тој го нарекува „парче чиста и проста генијалност и студена артистичка пресметка“ наменето да ги зароби оние кои лесно не се фаќаат. Со текот на времето, делото станало предмет на обемна дебата во однос на четири прашања: уверливоста на гувернантата, „реалноста“ на духовите, интегритетот на невиноста на децата и вистинската причина за расипаноста на децата. Критичарите кои ја бранат гувернантата наведуваат три околности во нејзина полза: човекот кој таа го гледа на кулата, а кого не го познава, веднаш е препознаен од г-ѓа Гроуз; во прологот се наведува дека нејзината подлесователна работа, по напуштањето на имотот, била исклучителна; најпосле, ненадејната смрт на здравото момче е доказ дека тоа навистина било „опседнато“. (Не)стабилноста на гувернантата е едно од најспорните прашања во новелата, а во писмото до Х.Г. Велс авторот пишува дека во нејзиното прикажување „апсолутната луцидност и логиката, единственоста на ефектот, биле императив“ така што морал да ги исклучи нејзините субјективни компликации и да ја направи безлична (имперсонална)“. Меѓутоа, во предговорот кон новелата, Џејмс пишува дека не е толку преокупиран со стварноста на духовите, туку обемот и изворите на злото, но во новелата не е јасно опишан изворот на злото: на моменти изгледа дека гувернантата е таа која ги заплашува децата, а исто така новелата содржи бројни случаи на вкрстена идентификација меѓу неа и духовите; притоа, борбата межу гувернантата и духовите ја зема формата на борбата за поседување на децата, особено на момчето.<ref>Claire Seymour, „Introduction“, во: Henry James, ''The Turn of the Screw & The Aspern Papers''. Wordsworth Editions, 2000, стр. ix-xiii.</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Дела на Хенри Џејмс]] [[Категорија:Книги од 1898 година]] [[Категорија:Изданија на Темплум]] [[Категорија:Новели]] m3imepm095xqzhv00pajgvgjs1mntcn 1 1171265 5628981 3565762 2026-09-15T15:40:26Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:Вртење на завртката]] на [[Разговор:Свртување на завртката]]: [https://matica.com.mk/product/svrtuvanje-na-zavrtkata/] 3565762 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1171910 5629007 5628605 2026-09-15T16:06:36Z Carshalton 30527 5629007 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Стадион | име = Стадион „Рајко Митиќ“ | прекар = '''Маракана''' | слика = [[Image:Fk Red Star stadium.jpg|300px]] | целоиме =Стадион „Рајко Митиќ“ | локација = [[Белград]], [[Србија]] | координати = {{Coord|44.7832|20.4649|region:RS_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | темели =1960 | изграден =1963 | отворен = 1 септември 1963 | реновиран = 2008 | проширен = | затворен = | срушен = | сопственик = [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] | оператор = [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]] | подлога = [[трева]] | цена = | архитект = | структурен_инженер = | сервис_инженер = | главен_изведувач = | менаџер = | главни_изведувачи = | поранешни_имиња = Стадион „Црвена ѕвезда“ | играат = {{Fb team Crvena Zvezda}} | сместивост = 55,538<ref>http://stadiumdb.com/stadiums/ser/marakana</ref> | димензии = 110 x 73 метри | табла = [[LED]] }} '''Стадион „Рајко Митиќ“''' (порано '''Стадион на Црвена ѕвезда'''; популарно познат и како '''Маракана''') е [[фудбал]]ски и [[атлетика|атлетски]] [[стадион]] во [[Белград]] на кој игра [[ФК Црвена ѕвезда]]. На него официјални натпревари игра и [[Фудбалска репрезентација на Србија и Црна Гора|фудбалската репрезентација на Србија]]. Стадионот се наоѓа во населбата [[Дедиње]] во [[Градската општина Савски венац|општина Савски венец]]. Сместивоста на стадионот е 55 568 гледачи. Стадионот го носи името во чест на „првата Ѕвездина ѕвезда“ [[Рајко Митиќ]]. [[Податотека:Zvezda_stadion.jpg|мини|Стадионот Рајко Митиќ]] == Историја == Маракана е градена од [[1960]]. до [[1963]]. година. Всушност таа го заменила стариот стадион на [[СК Југославија]] кој бил изграден [[1927]]. година и на кој Црвена ѕвезда го одиграла последниот натпревар против [[ФК Нови Сад|Нови Сада]]. Првиот натпревар на Маракана бил одигран на [[1 септември]] [[1963]]. године против [[ФК Риека|Ријека]] (2-1). Тогаш на сè уште не завршените трибини, натпреварот го следеле 55.000 гледачи, а подоцна е забележана рекордна посетеност на натпреварот против [[ФК Партизан|Партизан]] – 74.000 гледачи. Следната година ,стадионот бил потполно завршен, сместивоста официјално изнесувала 95 000 гледачи.Првиот гол на популарната “Маракана” го постигнал [[Трифун Михајловиќ]], на средбата со пионерите на Ѕвезда и Единство од Земун, како предигра на првенствениот натпревар против [[ФК Риека|Ријека]]. Први официјален, прволигашки погодок,бил дело на Ријечанинот Вукоја, додека првиот гол за сениорскиот тим на Црвена ѕвезда го постигнал [[Душан Маравиќ]], на истиот натпревар. [[Податотека:Beograd_7652.jpg|мини|Трибината на најверните навивачи на Црвена ѕвезда, Делије Север.]] Најголем број гледачи бил забележен на [[23 април]] [[1975]]. година против унгарскиот [[ФК Ференцварош|Ференцварош]] во натпреварот од полуфиналето на [[Купот на победниците на куповите]]. Тагаш биле продадени 96.070 влезници, но се проценува дека на стадионот било околу 110.000 гледачи, колку што била сместивоста на стадионот во тоа време.<ref name="цз">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |title=Званични портал ФК Црвена звезда - Стадион |accessdate=2017-02-06 |archive-date=2016-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160222222914/http://www.crvenazvezdafk.com/stadion.html |url-status=dead }}</ref> Во меѓувреме, таа бројка е драстично смалена. Пратејќи ја модернизацијата и истовремено исполнувајќи ги условите и правилата на [[УЕФА|Европската фудбалска Унија]], сè со цел да се подигне комодитетот на навивачите и нивната безбедност, биле забранети местата за стоење, со тоа што се поставиле столици на сите четри трибини. Така данес сместивоста на стадионот официјално изнесува 55.538 места. Покрај самиот терен на стадионот има многу следечки содржини (помошни терени, медицински центар) како и музеј на ФК Црвена ѕвезда. На Маракана било одиграно финалето на [[Куп на шампиони 1973/74|Куп на шампионите]] на [[30 април]] [[1973]]. година помеѓу [[ФК Ајакс|Ајакс]] и [[ФК Јувентус|Јувентус]] (1-0). Тогаш на натпреварот присуствувало 91.564 гледачи.<ref name="цз" /> На стадионот на Црвена ѕвезда се одржававале натпревари во рамките на [[Летната универзијада 2009.|Универзијада во Белград 2009]]. година. Во текот на летото 2008. година уредена е нова дренажа, заменена со трева, заменети биле и светилките на рефлекторите, а во 2010 година и нови столици на источната трибина. Управата на клубот на 21 декември 2014. година донела одлука за преименовање на стадионот во чест на легендарниот фудбалер и првата Ѕвездина ѕвезда [[Рајко Митиќ]]. ==Поврзано== * Список на стадиони во Србија ==Наводи== {{Reflist|2}} ==Надворешни врски== {{рв|Stadium "Rajko Mitić"|Stadion Crvena Zvezda}} *[http://www.crvenazvezdafk.com FC Red Star official website] *[http://crvenazvezdafk.com/sr/stadion.html FC Red Star Belgrade Stadion] *[http://www.oaza.rs/sport/delije/index.php?lang_id=1&page_id=207 Stadium pictures on Delije web site]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.stadiumguide.com/crvenazvezda.htm Stadium Guide Article] *[http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu 360° Marakana Virtual tour] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110620215058/http://www.as-design.net/primeri/stadion-crvene-zvezde-u-beogradu |date=2011-06-20 }} {{s-start}} {{succession box | title=[[Уефа Лига на Шампионите|Европски Куп]]<br>[[Европски Куп на шамионските финалиња Финале]]| before=[[Фејнорд Стадион|Де Куип]] <br>[[Ротердам]]| after=[[Кралскиот Стадион Хејсел|Хејсел Стадион]] <br>[[Брисел]]| years=[[Европски Куп 1972–73|1973]] }} {{succession box | title=[[Уефа Европско фудбалско првенство]]<br>Final Venue| before=[[Кралскиот Стадион Хејсел]] <br>[[Брисел]]| after=[[Стадион Олимпико]] <br/>[[Рим]]| years=[[1976 Уефа Европско фудбалско првенство|1976]] }} {{s-end}} [[Категорија:Спортски зданија во Србија]] [[Категорија:Спортот во Белград]] [[Категорија:ФК Црвена Ѕвезда]] [[Категорија:Стадиони во Европа]] [[Категорија:Стадиони во Србија]] mgu5rdhvwp9lix1bs27z8lg9eirtcxh 0 1172671 5629033 5625401 2026-09-15T17:37:31Z BT405 9277 5629033 wikitext text/x-wiki ```wiki{{Infobox Eurovision|name=Евровизија 1958|year=1958|image=ESC_1958_logo.png|date=12 март 1958|edition=3|host=[[Холандија]]|venue=AVRO Studios|city=[[Хилверсум]]|country=[[Холандија]]|presenter=Хани Липс|musdirector=Долф ван дер Линден|director=Гис Стаперсхоф|exproducer=Пит те Нојл Помладиот|organiser=[[Европска радиодифузна унија]]|emiter=Nederlandse Televisie Stichting (NTS)|entries=10|debuting={{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]]|nonparticipating={{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Евровизија|Обединето Кралство]]|map=ESC 1958 Map_2.svg|vote=Десетчлени жирија во секоја земја; секој член давал по еден глас за својата омилена песна|winner={{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]]|previous=1957|next=1959|finalists=1|past=1}}'''Евровизија 1958''' било третото издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 12 март 1958 година во студијата AVRO во [[Хилверсум]], [[Холандија]]. Домаќин и организатор бил Nederlandse Televisie Stichting (NTS), а водителка била Хани Липс. На натпреварот учествувале 10 земји. [[Шведска]] дебитирала на натпреварот, додека [[Обединето Кралство]] не учествувало. Победила [[Франција]] со песната „Dors mon amour“, изведена од [[Андре Клаво]], со освоени 27 поени. [[Швајцарија]] завршила на второто место со 24 поени, а [[Италија]] била трета со 13 поени. === Учесници === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; direction:ltr;" !Реден број !Земја !Радиодифузер !Изведувач !Песна !Јазик !Текстописец !Композитор !Диригент |- |1 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] |RAI | style="text-align:left;" |Доменико Модуњо | style="text-align:left;" |„Nel blu, dipinto di blu“ | style="text-align:left;" |италијански | style="text-align:left;" |Франко Милијачи | style="text-align:left;" |Доменико Модуњо | style="text-align:left;" |Алберто Семприни |- | style="background:#f44336;" |2 | style="background:#f44336; text-align:left;" |{{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="background:#f44336;" |NTS | style="background:#f44336; text-align:left;" |Кори Брокен | style="background:#f44336; text-align:left;" |„Heel de wereld“ | style="background:#f44336; text-align:left;" |холандски | style="background:#f44336; text-align:left;" |Бени Вреден | style="background:#f44336; text-align:left;" |— | style="background:#f44336; text-align:left;" |Долф ван дер Линден |- | style="background:#fff200;" |3 | style="background:#fff200; text-align:left;" |{{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="background:#fff200;" |RTF | style="background:#fff200; text-align:left;" |'''Андре Клаво''' | style="background:#fff200; text-align:left;" |„Dors mon amour“ | style="background:#fff200; text-align:left;" |француски | style="background:#fff200; text-align:left;" |Пјер Делано | style="background:#fff200; text-align:left;" |Ибер Жиро | style="background:#fff200; text-align:left;" |Франк Пурсел |- | style="background:#f44336;" |4 | style="background:#f44336; text-align:left;" |{{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="background:#f44336;" |CLT | style="background:#f44336; text-align:left;" |Соланж Бери | style="background:#f44336; text-align:left;" |„Un grand amour“ | style="background:#f44336; text-align:left;" |француски | style="background:#f44336; text-align:left;" |Мишел Ерик, Моник Ланиес и Рејмон Рош | style="background:#f44336; text-align:left;" |— | style="background:#f44336; text-align:left;" |Долф ван дер Линден |- |5 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] |SR | style="text-align:left;" |Алис Бабс | style="text-align:left;" |„Lilla stjärna“ | style="text-align:left;" |шведски | style="text-align:left;" |Оке Герхард и Гунар Версен | style="text-align:left;" |— | style="text-align:left;" |Долф ван дер Линден |- |6 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] |Statsradiofonien | style="text-align:left;" |Ракел Растени | style="text-align:left;" |„Jeg rev et blad ud af min dagbog“ | style="text-align:left;" |дански | style="text-align:left;" |Хари Јенсен | style="text-align:left;" |— | style="text-align:left;" |Кај Мортенсен |- |7 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] |INR | style="text-align:left;" |Фуд Леклерк | style="text-align:left;" |„Ma petite chatte“ | style="text-align:left;" |француски | style="text-align:left;" |Андре Дое | style="text-align:left;" |— | style="text-align:left;" |Долф ван дер Линден |- |8 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] |NWRV | style="text-align:left;" |Маргот Хилшер | style="text-align:left;" |„Für zwei Groschen Musik“ | style="text-align:left;" |германски | style="text-align:left;" |Валтер Брандин, Фридрих Мајер и Фред Раух | style="text-align:left;" |— | style="text-align:left;" |Долф ван дер Линден |- |9 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] |ORF | style="text-align:left;" |Лиане Аугустин | style="text-align:left;" |„Die ganze Welt braucht Liebe“ | style="text-align:left;" |германски | style="text-align:left;" |Гинтер Леополд и Курт Вернер | style="text-align:left;" |— | style="text-align:left;" |Вили Фантл |- | style="background:#d9d9d9;" |10 | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |{{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="background:#d9d9d9;" |SRG SSR | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |Лис Асија | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |„Giorgio“ | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |германски, италијански | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |Пол Буркхард и Фридолин Цуди | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |— | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |Пол Буркхард |} === Конечни резултати === {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" |Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px;" |Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px;" |Последно место |} {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; direction:ltr;" !Пласман !Реден број !Земја !Изведувач !Песна !Поени |- | style="background:#fff200;" |'''1''' | style="background:#fff200;" |3 | style="background:#fff200; text-align:left;" |{{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="background:#fff200; text-align:left;" |'''Андре Клаво''' | style="background:#fff200; text-align:left;" |„Dors mon amour“ | style="background:#fff200;" |'''27''' |- | style="background:#d9d9d9;" |'''2''' | style="background:#d9d9d9;" |10 | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |{{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |Лис Асија | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |„Giorgio“ | style="background:#d9d9d9;" |'''24''' |- |3 |1 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" |Доменико Модуњо | style="text-align:left;" |„Nel blu, dipinto di blu“ |13 |- |4 |5 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" |Алис Бабс | style="text-align:left;" |„Lilla stjärna“ |10 |- |5 |7 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" |Фуд Леклерк | style="text-align:left;" |„Ma petite chatte“ |8 |- |5 |9 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" |Лиане Аугустин | style="text-align:left;" |„Die ganze Welt braucht Liebe“ |8 |- |7 |8 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" |Маргот Хилшер | style="text-align:left;" |„Für zwei Groschen Musik“ |5 |- |8 |6 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" |Ракел Растени | style="text-align:left;" |„Jeg rev et blad ud af min dagbog“ |3 |- | style="background:#f44336;" |'''9''' | style="background:#f44336;" |2 | style="background:#f44336; text-align:left;" |{{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="background:#f44336; text-align:left;" |Кори Брокен | style="background:#f44336; text-align:left;" |„Heel de wereld“ | style="background:#f44336;" |'''1''' |- | style="background:#f44336;" |'''9''' | style="background:#f44336;" |4 | style="background:#f44336; text-align:left;" |{{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="background:#f44336; text-align:left;" |Соланж Бери | style="background:#f44336; text-align:left;" |„Un grand amour“ | style="background:#f44336;" |'''1''' |} === Детални резултати од гласањето === Секоја земја имала жири составено од десет лица. Секој член на жирито давал еден глас за својата омилена песна. Не било дозволено воздржување, а членовите на жирито не смееле да гласаат за сопствената земја. Резултатите биле соопштувани по обратен редослед во однос на редоследот на настапување. {| class="wikitable" style="text-align:center; direction:ltr; font-size:90%;" ! style="width:180px; text-align:left;" |Земја ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Швајцарија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Австрија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Германија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Белгија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Данска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Шведска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Луксембург ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Франција ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Холандија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" |Италија !Вкупно |- ! style="text-align:left;" |Италија |1 |1 |4 |4 |0 |1 |0 |1 |1 |0 |13 |- ! style="background:#f44336; text-align:left;" |Холандија |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | style="background:#f44336;" |'''1''' |- ! style="background:#fff200; text-align:left;" |Франција |1 |7 |1 |1 |9 |1 |1 |0 |0 |6 | style="background:#fff200;" |'''27''' |- ! style="background:#f44336; text-align:left;" |Луксембург |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 | style="background:#f44336;" |'''1''' |- ! style="text-align:left;" |Шведска |3 |1 |0 |1 |0 |0 |3 |0 |2 |0 |10 |- ! style="text-align:left;" |Данска |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |1 |1 |0 |3 |- ! style="text-align:left;" |Белгија |1 |0 |5 |0 |1 |1 |0 |0 |0 |0 |8 |- ! style="text-align:left;" |Германија |0 |1 |0 |1 |0 |1 |0 |2 |0 |0 |5 |- ! style="text-align:left;" |Австрија |2 |0 |0 |1 |0 |1 |1 |3 |0 |0 |8 |- ! style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |Швајцарија |0 |0 |0 |2 |0 |4 |5 |3 |6 |4 | style="background:#d9d9d9;" |'''24''' |} === Начин на гласање === Системот на гласање бил ист како во 1957 година. Секоја земја имала десетчлено жири, а секој член давал еден глас за својата омилена песна. Не било дозволено воздржување, а жирито не можело да гласа за сопствената земја. Гласовите биле соопштувани преку телефон од националните радиодифузери. === Место на одржување === Натпреварот се одржал во '''AVRO Studios''' во [[Хилверсум]], Холандија. Ова било првпат победничката земја од претходната година да биде домаќин на следното издание. Со тоа била воспоставена традицијата победничкиот радиодифузер да го организира следниот натпревар, иако низ историјата имало одредени исклучоци. === Продукција и сценографија === Натпреварот бил организиран и пренесуван од NTS. Продуцент бил Пит те Нојл Помладиот, режисер Гис Стаперсхоф, а музички директор Долф ван дер Линден, кој го предводел Метрополскиот оркестар. Сцената била поставена во едно од студијата на AVRO. На сцената имало мал простор за изведувачите, додека оркестарот бил поставен десно од сцената. Зад изведувачите имало заменливи сценски позадини, кои биле приспособувани за секоја песна. Позадината можела да се отстрани за време на гласањето за да се прикаже таблата со резултати. Местото било украсено со илјадници лалиња. Како и во 1957 година, секоја земја испратила една песна, а на сцената можеле да настапат најмногу двајца изведувачи. По проблемите со времетраењето на некои песни во 1957 година, максималното времетраење од 3 минути и 30 секунди било построго применувано во 1958 година. === Редослед на настапување === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; direction:ltr;" !Реден број !Земја !Изведувач !Песна !Поени !Пласман |- |1 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" |Доменико Модуњо | style="text-align:left;" |„Nel blu, dipinto di blu“ |13 |3 |- |2 | style="background:#f44336; text-align:left;" |{{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="background:#f44336; text-align:left;" |Кори Брокен | style="background:#f44336; text-align:left;" |„Heel de wereld“ | style="background:#f44336;" |1 | style="background:#f44336;" |9 |- |3 | style="background:#fff200; text-align:left;" |{{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="background:#fff200; text-align:left;" |'''Андре Клаво''' | style="background:#fff200; text-align:left;" |„Dors mon amour“ | style="background:#fff200;" |'''27''' | style="background:#fff200;" |'''1''' |- |4 | style="background:#f44336; text-align:left;" |{{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="background:#f44336; text-align:left;" |Соланж Бери | style="background:#f44336; text-align:left;" |„Un grand amour“ | style="background:#f44336;" |1 | style="background:#f44336;" |9 |- |5 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Шведска}} [[Шведска на Евровизија|Шведска]] | style="text-align:left;" |Алис Бабс | style="text-align:left;" |„Lilla stjärna“ |10 |4 |- |6 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" |Ракел Растени | style="text-align:left;" |„Jeg rev et blad ud af min dagbog“ |3 |8 |- |7 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" |Фуд Леклерк | style="text-align:left;" |„Ma petite chatte“ |8 |5 |- |8 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" |Маргот Хилшер | style="text-align:left;" |„Für zwei Groschen Musik“ |5 |7 |- |9 | style="text-align:left;" |{{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" |Лиане Аугустин | style="text-align:left;" |„Die ganze Welt braucht Liebe“ |8 |5 |- |10 | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |{{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |Лис Асија | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" |„Giorgio“ | style="background:#d9d9d9;" |24 | style="background:#d9d9d9;" |2 |} === Технички проблем со италијанскиот настап === За време на директниот пренос, неколку земји не можеле правилно да ја видат или слушнат италијанската песна „Nel blu, dipinto di blu“, која била прва на програмата, поради технички проблем. Поради тоа, на Доменико Модуњо му било дозволено да ја изведе песната повторно по завршувањето на последниот настап. === Интервал-програма === По првите пет песни, Метрополскиот оркестар ја извел „Wedding Dance“ од симфониската свита „Hasseneh“ од Жак Прес, за да им се даде време на жиријата за разгледување на настапите. По последната песна, оркестарот повторно настапил како интервал-програма пред започнувањето на гласањето, меѓу другото изведувајќи ја „Cielito lindo“. === Преноси === Радиодифузерите што учествувале на натпреварот биле обврзани да го пренесуваат шоуто преку своите мрежи. И неучесничките членки на ЕБУ можеле да го преземаат преносот. Радиодифузерите можеле да испратат коментатори кои го следеле натпреварот и давале информации за изведувачите и песните на својот јазик. Во воведот на холандскиот коментатор било наведено дека натпреварот можеби го следеле околу 25 милиони гледачи низ Европа, иако не постојат официјални податоци за гледаноста. === Говорници при гласањето === Познати говорници кои ги соопштувале гласовите во 1958 година биле: * [[Франција]] — Арман Лану * [[Холандија]] — Пит те Нојл Помладиот * [[Шведска]] — Таге Даниелсон Секој радиодифузер имал свој говорник кој телефонски ги соопштувал резултатите. === Интересни моменти === * [[Франција]] ја освоила својата прва победа на Евровизија со „Dors mon amour“. * Андре Клаво станал првиот машки изведувач што победил на Евровизија. * [[Шведска]] дебитирала на натпреварот со Алис Бабс, која завршила на четвртото место. * [[Обединето Кралство]] не учествувало во 1958 година, иако првично било наведено како планиран учесник. * Кори Брокен, победничката од 1957 година, ја претставувала [[Холандија]] повторно, но завршила на последното место. * Лис Асија, победничката од 1956 година, повторно ја претставувала [[Швајцарија]] и завршила на второто место. * Италијанската песна „Nel blu, dipinto di blu“, попозната како „Volare“, станала огромен меѓународен хит. * „Volare“ достигнала прво место на американската Billboard Hot 100 листа и освоила награди за „Снимка на годината“ и „Песна на годината“ на првото доделување на Греми наградите во 1959 година. * 1958 било првото издание на Евровизија организирано во земјата што победила претходната година. === Референции === {{reflist}} == Навигација == {{Navigation|templateName=Евровизија|header=[[Евровизија]]|body=[[Евровизија 1956|1956]] • [[Евровизија 1957|1957]] • [[Евровизија 1958|1958]] • [[Евровизија 1959|1959]] • [[Евровизија 1960|1960]] • [[Евровизија 1961|1961]] • [[Евровизија 1962|1962]] • [[Евровизија 1963|1963]] • [[Евровизија 1964|1964]] • [[Евровизија 1965|1965]] • [[Евровизија 1966|1966]] • [[Евровизија 1967|1967]] • [[Евровизија 1968|1968]] • [[Евровизија 1969|1969]] • [[Евровизија 1970|1970]] • [[Евровизија 1971|1971]] • [[Евровизија 1972|1972]] • [[Евровизија 1973|1973]] • [[Евровизија 1974|1974]] • [[Евровизија 1975|1975]] • [[Евровизија 1976|1976]] • [[Евровизија 1977|1977]] • [[Евровизија 1978|1978]] • [[Евровизија 1979|1979]] • [[Евровизија 1980|1980]] • [[Евровизија 1981|1981]] • [[Евровизија 1982|1982]] • [[Евровизија 1983|1983]] • [[Евровизија 1984|1984]] • [[Евровизија 1985|1985]] • [[Евровизија 1986|1986]] • [[Евровизија 1987|1987]] • [[Евровизија 1988|1988]] • [[Евровизија 1989|1989]] • [[Евровизија 1990|1990]] • [[Евровизија 1991|1991]] • [[Евровизија 1992|1992]] • [[Евровизија 1993|1993]] • [[Евровизија 1994|1994]] • [[Евровизија 1995|1995]] • [[Евровизија 1996|1996]] • [[Евровизија 1997|1997]] • [[Евровизија 1998|1998]] • [[Евровизија 1999|1999]] • <s>[[Евровизија 2020|2020]]</s> • [[Евровизија 2001|2001]] • [[Евровизија 2002|2002]] • [[Евровизија 2003|2003]] • [[Евровизија 2004|2004]] • [[Евровизија 2005|2005]] • [[Евровизија 2006|2006]] • [[Евровизија 2007|2007]] • [[Евровизија 2008|2008]] • [[Евровизија 2009|2009]] • [[Евровизија 2010|2010]] • [[Евровизија 2011|2011]] • [[Евровизија 2012|2012]] • [[Евровизија 2013|2013]] • [[Евровизија 2014|2014]] • [[Евровизија 2015|2015]] • [[Евровизија 2016|2016]] • [[Евровизија 2017|2017]] • [[Евровизија 2018|2018]] • [[Евровизија 2019|2019]] • [[Евровизија 2021|2021]] • [[Евровизија 2022|2022]] • [[Евровизија 2023|2023]] • [[Евровизија 2024|2024]] • [[Евровизија 2025|2025]] • [[Евровизија 2026|2026]]}}``` q9scrgtdf8cmut397vafs08jmvdh4cq 0 1172675 5629034 5625399 2026-09-15T17:38:17Z BT405 9277 5629034 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | name = Евровизиски натпревар 1957 | year = 1957 | image = ESC1957 logo.svg | final = 3 март 1957 | venue = [[Großer Sendesaal des Hessischen Rundfunks]] | city = [[Франкфурт]] | country = [[Западна Германија]] | presenter = [[Анаид Ипликџијан]] | musdirector = [[Вили Беркинг]] | director = [[Михаел Келман]] | organiser = [[Европска радиодифузна унија|Европската радиодифузна унија (ЕБУ)]] | host = [[Хесиски радиодифузер|Хесиски радиодифузер (HR)]] во име на [[ARD]] | entries = 10 | debuting = {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] <br> {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] <br> {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Велика Британија на Евровизија|Обединето Кралство]] | map = ESC 1957 Map_2.svg | vote = Десетчлени жирија од секоја земја; секој член давал еден глас за својата омилена песна | winner = „Net als toen“ |next=1958|previous=1956|finalists=1}} '''Евровизија 1957''' било второто издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Натпреварот се одржал на 3 март 1957 година во Großer Sendesaal des Hessischen Rundfunks во [[Франкфурт]], [[Западна Германија]]. Организатор била [[Европска радиодифузна унија]] (ЕБУ), а домаќин бил Хесишкото радио (HR) во рамките на ARD. Победила [[Холандија]] со песната „Net als toen“, изведена од [[Кори Брокен]], со освоени 31 поен. === Учесници === На натпреварот учествувале 10 земји. [[Австрија]], [[Данска]] и [[Обединето Кралство]] дебитирале на натпреварот. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; direction:ltr;" ! Реден број ! Земја ! Радиодифузер ! Изведувач ! Песна ! Јазик ! Текстописец ! Композитор ! Диригент |- | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | NIR | style="text-align:left;" | Бобејан Шопен | style="text-align:left;" | „Straatdeuntje“ | style="text-align:left;" | холандски | style="text-align:left;" | Ерик Франсен | style="text-align:left;" | Хари Фрекин | style="text-align:left;" | Вили Беркинг |- | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | CLT | style="text-align:left;" | Даниел Дипре | style="text-align:left;" | „Tant de peine“ | style="text-align:left;" | француски | style="text-align:left;" | Жан-Пјер Кемер | style="text-align:left;" | Жак Табер | style="text-align:left;" | Вили Беркинг |- | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Евровизија|Обединето Кралство]] | BBC | style="text-align:left;" | Патриша Бредин | style="text-align:left;" | „All“ | style="text-align:left;" | англиски | style="text-align:left;" | Алан Странкс | style="text-align:left;" | Рејнел Врефорд | style="text-align:left;" | Ерик Робинсон |- | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | RAI | style="text-align:left;" | Нунцио Гало | style="text-align:left;" | „Corde della mia chitarra“ | style="text-align:left;" | италијански | style="text-align:left;" | Џузепе Фјорели | style="text-align:left;" | Марио Ручоне | style="text-align:left;" | Армандо Тровајоли |- | 5 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | ORF | style="text-align:left;" | Боб Мартин | style="text-align:left;" | „Wohin, kleines Pony?“ | style="text-align:left;" | германски | style="text-align:left;" | Курт Сваб | style="text-align:left;" | Ханс Вернер | style="text-align:left;" | Карл де Гроф |- | style="background:#fff200;" | 6 | style="background:#fff200; text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="background:#fff200;" | NTS | style="background:#fff200; text-align:left;" | '''Кори Брокен''' | style="background:#fff200; text-align:left;" | „Net als toen“ | style="background:#fff200; text-align:left;" | холандски | style="background:#fff200; text-align:left;" | Вили ван Хемерт | style="background:#fff200; text-align:left;" | Гус Јансен | style="background:#fff200; text-align:left;" | Долф ван дер Линден |- | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | HR | style="text-align:left;" | Маргот Хилшер | style="text-align:left;" | „Telefon, Telefon“ | style="text-align:left;" | германски | style="text-align:left;" | Фридрих Мајер | style="text-align:left;" | Ралф Марија Зигел | style="text-align:left;" | Вили Беркинг |- | style="background:#d9d9d9;" | 8 | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="background:#d9d9d9;" | RTF | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | Пол Дезарден | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | „La Belle Amour“ | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | француски | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | Франсис Карко | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | Ги Лафарж | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | Пол Дјуран |- | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | Statsradiofonien | style="text-align:left;" | Бирте Вилке и Густав Винклер | style="text-align:left;" | „Skibet skal sejle i nat“ | style="text-align:left;" | дански | style="text-align:left;" | Ерик Фиен | style="text-align:left;" | Пол Соренсен | style="text-align:left;" | Кај Мортенсен |- | style="background:#f44336;" | 10 | style="background:#f44336; text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="background:#f44336;" | SRG SSR | style="background:#f44336; text-align:left;" | Лис Асија | style="background:#f44336; text-align:left;" | „L'Enfant que j'étais“ | style="background:#f44336; text-align:left;" | француски | style="background:#f44336; text-align:left;" | Емил Гардаз | style="background:#f44336; text-align:left;" | Жео Вумар | style="background:#f44336; text-align:left;" | Вили Беркинг |} === Конечни резултати === {| style="border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; direction:ltr;" | style="width:18px; height:18px; background:#fff200; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px; direction:ltr;" | Прво место | style="width:18px; height:18px; background:#d9d9d9; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; padding-right:15px; direction:ltr;" | Второ место | style="width:18px; height:18px; background:#f44336; border:1px solid #999;" | | style="padding-left:5px; direction:ltr;" | Последно место |} Победникот бил избран со гласање на национални жирија. [[Холандија]] победила со 31 поен, пред [[Франција]] со 17 поени. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; direction:ltr;" ! Пласман ! Реден број ! Земја ! Изведувач ! Песна ! Поени |- | style="background:#fff200;" | '''1''' | style="background:#fff200;" | 6 | style="background:#fff200; text-align:left;" | {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="background:#fff200; text-align:left;" | '''Кори Брокен''' | style="background:#fff200; text-align:left;" | „Net als toen“ | style="background:#fff200;" | '''31''' |- | style="background:#d9d9d9;" | '''2''' | style="background:#d9d9d9;" | 8 | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | {{знамеикона|Франција}} [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | Пол Дезарден | style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | „La Belle Amour“ | style="background:#d9d9d9;" | '''17''' |- | 3 | 9 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Данска}} [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Бирте Вилке и Густав Винклер | style="text-align:left;" | „Skibet skal sejle i nat“ | 10 |- | 4 | 2 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Луксембург}} [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Даниел Дипре | style="text-align:left;" | „Tant de peine“ | 8 |- | 4 | 7 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Германија}} [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Маргот Хилшер | style="text-align:left;" | „Telefon, Telefon“ | 8 |- | 6 | 4 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Италија}} [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Нунцио Гало | style="text-align:left;" | „Corde della mia chitarra“ | 7 |- | 7 | 3 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Обединето Кралство}} [[Обединето Кралство на Евровизија|Обединето Кралство]] | style="text-align:left;" | Патриша Бредин | style="text-align:left;" | „All“ | 6 |- | 8 | 1 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Белгија}} [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Бобејан Шопен | style="text-align:left;" | „Straatdeuntje“ | 5 |- | 8 | 10 | style="text-align:left;" | {{знамеикона|Швајцарија}} [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Лис Асија | style="text-align:left;" | „L'Enfant que j'étais“ | 5 |- | style="background:#f44336;" | '''10''' | style="background:#f44336;" | 5 | style="background:#f44336; text-align:left;" | {{знамеикона|Австрија}} [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="background:#f44336; text-align:left;" | Боб Мартин | style="background:#f44336; text-align:left;" | „Wohin, kleines Pony?“ | style="background:#f44336;" | '''3''' |} === Детални резултати од гласањето === Секоја земја имала жири од десет лица. Секој член на жирито можел да даде еден глас за песната што најмногу му се допаѓала. Жирито не смеело да гласа за сопствената земја. {| class="wikitable" style="text-align:center; direction:ltr; font-size:90%;" |- ! style="width:180px; text-align:left;" | Земја ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Швајцарија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Данска ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Франција ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Германија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Холандија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Австрија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Италија ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Обединето Кралство ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Луксембург ! style="height:180px; writing-mode:vertical-rl; transform:rotate(180deg);" | Белгија ! style="width:60px;" | Вкупно |- ! style="background:#fff200; text-align:left;" | Холандија | 7 || 3 || 4 || 1 || 0 || 6 || 1 || 1 || 3 || 5 | style="background:#fff200;" | '''31''' |- ! style="background:#d9d9d9; text-align:left;" | Франција | 0 || 2 || 0 || 6 || 1 || 0 || 0 || 2 || 4 || 2 | style="background:#d9d9d9;" | '''17''' |- ! style="text-align:left;" | Данска | 0 || 0 || 0 || 0 || 5 || 0 || 3 || 2 || 0 || 0 | 10 |- ! style="text-align:left;" | Луксембург | 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 3 || 4 || 1 || 0 || 0 | 8 |- ! style="text-align:left;" | Германија | 0 || 0 || 6 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 | 8 |- ! style="text-align:left;" | Италија | 0 || 1 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 || 2 || 1 || 1 | 7 |- ! style="text-align:left;" | Обединето Кралство | 2 || 0 || 0 || 0 || 1 || 1 || 0 || 0 || 1 || 1 | 6 |- ! style="text-align:left;" | Белгија | 1 || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 | 5 |- ! style="text-align:left;" | Швајцарија | 0 || 2 || 0 || 1 || 0 || 0 || 1 || 0 || 1 || 0 | 5 |- ! style="background:#f44336; text-align:left;" | Австрија | 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || 0 || 0 || 2 || 0 || 0 | style="background:#f44336;" | '''3''' |} === Начин на гласање === Гласањето во 1957 година било различно од денешниот систем. Секоја земја имала десетчлено жири, а секој член можел да даде еден глас за песната што најмногу му се допаѓала. Гласовите биле испраќани телефонски до местото на одржување на натпреварот, каде што биле запишувани на таблата со резултати. Членовите на жирито не смееле да гласаат за песната на сопствената земја. За првпат резултатите биле прикажувани на јавна табла во текот на преносот. === Место на одржување === Натпреварот се одржал во '''Großer Sendesaal des Hessischen Rundfunks''' во [[Франкфурт]], Западна Германија. === Продукција и сценографија === Натпреварот го организирало Хесишкото радио во име на ARD. Сцената имала дрвени скали и голема позадина во форма на лира. За секоја земја биле користени различни графички елементи, а на сцената биле прикажувани и фотографии од европски знаменитости. Правилата дозволувале на сцената да се појават најмногу двајца изведувачи. Целата емисија траела приближно еден час. Трошоците за организацијата биле проценети на околу 40.000–50.000 германски марки. === Редослед на настапување === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; direction:ltr;" ! Реден број ! Земја ! Изведувач ! Песна |- | 1 | style="text-align:left;" | [[Белгија на Евровизија|Белгија]] | style="text-align:left;" | Бобејан Шопен | style="text-align:left;" | „Straatdeuntje“ |- | 2 | style="text-align:left;" | [[Луксембург на Евровизија|Луксембург]] | style="text-align:left;" | Даниел Дипре | style="text-align:left;" | „Tant de peine“ |- | 3 | style="text-align:left;" | [[Велика Британија на Евровизија|Обединето Кралство]] | style="text-align:left;" | Патриша Бредин | style="text-align:left;" | „All“ |- | 4 | style="text-align:left;" | [[Италија на Евровизија|Италија]] | style="text-align:left;" | Нунцио Гало | style="text-align:left;" | „Corde della mia chitarra“ |- | 5 | style="text-align:left;" | [[Австрија на Евровизија|Австрија]] | style="text-align:left;" | Боб Мартин | style="text-align:left;" | „Wohin, kleines Pony?“ |- | 6 | style="text-align:left;" | [[Холандија на Евровизија|Холандија]] | style="text-align:left;" | Кори Брокен | style="text-align:left;" | „Net als toen“ |- | 7 | style="text-align:left;" | [[Германија на Евровизија|Германија]] | style="text-align:left;" | Маргот Хилшер | style="text-align:left;" | „Telefon, Telefon“ |- | 8 | style="text-align:left;" | [[Франција на Евровизија|Франција]] | style="text-align:left;" | Пол Дезарден | style="text-align:left;" | „La Belle Amour“ |- | 9 | style="text-align:left;" | [[Данска на Евровизија|Данска]] | style="text-align:left;" | Бирте Вилке и Густав Винклер | style="text-align:left;" | „Skibet skal sejle i nat“ |- | 10 | style="text-align:left;" | [[Швајцарија на Евровизија|Швајцарија]] | style="text-align:left;" | Лис Асија | style="text-align:left;" | „L'Enfant que j'étais“ |} === Интересни моменти === * [[Холандија]] победила со песната „Net als toen“, изведена од Кори Брокен. * Кори Брокен станала првата холандска победничка на Евровизија. * [[Австрија]], [[Данска]] и [[Обединето Кралство]] дебитирале на натпреварот. * Бирте Вилке и Густав Винклер биле првиот дуо што настапил на Евровизија. * На крајот од данскиот настап, Вилке и Винклер се бакнале пред камерите. * Маргот Хилшер од [[Германија]] користела телефон како сценски реквизит во песната „Telefon, Telefon“. * За првпат била доделена награда за композитор. * Наградата била медал изработен од Ханс Метел. * За првпат резултатите биле прикажувани на јавна табла. * Италијанската песна била најдолгата песна во историјата на натпреварот до тој момент, со времетраење од 5 минути и 9 секунди. * Британската песна била најкратка, со времетраење од 1 минута и 53 секунди. === Референции === {{reflist}} == Навигација == {{Navigation | templateName = Евровизија | header = [[Евровизија]] | body = [[Евровизија 1956|1956]] • [[Евровизија 1957|1957]] • [[Евровизија 1958|1958]] • [[Евровизија 1959|1959]] • [[Евровизија 1960|1960]] • [[Евровизија 1961|1961]] • [[Евровизија 1962|1962]] • [[Евровизија 1963|1963]] • [[Евровизија 1964|1964]] • [[Евровизија 1965|1965]] • [[Евровизија 1966|1966]] • [[Евровизија 1967|1967]] • [[Евровизија 1968|1968]] • [[Евровизија 1969|1969]] • [[Евровизија 1970|1970]] • [[Евровизија 1971|1971]] • [[Евровизија 1972|1972]] • [[Евровизија 1973|1973]] • [[Евровизија 1974|1974]] • [[Евровизија 1975|1975]] • [[Евровизија 1976|1976]] • [[Евровизија 1977|1977]] • [[Евровизија 1978|1978]] • [[Евровизија 1979|1979]] • [[Евровизија 1980|1980]] • [[Евровизија 1981|1981]] • [[Евровизија 1982|1982]] • [[Евровизија 1983|1983]] • [[Евровизија 1984|1984]] • [[Евровизија 1985|1985]] • [[Евровизија 1986|1986]] • [[Евровизија 1987|1987]] • [[Евровизија 1988|1988]] • [[Евровизија 1989|1989]] • [[Евровизија 1990|1990]] • [[Евровизија 1991|1991]] • [[Евровизија 1992|1992]] • [[Евровизија 1993|1993]] • [[Евровизија 1994|1994]] • [[Евровизија 1995|1995]] • [[Евровизија 1996|1996]] • [[Евровизија 1997|1997]] • [[Евровизија 1998|1998]] • [[Евровизија 1999|1999]] • <s>[[Евровизија 2020|2020]]</s> • [[Евровизија 2001|2001]] • [[Евровизија 2002|2002]] • [[Евровизија 2003|2003]] • [[Евровизија 2004|2004]] • [[Евровизија 2005|2005]] • [[Евровизија 2006|2006]] • [[Евровизија 2007|2007]] • [[Евровизија 2008|2008]] • [[Евровизија 2009|2009]] • [[Евровизија 2010|2010]] • [[Евровизија 2011|2011]] • [[Евровизија 2012|2012]] • [[Евровизија 2013|2013]] • [[Евровизија 2014|2014]] • [[Евровизија 2015|2015]] • [[Евровизија 2016|2016]] • [[Евровизија 2017|2017]] • [[Евровизија 2018|2018]] • [[Евровизија 2019|2019]] • [[Евровизија 2021|2021]] • [[Евровизија 2022|2022]] • [[Евровизија 2023|2023]] • [[Евровизија 2024|2024]] • [[Евровизија 2025|2025]] • [[Евровизија 2026|2026]] }} rs03g3g812jcjz257y8gdcfiudqmu3m 0 1182792 5629028 4855199 2026-09-15T16:50:29Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629028 wikitext text/x-wiki '''Тони Вода''' — карсно поле и висорамнина на планината [[Бистра]], во кое се наоѓа понор во кој тоне водата поради, што го добило името Тони Вода. Се наоѓа помеѓу [[Маврово]] и врвот Царевец на североисток и [[Галичник]] и врвот [[Меденица]] на југозапад и низ него минува асфалтниот пат кој ги поврзува овие две места. Кога се патува кон Галичник, веднаш по напуштањето на областа Царевец, се појавува пространа висорамнина со мали езерца, и во следните 2 километри патот води низ неа<ref name="Галичник">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.galichnik.mk/GalichnikJ/index.php?option=com_morfeoshow&task=view&gallery=10&Itemid=56&lang=mk|title=Тонивода (Tonivoda)|last=|first=|date=2008|work=Галичник|archive-url=|archive-date=2008|dead-url=|access-date=2 ноември 2017}}{{Мртва_врска|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Позната е како Тонивода поради тоа што речиси целата вода на неа исчезнува меѓу камењата и повторно се појавува од другата страна на планината веднаш под Царевец<ref name="Галичник" />. Објаснувањето за пропустливоста на камењата е едноставно - Тонивода претставува огромно карсно поле, второ по големина на планината [[Бистра (планина)|Бистра]], иако и самата рекичка која минува низ неа исто така е позната како Тонивода<ref name="Галичник" />. Поради константната загуба на вода, за време на доцната пролет, летото и раната есен, кога има поголеми периоди без врнежи, речиси сите езерца пресушуваат освен оние покрај самата рекичка која ги полни со вода<ref name="Галичник" />. == Галерија == <gallery mode=packed heights=120px> Податотека:Велоекспедиции 2017 58.jpg|Висорамнината со локалниот пат до [[Галичник]] Податотека:Тони Вода.jpg|Висорамнината Тони Вода Податотека:Тони Вода01.jpg|Тони Вода Податотека:Тони Вода02.jpg|Понорот на Тони Вода Податотека:Велоекспедиции 2017 59.jpg|Галички [[ски-лифт]] во месноста Тони Вода </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Бистра}} [[Категорија:Бистра]] [[Категорија:Карсни полиња во Македонија]] jp2mqdy9jswg18y31kosla0ovu5brix 0 1183101 5629026 5458217 2026-09-15T16:49:51Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629026 wikitext text/x-wiki [[File:Суво Поле (Бистра) 02.jpg|thumb|250px|right|Поглед на Суво Поле]] '''Суво Поле''' — карсно поле, висорамнина на планината [[Бистра (планина)|Бистра]]. Се наоѓа на југ од карсното поле Салтаница, сместено помеѓу врвовите Вели Вар (1,915 м) на запад и Бунтовица (1,829 м) на исток<ref name="Маврово">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.moepp.gov.mk/wp-content/uploads/2015/01/Study-Mavrovo-Final-7.pdf|title=Студија за ревалоризација на заштитено подрачје Маврово|last=Светозар Петковски, Драган Василевски, Владо Матевски, Claudio Orlandini и 28 други автори|first=|date=2011|work=Министерство за животна средина и просторно планирање|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425213620/https://www.moepp.gov.mk/wp-content/uploads/2015/01/Study-Mavrovo-Final-7.pdf|archive-date=2021-04-25|dead-url=|accessdate=7 ноември 2017|url-status=dead}}</ref>. Со карсното поле Султаница се поврзува преку превојот на височина од 1,740 м, а во јужен правец е заградено со возвишение чија височина се движи помеѓу 60 и 85 м<ref name="Маврово" />. Полето е тектонски предиспонирано со систем на раседи<ref name="Маврово" />. Еден таков расед поминува по дното на самото поле чиј правец на протегање е север‐југ<ref name="Маврово" />. Дното на карсното поле е зарамнето, а по него се среќаваат бројни вртачи со најразлични форми<ref name="Маврово" />. Полето е суво и безводно по што и го добило името<ref name="Маврово" />. Речна мрежа не постои, а целокупната вода од врнежите и водата што се добива со топењето на снеговите се инфилтрира вдолж бројните пукнатини и понорите што се наоѓаат по дното на вртачите<ref name="Маврово" />. Дното на полето е препокриено со црвеница врз која се развила бујна тревна вегетација<ref name="Маврово" />. На самиот источен крај веднаш над работ над длабокиот дел на Јадовска Река постои созѕидана каптажа за вода, а на Суво Поле постои и едно [[бачило]]. Низ Суво Поле поминува обележана планинарска патека која води од [[Тресонче]] преку врвовите [[Голем Брзовец|Голем]] и [[Мал Брзовец]] до [[Галичник]]. ==Галерија== <gallery mode=packed heights=120px> File:Суво Поле (Бистра) 03.jpg|Поглед на Суво Поле File:Суво Поле (Бистра) 04.jpg|Поглед на Суво Поле File:Суво Поле и врв Бундовец на Бистра.jpg|Поглед на Суво Поле и врвот Бундовец </gallery> ==Наводи== <references /> {{Бистра}} [[Категорија:Бистра]] [[Категорија:Карсни полиња во Македонија]] 7fjn10vyl9h9zuvbjde8fcxn0kfdlqs 0 1183787 5629018 5560601 2026-09-15T16:44:17Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629018 wikitext text/x-wiki {{другизначења|Буковиќ (појаснување)}} {{Инфокутија Планина | name = Буковиќ | other_name = Буковик | photo = Буковиќ (Тепе) 11.jpg | photo_size = | photo_caption = Поглед на планинското било | elevation_m = 1.528 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | range = [[Сува Гора]] | area = 79 км² | map_caption = Местоположба на Буковиќ во Македонија | parent_peak = [[Тепе]] | label = Буковиќ | label_position = right | listing = | map = Македонија | lat = 41.6372 | long = 20.9361 | location = {{MKD}} | coordinates = {{Coord|41|38|14|N|20|56|10|E|type:mountain_region:MK|display=title}} | region_type = Регион | region = [[Горно Кичево]], [[Западна Македонија]] | coordinates_ref = | first_ascent = | easiest_route = }} '''Буковиќ''' или '''Буковик''' — средновисока планина во областа [[Горно Кичево]] во [[западна Македонија]]. ==Местоположба и одлики== [[File:Буковиќ (Тепе) 01.jpg|thumb|mini|left|Главното планинско било на Буковиќ со врвот Тепе]] Сместена е меѓу [[Полошка Котлина|Полошката Котлина]] на север, [[Кичевска Котлина|Кичевската Котлина]] на југ, планината [[Бистра (планина)|Бистра]] на запад и масивот на [[Добра Вода]] односно [[Челоица]] на исток. Планината е мала по површина, со {{км2|79}}, и понекогаш се смета за дел од масивот на [[Сува Гора]].<ref name="Геодив">{{ГеодивГеонас|глава= Буковиќ |страница= 117-118}}</ref>. Во средишниот дел, Буковиќ има поголем број [[карст]]ни [[суводолица|суводолици]] и [[вртач]]и. Главното [[било]] се протега во правец северозапад-југоисток, во должина од околу 10&nbsp;км. Највисок врв е [[Тепе]], со 1.528&nbsp;м, а други повисоки врвови се Буковиќ (1.518&nbsp;м), Чингирли Рид (1.441&nbsp;м) и Колари (1.425&nbsp;м). Источниот дел на планината се смета за посебен дел, и се нарекува Корито. Во орографските описи на книгата [[Материјали по изучувањето на Македонија]] од македонскиот револуционер [[Ѓорче Петров]] е даден поопширен опис за Буковиќ при што е запишано дека таму каде што [[Шар Планина]] свртува кон југозапад, започнува и ниската и гола планина Влаиница, којашто се протега на исток, а како нејзино продолжение е Буковик, висока планина којашто во југоисточен правец се спушта близу до [[Кичево]]<ref name="Ѓорче Петров 1">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 18|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>. Во југоисточниот крај на Влаиница, имено, таму каде што таа се среќава со северниот крај на [[Бистра (планина)|Бистра]] (тоа е кај изворот на Зајашка Река), започнува Буковик, којшто свртува на југоисток и завршува на 1,5 часа над Кичево<ref name="Ѓорче Петров 2">{{наведена книга|last=Петров|first=Ѓорче|authorlink=Ѓорче Петров|title=[[Материјали по изучувањето на Македонија]]|editor=превод: Марио Шаревски|edition=2016|year=1896|pages = 44|publisher=Единствена Македонија|location=Скопје|isbn=978-608-245-113-8}}</ref>. Буковик е на половина повисок од Влаиница. Билото му е остро. Низ неговата средина има преслап по којшто минува патот [[Гостивар]] - [[Кичево]]<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Северната падина на Буковик е доста налегната. Неговите падини од југ го оградуваат Гостиварското Поле и достигнуваат до самиот [[Гостивар]]. По средината таа падина е длабоко пресечена од реката Лакавица. Целата северна страна на Буковик е покриена со дрвја, најмногу букови, од коишто и го добил своето име<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Планината е населена со [[Албанци|Арнаути]], поради што е опасен и страшен за патување<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Јужната падина на Буковик од кај Кичевско е помалку налегната. Таа е сосема гола, каменеста и безводна<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Како што од северната страна Буковиќ има бодар, дури страшен изглед, од јужната страна од кај Кичевско тој има мрачен и непријатен изглед<ref name="Ѓорче Петров 2" />. Тој служи како вододелница меѓу [[Вардар]] преку неговата притока Лакавица и Велика ([[Треска]]) преку нејзината притока Зајашка Река<ref name="Ѓорче Петров 2" />. == Геологија == Геолошки, подината на Буковиќ е составена од [[палеозоик|палеозојски]] [[шкрилец|шкрилци]], а врз нив [[мермер|смермерени]] [[тријас]]ки [[варовник|варовници]] со дебелина 200 до 300&nbsp;м. Поради овие одлики, Буковиќ низ времето доживеал силно скарстување и денес ги има сите карсни облици, вклучувајќи [[шкрапа|шкрапи]], вртачи, [[увала|ували]], [[карсно поле|карсни полиња]], скрастени долови, пештери и [[пропаст]]и. == Знаменитости == На планината се издвојуваат две природни знаменитости: * Запод — карсно поле * [[Убавица (пештера)|Убавица]] (Ѓоновица) — една од најдолгите и забележителните пештери во земјата, заштитена како споменик на природата<ref>''Студија за геодиверзитетот'', стр. 172</ref> ==Галерија== <center> <gallery mode="packed" heights="120px"> File:Буковиќ (Тепе) 02.jpg|Поглед на главното тревнато планинско било со врвот Тепе File:Буковиќ (Тепе) 03.jpg|Поглед на врвот Тепе од југ File:Буковиќ (Тепе) 09.jpg|Поглед на врвот Тепе од север File:Буковиќ (Тепе) 10.jpg|Поглед на главното планинско било од запад File:Буковиќ (Тепе) 05.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 06.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 07.jpg|Поглед на највисокиот врв Тепе File:Буковиќ (Тепе) 12.jpg|Поглед на главното планинско било File:Буковиќ (Тепе) 08.jpg|Натрупани камења како ознака на врвот Тепе </gallery> </center> == Поврзано == * [[Сува Гора]] * [[Добра Вода]] * [[Ѓоновичко Кале]] * [[Буковик (вулканска купа)|Буковик]] — вулканска купа кај Влаина == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Планини во Македонија]] [[Категорија:Општина Кичево]] 8vdmo65wa9e3r6ezy6w3hek1ogrmcs6 0 1185034 5629015 4667666 2026-09-15T16:42:03Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629015 wikitext text/x-wiki {{ПолКарта | Македонија | ширина = 250 | порамни = | граничник = | опис = Местоположба на Церското Поле во Македонија | алт = | релјефна = да | алтернативна = | облога = | натпис = Церско Поле | натпис_гол = 80 | положба = | позадина = | бележник = | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 23 | ГШ_сек = 56 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 21 | ГД_мин = 2 | ГД_сек = 15 | ГД_прав = E }} '''Церско Поле''' — предел во [[Демирхисарско]] кој претставува најголемо [[карсно поле]] во [[Македонија]], со вкупна површина од {{км2|45,5}} и површина на дното од {{км2|8}}.<ref name="Геодив">{{ГеодивГеонас|глава= Церско Поле |страница= 174}}</ref> Се наоѓа меѓу планините [[Лубен]] и [[Баба Сач]] во областа [[Железник]] (денес во [[Општина Кичево]]), со просечна надморска височина на дното од 955&nbsp;м. Настанато е на допирот на [[Палеозоик|палеозојски]] ([[Девон (период)|девонски]]) [[Шкрилец|шкрилци]] и [[Мермер|мермери]]. Во северниот дел дното е прекриено со пролувијални и алувијални [[Нанос|наноси]], додека кон југ алувијалните наноси се губат и дното е прекриено со тенок слој на [[црвеница]]. Според настанокот, Церско Поле може да се класифицира во типот на рабни полиња, што значи дека е образувано при допирот на водонепропусни и [[Карст|карсни]] карпи. Во првично тектонски предиспонираната карсна котлина, [[Церска Река]] и нејзините притоки таложеле наносен материјал во северниот дел, на контактот со карстот, при што, при [[Поплава|поплави]], се јавувала рабно разјадување, кое постепено било поместувана кон југ, создавајќи го рамното дно на полето. Денес Церска Река целосно понира низ алувијалните наноси по дното на полето. Со оглед на тоа што сепак се јавува повремен површински тек по дното на полето, од [[Хидрологија|хидролошки]] аспект Церско Поле би го класифицирале како [[притока|приточно]]-[[понорница|понорничко]] поле.<ref name="Геодив" /> По дното, во јужниот дел се јавуваат и алувијални (суфозијски) [[вртача|вртачи]]. == Населени места == Во пределот Церско Поле се наоѓаат три села: [[Цер (село)|Цер]], [[Мало Црско]] и [[Големо Црско]], кои се наоѓаат во пазувите на [[Баба Сач]] и [[Лубен]]. == Галерија == <gallery mode="packed" heights="150px"> Податотека:Викиекспедиција во Копачка 21.jpg|Поглед на полето Податотека:Лубен и Баба Сач од Церско Поле.jpg|Поглед на [[Лубен]] (десно) и [[Баба Сач]] (лево) од Церското Поле Податотека:Викиекспедиција во Копачка 22.jpg|Поглед на полето </gallery> == Поврзано == * [[Вишкоец]] * [[Железник]] * [[Тони Вода]] * [[Церска Река]] * [[Лопушник]] == Наводи == {{наводи}} {{Coord|41|23|56|N|21|2|15|E|display=title}} [[Категорија:Историско-географски области во Македонија]] [[Категорија:Карст]] [[Категорија:Цер (село)]] [[Категорија:Општина Кичево]] [[Категорија:Геологија на Македонија]] djktb10jinlhftbni9xmacvmzcwpcem 0 1204809 5629006 5558787 2026-09-15T16:06:20Z Zdravko 293 5629006 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Јадење | име = Турлитава | слика = Турлитава во традиционална, рачно изработена земјена тава. 01.jpg | опис = | друго_име = | земја = [[Македонија]] | регион = | творец = | дел_од_оброкот = главен оброк | вид = | температура = топло | главни_состојки = | варијанти = | калоричност = | друго = }} '''Турлитава''' (полнета со [[зеленчук]] и [[месо]]) има свое потекло во турските зборови турли (türlü во модерниот турски) што значи "мешан" и тава, керамичко јадење. Тоа е заедничко јадење за [[Македонија]] и за остатокот од јужниот дел на [[Балканот]]. Турлитава се прави од [[компир]]и, [[ориз]], [[Бамја|бамји]], [[модар патлиџан]], [[морков]]и, [[пипер]]ки, [[Свинско месо|свинско]], [[Говедско месо|говедско]] или [[јагнешко месо]]. Сите овие состојки се мешаат и се печат во рерна во традиционална керамичка чинија (тава).<ref>[https://sezahrana.mk/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0-%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0/ Турлитава, приготвување]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== * [https://moirecepti.mk/post/%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%B0-2 Рецепти] [[Категорија:Македонска кујна]] [[Категорија:Турцизми]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] ky4ih97xes116x53b01c0iuhsj2ur4w 0 1211975 5629046 4934758 2026-09-15T19:50:06Z Dandarmkd 31127 5629046 wikitext text/x-wiki Ова е '''список на објекти прогласени за [[културно наследство на Македонија]]''' на подрачјето на [[Општина Гостивар]] според евиденцијата во Регистарот на културно наследство на [[Управа за заштита на културното наследство на Македонија|Управата за заштита на културното наследство на Македонија]] (УЗКН). {| class="wikitable sortable" width="auto" |+ ! Број ! Општина ! Населено место ! Објект ! Фотографија |- || 1 || [[Општина Гостивар]] || [[Гостивар]] || [[Спомен-костурница (Гостивар)|Спомен-костурница]] || |- || 2 || [[Општина Гостивар]] || [[Гостивар]] || [[Куќа на Ахмед Чако]] || |- || 3 || [[Општина Гостивар]] || [[Гостивар]] || [[Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80 (Гостивар)|Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80]] || |- || 4 || [[Општина Гостивар]] || [[Гостивар]] || [[Бегова куќа (Гостивар)|Бегова куќа]] || [[Податотека:Жолтата куќа - Гостивар.jpg|200п]] |- || 5 || [[Општина Гостивар]] || [[Гостивар]] || [[Куќа на Канчески|Куќа на Канчески]] || [[Податотека:Староградска архитектура во Гостивар.jpg|200п]] |- || 6 || [[Општина Гостивар]] || [[Гостивар]] || [[Саат-кула (Гостивар)|Саат-кула]] || [[Податотека:Clock Tower in Gostivar.jpg|200п]] |- || 7 || [[Општина Гостивар]] || [[Равен]] || [[Кале (Равен)|Археолошко наоѓалиште „Кале“]] || |- || 8 || [[Општина Гостивар]] || [[Равен]] || [[Стара џамија (Равен)|Стара џамија]] || [[Податотека:Стара џамија во Равен.jpg|200п]] |} {{КНМ-Гостивар}} {{КНМ-Општини}} [[Категорија:{{СТРАНИЦА}}| ]] h2sx7fgbnnjb4aj4ncyr28vg87miqk1 10 1211977 5629043 4751291 2026-09-15T19:43:34Z Dandarmkd 31127 5629043 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = КНМ-Гостивар |state = autocollapse |titlestyle = background-color:#0F52BA |title = [[Културно наследство на Македонија во Општина Гостивар|<span style="color:#FFE135;">Културно наследство во Општина Гостивар</span>]] |groupstyle = background-color:#FEFEFA |liststyle= background-color:#FEFEFA |image=[[Податотека:Coat of arms of Gostivar Municipality.svg|40п]] |belowstyle = background-color:#E23D28 |group1= [[Податотека:УЗКН-Лого.PNG|50п]] |list1=<div class="center">[[Спомен-костурница (Гостивар)|Спомен-костурница<small> (Гостивар)</small>]] {{•}} [[Куќа на Ахмед Чако|Куќа на Ахмед Чако<small> (Гостивар)</small>]] {{•}} [[Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80 (Гостивар)|Куќа на ул. „Иво Рибар Лола“ бр. 80<small> (Гостивар)</small>]] {{•}} [[Бегова куќа (Гостивар)|Бегова куќа<small> (Гостивар)</small>]] {{•}} [[Куќа на Канчески|Куќа на Канчески<small> (Гостивар)</small>]] {{•}} [[Саат-кула (Гостивар)|Саат-кула<small> (Гостивар)</small>]] {{•}} [[Кале (Равен)|Археолошко наоѓалиште „Кале“<small> (Равен)</small>]] {{•}} [[Стара џамија (Равен)|Стара џамија<small> (Равен)</small>]] {{•}} [[Стара џамија (Симница)|Стара џамија<small> (Симница)</small>]]</div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за културното наследство во Македонија|Гостивар]] </noinclude><includeonly>[[Категорија:Културно наследство на Македонија во Општина Гостивар]]</includeonly><noinclude>[[Категорија:Предлошки за Гостивар|{{СТРАНИЦА}}]] </noinclude> e6p6rm1nrtgz4ogw9vdxgmw3jlzov95 0 1212484 5629069 4991197 2026-09-15T20:48:40Z Εὐθυμένης 35138 5629069 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Музеј |name = Карнавале |image = Carnavalet Portal.JPG |caption = Влезот во музејот Карнавале |imagesize = 290 |pushpin_map = Paris |coordinates = {{coord|48.8574|2.36214|display=inline}} |established = декември 1880 | collection = 580,000 предмети |dissolved = |location = 23, rue de Sévigné,<br />75003 [[Paris]], [[France]] |type = [[Музеј|Историски музеј]], [[Ликовен музеј]], [[Историска локација]] |visitors = 1,091,105 посетители (2010)<ref>"Palmarès 2011 des musées ", Le Journal des Arts, n°350, 24 juin 2011, p.23</ref> |director = Жан-Марк Лери |curator = |publictransit = *[[Сен-Пол (Париско метро)|Сен-Пол]] [[File:Metro-M.svg|15px]] [[File:Paris m 1 jms.svg|15px]] |website = [http://carnavalet.paris.fr/en Musée Carnavalet] }} '''Карнавале''' е музеј во [[Париз]] е посветен на историјата на градот. Музејот опфаќа две соседни згради: '''Хотел Карнавале''' и поранешниот '''Хотел Ле Пелетје де Сен Фарго'''. По совет на [[Жорж-Ежен Осман|баронот Осман]], државен службеник кој го изменил ликот на [[Париз]], во втората половина на 19 век, хотелот Карнавале бил купен од страна на Советот на општината Париз во 1866. Тој бил отворен за јавноста во 1880 година. Во вториот дел од 20 век, музејот веќе бил во полн капацитет. Хотелот ''Ле Пелетје де Сен Фарго'' бил припоен кон Карнавале и отворен за јавноста во 1989 година.<ref>Leri, Jean-Marc,''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 7-8.</ref> Карнавале е еден од 14-те градски музеи на Париз кои од 1 јануари 2013 станале дел од јавната институција [[Париски музеи]]. Музејот е затворен поради реновирање до крајот на 2019. == Збирки == Во дворот една прекрасна скулптура на [[Луј XIV]], ги поздравува посетителите.<ref>Leri, Jean-Marc,''Musée Carnavalet: Histore de Paris'', page 41.</ref> Во внатрешноста на музејот, поставките ја покажуваат трансформацијата на селото Лутеција, населено од [[Гали|галското]] племе [[Паризии]],<ref>Colson, Jean, ''Paris: Des origines à nos jours'', page 11.</ref> во денешниот голем град Париз, кој брои околу 2,201,578 жители.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=La population par arrondissement de 1990 à 2009|publisher=Paris.fr: (Mairie de Paris)|url=http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=5427&document_type_id=5&document_id=8717&portlet_id=11661|accessdate=2009-02-13|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081227093057/http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=5427&document_type_id=5&document_id=8717&portlet_id=11661|archivedate=2008-12-27|df=}}</ref> Карнавале поседува збирка од 2,600 слики, 20.000 цртежи, 300,000 гравури и 150,000 фотографии, 2,000 модерни скулптури и 800 делови мебел, илјадници парчиња керамика, многу украси, модели и релјефи, знаци, илјадници монети, безброј предмети, многу од нив сувенири на познати ликови и илјадници археолошки фрагменти. Периодот наречен ''Модерно време'', кој се протега од [[ренесанса]]та до денес главно е познат по огромното количество на слики од градот. Постојат многу слики од улиците и спомениците на Париз од 16 до 20 век, но исто така, и многу портрети на ликовите кои одиграле улога во историјата на главниот град и дела кои покажуваат настани што се случиле во Париз, особено многуте револуции кои го потресувале градот, како и многу сцени од секојдневниот живот, од сите социјални класи.<ref>Leri, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 11-12.</ref> === Лутеција === * Долги тесни кануа направен од стебло ([[Француски јазик|француски]]: ''pirogues''), кои датираат уште пред првиот пишан опис на селото (познато во тоа време како [[Лутеција]]) во 52 година од нашата ера, во делото на [[Гај Јулиј Цезар|Јулиј Цезар]] ''За галската војна (латински: De bello Gallico)''.<ref>Colson, Jean, ''Paris: des origines à nos jours'', page 10.</ref><ref>Leri, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 14.</ref> * Убаво шише од четвртиот век кое се користело за парфем, вино или мед<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histore de Paris"", page 19.''</ref> === Средновековен град === [[Податотека:Model-Paris-E.JPG|мини|Макета на [[Сите (остров)|Ил д]]<nowiki/>[[Сите (остров)|е ла Сите]] во 16 век|292x292пкс]] * Раскошен ковчег од 13 век, кој веројатно потекнува од кралската [[Опатија Сен Дени]]<ref>Leri, ''Musée Carnavalet: Histore de Paris"", page 20.''</ref> * Добро зачувана скулптура од главата на Богородица од 14 век. Градот во овој период бил погоден од немили настани што го уништувале: [[Стогодишна војна|Стогодишната војна]] и [[Црна смрт|Големата чума од 1348]]<ref>Colson, Jean ''Paris: des origines à nos jours'', pages 25-27.</ref> === Ренесансата и Верските војни === * Слики од 16 век, со познати луѓе од тоа време, вклучувајќи [[Франсоа I]], [[Катерина Медичи]] и [[Анри IV]].<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 21-23.</ref> * Слика од [[Пон неф]] околу 1660 која покажува група парижани на коњи или пеш,некој продавач кој ги покажува своите производи на група на заинтересирани и човек кој чекори носејќи товар на грбот.<ref>Leri, ''Musée Carnavalet: Histore de Paris'', page 36.</ref> * Неколку слики кои ја прикауваат [[Мадам де Севиње]], која се сметала за најубавата жена во Париз<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 47.</ref> === Француска револуција === [[Податотека:CharlesThevenin-FeteDeLaFederation.JPG|мини|''Празникот на Федерацијата, 14 јули 1790, на Шам де Марс'', Шарл Тевенен (1764&#x2013;1838)|292x292пкс]] * Познатата незавршено слика од [[Жак-Луј Давид]], ''Заклетва на тениско игралиште'' (1789), која го отсликува клучниот настан во француската историја кога членовите на Националното собрание положуваат заклетва дека дека нема да се распуштат додека не помине "цврст и правичен Уставот."<ref>Schama, Simon ''Citizens: A Chronicle of the French Revolution'', page. 359.</ref> Овој настан е често се смета како почеток на [[Француска револуција|Француската револуција]]. * Слики кои ја покажуваат одмаздата на луѓето врз [[Бастилја|Б]]<nowiki/>[[Бастилја|астиља]], зандана која станата "симбол на произволноста на кралската моќ."<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 97.</ref> * Слики или скулптури на познатите глумци во драмата на Револуцијата, вклучувајќи ги [[Оноре Габриел Мирабо|М]]<nowiki/>[[Оноре Габриел Мирабо|ирабо]], [[Жорж Дантон|Д]]<nowiki/>[[Жорж Дантон|антон]], [[Максимилијан Робеспјер|Р]]<nowiki/>[[Максимилијан Робеспјер|обеспјер]] и кралското семејство<ref>Leri, Jean-Marc ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 98-102.</ref> * Слика од погубување на гилотина на плоштадот на Револуцијата, од Пјер-Антоан Демоши: судбина каква што доживеале кралот [[Луј XVI]], Кралицата <nowiki/>[[Марија Антоанета]], ројалистите, жирондинците, ебертистите, дантони<nowiki/>стите, [[Максимилијан Робеспјер|Робеспјер]] и неговите следбеници и многу други<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 47.</ref> * Лични нешта кои припаѓале на Марија Антоанета.<ref>Personal visit to museum, 2005-01-02.</ref> * Хартија на која Робеспјер делумно го напишал неговиот потпис, кога бил приведен од војниците на Националната Конвенција.<ref>Interview with museum guard, 2005-01-02.</ref> === Париз, престолнина од XIX век === [[Податотека:Innocents1822.jpg|мини|''Пазарот и Фонтаната на невините ''(1822 година), Џон Џејмс Шалон (1778&#x2013;1854), Музеј Карнавале|293x293пкс]] * [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]]<nowiki/>[[Наполеон Бонапарт|овата]] омилена хигиенска кутија за лични предмети<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 110.</ref> * Слики од почетокот на 19 век во Париз<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 140-141; 126-127; 137; 139.</ref> * Слика која отсликува еден од најважните моменти на [[Јулска револуција|Јулската револуција]]:'' Освојување на Лувр, 29 јули 1830 година'', од страна на Жан-Луј Безар<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 123.</ref> * Прекрасни скулптури на парижани од тоа време, некои реални портрети, други карикатури, од страна на [[Жан-Пјер Дантан]]<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 13-131.</ref> * Раскошна лулка на кралскиот принц [[Луј Наполеон Бонапарт]], син на царот [[Наполеон III]] и царицата Евгенија<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 147.</ref> * Прикажани постери од Убавата епоха<ref>Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 159.</ref> * Реални слики од крајот на 19 век во Париз.<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 140-141; 148-157; 159-163.</ref> * Златен часовник кој му припаѓал на [[Емил Зола|Еми]]<nowiki/>[[Емил Зола|л Зола]] * Слика од конструкцијата на [[Статуа на Слободата|Статуата на слободата]], која била подарена на САД во парчиња<ref>Leri, Jean-Marc ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 168.</ref> * Сликите од Универзалната изложба, вклучувајќи ја и онаа на [[Ајфелова кула|Ајфеловата кула]], која била специјално изградена по повод овој настан. Истите се користеле во анимираниот филм ''Аристократи'' на [[Волт Дизни]] од1970 година. === Париз во дваесеттиот век === [[Податотека:BERAUD Jean,1900 - Après l'Office à l'Eglise de la Ste-Trinité.jpg|мини|''По литургија во врквата Светото Тројство'', (околу 1900), [[Жан Беро]] (1849&#x2013;1935)|289x289пкс]] * Реконструкција со оригинален мебел на просторијата каде [[Марсел Пруст|Марсел Пр]]<nowiki/>[[Марсел Пруст|уст]] го напишал делото ''[[Во потрага по изгубеното време]]''<ref>Leri, Jean-Marc,''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 172.</ref> * Фотографии од 20 век во Париз од страна на Ежен Атже и Анри Картие-Бресон<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 178-179; 186; 188-189,</ref> * Стилизирана слика на преполното бистро на средината на 1900, од страна на натурализираниот јапонски уметник, Леонард Фуџита<ref>Leri, Jean-Marc,''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 187.</ref> * Фотографија во [[Дагеротипија|дагеротип]], на ''Форумот на Халите'', од страна на двајца американски фотографи во 1989 година, по повод изложбата кога во Карнавале се прославила 150 годишнина од пронајдокот на фотографијата<ref>Leri, Jean-Marc, ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', page 190.</ref> == Зградите == * '''Хотел Карнавале''' Во 1548 година, Жак де Лињери, претседател на Паришкото собрание, ја наредил изградбата на зградата која ќе биде позната како Хотел Карнавале. Изградбата била завршена околу 1560 година. Во 1578, вдовицата на Франсоа де Керневеноа, Бретонец чие име било изговорено на француски јазик како Карнавале, ја купила зградата. Во 1654 година, зградата била купена од страна на Клод Боизлев, кој го овластил добро познатиот архитект, Франсоа Мансар, да направи големо реновирање. [[Мадам де Севиње]], писателката позната по нејзината [[епистоларна книжевност]], живеела во хотелот Карнавале од 1677 до нејзината смрт во 1696 година.<ref>Leri, Jean-Marc,''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 7-9.</ref> * '''Хотел Ле Пелетје де Сен Фарго''' Хотелот Ле Пелетје де Сен Фарго, исто така, бил изграден во средината на 16 век. Тој бил првично познат како '''Хотел Доргевал'''. Бил купен од страна на Мишел Ле Пелетје и останал во наследство на неговиот внук, Ле Пелетје де Сен Фарго кој бил претставник на аристократите во [[Собрание на сталежот|Собранието на сталежот]] од 1789 година. Во 1793 година, Ле Пелетје гласал за погубувањето на [[Луј XVI]], и бил убиен, во одмазда заради неговиот глас, истиот ден кога кралот бил погубен на 20 јануари, 1793.<ref>Leri, Jean-Marc,''Musée Carnavalet: Histoire de Paris'', pages 10-11.</ref><gallery> Податотека:Carnavalet CorpsLogis1.JPG|Статуата на Луј 14, на влезот во музејот Податотека:Musee Carnavalet dsc03735.jpg|Централната градина на Карнавале </gallery> == Поврзано == * Жан-Франсоа Ежен Робине, куратор од 1891 година<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://data.bnf.fr/12283646/jean-francois_robinet/#allmanifs|title=Jean-François Robinet (1825-1899)|accessdate=27 March 2017}}</ref> * Жан Робике, куратор во првата половина на 20 век *[[Список на музеите во Париз]] {{Знаменитости на Париз}} == Наводи == {{Reflist|33em}} == Користена литература: == * Colson, Jean. ''Paris: Des Origines à Nos jours''. Paris: Éditions Hervas, 1998. * Leri, Jean-Marc. ''Musée Carnavalet: Histoire de Paris''. Paris:Éditions Fragments International, 2007. * Schama, Simon. ''Citizens: A Chronicle of the French Revolution''. New York: Alfred A. Knopf, 1989. * {{Наведена мрежна страница|url=https://www.nytimes.com/2013/01/10/arts/design/paris-3d-a-digital-model-of-the-french-capital.html|title=Taking in Paris Any Day, Any Century|date=January 9, 2013|work=New York Times}} == Надворешни врски == * (англиски) [http://carnavalet.paris.fr/en Музеј Карнавале официј] на мрежно место [http://carnavalet.paris.fr/en јт] * (англиски) [http://www.parismusees.paris.fr/en Париск] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180830005051/http://www.parismusees.paris.fr/en |date=2018-08-30 }} м [http://www.parismusees.paris.fr/en Музеи официј] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180830005051/http://www.parismusees.paris.fr/en |date=2018-08-30 }} на мрежно место [http://www.parismusees.paris.fr/en јт] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180830005051/http://www.parismusees.paris.fr/en |date=2018-08-30 }} * (англиски) [http://www.parisattractions.org/attractions/musee-carnavalet-visitor-information ј Карнавале Информации за посетител]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Категорија:Статии со надворешни врски на англиски]] [[Категорија:Ликовни музеи и галерии во Париз]] [[Категорија:Згради и градби од 16 век]] [[Категорија:Музеи во Париз]] lmt5ot6vq0v1xpk6hbbpfm9a5wg7pqm 0 1212488 5629150 5597969 2026-09-16T09:16:47Z Bjankuloski06 332 5629150 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = Андамански Острови | image_name = Andaman Islands.PNG | image_size = | image_caption = Местоположба на Андаманските острови во Индискиот Океан. | image_alt = | map_caption = | location = [[Бенгалски Залив]] | coordinates = {{Coord|12|30|N|92|45|E|region:IN_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Андамани и Никобари]] | total_islands = 572 | major_islands = [[Северен Андамански остров]], [[Мал Андамански остров]], [[Среден Андамански остров]], [[Јужен Андамански остров]] | area_km2 = 6,408 | elevation_m = 732 | highest_mount = Седл Пик | country = Индија | country_admin_divisions_title = Сојузни територии на Индија | country_admin_divisions = [[Андамани и Никобари]] | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = [[Порт Блер]] | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country1 = Мјанмар | country1_admin_divisions_title = Административна област | country1_admin_divisions = [[Јангон (округ)]] | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital_type = | country1_capital = [[Јангон]] | population = [http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_ani.html 343,125] | population_as_of = 2011 | density_km2 = 48 | ethnic_groups = [[Бамар]]<br/> [[Шомпен]]<br/> [[Индијци]]<br/>[[Џарава]]<br/>[[Онге]]<br/>[[Сентинелци]]<br/>[[Јашиа]]<br/>[[Големи Андаманци]] | timezone1 = [[Myanmar Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +6:30 | utc_offset1_DST = +6:30 | website = {{URL|http://www.and.nic.in}} }} [[Податотека:Andaman_nicobar_76.jpg|мини|Детална карта на Андаманските и Никобарските Острови|алт=|595x595пкс]] '''Андамански Острови''' — група острови кои образуваат [[архипелаг]] во [[Бенгалски Залив|Бенгалскиот Залив]], меѓу [[Индија]] на запад и [[Мјанмар]] на север и исток. Најголем дел од овие острови се дел од индиската сојузна територија [[Андамани и Никобари]], додека помал број од нив од северниот дел на архипелагот, вклучувајќи ги и Коко Островите, им припаѓаат на Мјанмар. Андаманските Острови се населени со [[Андаманци]], група на домородни народи во кои спаѓаат [[Џарава]] племињата и [[Сентинелци]]те.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/police-faceoff-with-sentinelese-tribe-as-they-struggle-to-recover-slain-missionarys-body/news-story/a88d3780059939a5e11ebcfb556327ac|title=Police face-off with hostile tribe|last=|first=|date=2018-11-26|work=News.com.au.|access-date=2018-12-01|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Некои од островите можат да се посетат со специјални дозволи, а за дел од нив, посебно [[Северен Сентинелски Остров|Северниот Сентинелски Остров]], постои законска забрана за посетување. Сентинелците се главно непријателски настроени кон посетителите, и имаат минимални контакти со луѓе од надворешноста. Индиската влада го штити со закон нивното право на приватност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.and.nic.in/archives/andaman/tribes.php|title=Andaman & Nicobar Administration|date=2016-06-11|accessdate=2018-12-01|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611075752/http://www.and.nic.in/archives/andaman/tribes.php|url-status=bot: unknown}}</ref> == Историја == [[Податотека:Andamanese_comparative_distribution.png|мини|Споредбена дистрибуција на андаманските домородни народи, пред 18 век во однос на денес.|алт=|259x259пкс]] === Потекло на поимот === Името на Андаманските Острови е древно. Според теоријата која доминира од доцниот 19 век, името е изведено од Андоман, форма на [[Хануман]], [[санскрит]]ското име за хиндуистички бог прикажуван со изглед на мајмун.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=M_47kfxz4ogC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Andaman and Nicobar Islands|last=Temple|first=Richard Carnac|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120608764|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=TgC2AAAAIAAJ&redir_esc=y&hl=mk|title=Imperial Gazetteer of India ...|last=Cotton|first=James Sutherland|last2=Burn|first2=Sir Richard|last3=Meyer|first3=Sir William Stevenson|date=1908|publisher=Clarendon Press|language=en}}</ref> Италијанскиот истражувач [[Николо Конти]] (околу 1440&nbsp;г.) ги споменал островите за кои велел дека името им значи „Остров на златото“.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=WEztW7c0CqQC&redir_esc=y|title=Tribal Development in Andaman Islands|last=Sharma|first=A. N.|date=2003|publisher=Sarup & Sons|isbn=9788176253475|language=en}}</ref> Во 13 век, името на Андамани се јавува на кинески јазик како Јен-то-ман (晏陀蠻), во книгата Џу-фан-џи (诸蕃志) (во превод: Опис на варварските народи, Запис за страни народи) од [[Џао Рукуо]], кој како член на [[Сунг (династија)|Сунг династијата]] бил назначен како надзорник на поморската трговија.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/cu31924023289345|title=Chau Ju-Kua: his work on the Chinese and Arab trade in the twelfth and thirteenth centuries, entitled Chu-fan-chï|last=Chau Ju-Kua|first=13th cent|last2=Hirth|first2=Friedrich|last3=Rockhill|first3=William Woodville|date=1911|publisher=St. Petersburg, Printing office of the Imperial academy of sciences}}</ref> Во 38-то поглавие на книгата, во делот наречен „Поморски земји“, тој нагласил дека при пловењето од Ламбри (Суматра) кон Цејлон, при неповолни ветрови бродовите би се насочиле кон Андаманските Острови.<ref name=":0" /><ref>{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/sermarcopolonote00cord|title=Ser Marco Polo; notes and addenda to Sir Henry Yule's edition, containing the results of recent research and discovery|last=Cordier|first=Henri|date=1920|publisher=London, J. Murray}}</ref> === Најрани населби === Најраните [[Археологија|археолошки]] податоци се од пред 2200 години, но податоците од [[Генетика|генетските]] истражувања, [[Култура|културолошките]] истражувања и истражувањата на изолати сугерираат дека островите биле населени од времето на [[Среден палеолит|средниот палеолит]].<ref>{{Наведено списание|last=Palanichamy|first=Malliya gounder|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|date=2006-01-27|title=Comment on "Reconstructing the Origin of Andaman Islanders"|url=http://science.sciencemag.org/content/311/5760/470.1|journal=Science|language=en|volume=311|issue=5760|pages=470–470|doi=10.1126/science.1120176|issn=0036-8075|pmid=16439647}}</ref> Се чини дека домородните андамански народи живееле на островите во изолација сѐ до 18 век. За нив се теоретизира дека се клучниот доказ за големата крајбрежна миграција на човекот од [[Африка]] преку [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]] долж крајбрежните региони на [[Индиски Полуостров|Индискиот Полуостров]] кон [[Југоисточна Азија]], [[Јапонија]] и [[Океанија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=WAsKm-_zu5sC&redir_esc=y&hl=mk|title=The Journey of Man: A Genetic Odyssey|last=Wells|first=Spencer|date=2002|publisher=Princeton University Press|isbn=069111532X|language=en}}</ref> [[Податотека:The_Andaman_Islands_in_the_Bay_of_Bengal_were_said_to_be_inhabited_by_wolf-headed_people.jpg|лево|мини|За Андаманските Острови, во Бенгалскиот Залив, се верувало дека биле населени од луѓе кои имале глава на волк, како што биле прикажани во „книгата на чудата“ издадена во Париз, во почетокот на 15 век.|алт=|265x265пкс]] === Царството Чола === Во периодот од 800-1200 година, [[Тамили|тамилската]] [[Чола династија]] создала империја, која веројатно се протегала од југоистичниот дел на Индискиот Полуостров до делови од [[Малезија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=r2ILAAAAIAAJ&redir_esc=y&hl=mk|title=A History of Asia: Formation of civilizations, from antiquity to 1600|last=Bingham|first=Woodbridge|last2=Conroy|first2=Hilary|last3=Iklé|first3=Frank William|date=1964|publisher=Allyn and Bacon|language=en}}</ref> [[Раѓендра Чола I]] (1014 до 1042 година) ги освоил Андаманските и Никобарските Острови. === Британска колонизација и создавање на островски затвор === Во 1789 година, [[Бенгалска провинција|Бенгалската провинција]] (најголемата провинција на Британска Индија) основала база и затворска колонија на островот [[Чатам (остров)|Чатам]] во југоисточниот залив на Големиот Андамански Остров. Населбата денес е позната како [[Порт Блер]] (според нејзиниот основач - бомбајскиот поморски полковник [[Арчибалд Блер]]). Две години потоа колонијата била поместена во североисточниот дел на Големиот Андамански Остров и била наречена Порт Корнвалис, според адмиралот [[Вилијам Корнвалис]]. Но, бидејќи имало многу заболувања и висока смртност меѓу затворениците, владата решила да го затвори проектот во мај 1796 година.<ref name=":1">{{Наведено списание|title=Andaman Islands|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Andaman_Islands|journal=1911 Encyclopædia Britannica|volume=Volume 1}}</ref> Во 1824 година, Порт Корнвалис претставувало собирно место од каде била носена војска која учествувала во [[Прва англо-бурманска војна|Првата англо-бурманска војна]].<ref name=":1" /> Во периодот 1830-1840 година, бродоломците кои се истовариле на бреговите на островите често биле напаѓани и убивани од домородците, за кои владеело мислењето дека се канибали. Губитокот на бродовите ''Runnymede'' и ''Briton'', во 1844 година, на патот од Индија кон Австралија, за време на бура, заедно со патниците и со транспортираната стока, како и честите напади на домородците врз патниците, биле причина за алармирање на британската влада.<ref>{{Наведена книга|title=Shipwrecks and Disasters at Sea|url=https://archive.org/details/shipwrecksanddi00kinggoog|last=Kingston|first=W.H.G.|publisher=George Routledge and Sons|year=1873|isbn=|location=London|pages=}}</ref> Во 1855 година, владата предложила основање на друга населба, вклучувајќи и политички затвор, но [[Индиско востание (1857)|Индиското востание (1857 година)]] ги одложило овие планови. Со востанието пораснал бројот на политичките затвореници, така да основањето на населба со затвор станало ургентна потреба за британската влада. Изградбата започнала во ноември 1857 година, кај Порт Блер и била користена работната сила на затворениците, а се избегнало и соленото мочуриште кај Порт Корнвалис, кое претходно создавало проблеми. Втор значаен датум за Андаманските Острови бил 17 мај 1859 година, кој ја означува [[Битка кај Абердин (Андамански Острови)|Битката кај Абердин]], која се водела меѓу Британците и Големото Андаманско племе. Денес постои спомен обележје во комплексот Андамански водени спортови за луѓето кои загинале во овој конфликт. Плашејќи се од страна инвазија, бунтовничкото племе, поддржано од избеганите затвореници од Порт Блер, ја нападнале британската пошта, но поради малубројноста имале тешки губитоци. Подоцна се утврдило дека еден од избеганите осуденици ги издал плановите на племето на Британците. Денес племето брои само 50 луѓе, а помалку од 50% од нив се стари лица. Владата на Андаманските Острови денес се обидува да го зголеми бројот на ова племе.<ref>{{Наведени вести|url=https://rapidiq.wordpress.com/2012/04/08/the-rise-and-the-fall-of-the-great-andamanese/|title=The Rise and Fall of the Great Andamanese|date=2012-04-08|work=Indica Linguistica|access-date=2018-12-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.oneindia.com/2007/05/17/who-are-heroes-of-battle-of-aberdeen-1179405748.html|title=Who are heroes of Battle of Aberdeen?|work=https://www.oneindia.com|access-date=2018-12-01|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.andamansheekha.com/2012/05/16/tribute-at-the-memorial-of-battle-of-aberdeen-today/|title=Tribute at the Memorial of "Battle of Aberdeen" Today - Andaman Sheekha|date=2012-05-16|work=Andaman Sheekha|access-date=2018-12-01|language=en-US}}</ref> Во 1867 година, бродот ''Nineveh'' претрпел бродолом на грбенот на Северниот Сентинелски Остров, а 86-те преживеани допливале на брегот. Третиот ден биле нападнати со копја од домородците, едниот од нив успеал да избега, а другите подоцна биле спасени од британската морнарица. Иако некое време смртноста била многу висока, исушувањето на мочуриштето и сечата на шумите продолжиле. Андаманската колонија станала озлогласена и по убиството на вицекралот [[Ричард Бурк]], при неговата посета на населбата, на 8 февруари 1872 година, од авганистанскиот Паштун [[Шер Али Африди]]. Истата година Андаманските и Никобарските острови биле обединети под заедничка управа од Порт Блер.<ref name=":1" /> [[Податотека:Port_Blair_1872_Ross_Island_Penal_HQ.jpg|мини|Седиште на затворската управа на островот Рос, 1872 година.|алт=|262x262пкс]] Од времето на неговиот развој во 1858 година, под водство на Џејмс Патисон Вокер, и како одговор на бунтот од претходната година, населбата била прво и основно затвор за политичките осуденици. Затворот во Порт Блер бил прошируван и конечно завршен во 1910 година, кога броел 698 единечни ќелии (самици). Најпознат затвореник бил индискиот политички активист [[Винајак Дамодар Саваркар]]. Индијците кои биле овде затворени го нарекле островот и затворот ''Кала Пани'' („црна вода“),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andamancellularjail.org/History.htm|title=History of Andaman Cellular Jail|date=2010-02-09|accessdate=2018-12-01|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209031136/http://www.andamancellularjail.org/History.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> а 1996 година бил снимен филм на островот со наслов според тоа име.<ref>{{Наведување|title=Kala Pani|url=http://www.imdb.com/title/tt0255289/|accessdate=2018-12-01}}</ref> Бројот на затвореници кои починале во затворот броел илјадници,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andamancellularjail.org/ListOfRevolutionaries.htm|title=List of Revolutionaries|date=2010-09-06|accessdate=2018-12-01|archive-date=2010-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100906201654/http://www.andamancellularjail.org/ListOfRevolutionaries.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> а многумина од нив умреле од мачење и тешки животни услови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thehindu.com/2005/12/21/stories/2005122107881100.htm|title=The Hindu : Opinion / News Analysis : Hundred years of the Andamans Cellular Jail|work=www.thehindu.com|accessdate=2018-12-01}}</ref> На Змискиот Остров (анг. Viper Island) постоел посебен затвор за криминалци, а било место каде се вршелo погубување. Во 20 век, местото станало затвор за познати личности од индиското движење за независност. ==== Јапонска окупација ==== [[Податотека:Andaman_ross_is.jpg|мини|Островот Рос во 2004 година|алт=|262x262пкс]] [[Податотека:Andaman.jpg|мини|Андамански Острови|алт=|264x264пкс]] Андаманските и Никобарските Острови биле окупирани од Јапонците во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dutcheastindies.webs.com/andaman.html|title=The capture of the Andaman Islands, 1942|work=dutcheastindies.webs.com|language=en|accessdate=2018-12-01|archive-date=2020-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901203722/https://dutcheastindies.webs.com/andaman.html/|url-status=dead}}</ref> Тие биле под номинална власт на Азад Хинд (Привремена влада на слободна Индија) под раководство на индискиот националист [[Субас Босе|Субас Чандра Босе]], кој ги посетил островите за време на војната и ги преименувал во Шехид (од арапски што значи „маченик“) и Свараџ (што значи „самоуправа“). На 30 декември 1943 година, за време на јапонската окупација, Субас Чандра Босе, кој бил сојузник на Јапонците, прв го подигнал знамето за индиската независност. Според Вернер Грул: „Јапонците при повлекување стрелаа 750 невини луѓе.“<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=ow5Wlmu9MPQC&pg=PA102&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Imperial Japan's World War Two: 1931 - 1945|last=Gruhl|first=Werner|date=2007|publisher=Transaction Publishers|isbn=9780765803528|language=en}}</ref> По завршување на војната островите биле вратени под британско владеење, а по прогласувањето на независноста на Индија станале нејзин составен дел. Пред крајот на Втората светска војна, британската влада решила да ја аболицира затворската населба. Таа предложила да бившите затвореници ги вработи како риболовци, дрвосечачи и фармери, со цел да го развие стопанството на островите. Затворската колонија била згасната со прогласување на независност на Индија, на 15 август 1947 година. Денес таа претставува музеј посветен на движењето за независност на Индија. === Понова историја === Во април 1998 година, американскиот фотограф Џон С. Калахан го организирал првиот проект за сурфање на Андаманските Острови, кој почнувал од [[Пукет]] во [[Тајланд]], со помош на компанијата SEAL (од анг. Southeast Asia Liveaboards), која е британска чартер компанија за нуркачки спортови. Посадата од професионални сурфери, го преминала Андаманското Море на јахтата ''Crescent'' и ги завршиле формалностите во Порт Блер. Групата продолжила кон Малиот Андамански Остров, каде поминале десет дена сурфајќи на неколку места за првпат, вклучувајќи го Џарава Поинт во близина на Хат Беј (Hut Bay) и долж долгиот десен гребен на југозападниот дел на островот, наречен Кумари Поинт (Kumari Point). Калахан продолжил да прави уште неколку проекти за сурфање на Андаманските Острови, вклучувајќи и посета на Никобарските Острови во 1999 година. Во статијата „Потрага по оган“, на новинарот Сем Џорџ, објавена во ''Surfer Magazine'', Андаманските Острови за првпат се ставени на картата за сурфање.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.surfer.com/features/quest-for-fire/|title=SURFER Explores The Andaman Islands - SURFER Magazine|date=2010-07-22|work=SURFER Magazine|access-date=2018-12-01|language=en-US}}</ref> Снимките на брановите на Андаманските Острови исто така се појавиле во филмот ''Погусто од вода'' (анг. ''Thicker than Water''), снимен од режисерот на документарни филмови [[Џек Џонсон]], кој подоцна станал славен како музичар. На 26 декември 2004 година, крајбрежјето на Андаманските Острови било уништено од [[цунами]] високо и до 10 метри, кое се случило по [[Земјотрес во Индиски Океан во 2004 година|земјотресот во Индискиот Океан во 2004 година]], кој е најдолготрајниот регистриран земјотрес, а траел помеѓу 500 и 600 секунди.<ref>{{Наведена книга|title=Guinness Book of World Records 2014|last=Glenday|first=Craig|publisher=The Jim Pattison Group|year=2014|isbn=978-1-908843-15-9|location=|pages=}}</ref> Усните преданија за опасноста од цунами после земјотрес кај месното население било причина што биле спасени многу животи. По цунамито биле потврдени повеќе од 2.000 жртви, а повеќе од 4.000 деца останале сирачиња или загубиле еден родител. Најмалку 40.000 жители останале без дом и биле преселени во кампови за помош.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&productid=5511|title=Sumatra-Andaman Island Earthquake and Tsunami of December 26, 2004|date=2013-10-24|accessdate=2018-12-01|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024115815/http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&productid=5511|url-status=bot: unknown}}</ref> На 11 август 2009 година, имало земјотрес со јачина од 7 степени во близина на Андаманските Острови, активирајќи предупредување за цунами. На 30 март 2010 година, во близина на Андаманските Острови имало земјотрес со јачина од 6,9 степени. Во ноември 2018 година, американскиот мисионер Џон Ален Чау, во неколку наврати илегално се обидел, со помош на локалните рибари, да дојде на Северниот Сентинелски Остров од Андаманскиот Архипелаг, и покрај забраната за посета на овој остров. Подоцна било објавено неговото убиство од страна на домородното население на островот.<ref>{{Наведени вести|url=https://edition.cnn.com/2018/11/25/asia/missionary-john-chau-north-sentinel-island-sentinelese/index.html|title=Indian authorities struggle to retrieve US missionary feared killed on remote island|last=Chavez|first=Nicole|date=|work=CNN|access-date=2018-12-01|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Постои владина забрана за посета на овој остров, населен исклучиво од домородно население, а е со цел за негова заштита. Издавањето на дозволи е ограничено само на истражувачи и антрополози за научни цели и истражувања. Чау немал таква дозвола и знаел дека неговата посета била нелегална.<ref>{{Наведени вести|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/us-national-defied-3-tier-curbs-caution-to-reach-island/articleshow/66758172.cms|title=US national defied 3-tier curbs & caution to reach island - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/2018/11/andaman-islands-tribes/|title=Death of American missionary could put this indigenous tribe's survival at risk|date=2018-11-28|access-date=2018-12-01}}</ref> == Географија == [[Податотека:Sunset_Point,_Andaman.JPG|мини|Сансет Поинт, Андамански Острови|алт=|269x269пкс]] [[Податотека:Sunrise_at_the_Havelock_Islands..JPG|мини|Плажа бр. 3 во Хевлок, на Андаманските Острови|алт=|265x265пкс]] [[Податотека:Sunset_point_beach,_Andaman.JPG|мини|Чидија Тапу, Андамански Острови|алт=|265x265пкс]] Андаманскиот Архипелаг е океанско продолжение на бурманската планинска верига Чин на север и на Индонезискиот Архипелаг на југ. Тој има 325 острови кои покриваат површина од 6.408&nbsp;км²,<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=ujf2N5O4iKgC&redir_esc=y|title=Andaman and Nicobar Islands, Development Report|last=Commission|first=India Planning|date=2008|publisher=Academic Foundation|isbn=9788171886524|language=en}}</ref> со [[Андаманско Море|Андаманското Море]] (или Бурманско Море) на исток помеѓу островите и брегот на Бурма. [[Северен Андамански Остров|Северниот Андамански Остров]] е 285 километри јужно од Бурма, иако неколку помали бурмански острови се поблиску, вклучувајќи ги и трите Коко Острови. Десет степенскиот канал ги дели Андаманските од [[Никобарски Острови|Никобарските Острови]] на југ. Највисоката точка се наоѓа на Северниот Андамански Остров<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.excitingandaman.com/|title=Andaman Nicobar Tour Packages at Affordable Prices - Exclusive Deals|work=www.excitingandaman.com|accessdate=2018-12-01|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225004651/https://www.excitingandaman.com/}}</ref> (врвот Седл Пик (анг. Saddle Peak) на надморска височина од 732 метри.<ref name=":2" /> Дното на Андаманските Острови се состои [[офиолит]]и и [[Седиментна карпа|седиментни карпи]] (аргилозни и алгински варовници), од доцната јура период до раниот еоцен, изобличени од бројни длабоки [[расед]]и и [[Навлака|навлаки]] со [[Ултрамафични карпи|ултрамафични]] вулкански [[Интрузија|интрузии]].<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=5gEBfvCBclUC&pg=PA42&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Geomatics in Tsunami|last=Ramasamy|first=Sm|date=2006|publisher=New India Publishing|isbn=9788189422318|language=en}}</ref> На островите има најмалку 11 [[Каллив вулкан|калливи вулкани]].<ref name=":3" /> Климата е типична за тропски острови со иста географска широчина. Секогаш е топло, а дува слаб морски ветер. Врнежите се нередовни, времето е суво кога дуваат североисточните монсуни, а многу влажно кога дуваат југозападни монсуни.<ref name=":1" /> == Флора == Средните Андамански Острови се живеалиште на претежно влажни [[листопадни шуми]]. Во Северните Андамански Острови има претежно влажни [[Зимзелена шума|зимзелени шуми]], и многу дрвенести ползавици. Природната вегетација на Андаманските Острови е [[тропска шума]], со [[мангрови]] на брегот. Дождовните шуми се слични по состав со оние на западниот брег на Бурма. Повеќето од шумите се зимзелени, но постојат области на листопадни шуми на [[Северен Андамански Остров|Северниот Андамански Остров]], [[Среден Андамански Остров|Средниот Андамански Остров]], [[Баратанг]] и делови од [[Јужен Андамански Остров|Јужниот Андамански Остров]]. Јужните андамански шуми имаат буен раст на [[епифит]]ска вегетација, главно составена од папрати и орхидеи. Андаманските шуми се во голема мера недопрени, и покрај сечата од страна на населението кое е во пораст поради приливот на мигранти од индиското копно. Постојат заштитени подрачја на [[Мал Андамански Остров|Малиот Андамански Остров]], [[Наркондам]], Северниот Андамански Остров и Јужниот Андамански Остров, но тие се главно насочени кон зачувување на брегот и на морскиот жив свет, а не и за заштита на дождовните шуми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldwildlife.org/ecoregions/im0101|title=Southern Asia: Between the Bay of Bengal and the Andaman Sea {{!}} Ecoregions {{!}} WWF|work=World Wildlife Fund|language=en|accessdate=2018-12-01}}</ref> Друга закана за дивиот свет на островите се донесените животински видови, како што се стаорците, кучињата, мачките и слоновите на Интервју Островот и Северниот Андамански Остров. === Дрва === [[Податотека:Timber.JPG|мини|265x265пкс]] Андаманските шуми содржат 200 или повеќе видови дрва, употребливи за дрвна преработка, од кои околу 30 видови се сметаат за комерцијални. Главни комерцијални видови се гурјан (''[[Dipterocarpus]] spp.'') и падаук (''[[Pterocarpus dalbergioides]]''). Овие орнаметални дрва се забележителни поради нивната специфична обоеност: *мермерно дрво кое се добива од видот ''[[Diospyros marmorata]]'' *падаук дрво кое се добива од видот ''[[Pterocarpus dalbergioides]]'' * Сребрено сива обработка на даски *чои дрво кое се добива од видот ''[[Sageraea elliptica]]'' *коко дрво кое се добива од видот ''[[Albizzia lebbeck]]'' Падаук дрвото е поцврсто и од тиковото дрво и широко се користи за изработка на мебел. Овде може да се најдат и светото семе Рудракша (''[[Elaeocarps sphaericus]]'') и ароматичните дрвенести смоли. == Фауна == [[Податотека:The_Coral_Reef_at_the_Andaman_Islands.jpg|мини|Корален гребен на Андаманските Острови|алт=|273x273пкс]] Андаманските Острови се дом на голем број на животни, од кои многу се ендемски. === Цицачи === Ендемски видови на цицачи кои ги населуваат островите се: *''[[Crocidura hispida]]'' *''[[Crocidura andamanensis]]'' *''[[Crocidura jenkinsi]]'' *''[[Rhinolophus cognatus]]'' *''[[Rattus stoicus]]'' Подвидот на дивата свиња ''[[Sus scrofa vittatus]]'', позната и како Андаманска дива свиња, која порано се сметала за ендемски подвид,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.springer.com/us/book/9781461434481|title=South Asian Mammals - Their Diversity, Distribution, and Status {{!}} Chelmala Srinivasulu {{!}} Springer|last=Chelmala Srinivasulu|first=|last2=Bhargavi Srinivasulu|publisher=Springer-Verlag|year=2012|isbn=978-1-4614-3448-1|location=New York|pages=|language=en}}</ref> е заштитена со законот за заштита на дивиот свет 1972 (Sch I) (анг. Wildlife Protection Act 1972 (Sch I)). [[Аксис|Дамчестиот елен]] (''Axis axis''), [[Индиски мунтјак|индискиот мунтјак]] (''Muntiacus muntjak'') и [[Индиски замбар|индискиот замбар]] (''Rusa unicolor'') биле донесени на Андаманските острови, иако индискиот замбар не преживеал. Интервју Островот (најголемото засолниште на дивиот свет на територијата на островите), кој припаѓа на Средниот Андамански Остров, има популација на диви слонови, кои биле донесени за шумска работа од компанијата за преработка на дрва, а подоцна биле ослободени по банкротирањето на компанијата. Оваа популација слонови е предмет на истражувања. === Птици === Ендемски или скоро ендемски видови на птици се: * ''[[Spilornis elgini]]'', * ''[[Rallina canningi]]'', * ''[[Columba palumboides]]'', * ''[[Macropygia rufipennis]]'', * ''[[Centropus andamanensis]]'', * ''[[Otus balli]]'', * ''[[Ninox affinis]]'', * ''[[Rhyticeros narcondami]]'', * ''[[Dryocopus hodgei]]'', * ''[[Dicrurus andamanensis]]'', * ''[[Dendrocitta bayleyii]]'', * ''[[Sturnus erythropygius]]'', * ''[[Collocalia affinis]]'', * ''[[Aerodramus fuciphagus]]'', На островите постојат многу пештери, како што се оние во Чалис Ек, каде се гнездат птици од потсемејството Collocaliini. === Влекачи и водоземци === Островите имаат голем број на ендемски [[влекачи]], [[крастави жаби]] и други [[Жаба|жаби]], како што се јужниот андамански краит (''[[Bungarus andamanensis]]'') и андаманскиот воден варан (''[[Varanus salvator andamanensis]]''). Постои резерват на 72 км од [[Хевлок Остров]]от за [[морски крокодил]]и. Во текот на изминатите 25 години имало 24 напади на крокодили со четири жртви, вклучувајќи ја и смртта на американската туристка Лорен Фаил. Владата била критикувана поради тоа што не ги информирала туристите за опасноста во резерватот за крокодили кога го промовирала туризмот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nydailynews.com/news/world/nj-woman-killed-crocodile-attack-snorkeling-indian-coast-article-1.445025|title=NJ woman killed by crocodile attack while snorkeling off Indian coast - NY Daily News|last=Sacks|first=Ethan|work=nydailynews.com|access-date=2018-12-02|language=en-US}}</ref> Крокодилите не се наоѓаат само овде, туку и низ целиот островски синџир и се со различна бројност. Тие се ограничени на просторот на нивното природно живеалиште, така што популацијата е стабилна. Популациите на крокодили ги има и низ достапните мангрови живеалишта на сите поголеми острови, вклучувајќи и неколку потоци на Хевлок. Тие го користат океанот за патување помеѓу реките и речните устија, но ги нема во отворениот океан, па затоа се препорачува избегнување на пливање во близина на мангровите области или во областите на устијата на потоците; пливањето во отворениот океан би требало да биде безбедно, но сепак е најдобро да се практикува на заштитени места. == Религија == Повеќето припадници на домородните племиња на Андаманските и Никобарските Острови веруваат во религија која може да се опише како форма на [[Монотеизам|монотеистички]] [[анимизам]]. Домородците на овие острови веруваат дека Палуга е единственото божество и е одговорно за сè што се случува на Земјата.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=iRJaAQAAQBAJ&pg=PA161&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Andaman Islanders|last=Radcliffe-Brown|first=A. R.|date=2013-11-14|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107625563|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=u-yM6OYrIEcC&redir_esc=y|title=Encyclopaedia of Scheduled Tribes in India: In Five Volume|last=Mohanty|first=P. K.|date=2006|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788182050525|language=en}}</ref> Нивната вера учи дека божеството Палуга престојува на врвот Седл. Тие се обидуваат да избегнат каква било постапка која би го налутила ова божество. Луѓето кои припаѓаат на оваа религија веруваат во постоењето на души и духови, и придаваат големо значење на соништата. Тие дозволуваат соништата да одлучуваат за различните постапки и дејствија во нивните животи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.webindia123.com/territories/andaman/people/intro.htm|title=PEOPLE of Andaman and Nicobar Islands|work=Webindia123.com|access-date=2018-12-02|language=en}}</ref> Други религии кои се практикуваат на Андаманските и Никобарските Острови, според бројноста на верниците, се: [[Хиндуизам|хиндуизмот]], [[христијанство]]то, [[ислам]]от, [[Сикизам|сикизмот]], [[Будизам|будизмот]], [[Џаинизам|џаинизмот]] и [[Бахаизам|бахаизмот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_data_finder/C_Series/Population_by_religious_communities.htm|title=Census Reference Tables, C-Series Population by religious communities|work=censusindia.gov.in|accessdate=2018-12-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bahai.org/national-communities/andaman-and-nicobar-islands|title=The Bahá’í Community of The Andaman and Nicobar Islands|work=www.bahai.org|language=en|accessdate=2018-12-02}}</ref> == Демографија == [[Податотека:A_young_Onge_mother_with_her_baby.jpg|мини|273x273пкс|Мајка со дете од племето Онге|алт=]] Според пописот од 2011 година, популацијата на Андаманските Острови изнесувала 343.125 жители,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.india.gov.in/knowindia/ut_andaman.php|title=Andaman & Nicobar Islands - States and Union Territories - Know India: National Portal of India|date=2010-06-19|accessdate=2018-12-02|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619045535/http://www.india.gov.in/knowindia/ut_andaman.php|url-status=bot: unknown}}</ref> а во 1960 година таа изнесувала 50.000 жители. Најголемиот дел од населението потекнува од мигранти кои дошле на островот уште од колонијалните времиња, главно од [[Бенгалци|бенгалско]], [[Хиндустанци|хиндустанско]] и [[Тамилци|тамилско]] потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://andamandt.nic.in/profile.htm|title=Profile|date=2011-12-13|accessdate=2018-12-02|archive-date=2011-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20111213201339/http://andamandt.nic.in/profile.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> === Домородно население === Од луѓето кои живеат на Андаманските Острови, мало малцинство, од околу 1.000 жители, се т.н. [[Андаманци]], односно домородно население ([[адиваси]]). До 1850-тите години, кога за првпат дошле во постојан контакт со странци, нивниот број бил околу 7.000 жители, а биле поделени во следните главни групи: *[[Големи Андаманци]] *[[Џарава]] *[[Џангил]] (или ''Рутленд Џарава'') *[[Онге]] *[[Сентинелци]] Со зголемување на бројот на доселениците од копното (најчесто затвореници и принудни работници, а подоцна и намерно регрутирани земјоделци), домородното население ја загубило територијата и бројноста. Нивниот број опаднал и поради казнените експедиции од страна на британските власти и поради одземањето на земјиштето, како и поради разните епидемиски болести за кои тие немаат имунитет. Денес, бројот на домородните Андаманци е околу 400-450 лица. Племето Џангил е потполно исчезнато. Домородците на Големиот Андамански Остров првично биле поделени во десет различни племиња, со вкупно 5.000 луѓе; денес повеќето племиња се изумрени, а преживеаните членови (моментално 52 лица), зборуваат главно [[хинди]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://infochangeindia.org/Media/Languages-of-India/The-case-for-a-linguistic-survey.html|title=InfoChange India News & Features development news India - The case for a linguistic survey|date=2011-09-27|accessdate=2018-12-02|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927215058/http://infochangeindia.org/Media/Languages-of-India/The-case-for-a-linguistic-survey.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Племето Онге е сведено на помалку од 100 луѓе. Единствено Џарава народот и Сентинелците сѐ уште одржуваат независност и одбиваат контакт со странци; нивниот точен број е непознат, но се проценува дека изнесува помалку од стотина поединци. [[Податотека:Jarwa_Tribes_Andaman.jpg|мини|Андамански племиња|алт=]] == Влада == [[Порт Блер]] е главниот град на островите и административниот центар на Сојузните територии. Андаманските Острови формираат единствена административна област во рамките на Сојузните територии наречена Андаманска Област (Никобарските Острови биле одвоени и основани како нова Никобарска Област во 1974 година). == Културни наводи == Островите се споменуваат во втората книга со [[Шерлок Холмс]] напишана од [[Сер Артур Конан Дојл]], ''[[Знакот на четворицата]]'', како и во делото ''Смртта на Андаманските Острови'' од [[Мери Маргарет Кеј]]. Романот на [[Мериен Вигинс]], ''Џон Долар'' (1989), се случува на еден од островите; ликовите од книгата започнуваат експедиција од Бурма за да го прослават роденденот на кралот Џорџ, но по земјотрес и цунами експедицијата станува мрачна приказна за преживување. Главниот лик во книгата ''Шестте осомничени'' од [[Викас Сваруп]] е од Андаманските Острови. Индискиот филм ''Калапани'' (малајалски) или ''Сирај Чалаи'' (тамилски), од 1996 година, на индискиот режисер Пријадаршан, ја отсликува борбата за слобода на Индијците и животот на осудениците во затворот во Порт Блер. Новелата ''Крај на островот'' е дело на [[Падма Венкатраман]] од 2011 година за учењето на домороден шаман. == Сообраќај == Единствениот комерцијален аеродром на островите е [[Меѓународен аеродром Веер Савакар|Меѓународниот аеродром Веер Савакар]] во Порт Блер, кој нуди летови до [[Колката]], [[Ченај]], [[Њу Делхи]], [[Бангалор]], [[Визагапатнам]] и [[Бубанешвар]]. Аеродромот е под контрола на индиската морнарица. Претходно биле дозволени само дневни летови, но од почетокот на 2016 година функционираат и ноќните летови.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.andamansheekha.com/2016/01/21/maiden-night-flight-arrives-in-isles-goair-flight-with-155-tourists-lands-at-vsi-airport-to-operate-chartered-flight-between-bengaluru-port-blair/|title=Maiden night flight arrives in Isles: GoAir flight with 155 tourists lands at VSI Airport; to operate chartered flight between Bengaluru - Port Blair - Andaman Sheekha|date=2016-01-21|work=Andaman Sheekha|access-date=2018-12-02|language=en-US}}</ref> Мала писта од приближно 1.000 метри се наоѓа во близина на источниот брег на Северениот Андамански Остров во близина на [[Диглипур]]. Бродскиот превоз е достапен од Ченај, Визагапатнам и Колката. Бродското патување трае три дена и две ноќи, а зависи од метеоролошките услови. Поради должината на рутите и малиот број на авиокомпании кои летаат на островите, цените на авионскиот превоз се традиционално поскапи, иако тие се поевтини за месните жители отколку за посетителите. Цените се повисоки за време на врвот на сезоната во пролет и зима, иако тие се намалени поради проширувањето на цивилната воздухопловна индустрија во Индија. == Поврзано == *[[Андамани и Никобари]] *[[Никобарски Острови]] == Наводи == <references group="" responsive=""></references> == Надворешни врски == * [http://www.experienceandamans.com/ Најдобра туристичка агенција за туризам на Андаманските Острови] * [http://www.and.nic.in/ Официјално мрежно место за туризам на Андамани и Никобари] * [https://web.archive.org/web/20120204190748/http://andamandt.nic.in/ Андамански Округ] (официјално мрежно место) [[Категорија:Архипелази во Индискиот Океан]] [[Категорија:Андамани и Никобари]] qq8z45d0rhxcololm1s4zhk9kdkchsa 5629151 5629150 2026-09-16T09:17:28Z Bjankuloski06 332 /* Надворешни врски */ 5629151 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = Андамански Острови | image_name = Andaman Islands.PNG | image_size = | image_caption = Местоположба на Андаманските острови во Индискиот Океан. | image_alt = | map_caption = | location = [[Бенгалски Залив]] | coordinates = {{Coord|12|30|N|92|45|E|region:IN_type:isle|display=inline,title}} | archipelago = [[Андамани и Никобари]] | total_islands = 572 | major_islands = [[Северен Андамански остров]], [[Мал Андамански остров]], [[Среден Андамански остров]], [[Јужен Андамански остров]] | area_km2 = 6,408 | elevation_m = 732 | highest_mount = Седл Пик | country = Индија | country_admin_divisions_title = Сојузни територии на Индија | country_admin_divisions = [[Андамани и Никобари]] | country_admin_divisions_title_1 = | country_admin_divisions_1 = | country_admin_divisions_title_2 = | country_admin_divisions_2 = | country_capital = [[Порт Блер]] | country_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country1 = Мјанмар | country1_admin_divisions_title = Административна област | country1_admin_divisions = [[Јангон (округ)]] | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital_type = | country1_capital = [[Јангон]] | population = [http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products_ani.html 343,125] | population_as_of = 2011 | density_km2 = 48 | ethnic_groups = [[Бамар]]<br/> [[Шомпен]]<br/> [[Индијци]]<br/>[[Џарава]]<br/>[[Онге]]<br/>[[Сентинелци]]<br/>[[Јашиа]]<br/>[[Големи Андаманци]] | timezone1 = [[Myanmar Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +6:30 | utc_offset1_DST = +6:30 | website = {{URL|http://www.and.nic.in}} }} [[Податотека:Andaman_nicobar_76.jpg|мини|Детална карта на Андаманските и Никобарските Острови|алт=|595x595пкс]] '''Андамански Острови''' — група острови кои образуваат [[архипелаг]] во [[Бенгалски Залив|Бенгалскиот Залив]], меѓу [[Индија]] на запад и [[Мјанмар]] на север и исток. Најголем дел од овие острови се дел од индиската сојузна територија [[Андамани и Никобари]], додека помал број од нив од северниот дел на архипелагот, вклучувајќи ги и Коко Островите, им припаѓаат на Мјанмар. Андаманските Острови се населени со [[Андаманци]], група на домородни народи во кои спаѓаат [[Џарава]] племињата и [[Сентинелци]]те.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/police-faceoff-with-sentinelese-tribe-as-they-struggle-to-recover-slain-missionarys-body/news-story/a88d3780059939a5e11ebcfb556327ac|title=Police face-off with hostile tribe|last=|first=|date=2018-11-26|work=News.com.au.|access-date=2018-12-01|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Некои од островите можат да се посетат со специјални дозволи, а за дел од нив, посебно [[Северен Сентинелски Остров|Северниот Сентинелски Остров]], постои законска забрана за посетување. Сентинелците се главно непријателски настроени кон посетителите, и имаат минимални контакти со луѓе од надворешноста. Индиската влада го штити со закон нивното право на приватност.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.and.nic.in/archives/andaman/tribes.php|title=Andaman & Nicobar Administration|date=2016-06-11|accessdate=2018-12-01|archive-date=2016-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611075752/http://www.and.nic.in/archives/andaman/tribes.php|url-status=bot: unknown}}</ref> == Историја == [[Податотека:Andamanese_comparative_distribution.png|мини|Споредбена дистрибуција на андаманските домородни народи, пред 18 век во однос на денес.|алт=|259x259пкс]] === Потекло на поимот === Името на Андаманските Острови е древно. Според теоријата која доминира од доцниот 19 век, името е изведено од Андоман, форма на [[Хануман]], [[санскрит]]ското име за хиндуистички бог прикажуван со изглед на мајмун.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=M_47kfxz4ogC&pg=PA6&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Andaman and Nicobar Islands|last=Temple|first=Richard Carnac|date=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120608764|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=TgC2AAAAIAAJ&redir_esc=y&hl=mk|title=Imperial Gazetteer of India ...|last=Cotton|first=James Sutherland|last2=Burn|first2=Sir Richard|last3=Meyer|first3=Sir William Stevenson|date=1908|publisher=Clarendon Press|language=en}}</ref> Италијанскиот истражувач [[Николо Конти]] (околу 1440&nbsp;г.) ги споменал островите за кои велел дека името им значи „Остров на златото“.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=WEztW7c0CqQC&redir_esc=y|title=Tribal Development in Andaman Islands|last=Sharma|first=A. N.|date=2003|publisher=Sarup & Sons|isbn=9788176253475|language=en}}</ref> Во 13 век, името на Андамани се јавува на кинески јазик како Јен-то-ман (晏陀蠻), во книгата Џу-фан-џи (诸蕃志) (во превод: Опис на варварските народи, Запис за страни народи) од [[Џао Рукуо]], кој како член на [[Сунг (династија)|Сунг династијата]] бил назначен како надзорник на поморската трговија.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/cu31924023289345|title=Chau Ju-Kua: his work on the Chinese and Arab trade in the twelfth and thirteenth centuries, entitled Chu-fan-chï|last=Chau Ju-Kua|first=13th cent|last2=Hirth|first2=Friedrich|last3=Rockhill|first3=William Woodville|date=1911|publisher=St. Petersburg, Printing office of the Imperial academy of sciences}}</ref> Во 38-то поглавие на книгата, во делот наречен „Поморски земји“, тој нагласил дека при пловењето од Ламбри (Суматра) кон Цејлон, при неповолни ветрови бродовите би се насочиле кон Андаманските Острови.<ref name=":0" /><ref>{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/sermarcopolonote00cord|title=Ser Marco Polo; notes and addenda to Sir Henry Yule's edition, containing the results of recent research and discovery|last=Cordier|first=Henri|date=1920|publisher=London, J. Murray}}</ref> === Најрани населби === Најраните [[Археологија|археолошки]] податоци се од пред 2200 години, но податоците од [[Генетика|генетските]] истражувања, [[Култура|културолошките]] истражувања и истражувањата на изолати сугерираат дека островите биле населени од времето на [[Среден палеолит|средниот палеолит]].<ref>{{Наведено списание|last=Palanichamy|first=Malliya gounder|last2=Agrawal|first2=Suraksha|last3=Yao|first3=Yong-Gang|last4=Kong|first4=Qing-Peng|last5=Sun|first5=Chang|last6=Khan|first6=Faisal|last7=Chaudhuri|first7=Tapas Kumar|last8=Zhang|first8=Ya-Ping|date=2006-01-27|title=Comment on "Reconstructing the Origin of Andaman Islanders"|url=http://science.sciencemag.org/content/311/5760/470.1|journal=Science|language=en|volume=311|issue=5760|pages=470–470|doi=10.1126/science.1120176|issn=0036-8075|pmid=16439647}}</ref> Се чини дека домородните андамански народи живееле на островите во изолација сѐ до 18 век. За нив се теоретизира дека се клучниот доказ за големата крајбрежна миграција на човекот од [[Африка]] преку [[Арапски Полуостров|Арапскиот Полуостров]] долж крајбрежните региони на [[Индиски Полуостров|Индискиот Полуостров]] кон [[Југоисточна Азија]], [[Јапонија]] и [[Океанија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=WAsKm-_zu5sC&redir_esc=y&hl=mk|title=The Journey of Man: A Genetic Odyssey|last=Wells|first=Spencer|date=2002|publisher=Princeton University Press|isbn=069111532X|language=en}}</ref> [[Податотека:The_Andaman_Islands_in_the_Bay_of_Bengal_were_said_to_be_inhabited_by_wolf-headed_people.jpg|лево|мини|За Андаманските Острови, во Бенгалскиот Залив, се верувало дека биле населени од луѓе кои имале глава на волк, како што биле прикажани во „книгата на чудата“ издадена во Париз, во почетокот на 15 век.|алт=|265x265пкс]] === Царството Чола === Во периодот од 800-1200 година, [[Тамили|тамилската]] [[Чола династија]] создала империја, која веројатно се протегала од југоистичниот дел на Индискиот Полуостров до делови од [[Малезија]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=r2ILAAAAIAAJ&redir_esc=y&hl=mk|title=A History of Asia: Formation of civilizations, from antiquity to 1600|last=Bingham|first=Woodbridge|last2=Conroy|first2=Hilary|last3=Iklé|first3=Frank William|date=1964|publisher=Allyn and Bacon|language=en}}</ref> [[Раѓендра Чола I]] (1014 до 1042 година) ги освоил Андаманските и Никобарските Острови. === Британска колонизација и создавање на островски затвор === Во 1789 година, [[Бенгалска провинција|Бенгалската провинција]] (најголемата провинција на Британска Индија) основала база и затворска колонија на островот [[Чатам (остров)|Чатам]] во југоисточниот залив на Големиот Андамански Остров. Населбата денес е позната како [[Порт Блер]] (според нејзиниот основач - бомбајскиот поморски полковник [[Арчибалд Блер]]). Две години потоа колонијата била поместена во североисточниот дел на Големиот Андамански Остров и била наречена Порт Корнвалис, според адмиралот [[Вилијам Корнвалис]]. Но, бидејќи имало многу заболувања и висока смртност меѓу затворениците, владата решила да го затвори проектот во мај 1796 година.<ref name=":1">{{Наведено списание|title=Andaman Islands|url=https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Andaman_Islands|journal=1911 Encyclopædia Britannica|volume=Volume 1}}</ref> Во 1824 година, Порт Корнвалис претставувало собирно место од каде била носена војска која учествувала во [[Прва англо-бурманска војна|Првата англо-бурманска војна]].<ref name=":1" /> Во периодот 1830-1840 година, бродоломците кои се истовариле на бреговите на островите често биле напаѓани и убивани од домородците, за кои владеело мислењето дека се канибали. Губитокот на бродовите ''Runnymede'' и ''Briton'', во 1844 година, на патот од Индија кон Австралија, за време на бура, заедно со патниците и со транспортираната стока, како и честите напади на домородците врз патниците, биле причина за алармирање на британската влада.<ref>{{Наведена книга|title=Shipwrecks and Disasters at Sea|url=https://archive.org/details/shipwrecksanddi00kinggoog|last=Kingston|first=W.H.G.|publisher=George Routledge and Sons|year=1873|isbn=|location=London|pages=}}</ref> Во 1855 година, владата предложила основање на друга населба, вклучувајќи и политички затвор, но [[Индиско востание (1857)|Индиското востание (1857 година)]] ги одложило овие планови. Со востанието пораснал бројот на политичките затвореници, така да основањето на населба со затвор станало ургентна потреба за британската влада. Изградбата започнала во ноември 1857 година, кај Порт Блер и била користена работната сила на затворениците, а се избегнало и соленото мочуриште кај Порт Корнвалис, кое претходно создавало проблеми. Втор значаен датум за Андаманските Острови бил 17 мај 1859 година, кој ја означува [[Битка кај Абердин (Андамански Острови)|Битката кај Абердин]], која се водела меѓу Британците и Големото Андаманско племе. Денес постои спомен обележје во комплексот Андамански водени спортови за луѓето кои загинале во овој конфликт. Плашејќи се од страна инвазија, бунтовничкото племе, поддржано од избеганите затвореници од Порт Блер, ја нападнале британската пошта, но поради малубројноста имале тешки губитоци. Подоцна се утврдило дека еден од избеганите осуденици ги издал плановите на племето на Британците. Денес племето брои само 50 луѓе, а помалку од 50% од нив се стари лица. Владата на Андаманските Острови денес се обидува да го зголеми бројот на ова племе.<ref>{{Наведени вести|url=https://rapidiq.wordpress.com/2012/04/08/the-rise-and-the-fall-of-the-great-andamanese/|title=The Rise and Fall of the Great Andamanese|date=2012-04-08|work=Indica Linguistica|access-date=2018-12-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.oneindia.com/2007/05/17/who-are-heroes-of-battle-of-aberdeen-1179405748.html|title=Who are heroes of Battle of Aberdeen?|work=https://www.oneindia.com|access-date=2018-12-01|language=en}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=http://www.andamansheekha.com/2012/05/16/tribute-at-the-memorial-of-battle-of-aberdeen-today/|title=Tribute at the Memorial of "Battle of Aberdeen" Today - Andaman Sheekha|date=2012-05-16|work=Andaman Sheekha|access-date=2018-12-01|language=en-US}}</ref> Во 1867 година, бродот ''Nineveh'' претрпел бродолом на грбенот на Северниот Сентинелски Остров, а 86-те преживеани допливале на брегот. Третиот ден биле нападнати со копја од домородците, едниот од нив успеал да избега, а другите подоцна биле спасени од британската морнарица. Иако некое време смртноста била многу висока, исушувањето на мочуриштето и сечата на шумите продолжиле. Андаманската колонија станала озлогласена и по убиството на вицекралот [[Ричард Бурк]], при неговата посета на населбата, на 8 февруари 1872 година, од авганистанскиот Паштун [[Шер Али Африди]]. Истата година Андаманските и Никобарските острови биле обединети под заедничка управа од Порт Блер.<ref name=":1" /> [[Податотека:Port_Blair_1872_Ross_Island_Penal_HQ.jpg|мини|Седиште на затворската управа на островот Рос, 1872 година.|алт=|262x262пкс]] Од времето на неговиот развој во 1858 година, под водство на Џејмс Патисон Вокер, и како одговор на бунтот од претходната година, населбата била прво и основно затвор за политичките осуденици. Затворот во Порт Блер бил прошируван и конечно завршен во 1910 година, кога броел 698 единечни ќелии (самици). Најпознат затвореник бил индискиот политички активист [[Винајак Дамодар Саваркар]]. Индијците кои биле овде затворени го нарекле островот и затворот ''Кала Пани'' („црна вода“),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andamancellularjail.org/History.htm|title=History of Andaman Cellular Jail|date=2010-02-09|accessdate=2018-12-01|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209031136/http://www.andamancellularjail.org/History.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> а 1996 година бил снимен филм на островот со наслов според тоа име.<ref>{{Наведување|title=Kala Pani|url=http://www.imdb.com/title/tt0255289/|accessdate=2018-12-01}}</ref> Бројот на затвореници кои починале во затворот броел илјадници,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.andamancellularjail.org/ListOfRevolutionaries.htm|title=List of Revolutionaries|date=2010-09-06|accessdate=2018-12-01|archive-date=2010-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100906201654/http://www.andamancellularjail.org/ListOfRevolutionaries.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> а многумина од нив умреле од мачење и тешки животни услови.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.thehindu.com/2005/12/21/stories/2005122107881100.htm|title=The Hindu : Opinion / News Analysis : Hundred years of the Andamans Cellular Jail|work=www.thehindu.com|accessdate=2018-12-01}}</ref> На Змискиот Остров (анг. Viper Island) постоел посебен затвор за криминалци, а било место каде се вршелo погубување. Во 20 век, местото станало затвор за познати личности од индиското движење за независност. ==== Јапонска окупација ==== [[Податотека:Andaman_ross_is.jpg|мини|Островот Рос во 2004 година|алт=|262x262пкс]] [[Податотека:Andaman.jpg|мини|Андамански Острови|алт=|264x264пкс]] Андаманските и Никобарските Острови биле окупирани од Јапонците во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dutcheastindies.webs.com/andaman.html|title=The capture of the Andaman Islands, 1942|work=dutcheastindies.webs.com|language=en|accessdate=2018-12-01|archive-date=2020-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20200901203722/https://dutcheastindies.webs.com/andaman.html/|url-status=dead}}</ref> Тие биле под номинална власт на Азад Хинд (Привремена влада на слободна Индија) под раководство на индискиот националист [[Субас Босе|Субас Чандра Босе]], кој ги посетил островите за време на војната и ги преименувал во Шехид (од арапски што значи „маченик“) и Свараџ (што значи „самоуправа“). На 30 декември 1943 година, за време на јапонската окупација, Субас Чандра Босе, кој бил сојузник на Јапонците, прв го подигнал знамето за индиската независност. Според Вернер Грул: „Јапонците при повлекување стрелаа 750 невини луѓе.“<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=ow5Wlmu9MPQC&pg=PA102&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Imperial Japan's World War Two: 1931 - 1945|last=Gruhl|first=Werner|date=2007|publisher=Transaction Publishers|isbn=9780765803528|language=en}}</ref> По завршување на војната островите биле вратени под британско владеење, а по прогласувањето на независноста на Индија станале нејзин составен дел. Пред крајот на Втората светска војна, британската влада решила да ја аболицира затворската населба. Таа предложила да бившите затвореници ги вработи како риболовци, дрвосечачи и фармери, со цел да го развие стопанството на островите. Затворската колонија била згасната со прогласување на независност на Индија, на 15 август 1947 година. Денес таа претставува музеј посветен на движењето за независност на Индија. === Понова историја === Во април 1998 година, американскиот фотограф Џон С. Калахан го организирал првиот проект за сурфање на Андаманските Острови, кој почнувал од [[Пукет]] во [[Тајланд]], со помош на компанијата SEAL (од анг. Southeast Asia Liveaboards), која е британска чартер компанија за нуркачки спортови. Посадата од професионални сурфери, го преминала Андаманското Море на јахтата ''Crescent'' и ги завршиле формалностите во Порт Блер. Групата продолжила кон Малиот Андамански Остров, каде поминале десет дена сурфајќи на неколку места за првпат, вклучувајќи го Џарава Поинт во близина на Хат Беј (Hut Bay) и долж долгиот десен гребен на југозападниот дел на островот, наречен Кумари Поинт (Kumari Point). Калахан продолжил да прави уште неколку проекти за сурфање на Андаманските Острови, вклучувајќи и посета на Никобарските Острови во 1999 година. Во статијата „Потрага по оган“, на новинарот Сем Џорџ, објавена во ''Surfer Magazine'', Андаманските Острови за првпат се ставени на картата за сурфање.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.surfer.com/features/quest-for-fire/|title=SURFER Explores The Andaman Islands - SURFER Magazine|date=2010-07-22|work=SURFER Magazine|access-date=2018-12-01|language=en-US}}</ref> Снимките на брановите на Андаманските Острови исто така се појавиле во филмот ''Погусто од вода'' (анг. ''Thicker than Water''), снимен од режисерот на документарни филмови [[Џек Џонсон]], кој подоцна станал славен како музичар. На 26 декември 2004 година, крајбрежјето на Андаманските Острови било уништено од [[цунами]] високо и до 10 метри, кое се случило по [[Земјотрес во Индиски Океан во 2004 година|земјотресот во Индискиот Океан во 2004 година]], кој е најдолготрајниот регистриран земјотрес, а траел помеѓу 500 и 600 секунди.<ref>{{Наведена книга|title=Guinness Book of World Records 2014|last=Glenday|first=Craig|publisher=The Jim Pattison Group|year=2014|isbn=978-1-908843-15-9|location=|pages=}}</ref> Усните преданија за опасноста од цунами после земјотрес кај месното население било причина што биле спасени многу животи. По цунамито биле потврдени повеќе од 2.000 жртви, а повеќе од 4.000 деца останале сирачиња или загубиле еден родител. Најмалку 40.000 жители останале без дом и биле преселени во кампови за помош.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&productid=5511|title=Sumatra-Andaman Island Earthquake and Tsunami of December 26, 2004|date=2013-10-24|accessdate=2018-12-01|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024115815/http://www.asce.org/Product.aspx?id=2147486137&productid=5511|url-status=bot: unknown}}</ref> На 11 август 2009 година, имало земјотрес со јачина од 7 степени во близина на Андаманските Острови, активирајќи предупредување за цунами. На 30 март 2010 година, во близина на Андаманските Острови имало земјотрес со јачина од 6,9 степени. Во ноември 2018 година, американскиот мисионер Џон Ален Чау, во неколку наврати илегално се обидел, со помош на локалните рибари, да дојде на Северниот Сентинелски Остров од Андаманскиот Архипелаг, и покрај забраната за посета на овој остров. Подоцна било објавено неговото убиство од страна на домородното население на островот.<ref>{{Наведени вести|url=https://edition.cnn.com/2018/11/25/asia/missionary-john-chau-north-sentinel-island-sentinelese/index.html|title=Indian authorities struggle to retrieve US missionary feared killed on remote island|last=Chavez|first=Nicole|date=|work=CNN|access-date=2018-12-01|archive-url=|archive-date=|dead-url=}}</ref> Постои владина забрана за посета на овој остров, населен исклучиво од домородно население, а е со цел за негова заштита. Издавањето на дозволи е ограничено само на истражувачи и антрополози за научни цели и истражувања. Чау немал таква дозвола и знаел дека неговата посета била нелегална.<ref>{{Наведени вести|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/us-national-defied-3-tier-curbs-caution-to-reach-island/articleshow/66758172.cms|title=US national defied 3-tier curbs & caution to reach island - Times of India|work=The Times of India|access-date=2018-12-01}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nationalgeographic.com/culture/2018/11/andaman-islands-tribes/|title=Death of American missionary could put this indigenous tribe's survival at risk|date=2018-11-28|access-date=2018-12-01}}</ref> == Географија == [[Податотека:Sunset_Point,_Andaman.JPG|мини|Сансет Поинт, Андамански Острови|алт=|269x269пкс]] [[Податотека:Sunrise_at_the_Havelock_Islands..JPG|мини|Плажа бр. 3 во Хевлок, на Андаманските Острови|алт=|265x265пкс]] [[Податотека:Sunset_point_beach,_Andaman.JPG|мини|Чидија Тапу, Андамански Острови|алт=|265x265пкс]] Андаманскиот Архипелаг е океанско продолжение на бурманската планинска верига Чин на север и на Индонезискиот Архипелаг на југ. Тој има 325 острови кои покриваат површина од 6.408&nbsp;км²,<ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=ujf2N5O4iKgC&redir_esc=y|title=Andaman and Nicobar Islands, Development Report|last=Commission|first=India Planning|date=2008|publisher=Academic Foundation|isbn=9788171886524|language=en}}</ref> со [[Андаманско Море|Андаманското Море]] (или Бурманско Море) на исток помеѓу островите и брегот на Бурма. [[Северен Андамански Остров|Северниот Андамански Остров]] е 285 километри јужно од Бурма, иако неколку помали бурмански острови се поблиску, вклучувајќи ги и трите Коко Острови. Десет степенскиот канал ги дели Андаманските од [[Никобарски Острови|Никобарските Острови]] на југ. Највисоката точка се наоѓа на Северниот Андамански Остров<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.excitingandaman.com/|title=Andaman Nicobar Tour Packages at Affordable Prices - Exclusive Deals|work=www.excitingandaman.com|accessdate=2018-12-01|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225004651/https://www.excitingandaman.com/}}</ref> (врвот Седл Пик (анг. Saddle Peak) на надморска височина од 732 метри.<ref name=":2" /> Дното на Андаманските Острови се состои [[офиолит]]и и [[Седиментна карпа|седиментни карпи]] (аргилозни и алгински варовници), од доцната јура период до раниот еоцен, изобличени од бројни длабоки [[расед]]и и [[Навлака|навлаки]] со [[Ултрамафични карпи|ултрамафични]] вулкански [[Интрузија|интрузии]].<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=5gEBfvCBclUC&pg=PA42&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Geomatics in Tsunami|last=Ramasamy|first=Sm|date=2006|publisher=New India Publishing|isbn=9788189422318|language=en}}</ref> На островите има најмалку 11 [[Каллив вулкан|калливи вулкани]].<ref name=":3" /> Климата е типична за тропски острови со иста географска широчина. Секогаш е топло, а дува слаб морски ветер. Врнежите се нередовни, времето е суво кога дуваат североисточните монсуни, а многу влажно кога дуваат југозападни монсуни.<ref name=":1" /> == Флора == Средните Андамански Острови се живеалиште на претежно влажни [[листопадни шуми]]. Во Северните Андамански Острови има претежно влажни [[Зимзелена шума|зимзелени шуми]], и многу дрвенести ползавици. Природната вегетација на Андаманските Острови е [[тропска шума]], со [[мангрови]] на брегот. Дождовните шуми се слични по состав со оние на западниот брег на Бурма. Повеќето од шумите се зимзелени, но постојат области на листопадни шуми на [[Северен Андамански Остров|Северниот Андамански Остров]], [[Среден Андамански Остров|Средниот Андамански Остров]], [[Баратанг]] и делови од [[Јужен Андамански Остров|Јужниот Андамански Остров]]. Јужните андамански шуми имаат буен раст на [[епифит]]ска вегетација, главно составена од папрати и орхидеи. Андаманските шуми се во голема мера недопрени, и покрај сечата од страна на населението кое е во пораст поради приливот на мигранти од индиското копно. Постојат заштитени подрачја на [[Мал Андамански Остров|Малиот Андамански Остров]], [[Наркондам]], Северниот Андамански Остров и Јужниот Андамански Остров, но тие се главно насочени кон зачувување на брегот и на морскиот жив свет, а не и за заштита на дождовните шуми.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.worldwildlife.org/ecoregions/im0101|title=Southern Asia: Between the Bay of Bengal and the Andaman Sea {{!}} Ecoregions {{!}} WWF|work=World Wildlife Fund|language=en|accessdate=2018-12-01}}</ref> Друга закана за дивиот свет на островите се донесените животински видови, како што се стаорците, кучињата, мачките и слоновите на Интервју Островот и Северниот Андамански Остров. === Дрва === [[Податотека:Timber.JPG|мини|265x265пкс]] Андаманските шуми содржат 200 или повеќе видови дрва, употребливи за дрвна преработка, од кои околу 30 видови се сметаат за комерцијални. Главни комерцијални видови се гурјан (''[[Dipterocarpus]] spp.'') и падаук (''[[Pterocarpus dalbergioides]]''). Овие орнаметални дрва се забележителни поради нивната специфична обоеност: *мермерно дрво кое се добива од видот ''[[Diospyros marmorata]]'' *падаук дрво кое се добива од видот ''[[Pterocarpus dalbergioides]]'' * Сребрено сива обработка на даски *чои дрво кое се добива од видот ''[[Sageraea elliptica]]'' *коко дрво кое се добива од видот ''[[Albizzia lebbeck]]'' Падаук дрвото е поцврсто и од тиковото дрво и широко се користи за изработка на мебел. Овде може да се најдат и светото семе Рудракша (''[[Elaeocarps sphaericus]]'') и ароматичните дрвенести смоли. == Фауна == [[Податотека:The_Coral_Reef_at_the_Andaman_Islands.jpg|мини|Корален гребен на Андаманските Острови|алт=|273x273пкс]] Андаманските Острови се дом на голем број на животни, од кои многу се ендемски. === Цицачи === Ендемски видови на цицачи кои ги населуваат островите се: *''[[Crocidura hispida]]'' *''[[Crocidura andamanensis]]'' *''[[Crocidura jenkinsi]]'' *''[[Rhinolophus cognatus]]'' *''[[Rattus stoicus]]'' Подвидот на дивата свиња ''[[Sus scrofa vittatus]]'', позната и како Андаманска дива свиња, која порано се сметала за ендемски подвид,<ref>{{Наведена книга|url=https://www.springer.com/us/book/9781461434481|title=South Asian Mammals - Their Diversity, Distribution, and Status {{!}} Chelmala Srinivasulu {{!}} Springer|last=Chelmala Srinivasulu|first=|last2=Bhargavi Srinivasulu|publisher=Springer-Verlag|year=2012|isbn=978-1-4614-3448-1|location=New York|pages=|language=en}}</ref> е заштитена со законот за заштита на дивиот свет 1972 (Sch I) (анг. Wildlife Protection Act 1972 (Sch I)). [[Аксис|Дамчестиот елен]] (''Axis axis''), [[Индиски мунтјак|индискиот мунтјак]] (''Muntiacus muntjak'') и [[Индиски замбар|индискиот замбар]] (''Rusa unicolor'') биле донесени на Андаманските острови, иако индискиот замбар не преживеал. Интервју Островот (најголемото засолниште на дивиот свет на територијата на островите), кој припаѓа на Средниот Андамански Остров, има популација на диви слонови, кои биле донесени за шумска работа од компанијата за преработка на дрва, а подоцна биле ослободени по банкротирањето на компанијата. Оваа популација слонови е предмет на истражувања. === Птици === Ендемски или скоро ендемски видови на птици се: * ''[[Spilornis elgini]]'', * ''[[Rallina canningi]]'', * ''[[Columba palumboides]]'', * ''[[Macropygia rufipennis]]'', * ''[[Centropus andamanensis]]'', * ''[[Otus balli]]'', * ''[[Ninox affinis]]'', * ''[[Rhyticeros narcondami]]'', * ''[[Dryocopus hodgei]]'', * ''[[Dicrurus andamanensis]]'', * ''[[Dendrocitta bayleyii]]'', * ''[[Sturnus erythropygius]]'', * ''[[Collocalia affinis]]'', * ''[[Aerodramus fuciphagus]]'', На островите постојат многу пештери, како што се оние во Чалис Ек, каде се гнездат птици од потсемејството Collocaliini. === Влекачи и водоземци === Островите имаат голем број на ендемски [[влекачи]], [[крастави жаби]] и други [[Жаба|жаби]], како што се јужниот андамански краит (''[[Bungarus andamanensis]]'') и андаманскиот воден варан (''[[Varanus salvator andamanensis]]''). Постои резерват на 72 км од [[Хевлок Остров]]от за [[морски крокодил]]и. Во текот на изминатите 25 години имало 24 напади на крокодили со четири жртви, вклучувајќи ја и смртта на американската туристка Лорен Фаил. Владата била критикувана поради тоа што не ги информирала туристите за опасноста во резерватот за крокодили кога го промовирала туризмот.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nydailynews.com/news/world/nj-woman-killed-crocodile-attack-snorkeling-indian-coast-article-1.445025|title=NJ woman killed by crocodile attack while snorkeling off Indian coast - NY Daily News|last=Sacks|first=Ethan|work=nydailynews.com|access-date=2018-12-02|language=en-US}}</ref> Крокодилите не се наоѓаат само овде, туку и низ целиот островски синџир и се со различна бројност. Тие се ограничени на просторот на нивното природно живеалиште, така што популацијата е стабилна. Популациите на крокодили ги има и низ достапните мангрови живеалишта на сите поголеми острови, вклучувајќи и неколку потоци на Хевлок. Тие го користат океанот за патување помеѓу реките и речните устија, но ги нема во отворениот океан, па затоа се препорачува избегнување на пливање во близина на мангровите области или во областите на устијата на потоците; пливањето во отворениот океан би требало да биде безбедно, но сепак е најдобро да се практикува на заштитени места. == Религија == Повеќето припадници на домородните племиња на Андаманските и Никобарските Острови веруваат во религија која може да се опише како форма на [[Монотеизам|монотеистички]] [[анимизам]]. Домородците на овие острови веруваат дека Палуга е единственото божество и е одговорно за сè што се случува на Земјата.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=iRJaAQAAQBAJ&pg=PA161&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Andaman Islanders|last=Radcliffe-Brown|first=A. R.|date=2013-11-14|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107625563|language=en}}</ref><ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=u-yM6OYrIEcC&redir_esc=y|title=Encyclopaedia of Scheduled Tribes in India: In Five Volume|last=Mohanty|first=P. K.|date=2006|publisher=Gyan Publishing House|isbn=9788182050525|language=en}}</ref> Нивната вера учи дека божеството Палуга престојува на врвот Седл. Тие се обидуваат да избегнат каква било постапка која би го налутила ова божество. Луѓето кои припаѓаат на оваа религија веруваат во постоењето на души и духови, и придаваат големо значење на соништата. Тие дозволуваат соништата да одлучуваат за различните постапки и дејствија во нивните животи.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.webindia123.com/territories/andaman/people/intro.htm|title=PEOPLE of Andaman and Nicobar Islands|work=Webindia123.com|access-date=2018-12-02|language=en}}</ref> Други религии кои се практикуваат на Андаманските и Никобарските Острови, според бројноста на верниците, се: [[Хиндуизам|хиндуизмот]], [[христијанство]]то, [[ислам]]от, [[Сикизам|сикизмот]], [[Будизам|будизмот]], [[Џаинизам|џаинизмот]] и [[Бахаизам|бахаизмот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_data_finder/C_Series/Population_by_religious_communities.htm|title=Census Reference Tables, C-Series Population by religious communities|work=censusindia.gov.in|accessdate=2018-12-02}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bahai.org/national-communities/andaman-and-nicobar-islands|title=The Bahá’í Community of The Andaman and Nicobar Islands|work=www.bahai.org|language=en|accessdate=2018-12-02}}</ref> == Демографија == [[Податотека:A_young_Onge_mother_with_her_baby.jpg|мини|273x273пкс|Мајка со дете од племето Онге|алт=]] Според пописот од 2011 година, популацијата на Андаманските Острови изнесувала 343.125 жители,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.india.gov.in/knowindia/ut_andaman.php|title=Andaman & Nicobar Islands - States and Union Territories - Know India: National Portal of India|date=2010-06-19|accessdate=2018-12-02|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619045535/http://www.india.gov.in/knowindia/ut_andaman.php|url-status=bot: unknown}}</ref> а во 1960 година таа изнесувала 50.000 жители. Најголемиот дел од населението потекнува од мигранти кои дошле на островот уште од колонијалните времиња, главно од [[Бенгалци|бенгалско]], [[Хиндустанци|хиндустанско]] и [[Тамилци|тамилско]] потекло.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://andamandt.nic.in/profile.htm|title=Profile|date=2011-12-13|accessdate=2018-12-02|archive-date=2011-12-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20111213201339/http://andamandt.nic.in/profile.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> === Домородно население === Од луѓето кои живеат на Андаманските Острови, мало малцинство, од околу 1.000 жители, се т.н. [[Андаманци]], односно домородно население ([[адиваси]]). До 1850-тите години, кога за првпат дошле во постојан контакт со странци, нивниот број бил околу 7.000 жители, а биле поделени во следните главни групи: *[[Големи Андаманци]] *[[Џарава]] *[[Џангил]] (или ''Рутленд Џарава'') *[[Онге]] *[[Сентинелци]] Со зголемување на бројот на доселениците од копното (најчесто затвореници и принудни работници, а подоцна и намерно регрутирани земјоделци), домородното население ја загубило територијата и бројноста. Нивниот број опаднал и поради казнените експедиции од страна на британските власти и поради одземањето на земјиштето, како и поради разните епидемиски болести за кои тие немаат имунитет. Денес, бројот на домородните Андаманци е околу 400-450 лица. Племето Џангил е потполно исчезнато. Домородците на Големиот Андамански Остров првично биле поделени во десет различни племиња, со вкупно 5.000 луѓе; денес повеќето племиња се изумрени, а преживеаните членови (моментално 52 лица), зборуваат главно [[хинди]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://infochangeindia.org/Media/Languages-of-India/The-case-for-a-linguistic-survey.html|title=InfoChange India News & Features development news India - The case for a linguistic survey|date=2011-09-27|accessdate=2018-12-02|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927215058/http://infochangeindia.org/Media/Languages-of-India/The-case-for-a-linguistic-survey.html|url-status=bot: unknown}}</ref> Племето Онге е сведено на помалку од 100 луѓе. Единствено Џарава народот и Сентинелците сѐ уште одржуваат независност и одбиваат контакт со странци; нивниот точен број е непознат, но се проценува дека изнесува помалку од стотина поединци. [[Податотека:Jarwa_Tribes_Andaman.jpg|мини|Андамански племиња|алт=]] == Влада == [[Порт Блер]] е главниот град на островите и административниот центар на Сојузните територии. Андаманските Острови формираат единствена административна област во рамките на Сојузните територии наречена Андаманска Област (Никобарските Острови биле одвоени и основани како нова Никобарска Област во 1974 година). == Културни наводи == Островите се споменуваат во втората книга со [[Шерлок Холмс]] напишана од [[Сер Артур Конан Дојл]], ''[[Знакот на четворицата]]'', како и во делото ''Смртта на Андаманските Острови'' од [[Мери Маргарет Кеј]]. Романот на [[Мериен Вигинс]], ''Џон Долар'' (1989), се случува на еден од островите; ликовите од книгата започнуваат експедиција од Бурма за да го прослават роденденот на кралот Џорџ, но по земјотрес и цунами експедицијата станува мрачна приказна за преживување. Главниот лик во книгата ''Шестте осомничени'' од [[Викас Сваруп]] е од Андаманските Острови. Индискиот филм ''Калапани'' (малајалски) или ''Сирај Чалаи'' (тамилски), од 1996 година, на индискиот режисер Пријадаршан, ја отсликува борбата за слобода на Индијците и животот на осудениците во затворот во Порт Блер. Новелата ''Крај на островот'' е дело на [[Падма Венкатраман]] од 2011 година за учењето на домороден шаман. == Сообраќај == Единствениот комерцијален аеродром на островите е [[Меѓународен аеродром Веер Савакар|Меѓународниот аеродром Веер Савакар]] во Порт Блер, кој нуди летови до [[Колката]], [[Ченај]], [[Њу Делхи]], [[Бангалор]], [[Визагапатнам]] и [[Бубанешвар]]. Аеродромот е под контрола на индиската морнарица. Претходно биле дозволени само дневни летови, но од почетокот на 2016 година функционираат и ноќните летови.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.andamansheekha.com/2016/01/21/maiden-night-flight-arrives-in-isles-goair-flight-with-155-tourists-lands-at-vsi-airport-to-operate-chartered-flight-between-bengaluru-port-blair/|title=Maiden night flight arrives in Isles: GoAir flight with 155 tourists lands at VSI Airport; to operate chartered flight between Bengaluru - Port Blair - Andaman Sheekha|date=2016-01-21|work=Andaman Sheekha|access-date=2018-12-02|language=en-US}}</ref> Мала писта од приближно 1.000 метри се наоѓа во близина на источниот брег на Северениот Андамански Остров во близина на [[Диглипур]]. Бродскиот превоз е достапен од Ченај, Визагапатнам и Колката. Бродското патување трае три дена и две ноќи, а зависи од метеоролошките услови. Поради должината на рутите и малиот број на авиокомпании кои летаат на островите, цените на авионскиот превоз се традиционално поскапи, иако тие се поевтини за месните жители отколку за посетителите. Цените се повисоки за време на врвот на сезоната во пролет и зима, иако тие се намалени поради проширувањето на цивилната воздухопловна индустрија во Индија. == Поврзано == *[[Андамани и Никобари]] *[[Никобарски Острови]] == Наводи == <references group="" responsive=""></references> == Надворешни врски == * [http://www.experienceandamans.com/ Најдобра туристичка агенција за туризам на Андаманските Острови] * [http://www.and.nic.in/ Официјално мрежно место за туризам на Андамани и Никобари] * [https://web.archive.org/web/20120204190748/http://andamandt.nic.in/ Андамански Округ] (официјално мрежно место) [[Категорија:Андамани и Никобари]] [[Категорија:Архипелази во Индискиот Океан]] 06gfkqe3kpmwp0bzwrqtvwssw5rcxdz 0 1224618 5629022 5228408 2026-09-15T16:47:39Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629022 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Боро Поле 04.jpg|мини|десно|300п|Надолен поглед на Боро Поле од север.]] {{ПолКарта | Македонија | ширина = 250 | порамни = | граничник = | опис = Местоположба на Боро Поле во Македонија | релјефна = да | облога = | натпис = Боро Поле | натпис_гол = | положба = | бележник = Blue Fire.svg | бележник_гол = | врска = | ГШ_степ = 41 | ГШ_мин = 43 | ГШ_сек = 49 | ГШ_прав = N | ГД_степ = 21 | ГД_мин = 18 | ГД_сек = 52 | ГД_прав = E }} '''Боро Поле''' (познато и како: '''Борово Поле''') — [[карсно поле]] и [[висорамнина]] на планината [[Караџица]] на масивот [[Мокра]], кое припаѓа во рамки на подрачјето на природниот резерват „[[Јасен (резерват)|Јасен]]“. ==Местоположба и природни одлики== Има издолжен облик и се протега во меридијански правец север - југ со отклонување кон југоисток. На север е оградено со гребенот на врвот [[Миленков Камен]] (2.217 м) и Велешка Рупа односно врвот Крајни Камен (2.093 м), на исток е оградено со гребенот на највисокиот врв Караџица (2.472 м), на југ е заградено од гребенот Завој и врвот Иванов Камен (2.108 м) додека кон запад е отворено како висока тераса над длабокиот дол на реката [[Оча]] во [[Порече|Поречието]] на чиј западен крај е месноста Сугаре Пештера од која започнуваат стрмни долови и ограноци. Надморската височина на Боро Поле се протега меѓу 1.642 и 1.750 метри, со просек околу 1.678 метри. Долг е 4, а широк — 1,5 киломери. Боро Поле е многу тешко пристапно и до него постои само колски пат од строго заштитеното подрачје на „Јасен“. == Растителност и животински свет == Полето е интересна карсна појава, на која се развива својствен вид на [[фауна|растителност]] со посебни одлики. Се наоѓа високо на крајната западна страна на планинското [[било]] на [[Караџица]], како зарамнета површина над нејзината стрмна западна падина во [[Порече]]. Според името на ова рамниште може да се претпостави дека во поблиското минато тоа претставувало главно станиште на иглолисен тип на шума<ref name="Планинскиот масив Јакупица">{{Наведена книга|title=Растителниот свет и шумите на планинскиот масив Јакупица - вредности и значење|last=Дренковски|first=Раде|publisher=НИП „Студентски збор“|year=1999|isbn=9989-45-104-4|location=Скопје|pages=152}}</ref>, а и денес на него најзастапен е [[бор (дрво)|борот]] кој е распространет по целото поле во поединечни и помали групи на борови дрвја. Покрај боровите, од дрвната растителност застапени се и [[смрека|смреките]] од зимзелените и во многу редок обем [[прнар|даб-прнар]] и нискостеблести листопадни грмушки. Од растителниот свет треба да се наведе дека на Боро Поле се наоѓа единственото наоѓалиште на Балканот на [[крив лук|кривиот лук]] (''Allium zebdanense'').<ref name="Планинскиот масив Јакупица" /> Од животинскиот свет на Боро Поле живее доста [[дивеч]] при што се застапени [[дива коза|дивите кози]], [[зајак|зајаците]], [[лисица|лисиците]], [[Волк|волците]] поради што тоа е посетувано и од ловци. ==Галерија== <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Утро на Боро Поле (Morning on Boro Pole).jpg|Утринска глетка на Боро Поле од север Боро Поле 01.jpg|Поглед на Боро Поле од југ Боро Поле 06.jpg|Сличен поглед од југ Боро Поле 05.jpg|Борови дрвја од запад File:Зајак на Боро Поле.jpg|Зајак стои помеѓу бор и смрека на Боро Поле Allium zebdanense - Botanischer Garten München-Nymphenburg - DSC07658.JPG|Цветови на кривиот лук, застапен на Боро Поле </gallery> == Поврзано == * [[Мокра]] * [[Караџица]] * [[Порече]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Boro Pole}} * [https://www.facebook.com/watch/?v=10156466005705074 Истражување на пропаст во Боро Поле] — истражувачко друштво „Урсус спелеос“ (видео) {{coord|41.7303|21.3145|type:pass_scale:100000_region:MK|display=title|name=Боро Поле}} {{Мокра}} [[Категорија:Карсни полиња во Македонија]] [[Категорија:Висорамнини во Македонија]] [[Категорија:Јакупица]] [[Категорија:Порече]] [[Категорија:Мокра]] 35h2gfq04g5e6uoaltk34y0oi1dij6e 2 1226300 5629152 5601342 2026-09-16T09:18:49Z Bjankuloski06 332 /* Острови */ 5629152 wikitext text/x-wiki == Археологија == * [[Ѓобекли Тепе]] — {{вп|214944}} * [[Мали Дол (Тремник)]] — {{вп|104604765}} * [[Мохенџо-даро]] — {{вп|5725}} == Архитектура == * [[пагода]] — {{вп|Q199451}} == Астрономија == * [[активно галактичко јадро]] — {{вп|46587}} * [[вселенски лет]] — {{вп|5916}} * [[галактичка астрономија]] — {{вп|58908}} * [[галактичка нишка]] — {{вп|1133705}} * [[Галактичко Средиште]] — {{вп|649112}} * [[гравитациска леќа]] — {{вп|185243}} * [[гравитациска микролеќа]] — {{вп|1028022}} * [[двоен астероид]] — {{вп|947662}} * [[длабоконебесно тело]] — {{вп|249389}} * [[ефемерида]] — {{вп|120200}} * [[геоцентризам]] — {{вп|Q165800}} * [[Земјин полупречник]] — {{вп|1155470}} * [[Земјина орбита]] — {{вп|1348808}} * [[затемнување]] — {{вп|141022}} * [[затемнување на Месечината]] — {{вп|44235}} * [[коронограф]] — {{вп|835032}} * [[кулминација]] — {{вп|611114}} * [[меѓугалактичка ѕвезда]] — {{вп|2731563}} * [[меѓуѕвездена средина]] — {{вп|41872}} * [[настанок и развој на галаксиите]] — {{вп|1995140}} * [[небесен меридијан]] — {{вп|148901}} * [[осна прецесија]] — {{вп|83094}} * [[празнина (астрономија)]] — {{вп|845371}} * [[премин на Венера]] — {{вп|185203}} * [[прикривање (астрономија)]] — {{вп|202746}} * [[протогалаксија]] — {{вп|64286159}} * [[Сејфертова галаксија]] — {{вп|213930}} * [[темна материја]] — {{вп|79925}} * [[Хаблов закон]] — {{вп|179916}} * [[ширење на вселената]] — {{вп|1129469}} == Биологија == === Ботаника === * [[васкуларни растенија]] — {{вп|27133}} * [[изумирање]] — {{вп|123509}} * [[јута (материјал)]] — {{вп|107211}} * [[котиледон]] — {{вп|193026}} * [[лепавец]] — {{вп|161581}} * [[опрашување]] — {{вп|134624}} * [[прицветник]] — {{вп|729496}} * [[сисал]] — {{вп|159221}} * [[ф’стак]] — {{вп|36071}} * [[филотаксија]] — {{вп|839659}} === Зоологија === * [[етологија]] — {{вп|7155}} * [[гасеница]] — {{вп|81825}} * [[капибара]] — {{вп|131538}} * [[киви (птица)]] — {{вп|43642}} * [[орнитологија]] — {{вп|44703}} * [[преживар]] — {{вп|192164}} * [[трилобити]] — {{вп|17170}} == Географија == === Поими === * [[облачна шума]] — {{вп|214469}} * [[палеогеографија]] — {{вп|52151}} * [[полдер]] — {{вп|106259}} === Мориња === * [[Јадранско Море]] — {{вп|13924}} ('''минијатурен никулец''') === Острови === * [[Амстердам (остров)]] — {{вп|194215}} * [[Курилски Острови]] — {{вп|80389}} ** [[Кунашир]] — {{вп|847285}} * [[Маскаренски Острови]] — {{вп|205695}} * [[Никобарски Острови]] — {{вп|157286}} * [[Молучки Острови]] — {{вп|3827}} * [[Сокотра]] — {{вп|82859}} * [[Хиспаниола]] — {{вп|25277}} === Планини === * [[Вогези]] — {{вп|187843}} * [[Јура (планински венец)]] — {{вп|178611}} * [[Каскадски Планини]] — {{вп|4558}} * [[Кишава (планина во Тесалија)]] — {{вп|1471677}} === Поединечни образби === * [[Ѓаволски Ѕид]] — {{вп|20499020}} (Светиниколско) === Реки === * [[Адиџе]] — {{вп|13696}} * [[Ајсел]] — {{вп|217818}} * [[Залцах]] — {{вп|152661}} * [[Колумбија (река)]] — {{вп|2251}} * [[Лајта]] — {{вп|659817}} * [[Самбра]] — {{вп|208267}} * [[Мегна]] — {{вп|930773}} * [[Неман]] — {{вп|5622}} * [[Падма]] — {{вп|1125242}} * [[Прилепска Река]] — {{вп|20935613}} === Геологија === * [[Земјин плашт]] — {{вп|101949}} * [[геологија на Македонија]] — {{вп|58407214}} * [[геоморфологија]] — {{вп|52109}} * [[геохемија]] — {{вп|161764}} * [[карбонатни минерали]] — {{вп|1073138}} * [[континентална кора]] — {{вп|858571}} * [[минералогија]] — {{вп|83353}} * [[петрологија]] — {{вп|163082}} === Градови === * [[Карачи]] — {{вп|8660}} * [[Лублин]] — {{вп|37333}} === Целини === * [[Голема Низина]] — {{вп|12707}} * [[Гондвана]] — {{вп|80583}} * [[Француска Фландрија]] — {{вп|36769}} * [[Прекуморска Франција]] — {{вп|203396}} === Подрачја === * [[Ниски Земји]] — {{вп|476033}} * [[Населица]] * [[Черкезија]] — {{вп|1408764}} === Хидрографски објекти === * [[Коринтски Залив]] — {{вп|209682}} * [[Коринтски Канал]] — {{вп|182873}} * [[Коринтска Провлака]] — {{вп|Q215200}} === Предлошки === * [[Предлошка:Еласона]] — {{вп|Q22715874}} == Земјоделство == * [[добиток]] — {{вп|103459}} == Историја == * [[Ареопаг]] — {{вп|202487}} * [[Пелопонеска војна]] — {{вп|33745}} * [[Прилепски панаѓур]] — {{вп|12291436}} == Јазици и лингвистика == * [[ву (јазик)]] — {{вп|34290}} * [[коптски јазик]] — {{вп|36155}} * [[лексикографија]] — {{вп|184524}} * [[ливонски јазик]] — {{вп|33698}} * [[народен латински јазик]] — {{вп|37560}} == Личности == === Архитекти === * [[Арнолфо ди Камбио]] — {{вп|315249}} * [[Атанас Митровски]] — {{вп|100316118}} === Воени дејци === * [[Себастјен Ле Претр де Вобан]] — {{вп|192839}} * [[Хелмут фон Молтке Постариот]] — {{вп|44205}} * [[Помпеј]] — {{вп|125414}} * [[Ервин Ромел]] — {{вп|14060}} === Духовни дејци и библиски личности === * [[Дионисиј Ареопагит]] — {{вп|310686}} * [[Седмочисленици]] — {{вп|3625012}} * [[Јероним Стридонски]] — {{вп|44248}} * [[Кипријан Картагенски]] — {{вп|190240}} * [[Кирил Ерусалимски]] — {{вп|298654}} * [[Праведна Елисавета]] — {{вп|235849}} * [[Тертулијан]] — {{вп|174929}} * [[Симеон Метафраст]] — {{вп|439491}} === Историчари === * [[Георги Амартол]] — {{вп|529263}} * [[Георги Синкел]] — {{вп|366382}} * [[Јован Малала]] — {{вп|312491}} * [[Касиј Дион]] — {{вп|185223}} * [[Константин Манасиј]] — {{вп|561934}} * [[Нестор Летописец]] — {{вп|320935}} * [[Леополд фон Ранке]] — {{вп|77184}} * [[Такит]] — {{вп|2161}} === Композитори === * [[Пабло де Сарасате]] — {{вп|204503}} * [[Франсиско Тарега]] — {{вп|313372}} === Музичари === * [[Фернандо Сор]] — {{вп|254110}} === Научници === ==== Астрономи ==== * [[Џон Куч Адамс]] — {{вп|20015}} * [[Франсоа Араго]] — {{вп|154353}} * [[Валтер Баде]] — {{вп|57299}} * [[Јохан Елерт Боде]] — {{вп|76966}} * [[Јохан Готфрид Гале]] — {{вп|76431}} * [[Николај Кардашов]] — {{вп|318814}} * [[Џовани Доменико Касини]] — {{вп|14279}} * [[Никола Луј де Лакај]] — {{вп|202703}} * [[Жером Лаланд]] — {{вп|168419}} * [[Вилијам Ласел]] — {{вп|110869}} * [[Жорж Леметр]] — {{вп|12998}}<!-- ја вовел теоријата за Големата експлозија --> * [[Хајнрих Вилхелм Олберс]] — {{вп|75828}} * [[Џузепе Пјаци]] — {{вп|14280}} * [[Региомонтан]] — {{вп|76365}} * [[Џон Флемстид]] — {{вп|242388}} ==== Биолози ==== * [[Ернст Хекел]] — {{вп|48246}} ==== Ботаничари ==== * [[Август Гризебах]] — {{вп|76351}} ==== Зоолози ==== * [[Џон Џејмс Одибон]] — {{вп|182882}} ==== Инженери ==== * [[Константин Циолковски]] — {{вп|41239}} ==== Математичари ==== * [[Брамагупта]] — {{вп|202943}} * [[Шриниваса Рамануџан]] — {{вп|83163}} ==== Минералози ==== * [[Георгиј Агрикола]] — {{вп|76579}} ==== Хемичари ==== * [[Мартин Хајнрих Клапрот]] — {{вп|160196}} * [[Хамфри Дејви]] — {{вп|131761}} === Општествени мислители и дејци === * [[Иван Иљин]] — {{вп|1282198}} * [[Патрик Пирс]] — {{вп|274143}} * [[Самуел фон Пуфендорф]] — {{вп|57186}} * [[Томо Томоски (преродбеник)]] — {{вп|59159648}} === Револуционери === === Уметници === ==== Вајари ==== * [[Фредерик Огист Бартолди]] — {{вп|223274}} * [[Антонио Канова]] — {{вп|5547}} ==== Сликари ==== * [[Вилијам-Адолф Бугро]] — {{вп|483992}} * [[Виктор Васнецов]] — {{вп|204138}} * [[Станислав Виспјањски]] — {{вп|312627}} * [[Клод Жозеф Верне]] — {{вп|315819}} * [[Јакоб Јорданс]] — {{вп|270658}} * [[Андон Китанов]] — {{вп|19205338}} * [[Петрус Кристус]] — {{вп|312616}} * [[Карл Ларсон]] — {{вп|187310}} * [[Мазачо]] — {{вп|5811}} * [[Ханс Мемлинг]] — {{вп|106851}} * [[Хосе де Рибера]] — {{вп|297838}} * [[Џејмс Тисо]] — {{вп|381248}} * [[Паоло Учело]] — {{вп|192488}} * [[Филипо Липи]] — {{вп|205148}} * [[Фра Анџелико]] — {{вп|5664}} * [[Чимабуе]] — {{вп|15790}} * [[Џото ди Бондоне]] — {{вп|7814}} ===== Зографи ===== * [[Гаврил Атанасов]] — {{вп|5528385}} * [[Димитар Вангелов]] — {{вп|50374783}} * [[Крсте Коловски]] — {{вп|19205475}} * [[Кузман Фрчковски]] — {{вп|19205453}} == Климатологија == * [[циклон]] — {{вп|79602}} == Општествени науки == * [[историографија]] — {{вп|50675}} == Религија == * [[апостолски отци]] — {{вп|536985}} * [[Благодатен оган]] — {{вп|1466845}} * [[Григориј Палама]] — {{вп|243787}} * [[девтероканонски книги]] — {{вп|201410}} * [[Дидахе]] — {{вп|210752}} ([https://ortos.wordpress.com/2007/08/09/учењето-на-дванаесетте-апостоли-дида/ макед. текст на делото]) * [[Добротољубие]] — {{вп|929140}} * [[кинески зодијак]] (кинески хороскоп) — {{вп|1976204}} * [[Маркион]] — {{вп|201346}} * [[проповед]] — {{вп|60797}} * [[Псалми]] — {{вп|41064}} * [[Свети Патрик]] — {{вп|165479}} * [[Синоптички евангелија]] — {{вп|106046}} * [[спасение]] — {{вп|192054}} * [[Трулски собор]] — {{вп|862495}} == Математика == * [[алгебарска геометрија]] — {{вп|180969}} * [[арапски бројки]] — {{вп|29961325}} * [[векторско поле]] — {{вп|186247}} * [[Венов дијаграм]] — {{вп|190763}} * [[двозимензионален простор]] — {{вп|222032}} * [[диференцијална геометрија]] — {{вп|188444}} * [[елипсоид]] — {{вп|190046}} * <s>[[интеграл]] — {{вп|80091}} (треба да биде одделна статија)</s> * [[коефициент]] — {{вп|50700}} * <s>[[крива]] — {{вп|161973}} (да се преработи, '''премала''')</s> * [[математиката и уметноста]] — {{вп|2864650}} * [[негативен број]] — {{вп|200227}} * [[неевклидова геометрија]] — {{вп|233858}} * [[нормала]] — {{вп|273176}} * [[парност]] — {{вп|230967}} * [[Паскалов триаголник]] — {{вп|177051}} * [[полукруг]] — {{вп|1133242}} * [[равенство]] — {{вп|842346}} * [[скаларно поле]] — {{вп|193460}} * [[спирала]] — {{вп|189114}} * [[тридимензионален простор]] — {{вп|34929}} * [[Фибоначиева низа]] — {{вп|47577}} — '''речиси празна''' * [[филотаксија]] — {{вп|839659}} == Музика == * [[октава]] — {{вп|386025}} == Наука и технологија == * [[космонаут]] — {{вп|11631}} * [[кристализација]] — {{вп|Q284256}} * [[радар]] — {{вп|47528}} * [[растојание]] — {{вп|126017}} * [[согорување]] — {{вп|133235}} * [[хидраулика]] — {{вп|177784}} === Применета техника === * [[толкување (екран)]] (титлови) — {{вп|204028}} == Физика == * [[аеродинамика]] — {{вп|Q8424}} * [[бранова предница]] — {{вп|461533}} * [[вибрација]] — {{вп|3695508}} * [[гаус (единица)|гаус]] — {{вп|177493}} * [[елементарен полнеж]] — {{вп|2101}} * [[звучен ѕид]] — {{вп|1031651}} * [[зрак]] — {{вп|633620}} * [[зрачење]] — {{вп|18335}} * [[јадрена енергија]] — {{вп|12739}} * [[јонизирачко зрачење]] — {{вп|186161}} * [[класична физика]] — {{вп|81745}} * [[лет]] — {{вп|206021}} * [[нуклеосинтеза]] — {{вп|471702}} * [[Њутново нишало]] — {{вп|211786}} * [[појава]] — {{вп|483247}} * [[рад (единица)]] — {{вп|1052397}} * [[реологија]] — {{вп|271707}} * [[топлинска енергија]] — {{вп|209233}} * [[топлинско ширење]] — {{вп|6583695}} * [[хидростатичка рамнотежа]] — {{вп|208641}} == Филозофија == * [[етиологија]] — {{вп|156318}} * [[зло]] — {{вп|15292}} * [[појава]] — {{вп|483247}} * [[свест]] — {{вп|7087}} == Хемија == * [[бензин]] — {{вп|39558}} * [[биосинтеза]] — {{вп|851162}} * [[благороден метал]] — {{вп|585302}} * [[витамин К]] — {{вп|182338}} * [[етилен]] — {{вп|151313}} * [[јонски полупречник]] — {{вп|908801}} * [[квантна хемија]] — {{вп|188403}} * [[кондензација (хемија)]] — {{вп|910058}} * [[масти]] — {{вп|127980}} * [[меѓумолекулска сила]] — {{вп|245031}} * [[нитрат]] — {{вп|182168}} * [[реткоземен елемент]] — {{вп|190444}} * [[сулфат]] — {{вп|172290}} * [[тешки метали]] — {{вп|105789}} * [[токсин]] — {{вп|184651}} * [[физичко својство]] — {{вп|4373292}} * [[флуорид]] — {{вп|44793182}} * [[халит]] — {{вп|5314}} * [[хемиска структура]] — {{вп|500256}} * [[хемиско својство]] — {{вп|764285}} * [[хлорид]] — {{вп|44791900}} * [[холин]] — {{вп|193166}} * [[хранлива материја]] — {{вп|181394}} 7semn3qq67r9cwvde0vagyybrg8t5xk 0 1235553 5628874 5375728 2026-09-15T12:04:29Z BT405 9277 5628874 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2020 | слоган = Open Up | слика = Eurovision Song Contest 2021 logo.svg | полуфинале1 = 12 мај 2020 (откажано) | полуфинале2 = 14 мај 2020 (откажано) | финале = 16 мај 2020 (откажано) | издание = 65-то | домаќин = {{flagicon|Холандија}} [[NPO]], [[NOS]], [[AVROTROS]] | место = Ахој, [[Ротердам]], [[Холандија]] | презентери = [[Шантал Јанзен]], [[Едсилја Ромбли]] и [[Ян Смит]] | радиодифузер = [[NPO]] / [[AVROTROS]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 41 (пријавени пред откажувањето) | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Украина}} | не_учествуваат = {{flag|Унгарија}}, {{flag|Црна Гора}} | карта = ESC 2020 Map_2.svg | green = | yellow = | гласање = Предвидено по вообичаениот систем (50% жири и 50% публика во финале; само публика во полуфиналиња). | победник = Натпреварот беше откажан | победничка_песна = Нема (изборот е откажан поради пандемијата на COVID-19) | претходна = 2019 | следна = 2021 | веб-страница = https://eurovision.tv }} '''Евровизија 2020''' ќе беше 65. издание на [[Евровизија]]. Беше планирано овогодинешното издание да се случи во [[Ротердам]], [[Холандија]], после нивната победа во [[Тел Авив]], [[Израел]] во [[Евровизија 2019|2019]] година со песната "Arcade". Ова ќе беше 5. пат за Холандија да одржува Евровизија, од последниот пат во [[Евровизија 1980|1980]] и првиот Евровизиски настан кој ќе се случеше по [[Детска Евровизија|Детската Евровизија од 2012]] година. Настанот беше закажан да се одржи на 12 (прво полуфинале), 14 (второ полуфинале) и 16 (финале) мај. 41 држава ќе учествуваа. Но, на 18 март 2020 година, беше објавено дека настанот е откажан како резултат на [[КОВИД-19|Ковид-19]] пандемијата. == Локација == {{details|topic=град домаќин|Ротердам}} [[File:Rotterdam Ahoy 2016.jpg|left|thumb|Арената Ahoy во Ротердам.]] Подготовките започнаа уште на 19 мај 2019, веднаш по победата на Холандија во Тел Авив, Израел. По долго размислување, беше одлучено Евровизија 2020 да се одржи во арената Ahoy во Ротердам, Холандија. === Фаза на избор === '''Key''': {{Color box|#CEDFF2|†|border=darkgray}} Домаќин {{Color box|#F2E0CE|‡|border=darkgray}} Кандидат во потесен круг {|class="wikitable sortable" !width="100" |Град !width="120" | !Забелешка !class=unsortable|изв. |- |[[Арнем|Arnhem]] |[[GelreDome]] | |<ref name="ESCXtra cities">{{Наведена мрежна страница|url=https://escxtra.com/2019/07/06/116876/|title=Eurovision 2020: Meet the bidding Host Cities|first=Nick|last=van Lith|date=6 July 2019|website=ESCXtra|access-date=17 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190709143326/https://escxtra.com/2019/07/06/116876/|archive-date=9 July 2019|url-status=live}}</ref> |- |{{sort|Хертогенсбош|[['s-Hertogenbosch]]}} |[[Brabanthallen]] | |<ref name="ESCXtra cities"/> |- style="background-color:#F2E0CE" |[[Маастрихт|Maastricht]] |[[MECC Maastricht]] ‡ | |<ref name="ESCXtra cities"/><ref name="NOS cities">{{Наведена мрежна страница|url=https://nos.nl/artikel/2294057-rotterdam-of-maastricht-waar-is-de-beste-songfestivalzaal.html|title=Rotterdam of Maastricht, waar is de beste Songfestivalzaal?|language=nl|trans-title=Rotterdam or Maastricht, where is the best Song Contest hall?|date=18 July 2019|website=[[Nederlandse Omroep Stichting]]|access-date=19 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190719192851/https://nos.nl/artikel/2294057-rotterdam-of-maastricht-waar-is-de-beste-songfestivalzaal.html|archive-date=19 July 2019|url-status=live}}</ref> |- style="background-color:#CEDFF2" |[[Ротердам]] |[[Rotterdam Ahoy]] † | |<ref name="ESCXtra cities"/><ref name="NOS cities"/> |- |[[Утрехт]] |[[Jaarbeurs]] |— |<ref name="ESCXtra cities"/> |} === Други градови === == Формат == === Визуелен дизајн === Слоганот на ова издание "Open Up", беше објавен на 24 октомври 2019 година, додека официјалното лого беше објавено на 28 ноември 2019. Дизајнирано од CLEVER°FRANKE, логото е "апстрактна репрезентација на боите од знамињата на 41. земји учеснички во 2020 од нивното прво појавување на натпреварот. ===Дизајн на сцена=== EBU го објави Евровизискиот дизајн на сцената во декември 2019. Инспиран слоганот и од типичниот холандски рамен пејзаж. Сцената беше дизајнирана од Германскиот сценски дизајнер Florian Wieder, кој исто така ги дизајнираше Евровизиските сцени во 2011, 2012, 2015, 2017, 2018 и 2019. Овој пат, за разлика од 2019, ''Green Room'' ќе се наоѓа во главната сала каде ќе настапуваат артистите. ===Водители=== 65. издание на Евровизија ќе го водат 3 Холандски водители, односно: * Chantal Janzen * Edsilia Rombley * Jan Smit === Жрепка на полуфиналиња === Жрепката се одржа на 28. јануари 2020 во Ротердам. '''Македонија''' ќе настапувала во првата половина на '''првото полуфинале'''. === Гласање === Принципот на гласање ќе бил ист како и во последните неколку години, односно 50% жири и 50% гласови од публика, доделени од секоја држава во принцип 1-8, 10 и 12 бода, плус истиот принцип на бодување од публика. == Држави учеснички == На 13 ноември 2019 беше објавено дека четириесет и една држава ќе се натпреваруваат во ова издание, каде што Бугарија и Украина се враќаат повторно после претходно отсуство, а Унгарија и Црна Гора нема да учествуваат.<ref name="Participants">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovision.tv/story/41-countries-eurovision-2020-rotterdam|title=41 countries will 'Open Up' at Eurovision 2020 in Rotterdam|date=13 November 2019|website=[[Eurovision.tv]]|url-status=live|access-date=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113150645/https://eurovision.tv/story/41-countries-eurovision-2020-rotterdam|archive-date=13 November 2019}}</ref> === Полуфиналиња === {|class="sortable wikitable" |- !Држава<ref name="Participants"/> !Изведувач<ref name="Entries">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovision.tv/event/rotterdam-2020/participants|title=Participants of Rotterdam 2020|website=Eurovision.tv|publisher=[[European Broadcasting Union|EBU]]|url-status=live|access-date=2 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191002173758/https://eurovision.tv/event/rotterdam-2020/participants|archive-date=2 October 2019}}</ref><ref name="National Selections">{{Наведена мрежна страница|url=https://eurovision.tv/calendar|title=National Selection Calendar 2020|website=[[Eurovision.tv]]|url-status=live|access-date=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190902202017/https://eurovision.tv/calendar|archive-date=2 September 2019}}</ref> !Песна !Јазик |- |{{Esc|Албанија|y=}} | Arilena Ara | Fall From The Sky |Англиски |- |{{Esc|Ерменија|y=}} |Athena Manoukian |Chains On You |Англиски |- |{{Esc|Австралија}} | Montaigne | Don't Break Me |Англиски |- |{{Esc|Австрија|}} ||Vincent Bueno |Alive |Англиски |- |{{Esc|Азербејџан}} |Efendi |Cleopatra |Англиски |- |{{Esc|Белорусија}} |VAL |Da Vidna |Белоруски |- |{{Esc|Белгија}} |Hooverphonic |Release me |Англиски |- |{{Esc|Бугарија}} |Victoria |Tears Getting Sober |Англиски |- |{{Esc|Хрватска}} |Damir Kedžo |Divlji Vetre |Хрватски |- |{{Esc|Кипар}} |Sandro |Running |Англиски |- |{{Esc|Чешка}} |Benny Cristo |Kemama |Англиски |- |{{Esc|Данска}} |Ben & Tan |Yes |Англиски |- |{{Esc|Естонија}} |Uku Suviste |What Love Is |Англиски |- |{{Esc|Финска}} |Aksel Kankaanranta |Looking Back |Англиски |- |{{Esc|Грузија}} |Tornike Kipiani |Take Me as I am |Англиски |- |{{Esc|Грција}} |Stefania Liberakakis |SUPERG!RL |Англиски |- |{{Esc|Исланд}} |Daði & Gagnamagnið |Think about things |Англиски |- |{{Esc|Ирска}} |Lesley Roy |Story Of My Life |Англиски |- |{{Esc|Израел}} |Eden Alene |Feker Libi |Англиски, Амхарски |- |{{Esc|Латвија}} |Samanta Tina |Still Breathing |Англиски |- |{{Esc|Литванија}} |The Roop Band |On Fire |Англиски |- |{{Esc|Малта}} |Destiny Chukunyere |All Of My Love |Англиски |- |{{Esc|Молдавија}} |Natalia Gordienko |Prison |Англиски |- |{{Esc|Македонија}} |[[Васил Гарванлиев]] |You |Англиски |- |{{Esc|Норвешка}} |Ulrikke Brandstorp |Attention |Англиски |- |{{Esc|Полска}} |Alicja Szemplinska |Empires |Англиски |- |{{Esc|Португалија}} |Elisa |Medo De Sentir |Португалски |- |{{Esc|Романија}} |Roxen |Alcohol You |Англиски |- |{{Esc|Русија}} |Little Big |Uno |Англиски |- |{{Esc|Сан Марино}} |Senhit |Freaky |Англиски |- |{{Esc|Србија}} |Hurricane |Hasta La Vista |Српски |- |{{Esc|Словенија}} |Ana Soklič |Voda |Словенски |- |{{Esc|Шведска}} |The Mamas |Move |Англиски |- |{{Esc|Швајцарија}} |Gjon's Tears |Répondez- moi |Француски |- |{{Esc|Украина}} |Go-A |Solovey |Украински |} === Финале=== {|class="sortable wikitable" |- !Држава<ref name="Учесници"/> !Изведувач<ref name="Entries"/><ref name="National Selections"/> !Песна<ref name="National Selections"/> !Јазик |- |{{Esc|Франција}} |Tom Leeb |The Best in Me |Англиски, Француски |- |{{Esc|Германија}} |Ben Dolic, B-OK |Violent Thing |Англиски |- |{{Esc|Италија}} |Diodato |Fai Rumore |Италијански |- |{{Esc|Холандија}} |Jeangu Macrooy |Grow |Англиски |- |{{Esc|Шпанија}} |Blas Cantó |Universo |Шпански |- |{{Esc|Велика Британија}} |James Newman |My Last Breath |Англиски |} == Други држави == == Продукција == === Онлајн платформи === == Забелешки и наводи == === Наводи === {{Reflist}} == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Холандска култура]] [[Категорија:Ротердам]] [[Категорија:Музиката во 2020 година]] 5o291wlt5waj3kllqquy3s1cdyeo41c 0 1247943 5628937 5183740 2026-09-15T13:36:22Z Forbidden History 89259 5628937 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за писател | name = Делвина Крлуку | image = | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = | birthname = | birthdate = [[1985]] | birthplace = [[Дебар]], [[СФР Југославија|Македонија]] | occupation = книжевник | nationality = | ethnicity = | citizenship = | education = Економски факултет на Универзитет на Југоисточна Европа, Филозофски факултет Универзитет „Св. Кирил и Методиј“ | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''Делвина Крлуку''' (Delvina KËRLUKU)е поетеса, публицист и есеистичар. Живее и работи во [[Скопје]]. ==Животопис== Делвина Крлуку е родена на [[21 февруари]] [[1985]] година во [[Дебар]], каде што завршува средно образование. Дипломирала на Економски факултет на Универзитет на Југоисточна Европа и магистрирала на [[Универзитетот Св. Кирил и Методиј]] во Скопје. Предавала на ДУТ и Универзитетот “Мајка Тереза” во Скопје. Била Претседател е на Друштвото за наука и култура “Јосиф Багери”. Член е на Друштво на писатели на Македоноја (член е на Претседателството на ДПМ) и на Друштво на писатели Албанци во Македонија. Работи како новинар во дневникот [[Коха]] (Време), исто така е уредник на списанието [[Стожер (списание)|Стожер]]. ==Книжевна дејност== Досега ги објавила стихозбирките: * Муза, * Трага, * Алтар, * Граблив сон, * Стих од Роса, * Заливи на осамата, * Преговор на нашите денови (раскази), * Татко ми и Титовите кученца (публицистика), * Побледен надеж (книжевни репортажа), * Различни со...(интервјуа) Учестува на повеќе културни и научни средби во земјава и надвор од неа. Добитник е на повеќе државни и меѓународни награди и признанија и нејзините дела се преведени на повеќе јазици. ===Награди=== “Книжевно дело“ за стихозбирката “Стих од Роза“; на поетски фестивал во Призрен (Косово); “Специјалната Награда” на балканскиот поетски фестивал во Корча – (Албанија); Награда “Поетски бран”, меѓународен фестивал – Струга; Наградата „Книжевен мост”,на ДПМ за стихозбирката “Заливи на осамата”, во Р Македонија; Награда „Абдулзис Ислами„ од Сојуз на литературни преведувачи на Северна Македонија и Признанија, за придонес кон уметноста и културата од Националната Галерија на Р.Северна Македонија, во 2018. ==Поврзано== * [[Вера Крлуку]] ==Наводи== {{Наводи}} {{Македонска книжевност}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крлуку, Делвина}} [[Категорија:Македонски писатели]] [[Категорија:Членови на ДПМ]] [[Категорија:Родени во Дебар]] [[Категорија:Албански писатели]] f6utljo69q2il75tsb77ggeu5inzghn 0 1252708 5629002 4342447 2026-09-15T16:03:20Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Карстно езеро]] на [[Карсно езеро]]: поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 4342447 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Eiemer_See.JPG|мини|Ајхенското Езеро, привремено (астатско) карстно езеро во близина на Шопфајм-Ајхен во [[Баден-Виртемберг]], [[Германија]]]] '''Карстните езера''' се создаваат како резултат на пропаѓање на [[Пештера|пештери]], особено во карпи растворливи во вода, како што се [[варовник]], [[гипс]] и доломит. Оваа постапка е позната како [[Карст|карстификација]]. Тие можат да опфаќаат области од неколку 100 квадратни километри. Нивното плитко корито на [[Езеро|езерото]] е обично нерастворлив слој на талог, така што водата е застаната, што доведува до создавање на [[Езеро|езера]]. Многу карстни езера постојат само периодично, но редовно се враќаат по обилните врнежи од дожд. == Распределеност == Карстните езера се наоѓаат во областа околу [[Харц|Планината Харц]] во [[Германија]] (пример Езерата Јуес и Бауернграбен во биосферниот резерват на карстниот пејзаж во Јужен Харц, периодично карстното езеро на Карстната Патека), во Јужна Германија (на пример, Ајхенското Езеро), во [[Франција]] во регионот Кверси, во [[Естонија]] - Тудре, во [[Словенија]] (на пример [[Церкинчко Езеро|Церкинчкото Езеро]]), во [[Ирска (остров)|Ирска]] таканаречените турлаци (има и турлак во јужен [[Велс]]: Пант и Лин или Пантилин во близина на Билт Велс) и некои во [[Соединети Американски Држави|САД]]. Дури и [[Сеноти|сенотите]] на северот на [[Мексико|мексиканскиот]] полуостров [[Јукатан]], кои биле познати од [[Маи]]те, може да се класифицираат како карстни езера.<gallery> Податотека:Mexico Cenotes.jpg|''Сенот Саградо'' кај [[Чичен Ица]] е едно од најпознатите карстни езера во Јукатан Податотека:Otjikoto Lake.jpg|Езерото Отјикото во [[Намибија]] е трајно карстно езеро </gallery> == Поврзано == * [[Карста пролет|Карстна пролет]] == Надворешни врски == * [https://www.welt.de/wissenschaft/umwelt/article13817322/Ein-See-taucht-aus-dem-Nichts-auf-und-verschwindet.html Ајхенско Езеро] [[Категорија:Спелеологија]] [[Категорија:Езера]] 40suzqpc9ky29r5fielu9sf053rb34b 0 1255305 5629198 5621313 2026-09-16T10:57:40Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629198 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} [[Податотека:The Boys TV series logo.svg|мини|Лого]] '''''Момците''''' ({{Langx|en|The Boys}}) — американска [[Суперхерој|суперхеројска]] [[Интернет-телевизија|ТВ]]-серија развиена од Ерик Крипке за Prime Video од стрипот со исто име од Гарт Енис и Дарик Робертсон. Приказната следи една екипа (Момците) додека се бори против супермоќните лица (суперхерои) што ги злоупотребуваат своите способности. Премиерата на серијата се одржала на 26 јули 2019 година.<ref name="July 26, 2019 Premiere">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/video/the-boys-trailer-amazon-superhero-drama-series-garth-ennis-darick-robertson-eric-kripke/|title='The Boys' Trailer: First Look At Amazon's Superhero Drama Series|last=Petski|first=Denise|date=April 17, 2019|work=Deadline Hollywood|accessdate=April 17, 2019}}</ref> Пред премиерата, Amazon ја обновил серијата за втора сезона, чија премиера се одржала на 4 септември 2020 година.<ref name="S2Renewal">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/07/the-boys-renewed-season-2-amazon-aya-cash-closes-deal-stormfront-1202649409/|title='The Boys' Renewed For Season 2 By Amazon; Aya Cash Closes Deal As Stormfront|last=Petski|first=Denise|date=July 19, 2019|work=Deadline Hollywood|accessdate=July 19, 2019}}</ref><ref name="S2 Premiere">{{Наведена мрежна страница|url=https://tvline.com/2020/06/26/the-boys-season-2-premiere-date-amazon/|title=The Boys Gets Season 2 Premiere Date|last=Gelman|first=Vlada|date=June 26, 2020|work=TVLine|accessdate=June 26, 2020}}</ref> Во тек е и трета сезона, а се развива и [[спиноф]]-серија.<ref name="S3Renewal">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/07/the-boys-renewed-amazon-for-season-3-aisha-tyler-aftershow-1202993636/|title='The Boys' Renewed At Amazon For Season 3, Streamer Sets Aisha Tyler-Hosted Aftershow – Comic-Con@Home|last=White|first=Peter|date=July 23, 2020|work=Deadline Hollywood|accessdate=July 23, 2020}}</ref><ref name="Spinoff">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/09/the-boys-spinoff-fast-track-development-amazon-record-season-2-launch-ratings-1234584256/|title=‘The Boys’ Spinoff Put On Fast-Track Development At Amazon Following Mothership’s Record Season 2 Launch|last=Andreeva|first=Nellie|date=September 24, 2020|work=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|accessdate=September 24, 2020}}</ref> == Приказна== ''Момците'' е сместена во универзум каде што лицата со супермоќи се како херои од пошироката јавност и работат за моќната корпорација ''Vought International'', која ги продава и ги монетизира. Настрана од нивните херојски лица, повеќето од нив се надмени и поткупени. Серијата првенствено се посветува на две групи: Седумте, главниот тим на суперхерои на Воут и истоимените ''Момци'', што сакаат да го симнат Воут и неговите корумпирани суперхерои. Момчињата ги предводи насилниот и одмаздољубив Били Бучер, кој ги презира сите сумермоќи, а Седумтемина ги предводи нарцисоидната и насилна татковина. На самиот почеток од серијата, на Момците им се придружува и Хуги Кембел кој бил член на Седумтемина, но случајно ја убил својата девојка, а на Седумтемина им се придужува и Ени Џенуар, млада и надежна хероина која била принудена да се соочи со вистината за тие коишто им се восхитува. Останатите членови на Седумтемина се: Разочараната Кралица Мерве, А-воз кој е зависен од дрога, несигурниот „Дип“, мистериозниот „Црн Ноар“ и белиот врховист Стормфронт. Момчињата се заокружени од тактичкиот планер на мајчиното млеко, Френси – специјалистот за орижје и суперсилниот субјект Кимико. Надгледување на Седумтемина е изврчната власт на Медлин Стилевел, а подоцна е наследена од Ешли Барет. Првата сезона го прикажува првиот конфликт помеѓу Момците и Седумтемина, кој е мотивиран од тоа што Касап верува во тоа дека Хоумлендер исчезнал поради неговата сопруга Бека. Додека Хотлендер и Стилвел заземаат да добијат поддршка од владата за суперхерои, Момците се обидуваат да ги запрат откривајќи ги тајните на Воут. Најпрво се не се свесни за едни со други, Хјуи и Ени го мешаат конфликтот откако ќе влезат во романтична врска, и покрај тоа што Бучер немал доверба во неа. Во втората сезона, Момците продолжуваат со своите напори со цел да го поразат Воут, и покрај тоа што ги бараше владата. Дошло до нов развој на конфликтот кога Бучер дознал дека Воут ја држи Бека заробена со супермоќниот син кој е роден во татковината. Додека Бучер се обидува да ја спаси неговата сопруга. Стормфронт ја претставува  нејзината бела врховистичка порака низ Седумтемина и се обидувала да ја натера татковината да ја води суперсилата кон светската доминација. == Улоги и ликови == === Главен состав === * [[Карл Урбан]] како Вилијам „Били“ Бучер - водачот на „Момците“ и поранешниот оператор на САС, кој не верува во сите поединци со суперсили. Тој има голема омраза кон татковината, за кого верува дека е одговорен за исчезнувањето на неговата сопруга. * Џек Квејд во улогата на Хју „Хјуи“ Кембел - цивилен член на Бојс кој се приклучува на групата откако неговата девојка Робин е убиена од А-Трејн. * [[Ентони Стар]] како Џон / Хоумлендер - извонредно моќен водач на Седумтемина. Под неговиот јавен имиџ како благороден херој, тој е нарцисоиден, садист и малку се грижи за благосостојбата на оние за кои кажува дека ги штити. * Ерин Моријарти како Ени Џенуери / Старлајт - суперхероина што емитува светлина и член на Седумтемина. Една од ретките поединечни супермоќи искрена во помагањето на јавноста, таа ја доведува во прашање нејзината лојалност кон Седумтемина откако дозна за нивниот вистински карактер. * Доминик Мекелигот како Меги Шо / Кралицата Мејв <ref name="s2-official">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.com/The-Boys-Season-2/dp/B08C8NJQSH|title=Watch The Boys - Season 2|work=Prime Video|archive-url=https://web.archive.org/web/20200906212455/https://www.amazon.com/The-Boys-Season-2/dp/B08C8NJQSH|archive-date=September 6, 2020|accessdate=September 9, 2020}}</ref> - член ветеран на Седумтемина со подобрена физичка сила и издржливост. Иако некогаш сакаше да заштити невини животи, таа се разочара и страда од [[Синдром на работна исцрпеност|исцрпеност]] . * Essеси Т. Ашер како Реџи Френклин / Експрес - брз член на Седумте. Тој е решен да го задржи својот статус на најбрз брзинар, што резултира во тоа да стане зависен од Соединението В. * Лаз Алонсо како Марвин Т. „Мајчино“ Млеко (ММ) - Втор команден со Момчињата кој е одговорен за организирање и планирање на нивните операции. Поранешен американски воен лекар, тој е мотивиран од неговиот татко [[Адвокат|адвокат кој]] работи сам до смрт додека се обидуваше да го сруши Воут. Тој е најблискиот сојузник на Бучер. * Чејс Крафорд како Кевин Московиц / Подводниот <ref name="ew-s2-digital-cover">{{Наведена мрежна страница|url=https://ew.com/tv/the-boys-season-2-finale-digital-cover/|title=How The Boys season 2 crafted its gutsiest season yet|last=Romano|first=Nick|date=October 9, 2020|work=EW.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010133655/https://ew.com/tv/the-boys-season-2-finale-digital-cover/|archive-date=October 10, 2020|accessdate=October 10, 2020}}</ref> - Член на Седумтемина што поседува способност да општи со водниот живот и да диши под вода. Другите членови на Седумтемина го гледаат со потценување поради неговиот статус на женскиот воден херој на групата. Патон Освалт ги изразува своите жабри. * Томер Капон како Серж / Френси - Член на момчињата и меѓународен [[Трговија со оружје|шверцер]] на оружје, вешт во муниција, убојни средства, инфилтрација и комуникации. Откако бил присилен да се придружи за да ги заштити неговите криминални пријатели, тој бара откуп за неговите минати злосторства додека се борел со Воут. * Карен Фукухара како Кимико Мијаширо / Femaleенката - нем член на момчињата со засилена сила и регенеративно заздравување. Неволно инјектирајќи ја Соединението V како дел од шемата за создавање супермоќни терористи, таа им се придружува на Момците откако тие ќе ја спасат. * Нејтан Мичел како црн ноар - нем член на Седумте кој поседува натчовечка сила и агилност и го крие својот физички изглед зад темниот костум. * Елизабет Шуе во улогата на Меделин Стилвел (сезона 1; сезона на гости 2) - харизматичен, измамен потпретседател на Hero Management во Vought International. * Колби Минифи како Ешли Барет (сезона 2 – сегашност; периодична сезона 1) - публицист за Vought International, кој подоцна станува и наследник на Стилвел. * Аја Кеш како Клара Рисингер / Либерти / Стормфронт (сезона 2) - Првиот успешен предмет на Компоунд V и член на Седумте со база на [[плазма]]  способности. Поранешна [[Националсоцијализам|нацистка]], таа има фанатистички ставови кон малцинствата и поединците без суперсили. Кеш (кој е Евреин) забележа во едно интервју дека „искрено, размената на полот (од стрипот) беше помала грижа од фактот дека играм бел врховист, расистички фанатик“, истакнувајќи дека таа всушност добила пошта од омраза во врска со нејзиниот портрет на нацистичкиот лик.<ref name="rome">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/10/10067196/aya-cash-stormfront-nazi-the-boys-interview|title=Aya Cash Plays A White Supremacist Monster On The Boys. Don't Confuse It With Real Life|last=Romero|first=Ariana|work=Refinery29|accessdate=12 October 2020|ref=VICE Media Group}}</ref> === Повторувачки === * Симон Пег во улогата на Хју Кембел постариот (сезона 1) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collider.com/simon-pegg-interview-lost-transmissions-star-trek-4-mission-impossible-7-update/|title=Simon Pegg on New Indie 'Lost Transmissions', Plus 'Star Trek' & 'Mission: Impossible' Futures|last=Radish|first=Christina|date=March 17, 2020|work=Collider.com|accessdate=May 28, 2020|quote=Are you a part of Season 2 of The Boys, at all? PEGG: No. They got me out of the way. I did my little bit. It was very fun to do that show. I was pleased to be a part of it.}}</ref> - таткото на Хјуи. Тој длабоко се грижи за својот син, но не верува дека Хјуи има доверба да застане за себе откако неговата мајка го напуштила парот. Пег беше визуелната инспирација за Ви Хјуи во серијалот стрипови од кои е цртана серијата.<ref name="Bleed">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bleedingcool.com/2018/10/05/simon-pegg-inspiration-wee-hughie-the-boys-father/|title=Simon Pegg, The Inspiration For Wee Hughie in The Boys, Will Play His Father|last=Johnston|first=Rich|work=BleedingCool.com|accessdate=July 29, 2019}}</ref> * Шон Бенсон како Езекил (сезона 1) - хомофобичен христијанин натчовек со еластична моќ, кој и самиот е тајно хомосексуалец . * Ен Кузак како Дона јануари - мајка на Старлајт. Таа ја украси Ани да биде суперхерој уште од детството од нездравиот менталитет „Принцеза по прокси“ . * Ennенифер Еспосито како Сузан Рејнор (сезона 1; сезона на гости 2) - заменик директор на [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] . * Jordордана Лахои како Чери - поранешен криминалец и lубовник на Френси, специјалист за оружје. * Малком Барет како Сет Рид (сезона 1; сезона на гости 2) - писател за односи со јавноста на Vought. * Кристијан Кис како Нејтан Френклин (сезона 1) - постар брат и тренер на А-Трејн. * Шантел ВанСантен како Бека Бучер (сезони 1–2) - сопруга на Бучер, чие исчезнување ја мотивира неговата битка против Седумте. * Никола Кореја-Дамуд како Елена - девојка на кралицата Меве . * Лајла Робинс како Грејс Мелори (сезона 2; гостинска сезона 1) - Поранешна заменик-директорка на ЦИА и неформален основач на Момчињата. * Ianанкарло Еспосито како Стен Едгар (сезона 2, гостинска сезона 1) - извршен директор на Vought International и супериорен во Stillwell. * Клаудија Даумит како Викторија „Вик“ Нојман (сезона 2) - Конгресменка која јавно се спротивставува на Воут и на Супе кој тајно ги користи своите овластувања да ги убие оние што јавно зборуваат против Воут.<ref name="ClaudiaD">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/10/the-boys-promoted-claudia-doumit-colby-minifie-series-regulars-season-3-1234606186/|title='The Boys' Ups Claudia Doumit & Colby Minifie To Series Regulars For Season 3|last=Petski|first=Denise|date=October 30, 2020|work=Deadline Hollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030172913/https://deadline.com/2020/10/the-boys-promoted-claudia-doumit-colby-minifie-series-regulars-season-3-1234606186/|archive-date=October 30, 2020|accessdate=October 30, 2020}}</ref><ref name="GV&CD">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/09/the-boys-timeless-goran-visnjic-claudia-doumit-to-recur-season-2-amazon-series-1202711123/|title='The Boys': 'Timeless' Alums Goran Visnjic & Claudia Doumit To Recur On Season 2 Of Amazon Series|last=Petski|first=Denise|date=September 5, 2019|work=Deadline Hollywood|accessdate=September 7, 2019}}</ref> * Ленгстон Керман како орел стрелецот (сезона 2) - суперхерој со тема стрелаштво кој го воведува Длабокото во црквата на колективот. * Essесика Хехт во улога на Керол Манхајм (сезона 2) - „учителката“ и терапевтот на Орел Стрелецот кој регрутира Длабоко во црквата на колективот. * Абрахам Лим како Кенџи Мијаширо (сезона 2) - помладиот брат на Кимико кој поседува телекинетички способности. * Камерон Кровети како Рајан Бучер (сезона 2) - син на Бека и Хомлендер. Ликот претходно беше портретиран од Паркер Корно во првата сезона. * Горан Вишњиќ како Аластер Адана (сезона 2) - водачот на Црквата на колективот. === Гостин === ==== Воведен во сезоната 1 ==== * Алекс Хасел како про Transирен (сезона 1) - Член на Седумте што може да се претвори невидлив со промена на кожата во јаглен метаболичен тврд дијамант што ја искривува светлината околу него. * Essес Салгеиро во улогата на Робин Вард (сезона 1) - девојката на Хјуги која беше убиена од А-Воз при удар со голема брзина во пилот епизодата. Таа периодично се појавува како халуцинација што ја гледа Хјуги. * Мишка Тебо како Shockwave (сезони 1–2) - соперник на брзина на А-Воз. * Дан Дарин-Занко како Допелганџер (сезони 1–2) - Супеј за обликување што работи за Воут. * Дејвид Рил во улогата на Еван Ламберт - писател на односи со јавноста, заедно со Сет. * Бретани Ален како Шарлот / Попклав (сезона 1) - Глумица и суперхерој во тајна врска со А-Воз. * Дебора Деместр како Исадора (сезона 1) - дизајнер на костуми на Ваутд. * Британецот Морган како Рејчел (сезона 1) - сестрата на Бека и снаата на Бучер. * Хејли elоел Осмент како Чарлс / Месмер (сезона 1) - Поранешен суперхерој во Тинејџ Кикс, кој може да [[Телепатија|чита умови]] преку контакт од кожа на кожа. * Ieеки Тон како Кортенеј (сезона 1) - асистент за производство на Vought. * Johnон Доман во улогата на ahона Вогелбаум (сезони 1–2) - Научникот Наут, кој ја создал и одгледал Татковината во стерилна лабораторија. * Алвина Август како Моник (сезона 1) - сопруга на мајчиното млеко и мајка на нивната ќерка Janанин. * Брендан Бисер како ffеф (сезона 1) - Оперативен војник кој го надгледува саботниот ден на Дип во Сандуски . * Налини Ингрита како Janанин (сезони 1–2) - ќерка на мајчиното млеко и моника. * Кришан Дат и Самер Салем како Накиб (сезони 1–2) - суперсилен терорист со овластувања засновани на експлозиви. Дат го толкуваше ликот во првата сезона, а Салем го играше во втората. * Jimим Бивер во улогата на Роберт „Боб“ пејач - американскиот министер за одбрана. Името на Бивер е повикување на неговиот лик Боби Сингер во серијалот ''[[Натприродно (Тв серија)|Supernatural]]'' создаден од Крипке. Џими Фалон, Мајк Масаро, Били Зејн, Сет Роген и Тара Рид се појавуваат како себеси. ==== Воведени во 2-та сезона ==== * Дејвид Томпсон како Геко - Поранешен суперхерој со регенеративни способности и тест субјект во Vought. * Крис Марк како Blindspot - слеп суперхерој со супер слух кој се обидува да им се придружи на Седумте. * Адријан Холмс како д-р Парк - Шефот на комплексот во кој е затворен Бека. * Пи Јеј Бирн во улога на Адам Борк - Филмски режисер кој е во режија на филм за Воут во кој игра Седумтемина со наслов ''Зора на седумте'' . * Зора Луис како Валери - сведок на расистичкото убиство на Стормфронт во 1970-тите. * Хауард Кембел како Мирон - брат на Валери. * Кети Брејер како Касандра Шварц - член на Црквата на колективот кој станува сопруга на Дип. * Шон Ашмор како Ламплајтер - Поранешен член на Седумтемина со пирокинеза . * Барбара Гордон во улогата на Џуди Аткинсон - тетка на Касапот која се грижи за своето куче Терор. * Ендру Џексон како Loveубовна колбас - тест субјект со соединение V со предизизичен пенис што може да се протега до огромни должини. * Џејсон Греј-Стенфорд како Денис - човек чиј автомобил Бачер и Старлајт го водат за да го одведат Хјуги во болница. * Ess Hödlmoser како Синди - Телекинетички тест субјект на соединение V. * Мајкл Ајрес како ayеј - починатиот поранешен соработник на криминалци и најдобриот пријател на Френси. * [[Џон Нобл]] како Сем Бучер - отуѓен татко на Бачер. * Лесли Никол како Кони Бучер - мајка на Бучер. Ким Вајат Мекензи и Биргит Солем ги глумат Бучер и Стилвел во реакција на смртта на вторите. Грег Зајак, Ентони Лејк и Дилан Москович глумат порнографски имитатори на Homelander, Jack From Jupiter и the Deep. Крис Хансен, Марија Менунос, Грег Грунберг, Ненси О'Дел, Кети Куриќ и Кристофер Ленерц се појавуваат како себеси. ==== Воведени во кратки филмови ==== * Дејвид С. Ли како ockок - поранешен командос на Кралската морнарица и стар пријател на Бучер од кого бара помош. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] 8wtggnwvcdnstpbpju9kjl6o7s1m5w2 5629210 5629198 2026-09-16T11:15:58Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629210 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}} [[Податотека:The Boys TV series logo.svg|мини|Лого]] '''''Момците''''' ({{Langx|en|The Boys}}) — американска [[Суперхерој|суперхеројска]] [[Интернет-телевизија|ТВ]]-серија развиена од Ерик Крипке за Prime Video од стрипот со исто име од Гарт Енис и Дарик Робертсон. Приказната следи една екипа (Момците) додека се бори против супермоќните лица (суперхерои) што ги злоупотребуваат своите способности. Премиерата на серијата се одржала на 26 јули 2019 година.<ref name="July 26, 2019 Premiere">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/video/the-boys-trailer-amazon-superhero-drama-series-garth-ennis-darick-robertson-eric-kripke/|title='The Boys' Trailer: First Look At Amazon's Superhero Drama Series|last=Petski|first=Denise|date=April 17, 2019|work=Deadline Hollywood|accessdate=April 17, 2019}}</ref> Пред премиерата, Amazon ја обновил серијата за втора сезона, чија премиера се одржала на 4 септември 2020 година.<ref name="S2Renewal">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/07/the-boys-renewed-season-2-amazon-aya-cash-closes-deal-stormfront-1202649409/|title='The Boys' Renewed For Season 2 By Amazon; Aya Cash Closes Deal As Stormfront|last=Petski|first=Denise|date=July 19, 2019|work=Deadline Hollywood|accessdate=July 19, 2019}}</ref><ref name="S2 Premiere">{{Наведена мрежна страница|url=https://tvline.com/2020/06/26/the-boys-season-2-premiere-date-amazon/|title=The Boys Gets Season 2 Premiere Date|last=Gelman|first=Vlada|date=June 26, 2020|work=TVLine|accessdate=June 26, 2020}}</ref> Во тек е и трета сезона, а се развива и [[спиноф]]-серија.<ref name="S3Renewal">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/07/the-boys-renewed-amazon-for-season-3-aisha-tyler-aftershow-1202993636/|title='The Boys' Renewed At Amazon For Season 3, Streamer Sets Aisha Tyler-Hosted Aftershow – Comic-Con@Home|last=White|first=Peter|date=July 23, 2020|work=Deadline Hollywood|accessdate=July 23, 2020}}</ref><ref name="Spinoff">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/09/the-boys-spinoff-fast-track-development-amazon-record-season-2-launch-ratings-1234584256/|title=‘The Boys’ Spinoff Put On Fast-Track Development At Amazon Following Mothership’s Record Season 2 Launch|last=Andreeva|first=Nellie|date=September 24, 2020|work=[[Deadline Hollywood]]|language=en-US|accessdate=September 24, 2020}}</ref> == Приказна== ''Момците'' е сместена во универзум каде што лицата со супермоќи се како херои од пошироката јавност и работат за моќната корпорација ''Vought International'', која ги продава и ги монетизира. Настрана од нивните херојски лица, повеќето од нив се надмени и поткупени. Серијата првенствено се посветува на две групи: Седумте, главниот тим на суперхерои на Воут и истоимените ''Момци'', што сакаат да го симнат Воут и неговите корумпирани суперхерои. Момчињата ги предводи насилниот и одмаздољубив Били Бучер, кој ги презира сите сумермоќи, а Седумтемина ги предводи нарцисоидната и насилна татковина. На самиот почеток од серијата, на Момците им се придружува и Хуги Кембел кој бил член на Седумтемина, но случајно ја убил својата девојка, а на Седумтемина им се придужува и Ени Џенуар, млада и надежна хероина која била принудена да се соочи со вистината за тие коишто им се восхитува. Останатите членови на Седумтемина се: Разочараната Кралица Мерве, А-воз кој е зависен од дрога, несигурниот „Дип“, мистериозниот „Црн Ноар“ и белиот врховист Стормфронт. Момчињата се заокружени од тактичкиот планер на мајчиното млеко, Френси – специјалистот за орижје и суперсилниот субјект Кимико. Надгледување на Седумтемина е изврчната власт на Медлин Стилевел, а подоцна е наследена од Ешли Барет. Првата сезона го прикажува првиот конфликт помеѓу Момците и Седумтемина, кој е мотивиран од тоа што Касап верува во тоа дека Хоумлендер исчезнал поради неговата сопруга Бека. Додека Хотлендер и Стилвел заземаат да добијат поддршка од владата за суперхерои, Момците се обидуваат да ги запрат откривајќи ги тајните на Воут. Најпрво се не се свесни за едни со други, Хјуи и Ени го мешаат конфликтот откако ќе влезат во романтична врска, и покрај тоа што Бучер немал доверба во неа. Во втората сезона, Момците продолжуваат со своите напори со цел да го поразат Воут, и покрај тоа што ги бараше владата. Дошло до нов развој на конфликтот кога Бучер дознал дека Воут ја држи Бека заробена со супермоќниот син кој е роден во татковината. Додека Бучер се обидува да ја спаси неговата сопруга. Стормфронт ја претставува  нејзината бела врховистичка порака низ Седумтемина и се обидувала да ја натера татковината да ја води суперсилата кон светската доминација. == Улоги и ликови == === Главен состав === * [[Карл Урбан]] како Вилијам „Били“ Бучер - водачот на „Момците“ и поранешниот оператор на САС, кој не верува во сите поединци со суперсили. Тој има голема омраза кон татковината, за кого верува дека е одговорен за исчезнувањето на неговата сопруга. * Џек Квејд во улогата на Хју „Хјуи“ Кембел - цивилен член на Бојс кој се приклучува на групата откако неговата девојка Робин е убиена од А-Трејн. * [[Ентони Стар]] како Џон / Хоумлендер - извонредно моќен водач на Седумтемина. Под неговиот јавен имиџ како благороден херој, тој е нарцисоиден, садист и малку се грижи за благосостојбата на оние за кои кажува дека ги штити. * Ерин Моријарти како Ени Џенуери / Старлајт - суперхероина што емитува светлина и член на Седумтемина. Една од ретките поединечни супермоќи искрена во помагањето на јавноста, таа ја доведува во прашање нејзината лојалност кон Седумтемина откако дозна за нивниот вистински карактер. * Доминик Мекелигот како Меги Шо / Кралицата Мејв <ref name="s2-official">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.amazon.com/The-Boys-Season-2/dp/B08C8NJQSH|title=Watch The Boys - Season 2|work=Prime Video|archive-url=https://web.archive.org/web/20200906212455/https://www.amazon.com/The-Boys-Season-2/dp/B08C8NJQSH|archive-date=September 6, 2020|accessdate=September 9, 2020}}</ref> - член ветеран на Седумтемина со подобрена физичка сила и издржливост. Иако некогаш сакаше да заштити невини животи, таа се разочара и страда од [[Синдром на работна исцрпеност|исцрпеност]] . * Essеси Т. Ашер како Реџи Френклин / Експрес - брз член на Седумте. Тој е решен да го задржи својот статус на најбрз брзинар, што резултира во тоа да стане зависен од Соединението В. * Лаз Алонсо како Марвин Т. „Мајчино“ Млеко (ММ) - Втор команден со Момчињата кој е одговорен за организирање и планирање на нивните операции. Поранешен американски воен лекар, тој е мотивиран од неговиот татко [[Адвокат|адвокат кој]] работи сам до смрт додека се обидуваше да го сруши Воут. Тој е најблискиот сојузник на Бучер. * Чејс Крафорд како Кевин Московиц / Подводниот <ref name="ew-s2-digital-cover">{{Наведена мрежна страница|url=https://ew.com/tv/the-boys-season-2-finale-digital-cover/|title=How The Boys season 2 crafted its gutsiest season yet|last=Romano|first=Nick|date=October 9, 2020|work=EW.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20201010133655/https://ew.com/tv/the-boys-season-2-finale-digital-cover/|archive-date=October 10, 2020|accessdate=October 10, 2020}}</ref> - Член на Седумтемина што поседува способност да општи со водниот живот и да диши под вода. Другите членови на Седумтемина го гледаат со потценување поради неговиот статус на женскиот воден херој на групата. Патон Освалт ги изразува своите жабри. * Томер Капон како Серж / Френси - Член на момчињата и меѓународен [[Трговија со оружје|шверцер]] на оружје, вешт во муниција, убојни средства, инфилтрација и комуникации. Откако бил присилен да се придружи за да ги заштити неговите криминални пријатели, тој бара откуп за неговите минати злосторства додека се борел со Воут. * Карен Фукухара како Кимико Мијаширо / Femaleенката - нем член на момчињата со засилена сила и регенеративно заздравување. Неволно инјектирајќи ја Соединението V како дел од шемата за создавање супермоќни терористи, таа им се придружува на Момците откако тие ќе ја спасат. * Нејтан Мичел како црн ноар - нем член на Седумте кој поседува натчовечка сила и агилност и го крие својот физички изглед зад темниот костум. * Елизабет Шуе во улогата на Меделин Стилвел (сезона 1; сезона на гости 2) - харизматичен, измамен потпретседател на Hero Management во Vought International. * Колби Минифи како Ешли Барет (сезона 2 – сегашност; периодична сезона 1) - публицист за Vought International, кој подоцна станува и наследник на Стилвел. * Аја Кеш како Клара Рисингер / Либерти / Стормфронт (сезона 2) - Првиот успешен предмет на Компоунд V и член на Седумте со база на [[плазма]]  способности. Поранешна [[Националсоцијализам|нацистка]], таа има фанатистички ставови кон малцинствата и поединците без суперсили. Кеш (кој е Евреин) забележа во едно интервју дека „искрено, размената на полот (од стрипот) беше помала грижа од фактот дека играм бел врховист, расистички фанатик“, истакнувајќи дека таа всушност добила пошта од омраза во врска со нејзиниот портрет на нацистичкиот лик.<ref name="rome">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/10/10067196/aya-cash-stormfront-nazi-the-boys-interview|title=Aya Cash Plays A White Supremacist Monster On The Boys. Don't Confuse It With Real Life|last=Romero|first=Ariana|work=Refinery29|accessdate=12 October 2020|ref=VICE Media Group}}</ref> === Повторувачки === * Симон Пег во улогата на Хју Кембел постариот (сезона 1) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://collider.com/simon-pegg-interview-lost-transmissions-star-trek-4-mission-impossible-7-update/|title=Simon Pegg on New Indie 'Lost Transmissions', Plus 'Star Trek' & 'Mission: Impossible' Futures|last=Radish|first=Christina|date=March 17, 2020|work=Collider.com|accessdate=May 28, 2020|quote=Are you a part of Season 2 of The Boys, at all? PEGG: No. They got me out of the way. I did my little bit. It was very fun to do that show. I was pleased to be a part of it.}}</ref> - таткото на Хјуи. Тој длабоко се грижи за својот син, но не верува дека Хјуи има доверба да застане за себе откако неговата мајка го напуштила парот. Пег беше визуелната инспирација за Ви Хјуи во серијалот стрипови од кои е цртана серијата.<ref name="Bleed">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bleedingcool.com/2018/10/05/simon-pegg-inspiration-wee-hughie-the-boys-father/|title=Simon Pegg, The Inspiration For Wee Hughie in The Boys, Will Play His Father|last=Johnston|first=Rich|work=BleedingCool.com|accessdate=July 29, 2019}}</ref> * Шон Бенсон како Езекил (сезона 1) - хомофобичен христијанин натчовек со еластична моќ, кој и самиот е тајно хомосексуалец . * Ен Кузак како Дона јануари - мајка на Старлајт. Таа ја украси Ани да биде суперхерој уште од детството од нездравиот менталитет „Принцеза по прокси“ . * Ennенифер Еспосито како Сузан Рејнор (сезона 1; сезона на гости 2) - заменик директор на [[Централна разузнавачка агенција|ЦИА]] . * Jordордана Лахои како Чери - поранешен криминалец и lубовник на Френси, специјалист за оружје. * Малком Барет како Сет Рид (сезона 1; сезона на гости 2) - писател за односи со јавноста на Vought. * Кристијан Кис како Нејтан Френклин (сезона 1) - постар брат и тренер на А-Трејн. * Шантел ВанСантен како Бека Бучер (сезони 1–2) - сопруга на Бучер, чие исчезнување ја мотивира неговата битка против Седумте. * Никола Кореја-Дамуд како Елена - девојка на кралицата Меве . * Лајла Робинс како Грејс Мелори (сезона 2; гостинска сезона 1) - Поранешна заменик-директорка на ЦИА и неформален основач на Момчињата. * Ianанкарло Еспосито како Стен Едгар (сезона 2, гостинска сезона 1) - извршен директор на Vought International и супериорен во Stillwell. * Клаудија Даумит како Викторија „Вик“ Нојман (сезона 2) - Конгресменка која јавно се спротивставува на Воут и на Супе кој тајно ги користи своите овластувања да ги убие оние што јавно зборуваат против Воут.<ref name="ClaudiaD">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2020/10/the-boys-promoted-claudia-doumit-colby-minifie-series-regulars-season-3-1234606186/|title='The Boys' Ups Claudia Doumit & Colby Minifie To Series Regulars For Season 3|last=Petski|first=Denise|date=October 30, 2020|work=Deadline Hollywood|archive-url=https://web.archive.org/web/20201030172913/https://deadline.com/2020/10/the-boys-promoted-claudia-doumit-colby-minifie-series-regulars-season-3-1234606186/|archive-date=October 30, 2020|accessdate=October 30, 2020}}</ref><ref name="GV&CD">{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2019/09/the-boys-timeless-goran-visnjic-claudia-doumit-to-recur-season-2-amazon-series-1202711123/|title='The Boys': 'Timeless' Alums Goran Visnjic & Claudia Doumit To Recur On Season 2 Of Amazon Series|last=Petski|first=Denise|date=September 5, 2019|work=Deadline Hollywood|accessdate=September 7, 2019}}</ref> * Ленгстон Керман како орел стрелецот (сезона 2) - суперхерој со тема стрелаштво кој го воведува Длабокото во црквата на колективот. * Essесика Хехт во улога на Керол Манхајм (сезона 2) - „учителката“ и терапевтот на Орел Стрелецот кој регрутира Длабоко во црквата на колективот. * Абрахам Лим како Кенџи Мијаширо (сезона 2) - помладиот брат на Кимико кој поседува телекинетички способности. * Камерон Кровети како Рајан Бучер (сезона 2) - син на Бека и Хомлендер. Ликот претходно беше портретиран од Паркер Корно во првата сезона. * Горан Вишњиќ како Аластер Адана (сезона 2) - водачот на Црквата на колективот. === Гостин === ==== Воведен во сезоната 1 ==== * Алекс Хасел како про Transирен (сезона 1) - Член на Седумте што може да се претвори невидлив со промена на кожата во јаглен метаболичен тврд дијамант што ја искривува светлината околу него. * Essес Салгеиро во улогата на Робин Вард (сезона 1) - девојката на Хјуги која беше убиена од А-Воз при удар со голема брзина во пилот епизодата. Таа периодично се појавува како халуцинација што ја гледа Хјуги. * Мишка Тебо како Shockwave (сезони 1–2) - соперник на брзина на А-Воз. * Дан Дарин-Занко како Допелганџер (сезони 1–2) - Супеј за обликување што работи за Воут. * Дејвид Рил во улогата на Еван Ламберт - писател на односи со јавноста, заедно со Сет. * Бретани Ален како Шарлот / Попклав (сезона 1) - Глумица и суперхерој во тајна врска со А-Воз. * Дебора Деместр како Исадора (сезона 1) - дизајнер на костуми на Ваутд. * Британецот Морган како Рејчел (сезона 1) - сестрата на Бека и снаата на Бучер. * Хејли elоел Осмент како Чарлс / Месмер (сезона 1) - Поранешен суперхерој во Тинејџ Кикс, кој може да [[Телепатија|чита умови]] преку контакт од кожа на кожа. * Ieеки Тон како Кортенеј (сезона 1) - асистент за производство на Vought. * Johnон Доман во улогата на ahона Вогелбаум (сезони 1–2) - Научникот Наут, кој ја создал и одгледал Татковината во стерилна лабораторија. * Алвина Август како Моник (сезона 1) - сопруга на мајчиното млеко и мајка на нивната ќерка Janанин. * Брендан Бисер како ffеф (сезона 1) - Оперативен војник кој го надгледува саботниот ден на Дип во Сандуски . * Налини Ингрита како Janанин (сезони 1–2) - ќерка на мајчиното млеко и моника. * Кришан Дат и Самер Салем како Накиб (сезони 1–2) - суперсилен терорист со овластувања засновани на експлозиви. Дат го толкуваше ликот во првата сезона, а Салем го играше во втората. * Jimим Бивер во улогата на Роберт „Боб“ пејач - американскиот министер за одбрана. Името на Бивер е повикување на неговиот лик Боби Сингер во серијалот ''[[Натприродно (Тв серија)|Supernatural]]'' создаден од Крипке. Џими Фалон, Мајк Масаро, Били Зејн, Сет Роген и Тара Рид се појавуваат како себеси. ==== Воведени во 2-та сезона ==== * Дејвид Томпсон како Геко - Поранешен суперхерој со регенеративни способности и тест субјект во Vought. * Крис Марк како Blindspot - слеп суперхерој со супер слух кој се обидува да им се придружи на Седумте. * Адријан Холмс како д-р Парк - Шефот на комплексот во кој е затворен Бека. * Пи Јеј Бирн во улога на Адам Борк - Филмски режисер кој е во режија на филм за Воут во кој игра Седумтемина со наслов ''Зора на седумте'' . * Зора Луис како Валери - сведок на расистичкото убиство на Стормфронт во 1970-тите. * Хауард Кембел како Мирон - брат на Валери. * Кети Брејер како Касандра Шварц - член на Црквата на колективот кој станува сопруга на Дип. * Шон Ашмор како Ламплајтер - Поранешен член на Седумтемина со пирокинеза . * Барбара Гордон во улогата на Џуди Аткинсон - тетка на Касапот која се грижи за своето куче Терор. * Ендру Џексон како Loveубовна колбас - тест субјект со соединение V со предизизичен пенис што може да се протега до огромни должини. * Џејсон Греј-Стенфорд како Денис - човек чиј автомобил Бачер и Старлајт го водат за да го одведат Хјуги во болница. * Ess Hödlmoser како Синди - Телекинетички тест субјект на соединение V. * Мајкл Ајрес како ayеј - починатиот поранешен соработник на криминалци и најдобриот пријател на Френси. * [[Џон Нобл]] како Сем Бучер - отуѓен татко на Бачер. * Лесли Никол како Кони Бучер - мајка на Бучер. Ким Вајат Мекензи и Биргит Солем ги глумат Бучер и Стилвел во реакција на смртта на вторите. Грег Зајак, Ентони Лејк и Дилан Москович глумат порнографски имитатори на Homelander, Jack From Jupiter и the Deep. Крис Хансен, Марија Менунос, Грег Грунберг, Ненси О'Дел, Кети Куриќ и Кристофер Ленерц се појавуваат како себеси. ==== Воведени во кратки филмови ==== * Дејвид С. Ли како ockок - поранешен командос на Кралската морнарица и стар пријател на Бучер од кого бара помош. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] 3ub0vnvjpxha6an97auzotofj0uxk29 1 1260504 5629041 4430765 2026-09-15T19:08:36Z Ajta 785 /* Гратчевски Водопад?! */ ново заглавие 5629041 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПГ}} {{ВПМ}} == Гратчевски Водопад?! == Не знам кој го измисли името на овој локалитет - во Кочани ниту 0,01% од жителите не го нарекуваат така. Вештаќкото езеро се вика Гратче, според името на некогашното село Долно Гратче кое било иселено и потопено со изградбата на браната. Ама името на водопадот воопшто не одговара. Во Кочани повеќе е познат како водопад на Голема Река (дури и името на реката е напишано како Велика Река), така што под името Гратчевски никој нема ни да го бара. Според мене подобро би било да се нарече Водопад Гратче... [[User:Ajta|Ajta]] <small>([[User talk:Ajta|разговор]])</small> 21:08, 15 септември 2026 (CEST) 4fh22s485fz50wdbs5mb8019atbgiyg 14 1274438 5629120 5628812 2026-09-16T08:50:34Z Тиверополник 1815 5629120 wikitext text/x-wiki {{рв|Renaissance painters from Italy}} {{Категориски автоазбучник}} [[Category:Италијанци од ренесансата|сликари]] [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|Ренесансни]] [[Категорија:Ренесансни сликари|Италијански]] q7f9ofwv996z35oy00cmi094odn60zr 5629122 5629120 2026-09-16T08:50:47Z Тиверополник 1815 5629122 wikitext text/x-wiki {{рв|Renaissance painters from Italy}} {{Категориски автоазбучник}} [[Category:Италијанци од ренесансата|сликари]] [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|Ренесансни]] [[Категорија:Ренесансни сликари| Италијански]] b2nq3k0m292xoi5e0ycb1sxefd7q3o5 0 1287304 5629053 4829728 2026-09-15T20:12:05Z Ehrlich91 24281 5629053 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 22.jpg |големина на слика = 250п |опис = Воздушен поглед на црквата |епархија = Кумановско-осоговска |намесништво = Кумановско-кратовско |парохија = Карпинско-жегљанска |координати = {{coord|42|9|0.5|N|21|58|59.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Руѓинце |општина = Старо Нагоричане |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = 1894 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Света Петка''' (позната и како '''Свети Дух''') — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во кумановското село [[Руѓинце]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Црквата претставува главна парохиска црква на [[Карпинско-жегљанска парохија|Карпинско-жегљанската парохија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа во Горно Руѓинце во близина на месноста Грамада, каде некогаш имало селиште. Околу црквата се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=138|date=1974|location=Скопје}}</ref> Црквата е во непосредна близина на [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]]. == Историја == Таа била изградена во 1894 година,<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/72/view|title=Св. Петка|work= monitoring.icomos.org.mk|accessdate=2026-09-15}}</ref> а била обновена во 1921 година. За време на турскиот период, црквата била срушена.<ref name=":0"/> По изградбата бил дограден трем од западната и делумно од јужната страна, кој се потпира на камени столбови.<ref name="МПКН"/> == Архитектура == Претставува трикорабен бескуполен гробиштен храм. Има каменни релјефни украси.<ref>{{нмс | url = http://www.cdnh.edu.mk/ostanati2007/kumanovo_2/kumanovo/scroll-flash/prerodbenski.swf | title = Преродбенски период | access-date = 15 април 2014 | publisher = Центар за дигитализација на националното наследство | archive-date = 2014-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140415092846/http://www.cdnh.edu.mk/ostanati2007/kumanovo_2/kumanovo/scroll-flash/prerodbenski.swf | url-status = dead }}</ref> Црквата претставува масивна градба со фасадна обработка од правилно клесани камени блокови и камена пластика застапена кај двата влезни портали (од запад и југ). Градбата е во добра состојба, без видливи конструктивни оштетувања.<ref name="МПКН"/> Во поново време биле изведени армирано-бетонски столбови на западниот фасаден ѕид. Дополнително во средишниот дел од кровот на тремот нестручно била изведена метална кровна конструкција со лим. Покривот на црквата бил сменет со ќерамиди и биле поставени олуци.<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Во внатрешноста на црквата нема ѕидно сликарство. Во плитката ниша над западниот влез е насликана Света Петка.<ref name="МПКН"/> Во внатрешниот трикорабен простор состојбата е добра, освен на површините во олтарниот дел е лоша каде се забележуваат повеќе дијагонални пукнатини, со различна должина и широчина, со видно отпаднати поголеми/помали делови од малтер во правецот на пукнатината.<ref name="МПКН"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Руѓинце 2.jpg|Селските гробишта Податотека:Гробишта во Руѓинце.jpg|Селските гробишта Податотека:Дељаљ на фасадата на црквата во Руѓинце.jpg|Камен релјеф на фасадата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 10.jpg|Камен релјеф на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 11.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 12.jpg|Базен за верски обреди Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 13.jpg|Спореден влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 14.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 15.jpg|Влезна порта Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 16.jpg|Крст во дворот Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 17.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 18.jpg|Камен крст Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 19.jpg|Трпезаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 20.jpg|Воздушен поглед Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 21.jpg|Воздушен поглед Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 2.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 3.jpg|Слика кај главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 4.jpg|Макета на црква Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 5.jpg|Припратата (запад) Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 6.jpg|Спореден влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 7.jpg|Припратата (југ) Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 8.jpg|Ниша над главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 9.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце.jpg|Предниот дел </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско-кратовско архијерејско намесништво]] * [[Карпинско-жегљанска парохија]] * [[Руѓинце]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Paraskeva Church (Ruǵince)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/72/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Руѓинце}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Руѓинце]] qclgkn3je3ezch4xp32q3nilsoktong 5629055 5629053 2026-09-15T20:12:41Z Ehrlich91 24281 5629055 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Македонска црква |име = Света Петка |слика = Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 22.jpg |големина на слика = 250п |опис = Воздушен поглед на црквата |епархија = Кумановско-осоговска |намесништво = Кумановско-кратовско |парохија = Карпинско-жегљанска |координати = {{coord|42|9|0.5|N|21|58|59.6|E|display=inline,title|type:landmark_region:MK}} |место = Руѓинце |општина = Старо Нагоричане |држава = Македонија |патрон = [[Света Петка]] |изградба = |завршено = 1894 |осветување = |живопис = |ктитор = |зограф = |рушење = |запалена = |водство = |мрежно место = |архитектонски тип = трикорабен |архитектонски стил= преродбенички }} '''Света Петка''' — главна селска [[Црква (градба)|црква]] во кумановското село [[Руѓинце]], [[Македонија]].<ref>{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7|language=македонски}}</ref> Црквата претставува главна парохиска црква на [[Карпинско-жегљанска парохија|Карпинско-жегљанската парохија]]. == Местоположба == Црквата се наоѓа во Горно Руѓинце во близина на месноста Грамада, каде некогаш имало селиште. Околу црквата се наоѓаат селските гробишта.<ref name=":0">{{Наведена книга|url=https://www.scribd.com/document/481760037/39-%D0%9A%D1%83%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82-%D0%88-%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%84%D1%83%D0%BD%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B8-1-pdf|title=Кумановска област : сеоска насеља и становништво|last=Трифуноски|first=Јован|authorlink=Јован Трифуноски|page=138|date=1974|location=Скопје}}</ref> Црквата е во непосредна близина на [[Автопат А2 (Македонија)|државниот пат А2]]. == Историја == Таа била изградена во 1894 година,<ref name="МПКН">{{Наведена мрежна страница|url= https://monitoring.icomos.org.mk/churches/72/view|title=Св. Петка|work= monitoring.icomos.org.mk|accessdate=2026-09-15}}</ref> а била обновена во 1921 година. За време на турскиот период, црквата била срушена.<ref name=":0"/> По изградбата бил дограден трем од западната и делумно од јужната страна, кој се потпира на камени столбови.<ref name="МПКН"/> == Архитектура == Претставува трикорабен бескуполен гробиштен храм. Има каменни релјефни украси.<ref>{{нмс | url = http://www.cdnh.edu.mk/ostanati2007/kumanovo_2/kumanovo/scroll-flash/prerodbenski.swf | title = Преродбенски период | access-date = 15 април 2014 | publisher = Центар за дигитализација на националното наследство | archive-date = 2014-04-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140415092846/http://www.cdnh.edu.mk/ostanati2007/kumanovo_2/kumanovo/scroll-flash/prerodbenski.swf | url-status = dead }}</ref> Црквата претставува масивна градба со фасадна обработка од правилно клесани камени блокови и камена пластика застапена кај двата влезни портали (од запад и југ). Градбата е во добра состојба, без видливи конструктивни оштетувања.<ref name="МПКН"/> Во поново време биле изведени армирано-бетонски столбови на западниот фасаден ѕид. Дополнително во средишниот дел од кровот на тремот нестручно била изведена метална кровна конструкција со лим. Покривот на црквата бил сменет со ќерамиди и биле поставени олуци.<ref name="МПКН"/> === Фрескоживопис === Во внатрешноста на црквата нема ѕидно сликарство. Во плитката ниша над западниот влез е насликана Света Петка.<ref name="МПКН"/> Во внатрешниот трикорабен простор состојбата е добра, освен на површините во олтарниот дел е лоша каде се забележуваат повеќе дијагонални пукнатини, со различна должина и широчина, со видно отпаднати поголеми/помали делови од малтер во правецот на пукнатината.<ref name="МПКН"/> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="120px"> Податотека:Гробишта во Руѓинце 2.jpg|Селските гробишта Податотека:Гробишта во Руѓинце.jpg|Селските гробишта Податотека:Дељаљ на фасадата на црквата во Руѓинце.jpg|Камен релјеф на фасадата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 10.jpg|Камен релјеф на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 11.jpg|Камбанаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 12.jpg|Базен за верски обреди Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 13.jpg|Спореден влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 14.jpg|Поглед на црквата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 15.jpg|Влезна порта Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 16.jpg|Крст во дворот Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 17.jpg|Помошниот објект Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 18.jpg|Камен крст Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 19.jpg|Трпезаријата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 20.jpg|Воздушен поглед Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 21.jpg|Воздушен поглед Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 2.jpg|Главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 3.jpg|Слика кај главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 4.jpg|Макета на црква Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 5.jpg|Припратата (запад) Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 6.jpg|Спореден влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 7.jpg|Припратата (југ) Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 8.jpg|Ниша над главниот влез Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце 9.jpg|Апсидата Податотека:Црква „Св. Петка“ - Руѓинце.jpg|Предниот дел </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско-кратовско архијерејско намесништво]] * [[Карпинско-жегљанска парохија]] * [[Руѓинце]] == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-ред|St. Paraskeva Church (Ruǵince)}} * [https://monitoring.icomos.org.mk/churches/72/view Детален извештај за мониторинг од ИКОМОС Македонија] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Петка, Руѓинце}} [[Категорија:Храмови посветени на Света Петка во Македонија|Руѓинце]] tkz02olgeq9mlph5yntvkrpgjlcsw7b 0 1290884 5629051 5355180 2026-09-15T20:04:38Z Carshalton 30527 /* Надворешни врски */ 5629051 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Miralem-Sulejmani.jpg|десно|мини|210x210пкс| Сулејмани како играч на [[ФК Херенфен|Херенфен]] .]] '''Миралем Сулејмани''' (5 декември 1988) е [[Србија|српски]] професионален [[фудбал]]ер кој игра како [[Среден ред (фудбал)|крилен напаѓач]] за [[ФК Јанг Бојс|БСЦ Јанг Бојс]] и за [[Фудбалска репрезентација на Србија|репрезентацијата на Србија]]. Кога потпишал за [[ФК Ајакс|Ајакс]] во 2008 година, стана најскапиот фудбалер што некогаш бил купен од холандски клуб.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.nieuwsblad.be/sportwereld/cnt/DMF20130611_00619635|title=Miljoenenflop Sulejmani gratis naar Benfica|date=11 June 2013|access-date=15 June 2013|publisher=[[Het Nieuwsblad]]|language=nl|trans-title=Million flop Sulejmani for free to Benfica}}</ref> Во текот на седум сезони тој имал вкупно 137 натпревари и 44 гола [[Ередивиси|во Ередивизија]]. Во 2013 година се преселил во [[ФК Бенфика|Бенфика]] каде ретко играл, но за две години освоил пет големи титули. Потоа се преселил во Јанг Бојс, каде повторно станал редовен првотимец. == Клупска кариера == === Партизан === Неговиот прв клуб бил локалниот ФК БСК Батајница, пред да се пресели во [[ФК Партизан]] на 11-годишна возраст за да ја комплетира својата формација. Сулејмани го направил својот прв настап за сениорите во сезоната 2005-06, на 17-годишна возраст, и брзо привлекол интерес од [[Холандија|холандските]] клубови АЗ Алкмар, ФК Гронинген и [[ФК Херенфен|СЦ Херенфен]]; дополнително, тој, исто така, поминал време во фармскиот тим [[ФК Телеоптик]]. === Херенфен === На 6 декември 2006 година, Сулејмани потпишал за Херенфен, а трансферот стапил во сила во јануари следната година. Овој потег бил контроверзен, со неколку расправии меѓу холандската страна и неговиот агент. На крајот, Партизан, по состанокот со [[Фудбалски сојуз на Србија|Фудбалскиот сојуз на Србија]], го суспендирал играчот до 11 мај 2007 година, оставајќи го надвор од теренот до крајот на сезоната; Херенфен потоа поднел жалба до [[ФИФА]] и, иако првичната пресуда тврдела дека не треба да биде суспендиран, бил направен втор преглед на случајот и тој повторно бил казнет.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.voetbalzone.nl/doc.asp?uid=172190|title=De Sulejmani Code|date=2 September 2012|access-date=15 June 2013|publisher=Voetbal Zone|language=nl|trans-title=The Sulejmani code}}</ref> Сулејмани го направил своето официјално деби со тимот на [[Фризија (покраина)|Фриланд]] во кампањата 2007–08, против Вилем II на 17 август 2007 година (реми 0–0). Тој го постигнал својот прв гол во [[Ередивиси|Ередивизија]] следниот натпревар, но неговиот тим загубил со 1–4 од [[ФК Ајакс|АФЦ Ајакс]]; профитирајќи од заминувањето на Афонсо Алвеш во [[ФК Мидлсбро|Мидлсброу]] во јануари 2008 година, тој ја завршил сезоната со 15 гола за да се рангира на заедничко петто место на топ листите, помагајќи му на својот тим до петтата позиција и последователните квалификации за Купот на [[УЕФА Лига Европа|УЕФА.]] . === Ајакс === По неколку недели шпекулации, АФЦ Ајакс објавил дека постигнал договор за трансферот на Сулејмани. [[Амстердам]]скиот клуб плати 16,25 [[Евро|евра]]&nbsp;милиони за Херенфен, соборувајќи го холандскиот трансфер-рекорд кој датира од 2005 година кога [[Клас-Јан Хунтелар]] исто така преминал од Херенфен во Ајакс. Фудбалерот потпишал петгодишен договор, на кој пишувало „Јас сум фудбалер и сакам да мислам само на фудбалот“.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.voetbalplus.nl/online/index.php?pagina=nieuws&actie=nieuwsbericht&nieuwsid=12027|title=Miralem Suljemani krijgt rugnummer Luque|date=9 July 2008|access-date=15 June 2013|publisher=Voetbal Plus|language=nl|trans-title=Miralem Suljemani gets Luque number|archive-date=2013-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215231300/http://www.voetbalplus.nl/online/index.php?pagina=nieuws&actie=nieuwsbericht&nieuwsid=12027|url-status=dead}}</ref> Сулејмани постигнал десет официјални гола во неговата прва година со Ајакс, вклучително и два во седум натпревари во Купот на УЕФА во кампањата додека клубот стигнал до осминафиналето. На 18 февруари 2010 година, за истото натпреварување, тој постигнал гол по прекрасна поединечна игра во поразот на домашен терен од [[ФК Јувентус|Јувентус]] со 1–2, исто така последниот вкупен резултат од 32. коло.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.ajax.nl/Ajax-nieuws/Ajax-nieuws/Ajax-nieuws-artikel/Ajax-verliest-met-21-van-Juventus.htm|title=Ajax verliest met 2–1 van Juventus|date=18 February 2010|access-date=15 June 2013|archive-url=https://archive.today/20130615071156/http://www.ajax.nl/Ajax-nieuws/Ajax-nieuws/Ajax-nieuws-artikel/Ajax-verliest-met-21-van-Juventus.htm|archive-date=15 June 2013|publisher=Ajax's official website|language=nl|trans-title=Ajax loses 2–1 against Juventus}}</ref> [[Податотека:Free_kick_Sulejmani.jpg|десно|мини|177x177пкс| Сулејмани изведува слободен удар со [[ФК Ајакс|Ајакс]] .]] На 11 август 2010 година, [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]] потврдил дека се договориле со Ајакс и Сулејмани да го земат на едногодишна позајмица под услов да се одобри работна дозвола,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.whufc.com/articles/20100811/club-update-on-sulejmani_2236884_2118806|title=Club update on Sulejmani|date=11 August 2010|publisher=West Ham United|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816033553/http://www.whufc.com/articles/20100811/club-update-on-sulejmani_2236884_2118806|archive-date=16 August 2010|accessdate=11 August 2010}}</ref> што било одбиено следниот ден.<ref>{{Наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/w/west_ham_utd/8906378.stm|title=Hammers scrap Sulejmani loan after work permit failure|date=13 August 2010|access-date=13 August 2010|publisher=[[BBC Sport]]}}</ref> Тој продолжил да се прикажува солидно во следните две сезони, постигнувајќи 19 гола во 54 настапи заедно ''на патот'' освојувањето на титулата две години по ред. На 4 март 2012 година, на натпревар против Рода ЈЦ, Сулејмани бил тешко повреден по 30 минути. Два дена подоцна лекарскиот тим на Ајакс утврдил дека тој ќе мора да оди на операција на менискусот, со што ќе го пропушти остатокот од сезоната .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en/news/462/netherlands/2012/03/06/2949767/ajaxs-sulejmani-may-miss-the-remainder-of-the-season?ICID=AR_RS_1|title=Ajax's Sulejmani may miss the remainder of the season|date=6 March 2012|publisher=Goal.com|accessdate=14 June 2013}}</ref> Во февруари следната година, беше објавено дека тој треба да се приклучи на [[ФК Бенфика|СЛ Бенфика]] како слободен агент;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/benfica/sulejmani-miralem-sulejmani-benfica-ajax/1419695-1456.html|title=Sulejmani: Benfica contrata médio criativo do Ajax|date=14 February 2013|publisher=Mais Futebol|language=pt|trans-title=Sulejmani: Benfica signs Ajax creative midfielder|accessdate=14 February 2013|archive-date=2013-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130215051337/http://www.maisfutebol.iol.pt/benfica/sulejmani-miralem-sulejmani-benfica-ajax/1419695-1456.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ionline.pt/desporto/miralem-sulejmani-jogador-extremos|title=Miralem Suljmani. Um jogador de extremos|date=15 February 2013|publisher=IOnline|language=pt|trans-title=Miralem Sulejmani. An extreme player|accessdate=15 February 2013|archive-date=2013-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130225130153/http://www.ionline.pt/desporto/miralem-sulejmani-jogador-extremos|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.talksport.co.uk/sports-news/football/premier-league/transfer-rumours/130214/ex-west-ham-and-newcastle-target-verge-benfica-switch-191649|title=Ex-West Ham and Newcastle target on verge of Benfica switch|date=14 February 2013|publisher=Talk Sport|accessdate=15 February 2013}}</ref> откако ова било потврдено, тренерот Франк де Бур го деградирал во резервите, каде што останал до крајот на неговиот мандат.<ref>[http://www.record.xl.pt/Futebol/Nacional/1a_liga/Benfica/interior.aspx?content_id=805593 Sulejmani marca pelas reservas (Sulejmani scores for reserves)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150924133427/http://www.record.xl.pt/Futebol/Nacional/1a_liga/Benfica/interior.aspx?content_id=805593 |date=2015-09-24 }}; [[Record (newspaper)|Record]], 20 February 2013 (Portuguese)</ref> === Бенфика === Неколку дена откако се појавијале првичните извештаи за договорот со Бенфика, конечно било потврдено дека Сулејмани, заедно со сонародникот [[Филип Ѓуричиќ]], ги поминале медицинските тестови и се согласиле на петгодишен договор, кој ќе стапи на сила од јули 2013 година.<ref>[https://diariodigital.sapo.pt/news.asp?id_news=617435 Benfica: Sulejmani e Djuricic assinam por cinco anos (Benfica: Sulejmani and Djuricic sign for five years)] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160127112739/http://diariodigital.sapo.pt/news.asp?id_news=617435|date=27 January 2016}}; Diário Digital, 23 February 2013 (Portuguese)</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.goal.com/en/news/91/portugal/2013/06/11/4042413/official-benfica-complete-sulejmani-signing|title=Official: Benfica complete Sulejmani signing|date=11 June 2013|publisher=Goal.com|accessdate=14 June 2013}}</ref> Легендарниот [[Предраг Мијатовиќ]] ги пофали способностите на својот сонародник.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abola.pt/nnh/ver.aspx?id=403871|title="É um regalo ver Sulejmani a jogar" – Mijatovic|date=23 May 2013|publisher=[[A Bola]]|language=pt|trans-title="It's a treat to watch Sulejmani play" – Mijatovic|accessdate=23 May 2013|archive-date=2013-06-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20130607164026/http://www.abola.pt/nnh/ver.aspx?id=403871|url-status=dead}}</ref> Сулејмани го направил своето деби во [[Примеира лига|Примеира Лига]] на 25 август, доаѓајќи на средината од второто полувреме од победата на домашен терен со 2-1 против Гил Висенте ФК. Тој го постигнал својот прв официјален гол за својот нов клуб на 15 декември, постигнувајќи го победникот од 3–2 во СЦ Олханенсе и повторно настапувајќи како замена. На 30 декември 2014 година, седум месеци подоцна по неговата повреда во [[Финале на Лига Европа 2014|финалето на Лига Европа]], Сулејмани се вратил, како замена, против Национал во третото коло од лига купот. === Јанг Бојс === На 9 јуни 2015 година, Бенфика објавила дека Сулејмани му се приклучил на швајцарскиот клуб [[ФК Јанг Бојс|Јанг Бојс]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/42067/language/en-US/Sulejmani-transfered-to-Young-Boys.aspx|title=Sulejmani transferred to Young Boys|date=9 June 2015|publisher=[[S.L. Benfica]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150729201008/http://www.slbenfica.pt/noticias/detalhedenoticia/tabid/2788/ArticleId/42067/language/en-US/Sulejmani-transfered-to-Young-Boys.aspx|archive-date=29 July 2015|accessdate=29 June 2015}}</ref> Тој бил дел од тимот на Јанг Бојс кој ја освои швајцарската Супер лига 2017-18, нивната прва лига титула по 32 години.<ref>[https://www.reuters.com/article/amp/idUKKBN1HZ0YS Reuters]</ref> == Репрезентативна кариера == Сулејмани бил именуван во 18-члениот тим на Звонко Живковиќ за Европското првенство за фудбалери до 19 години на УЕФА 2007 година. На 7 септември 2008 година тој реализирал два [[Пенал (фудбал)|пенали]] за играчите до 21 година во нивното демолирање 8-0 на Унгарија во квалификацискиот натпревар за Европското првенство 2009 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/competitions/under21/fixturesresults/round=15084/match=300233/index.html|title=Kačar stars in Serbian rout|date=7 September 2008|publisher=UEFA.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20080519190109/http://www.uefa.com/competitions/under21/fixturesresults/round%3D15084/match%3D300233/index.html|archive-date=19 May 2008|accessdate=8 September 2008}}</ref> Сулејмани дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Србија|сениорскиот тим]] на 6 февруари 2008 година, на [[Пријателски натпревар|пријателскиот натпревар]] со [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] во [[Скопје]]. Тој го постигна својот прв репрезентативен гол на 12 септември 2012 година, против [[Фудбалска репрезентација на Велс|Велс]] за [[Светско првенство во фудбал 2014|квалификациите за Светското првенство во ФИФА 2014 година]] ( победа 6–1).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/19549065|title=Serbia 6–1 Wales|date=12 September 2012|publisher=BBC Sport|accessdate=14 June 2013}}</ref> == Приватен живот == Таткото на Сулејмани, Миљаим е етнички [[Горанци|Горанец]] чие семејство се преселило од [[Гора (област)|Гора]] во јужно [[Социјалистичка Автономна Покраина Косово|Косово]] во населбата [[Батајница]] во [[Белград]] во 1948 година. Неговиот татко Миљаим исто така играл фудбал, за [[ОФК Белград]] и ГСП Полет. Мајката на Миралем, Силвија е Србинка, родена во [[Загреб]], Хрватска.<ref name="UEFA Blic ref">{{Наведена мрежна страница|url=https://sport.blic.rs/fudbal/uefa-razocarala-moju-rodbinu-iz-zagreba/nncchc2|title=UEFA razočarala moju rodbinu iz Zagreba|last=Blic|authorlink=Blic|date=6 November 2009|language=sr|accessdate=19 August 2019}}</ref> Сулејмани е близок пријател со Данко Лазовиќ, колега професионален фудбалер кој исто така помина голем дел од својата кариера во холандската врвна лига; Сулејмани особено играше за [[ФК Ајакс|АФЦ Ајакс]], додека Лазовиќ играше за нивните ривали [[ФК Фејенорд|Феенорд]] и ПСВ Ајндховен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.danas.rs/vesti/dijalog/licnost_danas_miralem_sulejmani.46.html?news_id=176827|title=Ličnost Danas: Miralem Sulejmani|year=2009|accessdate=2022-02-13|archive-date=2014-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20141107163538/http://www.danas.rs/vesti/dijalog/licnost_danas_miralem_sulejmani.46.html?news_id=176827|url-status=dead}}</ref> Во 2010 година ја запознал својата девојка Весна Мушовиќ.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.novosti.rs/vesti/sport.72.html:335782-Sulejmani-Krivo-mi-je-sto-sam-otisao|title=Sulejmani: Krivo mi je što sam otišao}}</ref> Тој стана татко на син во октомври 2011 година.<ref>{{Наведени вести|url=http://www.kurir-info.rs/sulejmani-dobio-sina-clanak-117190|title=Sulejmani dobio sina|access-date=5 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714155508/http://www.kurir-info.rs/sulejmani-dobio-sina-clanak-117190|archive-date=14 July 2014}}</ref> == Трофеи == '''Ајакс''' * [[Ередивиси|Ередивизија]] : 2010–11, 2011–12, 2012–13 * Куп на КНВБ : 2009–10 '''Бенфика''' * [[Примеира лига]] : 2013–14, 2014–15 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/17-05-2015/benfica-bicampeao-28-com-as-faixas-e-dois-a-espera|title=Benfica bicampeão: 28 com as faixas e dois à espera|last=Cunha|first=Pedro Jorge|date=17 May 2015|publisher=Maisfutebol|language=pt|trans-title=Benfica back-to-back champion: 28 with the sashes and two await|accessdate=19 May 2015}}</ref> * Тача де Португалија : 2013–14 * Тача де лига : 2013–14, 2014–15 * [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа на УЕФА]] : Вицешампион 2013–14 <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2014/matches/round=2000474/match=2012680/postmatch/report/index.html#spot+sevilla+leave+benfica+dreams+tatters|title=Spot-on Sevilla leave Benfica dreams in tatters|date=14 May 2014|publisher=UEFA.com|accessdate=15 May 2014}}</ref> '''Јанг Бојс''' * [[Швајцарска Супер лига]] : 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21 <ref>{{Наведени вести|url=https://www.washingtonpost.com/sports/soccer/young-boys-wins-swiss-league-title-in-54th-week-of-season/2020/07/31/59092fea-d36e-11ea-826b-cc394d824e35_story.html|title=Young Boys wins Swiss league title in 54th week of season|work=The Washington Post|access-date=18 October 2020|agency=Associated Press|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> * Швајцарски куп : 2019–20 <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.football.ch//sfv/schweizer-cups/schweizer-cup/statistik-und-resultate.aspx/oid-1/s-2020/cp-3954/cr-109/tg-3452936/|title=Schweizerischer Fussballverband - Statistik und Resultate|work=football.ch|language=de|accessdate=18 October 2020}}</ref> '''Поединечно''' * Млад играч во Холандија : 2008 година == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.slbenfica.pt/Futebol/plantelprincipal/Jogador/tabid/1066/PID/2409/SeID/9/Sulejmani.aspx Официјален профил на Бенфика] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150628213831/http://www.slbenfica.pt/Futebol/plantelprincipal/Jogador/tabid/1066/PID/2409/SeID/9/Sulejmani.aspx |date=2015-06-28 }} (in Portuguese) * [http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Miralem-Sulejmani.htm Статистика на Voetbal International] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110809020130/http://www.vi.nl/Spelers/Speler/Miralem-Sulejmani.htm |date=2011-08-09 }} (in Dutch) * [http://www.reprezentacija.rs/index.php?option=com_content&view=article&id=1544&Itemid=12 Податоци за државната репрезентација] {{sr}} * {{Soccerway|miralem-sulejmani/8829}} * {{FIFA player|296321}} * {{UEFA player|97389}} [[Категорија:Српски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1988 година]] [[Категорија:Горанци]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Партизан]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Херенфен]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ајакс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бенфика]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Јанг Бојс]] 1ruezlpvbqt58h17hf15uhdrg7g7kll 0 1297771 5629016 5422216 2026-09-15T16:42:32Z P.Nedelkovski 47736 поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629016 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Бесленски Рид | native_name = Χάρακας | native_name_lang = el | photo = | photo_caption = | elevation_m = 1.090 | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref= | range = [[Драмски Боздаг]] | location = [[Драмско]], [[Егејска Македонија]] и [[Неврокопско]], [[Пиринска Македонија]] |ap = | range_coordinates = | label_position = | coordinates = {{coord|41.4391|23.9669|type:mountain_region:GR_scale:100000|display=inline,title}} | coordinates_ref = | topo = | type = | age = | embedded = <mapframe latitude="41.439167" longitude="23.966944" zoom="8" width="280" height="280" align="center"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "triangle", "marker-size": "medium", "marker-color": "#B80000" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 23.967061, 41.439147 ] } } ] } </mapframe> }} [[Податотека:Bulgaria geographic map Slavyanka Stargatch Bozdag bg.svg|мини|десно|300п|Топографска карта на подрачјето]] '''Бесленски Рид''' ({{langx|el|Χάρακας}}, ''Харакас'') — ниска [[планина]] во [[Драмско]], [[Егејска Македонија]] и [[Неврокопско]], [[Пиринска Македонија]]. Претставува дел од венецот на [[Драмски Боздаг]].<ref name="ЕПК|1|86">{{ЕПК|1|86}}</ref><ref name="Незис 466">{{Незис|2|466}}</ref> == Опис == Планината се наоѓа во најсеверниот дел на Драмски Боздаг, северно од [[Шилка (планина)|Шилка]], меѓу реката [[Места]] на исток, граничната пирамида бр. 166 и [[Белотинско Езеро|Белотинското Езеро]] и граничната пирамида бр. 141 на запад. Преку [[Чечка Клисура|Чечката Клисура]] на исток е одвоена од планината [[Доспат (планина)|Доспат]] на [[Родопи]]те, а преку седлото [[Митницата]] е поврзана со планината [[Стргач]] на запад.<ref name="Незис 466"/> На север се наоѓа [[Неврокопска Котлина|Неврокопската Котлина]], а на југ е Елеската Котлина ([[Зрново|Зрновското]] [[карсно поле]]). Планината зафаќа вкупна површина од 156&nbsp;км². Долга е 21&nbsp;км, со средна ширина од 8 – 9&nbsp;км. Највисок врв е [[Чиплак Баир]] (1.190&nbsp;м). Карпите се претежно [[метаморфна карпа|метаморфни]] — [[гнајс]]ови, [[шркилец|шкрилци]], [[мермер]]и, [[амфиболит]]и. Климата е преодносредоземна со средни годишни врнежни од 750 - 900&nbsp;мм. Има промиена циметни шумска почва, на места значајно еродирани. По билните делови преовладуваат шуми од [[горун|даб горун]], а по падините од [[благун|даб благун]]. На одделни места се среќаваат насади од [[црн бор]]. На северното подножје на Бесленски Рид се сместени пиринските села [[Петралик]], [[Теплен]] и [[Беслен]].<ref name="ЕПК|1|86"/> Грчкото име „Харакас“ е дадено по новото име на поранешното село [[Гуштерак]].<ref name="Незис 466"/> До првенецот Чиплак Баир се стасува од селото Беслен (од бугарска страна) за 2 часа по земјен пат кон југ,<ref>[https://tripsjournal.com/marshrut/s-beslen-vr-chiplak-bair Село Беслен – връх Чиплакбаир] tripsjournal.com, 10 јануари 2022 г.</ref> и од [[Белотинци]] (на грчка територија), исто така за 2 часа по земјен пат кој оди на североисток.<ref name="Незис 466"/> {| class="wikitable sortable" width="auto" |+ Врвови ! Име !! Грчки !! Висина (м) !! Местоположба |- || [[Чиплак Баир]] || Χάρακας || 1.090<ref name="Незис 466"/> || гранична пирамида бр. 152 |- || || Σταυρός, Άγιος Νικόλαος|| 1.058<ref name="Незис 466"/> || |- || || Φυλάκιο || 1.011<ref name="Незис 466"/> || гранична пирамида бр. 148 |- || Свети Никола || Άγιος Νικόλαος, Σταυρό|| 949<ref name="Незис 466"/> || |- || || Βαλανιδιές || 940<ref name="Незис 466"/> || |- || Чиплак || Γυμνή, Τσιμπλάκι, Τσιπλάκι, Τσίπλακ || 908<ref name="Незис 466"/> || |- || Дервиште || Καλινέ, Δερβισέ || 742<ref name="Незис 466"/> || |- || Калуѓер || Καλόγερος || 920<ref name="Незис 466"/> || |- || || Μπουζουράνη || 600<ref name="Незис 466"/> || |- || Свети Илија || Προφήτης Ηλίας || 700<ref name="Незис 466"/> || |- || || Ράχες || 940 - 900<ref name="Незис 466"/> || |- || Чакал || Τσακάλι, Μάνδρα Γκούρτσα || 840<ref name="Незис 466"/> || |- |} == Поврзано == * [[Драмски Боздаг]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://tripsjournal.com/marshrut/s-beslen-vr-chiplak-bair Село Беслен — врв Чиплакбаир] {{bg}} {{Планини во Егејска Македонија}} [[Категорија:Планини во Егејска Македонија]] [[Категорија:Планини во Пиринска Македонија]] [[Категорија:Неврокоп (Егејска Македонија)]] [[Категорија:Општина Хаџидимово]] [[Категорија:Бугарско-грчка граница]] [[Категорија:Боздаг]] a88ip9wslh1q2na45ch4d2ex1i73sw0 0 1301622 5629013 5628866 2026-09-15T16:39:02Z BT405 9277 /* */ 5629013 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2023 | слоган = United by Music | слика = Eurovision-2023-logo.jpg | полуфинале1 = 9 мај 2023 | полуфинале2 = 11 мај 2023 | финале = 13 мај 2023 | издание = 67-то | домаќин = {{flagicon|Обединето Кралство}} [[BBC]] | место = Арена Ливерпул, [[Ливерпул]], [[Обединето Кралство]] | презентери = [[Алиша Диксон]], [[Хуана Ханадин]], [[Хана Ведингам]] и [[Греъм Нортон]] (финале) | радиодифузер = [[BBC]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = Нема | не_учествуваат = {{flag|Бугарија}}, {{flag|Црна Гора}}, {{flag|Македонија}} | карта = ESC 2023 Map_2.svg | green = | yellow = | гласање = Од 2023 година, исходот од полуфиналињата се одредува исклучиво со гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласаат и стручните жирија и публиката. | победник = {{flag|Шведска}}<br />[[Лорин (пејачка)|Лорин]] | победничка_песна = Tattoo | претходна = 2022 | следна = 2024 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2023''' беше 67-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Ливерпул]], [[Обединето Кралство]], откако радиодифузерот [[BBC]] ја презема организацијата во име на минатогодишниот победник [[Украина]], поради руската инвазија врз земјата. Натпреварот се одржа во арената [[Арена Ливерпул|Ливерпул]], а се состоеше од две полуфиналиња на 9 и 11 мај и големо финале на 13 мај 2023 година. Водители на трите емисии беа Алиша Диксон, Хуана Ханадин и Хана Ведингам, на кои во финалето им се придружи и Греъм Нортон. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Бугарија]], [[Црна Гора]] и [[Македонија]] се повлекоа од финансиски и други причини. Победник беше [[Шведска]] со песната „[[Tattoo]]“ во изведба на [[Лорин (пејачка)|Лорин]], освојувајќи 583 поени. Ова беше втора победа за Лорин (по 2012 година) и вкупно седма победа за Шведска, со што се израмни со рекордот на Ирска. == Место на одржување == На 25 јули 2022 година, ЕБУ и BBC објавија дека Ливерпул е избран за град домаќин на натпреварот во 2023 година, победувајќи ја конкуренцијата од Глазгов и други британски градови. Место на одржување беше Арена Ливерпул. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот беше ''United by Music'' (Обединети со музика). Значајна промена во правилата за гласање беше воведена оваа година: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг) без учество на жири, додека во финалето системот остана со комбинирани гласови од жири и публика. Исто така, беше овозможено гласање за гледачи од земји кои не учествуваат на натпреварот преку систем за онлајн гласање (т.н. „Остатокот од светот“). == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 9 мај 2023 година. Во него учествуваа 15 земји. Германија, Италија и Франција гласаа во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Алесандра || "Queen of Kings" || 6 || 102 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || The Busker || "Dance (Our Own Party)" || 15 || 3 |- style="background:#ccffcc;" | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Luke Black || "Samo mi se spava" || 10 || 37 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Sudden Lights || "Aijā" || 11 || 34 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Mimicat || "Ai coração" || 9 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Wild Youth || "We Are One" || 12 || 10 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Let 3 || "Mama ŠČ!" || 8 || 76 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Ремо Форсер || "Watergun" || 7 || 97 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Ноа Кирел || "Unicorn" || 3 || 127 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Soarele și luna" || 5 || 109 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Лорин || "Tattoo" || 2 || 135 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}} || TuralTuranX || "Tell Me More" || 14 || 4 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Vesna || "My Sister's Crown" || 4 || 110 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Миа Николаи & Дион Купер || "Burning Daylight" || 13 || 7 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Каарија || "Cha Cha Cha" || 1 || 177 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 11 мај 2023 година. Во него учествуваа 16 земји. Обединетото Кралство, Шпанија и Украина гласаа во ова полуфинале, како и публиката од земјите кои не учествуваат („Остатокот од светот“). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Рејди || "Breaking My Heart" || 11 || 92 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Брунет || "Future Lover" || 6 || 99 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Тео Андреј || "D.G.T. (Off and On)" || 15 || 0 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Алика || "Bridges" || 10 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Густаф || "Because of You" || 8 || 90 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Андру Куру || "Break a Broken Heart" || 7 || 94 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Дијала || "Power" || 12 || 44 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Виктор Верников || "What They Say" || 13 || 14 |- style="background:#ccffcc;" | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Бланка || "Solo" || 3 || 124 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Joker Out || "Carpe Diem" || 5 || 103 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Иру Хечанов || "Echo" || 12 || 33 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Piqued Jacks || "Like an Animal" || 16 || 0 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Теја & Салена || "Who the Hell Is Edgar?" || 2 || 137 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Семејството Дуда || "Duje" || 9 || 72 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Моника Линките || "Stay" || 4 || 110 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Voyager || "Promise" || 1 || 149 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 13 мај 2023 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Теја & Салена || "Who the Hell Is Edgar?" || 15 || 120 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Mimicat || "Ai coração" || 23 || 59 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Ремо Форсер || "Watergun" || 20 || 92 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Бланка || "Solo" || 19 || 93 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Luke Black || "Samo mi se spava" || 24 || 30 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || Лара Рај || "Évidemment" || 16 || 104 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Андру Куру || "Break a Broken Heart" || 12 || 126 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Бланка Палома || "Eaea" || 17 || 100 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Лорин || "Tattoo" || 1 || 583 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Семејството Дуда || "Duje" || 22 || 76 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Марко Менгони || "Due vite" || 4 || 350 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Алика || "Bridges" || 8 || 168 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Каарија || "Cha Cha Cha" || 2 || 526 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || Vesna || "My Sister's Crown" || 10 || 129 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Voyager || "Promise" || 9 || 151 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Густаф || "Because of You" || 7 || 182 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Брунет || "Future Lover" || 14 || 122 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Soarele și luna" || 18 || 96 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Tvorchi || "Heart of Steel" || 6 || 243 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Алесандра || "Queen of Kings" || 5 || 268 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Lord of the Lost || "Blood & Glitter" || 26 || 18 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Моника Линките || "Stay" || 11 || 127 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Ноа Кирел || "Unicorn" || 3 || 362 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Joker Out || "Carpe Diem" || 21 || 78 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Let 3 || "Mama ŠČ!" || 13 || 123 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Меј Мулер || "I Wrote a Song" || 25 || 24 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Liverpool 2023 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2023 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Turin 2022 | Следен = Eurovision Song Contest: Malmö 2024 }} '''''Eurovision Song Contest: Liverpool 2023''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2023 година. Албумот ги содржи песните од сите 37 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Duje | extra1 = Семејството Дуда (Албанија) | length1 = 3:00 | title2 = Future Lover | extra2 = Брунет (Ерменија) | length2 = 2:57 | title3 = Promise | extra3 = Voyager (Австралија) | length3 = 3:00 | title4 = Who the Hell Is Edgar? | extra4 = Теја & Салена (Австрија) | length4 = 2:43 | title5 = Tell Me More | extra5 = TuralTuranX (Азербејџан) | length5 = 2:58 | title6 = Because of You | extra6 = Густаф (Белгија) | length6 = 2:57 | title7 = Break a Broken Heart | extra7 = Андру Куру (Кипар) | length7 = 3:00 | title8 = My Sister's Crown | extra8 = Vesna (Чешка) | length8 = 2:56 | title9 = Breaking My Heart | extra9 = Рејди (Данска) | length9 = 3:00 | title10 = Bridges | extra10 = Алика (Естонија) | length10 = 2:59 }}== Забелешки и наводи == === Наводи === <references responsive="1"></references> == Надворешни страници == * {{URL|http://www.eurovision.tv/|Официјална страница}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Ливерпул]] [[Категорија:Музиката во 2023 година]] i9fktmpxzquf32dsgqd20xwk3dqvijy 0 1318954 5629114 5628831 2026-09-16T08:40:37Z Тиверополник 1815 5629114 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Giovanni_Battista_Moroni_-_Portrait_of_a_Lady,_perhaps_Contessa_Lucia_Albani_Avogadro_('La_Dama_in_Rosso')_-_Google_Art_Project.jpg|мини|Џовани Батиста Морони - ''Портрет на дама'', можеби Контеса Лусија Албани Авогадро („Ла Дама во Росо“).]] '''Џовани Батиста Морони''' ({{Околу|1520-24}}<ref>{{Harvp|Rossetti|1911}} placed his birth date around 1510; Freedberg states he was born ''ca'' 1523, while the Bergamo exhibition gives the range 1520-24.</ref>– {{починал на|5|февруари|1578}}) — [[Список на италијански сликари|италијански сликар]] од периодот на доцната ренесанса. Тој исто така е познат како '''Џамбатиста Морони'''. Најпознат по своите елегантно реалистични портрети на локалното благородништво и свештенство, тој се сметал за еден од најголемите сликари на портрети во Италија од шеснаесеттиот век. == Биографија == [[Податотека:Giovanni_Battista_Moroni_003.jpg|мини| ''Портрет на скулпторот Алесандро Виторија'', слика од Џовани Батиста Морони, 1552-3, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Кунстиисториски музеј]].]] [[Податотека:Giovanni_Battista_Moroni_-_The_Tailor_('Il_Tagliapanni')_-_Google_Art_Project.jpg|мини| ''Кројачот'', слика од Џовани Батиста Морони, 1570–1575, [[Национална галерија (Лондон)]]]] Морони бил син На архитектот Андреа Морони. Тој бил под Алесандро Бонвичино "Ил Морето" во [[Бреша]], каде што бил главен асистент во студиото во текот на 1540-тите, и работел во [[Тренто]], [[Бергамо]] и неговиот роден град Албино, во близина На Бергамо, каде што бил роден и умрел. Неговите два кратки периоди во Тренто се совпаднале со првите две сесии на [[Трентски собор|Советот На Трент]] 1546-48 и 1551-53. Во двата наврати Морони насликал голем број верски дела (вклучувајќи го и олтарот на ''Доктори На Црквата'' за црквата на Санта Марија Маџоре, Бергамо) како и серијата портрети по кои бил запаметен. За време на неговиот престој во Тренто, тој остварил контакт и со [[Тицијан.|Тицијан]] и грофот-епископ, Кристофоро Мадруцо, чиј сопствен портрет бил на Тицијан, но за кого Морони насликал портрети на синовите на Мадруцо.<ref>They are at the [[Art Institute of Chicago]] and the [[National Gallery of Art]], Washington.</ref> Имал тврдења од деветнаесеттиот век дека бил обучен од Тицијан во Тренто, меѓутоа, неверојатно било дека некогаш се осмелил во студиото на Венецијан долго, ако воопшто. Периодот на Морони како моден портретист од Бергамо, никаде документиран, но во впишаните датуми на неговите портрети, бил неочекувано збиен, опфаќајќи ги само годините околу 1557–62, по што Бергамо бил згрчен во внатрешните расправии и Морони трајно се пензионирал во Албино, (Роси, Грегори и други) каде, во неговата провинциска изолација, бил целосно занемарен од [[Џорџо Вазари]]. Неговиот труд во Бергамо, делумно под влијание на проучувањето на реализмот на Саволдо, создал долга серија портрети кои, иако не биле баш херојски, биле полни со достоинствена хуманост и втемелени во секојдневниот живот. Темите не биле извлечени исклучиво од бергамаската аристократија, туку од новосвесната класа на научници, професионалци и примерни владини бирократи, со неколку војници, претставени во одвоени и внимателни ставови со прецизните пасуси на мртвата природа на Морони и поголемо внимание на текстил и облека отколку на психолошка пенетрација. Неговите религиозни слики, наменети за помалку софистицирана публика во локалните суб-алпски долини, биле помали и помалку успешни од неговите портрети: „точната вистина на деловите никаде не се собраа, во неговите олтар слики, дури и на привидот на кредибилитет. “, СЈ Фридберг ги забележал нивните дијаграмски шеми позајмени од Морето, Саволдо и други.<ref>Freedberg 1993:593.</ref> на пример, тој насликал ''Последна вечера'' за парохијата во Романо во [[Ломбардија]]; ''Крунисување на Богородица'' во Сант Алесандро дела Кроче, Бергамо; исто така за катедралата во [[Верона]], ''С.С. Петар и Павле'', и во Брера во [[Милано]], ''Успение на Богородица''. Морони бил ангажиран на ''Последниот суд'' во црквата Горлаго, кога умрел. Генерално, неговиот стил во овие слики покажувал влијанија на неговиот господар [[Лоренцо Лото]] и Џироламо Саволдо. Џовани Паоло Кавања бил неистакнат ученик на Морони, но се велело дека во следните генерации, неговиот прониклив портрет влијаел на Фра Галгарио и Пјетро Лонги. Фридберг забележал дека додека неговите религиозни платна биле „архаични“, потсетувајќи се на адитивните композиции на доцниот Кватроченто и прикажувалр набиени немотивирани светци, неговите портрети биле извонредни по нивниот софистициран психолошки увид, достоинствен воздух, течна контрола и извонредна сребрена тоналитет. Покровители на религиозната уметност не биле заинтересирани за индивидуализирана, експресивна „Мадона“, тие посакувале нуминозни архетипски светци. Од друга страна, патроните биле заинтересирани за анимираниот портрет. == Јавни збирки со дела од Морони == [[Национална галерија (Лондон)|Националната галерија]] (Лондон) имала една од најдобрите збирки на неговите дела, вклучувајќи го и прославениот портрет познат како ''Il sarto'' ( ''Кројачот'' ). Други портрети биле најдени во [[Уфици]] (''благородникот покажува на пламенот'' напишал „Et quid volo nisi ut ardeat?“), Берлинската галерија, Канонот Лудовико де Терци и автопортретот на Морони; и во Националната галерија, Вашингтон, ДЦ, ''Господин во обожавање пред Мадона'',<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.255.html|title=A Gentleman in Adoration before the Madonna|work=National Gallery of Art - Collections|accessdate=28 June 2019}}</ref> целосниот портрет на Џан Федерико Мадруцо,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.46051.html|title=Gian Federico Madruzzo|work=National Gallery of Art - Collections|accessdate=28 June 2019}}</ref> и седечката полуфигура на језуитот Ерколе Тасо, традиционално наречена, Тицијановиот учител“,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nga.gov/collection/art-object-page.1184.html|title=Titian's Schoolmaster|work=National Gallery of Art|accessdate=28 June 2019}}</ref> иако немал вистинска врска со [[Тицијан]]. Меѓу јавните збирки во кои се чувале дела од Џовани Батиста Морони биле Академија Карара (Бергамо) (''Портрет на старец''), Музејот Ашмолин (Универзитет во Оксфорд), Музејот на уметноста Брукс (Мемфис, Тенеси), Институтот за уметност во Детроит, Музеи за ликовни уметности во Сан Франциско, [[Ермитаж|Музејот Ермитаж]], Музејот на уметноста во Хонолулу, [[Уметничкоисториски музеј (Виена)|Музејот на Кунстисхис]] (Виена), Музејот на Лихтенштајн (Виена), [[Лувр|Музејот Лувр]], Музејот Конде Шантили (Шантили, Франција), Музејот Полди Пецоли (Милан), Музејот за ликовни уметности, Бостон, Националните галерии на Шкотска, Националната галерија на уметност (Вашингтон, ДЦ), [[Метрополитен (музеј)|Метрополитен музејот на уметност]] (Њујорк), Уметничката галерија на Нов Јужен Велс, Националната галерија на Канада (''Портрет на еден човек''), [[Национална галерија (Лондон)|Националната галерија, Лондон]], музејот Нортон Сајмон (Пасадена, Калифорнија), Пинакотека Амброзијана (Милан), Пинакотека ди Брера (Милан), [[Државен музеј (Амстердам)|Ријксмузеумот]], Музејот на уметноста на Џон и Мејбл Ринглинг (Сарасота, Флорида), Студио Есечи (Падова, Италија), Музеј за уметност на Универзитетот во Аризона, Музеј за ликовни уметности во Вирџинија, Национална галерија на Ирска (''Портрет на господин и неговите две деца''), [[Уфици]] (''портрет на Џовани Антонио Пантера''), Прадо (''Војник''),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.museodelprado.es/en/the-collection/art-work/a-soldier/4bb61343-80a0-490b-b202-d9a4b1d576ad|title=A Soldier - The Collection - Museo Nacional del Prado|work=www.museodelprado.es|accessdate=June 9, 2020}}</ref> и Музејот на уметност во Вустер ( ''Портрет на човек'').<ref>The old monographs on Moroni by D. Cugini ''Moroni Pittore'' (Bergamo) 1939 and G. Lendorff ''Giovanni Battista Moroni Il Ritrattista Bergamasco'' (Bergamo) 1939 have been superseded; archival notices concerning the painter and the modern catalogue raisonné is in Mina Gregori, ''Giovanni Battista Moroni: tutte le opere'' (Bergamo) 1979; two exhibitions have renewed interest in Moroni: Francesco Rossi, Mina Gregori et al., ''Giovan Battista Moroni'' (Bergamo exhibition catalogue), and Peter Humfrey, ''Giovanni Battista Moroni: Renaissance Portraitist'' (Fort Worth: Kimball Art Museum) 2000, the catalogue record of an exhibition of ten portraits at the Kimball (February–May 2000), with essays that set Moroni in the cultural history of his time.</ref> Во 2016 година, <q>„Портрет на човек“, припишан на работилницата на Џовани Батиста Морони, бил вратен на наследниците на д-р Аугуст Либман Мајер.</q> <q>Сликата била ограбена од нацистите, вратена во [[Франција]] и складирана во [[Лувр|музејот Лувр]] во [[Париз]] од 1951 година.</q><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qz.com/398739/17th-century-moroni-painting-looted-by-the-nazis-was-returned-to-its-owner-today/|title=A 17th-century painting looted by the Nazis was returned to its owner today|last=Quito|first=Anne|date=5 May 2015|work=Quartz|language=en|accessdate=2022-02-09}}</ref> == Галерија == <gallery mode="packed" heights="154"> Податотека:'Portrait of a Man', oil on canvas painting by Giovanni Battista Moroni, 1553, Honolulu Academy of Arts.jpg|''Портрет на човек'', масло на платно, 1553 година, Музеј на уметност во Хонолулу Податотека:Bartolommeo Bonghi (died 1584) MET DT382.jpg|''Портрет на Бартоломео Бонги'', масло на платно, 1553 година, Метрополитен музеј на уметноста Податотека:Giovanni Battista Moroni - Gian Lodovico Madruzzo - WGA16251.jpg|''Џан Лодовико Мадруцо'' - Уметнички институт во Чикаго Податотека:Moroni Nicoloinis.jpg|''Портрет на Ангелика Аљарди де Николини'', околу 1560 година, Шантили, Музеј Конде Податотека:Moroni Prospero Alessandri 1560.jpg|Портрет од Морони, 1560 година, позадината е многу типична Податотека:Giovanni Battista Moroni - Portrait of a Man holding a Letter ('L'Avvocato') - Google Art Project.jpg|''Портрет на човек кој држи писмо'' (''L'Avvocato'') Податотека:Giovanni Battista Moroni - The Baptism of Christ with a Donor - WGA16246.jpg|''Крштевањето Христово со дарител'' Податотека:Giovanni Battista Moroni - Portrait of Don Gabriel de la Cueva, later Duke of Alburquerque - WGA16256.jpg|''Портрет на Дон Габриел де ла Куева'', 1560 г., Гемалдегалерија, Берлин Податотека:Giovanni Battista Moroni - The Knight in Black - Google Art Project.jpg|''Витез во црно'', {{circa|1567}}, Музеј Полди Пецоли, Милано Податотека:Giovanni Battista Moroni, "Titian's Schoolmaster", c. 1575, NGA 1184.jpg|''Училиштето на Тицијан'', {{circa|1575}}, Национална галерија на уметност Податотека:Giovanni Battista Moroni 021.jpg|''Портрет на војник'', {{circa|1560}}, музеј Прадо, Мадрид </gallery> === Наводи === <references group="" responsive="1"></references> === Извори === * {{Наведена книга|title=Painting in Italy 1500–1600|url=https://archive.org/details/paintinginitaly10000free|last=Freedberg|first=S.J.|publisher=Yale University Press|others=3rd ed. 1993|year=1993|pages=[https://archive.org/details/paintinginitaly10000free/page/591 591]–95}} * Gregori, Mina. ''Giovan Battista Moroni—tutte le opere''. Bergamo: Poligrafiche Bolis, 1979. * Ng, Aimee, Simone Facchinetti and Arturo Galansino. ''Moroni: The Riches of Renaissance Portraiture''. Exh. cat. Feb. 29–June 2, 2019. New York: The Frick Collection, 2019. ([https://mailchi.mp/delanceyplace.com/the-portraits-of-moroni-71219?e=01376ceb1d review with excerpts and images], Delancy Place, July 12, 2019) * {{Cite EB1911|first=William Michael|last=Rossetti}} * Tiraboschi, Giampiero. Giovan Battista Moroni: l'uomo e l'artista. Bergamo: Tera mata, 2016. * {{Наведена книга|title=Pelican History of Art|last=Wittkower|first=Rudolf|publisher=Penguin Books|others=1980|year=1993|location=London|pages=591–595|chapter=Art and Architecture Italy, 1600–1750|author-link=Rudolf Wittkower}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [https://www.theguardian.com/artanddesign/2014/oct/14/giovanni-battista-moroni-royal-academy-tailors-favourite-artist Статија на ''Гардијан'' за Морони] * [http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=314 Слики од Морони] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210709181903/http://www.museumsyndicate.com/artist.php?artist=314|date=2021-07-09}} * * [http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/96665 Сликари на реалноста: наследството на Леонардо и Караваџо во Ломбардија], изложбен каталог од Метрополитен музејот на уметност (целосно достапен онлајн како PDF), кој содржи материјал за Морони (види индекс) * [https://www.frick.org/exhibitions/moroni Изложба] во колекцијата Фрик, Њујорк, во 2019 година. {{DEFAULTSORT:Морони, Џовани Батиста }} [[Категорија:Италијански маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари]] [[Категорија:Починати во 1578 година]] [[Категорија:Родени во 1520-тите]] [[Категорија:Луѓе од Бергамо]] cf943swfbeu4mse9nqa6r9mxhvy5q15 0 1351639 5628984 5626596 2026-09-15T15:43:01Z Gurther 105215 Одбиена последната промена (од [[Специјална:Придонеси/Nen100|Nen100]]) и ја поврати преработката 5226184 на P.Nedelkovski 5628984 wikitext text/x-wiki {{закосен наслов}} {{Инфокутија Списание |logo= |caption= |founded={{Start date|1995|08|21|df=yes}} |country=Македонија |category=Научно-популарно списание |language=[[Македонски јазик|Македонски]] |website={{URL|emiter.com.mk/}} }} '''''Емитер''''' — [[Македонија|македонско]] [[списание]] за популаризација и примена на науката и техниката.<ref>{{нмс| title=ЕМИТЕР Македонско списание за популаризација и примена на науката и техниката| url=https://emiter.com.mk/article/14546 | work= | publisher=Друштво за развој на научно-техничка култура "ЕМИТЕР" д.о.о. | date= | accessdate=9 јули 2024}}</ref> Идејата за списанието почнала да се конкретизира пролетта 1995 година со определување на неговиот концепт и основање на екипата која идеите преку написи ќе ги претвори во стварност. Првиот број излегол на 20 или 21 август 1995 година.<ref name=25g>{{нмс| title=25 години од првиот број на ЕМИТЕР| url=https://emiter.com.mk/vesti/19039| work= | publisher=Друштво за развој на научно-техничка култура "ЕМИТЕР" д.о.о. | date= | accessdate=9 јули 2024}}</ref> Списанието е присутно на [[семрежје]]то од 2009 година.<ref name=25g/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://emiter.com.mk/ ЕМИТЕР Македонско списание за популаризација и примена на науката и техниката] {{Македонски медиуми|state=collapsed}} [[Категорија:Појавено во 1995 година во Македонија]] [[Категорија:Списанија на македонски јазик]] [[Категорија:Научно-популарни списанија]] 6kwlbicbevabp7u33x6pn7wvefam4mg 0 1356312 5628880 5535646 2026-09-15T12:23:41Z Buli 2648 5628880 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Western Gokturk.jpg|мини|десно|Западнотуркискиот Ханат]] '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] s0afbbxb9iwsayq6t31ymatht30mim7 5628882 5628880 2026-09-15T12:24:49Z Buli 2648 5628882 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Western Turkic Khaganate | common_name = Western Turkic Khaganate | era = Early Middle Ages | status = [[Khaganate]] {{small|([[Nomadic empire]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = First Turkic Khaganate | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Turgesh | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Tengrism]]<br>[[Buddhism]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Zurvanism]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 809nnbb3toir0kx9asch7oeef6yg65c 5628883 5628882 2026-09-15T12:25:19Z Buli 2648 5628883 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Western Turkic Khaganate | common_name = Western Turkic Khaganate | era = Early Middle Ages | status = [[Khaganate]] {{small|([[Nomadic empire]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = First Turkic Khaganate | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Turgesh | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Tengrism]]<br>[[Buddhism]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Zurvanism]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 9a712snokcu574j99dl50u0xcjb826p 5628884 5628883 2026-09-15T12:26:08Z Buli 2648 5628884 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Khaganate]] {{small|([[Nomadic empire]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = First Turkic Khaganate | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Turgesh | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Tengrism]]<br>[[Buddhism]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Zurvanism]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] b7ofsew4alls7qzaphq4vn31teqd35s 5628891 5628884 2026-09-15T12:32:06Z Buli 2648 5628891 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Khaganate]] {{small|([[Nomadic empire]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Turgesh | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Tengrism]]<br>[[Buddhism]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Zurvanism]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] e3dr67t7gmuwbrj4uw6zfxaq4dc2gnk 5628893 5628891 2026-09-15T12:34:19Z Buli 2648 5628893 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Khaganate]] {{small|([[Nomadic empire]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Turgesh | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Тенгризам]]<br>[[Будизам]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Зурванизам]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 0u4cv1fjud8ls80mnccsl130mk2gk4g 5628899 5628893 2026-09-15T12:45:33Z Buli 2648 5628899 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Khaganate]] {{small|([[Nomadic empire]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Туркешки каганат | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Тенгризам]]<br>[[Будизам]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Зурванизам]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 8zdv1jrx4fvgwv1qlnvurbmv6os5paz 5628917 5628899 2026-09-15T13:05:15Z Buli 2648 5628917 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Каганат]] {{small|([[Степска империја]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Туркешки каганат | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Old Turkic language|Old Turkic]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Тенгризам]]<br>[[Будизам]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Зурванизам]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 1afy6yeax2hf5vkl1c9txqiz3ik4zmn 5628921 5628917 2026-09-15T13:07:45Z Buli 2648 5628921 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Каганат]] {{small|([[Степска империја]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Туркешки каганат | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Greatest extent of the Western Turkic Khaganate {{circa|625}}, after the [[Battle of Bukhara]] (light brown), and their southern expansion as the [[Tokhara Yabghus]] and [[Turk Shahis]] (lighter brown)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Старотуркиски јазик|Старотуркиски]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Тенгризам]]<br>[[Будизам]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Зурванизам]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 51cen1lwa9yrbbpvrcv48dwa3khi7wz 5628922 5628921 2026-09-15T13:11:37Z Buli 2648 5628922 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Каганат]] {{small|([[Степска империја]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Туркешки каганат | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Најголемиот територијален опсег на Западниот Туркиски Каганат {{околу}} 625 година, по Битката кај Бухара (светлокафеаво), и неговото јужно проширување под власта на Тохарските јабгуи и Туркшахите (посветлокафеаво)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Старотуркиски јазик|Старотуркиски]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Тенгризам]]<br>[[Будизам]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Зурванизам]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] r8tiu08orwjn8gcxm54w3db0pdfa2lp 5628925 5628922 2026-09-15T13:16:43Z Buli 2648 /* Основање */ 5628925 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава | native_name = {{lang|otk|𐰆𐰣:𐰸:𐰉𐰆𐰑𐰣}}<br>''On oq budun'' | conventional_long_name = Западнотуркиски каганат | common_name = Западнотуркиски каганат | era = Early Middle Ages | status = [[Каганат]] {{small|([[Степска империја]])}}{{blist | [[Administrative region]] of the [[First Turkic Khaganate]] (581–603) | Independent [[empire]] (603–657) | [[Vassal state|Vassal]] of the [[Tang dynasty]] (657–742) }} | life_span = 581–657 | stat_year1 = 630<ref name="Taagepera129">{{Cite journal |year=1979 |title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D. |journal=Social Science History |volume=3 |issue=3/4 |page=129 |doi=10.2307/1170959 |last1=Taagepera |first1=Rein |jstor=1170959}}</ref> | stat_area1 = 3500000 | event_pre = First Turkic Khaganate founded | date_pre = 552 | event_start = [[Göktürk civil war]], Western Turkic Khaganate founded | event_end = Conquest by the Tang dynasty | p1 = Hephthalites | p2 = Прв туркиски каганат | s1 = Protectorate General to Pacify the West | s2 = Туркешки каганат | s3 = Oghuz Yabgu State | s4 = Khazar Khaganate | s5 = Kangar union | s6 = Tokhara Yabghus | s7 = Second Turkic Khaganate | image_flag = | image_coat = | image_map = {{Continental Asia in 625 CE|center|||Map_of_the_Western_Turkic_Khaganate.png|none}} | image_map_caption = {{center|Најголемиот територијален опсег на Западниот Туркиски Каганат {{околу}} 625 година, по Битката кај Бухара (светлокафеаво), и неговото јужно проширување под власта на Тохарските јабгуи и Туркшахите (посветлокафеаво)}} | capital = [[Navekat]] (summer capital)<br>[[Suyab]] (principal capital) | common_languages = [[Sogdian language|Sogdian]] (<small>coinage, official</small>)<ref>''[http://www.iranicaonline.org/articles/turko-sogdian-coinage TURKO-SOGDIAN COINAGE]'', Larissa Baratova, "Encyclopedia Iranica", (20 July 2005).</ref>{{sfn|Rezakhani|2017|p=181}}<br>[[Старотуркиски јазик|Старотуркиски]]<ref>Peter Roudik, (2007), ''The History of the Central Asian Republics'', p. 24</ref><ref>Peter B. Golden (2011), ''Central Asia in World History'', p. 37</ref> | religion = [[Тенгризам]]<br>[[Будизам]]<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |pages=203–204 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=After the destruction wrought by the Sassanid campaigns of the third and fourth centuries and the Hephthalite invasion, Buddhism in Tocharistan experienced a veritable renaissance under Western Turkic rule. Xuanzang's account of Tocharistan's many monasteries but also the archaeological evidence, indicates that Buddhism flourished again under the Turks, who were tolerant in matters of belief and unconcerned to impose a state religion. Among the outstanding examples of seventh century Buddhist temple architecture and wall-paintings discovered in the Tajik part of Tocharistan are the monasteries of [[Kala-i Kafirnigan]], [[Kafyr Kala]], Khisht Tepe and especially [[Ajina Tepe]], whose Turkic royal family, nobility and population were all followers of Hinayana Buddhism in the eighth century.}}</ref><br>[[Зурванизам]]<ref>''The Cambridge History of Iran'', Vol. 3, part 1, ed. William Bayne Fisher and E. Yarshater, (Cambridge University Press, 2003), 621.</ref><br>Fire worship<ref>{{Cite book |last1=Baumer |first1=Christoph |title=History of Central Asia, 4-volume set |date=18 April 2018 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-83860-868-2 |page=203 |url=https://books.google.com/books?id=DhiWDwAAQBAJ&pg=RA1-PA203 |language=en |quote=Although fire worship was practised among the Western Turks, Tong Yabghu himself was sympathetic towards Buddhism, as Xuanzang reveals.}}</ref> | currency = | deputy1 = [[Istämi]] | year_deputy1 = 553–576 | deputy2 = [[Tardu]] | year_deputy2 = 576–603 | title_deputy = [[Yabgu]] of the Western Khaganate | leader1 = [[Niri Qaghan]] | year_leader1 = 587–604 | title_leader = [[Khagan]] of the Western Khaganate | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = | today = }} '''Западнотуркискиот Ханат''' ({{zh|c=西突厥 |p=Xī Tūjué}}) бил [[Туркиски народи|туркиски]] [[ханат]] во [[Евроазија]], формиран како резултат на војните во почетокот на 7 век (593–603 н.е.) по раздвојувањето на [[Прв туркиски ханат|Првиот туркиски ханат]] на западен и [[Источнотуркиски канат|источен ханат]]. Целата конфедерација била наречена ''Onoq'', што значи „десет стрели“. Според еден кинески извор, западните Турки биле организирани во десет кланови.<ref>Christopher I. Beckwith, (1993), ''The Tibetan Empire in Central Asia: A History of the Struggle for Great Power Among Tibetans, Turks, Arabs and Chinese During the Early Middle Ages'', p. 209</ref> Седишта на ханатот биле [[Навекат]] и [[Сујаб]], во денешен [[Киргистан]]. == Основање == Западнотуркискиот каганат бил туркиски каганат во [[Средна Азија]], кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на [[Византиско-персиска војна (602-628)|византиско-сасанидската војна]], Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 40dc18ejssnqsmkpqliidxuk8tsw55t 0 1358653 5628871 5628869 2026-09-15T12:01:07Z BT405 9277 5628871 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision | име = Избор за песна на Евровизија 2025 | слоган = United by Music | слика =Esc 2025.jpg | полуфинале1 = 13 мај 2025 | полуфинале2 = 15 мај 2025 | финале = 17 мај 2025 | издание = 69-то | домаќин = {{flagicon|Швајцарија}} [[SRG SSR]] | место = Сент Јакобсхале, [[Базел]], [[Швајцарија]] | презентери = Хезел Бругер, Сандра Штудер и Мишел Хунцикер (финале) | радиодифузер = [[SRG SSR]] | извршен_продуцент = Мартин Естердал | број_на_земји = 37 | дебитанти = Нема | се_вратиле = {{flag|Црна Гора}} | не_учествуваат = {{flag|Молдавија}}, {{flag|Македонија}} | карта =ESC_2025_Map.svg | green = | yellow = | гласање = Исходот од полуфиналињата се одредува исклучиво со гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласаат и стручните жирија и публиката. | победник = {{flag|Австрија}}<br />[[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] | победничка_песна = Wasted Love | претходна = 2024 | следна = 2026 | веб-страница = https://eurovision.tv |finalists=1|notqualified=1|past=1}} '''Изборот за песна на Евровизија 2025''' беше 69-то издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Базел]], [[Швајцарија]], откако радиодифузерот [[SRG SSR]] ја презеде организацијата благодарение на минатогодишната победа на [[Немо (пејач)|Немо]] со песната „The Code“. Натпреварот се одржа во арената [[Сент Јакобсхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 13 и 15 мај и големо финале на 17 мај 2025 година. Водители на трите емисии беа Хезел Бругер и Сандра Штудер, на кои во финалето им се придружи и Мишел Хунцикер. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Црна Гора]] се врати на натпреварот по пауза од две години, додека [[Молдавија]] се повлече пред почетокот. [[Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Австрија]] со песната „Wasted Love“ во изведба на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]], освојувајќи 436 поени. == Место на одржување == По победата на Шмо во 2024 година, неколку швейцарски градови поднесоа кандидати за домаќин. На 30 август 2024 година, EБУ и SRG SSR објавија дека Базел е избран за град домаќин на натпреварот во 2025 година, победувајќи ја конкуренцијата од Женева, Цирих и Берн. Место на одржување беше арената Сент Јакобсхале. == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принциפּ 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 13 мај 2025 година. Во него учествуваа 15 земји. Италија, Шпанија и земјата домаќин Швајцарија исто така гласаа и изведоа свои настапи во ова полуфинале. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Væb || "Róa" || 6 || 97 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Gaja" || 7 || 85 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Словенија}} || Клемен || "How Much Time Do We Have Left" || 13 || 23 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Томи Кеш || "Espresso Macchiato" || 5 || 113 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Циферблат || "Bird of Pray" || 1 || 137 |- style="background:#ccffcc;" | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || КАЈ || "Bara bada bastu" || 4 || 118 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Напа || "Deslocado" || 9 || 56 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Кајл Алесандро || ... || || |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 17 мај 2025 година. == Службен албум == '''''Eurovision Song Contest: Basel 2025''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2025 година, содржејќи ги песните од сите земји учеснички. == Поврзано == * [[Детска Евровизија 2025 година|Детска Евровизија 2025]] == Наводи == {{наводи}} {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Швајцарска култура]] [[Категорија:Базел]] [[Категорија:Музиката во 2025 година]] bnhn3udie0aowj1funag7ptv0s72klz 0 1366035 5629038 5615864 2026-09-15T18:54:01Z Ikar.us 24158 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Donnesberg 2.jpg]] → [[File:Donnesberg 2 Keltendorf.jpg]] spelling error; more specific 5629038 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошка култура|name=Латенска култура|map=|mapcaption=Селтик експанзија во Европа|mapalt=|altnames=|horizon=|region=Западна/Средна Европа|period=Железно доба|dates=ок. 450 п.н.е. – ок. 1 п.н.е|typesite=Ла Тене, Нојшател|majorsites=|extra=|precededby=[[Халштатска култура]]|followedby=[[Римска Република]], [[Римска Империја]], Римска Галија, Римска Британија, [[Хиспанија]], [[Германија]], Ретија, Норикум, римско железно време}} [[Податотека:Hallstatt_LaTene.png|мини|261x261пкс| Преглед на халштатската и латенската култура. Јадрото на територијата на Халштат (800 пр.н.е) е прикажано со цврста жолта боја, областа на влијание со 500 пр.н.е (ХаД) во светло жолта боја. Основната територија на латенската култура (450 пр.н.е) е прикажана со цврсто зелено, областа на влијанието на Латен со 50 пр.н.е во светло зелена боја. Териториите на некои големи келтски племиња се означени. Карта нацртана по ''атласот на келтскиот свет'', од Џон Хејвуд (2001: 30–37).]] '''Латенската култура''' — европска култура од [[Железното време]]. Развиена и процветана во текот на доцнето железното време (од околу 450 година пр. н. е. до [[Римска Република|Римско освојување]] во 1 век пр. н. е.), наследувајќи ја раната железна епоха на [[Халштатска култура|халштатската култура]], без културен прекин, под значително средиземноморско влијание од Грците во предримската Галија, [[Етрурци]]те, и културата голасека,<ref>Venceslas Kruta, ''La grande storia dei Celti. La nascita, l'affermazione, la decadenza'', (Newton & Compton), Roma, 2003 {{ISBN|978-88-8289-851-9}}, a translation of ''Les Celtes, histoire et dictionnaire. Des origines à la romanisation et au christianisme'', Robert Laffont, Paris, 2000, without the dictionary</ref> но чиј уметнички стил сепак не зависел од оние средиземноровски влијанија. Територијалниот опсег на латенската култура одговарал на она што сега се Франција, [[Историја на Белгија|Белгија]], Швајцарија, [[Историја на Австрија|Австрија]], [[Историја на Англија|Англија]], [[Историја на Германија|Јужна Германија]], [[Историја на Чешка|Чешка]], [[Рана историја на Италија|Северна Италија]] и [[Рана историја на Италија|Централна Италија]],<ref>{{Наведена книга|title=Key to Northwest European Origins|last=McNair|first=Raymond F.|date=22 March 2012|publisher=Author House|isbn=978-1-4685-4600-2|page=81}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Vitali|first=Daniele|year=1996|title=Manufatti in ferro di tipo La Tène in area italiana : le potenzialità non-sfruttate|url=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/mefr_0223-5102_1996_num_108_2_1954|journal=Mélanges de l'École Française de Rome. Antiquité|volume=108|issue=2|pages=575–605|doi=10.3406/mefr.1996.1954}}</ref> [[Историја на Словенија|Словенија]], [[Историја на Унгарија пред унгарското освојување|Унгарија]] [[Хрватска|и]] [[Лихтенштајн]], како и соседните делови на [[Холандија]] [[Словачка]], Трансилванија (западна [[Романија]]) и Транскарпатија (западна [[Украина]]). [[Келтибери]]те од западна [[Праисторија на Иберија|Иберија]] споделиле многу аспекти на културата, иако не генерално уметничкиот стил. На север се проширило современото предримско железно доба на Северна Европа, вклучувајќи ја [[Јасторфова култура|Јасторфовата култура]] во [[Северна Германија]] и [[Данска]] и сè до Галатија во [[Мала Азија]] (денес [[Турција]]). Во центарот на античка [[Галија]], културата станала многу распространета и опфатила широк спектар на локални разлики. Често се разликувала од претходните и соседните култури, главно по стилот на латенската култура на [[Келтска уметност|келтската уметност]], кој се карактеризирал со заоблени „виорни“ украси, особено со метална работа. Именуван бил по местото [[Латен (археолошко наоѓалиште)|Латен]] на северната страна на [[Нешателско Езеро|Нешателското Езеро]] во [[Швајцарија]], каде огромен број предмети биле депонирани во езерото, како што било откриено по падот на нивото на водата во 1857 година (поради корекција на водата во Јура). Според популарното размислување, Латен ја опишува културата и уметноста на античките [[Келти]], термин кој е цврсто вкоренет во популарното разбирање, но се смета за контроверзен од модерната стипендија. [[File:Celts_in_Europe.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Celts_in_Europe.png|мини|261x261пкс|Селтик експанзија во Европа и Анадолија: {{legend|#ffff43|Основна територија Халштат, 8-6 век п.н.е.}} {{legend|#97ffb6|Максимална келтска експанзија до 275{{nbsp}}п.н.е}} {{legend|#d2ffd2|Неизвесно или спорно присуство на Селтик во Иберија (Лузитанци и Ветонес)}} {{legend|#27c600|Келтски народи со значителен број келтски говорници во раниот модерен период}} {{legend|#1a8000|Области каде келтските јазици остануваат широко распространети денес}} ]] Пространи контакти преку [[трговија]] се препознаваат во туѓи предмети депонирани во елитни погребувања; стилските влијанија врз материјалната латенска култура може да се забележат во [[Етрурци|етрурски]], [[итали]]чни, грчки, [[Дакијци|дакиски]] и скитски извори. Грчката керамика и анализата со податоци што се користат со научни техники како што се [[дендрохронологија]]та и термолуминисценцијата помагаат да се утврдат временски периоди за апсолутна хронологија на некои локации во Латен. Латенската историја првично била поделена на „рани“, „средни“ и „доцни“ фази врз основа на типологијата на металните наоди (Ото Тишлер 1885 г.), при што римската окупација во голема мера ја нарушила културата, иако многу елементи останале во гало-римската и романо-британската култура. Широкото културно единство не било паралелно со сеопфатни општествено-политички обединувачки структури и се дебатирало до кој степен материјалната култура можела да биде лингвистички поврзана. [[Историја на уметноста|Историјата на уметноста]] на латенската култура има различни системи на периодизација. Археолошкиот период сега е претежно поделен на четири потпериоди, по Пол Рајнеке. {| class="wikitable" !Тишлер (1885) ! Рајнеке (1902) ! Датум |- | Латен I | Латен А | 450–380 пр.н.е |- | Латен I | Латен Б | 380–250 пр.н.е |- | Латен II | Латен Ц | 250–150 пр.н.е |- | Латен III | Латен Д | 150–1 пр.н.е |} == Историја == [[Податотека:Parade_helmet.jpg|мини|246x246пкс| [[Агриски шлем]], Франција]] Претходната завршна фаза на [[Халштатска култура|халштатската култура]], ХаД, ок. 650 &ndash; 450 пр.н.е., исто така, била широко распространета низ [[Средна Европа]], а транзицијата на оваа област била постепена, главно откриена преку елитни артефакти во латенскиот стил, кои првпат се појавиле на западниот раб на стариот регион Халштат. Иако не постои договор за точната област во која за прв пат се развила латенската култура, постои широк консензус дека центарот на културата се наоѓал на северозападните рабови на [[Халштатска култура|халштатската култура]], северно од [[Алпи]]те, во регионот помеѓу на запад долините на [[Марна (река)|Марна]] и [[Мозел (река)|Мозел]], и делот од [[Рајнска Област|Рајнската област]] во близина. На исток, западниот крај на старата област на јадрото на Халштат во модерна [[Баварија]], [[Чешка|Чешката Република]], [[Австрија]] и [[Швајцарија]] формирале посебна „провинција во источен стил“ во почетокот на Латен, спојувајќи се со западната област во [[Алзас]]. Во 1994 година, во Глауберг во [[Хесен]], североисточно од [[Франкфурт на Мајна]], бил ископан прототипски ансамбл на елитни гробници од почетокот на 5 век пр.н.е., во регион кој порано се сметал за периферен на латенската сфера.<ref>[http://www.frankfurtlounge.de/Mystery_of_the_Celts.htm Mystery of the Celts] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115032221/http://www.frankfurtlounge.de/Mystery_of_the_Celts.htm|date=15 January 2010}}</ref> Затоа, самата локација во Латен била во близина на јужниот раб на оригиналната област на „јадрото“ (како што е случај и со локацијата Халштат за неговото јадро). Воспоставувањето на грчка колонија, набрзо многу успешна, во [[Марсеј|Масалија]] (модерен Марсеј) на [[Средоземно Море|медитеранскиот]] брег на Франција довел до голема трговија со областите Халштат до системите на реките [[Рона]] и [[Сона|Соња]], а раните елитни погребувања во Латен, како гробот Викс во [[Бургундија]], содржат увезени луксузни стоки заедно со артифакти. Повеќето региони веројатно биле контролирани од племенски поглавари кои живееле во тврдини на врвот на ридовите, а најголемиот дел од населението живеело во мали села или фарми во селата. До 500 пр.н.е., [[Етрурци]]те се прошириле на граничните [[Келти]] во северна Италија, а трговијата преку [[Алпи]]те почнала да ја подобрува трговијата со Грците, а рутата на [[Рона]] опаднала. Областите во подем ја опфаќале средната [[Рајна]], со големи наоѓалишта на железна руда, регионите [[Марна (река)|Марна]] и [[Шампања]], а исто така и [[Чешка (историска област)|Бохемија]], иако тука трговијата со медитеранската област била помалку важна. Трговските врски и богатството без сомнение одиграле улога во потеклото на латенскиот стил, иако за тоа колку голем дел останува многу дискутиран; специфичните мотиви од медитеранот се забележливи, но новиот стил не зависел од нив. Бери Канлиф ја опишал локализацијата на латенската култура во текот на 5 век пр.н.е., кога се појавиле „две зони на моќ и иновација: зона Марна-Мозел на запад со трговски врски до [[Паданска Низина|долината По]] преку централните алпски премини и културата Голасека, и [[Чешка (историска област)|боемска]] зона на исток со посебни врски на алпинистичката и венапинска култура на [[Јадранско Море|запад]]“. [[Податотека:Hallein,_Keltenmuseum,_07.JPG|мини|Мечеви и шлемови од Халеин, Австрија]] Од нивната татковина, латенската култура се проширила во 4 век пр.н.е. во поголемиот дел на модерна Франција, Германија и [[Средна Европа]], а пошироко до [[Хиспанија]], северна и централна [[Италија]], [[Балкански Полуостров|Балканот]], па дури и до [[Мала Азија]], во текот на неколку големи миграции. Артифактите во латенскиот стил се појавиле во Британија во исто време, и [[Ирска (остров)|во Ирска]] малку подоцна. Стилот на уметноста „Исулар Латен“, е малку поинаков и артифактите првично се наоѓале само на некои делови на островите, но не на сите. Миграциските движења изгледале во најдобар случај само делумно одговорни за дифузијата на латенската култура таму, а можеби и во другите делови на Европа. До ок. 400 пр.н.е., доказите за медитеранската трговија се ретки; тоа е веројатно поради тоа што растечките келтски популации почнале да мигрираат на југ и на запад, доаѓајќи во насилен конфликт со воспоставените популации, меѓу кои [[Етрурци]]те и Римјаните. Населениот живот во поголемиот дел од латенските татковини, исто така, изгледа дека станал многу понестабилен и склон кон војни. Во околу 387 г. пр.н.е., Келтите под [[Брен (4 век п.н.е.)|Брен]] ги поразиле Римјаните, а потоа го ограбиле Рим, поставувајќи се себеси како најистакнатите закани за римската татковина, статус што ќе го задржат преку серија римско-галски војни до конечното освојување на Галија од страна на [[Гај Јулиј Цезар|Јулиј Цезар]] во 58–50 пр.н.е. Римјаните ги спречиле Келтите да стигнат многу далеку јужно од Рим, но од другата страна на [[Јадранско Море|Јадранското Море]] групи поминале низ [[Балкански Полуостров|Балканот]] за да стигнат до [[Грција]], каде [[Делфи]] бил нападнат и ограбен во 279 г. пр.н.е., и Азија, каде што Галатија била основана како келтска област на [[Мала Азија|Анадолија]]. Во тоа време, латенскиот стил се проширил на [[Британски Острови|Британските Острови]], иако очигледно без никакви значајни движења во населението. [[Податотека:Avaricum_westpoint_july_2006.jpg|мини|Реконструкција на опсадата на Аварикум, Франција, 52 пр.н.е]] По ок. 275 година пр.н.е., римската експанзија во Латенската област започнала со освојувањето на[[Кисалпска Галија]]. Освојувањето на Кисалпска Галија следело во 121 година пр.н.е. и било комплетирано со Галските војни од 50-тите пр.н.е. Галската култура брзо се асимилирала со римската култура, предизвикувајќи ја хибридната гало-римска култура од [[Доцна антика|доцната антика]]. == Етнологија == Носители на латенската култура биле луѓето познати како [[Келти]] или [[Гали]] кај античките етнографи. Античката келтска култура немала своја пишана литература, но има ретки примери на [[Епиграфика|епиграфија]] со грчка или латинска азбука што дозволува мала реконструкција на [[Континентални келтски јазици|континенталниот келт]]. Тековното знаење за оваа културна област било изведено од три извори кои опфаќале археолошки докази, грчки и латински книжевни записи и етнографски докази кои укажувале на некои латенски уметнички и културни опстаноци во традиционално келтските региони на далечна западна Европа. Некои од општествата кои биле археолошки идентификувани со латенската материјална култура биле идентификувани од грчките и римските автори од 5 век наваму како ''Келтои'' („Келти“) и ''Гали'' („Гали“). [[Херодот]] (IV.49) правилно го поставил ''Келтои'' на изворот на [[Дунав|Истер/Дунав]], во срцето на латенската материјална култура: „Истер тече низ Европа, издигнувајќи се во земјата на Келтите“.<ref>{{Наведено списание|last=Pearson|first=Lionel|year=1934|title=Herodotus on the Source of the Danube|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1934-10_29_4/page/328|journal=Classical Philology|volume=29|issue=4|pages=328–337|doi=10.1086/361781}}</ref> [[Податотека:Dôme_aux_dragons_-_Bronze_gaulois_de_Roissy,_dans_le_Lieu_dit_de_La_Fosse_Cotheret_(Val_d'Oise).jpg|мини|195x195пкс| Бронзена кочија од Роаси, Франција]] Тешко е да се процени дали употребата на класични извори значела дека целата латенска култура можела да му се припише на обединет [[Келти|келтски]] народ; археолозите постојано утврдуваеле дека јазикот, материјалната култура и политичката припадност не мора да одат паралелно. Фреј (2004 година) забележува дека во 5 век, „обичаите за погребување во келтскиот свет не биле униформни; напротив, локализираните групи имале свои верувања, што, како последица на тоа, исто така довело до различни уметнички изрази“. == Материјална култура == Латенската [[Металообработка|металната обработка]] во бронза, железо и злато, која технолошки се развивала надвор од [[Халштатова култура|халштатовата култура]], стилски се карактеризира со впишани и инкрустирани сложени спирали и преплет, на фини бронзени садови, шлемови и штитови, коњски украси и елитен накит, особено прстените на вратот наречени ''[[Брош|еклае торк]].'' Се карактеризирале со елегантни, украсени криволиниски животински и растителни форми, поврзани со халштатските традиции на геометриски шаблони. Раниот стил на латенската уметност и култура главно се одликувал со статична, геометриска декорација, додека преминот кон развиениот стил претставувал промена кон формите засновани на движење, како трискелите. Некои подмножества во Развиениот стил содржат поспецифични трендови на дизајнирање, како што е рекурентниот серпентин свиток на Валдагешајм стил. Првенствено, луѓето од Латен живееле во отворени населби во кои доминирале тврдините на ридовите на поглаварите. Развојот на градовите ''[[Опидум|- опида]]'' - се појавил во културата на средината на Латен. Латенските живеалишта биле изградени од столари наместо од ѕидари. Латенските народи копале и ритуални окна, во кои се лееле заветни приноси, па дури и човечки жртви. Изгледало дека отсечените глави имале голема моќ и често биле претставени во резби. Погребните места вклучувале оружје, колички и елитни и покуќнина, што предизвикало силен континуитет со [[Задгробен живот|задгробниот живот]]. Елаборираните погребувања објаснуваат и широка мрежа на трговија. Во Викс, Франција, една елитна жена од 6 век пр.н.е. била погребана со многу голема бронзена „мешалка за вино“ направена во Грција. Извозот од латенските културни области во медитеранските култури опфаќал [[Сол (зачин)|сол]], [[калај]], [[бакар]], [[килибар]], [[волна]], кожа, [[Крзно|крзна]] и [[злато]]. Артифакти типични за латенската култура, исто така, биле пронајдени во залутани наоди како Скандинавија, Северна Германија, Полска и на Балканот. Затоа, вообичаено е да се зборува и за „Латенскиот период“ во контекст на тие региони, иако тие не биле дел од вистинската латенска култура, туку поврзани со нејзината основна област преку трговија.<gallery widths="130" heights="130" perrow="8"> Податотека:Celtic.warriors.garments-replica.jpg|алт=Celtic warrior garments| Келтска воин облека Податотека:Iron_Age_Europe_Celtic_Bronze_Helmets_(28755977795).jpg|алт=Bronze helmet from Iron Age Europe| Бронзен шлем Податотека:Axle_cover_for_a_charriot._Gold._Rheinland-Pfalz,400_BC._Neues_Museum.jpg|алт=Chariot's axle cover| Покривка на оската на кочија Податотека:Museum_of_ScotlandDSCF6355.jpg|алт=Torrs Horns| Торс Рогови Податотека:Röhrenkanne.jpg|алт=Copper pot with lid| Бакарно тенџере со капак Податотека:The_Gaulish_army,_Interpretation_Centre_of_the_Muséo_Parc,_Alésia_(7700615978).jpg|алт=Gaulish warrior garments| Галиска облека за воини Податотека:Roquepertuse._Statue_de_guerrier.jpg|алт=Warrior statue| Статуа на воин Податотека:MAN_-_casque_de_la_Gorge_Meillet_(7).jpg|алт=Gaulish bronze helmet| Галски бронзен шлем Податотека:Celtic_Gold-plated_Disc,_Auvers-sur-Oise,_Val-d'Oise.jpg|алт=Celtic gold-plated disc| Келтски позлатен диск Податотека:Iron_Age_Europe_La_Tene_Culture_Burial_Goods_(28755919625).jpg|алт=La Téne burial goods| Латенска погребна стока Податотека:Celtic_sword.jpg|алт=Celtic sword| Келтски меч Податотека:Monnaie_9_MAN.jpg|алт=Gallic gold coin| Галска златна монета Податотека:Romano-Celtic_mirror_(Desborough).jpg|алт=Romano-Celtic mirror| Романо-келтско огледало Податотека:Museum_of_Pre-_and_Early_History,_Saarbrücken_46.jpg|алт=Golden bracelet from Reinheim Princess burial| Златна алка од погребот на принцезата Рајнхајм Податотека:British_Museum_Basse_Yutz_flagons_(1).jpg|алт=Flagons from Basse Yutz, France| Знамиња од Басе јутц, Франција Податотека:A_recreation_of_the_wooden_funeral_chamber_of_the_'Princess_of_Reinheim',_Reconstructions_of_Celtic_burial_mounds,_European_Archaeological_Park_of_Bliesbruck-Reinheim,_Germany_France_(34640233723).jpg|алт=Princess of Reinheim burial reconstruction| Реконструкција на погребот на принцезата од Рајнхајм </gallery> == Наоѓалиште == [[Податотека:Latenium_Celtic_bridge_mg_2221.jpg|мини|185x185пкс| Реконструкција на еден од мостовите на локацијата Латен]] Локацијата од латенското археолошко наоѓалиште се наоѓа на северниот брег на [[Нешателско Езеро|Нешателското Езеро]], [[Швајцарија]], каде што малата река Тиле, која се поврзува со друго езеро, влегува во Нешателското Езеро. Во 1857 година, продолжената [[суша]] ги намалила водите на езерото за околу 2 метри. На најсеверниот врв на езерото, помеѓу реката и точка јужно од селото Епагние, Хансли Коп, барајќи антиквитети за полковникот Фредерик Шваб, открил неколку редови дрвени купишта кои сепак достигнувале околу 50 см во водата. Од нив, Коп собрал околу четириесет железни мечеви. [[Податотека:Iron_Age_La_Tene_Sacrificial_Site_(28472054990).jpg|лево|мини|215x215пкс| Езерски наноси во Латен]] Швајцарскиот археолог Фердинанд Келер ги објавил своите пронајдоци во 1868 година во неговиот влијателен прв извештај за швајцарските наколни живеалишта (''Пфалбауберихт''). Во 1863 година, ги протолкувал остатоците како келтско село изградено на купови. Едуард Десор, геолог од Нојшател, набргу потоа почнал со ископувања на брегот на езерото. Тој го протолкувал местото како оклоп, подигнат на платформи на купови над езерото и подоцна уништен од непријателската акција. Друго толкување кое го објаснило присуството на мечеви од леано железо кои не биле наострени, било место за ритуални таложења. Со првото систематско спуштање на швајцарските езера од 1868 до 1883 година, локацијата се исушила. Во 1880 година, Емил Вуга, учител од Марин-Епагние, ги открил дрвените остатоци од два моста (наречени „Понт Дезор“ и „Понт Вуга“) првично над 100 метри долго, што ја преминале малата река Тиле (денес природен резерват) и остатоците од пет куќи на брегот. По завршувањето на Вуга, Ф. Борел, куратор на музејот Марин, исто така започнал со ископување. Во 1885 година [[Кантони во Швајцарија|кантонот]] побарал од Социете д‘Хисторие на Нојшател да ги продолжи ископувањата, чии резултати биле објавени од страна на Вуга истата година. Вкупно над 2500 предмети, главно направени од метал, биле ископани во Латен. Најмногу имало оружја, 166 [[меч]]еви (повеќето без траги на абење), 270 копчиња и 22 газди на штитот, заедно со 385 [[брош]]еви, алатки и делови од коли. Биле пронајдени и голем број на човечки и животински коски. Локалитетот се користел од III век, со врв на активност околу 200 година пр.н.е. и напуштање околу 60 пр.н.е. Интерпретациите на локалитетот се различни. Некои научници сметаат дека мостот бил уништен поради висока вода, а други луѓе го сметаат за место каде се [[Жртвување|жртвувале]] луѓе по успешна битка (речиси и да нема женски украси). Изложбата по повод 150-годишнината од откривањето на локацијата Латен била отворена во 2007 година во Музејот Шваб во Биел/Биен, Швајцарија, потоа [[Цирих]] во 2008 година и Мон Боври во [[Бургундија]] во 2009 година. == Локалитети == [[Податотека:Oppidium_Manching_Osttor_Modell.jpg|мини|251x251пкс| Манчинг опидум, Германија, главна порта<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qph.cf2.quoracdn.net/main-qimg-ba2eda3c70d551c10d0a90662b5b36bf|title=Digital reconstruction of the Manching oppidum|work=www.geo.de/magazine/geo-epoche/4783-rtkl-leseprobe-die-bedrohte-metropole}}</ref>]] [[Податотека:Oppida_map_2.jpg|мини|251x251пкс| Распределба на збогатена [[Опидум|опида]]]] === Галерија === <gallery widths="130" heights="130" class="center"> Податотека:Manching_model_1.jpg|алт=Manching oppidum, Germany| Манчинг опидум, Германија Податотека:La_Porte_du_Rebout,_principal_accès_à_l’oppidum_de_Bibracte_au_Ier_s._av._notre_ère._Porte_et_murs_ont_été_reconstruits_après_la_fouille_selon_la_technique_du_murus_gallicus._Nièvre,_Morvan,_Bourgogne,_France.jpg|алт=Bibracte oppidum, fortification walls| Бибракте опидум, Франција, надворешни ѕидови Податотека:Bibracte,_1st_century_B.C.jpg| Бибракте опидум Податотека:Corent_oppidum_1.jpg|алт=Corent oppidum, France.| Корент опидум, Франција.<ref>{{Наведено видео|title=3D reconstruction of Corent oppidum, France|url=https://www.youtube.com/watch?v=kxRGJZydZwc}}</ref> Податотека:Entremont_-_Habitat_1_(ville_haute)_05_(2007).jpg|алт=Entremont oppidum remains, France| Останува Ентремонт опидум, Франција Податотека:Mont_Vully_Maquette.jpg|алт=Mont Vully oppidum, Switzerland| Монт вули опидум, Швајцарија Податотека:MaquetteFermeDeVerberie2.jpg|алт=Gallic farm at Verberie, France| Галска фарма во Вербери, Франција Податотека:Vesontio_oppidum.jpg|алт=Vesontio oppidum, France| [[Безансон]] опидум, Франција Податотека:Archéosite_d'Aubechies_2.jpg|алт=Sanctuary of Gournay-sur-Aronde, France| Светилиште на Гурнај-сур-Аронде, Франција Податотека:Ringwall_Otzenhausen.jpg|алт=Otzenhausen hillfort wall remains, Germany| Останатите ѕидови на ридот Оценхаузен, Германија Податотека:Glauberg_oppidum_Stockheim_Gate_(reconstruction).jpg|алт=Glauberg oppidum, Germany| Глауберг опидум, Германија Податотека:Aerial_photograph_of_Maiden_Castle,_1935.jpg|алт=Maiden Castle hillfort, Britain| Замокот Мејден Хилфорт, Британија Податотека:Rekonstruierte_Pfostenschlizmauer_am_Ipf_bei_Bopfingen.JPG|алт=Fortifications at Ipf, Germany| Утврдувања во Ипф, Германија Податотека:Donnesberg 2 Keltendorf.jpg|алт=Donnersberg hillfort, Germany| Донерсберг ридфорт, Германија Податотека:Archéosite_d'Aubechies_4.jpg|алт=Temple buildings at Acy-Romance, France| Згради на храмови во Аси-Романс, Франција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=8wGnOugF3QY|title=Digital reconstruction of Acy-Romance}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archeologie.culture.gouv.fr/gaulois-ardennes/en|title=Acy-Romance|work=archeologie.culture.gouv.fr}}</ref> Податотека:Heidengraben-6687.jpg|алт=Heidengraben oppidum, rampart, Germany.| Хајденграбен опидум, бедем, Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=sxxyZ-RZe6c|title=Digital reconstruction of the Heidengraben oppidum}}</ref> </gallery> == Артифакти == [[Податотека:London_-_British_Museum_-_2453.jpg|мини|266x266пкс| Деталите на Батерскиот штит, Британија, ок. 350–50 пр.н.е]] Некои извонредни латенски артифакти се: * Глава Мшечке Жехровице, камена глава од модерна [[Чешка]] * Скулптура на воин во природна големина што стоела над погребите на Глауберг * Пронајден погреб на кочија во Ла Горж Меилет (Ст-Гермаин-ен-Лаје: Музеј на национални антиквитети) * Басе Јутц Флагонс 5 век * [[Агриски шлем]], со златна обвивка, ок. 350 * Погреб на кочии Валдалгесхајм, Бад Кројзнах, [[Германија]], доцниот 4 век пр.н.е, Рајнишес Ландесмусеум Бон; „Валдалгесхајм фаза/стил“ на уметноста го зема своето име од накитот пронајден овде. * Златен и бронзен модел на дабово дрво (3 век пр.н.е) пронајден во опидум Манчинг. * Скулптури од Роквепертусе, светилиште на југот на Франција * Сребрениот котел Гундеструп (2 или 1 век пр.н.е), пронајден ритуално скршен во тресет во близина на Гундеструп, [[Данска]], но веројатно направен во близина на [[Црно Море|Црното Море]], можеби во [[Тракија]]. (Национален музеј на Данска, [[Копенхаген]]) * Батерси штит (350–50 пр.н.е), пронајден во Лондон во [[Темза]], изработен од бронза со црвен [[емајл]]. ([[Британски музеј]], Лондон) * Шлем Ватерло, 150–50 пр.н.е, Темза * „Витам штит“ (IV век пр.н.е). ([[Британски музеј]], Лондон) * Торс Пони-капа и Хорнс, од Шкотска * Богатство Кордоба * Туро камен во Голвеј и камен Киликлугин во Каван [[Ирска (остров)|Ирска]] * Голем торк од Снетишам, 100–75 пр.н.е, злато, најразработениот британски стил на торк * Мејрик шлем, римска форма на шлем по освојувањето, со латенска декорација * Норичен челик <gallery widths="120" heights="120" perrow="8"> Податотека:Scissors_Oppidum_Manching.jpg|алт=Scissors, found at Oppidum of Manching| Ножици, пронајдени во опидум Манчинг Податотека:KMH_-_Schnabelkanne_aus_Grab_112_unterhalb_der_Hexenwand_am_Nordhang_des_Mosersteins_am_Dürnberg_(1).jpg|алт=Celtic flagon| Келтско знаме Податотека:Phalère_06007.JPG|алт=Phallerum| Фалерум Податотека:Vor_und_Fruehgeschichte_(89).jpg|алт=Gold armlets from Saarland| Златни нараквици од [[Сар]] Податотека:Hallein,_Keltenmuseum,_03.jpg|алт=Bronze flask from the salt mines at Dürrnberg| Бронзена колба од рудниците за сол во Дирнберг Податотека:Linsenflasche_Matzhausen.jpg|алт=Ceramic lens bottle with animal frieze, Germany| Шише од керамички леќи со животински [[фриз]], Германија Податотека:British_Museum_-_Room_50_(21045342106).jpg|алт=Chariot mounts from Somme-Bionne| Кочии од Сом-Бион Податотека:MAN_-_Bracelet_gaulois_a.jpg|алт=Bronze bracelet, France| Бронзена алка, Франција Податотека:Museum_für_Vor-_und_Frühgeschichte_Berlin_001.jpg|алт=Helmet made of iron, bronze, and coral| Шлем од железо, бронза и корали Податотека:Barde_à_la_lyre.jpg|алт=Statue of a bard with a Gallic lyre, found at the Paula Fortress| Статуа на [[бард]] со галска лира, пронајдена на тврдината Паула Податотека:Landesmuseum_Württemberg,_Kelten_019.1.jpg|алт=Gold-plated decorative disc made of iron and bronze| Позлатен украсен диск изработен од железо и бронза Податотека:Musée_de_Bretagne_Expo_Celtique_-_Figure_d'un_aristocrate_gaulois_Morandais_20220917-02.jpg|алт=Figure of a Gallic aristocrat with a torc, from Trémuson, France| Фигура на галски аристократ со торк, од Тремусон, Франција Податотека:Villeneuve_d'Ascq_Eté2016_Asnapio_poignards_gaulois.jpg|алт=Gallic daggers| Галски ками Податотека:Musée_de_Bretagne_Expo_Celtique_-_Vase_de_Saint-Pol_20220917-01.jpg|алт=Saint-Pol-de-Léon Vase, (a cinerary urn)| Вазна Сен Пол-де-Леон, ([[Урна|цинерарна урна]]) Податотека:KMM_-_Hirsch.jpg|алт=Deer statue found in Salzburg| Пронајдена статуа на елени во [[Салцбург]] Податотека:Silver_torque.jpg|алт=Silver torque| Сребрен вртежен момент </gallery> == Генетика == [[Податотека:1911_Britannica-Archaeology-Chariot_burial.png|мини|282x282пкс| Погреб на кочија во Сом-Бион, Франција]] Генетска студија објавена во ''ПЛОС Ван'' во декември 2018 година испитувала 45 лица закопани во латенската некрополата во Урвил-Наквил, Франција.{{Sfn|Fischer et al.|2018}} Луѓето закопани таму биле идентификувани како [[Гали]].{{Sfn|Fischer et al.|2018}}[[Митохондриска ДНК|Митохондриската ДНК]] на испитуваните лица примарно припаѓала на [[хаплотип]]ови на [[Хаплогрупа H (мтДНК)|H]] и [[Хаплогрупа U|U]].{{Sfn|Fischer et al.|2018}} Утврдено било дека тие носеле голема количина степски предци и дека биле тесно поврзани со народите од претходната [[Култура на ѕвонести пехари]], што укажува на генетски континуитет помеѓу бронзеното доба и железното време на Франција. Откриен бил значителен проток на гени со [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Пиринејски Полуостров|Иберија]]. Резултатите од студијата делумно ја поддржале идејата дека [[Французи]]те главно потекнуваат од Галите.{{Sfn|Fischer et al.|2018}} Генетска студија објавена во ''Весник за археолошка наука'' во октомври 2019 година испитувал 43 мајчини и 17 татковски лоза за латенската некропола во Урвил-Наквил, Франција и 27 мајчини и 19 татковски лоза за тумулот Латен на Гурги Ле Ноисат во близина на модерен [[Париз]], Франција.{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Испитаните поединци покажале силна генетска сличност со народите од претходната [[Јамна култура|Јамната култура]], [[Култура на врвчеста керамка|културата на врвчеста керамка]] и [[Култура на ѕвонести пехари|Културата на ѕвонести пехари]].{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Тие носеле разновиден сет на мајчински лоза поврзани со степско потекло.{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Од друга страна, татковските лози се карактеризирале со „впечатлива хомогеност“, кои целосно припаѓаат на хаплогрупата [[Хаплогрупа R (Y-ДНК)|R]] и [[Хаплогрупа R1b|R1b]], и двете се поврзани со степско потекло.<ref>{{Harvnb|Fischer et al.|2019}}. "[A] striking homogeneity of the Y-chromosome lineages could be observed, all of them corresponding either to R* or R1b (M343) haplogroups... [W]e consistently found in our Iron Age samples R*/R1b paternal lineages that are linked to the massive migration from the steppes and dated to the Late Neolithic-to-Bronze Age transition (Haak et al., 2015). This migration was responsible for an impressive genetic turnover in the European populations, with Neolithic haplogroups being replaced by new paternal (R1a and R1b) lineages originating from the eastern regions..."</ref> Доказите покажуваат дека Галите од латенската култура биле [[Патрилинеарност|патрилинески]] и патрилокални, во согласност со археолошките и литературните докази.{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Генетска студија објавена во ''Зборникот на Националната академија на науките на Соединетите Американски Држави'' во јуни 2020 година испитувала остатоци на 25 лица кои се припишувале на латенската култура. Деветте примери на извлечена поединечна Y-ДНК биле утврдени дека припаѓаат или на [[Парагрупа|парагрупите]] или на [[потклад]]ите на хаплогрупите [[Хаплогрупа R-M269|Р1б1а1а2]] (Р-М269; три примери), [[Хаплогрупа R-M269|Р1б1а1а2а1а2ц1а1а1а1а1]] (Р-М222), [[Хаплогрупа R1b|Р1б1]] (Р-Л217 [[Хаплогрупа I-M253|Рб]]), (И-М253), [[Хаплогрупа E-M215|Е1б1б]] (Е-М215) или други, неодредени, потклади на [[Хаплогрупа R (Y-ДНК)|хаплогрупата R.]] Извлечените 25 примероци на мтДНК биле утврдени дека припаѓаат на различни потклади на хаплогрупата [[Хаплогрупа H (мтДНК)|H]], [[Хаплогрупа HV|HV]], [[Хаплогрупа U|U]], [[Хаплогрупа К (mtДНК)|K]], [[Хаплогрупа Ј (mtДНК)|J]], [[Хаплогрупа V (мтДНК)|V]] и [[Хаплогрупата W|W.]]{{Sfn|Brunel et al.|2020}} Испитуваните поединци од културата Халштат и латенската култура биле генетски високо хомогени и покажаа континуитет со претходната Култура на ѕвонести пехари. Носеле околу 50% потекло поврзани со степски.{{Sfn|Brunel et al.|2020}} Генетска студија објавена во ајСајанс во април 2022 година испитала 49 геноми од 27 локации во бронзеното и железното време во Франција. Студијата открила докази за силен генетски континуитет помеѓу двата периода, особено во јужна Франција. Примероците од северна и јужна Франција биле многу хомогени, при што северните примероци прикажале врски со современите примероци од Велика Британија и Шведска, а јужните примероци прикажале врски со Келтиберијците. Северните француски примероци се разликувале од јужните по покачени нивоа на потекло поврзани со степски. Р1б била далеку најдоминантната татковска лоза, додека Х била најчестата мајчинска лоза. Примероците од железното време наликувале на оние на современите популации на Франција, Велика Британија и Шпанија. Доказите покажуваат дека Галите од латенската култура во голема мера еволуирале од локалните популации од бронзеното време.{{Sfn|Fischer et al.|2022}} == Галерија == <gallery widths="140" heights="140"> Податотека:Hallein,_Keltenmuseum,_04.jpg|алт=Jug (glass replica) with bronze mounting found in Hallein, Austria| Бокал (стаклена реплика) со бронзена монтажа пронајдена во Халеин, Австрија Податотека:Vase_arverne,_Musée_de_la_Bataille_de_Gergovie_.jpg|алт=Painted pottery vase| Шарена грнчарска вазна Податотека:Head_of_druid_from_Mšecké_Žehrovice,_La_Tène_culture,_NM_Prague,_188090.jpg|алт=The Mšecké Žehrovice Head, Bohemia, c. 150–50 BC| Шефот на Мшечке Жехровице, [[Чешка|Бохемија]], ок. 150–50 п.н.е Податотека:Celtic_neck_ring.jpg|алт=Celtic torque| Селтик вртежен момент Податотека:Tombe_à_char_Châlons_1901.jpg|алт=Châlons chariot burial| Погреб на кочии на Шалон Податотека:Bronze-Grabfund_(330-320_v._Chr.)_der_Keltenfürstin_von_Waldalgesheim.jpg|алт=Waldalgesheim chariot burial, bronze situla| Кочија Валдалгесхајм, бронзена ситула Податотека:Gundestrup_Cauldron.jpg|алт=Gundestrup Cauldron| Гундеструп котел Податотека:Goldschmuck_Erstfeld2.jpg|алт=Gold jewelry from Erstfeld, Switzerland| Златен накит од Ерстфелд, Швајцарија Податотека:CoinsOfTheParisii.jpg|алт=Gold stater (currency)| Златен статер (валута) Податотека:Chambre_funéraire_B_de_Goeblange-Nospelt,_MNHA.jpg|алт=Bucket made of Yew wood, from Luxembourg| Кофа од дрво Тис, од [[Луксембург]] Податотека:Bibracte_basin_1.jpg|алт=Bibracte oppidum, monumental basin| Бибракте опидум, монументален слив Податотека:MNHA_-_Finds_from_the_Goeblange-Nospelt_Celtic_Graves_(51187043051).jpg|алт=Grave at the Titelberg oppidum, Luxembourg| Гроб кај Тителберг опидум, Луксембург </gallery> * == Белешки == {{Наводи|25em}} == Наводи == * {{Наведено списание|last=Brunel|first=Samantha|last2=Bennett|first2=E. Andrew|displayauthors=1|date=9 June 2020|title=Ancient genomes from present-day France unveil 7,000 years of its demographic history|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|publisher=[[National Academy of Sciences]]|volume=117|issue=23|pages=12791–12798|bibcode=2020PNAS..11712791B|doi=10.1073/pnas.1918034117|pmc=7293694|pmid=32457149|ref={{harvid|Brunel et al.|2020}}|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Fischer|first=Claire-Elise|last2=Lefort|first2=Anthony|displayauthors=1|date=6 December 2018|title=The multiple maternal legacy of the Late Iron Age group of Urville-Nacqueville (France, Normandy) documents a long-standing genetic contact zone in northwestern France|journal=[[PLOS One]]|publisher=[[PLOS]]|volume=13|issue=12|pages=e0207459|bibcode=2018PLoSO..1307459F|doi=10.1371/journal.pone.0207459|pmc=6283558|pmid=30521562|ref={{harvid|Fischer et al.|2018}}|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Fischer|first=Claire-Elise|last2=Pemonge|first2=Marie-Hélène|displayauthors=1|date=October 2019|title=Multi-scale archaeogenetic study of two French Iron Age communities: From internal social- to broad-scale population dynamics|journal=[[Journal of Archaeological Science]]|publisher=[[Elsevier]]|volume=27|issue=101942|page=101942|bibcode=2019JArSR..27j1942F|doi=10.1016/j.jasrep.2019.101942|ref={{harvid|Fischer et al.|2019}}|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Fischer|first=Claire-Elise|last2=Pemonge|first2=Marie-Hélène|displayauthors=1|year=2022|title=Origin and mobility of Iron Age Gaulish groups in present-day France revealed through archaeogenomics|journal=[[iScience]]|publisher=[[Cell Press]]|volume=25|issue=4|page=104094|bibcode=2022iSci...25j4094F|doi=10.1016/j.isci.2022.104094|pmc=8983337|pmid=35402880|ref={{harvid|Fischer et al.|2022}}|doi-access=free}} * Garrow, Duncan (ed), ''Rethinking Celtic Art'', 2008, Oxbow Books, {{ISBN|1842173189}}, 9781842173183, [https://books.google.com/books?id=lZj9AwAAQBAJ google books] * Green, Miranda, ''Celtic Art, Reading the Messages'', 1996, The Everyman Art Library, {{ISBN|0-297-83365-0}} * Laing, Lloyd and Jenifer. ''Art of the Celts'', Thames and Hudson, London 1992 {{ISBN|0-500-20256-7}} * McIntosh, Jane, ''Handbook to Life in Prehistoric Europe'', 2009, Oxford University Press (USA), {{ISBN|9780195384765}} * Megaw, Ruth and Vincent (2001). ''Celtic Art''. {{ISBN|0-500-28265-X}} == Литература == * Канлиф, Бери. ''Античките Келти'' . Оксфорд: Oxford University Press. 1997 година * Колис, Џон. ''Келтите: Потекло, митови, изум''. Лондон: Темпус, 2003 година. * Крута, Венцеслас, ''La grande storia dei Celti.'' ''La nascita, l'affermazione, la decadenza'', Њутн и Комптон, Рома, 2003 година<small>{{ISBN|978-88-8289-851-9}} (492 стр. - превод на ''Les Celtes, histoire et dictionnaire. Des origines à la romanisation et au christianisme'', Роберт Лафонт, Париз, 2000 година, без речникот)</small> * Џејмс, Сајмон. ''Атлантските Келти''. Лондон: British Museum Press, 1999 година. * Џејмс, Сајмон и Ригби, Валери. ''Британија и келтското железно време'' . Лондон: British Museum Press, 1997 година. * Reginelli Servais Gianna и Béat Arnold, ''La Tène, un site, un mythe'', Hauterive : Laténium - Parc et musée d'archéologie de Neuchâtel, 2007, Cahiers d'archéologie romande de la Bibliothèque historique vaudoise, 3 тома,{{ISBN|9782940347353}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20160205164646/http://gate.cia.edu/cbergengren/arthistory/celtic/slides.html Чарлс Бергенгрен, Институт за уметност во Кливленд, 1999:] илустрации на артефакти од Ла Тене * [https://patrimoine.lamayenne.fr/jublains/expositions/les-premieres-villes-de-louest/ Les Premieres Villes de l'Ouest - Изложба за градовите и градовите од периодот Ла Тене] * [http://www.eliznik.org.uk/RomaniaHistory/romania-arch-map/latene.htm Археолошки локалитети Ла Тене во Романија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171224143430/http://www.eliznik.org.uk/RomaniaHistory/romania-arch-map/latene.htm |date=2017-12-24 }} Archived {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Латенска култура]] [[Категорија:Европа во железното време]] a4eybfmejm3gmzbyqrmptuvt1cxujup 5629039 5629038 2026-09-15T18:55:32Z Ikar.us 24158 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Donnesberg 2 Keltendorf.jpg]] → [[File:Donnersberg 2 Keltendorf.jpg]] spelling error; more specific 5629039 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошка култура|name=Латенска култура|map=|mapcaption=Селтик експанзија во Европа|mapalt=|altnames=|horizon=|region=Западна/Средна Европа|period=Железно доба|dates=ок. 450 п.н.е. – ок. 1 п.н.е|typesite=Ла Тене, Нојшател|majorsites=|extra=|precededby=[[Халштатска култура]]|followedby=[[Римска Република]], [[Римска Империја]], Римска Галија, Римска Британија, [[Хиспанија]], [[Германија]], Ретија, Норикум, римско железно време}} [[Податотека:Hallstatt_LaTene.png|мини|261x261пкс| Преглед на халштатската и латенската култура. Јадрото на територијата на Халштат (800 пр.н.е) е прикажано со цврста жолта боја, областа на влијание со 500 пр.н.е (ХаД) во светло жолта боја. Основната територија на латенската култура (450 пр.н.е) е прикажана со цврсто зелено, областа на влијанието на Латен со 50 пр.н.е во светло зелена боја. Териториите на некои големи келтски племиња се означени. Карта нацртана по ''атласот на келтскиот свет'', од Џон Хејвуд (2001: 30–37).]] '''Латенската култура''' — европска култура од [[Железното време]]. Развиена и процветана во текот на доцнето железното време (од околу 450 година пр. н. е. до [[Римска Република|Римско освојување]] во 1 век пр. н. е.), наследувајќи ја раната железна епоха на [[Халштатска култура|халштатската култура]], без културен прекин, под значително средиземноморско влијание од Грците во предримската Галија, [[Етрурци]]те, и културата голасека,<ref>Venceslas Kruta, ''La grande storia dei Celti. La nascita, l'affermazione, la decadenza'', (Newton & Compton), Roma, 2003 {{ISBN|978-88-8289-851-9}}, a translation of ''Les Celtes, histoire et dictionnaire. Des origines à la romanisation et au christianisme'', Robert Laffont, Paris, 2000, without the dictionary</ref> но чиј уметнички стил сепак не зависел од оние средиземноровски влијанија. Територијалниот опсег на латенската култура одговарал на она што сега се Франција, [[Историја на Белгија|Белгија]], Швајцарија, [[Историја на Австрија|Австрија]], [[Историја на Англија|Англија]], [[Историја на Германија|Јужна Германија]], [[Историја на Чешка|Чешка]], [[Рана историја на Италија|Северна Италија]] и [[Рана историја на Италија|Централна Италија]],<ref>{{Наведена книга|title=Key to Northwest European Origins|last=McNair|first=Raymond F.|date=22 March 2012|publisher=Author House|isbn=978-1-4685-4600-2|page=81}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Vitali|first=Daniele|year=1996|title=Manufatti in ferro di tipo La Tène in area italiana : le potenzialità non-sfruttate|url=http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/mefr_0223-5102_1996_num_108_2_1954|journal=Mélanges de l'École Française de Rome. Antiquité|volume=108|issue=2|pages=575–605|doi=10.3406/mefr.1996.1954}}</ref> [[Историја на Словенија|Словенија]], [[Историја на Унгарија пред унгарското освојување|Унгарија]] [[Хрватска|и]] [[Лихтенштајн]], како и соседните делови на [[Холандија]] [[Словачка]], Трансилванија (западна [[Романија]]) и Транскарпатија (западна [[Украина]]). [[Келтибери]]те од западна [[Праисторија на Иберија|Иберија]] споделиле многу аспекти на културата, иако не генерално уметничкиот стил. На север се проширило современото предримско железно доба на Северна Европа, вклучувајќи ја [[Јасторфова култура|Јасторфовата култура]] во [[Северна Германија]] и [[Данска]] и сè до Галатија во [[Мала Азија]] (денес [[Турција]]). Во центарот на античка [[Галија]], културата станала многу распространета и опфатила широк спектар на локални разлики. Често се разликувала од претходните и соседните култури, главно по стилот на латенската култура на [[Келтска уметност|келтската уметност]], кој се карактеризирал со заоблени „виорни“ украси, особено со метална работа. Именуван бил по местото [[Латен (археолошко наоѓалиште)|Латен]] на северната страна на [[Нешателско Езеро|Нешателското Езеро]] во [[Швајцарија]], каде огромен број предмети биле депонирани во езерото, како што било откриено по падот на нивото на водата во 1857 година (поради корекција на водата во Јура). Според популарното размислување, Латен ја опишува културата и уметноста на античките [[Келти]], термин кој е цврсто вкоренет во популарното разбирање, но се смета за контроверзен од модерната стипендија. [[File:Celts_in_Europe.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Celts_in_Europe.png|мини|261x261пкс|Селтик експанзија во Европа и Анадолија: {{legend|#ffff43|Основна територија Халштат, 8-6 век п.н.е.}} {{legend|#97ffb6|Максимална келтска експанзија до 275{{nbsp}}п.н.е}} {{legend|#d2ffd2|Неизвесно или спорно присуство на Селтик во Иберија (Лузитанци и Ветонес)}} {{legend|#27c600|Келтски народи со значителен број келтски говорници во раниот модерен период}} {{legend|#1a8000|Области каде келтските јазици остануваат широко распространети денес}} ]] Пространи контакти преку [[трговија]] се препознаваат во туѓи предмети депонирани во елитни погребувања; стилските влијанија врз материјалната латенска култура може да се забележат во [[Етрурци|етрурски]], [[итали]]чни, грчки, [[Дакијци|дакиски]] и скитски извори. Грчката керамика и анализата со податоци што се користат со научни техники како што се [[дендрохронологија]]та и термолуминисценцијата помагаат да се утврдат временски периоди за апсолутна хронологија на некои локации во Латен. Латенската историја првично била поделена на „рани“, „средни“ и „доцни“ фази врз основа на типологијата на металните наоди (Ото Тишлер 1885 г.), при што римската окупација во голема мера ја нарушила културата, иако многу елементи останале во гало-римската и романо-британската култура. Широкото културно единство не било паралелно со сеопфатни општествено-политички обединувачки структури и се дебатирало до кој степен материјалната култура можела да биде лингвистички поврзана. [[Историја на уметноста|Историјата на уметноста]] на латенската култура има различни системи на периодизација. Археолошкиот период сега е претежно поделен на четири потпериоди, по Пол Рајнеке. {| class="wikitable" !Тишлер (1885) ! Рајнеке (1902) ! Датум |- | Латен I | Латен А | 450–380 пр.н.е |- | Латен I | Латен Б | 380–250 пр.н.е |- | Латен II | Латен Ц | 250–150 пр.н.е |- | Латен III | Латен Д | 150–1 пр.н.е |} == Историја == [[Податотека:Parade_helmet.jpg|мини|246x246пкс| [[Агриски шлем]], Франција]] Претходната завршна фаза на [[Халштатска култура|халштатската култура]], ХаД, ок. 650 &ndash; 450 пр.н.е., исто така, била широко распространета низ [[Средна Европа]], а транзицијата на оваа област била постепена, главно откриена преку елитни артефакти во латенскиот стил, кои првпат се појавиле на западниот раб на стариот регион Халштат. Иако не постои договор за точната област во која за прв пат се развила латенската култура, постои широк консензус дека центарот на културата се наоѓал на северозападните рабови на [[Халштатска култура|халштатската култура]], северно од [[Алпи]]те, во регионот помеѓу на запад долините на [[Марна (река)|Марна]] и [[Мозел (река)|Мозел]], и делот од [[Рајнска Област|Рајнската област]] во близина. На исток, западниот крај на старата област на јадрото на Халштат во модерна [[Баварија]], [[Чешка|Чешката Република]], [[Австрија]] и [[Швајцарија]] формирале посебна „провинција во источен стил“ во почетокот на Латен, спојувајќи се со западната област во [[Алзас]]. Во 1994 година, во Глауберг во [[Хесен]], североисточно од [[Франкфурт на Мајна]], бил ископан прототипски ансамбл на елитни гробници од почетокот на 5 век пр.н.е., во регион кој порано се сметал за периферен на латенската сфера.<ref>[http://www.frankfurtlounge.de/Mystery_of_the_Celts.htm Mystery of the Celts] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100115032221/http://www.frankfurtlounge.de/Mystery_of_the_Celts.htm|date=15 January 2010}}</ref> Затоа, самата локација во Латен била во близина на јужниот раб на оригиналната област на „јадрото“ (како што е случај и со локацијата Халштат за неговото јадро). Воспоставувањето на грчка колонија, набрзо многу успешна, во [[Марсеј|Масалија]] (модерен Марсеј) на [[Средоземно Море|медитеранскиот]] брег на Франција довел до голема трговија со областите Халштат до системите на реките [[Рона]] и [[Сона|Соња]], а раните елитни погребувања во Латен, како гробот Викс во [[Бургундија]], содржат увезени луксузни стоки заедно со артифакти. Повеќето региони веројатно биле контролирани од племенски поглавари кои живееле во тврдини на врвот на ридовите, а најголемиот дел од населението живеело во мали села или фарми во селата. До 500 пр.н.е., [[Етрурци]]те се прошириле на граничните [[Келти]] во северна Италија, а трговијата преку [[Алпи]]те почнала да ја подобрува трговијата со Грците, а рутата на [[Рона]] опаднала. Областите во подем ја опфаќале средната [[Рајна]], со големи наоѓалишта на железна руда, регионите [[Марна (река)|Марна]] и [[Шампања]], а исто така и [[Чешка (историска област)|Бохемија]], иако тука трговијата со медитеранската област била помалку важна. Трговските врски и богатството без сомнение одиграле улога во потеклото на латенскиот стил, иако за тоа колку голем дел останува многу дискутиран; специфичните мотиви од медитеранот се забележливи, но новиот стил не зависел од нив. Бери Канлиф ја опишал локализацијата на латенската култура во текот на 5 век пр.н.е., кога се појавиле „две зони на моќ и иновација: зона Марна-Мозел на запад со трговски врски до [[Паданска Низина|долината По]] преку централните алпски премини и културата Голасека, и [[Чешка (историска област)|боемска]] зона на исток со посебни врски на алпинистичката и венапинска култура на [[Јадранско Море|запад]]“. [[Податотека:Hallein,_Keltenmuseum,_07.JPG|мини|Мечеви и шлемови од Халеин, Австрија]] Од нивната татковина, латенската култура се проширила во 4 век пр.н.е. во поголемиот дел на модерна Франција, Германија и [[Средна Европа]], а пошироко до [[Хиспанија]], северна и централна [[Италија]], [[Балкански Полуостров|Балканот]], па дури и до [[Мала Азија]], во текот на неколку големи миграции. Артифактите во латенскиот стил се појавиле во Британија во исто време, и [[Ирска (остров)|во Ирска]] малку подоцна. Стилот на уметноста „Исулар Латен“, е малку поинаков и артифактите првично се наоѓале само на некои делови на островите, но не на сите. Миграциските движења изгледале во најдобар случај само делумно одговорни за дифузијата на латенската култура таму, а можеби и во другите делови на Европа. До ок. 400 пр.н.е., доказите за медитеранската трговија се ретки; тоа е веројатно поради тоа што растечките келтски популации почнале да мигрираат на југ и на запад, доаѓајќи во насилен конфликт со воспоставените популации, меѓу кои [[Етрурци]]те и Римјаните. Населениот живот во поголемиот дел од латенските татковини, исто така, изгледа дека станал многу понестабилен и склон кон војни. Во околу 387 г. пр.н.е., Келтите под [[Брен (4 век п.н.е.)|Брен]] ги поразиле Римјаните, а потоа го ограбиле Рим, поставувајќи се себеси како најистакнатите закани за римската татковина, статус што ќе го задржат преку серија римско-галски војни до конечното освојување на Галија од страна на [[Гај Јулиј Цезар|Јулиј Цезар]] во 58–50 пр.н.е. Римјаните ги спречиле Келтите да стигнат многу далеку јужно од Рим, но од другата страна на [[Јадранско Море|Јадранското Море]] групи поминале низ [[Балкански Полуостров|Балканот]] за да стигнат до [[Грција]], каде [[Делфи]] бил нападнат и ограбен во 279 г. пр.н.е., и Азија, каде што Галатија била основана како келтска област на [[Мала Азија|Анадолија]]. Во тоа време, латенскиот стил се проширил на [[Британски Острови|Британските Острови]], иако очигледно без никакви значајни движења во населението. [[Податотека:Avaricum_westpoint_july_2006.jpg|мини|Реконструкција на опсадата на Аварикум, Франција, 52 пр.н.е]] По ок. 275 година пр.н.е., римската експанзија во Латенската област започнала со освојувањето на[[Кисалпска Галија]]. Освојувањето на Кисалпска Галија следело во 121 година пр.н.е. и било комплетирано со Галските војни од 50-тите пр.н.е. Галската култура брзо се асимилирала со римската култура, предизвикувајќи ја хибридната гало-римска култура од [[Доцна антика|доцната антика]]. == Етнологија == Носители на латенската култура биле луѓето познати како [[Келти]] или [[Гали]] кај античките етнографи. Античката келтска култура немала своја пишана литература, но има ретки примери на [[Епиграфика|епиграфија]] со грчка или латинска азбука што дозволува мала реконструкција на [[Континентални келтски јазици|континенталниот келт]]. Тековното знаење за оваа културна област било изведено од три извори кои опфаќале археолошки докази, грчки и латински книжевни записи и етнографски докази кои укажувале на некои латенски уметнички и културни опстаноци во традиционално келтските региони на далечна западна Европа. Некои од општествата кои биле археолошки идентификувани со латенската материјална култура биле идентификувани од грчките и римските автори од 5 век наваму како ''Келтои'' („Келти“) и ''Гали'' („Гали“). [[Херодот]] (IV.49) правилно го поставил ''Келтои'' на изворот на [[Дунав|Истер/Дунав]], во срцето на латенската материјална култура: „Истер тече низ Европа, издигнувајќи се во земјата на Келтите“.<ref>{{Наведено списание|last=Pearson|first=Lionel|year=1934|title=Herodotus on the Source of the Danube|url=https://archive.org/details/sim_classical-philology_1934-10_29_4/page/328|journal=Classical Philology|volume=29|issue=4|pages=328–337|doi=10.1086/361781}}</ref> [[Податотека:Dôme_aux_dragons_-_Bronze_gaulois_de_Roissy,_dans_le_Lieu_dit_de_La_Fosse_Cotheret_(Val_d'Oise).jpg|мини|195x195пкс| Бронзена кочија од Роаси, Франција]] Тешко е да се процени дали употребата на класични извори значела дека целата латенска култура можела да му се припише на обединет [[Келти|келтски]] народ; археолозите постојано утврдуваеле дека јазикот, материјалната култура и политичката припадност не мора да одат паралелно. Фреј (2004 година) забележува дека во 5 век, „обичаите за погребување во келтскиот свет не биле униформни; напротив, локализираните групи имале свои верувања, што, како последица на тоа, исто така довело до различни уметнички изрази“. == Материјална култура == Латенската [[Металообработка|металната обработка]] во бронза, железо и злато, која технолошки се развивала надвор од [[Халштатова култура|халштатовата култура]], стилски се карактеризира со впишани и инкрустирани сложени спирали и преплет, на фини бронзени садови, шлемови и штитови, коњски украси и елитен накит, особено прстените на вратот наречени ''[[Брош|еклае торк]].'' Се карактеризирале со елегантни, украсени криволиниски животински и растителни форми, поврзани со халштатските традиции на геометриски шаблони. Раниот стил на латенската уметност и култура главно се одликувал со статична, геометриска декорација, додека преминот кон развиениот стил претставувал промена кон формите засновани на движење, како трискелите. Некои подмножества во Развиениот стил содржат поспецифични трендови на дизајнирање, како што е рекурентниот серпентин свиток на Валдагешајм стил. Првенствено, луѓето од Латен живееле во отворени населби во кои доминирале тврдините на ридовите на поглаварите. Развојот на градовите ''[[Опидум|- опида]]'' - се појавил во културата на средината на Латен. Латенските живеалишта биле изградени од столари наместо од ѕидари. Латенските народи копале и ритуални окна, во кои се лееле заветни приноси, па дури и човечки жртви. Изгледало дека отсечените глави имале голема моќ и често биле претставени во резби. Погребните места вклучувале оружје, колички и елитни и покуќнина, што предизвикало силен континуитет со [[Задгробен живот|задгробниот живот]]. Елаборираните погребувања објаснуваат и широка мрежа на трговија. Во Викс, Франција, една елитна жена од 6 век пр.н.е. била погребана со многу голема бронзена „мешалка за вино“ направена во Грција. Извозот од латенските културни области во медитеранските култури опфаќал [[Сол (зачин)|сол]], [[калај]], [[бакар]], [[килибар]], [[волна]], кожа, [[Крзно|крзна]] и [[злато]]. Артифакти типични за латенската култура, исто така, биле пронајдени во залутани наоди како Скандинавија, Северна Германија, Полска и на Балканот. Затоа, вообичаено е да се зборува и за „Латенскиот период“ во контекст на тие региони, иако тие не биле дел од вистинската латенска култура, туку поврзани со нејзината основна област преку трговија.<gallery widths="130" heights="130" perrow="8"> Податотека:Celtic.warriors.garments-replica.jpg|алт=Celtic warrior garments| Келтска воин облека Податотека:Iron_Age_Europe_Celtic_Bronze_Helmets_(28755977795).jpg|алт=Bronze helmet from Iron Age Europe| Бронзен шлем Податотека:Axle_cover_for_a_charriot._Gold._Rheinland-Pfalz,400_BC._Neues_Museum.jpg|алт=Chariot's axle cover| Покривка на оската на кочија Податотека:Museum_of_ScotlandDSCF6355.jpg|алт=Torrs Horns| Торс Рогови Податотека:Röhrenkanne.jpg|алт=Copper pot with lid| Бакарно тенџере со капак Податотека:The_Gaulish_army,_Interpretation_Centre_of_the_Muséo_Parc,_Alésia_(7700615978).jpg|алт=Gaulish warrior garments| Галиска облека за воини Податотека:Roquepertuse._Statue_de_guerrier.jpg|алт=Warrior statue| Статуа на воин Податотека:MAN_-_casque_de_la_Gorge_Meillet_(7).jpg|алт=Gaulish bronze helmet| Галски бронзен шлем Податотека:Celtic_Gold-plated_Disc,_Auvers-sur-Oise,_Val-d'Oise.jpg|алт=Celtic gold-plated disc| Келтски позлатен диск Податотека:Iron_Age_Europe_La_Tene_Culture_Burial_Goods_(28755919625).jpg|алт=La Téne burial goods| Латенска погребна стока Податотека:Celtic_sword.jpg|алт=Celtic sword| Келтски меч Податотека:Monnaie_9_MAN.jpg|алт=Gallic gold coin| Галска златна монета Податотека:Romano-Celtic_mirror_(Desborough).jpg|алт=Romano-Celtic mirror| Романо-келтско огледало Податотека:Museum_of_Pre-_and_Early_History,_Saarbrücken_46.jpg|алт=Golden bracelet from Reinheim Princess burial| Златна алка од погребот на принцезата Рајнхајм Податотека:British_Museum_Basse_Yutz_flagons_(1).jpg|алт=Flagons from Basse Yutz, France| Знамиња од Басе јутц, Франција Податотека:A_recreation_of_the_wooden_funeral_chamber_of_the_'Princess_of_Reinheim',_Reconstructions_of_Celtic_burial_mounds,_European_Archaeological_Park_of_Bliesbruck-Reinheim,_Germany_France_(34640233723).jpg|алт=Princess of Reinheim burial reconstruction| Реконструкција на погребот на принцезата од Рајнхајм </gallery> == Наоѓалиште == [[Податотека:Latenium_Celtic_bridge_mg_2221.jpg|мини|185x185пкс| Реконструкција на еден од мостовите на локацијата Латен]] Локацијата од латенското археолошко наоѓалиште се наоѓа на северниот брег на [[Нешателско Езеро|Нешателското Езеро]], [[Швајцарија]], каде што малата река Тиле, која се поврзува со друго езеро, влегува во Нешателското Езеро. Во 1857 година, продолжената [[суша]] ги намалила водите на езерото за околу 2 метри. На најсеверниот врв на езерото, помеѓу реката и точка јужно од селото Епагние, Хансли Коп, барајќи антиквитети за полковникот Фредерик Шваб, открил неколку редови дрвени купишта кои сепак достигнувале околу 50 см во водата. Од нив, Коп собрал околу четириесет железни мечеви. [[Податотека:Iron_Age_La_Tene_Sacrificial_Site_(28472054990).jpg|лево|мини|215x215пкс| Езерски наноси во Латен]] Швајцарскиот археолог Фердинанд Келер ги објавил своите пронајдоци во 1868 година во неговиот влијателен прв извештај за швајцарските наколни живеалишта (''Пфалбауберихт''). Во 1863 година, ги протолкувал остатоците како келтско село изградено на купови. Едуард Десор, геолог од Нојшател, набргу потоа почнал со ископувања на брегот на езерото. Тој го протолкувал местото како оклоп, подигнат на платформи на купови над езерото и подоцна уништен од непријателската акција. Друго толкување кое го објаснило присуството на мечеви од леано железо кои не биле наострени, било место за ритуални таложења. Со првото систематско спуштање на швајцарските езера од 1868 до 1883 година, локацијата се исушила. Во 1880 година, Емил Вуга, учител од Марин-Епагние, ги открил дрвените остатоци од два моста (наречени „Понт Дезор“ и „Понт Вуга“) првично над 100 метри долго, што ја преминале малата река Тиле (денес природен резерват) и остатоците од пет куќи на брегот. По завршувањето на Вуга, Ф. Борел, куратор на музејот Марин, исто така започнал со ископување. Во 1885 година [[Кантони во Швајцарија|кантонот]] побарал од Социете д‘Хисторие на Нојшател да ги продолжи ископувањата, чии резултати биле објавени од страна на Вуга истата година. Вкупно над 2500 предмети, главно направени од метал, биле ископани во Латен. Најмногу имало оружја, 166 [[меч]]еви (повеќето без траги на абење), 270 копчиња и 22 газди на штитот, заедно со 385 [[брош]]еви, алатки и делови од коли. Биле пронајдени и голем број на човечки и животински коски. Локалитетот се користел од III век, со врв на активност околу 200 година пр.н.е. и напуштање околу 60 пр.н.е. Интерпретациите на локалитетот се различни. Некои научници сметаат дека мостот бил уништен поради висока вода, а други луѓе го сметаат за место каде се [[Жртвување|жртвувале]] луѓе по успешна битка (речиси и да нема женски украси). Изложбата по повод 150-годишнината од откривањето на локацијата Латен била отворена во 2007 година во Музејот Шваб во Биел/Биен, Швајцарија, потоа [[Цирих]] во 2008 година и Мон Боври во [[Бургундија]] во 2009 година. == Локалитети == [[Податотека:Oppidium_Manching_Osttor_Modell.jpg|мини|251x251пкс| Манчинг опидум, Германија, главна порта<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://qph.cf2.quoracdn.net/main-qimg-ba2eda3c70d551c10d0a90662b5b36bf|title=Digital reconstruction of the Manching oppidum|work=www.geo.de/magazine/geo-epoche/4783-rtkl-leseprobe-die-bedrohte-metropole}}</ref>]] [[Податотека:Oppida_map_2.jpg|мини|251x251пкс| Распределба на збогатена [[Опидум|опида]]]] === Галерија === <gallery widths="130" heights="130" class="center"> Податотека:Manching_model_1.jpg|алт=Manching oppidum, Germany| Манчинг опидум, Германија Податотека:La_Porte_du_Rebout,_principal_accès_à_l’oppidum_de_Bibracte_au_Ier_s._av._notre_ère._Porte_et_murs_ont_été_reconstruits_après_la_fouille_selon_la_technique_du_murus_gallicus._Nièvre,_Morvan,_Bourgogne,_France.jpg|алт=Bibracte oppidum, fortification walls| Бибракте опидум, Франција, надворешни ѕидови Податотека:Bibracte,_1st_century_B.C.jpg| Бибракте опидум Податотека:Corent_oppidum_1.jpg|алт=Corent oppidum, France.| Корент опидум, Франција.<ref>{{Наведено видео|title=3D reconstruction of Corent oppidum, France|url=https://www.youtube.com/watch?v=kxRGJZydZwc}}</ref> Податотека:Entremont_-_Habitat_1_(ville_haute)_05_(2007).jpg|алт=Entremont oppidum remains, France| Останува Ентремонт опидум, Франција Податотека:Mont_Vully_Maquette.jpg|алт=Mont Vully oppidum, Switzerland| Монт вули опидум, Швајцарија Податотека:MaquetteFermeDeVerberie2.jpg|алт=Gallic farm at Verberie, France| Галска фарма во Вербери, Франција Податотека:Vesontio_oppidum.jpg|алт=Vesontio oppidum, France| [[Безансон]] опидум, Франција Податотека:Archéosite_d'Aubechies_2.jpg|алт=Sanctuary of Gournay-sur-Aronde, France| Светилиште на Гурнај-сур-Аронде, Франција Податотека:Ringwall_Otzenhausen.jpg|алт=Otzenhausen hillfort wall remains, Germany| Останатите ѕидови на ридот Оценхаузен, Германија Податотека:Glauberg_oppidum_Stockheim_Gate_(reconstruction).jpg|алт=Glauberg oppidum, Germany| Глауберг опидум, Германија Податотека:Aerial_photograph_of_Maiden_Castle,_1935.jpg|алт=Maiden Castle hillfort, Britain| Замокот Мејден Хилфорт, Британија Податотека:Rekonstruierte_Pfostenschlizmauer_am_Ipf_bei_Bopfingen.JPG|алт=Fortifications at Ipf, Germany| Утврдувања во Ипф, Германија Податотека:Donnersberg 2 Keltendorf.jpg|алт=Donnersberg hillfort, Germany| Донерсберг ридфорт, Германија Податотека:Archéosite_d'Aubechies_4.jpg|алт=Temple buildings at Acy-Romance, France| Згради на храмови во Аси-Романс, Франција<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=8wGnOugF3QY|title=Digital reconstruction of Acy-Romance}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archeologie.culture.gouv.fr/gaulois-ardennes/en|title=Acy-Romance|work=archeologie.culture.gouv.fr}}</ref> Податотека:Heidengraben-6687.jpg|алт=Heidengraben oppidum, rampart, Germany.| Хајденграбен опидум, бедем, Германија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.youtube.com/watch?v=sxxyZ-RZe6c|title=Digital reconstruction of the Heidengraben oppidum}}</ref> </gallery> == Артифакти == [[Податотека:London_-_British_Museum_-_2453.jpg|мини|266x266пкс| Деталите на Батерскиот штит, Британија, ок. 350–50 пр.н.е]] Некои извонредни латенски артифакти се: * Глава Мшечке Жехровице, камена глава од модерна [[Чешка]] * Скулптура на воин во природна големина што стоела над погребите на Глауберг * Пронајден погреб на кочија во Ла Горж Меилет (Ст-Гермаин-ен-Лаје: Музеј на национални антиквитети) * Басе Јутц Флагонс 5 век * [[Агриски шлем]], со златна обвивка, ок. 350 * Погреб на кочии Валдалгесхајм, Бад Кројзнах, [[Германија]], доцниот 4 век пр.н.е, Рајнишес Ландесмусеум Бон; „Валдалгесхајм фаза/стил“ на уметноста го зема своето име од накитот пронајден овде. * Златен и бронзен модел на дабово дрво (3 век пр.н.е) пронајден во опидум Манчинг. * Скулптури од Роквепертусе, светилиште на југот на Франција * Сребрениот котел Гундеструп (2 или 1 век пр.н.е), пронајден ритуално скршен во тресет во близина на Гундеструп, [[Данска]], но веројатно направен во близина на [[Црно Море|Црното Море]], можеби во [[Тракија]]. (Национален музеј на Данска, [[Копенхаген]]) * Батерси штит (350–50 пр.н.е), пронајден во Лондон во [[Темза]], изработен од бронза со црвен [[емајл]]. ([[Британски музеј]], Лондон) * Шлем Ватерло, 150–50 пр.н.е, Темза * „Витам штит“ (IV век пр.н.е). ([[Британски музеј]], Лондон) * Торс Пони-капа и Хорнс, од Шкотска * Богатство Кордоба * Туро камен во Голвеј и камен Киликлугин во Каван [[Ирска (остров)|Ирска]] * Голем торк од Снетишам, 100–75 пр.н.е, злато, најразработениот британски стил на торк * Мејрик шлем, римска форма на шлем по освојувањето, со латенска декорација * Норичен челик <gallery widths="120" heights="120" perrow="8"> Податотека:Scissors_Oppidum_Manching.jpg|алт=Scissors, found at Oppidum of Manching| Ножици, пронајдени во опидум Манчинг Податотека:KMH_-_Schnabelkanne_aus_Grab_112_unterhalb_der_Hexenwand_am_Nordhang_des_Mosersteins_am_Dürnberg_(1).jpg|алт=Celtic flagon| Келтско знаме Податотека:Phalère_06007.JPG|алт=Phallerum| Фалерум Податотека:Vor_und_Fruehgeschichte_(89).jpg|алт=Gold armlets from Saarland| Златни нараквици од [[Сар]] Податотека:Hallein,_Keltenmuseum,_03.jpg|алт=Bronze flask from the salt mines at Dürrnberg| Бронзена колба од рудниците за сол во Дирнберг Податотека:Linsenflasche_Matzhausen.jpg|алт=Ceramic lens bottle with animal frieze, Germany| Шише од керамички леќи со животински [[фриз]], Германија Податотека:British_Museum_-_Room_50_(21045342106).jpg|алт=Chariot mounts from Somme-Bionne| Кочии од Сом-Бион Податотека:MAN_-_Bracelet_gaulois_a.jpg|алт=Bronze bracelet, France| Бронзена алка, Франција Податотека:Museum_für_Vor-_und_Frühgeschichte_Berlin_001.jpg|алт=Helmet made of iron, bronze, and coral| Шлем од железо, бронза и корали Податотека:Barde_à_la_lyre.jpg|алт=Statue of a bard with a Gallic lyre, found at the Paula Fortress| Статуа на [[бард]] со галска лира, пронајдена на тврдината Паула Податотека:Landesmuseum_Württemberg,_Kelten_019.1.jpg|алт=Gold-plated decorative disc made of iron and bronze| Позлатен украсен диск изработен од железо и бронза Податотека:Musée_de_Bretagne_Expo_Celtique_-_Figure_d'un_aristocrate_gaulois_Morandais_20220917-02.jpg|алт=Figure of a Gallic aristocrat with a torc, from Trémuson, France| Фигура на галски аристократ со торк, од Тремусон, Франција Податотека:Villeneuve_d'Ascq_Eté2016_Asnapio_poignards_gaulois.jpg|алт=Gallic daggers| Галски ками Податотека:Musée_de_Bretagne_Expo_Celtique_-_Vase_de_Saint-Pol_20220917-01.jpg|алт=Saint-Pol-de-Léon Vase, (a cinerary urn)| Вазна Сен Пол-де-Леон, ([[Урна|цинерарна урна]]) Податотека:KMM_-_Hirsch.jpg|алт=Deer statue found in Salzburg| Пронајдена статуа на елени во [[Салцбург]] Податотека:Silver_torque.jpg|алт=Silver torque| Сребрен вртежен момент </gallery> == Генетика == [[Податотека:1911_Britannica-Archaeology-Chariot_burial.png|мини|282x282пкс| Погреб на кочија во Сом-Бион, Франција]] Генетска студија објавена во ''ПЛОС Ван'' во декември 2018 година испитувала 45 лица закопани во латенската некрополата во Урвил-Наквил, Франција.{{Sfn|Fischer et al.|2018}} Луѓето закопани таму биле идентификувани како [[Гали]].{{Sfn|Fischer et al.|2018}}[[Митохондриска ДНК|Митохондриската ДНК]] на испитуваните лица примарно припаѓала на [[хаплотип]]ови на [[Хаплогрупа H (мтДНК)|H]] и [[Хаплогрупа U|U]].{{Sfn|Fischer et al.|2018}} Утврдено било дека тие носеле голема количина степски предци и дека биле тесно поврзани со народите од претходната [[Култура на ѕвонести пехари]], што укажува на генетски континуитет помеѓу бронзеното доба и железното време на Франција. Откриен бил значителен проток на гени со [[Велика Британија (остров)|Велика Британија]] и [[Пиринејски Полуостров|Иберија]]. Резултатите од студијата делумно ја поддржале идејата дека [[Французи]]те главно потекнуваат од Галите.{{Sfn|Fischer et al.|2018}} Генетска студија објавена во ''Весник за археолошка наука'' во октомври 2019 година испитувал 43 мајчини и 17 татковски лоза за латенската некропола во Урвил-Наквил, Франција и 27 мајчини и 19 татковски лоза за тумулот Латен на Гурги Ле Ноисат во близина на модерен [[Париз]], Франција.{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Испитаните поединци покажале силна генетска сличност со народите од претходната [[Јамна култура|Јамната култура]], [[Култура на врвчеста керамка|културата на врвчеста керамка]] и [[Култура на ѕвонести пехари|Културата на ѕвонести пехари]].{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Тие носеле разновиден сет на мајчински лоза поврзани со степско потекло.{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Од друга страна, татковските лози се карактеризирале со „впечатлива хомогеност“, кои целосно припаѓаат на хаплогрупата [[Хаплогрупа R (Y-ДНК)|R]] и [[Хаплогрупа R1b|R1b]], и двете се поврзани со степско потекло.<ref>{{Harvnb|Fischer et al.|2019}}. "[A] striking homogeneity of the Y-chromosome lineages could be observed, all of them corresponding either to R* or R1b (M343) haplogroups... [W]e consistently found in our Iron Age samples R*/R1b paternal lineages that are linked to the massive migration from the steppes and dated to the Late Neolithic-to-Bronze Age transition (Haak et al., 2015). This migration was responsible for an impressive genetic turnover in the European populations, with Neolithic haplogroups being replaced by new paternal (R1a and R1b) lineages originating from the eastern regions..."</ref> Доказите покажуваат дека Галите од латенската култура биле [[Патрилинеарност|патрилинески]] и патрилокални, во согласност со археолошките и литературните докази.{{Sfn|Fischer et al.|2019}} Генетска студија објавена во ''Зборникот на Националната академија на науките на Соединетите Американски Држави'' во јуни 2020 година испитувала остатоци на 25 лица кои се припишувале на латенската култура. Деветте примери на извлечена поединечна Y-ДНК биле утврдени дека припаѓаат или на [[Парагрупа|парагрупите]] или на [[потклад]]ите на хаплогрупите [[Хаплогрупа R-M269|Р1б1а1а2]] (Р-М269; три примери), [[Хаплогрупа R-M269|Р1б1а1а2а1а2ц1а1а1а1а1]] (Р-М222), [[Хаплогрупа R1b|Р1б1]] (Р-Л217 [[Хаплогрупа I-M253|Рб]]), (И-М253), [[Хаплогрупа E-M215|Е1б1б]] (Е-М215) или други, неодредени, потклади на [[Хаплогрупа R (Y-ДНК)|хаплогрупата R.]] Извлечените 25 примероци на мтДНК биле утврдени дека припаѓаат на различни потклади на хаплогрупата [[Хаплогрупа H (мтДНК)|H]], [[Хаплогрупа HV|HV]], [[Хаплогрупа U|U]], [[Хаплогрупа К (mtДНК)|K]], [[Хаплогрупа Ј (mtДНК)|J]], [[Хаплогрупа V (мтДНК)|V]] и [[Хаплогрупата W|W.]]{{Sfn|Brunel et al.|2020}} Испитуваните поединци од културата Халштат и латенската култура биле генетски високо хомогени и покажаа континуитет со претходната Култура на ѕвонести пехари. Носеле околу 50% потекло поврзани со степски.{{Sfn|Brunel et al.|2020}} Генетска студија објавена во ајСајанс во април 2022 година испитала 49 геноми од 27 локации во бронзеното и железното време во Франција. Студијата открила докази за силен генетски континуитет помеѓу двата периода, особено во јужна Франција. Примероците од северна и јужна Франција биле многу хомогени, при што северните примероци прикажале врски со современите примероци од Велика Британија и Шведска, а јужните примероци прикажале врски со Келтиберијците. Северните француски примероци се разликувале од јужните по покачени нивоа на потекло поврзани со степски. Р1б била далеку најдоминантната татковска лоза, додека Х била најчестата мајчинска лоза. Примероците од железното време наликувале на оние на современите популации на Франција, Велика Британија и Шпанија. Доказите покажуваат дека Галите од латенската култура во голема мера еволуирале од локалните популации од бронзеното време.{{Sfn|Fischer et al.|2022}} == Галерија == <gallery widths="140" heights="140"> Податотека:Hallein,_Keltenmuseum,_04.jpg|алт=Jug (glass replica) with bronze mounting found in Hallein, Austria| Бокал (стаклена реплика) со бронзена монтажа пронајдена во Халеин, Австрија Податотека:Vase_arverne,_Musée_de_la_Bataille_de_Gergovie_.jpg|алт=Painted pottery vase| Шарена грнчарска вазна Податотека:Head_of_druid_from_Mšecké_Žehrovice,_La_Tène_culture,_NM_Prague,_188090.jpg|алт=The Mšecké Žehrovice Head, Bohemia, c. 150–50 BC| Шефот на Мшечке Жехровице, [[Чешка|Бохемија]], ок. 150–50 п.н.е Податотека:Celtic_neck_ring.jpg|алт=Celtic torque| Селтик вртежен момент Податотека:Tombe_à_char_Châlons_1901.jpg|алт=Châlons chariot burial| Погреб на кочии на Шалон Податотека:Bronze-Grabfund_(330-320_v._Chr.)_der_Keltenfürstin_von_Waldalgesheim.jpg|алт=Waldalgesheim chariot burial, bronze situla| Кочија Валдалгесхајм, бронзена ситула Податотека:Gundestrup_Cauldron.jpg|алт=Gundestrup Cauldron| Гундеструп котел Податотека:Goldschmuck_Erstfeld2.jpg|алт=Gold jewelry from Erstfeld, Switzerland| Златен накит од Ерстфелд, Швајцарија Податотека:CoinsOfTheParisii.jpg|алт=Gold stater (currency)| Златен статер (валута) Податотека:Chambre_funéraire_B_de_Goeblange-Nospelt,_MNHA.jpg|алт=Bucket made of Yew wood, from Luxembourg| Кофа од дрво Тис, од [[Луксембург]] Податотека:Bibracte_basin_1.jpg|алт=Bibracte oppidum, monumental basin| Бибракте опидум, монументален слив Податотека:MNHA_-_Finds_from_the_Goeblange-Nospelt_Celtic_Graves_(51187043051).jpg|алт=Grave at the Titelberg oppidum, Luxembourg| Гроб кај Тителберг опидум, Луксембург </gallery> * == Белешки == {{Наводи|25em}} == Наводи == * {{Наведено списание|last=Brunel|first=Samantha|last2=Bennett|first2=E. Andrew|displayauthors=1|date=9 June 2020|title=Ancient genomes from present-day France unveil 7,000 years of its demographic history|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|publisher=[[National Academy of Sciences]]|volume=117|issue=23|pages=12791–12798|bibcode=2020PNAS..11712791B|doi=10.1073/pnas.1918034117|pmc=7293694|pmid=32457149|ref={{harvid|Brunel et al.|2020}}|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Fischer|first=Claire-Elise|last2=Lefort|first2=Anthony|displayauthors=1|date=6 December 2018|title=The multiple maternal legacy of the Late Iron Age group of Urville-Nacqueville (France, Normandy) documents a long-standing genetic contact zone in northwestern France|journal=[[PLOS One]]|publisher=[[PLOS]]|volume=13|issue=12|pages=e0207459|bibcode=2018PLoSO..1307459F|doi=10.1371/journal.pone.0207459|pmc=6283558|pmid=30521562|ref={{harvid|Fischer et al.|2018}}|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Fischer|first=Claire-Elise|last2=Pemonge|first2=Marie-Hélène|displayauthors=1|date=October 2019|title=Multi-scale archaeogenetic study of two French Iron Age communities: From internal social- to broad-scale population dynamics|journal=[[Journal of Archaeological Science]]|publisher=[[Elsevier]]|volume=27|issue=101942|page=101942|bibcode=2019JArSR..27j1942F|doi=10.1016/j.jasrep.2019.101942|ref={{harvid|Fischer et al.|2019}}|doi-access=free}} * {{Наведено списание|last=Fischer|first=Claire-Elise|last2=Pemonge|first2=Marie-Hélène|displayauthors=1|year=2022|title=Origin and mobility of Iron Age Gaulish groups in present-day France revealed through archaeogenomics|journal=[[iScience]]|publisher=[[Cell Press]]|volume=25|issue=4|page=104094|bibcode=2022iSci...25j4094F|doi=10.1016/j.isci.2022.104094|pmc=8983337|pmid=35402880|ref={{harvid|Fischer et al.|2022}}|doi-access=free}} * Garrow, Duncan (ed), ''Rethinking Celtic Art'', 2008, Oxbow Books, {{ISBN|1842173189}}, 9781842173183, [https://books.google.com/books?id=lZj9AwAAQBAJ google books] * Green, Miranda, ''Celtic Art, Reading the Messages'', 1996, The Everyman Art Library, {{ISBN|0-297-83365-0}} * Laing, Lloyd and Jenifer. ''Art of the Celts'', Thames and Hudson, London 1992 {{ISBN|0-500-20256-7}} * McIntosh, Jane, ''Handbook to Life in Prehistoric Europe'', 2009, Oxford University Press (USA), {{ISBN|9780195384765}} * Megaw, Ruth and Vincent (2001). ''Celtic Art''. {{ISBN|0-500-28265-X}} == Литература == * Канлиф, Бери. ''Античките Келти'' . Оксфорд: Oxford University Press. 1997 година * Колис, Џон. ''Келтите: Потекло, митови, изум''. Лондон: Темпус, 2003 година. * Крута, Венцеслас, ''La grande storia dei Celti.'' ''La nascita, l'affermazione, la decadenza'', Њутн и Комптон, Рома, 2003 година<small>{{ISBN|978-88-8289-851-9}} (492 стр. - превод на ''Les Celtes, histoire et dictionnaire. Des origines à la romanisation et au christianisme'', Роберт Лафонт, Париз, 2000 година, без речникот)</small> * Џејмс, Сајмон. ''Атлантските Келти''. Лондон: British Museum Press, 1999 година. * Џејмс, Сајмон и Ригби, Валери. ''Британија и келтското железно време'' . Лондон: British Museum Press, 1997 година. * Reginelli Servais Gianna и Béat Arnold, ''La Tène, un site, un mythe'', Hauterive : Laténium - Parc et musée d'archéologie de Neuchâtel, 2007, Cahiers d'archéologie romande de la Bibliothèque historique vaudoise, 3 тома,{{ISBN|9782940347353}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20160205164646/http://gate.cia.edu/cbergengren/arthistory/celtic/slides.html Чарлс Бергенгрен, Институт за уметност во Кливленд, 1999:] илустрации на артефакти од Ла Тене * [https://patrimoine.lamayenne.fr/jublains/expositions/les-premieres-villes-de-louest/ Les Premieres Villes de l'Ouest - Изложба за градовите и градовите од периодот Ла Тене] * [http://www.eliznik.org.uk/RomaniaHistory/romania-arch-map/latene.htm Археолошки локалитети Ла Тене во Романија] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20171224143430/http://www.eliznik.org.uk/RomaniaHistory/romania-arch-map/latene.htm |date=2017-12-24 }} Archived {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Латенска култура]] [[Категорија:Европа во железното време]] 3qyhtar437mq7a63n4f7yy2117z15qg 0 1369146 5629192 5628115 2026-09-16T10:56:40Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[СУГС „Никола Карев“ - Скопје]] 5629192 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[СУГС „Никола Карев“ - Скопје]] i7yxv8hts197m9jdh3wq6x8ao0eg8ss 0 1369147 5629196 5628133 2026-09-16T10:57:10Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[СУГС „Никола Карев“ - Скопје]] 5629196 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[СУГС „Никола Карев“ - Скопје]] i7yxv8hts197m9jdh3wq6x8ao0eg8ss 0 1371871 5628872 5628870 2026-09-15T12:01:26Z BT405 9277 5628872 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision|name=Избор за песна на Еворивија 2026|image=Eurovision_Song_Contest_logo.svg.png|semi1=12 мај 2026|semi2=14 мај 2026|final=16 мај 2026|host={{знамеикона|Австрија}} [[Австрија]]|venue=Wiener Stadthalle, Виена|presenters=Викторија Сваровски Мајкл Островски Емили Бусвајн (зелена соба)|winner={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] „Бангаранга“|director=Мајкл Куглер Робин Хофвандер|entries=25|returning={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] <br> {{знамеикона|Молдавија}} [[Молдавија]]<br> {{знамеикона|Романија}} [[Романија]]|nonparticipating={{знамеикона|Исланд}} [[Исланд]]<br> {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска]]<br> {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија]]<br> {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија]]<br> {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија]]|previous=2025|next=2027|map=ESC 2026 Map.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|emiter=[[Податотека:ORF logo.svg|30px]] [[О-Ер-Еф (телевизија)|ORF]]|слоган=United by Music - Обединети од музика}} '''Изборот за песна на Евровизија 2026''' беше 70-то јубилејно издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Виена]], [[Австрија]], откако радиодифузерот [[ORF]] ја презеде организацијата благодарение на победата на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] на претходното издание со песната „Wasted Love“. Натпреварот се одржа во арената [[Винер Штадхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 12 и 14 мај и големо финале на 16 мај 2026 година. Водители на трите емисии беа Мириам Вајкселбраун, Роберт Крацер и Викторија Свартовски. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Молдавија]] се врати на натпреварот по пауза од една година, додека [[Северна Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Франција]] со песната „[[Mon amour]]“ во изведба на [[Слиман]], освојувајќи 450 поени. == Место на одржување == По победата на Австрија во 2025 година, неколку австриски градови поднесоа кандидатури за домаќин. Виена беше избрана за град домаќин на јубилејното 70-то издание, а Винер Штадхале беше назначена за арена на натпреварот, со што Виена по втор пат беше домаќин на натпреварот (по 1967 година). == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принцип 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 12 мај 2026 година. Во него учествуваа 15 земји. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Енџи Крид || "Vsesvit" || 4 || 122 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Клара Софија || "Golden Shadows" || 9 || 64 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Witch-er Tarohoro" || 12 || 42 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Принц || "Mila" || 6 || 88 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Katarsis || "Aš noriu tavo" || 8 || 71 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Марко Бошняк || "Moli za nas" || 11 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Erika Vikman || "ICH BINI" || 3 || 140 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Брјанит || "Raddirnar" || 10 || 52 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Мила || "Alma velha" || 13 || 38 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana (2.0)" || 5 || 105 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микаела || "Ghost Town" || 14 || 20 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Мелина Борис || "Aurora" || 2 || 162 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Владо Калезиќ || "Odlazim" || 15 || 12 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Нуа Роуз || "Midnight Hour" || 7 || 79 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мелани Рене || "Time to Shine" || 1 || 180 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 14 мај 2026 година. Во него учествуваа 16 земји. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Клои Константин || "Imperfection" || 7 || 82 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || ADONXS || "Over You" || 5 || 99 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Sissal || "Hallucination" || 12 || 35 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Сона Рубенјан || "Luys i tariner" || 4 || 112 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Ollie || "Venom" || 3 || 125 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Мира || "Spre soare" || 13 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лентул || "Echoes" || 8 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Јувал Рафаел || "New Day" || 1 || 190 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Tautumeitas || "Bur Man Burt" || 10 || 50 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Клод || "Ladada (Mon dernier mot)" || 2 || 155 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Senhit || "Superstition" || 14 || 22 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Мариам Бигвава || "Bridges" || 9 || 68 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Албан Скендерај || "Nuk mjafton" || 6 || 91 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Doru-mi dor" || 11 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Dami Im || "Paper Aeroplane" || 11 (tie) || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}}|| Села || "Eternity" || 15 || 15 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 16 мај 2026 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мелани Рене || "Time to Shine" || 14 || 112 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Сона Рубенјан || "Luys i tariner" || 12 || 145 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Chanel || "TOKE" || 8 || 210 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Јувал Рафаел || "New Day" || 5 || 310 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Енџи Крид || "Vsesvit" || 6 || 285 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Leony || "Remedy" || 18 || 95 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Мелина Борис || "Aurora" || 4 || 345 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Танјано || "Storie" || 3 || 380 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Ollie || "Venom" || 15 || 108 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Erika Vikman || "ICH BINI" || 7 || 250 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || [[Слиман]] || "Mon amour" || 1 || 450 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana (2.0)" || 19 || 82 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Cat Burns || "People Pleaser" || 21 || 64 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Клои Константин || "Imperfection" || 22 || 58 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Клод || "Ladada (Mon dernier mot)" || 2 || 402 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || ADONXS || "Over You" || 20 || 75 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Нуа Роуз || "Midnight Hour" || 23 || 50 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Katarsis || "Aš noriu tavo" || 24 || 42 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Принц || "Mila" || 16 || 104 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Клара Софија || "Golden Shadows" || 25 || 35 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лентул || "Echoes" || 17 || 98 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Тобиас Риглер || "Gemeinsam" || 13 || 120 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Албан Скендерај || "Nuk mjafton" || 11 || 152 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Мариам Бигвава || "Bridges" || 26 || 28 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}}|| Брјанит || "Raddirnar" || 10 || 160 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Брјанит || "Raddirnar" || 9 || 188 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Vienna 2026 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2026 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Basel 2025 | Следен = Eurovision Song Contest: 2027 }} '''''Eurovision Song Contest: Vienna 2026''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2026 година. Албумот ги содржи песните од сите 37 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Nuk mjafton | extra1 = Албан Скендерај (Албанија) | length1 = 3:00 | title2 = Luys i tariner | extra2 = Сона Рубенјан (Ерменија) | length2 = 2:58 | title3 = Paper Aeroplane | extra3 = Dami Im (Австралија) | length3 = 3:00 | title4 = Gemeinsam | extra4 = Тобиас Риглер (Австрија) | length4 = 2:55 | title5 = Eternity | extra5 = Села (Азербејџан) | length5 = 3:00 | title6 = Echoes | extra6 = Лентул (Белгија) | length6 = 2:57 | title7 = Golden Shadows | extra7 = Клара Софија (Кипар) | length7 = 2:54 | title8 = Over You | extra8 = ADONXS (Чешка) | length8 = 2:56 | title9 = Hallucination | extra9 = Sissal (Данска) | length9 = 3:00 | title10 = Venom | extra10 = Ollie (Естонија) | length10 = 2:59 }} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Австриска музика]] [[Категорија:Музиката во 2026 година]] 1gn5dq5lsgets3pwvspy8b18xuuovkx 5628985 5628872 2026-09-15T15:45:24Z BT405 9277 5628985 wikitext text/x-wiki {{Infobox Eurovision|name=Избор за песна на Еворивија 2026|image=Eurovision_Song_Contest_2015-2025_logo.svg|semi1=12 мај 2026|semi2=14 мај 2026|final=16 мај 2026|host={{знамеикона|Австрија}} [[Австрија]]|venue=Wiener Stadthalle, Виена|presenters=Викторија Сваровски Мајкл Островски Емили Бусвајн (зелена соба)|winner={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] „Бангаранга“|director=Мајкл Куглер Робин Хофвандер|entries=25|returning={{знамеикона|Бугарија}} [[Бугарија]] <br> {{знамеикона|Молдавија}} [[Молдавија]]<br> {{знамеикона|Романија}} [[Романија]]|nonparticipating={{знамеикона|Исланд}} [[Исланд]]<br> {{знамеикона|Ирска}} [[Ирска]]<br> {{знамеикона|Холандија}} [[Холандија]]<br> {{знамеикона|Словенија}} [[Словенија]]<br> {{знамеикона|Шпанија}} [[Шпанија]]|previous=2025|next=2027|map=ESC 2026 Map.svg|finalists=1|notqualified=1|past=1|vote=Секоја држава/жири доделува по 12, 10, 8–1 бода за нивните 10 најдобри песни.|emiter=[[Податотека:ORF logo.svg|30px]] [[О-Ер-Еф (телевизија)|ORF]]|слоган=United by Music - Обединети од музика}} '''Изборот за песна на Евровизија 2026''' беше 70-то јубилејно издание на [[Евровизија|Изборот за песна на Евровизија]]. Се одржа во [[Виена]], [[Австрија]], откако радиодифузерот [[ORF]] ја презеде организацијата благодарение на победата на [[JJ (пејач)|Џеј Џеј]] на претходното издание со песната „Wasted Love“. Натпреварот се одржа во арената [[Винер Штадхале]], а се состоеше од две полуфиналиња на 12 и 14 мај и големо финале на 16 мај 2026 година. Водители на трите емисии беа Мириам Вајкселбраун, Роберт Крацер и Викторија Свартовски. На натпреварот учествуваа 37 земји. [[Молдавија]] се врати на натпреварот по пауза од една година, додека [[Северна Македонија]] и понатаму не учествуваше. Победник беше [[Франција]] со песната „[[Mon amour]]“ во изведба на [[Слиман]], освојувајќи 450 поени. == Место на одржување == По победата на Австрија во 2025 година, неколку австриски градови поднесоа кандидатури за домаќин. Виена беше избрана за град домаќин на јубилејното 70-то издание, а Винер Штадхале беше назначена за арена на натпреварот, со што Виена по втор пат беше домаќин на натпреварот (по 1967 година). == Формат == Официјалниот слоган на натпреварот продолжува да биде ''United by Music'' (Обединети со музика). Системот на гласање остана непроменет: резултатите од полуфиналињата се одлучуваа исклучиво преку гласовите на публиката (телевоутинг), додека во финалето гласовите беа поделени по принцип 50% жири и 50% публика. == Учесници == === Прво полуфинале === Првото полуфинале се одржа на 12 мај 2026 година. Во него учествуваа 15 земји. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Енџи Крид || "Vsesvit" || 4 || 122 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Клара Софија || "Golden Shadows" || 9 || 64 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Полска}} || Јустина Стечковска || "Witch-er Tarohoro" || 12 || 42 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Принц || "Mila" || 6 || 88 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Katarsis || "Aš noriu tavo" || 8 || 71 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Хрватска}} || Марко Бошняк || "Moli za nas" || 11 || 45 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Erika Vikman || "ICH BINI" || 3 || 140 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Брјанит || "Raddirnar" || 10 || 52 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Португалија}} || Мила || "Alma velha" || 13 || 38 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana (2.0)" || 5 || 105 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Малта}} || Микаела || "Ghost Town" || 14 || 20 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Мелина Борис || "Aurora" || 2 || 162 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Црна Гора}} || Владо Калезиќ || "Odlazim" || 15 || 12 |- style="background:#ccffcc;" | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Нуа Роуз || "Midnight Hour" || 7 || 79 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мелани Рене || "Time to Shine" || 1 || 180 |} === Второ полуфинале === Второто полуфинале се одржа на 14 мај 2026 година. Во него учествуваа 16 земји. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- style="background:#ccffcc;" | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Клои Константин || "Imperfection" || 7 || 82 |- style="background:#ccffcc;" | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || ADONXS || "Over You" || 5 || 99 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Данска}} || Sissal || "Hallucination" || 12 || 35 |- style="background:#ccffcc;" | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Сона Рубенјан || "Luys i tariner" || 4 || 112 |- style="background:#ccffcc;" | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Ollie || "Venom" || 3 || 125 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Романија}} || Мира || "Spre soare" || 13 || 28 |- style="background:#ccffcc;" | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лентул || "Echoes" || 8 || 74 |- style="background:#ccffcc;" | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Јувал Рафаел || "New Day" || 1 || 190 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Латвија}} || Tautumeitas || "Bur Man Burt" || 10 || 50 |- style="background:#ccffcc;" | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Клод || "Ladada (Mon dernier mot)" || 2 || 155 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Сан Марино}} || Senhit || "Superstition" || 14 || 22 |- style="background:#ccffcc;" | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Мариам Бигвава || "Bridges" || 9 || 68 |- style="background:#ccffcc;" | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Албан Скендерај || "Nuk mjafton" || 6 || 91 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Молдавија}} || Паша Парфени || "Doru-mi dor" || 11 || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Австралија}} || Dami Im || "Paper Aeroplane" || 11 (tie) || 41 |- style="background:#ccffcc;" | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Азербејџан}}|| Села || "Eternity" || 15 || 15 |} == Големо финале == Големото финале се одржа на 16 мај 2026 година. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! Реден број ! Држава ! Изведувач ! Песна ! Место ! Поени |- | 01 || style="text-align:left;" | {{flag|Швајцарија}} || Мелани Рене || "Time to Shine" || 14 || 112 |- | 02 || style="text-align:left;" | {{flag|Ерменија}} || Сона Рубенјан || "Luys i tariner" || 12 || 145 |- | 03 || style="text-align:left;" | {{flag|Шпанија}} || Chanel || "TOKE" || 8 || 210 |- | 04 || style="text-align:left;" | {{flag|Израел}} || Јувал Рафаел || "New Day" || 5 || 310 |- | 05 || style="text-align:left;" | {{flag|Украина}} || Енџи Крид || "Vsesvit" || 6 || 285 |- | 06 || style="text-align:left;" | {{flag|Германија}} || Leony || "Remedy" || 18 || 95 |- | 07 || style="text-align:left;" | {{flag|Шведска}} || Мелина Борис || "Aurora" || 4 || 345 |- | 08 || style="text-align:left;" | {{flag|Италија}} || Танјано || "Storie" || 3 || 380 |- | 09 || style="text-align:left;" | {{flag|Естонија}} || Ollie || "Venom" || 15 || 108 |- | 10 || style="text-align:left;" | {{flag|Финска}} || Erika Vikman || "ICH BINI" || 7 || 250 |- | 11 || style="text-align:left;" | {{flag|Франција}} || [[Слиман]] || "Mon amour" || 1 || 450 |- | 12 || style="text-align:left;" | {{flag|Норвешка}} || Subwoolfer || "Give That Wolf a Banana (2.0)" || 19 || 82 |- | 13 || style="text-align:left;" | {{flag|Обединето Кралство}} || Cat Burns || "People Pleaser" || 21 || 64 |- | 14 || style="text-align:left;" | {{flag|Грција}} || Клои Константин || "Imperfection" || 22 || 58 |- | 15 || style="text-align:left;" | {{flag|Холандија}} || Клод || "Ladada (Mon dernier mot)" || 2 || 402 |- | 16 || style="text-align:left;" | {{flag|Чешка}} || ADONXS || "Over You" || 20 || 75 |- | 17 || style="text-align:left;" | {{flag|Ирска}} || Нуа Роуз || "Midnight Hour" || 23 || 50 |- | 18 || style="text-align:left;" | {{flag|Литванија}} || Katarsis || "Aš noriu tavo" || 24 || 42 |- | 19 || style="text-align:left;" | {{flag|Србија}} || Принц || "Mila" || 16 || 104 |- | 20 || style="text-align:left;" | {{flag|Кипар}} || Клара Софија || "Golden Shadows" || 25 || 35 |- | 21 || style="text-align:left;" | {{flag|Белгија}} || Лентул || "Echoes" || 17 || 98 |- | 22 || style="text-align:left;" | {{flag|Австрија}} || Тобиас Риглер || "Gemeinsam" || 13 || 120 |- | 23 || style="text-align:left;" | {{flag|Албанија}} || Албан Скендерај || "Nuk mjafton" || 11 || 152 |- | 24 || style="text-align:left;" | {{flag|Грузија}} || Мариам Бигвава || "Bridges" || 26 || 28 |- | 25 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}}|| Брјанит || "Raddirnar" || 10 || 160 |- | 26 || style="text-align:left;" | {{flag|Исланд}} || Брјанит || "Raddirnar" || 9 || 188 |} == Службен албум == {{Инфокутија за албум | Има = Eurovision Song Contest: Vienna 2026 | Тип = Компилациски албум | Изведувач = Разни изведувачи | Датум = Април 2026 | Жанр = [[Поп музика|Поп]] | Должина = | Издавач = [[Universal Music Group]] | Продуцент = | Претходен = Eurovision Song Contest: Basel 2025 | Следен = Eurovision Song Contest: 2027 }} '''''Eurovision Song Contest: Vienna 2026''''' е официјалниот компилациски албум на изборот, издаден од страна на Европската радиодифузна унија и Universal Music Group во април 2026 година. Албумот ги содржи песните од сите 37 земји учеснички на натпреварот. === Листа на песни === {{Tracklist | collapsed = | headline = ЦД 1 | extra_column = Изведувач | title1 = Nuk mjafton | extra1 = Албан Скендерај (Албанија) | length1 = 3:00 | title2 = Luys i tariner | extra2 = Сона Рубенјан (Ерменија) | length2 = 2:58 | title3 = Paper Aeroplane | extra3 = Dami Im (Австралија) | length3 = 3:00 | title4 = Gemeinsam | extra4 = Тобиас Риглер (Австрија) | length4 = 2:55 | title5 = Eternity | extra5 = Села (Азербејџан) | length5 = 3:00 | title6 = Echoes | extra6 = Лентул (Белгија) | length6 = 2:57 | title7 = Golden Shadows | extra7 = Клара Софија (Кипар) | length7 = 2:54 | title8 = Over You | extra8 = ADONXS (Чешка) | length8 = 2:56 | title9 = Hallucination | extra9 = Sissal (Данска) | length9 = 3:00 | title10 = Venom | extra10 = Ollie (Естонија) | length10 = 2:59 }} == Надворешни врски == * [http://www.eurovision.tv Официјална страница] {{Евровизија}} {{Земји на Евровизија}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Евровизија по години]] [[Категорија:Австриска музика]] [[Категорија:Музиката во 2026 година]] alfmhiimkylcxb4rgtgbl7lc0mxh5bt 0 1376031 5628873 5628648 2026-09-15T12:03:44Z Buli 2648 5628873 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Прв туркиски Ханат | status = [[Ханат]] ([[Степска империја]]) | capital = {{plainlist| * [[Ötüken]] (eastern) * [[Suyab]] (western)}} | common_languages = {{plainlist| * [[Old Turkic language|Old Turkic]] (official, dynastic and common){{sfn|Sinor|1969|p=101}}<ref>{{cite book|author=Peter Roudik|year=2007|title=The History of the Central Asian Republics|url=https://archive.org/details/historyofcentral0000roud|page= [https://archive.org/details/historyofcentral0000roud/page/24 24]}}</ref><ref name="golden 2011">{{cite book|first1=Peter B. |last1=Golden|author-link=Peter Benjamin Golden |date=2011|title=Central Asia in World History|url=https://archive.org/details/centralasiainwor0000gold }}</ref>{{rp|37}} * [[Sogdian language|Sogdian]] (official, diplomacy, coinage){{sfn|Roux|2000|p=79}}{{sfn|Baratova|2005}} * [[Rouran language|Rouran]] (official){{sfn|Vovin|2019|p=133}}}} | year_start = 552 | year_end = 603 | image_map = {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= Map of the First Turkic Khaganate.png | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = center | border =none | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = {{Annotation|125|53|FIRST TURKIC KHAGANATE|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=8|color=#4F311CFF}} | caption= }} | image_map_size = 300px | image_map_caption = The First Turkic Khaganate at its greatest extent, in 576. | image_coat = Tamga of Ashina.png | symbol_type = [[Tamga]] of [[Ashina tribe]]<ref>"The tamga of the royal clan of the first Turkish empire was a neatly drawn lineal picture of an ibex", Kljastornyj, 1980, p. 93</ref> | currency = | title_leader = [[Qaghans of the Turkic khaganates|Qaghan]] | leader1 = [[Bumin Qaghan]] (first) | year_leader1 = 552 | leader2 = [[Tardu]] (last) | year_leader2 = 599–603 | deputy1 = [[Istämi]] (first) | year_deputy1 = 552–575 | title_deputy = [[Yabgu]] | deputy2 = Tardu (last) | year_deputy2 = 575–599 | stat_year1 = 557 | stat_area1 = 6000000 | ref_area1 = <ref>{{cite journal |last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D. | title = East–West Orientation of Historical Empires | journal = Journal of World-Systems Research|date=December 2006 |volume=12|issue=2 |page=222 |url =http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|access-date=16 September 2016 |issn= 1076-156X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|journal=Social Science History|date=1979|volume=3|issue=3/4|page=129|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_year5 = 6th century<ref>{{cite conference |last=Karatay |first=Osman |title=Göktürk Çağı Türk Nüfusu Üzerine Düşünceler |conference=18. Türk Tarih Kongresi, 1-4 Ekim 2018 Ankara}}</ref> | religion = [[Тенгризам]], [[Будизам]] | stat_pop5 = 3 милиони | p1 = Rouran Khaganate | p2 = Hephthalite Empire | s1 = Источнотуркиски каганат | s2 = Западнотуркиски каганат | event_pre = [[Bumin Qaghan]] revolts against [[Rouran Khaganate]] | date_pre = 542 | event_end = Division of [[Western Turkic Khaganate|Western]] and [[Eastern Turkic Khaganate]]s | life_span = 552–603 | era = [[Post-classical history|Post-classical]] | demonym = Türük<br/>Türk | today = | event1 = [[Göktürk civil war]] | date_event1 = 581 | event_post = | event2 = Brief re-unification | date_event2 = 603 }} '''Првиот Туркиски Ханат''', познат и како '''Ѓоктурски Каганат''' — бил првата [[туркиски народи|туркиска]] држава што го носела името „''Турк''“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го [[Пат на свилата|Патот на свилата]]. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци. == Историја == === Потекло и основање (546–552) === Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]]. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „''ковач роб''“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата. === Ширење (552–581) === Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле. Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктуркиците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктуркијците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година. === Граѓанска војна и поделба (581–603) === [[Податотека:Empire of the Göktürks.png|лево|мини|Каганатот во 552 година, по неговата поделба на Западен туркиски каганат и Источен туркиски каганат.]] По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот: * Источен Туркиски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина. * Западен Туркиски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] t1dsaidsas9d1h6a19xr558w8shf8ja 5628875 5628873 2026-09-15T12:05:02Z Buli 2648 5628875 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Прв туркиски Ханат | status = [[Ханат]] ([[Степска империја]]) | capital = {{plainlist| * [[Ötüken]] (eastern) * [[Suyab]] (western)}} | common_languages = {{plainlist| * [[Old Turkic language|Old Turkic]] (official, dynastic and common){{sfn|Sinor|1969|p=101}}<ref>{{cite book|author=Peter Roudik|year=2007|title=The History of the Central Asian Republics|url=https://archive.org/details/historyofcentral0000roud|page= [https://archive.org/details/historyofcentral0000roud/page/24 24]}}</ref><ref name="golden 2011">{{cite book|first1=Peter B. |last1=Golden|author-link=Peter Benjamin Golden |date=2011|title=Central Asia in World History|url=https://archive.org/details/centralasiainwor0000gold }}</ref>{{rp|37}} * [[Sogdian language|Sogdian]] (official, diplomacy, coinage){{sfn|Roux|2000|p=79}}{{sfn|Baratova|2005}} * [[Rouran language|Rouran]] (official){{sfn|Vovin|2019|p=133}}}} | year_start = 552 | year_end = 603 | image_map = {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= Map of the First Turkic Khaganate.png | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = center | border =none | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = {{Annotation|125|53|FIRST TURKIC KHAGANATE|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=8|color=#4F311CFF}} | caption= }} | image_map_size = 300px | image_map_caption = The First Turkic Khaganate at its greatest extent, in 576. | image_coat = Tamga of Ashina.png | symbol_type = [[Tamga]] of [[Ashina tribe]]<ref>"The tamga of the royal clan of the first Turkish empire was a neatly drawn lineal picture of an ibex", Kljastornyj, 1980, p. 93</ref> | currency = | title_leader = [[Qaghans of the Turkic khaganates|Qaghan]] | leader1 = [[Bumin Qaghan]] (first) | year_leader1 = 552 | leader2 = [[Tardu]] (last) | year_leader2 = 599–603 | deputy1 = [[Istämi]] (first) | year_deputy1 = 552–575 | title_deputy = [[Yabgu]] | deputy2 = Tardu (last) | year_deputy2 = 575–599 | stat_year1 = 557 | stat_area1 = 6000000 | ref_area1 = <ref>{{cite journal |last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D. | title = East–West Orientation of Historical Empires | journal = Journal of World-Systems Research|date=December 2006 |volume=12|issue=2 |page=222 |url =http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|access-date=16 September 2016 |issn= 1076-156X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|journal=Social Science History|date=1979|volume=3|issue=3/4|page=129|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_year5 = 6th century<ref>{{cite conference |last=Karatay |first=Osman |title=Göktürk Çağı Türk Nüfusu Üzerine Düşünceler |conference=18. Türk Tarih Kongresi, 1-4 Ekim 2018 Ankara}}</ref> | religion = [[Тенгризам]], [[Будизам]] | stat_pop5 = 3 милиони | p1 = Рурaнски каганат | p2 = Hephthalite Empire | s1 = Источнотуркиски каганат | s2 = Западнотуркиски каганат | event_pre = [[Bumin Qaghan]] revolts against [[Rouran Khaganate]] | date_pre = 542 | event_end = Division of [[Western Turkic Khaganate|Western]] and [[Eastern Turkic Khaganate]]s | life_span = 552–603 | era = [[Post-classical history|Post-classical]] | demonym = Türük<br/>Türk | today = | event1 = [[Göktürk civil war]] | date_event1 = 581 | event_post = | event2 = Brief re-unification | date_event2 = 603 }} '''Првиот Туркиски Ханат''', познат и како '''Ѓоктурски Каганат''' — бил првата [[туркиски народи|туркиска]] држава што го носела името „''Турк''“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го [[Пат на свилата|Патот на свилата]]. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци. == Историја == === Потекло и основање (546–552) === Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]]. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „''ковач роб''“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата. === Ширење (552–581) === Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле. Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктуркиците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктуркијците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година. === Граѓанска војна и поделба (581–603) === [[Податотека:Empire of the Göktürks.png|лево|мини|Каганатот во 552 година, по неговата поделба на Западен туркиски каганат и Источен туркиски каганат.]] По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот: * Источен Туркиски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина. * Западен Туркиски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] kuws5gqn9utbk6utjytjm4mhmjv4lqg 5628876 5628875 2026-09-15T12:05:41Z Buli 2648 5628876 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Прв туркиски Ханат | status = [[Ханат]] ([[Степска империја]]) | capital = {{plainlist| * [[Ötüken]] (eastern) * [[Suyab]] (western)}} | common_languages = {{plainlist| * [[Old Turkic language|Old Turkic]] (official, dynastic and common){{sfn|Sinor|1969|p=101}}<ref>{{cite book|author=Peter Roudik|year=2007|title=The History of the Central Asian Republics|url=https://archive.org/details/historyofcentral0000roud|page= [https://archive.org/details/historyofcentral0000roud/page/24 24]}}</ref><ref name="golden 2011">{{cite book|first1=Peter B. |last1=Golden|author-link=Peter Benjamin Golden |date=2011|title=Central Asia in World History|url=https://archive.org/details/centralasiainwor0000gold }}</ref>{{rp|37}} * [[Sogdian language|Sogdian]] (official, diplomacy, coinage){{sfn|Roux|2000|p=79}}{{sfn|Baratova|2005}} * [[Rouran language|Rouran]] (official){{sfn|Vovin|2019|p=133}}}} | year_start = 552 | year_end = 603 | image_map = {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= Map of the First Turkic Khaganate.png | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = center | border =none | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = {{Annotation|125|53|FIRST TURKIC KHAGANATE|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=8|color=#4F311CFF}} | caption= }} | image_map_size = 300px | image_map_caption = The First Turkic Khaganate at its greatest extent, in 576. | image_coat = Tamga of Ashina.png | symbol_type = [[Tamga]] of [[Ashina tribe]]<ref>"The tamga of the royal clan of the first Turkish empire was a neatly drawn lineal picture of an ibex", Kljastornyj, 1980, p. 93</ref> | currency = | title_leader = [[Qaghans of the Turkic khaganates|Qaghan]] | leader1 = [[Бумин Каган]] (прв) | year_leader1 = 552 | leader2 = [[Tardu]] (last) | year_leader2 = 599–603 | deputy1 = [[Istämi]] (first) | year_deputy1 = 552–575 | title_deputy = [[Yabgu]] | deputy2 = Tardu (last) | year_deputy2 = 575–599 | stat_year1 = 557 | stat_area1 = 6000000 | ref_area1 = <ref>{{cite journal |last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D. | title = East–West Orientation of Historical Empires | journal = Journal of World-Systems Research|date=December 2006 |volume=12|issue=2 |page=222 |url =http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|access-date=16 September 2016 |issn= 1076-156X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|journal=Social Science History|date=1979|volume=3|issue=3/4|page=129|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_year5 = 6th century<ref>{{cite conference |last=Karatay |first=Osman |title=Göktürk Çağı Türk Nüfusu Üzerine Düşünceler |conference=18. Türk Tarih Kongresi, 1-4 Ekim 2018 Ankara}}</ref> | religion = [[Тенгризам]], [[Будизам]] | stat_pop5 = 3 милиони | p1 = Рурaнски каганат | p2 = Hephthalite Empire | s1 = Источнотуркиски каганат | s2 = Западнотуркиски каганат | event_pre = [[Bumin Qaghan]] revolts against [[Rouran Khaganate]] | date_pre = 542 | event_end = Division of [[Western Turkic Khaganate|Western]] and [[Eastern Turkic Khaganate]]s | life_span = 552–603 | era = [[Post-classical history|Post-classical]] | demonym = Türük<br/>Türk | today = | event1 = [[Göktürk civil war]] | date_event1 = 581 | event_post = | event2 = Brief re-unification | date_event2 = 603 }} '''Првиот Туркиски Ханат''', познат и како '''Ѓоктурски Каганат''' — бил првата [[туркиски народи|туркиска]] држава што го носела името „''Турк''“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го [[Пат на свилата|Патот на свилата]]. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци. == Историја == === Потекло и основање (546–552) === Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]]. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „''ковач роб''“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата. === Ширење (552–581) === Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле. Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктуркиците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктуркијците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година. === Граѓанска војна и поделба (581–603) === [[Податотека:Empire of the Göktürks.png|лево|мини|Каганатот во 552 година, по неговата поделба на Западен туркиски каганат и Источен туркиски каганат.]] По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот: * Источен Туркиски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина. * Западен Туркиски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] edh3n0n1zk6i9cxts8qp9bxgnf1xild 5628890 5628876 2026-09-15T12:31:32Z Buli 2648 5628890 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | conventional_long_name = Прв туркиски каганат | status = [[Ханат]] ([[Степска империја]]) | capital = {{plainlist| * [[Ötüken]] (eastern) * [[Suyab]] (western)}} | common_languages = {{plainlist| * [[Old Turkic language|Old Turkic]] (official, dynastic and common){{sfn|Sinor|1969|p=101}}<ref>{{cite book|author=Peter Roudik|year=2007|title=The History of the Central Asian Republics|url=https://archive.org/details/historyofcentral0000roud|page= [https://archive.org/details/historyofcentral0000roud/page/24 24]}}</ref><ref name="golden 2011">{{cite book|first1=Peter B. |last1=Golden|author-link=Peter Benjamin Golden |date=2011|title=Central Asia in World History|url=https://archive.org/details/centralasiainwor0000gold }}</ref>{{rp|37}} * [[Sogdian language|Sogdian]] (official, diplomacy, coinage){{sfn|Roux|2000|p=79}}{{sfn|Baratova|2005}} * [[Rouran language|Rouran]] (official){{sfn|Vovin|2019|p=133}}}} | year_start = 552 | year_end = 603 | image_map = {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= Map of the First Turkic Khaganate.png | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = center | border =none | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = {{Annotation|125|53|FIRST TURKIC KHAGANATE|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=8|color=#4F311CFF}} | caption= }} | image_map_size = 300px | image_map_caption = The First Turkic Khaganate at its greatest extent, in 576. | image_coat = Tamga of Ashina.png | symbol_type = [[Tamga]] of [[Ashina tribe]]<ref>"The tamga of the royal clan of the first Turkish empire was a neatly drawn lineal picture of an ibex", Kljastornyj, 1980, p. 93</ref> | currency = | title_leader = [[Qaghans of the Turkic khaganates|Qaghan]] | leader1 = [[Бумин Каган]] (прв) | year_leader1 = 552 | leader2 = [[Tardu]] (last) | year_leader2 = 599–603 | deputy1 = [[Istämi]] (first) | year_deputy1 = 552–575 | title_deputy = [[Yabgu]] | deputy2 = Tardu (last) | year_deputy2 = 575–599 | stat_year1 = 557 | stat_area1 = 6000000 | ref_area1 = <ref>{{cite journal |last1=Turchin|first1=Peter|last2=Adams|first2=Jonathan M.|last3=Hall|first3=Thomas D. | title = East–West Orientation of Historical Empires | journal = Journal of World-Systems Research|date=December 2006 |volume=12|issue=2 |page=222 |url =http://jwsr.pitt.edu/ojs/index.php/jwsr/article/view/369/381|access-date=16 September 2016 |issn= 1076-156X}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Taagepera|first1=Rein|title=Size and Duration of Empires: Growth-Decline Curves, 600 B.C. to 600 A.D.|journal=Social Science History|date=1979|volume=3|issue=3/4|page=129|doi=10.2307/1170959|jstor=1170959}}</ref><ref name="OxfordArea">{{Cite book|last1=Bang|first1=Peter Fibiger|url=https://books.google.com/books?id=9mkLEAAAQBAJ&pg=PA92|title=The Oxford World History of Empire: Volume One: The Imperial Experience|last2=Bayly|first2=C. A.|last3=Scheidel|first3=Walter|year=2020|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977311-4|pages=92–94|language=en}}</ref> | stat_year5 = 6th century<ref>{{cite conference |last=Karatay |first=Osman |title=Göktürk Çağı Türk Nüfusu Üzerine Düşünceler |conference=18. Türk Tarih Kongresi, 1-4 Ekim 2018 Ankara}}</ref> | religion = [[Тенгризам]], [[Будизам]] | stat_pop5 = 3 милиони | p1 = Рурaнски каганат | p2 = Hephthalite Empire | s1 = Источнотуркиски каганат | s2 = Западнотуркиски каганат | event_pre = [[Bumin Qaghan]] revolts against [[Rouran Khaganate]] | date_pre = 542 | event_end = Division of [[Western Turkic Khaganate|Western]] and [[Eastern Turkic Khaganate]]s | life_span = 552–603 | era = [[Post-classical history|Post-classical]] | demonym = Türük<br/>Türk | today = | event1 = [[Göktürk civil war]] | date_event1 = 581 | event_post = | event2 = Brief re-unification | date_event2 = 603 }} '''Првиот Туркиски Ханат''', познат и како '''Ѓоктурски Каганат''' — бил првата [[туркиски народи|туркиска]] држава што го носела името „''Турк''“ во политичка смисла. Оваа империја, основана во 552 година од кланот Ашина, се протегала од Манџурија до Црното Море, покривајќи околу 6 милиони км² и имала население од приближно 3 милиони луѓе во 6 век. Со центар во Отукен, во денешна Монголија, каганатот бил клучен играч во Централна Азија, наследувајќи ја хегемонијата на Роуранскиот Каганат и контролирајќи го [[Пат на свилата|Патот на свилата]]. Постоењето на каганатот траело до 603 година, кога се поделил на Источен и Западен Турски Каганат поради внатрешни конфликти и надворешни притисоци. == Историја == === Потекло и основање (546–552) === Каганатот бил основан од Бумин Каган, лидер на кланот Ашина, кој потекнувал од турските племиња во [[Алтајски Планини|Алтајските Планини]]. Во 546 година, Бумин предводел бунт против Роуранскиот Каганат, чиј владетел Јуџулу Анагуи го навредил, нарекувајќи го „''ковач роб''“, што укажува на можен вазален статус или специјализација во металургија. Бумин склучил сојуз со Западната Веи династија во Кина, оженувајќи се со принцезата Чангле. Во 552 година, тој го поразил Анагуи северно од Хуајхуанг и се прогласил за Илиг Каган во Отукен, но починал истата година. Неговиот син, Мукан Каган, и братот Истаеми (Јабгу на Западот) продолжиле да ја прошируваат империјата. === Ширење (552–581) === Мукан Каган ги консолидирал источните територии, поразувајќи ги преостанатите роурански сили и потчинил номадски племиња како Ујгурите и Тиеле. Истаеми, како Јабгу на Западот, водел кампањи против Хефталитското Царство во сојуз со Сасанидска Персија. Во 557 година, оваа коалиција ги уништила Хефталитите, овозможувајќи им на Гоктуркиците да ја преземат контролата врз трговијата по Патот на Свилата. До 576 година, Гоктуркијците стигнале до Крим, преминувајќи го Керчкиот Проток и опколувајќи го византискиот град Херсонесус во 581 година. Нивните јужни граници се протегале до реката Аму Дарја, што довело до судири со Сасанидите, кои ги поразиле во 589 година. === Граѓанска војна и поделба (581–603) === [[Податотека:Empire of the Göktürks.png|лево|мини|Каганатот во 552 година, по неговата поделба на Западен туркиски каганат и Источен туркиски каганат.]] По смртта на Таспар Каган во 581 година, избувнала граѓанска војна поради спорови за наследство меѓу Апа Каган, Ишбара Каган и други претенденти. Оваа нестабилност била искористена од кинеската Суи династија, која поттикнувала внатрешни бунтови. Тарду, син на Истаеми, се обидел да ја обедини империјата, напаѓајќи го кинескиот град Чанг'ан околу 600 година. Сепак, бунт на тиеле племињата, поддржан од Суи дипломатијата, го соборил во 603 година. Ова довело до формална поделба на каганатот: * Источен Туркиски Каганат: Со центар во Отукен, под силно влијание на Кина. * Западен Туркиски Каганат: Фокусиран на западните територии, вклучувајќи го Согдијана и Бактрија. == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Ханати]] 77n9op2icvheu293sa6bqb68d71cv0c 0 1376032 5629194 5554935 2026-09-16T10:56:50Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Прв туркиски каганат]] 5629194 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Прв туркиски каганат]] 4vai7rd5uuxoqd36ga97m4dp04bs617 0 1378727 5628930 5626013 2026-09-15T13:23:16Z Gurther 105215 5628930 wikitext text/x-wiki '''„Топаз“''' ([[англиски]]: ''Topaz'') — американски [[филм]] од 1969 година во [[режија]] на [[Алфред Хичкок]]. Главните улоги ги играат: [[Фредерик Стафорд]], [[Дани Робен]], [[Карин Дор]], [[Џон Вернон]], [[Клод Жад]], [[Мишел Пикколи]].<ref>[https://www.rts.rs/tv/rts1/5796780/topaz.html Топаз (пристапено на 8.10.2025)]</ref> ==Содржина== Еден висок советски функционер пребегенува во САД, каде го испитува американскиот агент Мајкл Нордстром. Пребеганиот функционер открива дека француската шпионска мрежа под шифрата „Топаз“ им ги кажува на [[Советски Сојуз|Советите]] тајните поврзани со активностите на [[НАТО]]. Мајкл го повикува својот француски пријател и колега, Андреа Девроа, да ги открие шпионите... == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови од 1969 година]] [[Категорија:Филмови на Алфред Хичкок]] [[Категорија:Филмови со Фредерик Стафорд]] [[Категорија:Филмови со Дени Робен]] [[Категорија:Филмови со Џон Вернон]] [[Категорија:Трилери]] [[Категорија:Шпионски филмови]] qt6gp2noramtxvu0npk4te612npigid 0 1378853 5629193 5541221 2026-09-16T10:56:46Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629193 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Reacher TV.jpg | caption = | genre = {{Plainlist| * акција * криминалистика * детектив * трилер * драма }} | developer = [[Ник Сантора]] | showrunner = Ник Сантора | based_on = серијалот ''Џек Ричер'' од [[Ли Чајлд]] | starring = [[Алан Ричсон]]<br>[[Малколм Гудвин]] | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = Тони Моралес | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Ли Чајлд * Ник Сантора * Скот Саливан * Дон Грејнџер * Кристофер Маквори * Дејвид Елисон * Дејна Голдберг * Марси Рос }} | producer = | cinematography = {{Plainlist| * Бернард Котур * Мајкл Макмари * Роналд Планте }} | editor = | camera = еднокамерска | runtime = 42 — 56 минути | company = {{Plainlist| * Blackjack Films * [[Paramount Television Studios]] * [[Skydance Television]] (сезона 1–3) * [[Amazon MGM Studios]] }} | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = 4 февруари 2022 | last_aired = сѐ уште | related = |name=Ричер}}'''''Ричер''''' ({{Langx|en|Reacher}}) — американска [[телевизиска серија]] во жанрот акција, трилер, драма, криминалистика и детектив, заснована на циклусот книги за Џек Ричер од [[Ли Чајлд]].<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2020/09/alan-ritchson-cast-jack-reacher-title-character-star-amazon-tv-series-lee-child-adaptation-1234570323/|title='Jack Reacher': Alan Ritchson Cast As Title Character In Amazon TV Series|last=Andreeva|first=Nellie|date=September 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904233930/https://deadline.com/2020/09/alan-ritchson-cast-jack-reacher-title-character-star-amazon-tv-series-lee-child-adaptation-1234570323/|archive-date=4 септември 2020|access-date=5 септември 2020|website=Deadline Hollywood|url-status=live}}</ref><ref name="Kreuk, Bendavid, etc.">{{cite web|url=https://deadline.com/2021/06/reacher-kristin-kreuk-marc-bendavid-willie-c-carpenter-cast-amazon-series-1234773749/|title='Reacher': Kristin Kreuk, Marc Bendavid, Willie C. Carpenter Among 6 Cast In Amazon Series|last=Petski|first=Denise|date=11 јуни 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210611182553/https://deadline.com/2021/06/reacher-kristin-kreuk-marc-bendavid-willie-c-carpenter-cast-amazon-series-1234773749/|archive-date=11 јуни 2021|access-date=11 јуни 2021|website=Deadline Hollywood|url-status=live}}</ref> Премиерата на првата сезона, која се заснова на книгата „Кат на смртта“ (прва во циклусот [[Книга|книги]] за Џек Ричер), се одржала на 4 февруари 2022 г., на преносната платформа [[Amazon Prime Video]]. Само три дена по премиерата на првата сезона, на 7 февруари 2022 г., серијата била обновена за втора сезона. Таа се заснова на единаесеттата книга, „Лоша среќа и неволји“, а премиерата се одржала на 15 декември 2023 г. На почетокот на декември 2023 г., пред да започне втората сезона, серијата била продолжена за трета сезона, која се заснова на книгата „Убедлив доказ“ (седма книга во циклусот). Во октомври 2024 г., пред премиерата на третата сезона, серијата била продолжена и за четврта сезона. Премиерата на третата сезона се одржала на 20 февруари 2025 г. == Содржина == Џек Ричер е поранешен мајор во воената полиција на американската армија што поседува големо истражувачко и борбено искуство. Тој намерно претпочита да живее како скитник, патувајќи од град во град низ [[Соединетите Американски Држави на Олимписките игри|Соединетите Американски Држави,]] без определен престој или постојана врска со надворешниот свет. Во првата сезона, Ричер пристигнува во селскиот град Маргрејв, Џорџија, каде што е погрешно уапсен за убиство на човек, за кого подоцна се открива дека е неговиот брат. Откако е ослободен, тој се здружува со двајца чесни полициски службеници, Оскар Финли и Роско Конклин. Заедно истражуваат местен заговор во кој се вмешани корумпирани чиновници, политичари и богат тајкун со неговиот син, кои водат моќен синдикат за фалсификување пари. Втората сезона започнува кога со Ричер контактира Франсес Нигли, поранешен член на неговата стара армиска единица за специјални истраги. Таа го известува за убиството на друг нивен колега, по што тие ги собираат преостанатите членови на единицата со цел да ја одмаздат неговата смрт. Нивната истрага ги води до технолошка компанија што има корумпиран безбедносен оддел и е во заговор со опасен трговец со оружје. Во третата сезона, Ричер се посветува на мисија за спасување разузнавач на ДЕА (Агенцијата за борба против дрога). Тоа го вовлекува во мрачното јадро на бизнис со увоз на теписи, кој служи како параван за големо претпријатие за трговија со оружје. Оваа злосторничка мрежа ја предводи Ксавиер Квин, непријател што потекнува непосредно од минатото на Ричер. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Алан Ричсон]] | Џек Ричер |- | [[Малколм Гудвин]] | Оскар Финли |- | [[Вила Фицџералд]] | Роско Конклин |- | [[Крис Вебстер]] | Кеј-Џеј Клајнер |- | [[Брус Макгил]] | Гровер Тил |- | [[Марија Стен]] | Франсес Нигли |- | [[Серинда Свон]] | Карла Диксон |- | [[Шон Сајпс]] | Дејвид О’Донел |- | [[Фердинанд Кингсли]] | А. М. |- | [[Роберт Патрик]] | Шејн Лангстон |- | [[Сонја Касиди]] | Сузан Дафи |- | [[Џони Бертолд]] | Ричард Бек |- | [[Роберто Монтесинос]] | Гиљермо Виљануева |- | [[Оливје Рихтерс]] | Паул ван Ховен |- | [[Брајан Ти]] | Франсис Ксавиер Квин |- | [[Ентони Мајкл Хол]] | Закари Бек |- |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #3B3D3E | линк1 = | епизоди1 = 8 | премиера1 = 4 февруари 2022 | финале1 = премиера | боја2 = #FEB16C | линк2 = | епизоди2 = 8 | премиера2 = 15 декември 2023 | финале2 = 19 јануари 2024 | боја3 = #0D3269 | линк3 = | епизоди3 = 8 | премиера3 = 20 февруари 2025 | финале3 = 27 март 2025 }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amazon.com/Reacher-Season-1/dp/B09MKZTJF4 Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски телевизиски трилери]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] ewvmymmxl1zanlifi3qknw4bjajliwt 5629208 5629193 2026-09-16T11:15:37Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629208 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Reacher TV.jpg | caption = | genre = {{Plainlist| * акција * криминалистика * детектив * трилер * драма }} | developer = [[Ник Сантора]] | showrunner = Ник Сантора | based_on = серијалот ''Џек Ричер'' од [[Ли Чајлд]] | starring = [[Алан Ричсон]]<br>[[Малколм Гудвин]] | theme_music_composer = | opentheme = | endtheme = | composer = Тони Моралес | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Ли Чајлд * Ник Сантора * Скот Саливан * Дон Грејнџер * Кристофер Маквори * Дејвид Елисон * Дејна Голдберг * Марси Рос }} | producer = | cinematography = {{Plainlist| * Бернард Котур * Мајкл Макмари * Роналд Планте }} | editor = | camera = еднокамерска | runtime = 42 — 56 минути | company = {{Plainlist| * Blackjack Films * [[Paramount Television Studios]] * [[Skydance Television]] (сезона 1–3) * [[Amazon MGM Studios]] }} | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = 4 февруари 2022 | last_aired = сѐ уште | related = |name=Ричер}}'''''Ричер''''' ({{Langx|en|Reacher}}) — американска [[телевизиска серија]] во жанрот акција, трилер, драма, криминалистика и детектив, заснована на циклусот книги за Џек Ричер од [[Ли Чајлд]].<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2020/09/alan-ritchson-cast-jack-reacher-title-character-star-amazon-tv-series-lee-child-adaptation-1234570323/|title='Jack Reacher': Alan Ritchson Cast As Title Character In Amazon TV Series|last=Andreeva|first=Nellie|date=September 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904233930/https://deadline.com/2020/09/alan-ritchson-cast-jack-reacher-title-character-star-amazon-tv-series-lee-child-adaptation-1234570323/|archive-date=4 септември 2020|access-date=5 септември 2020|website=Deadline Hollywood|url-status=live}}</ref><ref name="Kreuk, Bendavid, etc.">{{cite web|url=https://deadline.com/2021/06/reacher-kristin-kreuk-marc-bendavid-willie-c-carpenter-cast-amazon-series-1234773749/|title='Reacher': Kristin Kreuk, Marc Bendavid, Willie C. Carpenter Among 6 Cast In Amazon Series|last=Petski|first=Denise|date=11 јуни 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210611182553/https://deadline.com/2021/06/reacher-kristin-kreuk-marc-bendavid-willie-c-carpenter-cast-amazon-series-1234773749/|archive-date=11 јуни 2021|access-date=11 јуни 2021|website=Deadline Hollywood|url-status=live}}</ref> Премиерата на првата сезона, која се заснова на книгата „Кат на смртта“ (прва во циклусот [[Книга|книги]] за Џек Ричер), се одржала на 4 февруари 2022 г., на преносната платформа [[Amazon Prime Video]]. Само три дена по премиерата на првата сезона, на 7 февруари 2022 г., серијата била обновена за втора сезона. Таа се заснова на единаесеттата книга, „Лоша среќа и неволји“, а премиерата се одржала на 15 декември 2023 г. На почетокот на декември 2023 г., пред да започне втората сезона, серијата била продолжена за трета сезона, која се заснова на книгата „Убедлив доказ“ (седма книга во циклусот). Во октомври 2024 г., пред премиерата на третата сезона, серијата била продолжена и за четврта сезона. Премиерата на третата сезона се одржала на 20 февруари 2025 г. == Содржина == Џек Ричер е поранешен мајор во воената полиција на американската армија што поседува големо истражувачко и борбено искуство. Тој намерно претпочита да живее како скитник, патувајќи од град во град низ [[Соединетите Американски Држави на Олимписките игри|Соединетите Американски Држави,]] без определен престој или постојана врска со надворешниот свет. Во првата сезона, Ричер пристигнува во селскиот град Маргрејв, Џорџија, каде што е погрешно уапсен за убиство на човек, за кого подоцна се открива дека е неговиот брат. Откако е ослободен, тој се здружува со двајца чесни полициски службеници, Оскар Финли и Роско Конклин. Заедно истражуваат местен заговор во кој се вмешани корумпирани чиновници, политичари и богат тајкун со неговиот син, кои водат моќен синдикат за фалсификување пари. Втората сезона започнува кога со Ричер контактира Франсес Нигли, поранешен член на неговата стара армиска единица за специјални истраги. Таа го известува за убиството на друг нивен колега, по што тие ги собираат преостанатите членови на единицата со цел да ја одмаздат неговата смрт. Нивната истрага ги води до технолошка компанија што има корумпиран безбедносен оддел и е во заговор со опасен трговец со оружје. Во третата сезона, Ричер се посветува на мисија за спасување разузнавач на ДЕА (Агенцијата за борба против дрога). Тоа го вовлекува во мрачното јадро на бизнис со увоз на теписи, кој служи како параван за големо претпријатие за трговија со оружје. Оваа злосторничка мрежа ја предводи Ксавиер Квин, непријател што потекнува непосредно од минатото на Ричер. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Алан Ричсон]] | Џек Ричер |- | [[Малколм Гудвин]] | Оскар Финли |- | [[Вила Фицџералд]] | Роско Конклин |- | [[Крис Вебстер]] | Кеј-Џеј Клајнер |- | [[Брус Макгил]] | Гровер Тил |- | [[Марија Стен]] | Франсес Нигли |- | [[Серинда Свон]] | Карла Диксон |- | [[Шон Сајпс]] | Дејвид О’Донел |- | [[Фердинанд Кингсли]] | А. М. |- | [[Роберт Патрик]] | Шејн Лангстон |- | [[Сонја Касиди]] | Сузан Дафи |- | [[Џони Бертолд]] | Ричард Бек |- | [[Роберто Монтесинос]] | Гиљермо Виљануева |- | [[Оливје Рихтерс]] | Паул ван Ховен |- | [[Брајан Ти]] | Франсис Ксавиер Квин |- | [[Ентони Мајкл Хол]] | Закари Бек |- |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #3B3D3E | линк1 = | епизоди1 = 8 | премиера1 = 4 февруари 2022 | финале1 = премиера | боја2 = #FEB16C | линк2 = | епизоди2 = 8 | премиера2 = 15 декември 2023 | финале2 = 19 јануари 2024 | боја3 = #0D3269 | линк3 = | епизоди3 = 8 | премиера3 = 20 февруари 2025 | финале3 = 27 март 2025 }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amazon.com/Reacher-Season-1/dp/B09MKZTJF4 Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Американски телевизиски трилери]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] qenwk6warwjoojex4aduc1v4ty711gw 0 1379979 5629199 5547025 2026-09-16T10:57:58Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629199 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Gen V Title Card.png | alt_name = | genre = {{Plainlist| * црна комедија * драма * суперхеројство }} | developer = {{Plainlist| * [[Крег Розенберг]] * [[Еван Голдберг]] * [[Ерик Крипке]] }} | based_on = стрип-серијалот ''Момците'' | showrunner = | starring = [[Џаз Синклер]]<br />[[Ченс Пердомо]]<br />[[Лизе Бродвеј]]<br />[[Меди Филипс]]<br />[[Лондон Тор]]<br />[[Дерек Лу]]<br />[[Аса Герман]]<br />[[Шели Кон]] | opentheme = | endtheme = | composer = Мет Боуен<br />Кристофер Ленерц | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 16 | list_episodes = | executive_producer = | producer = Стефан Стин | location = [[Онтарио]], Канада | cinematography = | editor = | camera = | runtime = 39 — 59 минути | company = {{Plainlist| * [[Fazekas & Butters]] * Kripke Enterprises * [[Point Grey Pictures]] * [[Original Film]] * Kickstart Entertainment * KFL Nightsky Productions * [[Amazon MGM Studios]] * [[Sony Pictures Television]] }} | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = 29 септември 2023 | last_aired = сѐ уште | related = [[Момците (ТВ-серија)|''Момците'']] |image_size=130px}} '''''Поколение Ви''''' ({{Langx|en|Gen V}}) — американска суперхеројска [[телевизиска серија]], развиена од Крег Розенберг, Еван Голдберг и Ерик Крипке. Таа е [[спиноф]] на серијата ''[[Момците (ТВ-серија)|Момците]]''. Серијата е заснована на делот од стрип-серијалот „Мора да одиме“ (англ. ''We Gotta Go Now'') на Гарт Енис и Дерик Робертсон. Премиерата на ''Поколение Ви'' се одржала на 29 септември 2023 г. на преносната услуга Amazon Prime Video. Дејството на првата сезона се одвива непосредно пред настаните од четвртата сезона на ''Момците''. Во октомври 2023 г., помалку од еден месец по премиерата, серијата била продолжена за втора сезона, чија премиера била на 17 септември 2025 г. == Содржина == Во центарот на заплетот се младите [[Суперхерој|суперхерои]] што се обучуваат на Универзитетот Годолкин, спонзориран од корпорацијата Vought International. Според официјалните податоци, установата ги обучува студентите да ги користат своите способности за доброто на општеството, но всушност претставува полигон за усовршување на серумот „Ви“. Сите студенти мораат да учествуваат во месните натпревари за да го добијат статусот на најдобар и да се приклучат на светски познатите суперхеројски екипи, како што е „Седумтемина“.<ref name="VoughtU">{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/the-boys-spinoff-series-superhero-college-amazon/|title='The Boys' Spinoff at Superhero College in Development at Amazon|last=Maas|first=Jennifer|date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202200735/https://www.thewrap.com/the-boys-spinoff-series-superhero-college-amazon/|archive-date=2022-12-02|access-date=2022-01-19|website=[[The Wrap]]|url-status=live}}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- |[[Џаз Синклер]] || Мари Моро |- |[[Ченс Пердомо]] || Андре Андерсон |- |[[Лизе Бродвеј]] || Ема Мајер |- |[[Меди Филипс]] || Кејт Данлап |- | [[Лондон Тор]] | rowspan="2"| Џордан Ли |- | [[Дерек Лу]] |- |[[Аса Герман]] || Семјуел „Сем” Риордан |- |[[Шели Кон]] || Индира Шети |- |[[Хамиш Линклејтер]] || Дин Сајфер |- |} == Епизоди == {{Преглед на серии | премиера1 = 29 септември 2023 | епизоди1 = 8 | финале1 = 3 ноември 2023 | боја2 = #AE0A46 | епизоди2 = 8 | премиера2 = 17 септември 2025 | финале2 = 22 октомври 2025 }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amazon.com/gp/video/detail/amzn1.dv.gti.fec3c3a6-efb6-40f5-a52c-59b92e162fdb?autoplay=0&ref_=atv_cf_strg_wb Поколение „Ви“] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] fksbptt7r1cvj9knw31xw2nf2l6e93a 5629209 5629199 2026-09-16T11:15:48Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629209 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | image = Gen V Title Card.png | alt_name = | genre = {{Plainlist| * црна комедија * драма * суперхеројство }} | developer = {{Plainlist| * [[Крег Розенберг]] * [[Еван Голдберг]] * [[Ерик Крипке]] }} | based_on = стрип-серијалот ''Момците'' | showrunner = | starring = [[Џаз Синклер]]<br />[[Ченс Пердомо]]<br />[[Лизе Бродвеј]]<br />[[Меди Филипс]]<br />[[Лондон Тор]]<br />[[Дерек Лу]]<br />[[Аса Герман]]<br />[[Шели Кон]] | opentheme = | endtheme = | composer = Мет Боуен<br />Кристофер Ленерц | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 16 | list_episodes = | executive_producer = | producer = Стефан Стин | location = [[Онтарио]], Канада | cinematography = | editor = | camera = | runtime = 39 — 59 минути | company = {{Plainlist| * [[Fazekas & Butters]] * Kripke Enterprises * [[Point Grey Pictures]] * [[Original Film]] * Kickstart Entertainment * KFL Nightsky Productions * [[Amazon MGM Studios]] * [[Sony Pictures Television]] }} | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = 29 септември 2023 | last_aired = сѐ уште | related = [[Момците (ТВ-серија)|''Момците'']] |image_size=130px}} '''''Поколение Ви''''' ({{Langx|en|Gen V}}) — американска суперхеројска [[телевизиска серија]], развиена од Крег Розенберг, Еван Голдберг и Ерик Крипке. Таа е [[спиноф]] на серијата ''[[Момците (ТВ-серија)|Момците]]''. Серијата е заснована на делот од стрип-серијалот „Мора да одиме“ (англ. ''We Gotta Go Now'') на Гарт Енис и Дерик Робертсон. Премиерата на ''Поколение Ви'' се одржала на 29 септември 2023 г. на преносната услуга Amazon Prime Video. Дејството на првата сезона се одвива непосредно пред настаните од четвртата сезона на ''Момците''. Во октомври 2023 г., помалку од еден месец по премиерата, серијата била продолжена за втора сезона, чија премиера била на 17 септември 2025 г. == Содржина == Во центарот на заплетот се младите [[Суперхерој|суперхерои]] што се обучуваат на Универзитетот Годолкин, спонзориран од корпорацијата Vought International. Според официјалните податоци, установата ги обучува студентите да ги користат своите способности за доброто на општеството, но всушност претставува полигон за усовршување на серумот „Ви“. Сите студенти мораат да учествуваат во месните натпревари за да го добијат статусот на најдобар и да се приклучат на светски познатите суперхеројски екипи, како што е „Седумтемина“.<ref name="VoughtU">{{Cite web|url=https://www.thewrap.com/the-boys-spinoff-series-superhero-college-amazon/|title='The Boys' Spinoff at Superhero College in Development at Amazon|last=Maas|first=Jennifer|date=2020-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20221202200735/https://www.thewrap.com/the-boys-spinoff-series-superhero-college-amazon/|archive-date=2022-12-02|access-date=2022-01-19|website=[[The Wrap]]|url-status=live}}</ref> == Улоги == {{Список со глумци}} |- |[[Џаз Синклер]] || Мари Моро |- |[[Ченс Пердомо]] || Андре Андерсон |- |[[Лизе Бродвеј]] || Ема Мајер |- |[[Меди Филипс]] || Кејт Данлап |- | [[Лондон Тор]] | rowspan="2"| Џордан Ли |- | [[Дерек Лу]] |- |[[Аса Герман]] || Семјуел „Сем” Риордан |- |[[Шели Кон]] || Индира Шети |- |[[Хамиш Линклејтер]] || Дин Сајфер |- |} == Епизоди == {{Преглед на серии | премиера1 = 29 септември 2023 | епизоди1 = 8 | финале1 = 3 ноември 2023 | боја2 = #AE0A46 | епизоди2 = 8 | премиера2 = 17 септември 2025 | финале2 = 22 октомври 2025 }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amazon.com/gp/video/detail/amzn1.dv.gti.fec3c3a6-efb6-40f5-a52c-59b92e162fdb?autoplay=0&ref_=atv_cf_strg_wb Поколение „Ви“] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] dohu55m2o3asr3knglgnndxm4ms1scb 0 1383799 5629189 5567714 2026-09-16T10:56:22Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629189 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Фолаут | image = Фолаут плакат (МКД).jpg | genre = {{Plainlist| * [[Акција (жанр)|акција]] * [[Драма (филмски жанр)|драма]] * [[постапокалиптика]] * [[научнофантастичен вестерн]] }} | creator = {{Plainlist| * Греам Вагнер * [[Џенива Робертсон-Дуорет]] }} | based_on = серијалот ''[[Fallout (серијал)|Fallout]]'' од [[Bethesda Softworks]] | showrunner = {{Plainlist| * Греам Вагнер * Џенива Робертсон-Дуорет }} | starring = {{Plainlist| * [[Ела Пернел]] * [[Арон Мотен]] * [[Кајл Маклахлан]] * [[Мојзес Аријас]] * [[Кселија Мендес-Џонс]] * [[Волтон Гогинс]] * [[Френсис Тарнер]] }} | composer = [[Рамин Џавади]] | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 2 | num_episodes = 16 | executive_producer = {{Plainlist| * [[Џонатан Нолан]] * [[Лиза Џој]] * Џенива Робертсон-Дуорет * Грем Вагнер * Атина Викам * [[Тод Хауард]] * Џејмс Алтман * Марго Лулик * Џејмс В. Скочдопол * [[Фредерик И. О. Тој]] }} | producer = {{Plainlist| * Кристал Вилан * Хали Филипс * Гурсимран Санду * Џејк Бендер * Зак Дан }} | editor = {{Plainlist| * Али Комперчио * Јони Рајс * Мика Гарднер * Даниел Раџ Кубир }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Стјуарт Драјбург]] * [[Теодоро Манијачи]] * Алехандро Мартинес * Ден Столоф * [[Џонатан Фриман]] * Џон Конрој }} | runtime = 45 — 74 минути | company = {{Plainlist| * Kilter Films * Big Indie Pictures * [[Bethesda Game Studios]] * [[Amazon MGM Studios]] }} | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = 10 април 2024 | last_aired = сѐ уште |image_size=}}'''''Фолаут''''' ({{Langx|en|Fallout}}) — американска постапокалиптична [[телевизиска серија]], заснована на [[Fallout (серијал)|истоимената франшиза видеоигри]] создадена од Тим Кејн и Леонард Бојарски. Главните улоги ги толкуваат [[Ела Пернел]], Арон Мотен, [[Кајл Маклахлан]], Мојзес Аријас, Кселија Мендес-Џонс и Волтон Гогинс. Премиерата на првата сезона се одржала на преносната платформа Prime Video на 10 април 2024 г. Истиот месец, серијата била обновена за втора сезона, чија премиера се одржала на 16 декември 2025 г.<ref name="hines 2015">{{cite web|url=https://www.gamespot.com/articles/why-there-hasnt-been-a-fallout-or-elder-scrolls-mo/1100-6428537/|title=Why There Hasn't Been a Fallout or Elder Scrolls Movie...Yet|last=Makuch|first=Eddie|date=30 јуни 2015|work=[[GameSpot]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407160342/https://www.gamespot.com/articles/why-there-hasnt-been-a-fallout-or-elder-scrolls-mo/1100-6428537/|archive-date=7 април 2024|access-date=7 април 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamespot.com/articles/why-there-hasnt-been-a-fallout-or-elder-scrolls-mo/1100-6428537/|title=Why There Hasn't Been a Fallout or Elder Scrolls Movie...Yet|work=GameSpot|language=en-US|accessdate=2026-01-07}}</ref> Компанијата Amazon ги купила правата за производство на серија заснована на серијалот видеоигри ''Fallout'' во 2020 г. Творци на серијата се Џенива Робертсон-Дуорет и Греам Вагнер. Првата сезона добила високи оценки од критичарите, кои ги пофалиле глумечката игра, сценариото, визуелните ефекти, сценографијата и верноста кон изворниот материјал. == Содржина == Настаните во серијата се случуваат на територијата на [[Западно Крајбрежје (САД)|Западното Крајбрежје на САД]], приближно 219 години по светскиот јадрен судир во 2077 г. Иако ги користи средината, визуелниот дизајн и митологијата на серијалот компјутерски игри, дејството на серијата е целосно оригинално. Таа раскажува за патешествијата и судбините на тројца главни јунаци: искушеникот на Братството на челикот, Максимус; жителката на Засолништето 33, Луси Маклин; и гулот Купер Хауард, кој некогаш бил познат глумец. Нивните судбини се испреплетени како со настаните во сегашноста, каде што владее хаосот на пустошот, така и со длабоките корени на случувањата што потекнуваат од светот на алтернативната Америка пред [[Јадрена пропаст|јадрената пропаст]]. Причините за настаните му се откриваат на гледачот преку навраќања во минатото на ликовите (од кои некои се постари од 200 години), како и преку многубројните наводи кон играчката франшиза. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ела Пернел]] | Луси Маклин |- | Арон Мотен | Максимус |- | [[Кајл Маклахлан]] | Хенк Маклин |- | Мојзес Аријас | Норм Маклин |- | Кселија Мендес-Џонс | Дејн |- | [[Волтон Гогинс]] | Гул / Купер Хауард |- |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #F1C40F | епизоди1 = 8 | премиера1 = 10 април 2024 | финале1 = премиера | боја2 = #42563D | епизоди2 = 8 | премиера2 = 16 декември 2025 | финале2 = 4 февруари 2026 }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amazon.com/gp/video/detail/amzn1.dv.gti.8276269a-402e-4ece-a2b0-4eb5e2504a05?autoplay=0&ref_=atv_cf_strg_wb Матична страница] * {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ 7wzsrkcutec5af01g2j6qka6cqgd8tq 5629212 5629189 2026-09-16T11:16:24Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629212 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = Фолаут | image = Фолаут плакат (МКД).jpg | genre = {{Plainlist| * [[Акција (жанр)|акција]] * [[Драма (филмски жанр)|драма]] * [[постапокалиптика]] * [[научнофантастичен вестерн]] }} | creator = {{Plainlist| * Греам Вагнер * [[Џенива Робертсон-Дуорет]] }} | based_on = серијалот ''[[Fallout (серијал)|Fallout]]'' од [[Bethesda Softworks]] | showrunner = {{Plainlist| * Греам Вагнер * Џенива Робертсон-Дуорет }} | starring = {{Plainlist| * [[Ела Пернел]] * [[Арон Мотен]] * [[Кајл Маклахлан]] * [[Мојзес Аријас]] * [[Кселија Мендес-Џонс]] * [[Волтон Гогинс]] * [[Френсис Тарнер]] }} | composer = [[Рамин Џавади]] | country = {{САД}} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | num_seasons = 2 | num_episodes = 16 | executive_producer = {{Plainlist| * [[Џонатан Нолан]] * [[Лиза Џој]] * Џенива Робертсон-Дуорет * Грем Вагнер * Атина Викам * [[Тод Хауард]] * Џејмс Алтман * Марго Лулик * Џејмс В. Скочдопол * [[Фредерик И. О. Тој]] }} | producer = {{Plainlist| * Кристал Вилан * Хали Филипс * Гурсимран Санду * Џејк Бендер * Зак Дан }} | editor = {{Plainlist| * Али Комперчио * Јони Рајс * Мика Гарднер * Даниел Раџ Кубир }} | cinematography = {{Plainlist| * [[Стјуарт Драјбург]] * [[Теодоро Манијачи]] * Алехандро Мартинес * Ден Столоф * [[Џонатан Фриман]] * Џон Конрој }} | runtime = 45 — 74 минути | company = {{Plainlist| * Kilter Films * Big Indie Pictures * [[Bethesda Game Studios]] * [[Amazon MGM Studios]] }} | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = 10 април 2024 | last_aired = сѐ уште |image_size=}}'''''Фолаут''''' ({{Langx|en|Fallout}}) — американска постапокалиптична [[телевизиска серија]], заснована на [[Fallout (серијал)|истоимената франшиза видеоигри]] создадена од Тим Кејн и Леонард Бојарски. Главните улоги ги толкуваат [[Ела Пернел]], Арон Мотен, [[Кајл Маклахлан]], Мојзес Аријас, Кселија Мендес-Џонс и Волтон Гогинс. Премиерата на првата сезона се одржала на преносната платформа Prime Video на 10 април 2024 г. Истиот месец, серијата била обновена за втора сезона, чија премиера се одржала на 16 декември 2025 г.<ref name="hines 2015">{{cite web|url=https://www.gamespot.com/articles/why-there-hasnt-been-a-fallout-or-elder-scrolls-mo/1100-6428537/|title=Why There Hasn't Been a Fallout or Elder Scrolls Movie...Yet|last=Makuch|first=Eddie|date=30 јуни 2015|work=[[GameSpot]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407160342/https://www.gamespot.com/articles/why-there-hasnt-been-a-fallout-or-elder-scrolls-mo/1100-6428537/|archive-date=7 април 2024|access-date=7 април 2024|url-status=live}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gamespot.com/articles/why-there-hasnt-been-a-fallout-or-elder-scrolls-mo/1100-6428537/|title=Why There Hasn't Been a Fallout or Elder Scrolls Movie...Yet|work=GameSpot|language=en-US|accessdate=2026-01-07}}</ref> Компанијата Amazon ги купила правата за производство на серија заснована на серијалот видеоигри ''Fallout'' во 2020 г. Творци на серијата се Џенива Робертсон-Дуорет и Греам Вагнер. Првата сезона добила високи оценки од критичарите, кои ги пофалиле глумечката игра, сценариото, визуелните ефекти, сценографијата и верноста кон изворниот материјал. == Содржина == Настаните во серијата се случуваат на територијата на [[Западно Крајбрежје (САД)|Западното Крајбрежје на САД]], приближно 219 години по светскиот јадрен судир во 2077 г. Иако ги користи средината, визуелниот дизајн и митологијата на серијалот компјутерски игри, дејството на серијата е целосно оригинално. Таа раскажува за патешествијата и судбините на тројца главни јунаци: искушеникот на Братството на челикот, Максимус; жителката на Засолништето 33, Луси Маклин; и гулот Купер Хауард, кој некогаш бил познат глумец. Нивните судбини се испреплетени како со настаните во сегашноста, каде што владее хаосот на пустошот, така и со длабоките корени на случувањата што потекнуваат од светот на алтернативната Америка пред [[Јадрена пропаст|јадрената пропаст]]. Причините за настаните му се откриваат на гледачот преку навраќања во минатото на ликовите (од кои некои се постари од 200 години), како и преку многубројните наводи кон играчката франшиза. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Ела Пернел]] | Луси Маклин |- | Арон Мотен | Максимус |- | [[Кајл Маклахлан]] | Хенк Маклин |- | Мојзес Аријас | Норм Маклин |- | Кселија Мендес-Џонс | Дејн |- | [[Волтон Гогинс]] | Гул / Купер Хауард |- |} == Епизоди == {{Преглед на серии | боја1 = #F1C40F | епизоди1 = 8 | премиера1 = 10 април 2024 | финале1 = премиера | боја2 = #42563D | епизоди2 = 8 | премиера2 = 16 декември 2025 | финале2 = 4 февруари 2026 }} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.amazon.com/gp/video/detail/amzn1.dv.gti.8276269a-402e-4ece-a2b0-4eb5e2504a05?autoplay=0&ref_=atv_cf_strg_wb Матична страница] * {{IMDb title}} [[Категорија:Американски телевизиски серии]] [[Категорија:Американски научнофантастични серии]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ lelzd1uthxn5zfqw86wczutrmorg1at 0 1384550 5629082 5625498 2026-09-15T21:03:04Z Andrew012p 85224 5629082 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = Саурон | series = [[Џ. Р. Р. Толкин|Толкин]] | image = Саурон (лик од Толкин).jpg | caption = Илустрација на Саурон во акварел од Џ. Р. Р. Толкин | aliases = {{Plainlist| * Мајрон (првично) * Анатар * Темниот Господар * Волшебникот * Господарот на Прстените }} | race = Маја | lbl24 = Книги | data24 = {{Plainlist | * „[[Хобит (роман)|Хобит]]“ * „[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]“ * „[[Силмарилион]]“ * „[[Незавршени приказни]]“ * Серијалот „[[Историјата на Средната Земја]]“ * „[[Берен и Лутиена]]“}} }} '''Саурон''' ([[квења]]: ''Sauron''), познат и како '''Гортаур Безмилосниот''' — во легендариумот на [[Џ. Р. Р. Толкин]] е еден од Мајарите, кој во почетокот на своето постоење ѝ припаѓал на свитата на Вала Ауле. Тој е главниот [[антагонист]] во романот „[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]“.<ref>{{cite web|url=http://greenbooks.theonering.net/guest/files/050102.html|title=How much was Rowling inspired by Tolkien?|last=Monroe|first=Caroline|publisher=GreenBooks, TheOneRing.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20190914023536/http://greenbooks.theonering.net/guest/files/050102.html|archive-date=14 септември 2019|access-date=21 мај 2006|url-status=live}}</ref> Саурон бил еден од оние Мајари што застанале на страната на Мелкор, станувајќи еден од неговите најверни и најмоќни соработници. По Војната на гневот и поразот на неговиот господар, Саурон се воздигнал во најголемиот непријател на слободните народи на [[Средна Земја|Средната Земја]] во текот на втората и третата доба. Според „Валаквента“, Саурон „тргнал по истиот кобен пат по кој заминал Моргот, патот што води во Празнината“. == Животопис == === Пред создавањето на светот === [[Космологија|Космолошкиот]] мит што му претходи на „[[Силмарилион]]“ објаснува како врховното битие, Еру Илуватар, го започнал своето творештво создавајќи безброј духови, „родени од неговата мисла“, кои биле со него уште пред да биде создадено што било друго. Битието што подоцна станало познато како Саурон, настанало како „бесмртен (ангелолик) дух“. Оттука, на почетокот на своето постоење, Саурон непосредно го гледал Творецот. Како што забележува Толкин: „Саурон не можел да биде искрен [[атеист]]. Иако бил еден од помалите духови создадени пред светот, тој го познавал Еру во мерата што му била доделена“. Во терминологијата на јазикот [[квења]], овие духови се нарекувале Ајнури (едн. Ајну). Оние што влегле во физичкиот свет биле Валарите (едн. Вала) — најмоќните меѓу нив. Помалите духови од истата раса, на кои им припаѓал и Саурон, се нарекувале Мајари (едн. Маја). Саурон бил многу помоќен од многумина негови соплеменици; Толкин истакнува дека тој бил од „многу повисок ред“ отколку Мајарите што подоцна дошле во [[Средна Земја|Средната Земја]] како волшебници (Истари), како [[Гандалф]] и [[Саруман]]. На почетокот, сите биле добри и нерасипани. Како што вели Елронд: „Ништо не беше зло во почетокот. Дури ни Саурон не беше таков“. Бунтот го започнал Валата Мелкор (подоцна наречен Моргот). Според легендата за Музиката на Ајнурите (Ајнулиндале), Еру им дозволил на своите „деца духови“ да изведат голема Музика, развивајќи ја темата што тој им ја претставил. Некое време хорот пеел мелодија со чудесна убавина, но потоа Мелкор се обидел да ја зголеми сопствената слава, вметнувајќи во песната идеи што биле во спротивност со изворната тема. Веднаш настанало несогласување (дисонанца) и многумина што пееле покрај него се поколебале... но некои почнале да ја прилагодуваат својата музика според неговата тема. Злото во светот на почетокот не постоело во големата Тема, туку влегло преку дисонанцата на Мелкор. Меѓутоа, Саурон не ја внел таа дисонанца; тој можеби знаел повеќе за музиката и од самиот Мелкор, чиј ум бил презафатен со сопствените планови. Саурон паднал подоцна. На крајот, Еру ја прекинал песната и ѝ дал на таа Музика (сега веќе изобличена од судирот меѓу доброто и злото) независно постоење. Така настанал материјалниот свет, Еа, каде што драмата на доброто и злото требало да се одвива до самиот крај. Еру им дозволил на духовите што сакале да влезат во Еа, а Саурон бил меѓу нив. === Падот на Саурон === Влегувајќи во Еа на почетокот на времето, Валарите и Мајарите се обиделе да го изградат и организираат светот според волјата на Еру Илуватар. Секој дух од редот на Мајарите му бил доделен на некој од помоќните Валари. Саурон бил еден од најистакнатите Мајари во служба на Ауле Ковачот, големиот мајстор меѓу Валарите. Како последица на тоа, Саурон стекнал огромни знаења за физичката материја на светот, за ковањето и за сите други видови занаети, станувајќи „голем мајстор во свитата на Ауле“. Саурон засекогаш го задржал тоа „научно“ знаење: „На почетокот тој беше од Мајарите на Ауле и засекогаш остана моќен во знаењата на тој народ“. Изворното име на Саурон било Мајрон (кв. ''Mairon''), што значи „восхитувачки“. Името Мајрон било неговото првобитно име, но откако преминал на страната на Мелкор, [[Виленик|вилениците]] почнале да го нарекуваат Саурон и Гортаур. Меѓутоа, во текот на првата доба, тој продолжил да се нарекува себеси Мајрон. Мелкор им се спротивставил на останатите Валари што му останале верни на Еру. Токму во тоа време, Саурон паднал како жртва на расипувачкото влијание на Мелкор: „Во зората на Арда, Мелкор го заводни и го премами на своја страна“. За мотивите на Саурон да премине кај Мелкор, Толкин пишува:<blockquote>    „...неговата доблест (и причината за неговиот пад) беше тоа што тој љубеше ред и прецизност, а мразеше неред и бесмислени триења“.</blockquote>Така, очигледната волја и моќ на Мелкор да ги остварува своите замисли брзо и вешто биле она што првично го привлекло Саурон. Ова укажува на еден од најголемите парадокси на Саурон: тој копнеел по поредок, но следел разрушителен и хаотичен план за да го постигне тоа. Извесно време Саурон успешно се преправал дека им е верен слуга на Валарите, додека постојано го снабдувал Мелкор со информации. Кога Валарите го сотвориле Алмарен, нивното прво живеалиште во светот, Мелкор дознал за сѐ што било направено, бидејќи имал тајни пријатели и шпиони меѓу Мајарите, од кои главен бил оној што подоцна го нарекле Саурон. Откако Мелкор го уништил Алмарен, Валарите се преселиле на крајниот Запад на Арда — во благословените земји на Аман, познати како Валинор. Тие сѐ уште не знаеле за предавството на Саурон, бидејќи и тој станал жител на Валинор. Меѓутоа, во еден миг тој го напуштил Аман и заминал во Средната Земја, отворено придружувајќи му се на својот нов господар. Поради своето воодушевување од моќта, тој станал следбеник на Моргот и паднал заедно со него до најголемите длабочини на злото. Се смета дека Саурон не го поддржувал целосно Мелкор во сите негови намери. Додека Мелкор се стремел кон целосно уништување на Арда, Саурон сакал да владее со суштествата што ја населуваат. Во таа смисла, Саурон бил многу „попрактичен“ од својот господар. === Првата доба === По приклучувањето кон својот нов господар во Средната Земја, Саурон се покажал како предан слуга и способен ученик: „Додека Моргот сѐ уште владеел, Саурон не барал сопствена слава, туку работел и кроел планови за друг, посакувајќи победа за Мелкор, кого во почетокот го обожувал“. Тој често ги остварувал целите што Мелкор, во својата бесна избрзаност, не можел да ги заврши. Во „Силмарилион“ се вели дека до моментот на будењето на вилениците, Саурон веќе станал најблискиот помошник на Мелкор. Нему му било доверено управувањето со Ангбанд, моќно утврдување изградено како претстража на главната тврдина на Мелкор — Утумно. За да ги заштитат вилениците, Валарите почнале војна, го збришале Утумно и го заробиле Мелкор, но Саурон успеал да им се извлече. Додека Мелкор во Валинор глумел каење, Саурон тајно го обновувал Ангбанд. Кога Мелкор конечно се вратил како Моргот, Црниот Непријател (носејќи ги украдените Силмарили на Феанор), неговите подземни зандани веќе биле полни со орди од орки. Во војните што следеле, Саурон бил главен заменик на Моргот, по ранг над сите други, вклучувајќи го и Готмог, Господарот на Балрозите. Познат како Гортаур Суровиот, тој бил мајстор за илузии и метаморфози; [[Врколак|врколаците]] и [[Вампир|вампирите]] биле негови слуги, а најпознати меѓу нив биле Драуглуин, таткото на врколаците, и неговата вампирска гласничка Турингветил. За време на битката Дагор Браголах, Саурон го освоил виленичкиот остров Тол Сирион, прогонувајќи го братот на Галадриела, Ородрет. Оттогаш островот станал познат како Тол-ин-Гаурхот, Островот на Врколаците. Десет години подоцна, Финрод Фелагунд и Берен биле заробени на островот. Финрод влегол во волшебен двобој со песни против Саурон, но бил поразен. Подоцна, Финрод загинал во [[Зандана|занданите]] борејќи се со [[волк]] за да го спаси Берен. Набрзо пристигнале Лутиена и кучето Хуан. Саурон, знаејќи за пророштвото дека Хуан ќе загине од најголемиот волк, самиот зел облик на ѕверски волк и нападнал. Но пророштвото се однесувало на волкот Кархарот, па Саурон не можел да го победи Хуан. Хуан го зграпчил за грло, а Лутиена му дала избор: да ѝ ја предаде власта над островот или телото да му биде уништено, па неговиот дух вечно да ги трпи потсмевите на Моргот. Саурон се предал, се претворил во огромен [[Лилјаци|лилјак]] и побегнал во шумите на Таур-ну-Фуин. По Војната на гневот, Моргот бил поразен и исфрлен во Празнината. Саурон, преплашен од моќта на Валарите, зел преубав облик и го молел Еонве (гласникот на Манве) за милост. Иако неговото каење можеби на почетокот било искрено, тој не сакал да им се покори на Валарите и да оди на суд во Валинор. Наместо тоа, Саурон побегнал и долго време се криел во Средната Земја. [[Податотека:Unico Anello.png|мини|243x243пкс|Единствениот прстен]] === Втората доба === Околу 500 години по почетокот на втората доба, Саурон повторно се појавил во Средната Земја. Лишен од својот господар, тој се обидел да го подражава, но со поинаков пристап. Толкин нагласува дека во овој период Саурон се водел од „добри намери“ за обнова и организација на Средната Земја, која ја сметал за напуштена од боговите. Меѓутоа, неговата гордост и желба за апсолутна власт постепено го претвориле во олицетворение на злото, со цел да стане „господар и бог на луѓето“. ==== Прстените на моќта ==== Околу 1000 г. од втората доба, Саурон се утврдил во Мордор, на југоистокот од Средната Земја, и ја започнал изградбата на Барад-дур. За да ги придобие вилениците, тој зел прекрасен облик и под името Анатар („Господар на Даровите“) дошол во Ерегион, каде што владеел вештиот ковач Келебримбор, внукот на Феанор. Други негови имиња од овој период биле Артано („голем занаетчија“) и Аулендил („слуга на Ауле“). Саурон ги поучувал Нолдорите на уметност и волшепство, и токму под негово менторство ковачите од Ерегион ги создале прстените на моќта. Тој тврдел дека е пратеник на Валарите, особено на Ауле. Некои виленици не му верувале, како Галадриела и Гил-галад, но ковачите од Ерегион ги пренебрегнувале нивните предупредувања. Во меѓувреме, во длабока тајна, Саурон во огнот на [[Ородруин]] (Планината на Судбината) го исковал Единствениот прстен. Во него вложил голем дел од својата сопствена моќ за да може да ги контролира сите останати прстени. Околу 1600 г., тој ја завршил и изградбата на својата кула, Барад-дур. Меѓутоа, Саурон не предвидел дека вилениците ќе го почувствуваат неговото влијание. Всушност, во моментот кога Саурон го ставил Единствениот прстен, тие ја согледале неговата вистинска природа, ги извадиле своите три прстени и не ги носеле сѐ додека тој го поседувал својот артефакт. Разгневен, Саурон им објавил војна на вилениците, решавајќи најпрво да го порази Келебримбор. Во 1695 г., Саурон на чело на огромна војска извршил наезда на Ерегион. Главниот град на вилениците, Ост-ин-Едил, бил заземен од орди на орки, а Келебримбор претрпел пораз во пресметката со Анатар и бил заробен. Под мачење, внукот на Феанор му ја открил на Саурон местоположбата на деветте човечки и седумте гномски прстени на моќта, но за трите прстени што ги исковал лично, не кажал ниту збор. Иритиран, Саурон наредил Келебримбор да биде погубен. По ова, Непријателот успешно напредувал кон Линдон, а орковските орди успеале да се пробијат до Сивите Пристаништа, блокирајќи го истовремено Елронд во неговото утврдено живеалиште во Ериадор — Ривендел. Но вознемирен од успесите на Саурон, нуменорскиот крал Тар-Минастир испратил голема флота на помош за вилениците на Гил-галад. Кај Сивите Пристаништа, војската на Саурон претрпела катастрофален пораз, а сојузниците ги отфрлиле неговите сили надвор од Ериадор. Во битката кај реката Гватло, Саурон одвај успеал самиот да побегне, по што тајно се вратил во Мордор, решен да го уништи Нуменор. ==== Саурон на врвот на моќта и падот на Нуменор ==== По неуспехот кај реката Гватло, Саурон почнал да собира сојузници и почнал да им ги предава прстените на моќта. Деветте прстени им биле поделени на човечките владетели, кои биле поробени од нивната натчовечка сила и се претвориле во назгули — најмоќните и најверните слуги на Саурон. Останатите седум им биле врачени на гномови. Иако гномовите од народот на Дурин се покажале отпорни на неговата волја и не преминале на негова страна, Саурон успеал да посее алчност во нивните срца, што им донело многу несреќи на наугримите (гномовите). Во овој период, Саурон го затворил преминот кон планинскиот венец на Мордор со изградба на Црната порта. Овие времиња се познати како темните години. Вториот Темен Господар сега бил на врвот на својата моќ, владеејќи со огромна империја од својата мрачна тврдина Барад-дур. Неговата гордост пораснала толку многу што почнал да се нарекува себеси „Владетел на Земјата“ и „Крал на Луѓето“, со цел да ги протера Нуменорците преку Морето. Кралот узурпатор на Нуменор, Ар-Фаразон, навреден од претензиите на Саурон, се истоварил во Средната Земја со огромна војска. Гледајќи ја нивната воена моќ, војските на Саурон се разбегале. Сфаќајќи дека не може да ги победи со сила, Саурон свесно се предал како заробеник. Преку своите заводливи зборови, тој постепено се претворил од заробеник во главен советник на кралот. Тој го убедил кралот да го обожуваат Мелкор и Темнината. Во главниот град Арменелос бил изграден храм каде што Саурон, како првосвештеник, принесувал човечки жртви. Кога една огнена стрела од гневот на Валарите го погодила храмот, а Саурон останал неповреден на кулата, луѓето го прогласиле за бог. На крајот, тој го убедил Ар-Фаразон да ја изгради најголемата флота во историјата и да тргне во поход против Бесмртните Земји (Аман) на запад, лажејќи ги дека така ќе стекнат бесмртност. По волја на Еру Илуватар, во мигот кога флотата на Ар-Фаразон стапнала на брегот на Аман, војската била погребана под [[Свлечиште|свлечишта]] од карпи. Во катастрофата што следувала, целиот остров Нуменор бил потопен од огромен бран (3319 г. од втората доба). Физичкото тело на Саурон било уништено во потопот, но неговиот дух се вратил во Мордор. Таму тој си создал ново тело, но бидејќи потрошил премногу енергија на расипувањето на Нуменор, тој веќе никогаш не можел да земе пријатен и убав облик. Оттогаш, тој можел да се појавува само како застрашувачки и мрачен господар, губејќи ја својата моќ да ги мами другите со својот изглед. Постојат различни верзии за Единствениот прстен: според „Силмарилион“, тој го оставил во Мордор, но во своите писма Толкин вели дека го носел со себе во Нуменор и дека токму со неговата моќ ги залудел умовите на луѓето. ==== Војната на Последниот сојуз ==== Откако Саурон го обновил своето тело, дознал дека преживеаните Нуменорци, предводени од Елендил (роднина на Ар-Фаразон), успеале да се спасат од катаклизмата и да допловат во Средната Земја. Тие, заедно со Нуменорците што веќе живееле таму, ги основале кралствата Арнор и Гондор. Кога слободните народи дознале за враќањето на Саурон, го формирале Последниот сојуз на вилениците и луѓето со цел негово конечно уништување. Во 3429 г., откако собрал воена моќ, Саурон го нападнал Гондор и набрзина ја зазел тврдината Минас Итил, протерувајќи го Исилдур, постариот син на кралот Елендил. Меѓутоа, Анарион успеал да го запре налетот на Мордор додека од север пристигнал неговиот татко Елендил со засилување (војските на Арнор, Сивите Пристаништа, Ривендел, Лотлориен, Зеленолес, како и војската на гномовите од Морија). Војските на Саурон биле потиснати преку реката Андуин. Потоа, во 3434 г., во битката на рамнината Дагорлад, силините на Саурон претрпеле катастрофален пораз. По неколку неуспешни обиди, Црната порта (Моранон) конечно била заземена, што им овозможило на сојузниците да излезат непосредно пред престолнината на Мордор и последното упориште на Саурон — Барад-дур. По долготрајна опсада на Барад-дур, самиот Саурон излегол на отворена битка. Против него се исправиле виленичкиот крал на Линдон, Гил-галад, и кралот на Арнор, Елендил. И двајцата загинале во двобојот, но и самиот Саурон бил соборен. Синот на Елендил, владетелот на Гондор, Исилдур, го отсекол Единствениот прстен заедно со прстот од раката на Саурон. Во тој момент, Саурон повторно ја изгубил својот физички облик, а неговиот изнемоштен дух побегнал и се сокрил. Наспроти советот на господарот на Ривендел, Елронд (кој бил знаменосец на Гил-галад) и господарот на Сивите Пристаништа, Кирдан, Исилдур не го уништил прстенот, туку го задржал за себе. Поради тоа, Саурон не бил целосно поразен. Две години подоцна, на патот кон Ривендел, кралот Исилдур загинал во [[заседа]] на орки кај Ирисните Полиња, а прстенот исчезнал во водите на реката Андуин. === Третата доба === Губењето на Единствениот прстен силно го ослабело Саурон; тој ја поминал првата илјада години од третата доба на истокот во облик на дух, лишен од својот отелотворен облик. ==== Волшебникот од Дол Гулдур ==== Околу 1050 г. сенка на страв паднала врз шумата на територијата на Рованион, која подоцна била наречена Мрколес. Како што станало познато подоцна, тоа било првиот показател дека Саурон повторно се појавил, повраќајќи ја својата способност да земе телесен облик и да има физичко олицетворение. Во јужниот дел на шумата тој си создал тврдина на урнатините на поранешното седиште на кралот на шумските виленици, Орофер, која се викала Дол Гулдур, „Ридот на Волшепствата“. Во Мрколес и надвор од него тој бил познат како Волшебникот (кратко спомнат во „[[Хобит (роман)|Хобитот]]“), бидејќи во почетокот вилениците не го препознале. Валарите не се обиделе да го победат Саурон преку опсежна интервенција, споредлива со Војната на гневот во која бил победен Моргот, плашејќи се дека тоа би можело да доведе до гигантски разорувања. Наместо тоа, тие испратиле во Средната Земја пет Мајари во облик на старци волшебници, од кои најзначајни биле Олорин и Курумо. Околу 1100 г. на „мудрите“ (волшебниците и највлијателните виленици) им станало јасно дека во Дол Гулдур се зацврстила некаква зла сила. Првично се претпоставувало дека тоа е еден од назгулите, а не самиот Саурон. Околу 1300 г. назгулите навистина се појавиле повторно, а нивното влијание имало сериозни последици за државите основани од Нуменорците. Во вековите што следувале, Вештерот крал од Ангмар (водачот на назгулите, кој дејствувал во име на Саурон) постојано го напаѓал северното кралство Арнор, започнувајќи ги нападите во 1409 г. и конечно поразувајќи ги кнежевствата на северните Дунедаини во 1974 г. Шест години подоцна, Вештерот крал од Ангмар влегол во Мордор и таму ги собрал останатите назгули. Во 2000 г. назгулите излегле од Мордор и ја зазеле тврдината Минас Итил (подоцна позната како Минас Моргул), сместена на еден од превалите. Таму тие исто така заплениле артефакт што се покажал како исклучително вреден за Саурон: палантир, еден од седумте видувачки камења што Елендил и неговите придружници ги донеле од Нуменор непосредно пред неговиот пад. Со растењето на силата на Дол Гулдур, мудрите почнале да се сомневаат дека контролната сила што стои зад Вештерот крал и останатите назгули е всушност нивниот првичен господар, Саурон. Во 2063 г. волшебникот Гандалф Сивиот дошол во Дол Гулдур и го направил првиот обид да ја дознае вистината, но Саурон навреме се повлекол и се сокрил на Истокот. Дури по речиси 400 години тој се вратил во својата тврдина во Мрколес, при што неговото вистинско име сѐ уште останало непознато. Во 2460 г. Саурон конечно се разоткрил, зголемувајќи ја својата сила. Речиси во исто време, одамна изгубениот Единствен прстен бил пронајден во реката Андуин од еден хобит по име Деагол. Неговиот роднина Смеагол го убил Деагол за да го земе прстенот за себе, и со текот на времето под силата на прстенот бил претворен во одвратно суштество — [[Голум]]. Избркан од своето семејство, тој го зел со себе прстенот, кој го нарекувал „моето злато“, и се сокрил во Магливите Планини. Во 2850 г. волшебникот Гандалф го извршил вториот обид за извидување на ситуацијата во Дол Гулдур. Во тој момент Саурон успеал да го одземе последното од седумте прстени на моќта од заробениот крал на гномовите во изгнанство, Траин Вториот. Тајно провлекувајќи се во тврдината, Митрандир успеал конечно да го потврди идентитетот на нејзиниот господар, подоцна известувајќи го Белиот совет, составен од виленици и волшебници, дека Саурон се вратил. Саруман, меѓутоа, надевајќи се дека ќе го приграби Единствениот прстен за себе, го одвратил Советот од активни дејствија против Саурон. Меѓутоа, со текот на времето Гандалф, Саруман, Елронд и Галадриела, обединувајќи ги своите сили, го протерале Саурон од Мрколес во 2941 г. Но за времето додека Белиот совет размислувал и се колебал, Темниот Господар веќе успеал да го подготви својот следен чекор, па дури и посакувал да го напушти Дол Гулдур. Токму пред Саурон да побегне од Дол Гулдур, хобитот Билбо Багинс, во текот на опасното патување со одредот гномови предводен од Торин Дабоштит кон Еребор, го сретнал Голум длабоко во утробата на Магливите Планини и таму го нашол прстенот. По завршувањето на походот на Еребор, Билбо го донел прстенот назад во своето село Хобитон во Шир. По неколку децении, тој му го предал на својот наследник, Фродо Багинс. Силата на Саурон сега пораснала до такви размери што тој можел да ја шири својата волја низ Средната Земја. Големото Око на Саурон, во чиј облик се восприемале неговото внимание и силата на волјата, станало симбол на угнетување и страв. По прогонот од Дол Гулдур, Саурон се вратил во Мордор во 2942 г., отворено објавувајќи се девет години подоцна, и ја започнал обновата на Барад-дур. Подготвувајќи се за последната војна против луѓето и вилениците, тој создал гигантски војски од орки. ==== Војна за прстенот ==== Трите тома на „Господарот на прстените“ раскажуваат за последниот обид на Саурон да воспостави господарство над светот во 3018&#x2013;3019 г. од третата доба. Во „Дружината на прстенот“ се вели дека Гандалф се досетил дека прстенот на моќта, пронајден од Билбо во пештерата на Голум, всушност е изгубениот Единствен прстен на Саурон. Волшебникот го известил Фродо за вистинската природа на семејната вредност што му ја оставил Билбо по неговото заминување во Ривендел, и за ужасните последици од неговото потенцијално враќање кај Саурон: {{Блок-цитат|„...На Непријателот досега му недостига само една работа, која би му дала сила и знаење да го скрши секој отпор, да ја уништи последната одбрана и да ги покрие сите земји со втора темнина. Му недостига Единствениот прстен... И тој го бара, и сите негови мисли се насочени кон тоа“.|4=Џ. Р. Р. Толкин, „Господарот на прстените“. Том I „Дружината на прстенот“: Книга I, гл. 2 „Сенки од минатото“.}} Гандалф отишол по совет кај Саруман во [[Изенгард]], но открил дека тој е расипан од своето долго проучување на Саурон. Користејќи го палантирот од кулата Ортханк, Саруман сега општел со Темниот Господар и делувал како негов вазал сојузник, иако тајно се надевал дека ќе го приграби прстенот за себе и ќе ја искористи неговата моќ за да го заземе местото на Саурон. Гандалф бил заробен и затворен на врвот на Ортханк одредено време, но набрзо побегнал со помош на еден од гигантските орли на Манве. Фаќајќи го Голум, Саурон под мачење изнудил од него дека прстенот го нашол хобит по име Багинс. Не губејќи време, Саурон ги испратил назгулите во Шир, местото на живеење на Билбо, но тој заминал во Ривендел многу години пред тоа. Фродо исто така веќе бил на пат од Шир (по совет на Гандалф). Назгулите тргнале во потера по Фродо, а нивниот водач го ранил внукот на Билбо со моргулско сечило на ридот Заверт. Но назгулите биле поразени од Елронд и Гандалф на брегот на реката Бруинен, недалеку од Ривендел. Во Ривендел, Елронд собрал голем совет составен од претставници на народите на Средната Земја за да донесат одлука за излез од кризата. Советот одлучил дека прстенот мора да се уништи таму каде што бил искован, бидејќи не е можно да се растопи со ниту еден друг оган освен со вулканската лава што врие во недрата на Ородруин. Фродо и неговиот пријател Семвајс Гемџи се приклучиле на Дружината на прстенот, прифаќајќи ја мисијата на Советот и согласувајќи се да го фрлат прстенот во огнот на Кобната Гора. Во „Двете кули“ се раскажува дека Саруман, користејќи сопствена војска во име на Саурон, извршил упад во кралството Рохан. Но Гандалф, Теоден, кралот на Рохан, и Ентите предводени од Дрвобрад, конечно ги здробиле војските на Саруман во битката кај Хелмовата Провалија. Неговата тврдина во Изенгард била поразена, а самиот Саруман — фатен во стапица во кулата Ортханк. На тој начин бил неутрализиран еден од најмоќните сојузници на Саурон. Во текот на спротивставувањето меѓу Саруман и Гандалф, палантирот од Ортханк паднал во рацете на Дружината. Гандалф му го предал на членот на Дружината на прстенот, Арагорн, директен потомок на Исилдур и Елендил и, следствено, законит сопственик на каменот. Во „Враќањето на кралот“, Арагорн го искористил за да му се покаже на Саурон (кој користел друг видувачки камен, заробен во Минас Итил многу векови претходно). Арагорн се обидувал да го наведе Саурон на мислата дека прстенот сега е кај него и дека Наследникот на Исилдур се подготвува да ја сврти моќта на прстенот против неговиот создавач. Темниот Господар се вознемирил од ова откритие и нападнал порано отколку што планирал, испраќајќи војска за заземање на Минас Тирит, престолнината на Гондор. Веднаш откако огромната војска од орки, предводена од водачот на назгулите, го напуштила Мордор низ клисурата Кирит Унгол, Фродо и Сем се обиделе да проникнат во Црната Земја по истиот пат. Претходно тие го сретнале Голум, кого Саурон го пуштил од заробеништво, правејќи се дека Голум успеал да побегне случајно. Одредено време Голум им бил водич на Фродо и Сем. Меѓутоа, достигнувајќи ги границите на Мордор, тој ги предал во рацете на Шелоб — пајаковидно чудовишно суштество што го чувало преминот. По кратка борба, Сем успеал да се одбрани и од Голум и од Шелоб, но пајакот успеал да го касне Фродо, кој лежел бездишен, како да умрел од отровот. Орките од тврдината Кирит Унгол го нашле телото на Фродо и го ограбиле, но Сем (мислејќи дека неговиот господар е мртов) успеал да го земе прстенот порано. Во тврдината Фродо дошол при свест и бил ослободен од Сем, и двајцата хобити тргнале на најопасно патешествие низ рамнините на Мордор кон Ородруин. Во исто време, Арагорн се приближил до Црната порта на Мордор со седум илјади воини од западот. По краткиот разговор со командантот на Барад-дур, Гласот на Саурон, започнала битка во која војските на Мордор, кои имале многукратна бројна надмоќ, веднаш почнале да ја потиснуваат војската на Гондор и Рохан. Бидејќи сега бил убеден дека Арагорн го поседува прстенот, Саурон веројатно постапил онака како што предвидел Гандалф: {{Блок-цитат|„...Ќе го здробам, и тоа што тој си го присвоил со својата дрскост, повторно ќе биде мое засекогаш!“|4=Џ. Р. Р. Толкин, „Господарот на прстените“. Том III „Враќањето на кралот“: Книга V, гл. 9 „Последната дебата“.}} Во времето кога силите на западот требало да бидат поразени од надмоќната сила на гигантските војски на Саурон, Фродо ја достигнал својата цел, влегувајќи во огнените длабочини на Ородруин. Меѓутоа, волјата го издала во последен момент: неспособен да ѝ се спротивстави на растечката моќ на прстенот, Фродо го ставил на прстот и го прогласил за свој. Саурон веднаш дознал за тоа, и неговиот поглед се свртел кон влезот во недрата на Кобната Гора. Повлекувајќи ги преостанатите назгули од битката што сѐ уште траела, тој им наредил веднаш да летаат кон Ородруин и по секоја цена да се обидат да го земат прстенот. Меѓутоа, било премногу доцна: Голум го нападнал Фродо, му го одгризал прстот со ставениот прстен, а потоа, скокајќи од восхит, ја изгубил рамнотежата и паднал заедно со прстенот во огнот. Со „рикање и голем метеж од звуци“ Единствениот прстен исчезнал заедно со целата сила вложена во него од Саурон; на тој начин, Голум, без да сака, ја завршил мисијата на Носителот, и покрај неуспехот на Фродо. Со уништувањето на прстенот, силата на Саурон била веднаш скршена, а неговата опиплива суштина во Средната Земја — уништена. Неговиот дух што заминувал во еден миг се издигнал над Мордор како црн облак, но бил распрскан од моќниот ветер од запад (правецот во кој се наоѓале Валинор и Валарите). Моќната империја на Саурон паднала, неговите војски се поколебале и се распрснале, темната кула Барад-дур се урнала, а назгулите биле проголтани од огнен дожд исфрлен од кратерот на Ородруин. Самиот Саурон сега бил деградиран до крајот на векот. Така, на 25 март 3019 г. од третата доба, долгото владеење на вториот Темен Господар, засновано на страв и угнетување, завршило. Гандалф предвидел што ќе значи уништувањето на прстенот за Саурон: {{Цитат|„...Ако тој се уништи, тогаш тој ќе падне, и неговиот пад ќе биде толку низок, што никогаш повеќе нема да може да се издигне. Зашто ќе изгуби голем дел од својата сила, дадена на почетокот, и сѐ што било направено или започнато со таа сила ќе се урне, а тој засекогаш ќе биде деградиран и ќе стане само дух на злото, кој се нагризува самиот себе во мрак, неспособен да расте или да зема облик. Токму така огромното зло на светот ќе биде уништено“.|Џ. Р. Р. Толкин, „Господарот на прстените“. Том III „Враќањето на кралот“: Книга V, гл. 9 „Последната дебата“.}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://matica.com.mk/product/gospodarot-na-prstenite/ Господарот на прстените I дел (преведено на македонски)] — Матица {{Commonscat|Sauron}} [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Ликови од книжевноста]] [[Категорија:Филмски ликови]] [[Категорија:Измислени ликови]] __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ 6ssypc2vd90ih0vzl81absxxk5sa8qz 0 1386455 5629221 5514048 2026-09-16T11:57:11Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629221 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Езеро|name=Поопо Езеро|image=Poopo 1991.jpg|caption=Фотографија од 1991 г.|coords={{coord|18|33|S|67|05|W|type:waterbody_region:BO|display=inline,title}}|location=[[Алтиплано]]|basin_countries=Боливија|image_bathymetry=|caption_bathymetry=|type=[[Ендофореично езеро]] [[солено езеро]]|inflow=[[Десагуадеро]]|outflow=[[испарување]]|catchment=27,700|area=1000|depth=1|elevation=3686|cities=[[Оруро]]<br />[[Чалапата]]|pushpin_map=Bolivia#South America|image_lake=Poopo 1991.jpg}} '''Езерото Поопо''' ({{Langx|es|Lago Poopó}}) било големо [[солено езеро]] во плитка депресија во [[Алтиплано]] во [[Оруро (департман)]], [[Боливија]], на [[Апсолутна висина|надморска височина]] од приближно 3700 метри.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.latercera.com/que-pasa/noticia/el-dramatico-fin-del-segundo-lago-mas-grande-de-bolivia-hoy-se-encuentra-sin-agua-y-convertido-en-un-desierto/JWSGQVQSKRG4PFDQ45CMO4GZMA/|title=El dramático fin del segundo lago más grande de Bolivia: hoy se encuentra sin agua y convertido en un desierto|last=Machicao|first=Dave Sherwood y Monica|date=2021-08-04|work=La Tercera|accessdate=2021-08-04}}</ref><ref name="Guardian">{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/world/2018/jan/04/the-ecological-catastrophe-that-turned-a-vast-bolivian-lake-to-a-salt-desert|title=The ecological catastrophe that turned a vast Bolivian lake into a salt desert|last=Blair|first=Laurence|date=4 January 2018|work=[[The Guardian]]|access-date=16 October 2020|issn=0261-3077}}</ref> Поради должината и ширината на езерото (90 на 32 километри), ја сочинувало источната половина на Оруро, познат како рударски регион во југозападна [[Боливија]]. Постојаниот дел од езерското тело покривало приближно 1000 километри квадратни и било второто најголемо езеро во земјата.<ref name="2ndlargest">{{Наведени вести|url=http://www.hngn.com/articles/162142/20151219/lake-poop%C3%B3-second-largest-bolivia-dries-up-completely.htm|title=Lake Poopó, Second Largest In Bolivia, Dries Up Completely|last=Paskevics, Emily|date=19 December 2015|work=Headlines & Global News (HNGN)|access-date=9 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160209062113/http://www.hngn.com/articles/162142/20151219/lake-poop%C3%B3-second-largest-bolivia-dries-up-completely.htm|archive-date=9 February 2016}}</ref> Езерото го добивало поголемиот дел од својата вода од реката Десагуадеро, која тече од [[Титикака]] на северниот крај на Алтиплано. Бидејќи езерото немало голем испуст и имало просечна длабочина помала од 3 метри, површината значително се разликувала од сезона во сезона.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.britannica.com/eb/article-9060824/Lake-Poopo|title=Lake Poopó|publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=18 July 2007}}</ref> [[Податотека:LakePoopo_WaterLevels.jpg|мини|351x351пкс|Горната фотографија го прикажува езерото со ниски нивоа на вода, откривајќи големи површини со [[Солница|солени]] и калливи рамнини. Врнежите од дожд потоа резултираа со поплавување на Поопо со калливи води од реката Десагуадеро. Долната фотографија го покажува обемот на поплавување на западните солени рамнини, доволен за да создаде ефемерен остров - како што е прикажано со правоаголникот.]] Во 2002 година, езерото било означено како место за заштита според [[Рамсарска конвенција|Рамсарската конвенција]].<ref>11 July 2002 {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ramsar.org/news/ramsar-with-bolivia%E2%80%99s-help-surpasses-200-million-hectares-of-global-coverage|title=Ramsar, with Bolivia's help, surpasses 200 million hectares of global coverage|date=2 February 2013|publisher=Ramsar Convention Sectretariat|archive-url=https://web.archive.org/web/20150905124545/http://www.ramsar.org/news/ramsar-with-bolivia%E2%80%99s-help-surpasses-200-million-hectares-of-global-coverage|archive-date=5 September 2015}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ramsar.org/news/bolivia-completes-ramsar-sgf-project-on-lake-poop%C3%B3-bolivia-finaliza-proyecto-de-fps-1998|title=Bolivia completes Ramsar SGF project on Lake Poopó|date=25 February 2003|publisher=Ramsar Convention Sectretariat|archive-url=https://web.archive.org/web/20160209060704/http://www.ramsar.org/news/bolivia-completes-ramsar-sgf-project-on-lake-poop%C3%B3-bolivia-finaliza-proyecto-de-fps-1998|archive-date=9 February 2016}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/interactive/2016/07/07/world/americas/bolivia-climate-change-lake-poopo.html|title=Climate Change Claims; a Lake, and an Identity|date=7 July 2016|work=NYTimes|access-date=10 July 2016}}</ref> До декември 2015 година, езерото целосно се исушило, оставајќи само неколку мочурливи области.<ref name="Guardian"/><ref name="2ndlargest"/><ref>{{Наведени вести|url=https://www.reuters.com/news/picture/lake-poopo-dries-up?articleId=USRTX1Z7EZ|title=Lake Poopó Dries Up|last=Mercado, David|archive-url=https://web.archive.org/web/20151219000451/https://www.reuters.com/news/picture/lake-poopo-dries-up?articleId=USRTX1Z7EZ|archive-date=19 December 2015|publisher=Reuters}}</ref> Покрај тоа што езерото се опоравило од две претходни сушења, од 2016 година, закрепнувањето на езерото се смета за малку веројатно.<ref name="Valdez">{{Наведени вести|url=http://www.news-herald.com/general-news/20160121/disappearance-of-bolivias-no-2-lake-a-harbinger|title=Disappearance of Bolivia's No. 2 lake a harbinger|last=Valdez, Carlos|date=21 January 2016|work=The News-Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20160209052422/http://www.news-herald.com/general-news/20160121/disappearance-of-bolivias-no-2-lake-a-harbinger|archive-date=9 February 2016|last2=Bajak, Frank}}</ref> Предложени причини за опаѓањето се топењето на ледниците на Андите и губењето на нивните води, поради сушата [[Последици од глобалното затоплување|поради климатските промени]], како и континуираното пренасочување на водата за рударство и земјоделство.<ref name="Valdez" /> == Археолошки докази == Археолошките истражувања спроведени од Универзитетот Сан Андрес во [[Ла Пас]], Боливија, го покажуваат влијанието на културата Ванкарани во областа Поопо. Развиени биле сложени централни урбани области, како што се села и градови, за време на доцниот формативен период (200 п.н.е. – 200 н.е.) се прошириле во сливот на Поопо, веројатно во врска со променливите модели на земјоделство. Сточарите и начинот на живот на [[Караван (патување)|трговците со каравани]] со [[Лама|лами]] коегзистирале со земјоделците во хармоничен систем на размена на стоки и услуги. Други истражувачи кои го испитувале следниот период, раните регионални случувања ({{Околу}} 300 – 900 г.) заклучиле дека големината на населените области се зголемила. Жителите на Јужен Поопо развиле уникатен стил на керамика со триаголни спирали. Источниот дел од езерото има докази за важна енклава [[Тиванаку]], со керамички стилови од јадрото на областа Титикака и околните стилови, што ги демонстрира интеракциите меѓу различните народи во областа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.arkeologi.uu.se/afr/symposium/abstracts/michel.htm|title=Central places formation at the southern Poopó lake basin|publisher=Uppsala Universitet|archive-url=https://web.archive.org/web/20070609191844/http://www.arkeologi.uu.se/afr/symposium/abstracts/michel.htm|archive-date=9 June 2007|accessdate=18 July 2007}}</ref> == Динамика на езерото == Главниот влез на езерото Поопо (приближно 92% од водата) доаѓал од реката Десагудеро, која се влевала во езерото на северниот крај. Течела јужно од езерото [[Титикака]]. На езерото имало бројни помали влезови по должината на источниот брег, од кои многу биле суви поголемиот дел од годината. Во време на многу високи нивоа на водата, Поопо бил поврзан со солената пустина Салар де Коипаса на запад. Мал излез водел до Салар де Ујуни на крајниот југ од Алтиплано, но бидејќи езерото немало никаков поголем излез, се класифицира како ендореичен слив. [[Податотека:Niveles_del_lago_Poopó.png|лево|мини|Историски нивоа на езерото Попо]] [[Податотека:Fishing_boat_Lake_Poopo.jpg|лево|мини|Риболовот во езерото Поопо бил од мал обем и се вршел со веслачки чамци и мали мрежи. Сликата ги прикажува чамците во сопственост на рибари од Лапалапани.]] [[Податотека:Footprint.jpg|десно|мини|Кристали од сол во отпечатоци на брегот на езерото Попо]] == Поврзано == * [[Опустинување]] * [[Тулери (езеро)]] == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.google.com/maps/place/Poop%C3%B3+Lake/@-18.840225,-67.3948761,145244m/data=!3m2!1e3!4b1!4m5!3m4!1s0x93fd76595a229eb5:0xc707bdcae380096b!8m2!3d-18.7942434!4d-67.0464591?hl=en Приказ на Google Earth] * [https://web.archive.org/web/20091211125338/http://www.chemeng.lth.se/exjobb/E290.pdf Магистерска теза за тешките метали во езерото Попо] * [https://web.archive.org/web/20061001061836/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=17254 НАСА - Сателитски слики и информации за езерото Попо] * [https://web.archive.org/web/20061013164717/http://www.visibleearth.nasa.gov/view_rec.php?id=3104 НАСА - Езерото Титикака, езерото Пупо и Салар де Ујуни, Боливија] {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Poopo}} [[Категорија:Рамсарски места во Боливија]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на шпански]] pwhim96dfykhy58v89steym90v7e4vh 14 1386499 5629207 5511991 2026-09-16T11:14:02Z Andrew012p 85224 5629207 wikitext text/x-wiki [[Категорија:HBO]] [[Категорија:Американски телевизиски програми по канал|HBO]] bqden0oy8lu4ses06pd5jxd8mqyzcp1 0 1386825 5629217 5607364 2026-09-16T11:56:52Z Bjankuloski06 332 /* Формирање и локации */ Јазична исправка, replaced: глечери → ледници (2) 5629217 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Минерал|name=Бертрандит|image=Bertrandite-38545.jpg|alt=|caption=Бертрандит од пегматит Голконда, Минас Жераис, Бразил|category=Соросиликат|formula=Be₄Si₂O₇(OH)₂|strunz=9.BD.05|dana=|system=Орторомбичен|symmetry=''Ccm''2₁|unit cell=a = 8.7135(4)&nbsp;Å, <br/>b = 15.268(1)&nbsp;Å, <br/>c = 4.5683(3)&nbsp;Å; Z&nbsp;=&nbsp;4|color=Безбојна до бледо жолта|habit=Тенки табеларни, призматични до иглести кристали, најчесто во радијални јата|twinning=Честа појава кај {011} или {021} кои формираат близнаци во облик на срце или V|cleavage=Совршено на {001}; различно на {100}, {010} и {110}|fracture=|tenacity=|mohs=6–7|luster=Стаклесто тело, бисерно на површините на деколтето|streak=|diaphaneity=Проѕирно|gravity=2.59–2.60|density=|polish=|opticalprop=Биаксијален (−)|refractive=n_α = 1.591 n_β = 1.605 n_γ = 1.614|birefringence=δ = 0.023|pleochroism=|2V=Измерено: 73° до 81°|dispersion=|extinction=|length fast/slow=|fluorescence=|absorption=|melt=|fusibility=|diagnostic=|solubility=|impurities=|alteration=|other=|references=<ref name=HBM>{{Наведена мрежна страница |url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/bertrandite.pdf |title=Handbook of Mineralogy |accessdate=2026-02-16 |archive-date=2024-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240616085627/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/bertrandite.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name=Mindat>[http://www.mindat.org/min-642.html Bertrandite on Mindat.org]</ref><ref name=Webmin>[http://webmineral.com/data/Bertrandite.shtml Bertrandite on Webmineral]</ref>}} '''Бертрандит''' — минерал од типот [[берилиум]] [[Силикатни минерали|соросиликат]] [[хидроксид]] со состав: Be₄Si₂O₇(OH)₂. Бертрандитот е безбоен до бледожолт [[Орторомпски кристален систем|орторомбичен]] минерал со [[Мосова скала|тврдост]] од 6–7. Најчесто се наоѓа кај [[пегматит]]и богати со берилиум и делумно е промена на [[берил]]. Бертрандитот често се јавува како псевдоморфна замена на берил. Поврзаните минерали вклучуваат берил, фенакит, хердерит, [[турмалин]], мусковит, [[флуорит]] и [[кварц]]. Тоа, заедно со берил, се руди на берилиум. Минералот е откриен е во близина на [[Нант|Нант, Франција]] во 1883 година, а е именуван е по [[Франција|францускиот]] [[Минералогија|минералог]], Емил Бертран (1844–1909). Едно од најголемите наоѓалишта на бертрандит во светот е планината Спор, Томас Рејнџ, Јута, кое моментално е извор на поголемиот дел од светското производство на берилиум.<ref name="USGS1">{{Наведена мрежна страница|url=https://pubs.usgs.gov/fs/2016/3081/fs20163081.pdf|title=Beryllium—A Critical Mineral Commodity—Resources, Production, and Supply Chain|last=Fact Sheet 2016–3081|date=October 2016|work=usgs.gov/|publisher=USGS|location=pubs.usgs.gov|pages=4|language=English|format=Article|accessdate=16 May 2017}}</ref><ref name="Full1968">{{Наведена книга|title=Geology of the Spor mountain Beryllium District, Utah, in Ore deposits of the United States, 1933–1967|last=Shawe|first=Daniel|date=1968|publisher=The American Institute of Mining, Metallurgical, and Petroleum engineers, Inc.|editor-last=Ridge|editor-first=John|location=New York|pages=1148–1161}}</ref> == Етимологија и историја == Бертрандитот првпат е откриен во аплитските леукогранити во близина на Пети-Пор, во близина на Нант во францускиот департман Лоара-Атлантик. Првпат е опишан во 1883 година од страна на Огистен Алексис Дамур, кој го именувал минералот по францускиот минералог Емил Бертран. Типолошкиот материјал на минералот се чува во ''École nationale supérieure des mines de Paris'' (Национално училиште за рудници) и во ''Muséum national d’histoire naturelle'' (каталог бр. 8374) во Париз, Франција.<ref name="IMA-Typmineralkatalog">{{Internetquelle|url=https://docs.wixstatic.com/ugd/839128_f154afcb791940f7a8ef961500180d63.pdf#page=11|titel=Catalogue of Type Mineral Specimens – Bertrandite|werk=docs.wixstatic.com|hrsg=Commission on Museums (IMA)|datum=2018-12-12|abruf=2019-07-21|format=PDF 122 kB}}</ref> == Класификација == Дури и во застареното 8-мо издание на класификацијата на минерали на Штрунц, бертрандитот припаѓал на минералната класа „силикати и германати“ и во рамките на таа класа на поделбата на „групни силикати (соросиликати)“ (со нететраедарски анјони), каде што, заедно со хемиморфитот и клиноедритот, ја формирал „групата хемиморфит-клиноедрит“ со системски број VIII/B.07. Во каталогот на минерали Лапис од Стефан Вајс, последен пат ревидиран и ажуриран во 2018 година, кој, од почит кон приватните колекционери и институционалните колекции, сè уште се придржува до оваа постара форма на класификација од Карл Хуго Штрунц, на минералот му е даден системскиот и минералниот број VIII/C.07-10. Во системот за класификација Лапис, ова исто така одговара на поделбата на „групни силикати“ [Si₂O₇]⁶⁻⁻, со нететраедарски анјони (O,OH,F)), каде што бертрандитот, заедно со хемиморфитот и јунитоит, формира посебна, но неименувана група.<ref name="Lapis">{{Literatur|Autor=Stefan Weiß|Titel=Das große Lapis Mineralienverzeichnis. Alle Mineralien von A – Z und ihre Eigenschaften. Stand 03/2018|Auflage=7., vollkommen neu bearbeitete und ergänzte|Verlag=Weise|Ort=München|Datum=2018|ISBN=978-3-921656-83-9}}</ref> 9-тото издание на класификацијата на минерали на Штрунц, важечка од 2001 година и ажурирана од Меѓународното минералошко здружение (IMA) до 2009 година, исто така го класифицира бертрандитот во поделбата на „групни силикати“. Сепак, оваа поделба е дополнително поделена според структурата на групите, можното присуство на дополнителни анјони и координацијата на вклучените катјони. Затоа, врз основа на неговата структура и состав, минералот се наоѓа во поделбата „Si₂O₇ групи со дополнителни анјони; катјони во тетраедарска и/или друга координација“, каде што е единствен член на неименуваната група 9.BD.05.<ref name="IMA-Liste-2009">{{Internetquelle|autor=[[Ernest Henry Nickel|Ernest H. Nickel]], Monte C. Nichols|url=http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf|titel=IMA/CNMNC List of Minerals 2009|werk=cnmnc.units.it|hrsg=IMA/CNMNC|datum=2009-01|sprache=en|abruf=2024-07-30|format=PDF; 1,9&nbsp;MB|archiv-url=https://web.archive.org/web/20240729102044/http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf|archiv-datum=2024-07-29|title=архивски примерок|access-date=2026-02-16|archive-date=2024-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240729102044/http://cnmnc.units.it/IMA2009-01%20UPDATE%20160309.pdf|url-status=dead}}</ref> Деветтото издание на системот за класификација на минерали на Штрунц, важечко од 2001 година и ажурирано од Меѓународното минералошко здружение (IMA) до 2009 година, исто така го сместува бертрандитот во класата „групни силикати“. Класификацијата на минерали Дана, претежно користена во земјите што зборуваат англиски, исто така го сместува бертрандитот во класата „силикати и германати“, но во рамките на таа класа, тој е понатаму поделен на пофино поделен дел од „групни силикати: Si₂O₇ групи и O, OH, F и H₂O“. Тука, тој е единствениот член на неименуваната група 56.01.01 во рамките на поделбата „групни силикати: Si₂O₇ групи и O, OH, F и H₂O со катјони во координација“. == Хемија == Идеализираниот, теоретски состав на бертрандитот (Be₄^[4][(OH)₂|Si₂O₇]) се состои од 15,13% берилиум (Be), 23,58% силициум (Si), 60,44% кислород (O) и 0,85% водород (H). Минералот се јавува претежно во чиста форма. Алуминиумот, како претставник на силициумот, може да се открие само во траги.<ref name="Webmineral">{{Internetquelle|autor=David Barthelmy|url=https://webmineral.com/data/Bertrandite.shtml|titel=Bertrandite Mineral Data|werk=webmineral.com|abruf=2019-07-21|sprache=en}}</ref><ref name="Handbookofmineralogy3">{{Literatur|Hrsg=John W. Anthony, Richard A. Bideaux, Kenneth W. Bladh, Monte C. Nichols|Titel=Bertrandite|Sammelwerk=Handbook of Mineralogy, Mineralogical Society of America|Datum=2001|Sprache=en|Online=[https://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/bertrandite.pdf handbookofmineralogy.org]|Format=PDF|KBytes=71|Abruf=2019-07-21}}</ref> == Кристална структура == Бертрандитот кристализира орторомбично во просторната група Cmc21 (просторна група бр. 36) со параметри на решетката a = 8,72 Å, b = 15,25 Å и c = 4,56 Å, и 4 формулни единици по единична ќелија.<ref name="StrunzNickel2">{{Literatur|Autor=[[Karl Hugo Strunz|Hugo Strunz]], [[Ernest Henry Nickel|Ernest H. Nickel]]|Titel=Strunz Mineralogical Tables. Chemical-structural Mineral Classification System|Auflage=9.|Verlag=E. Schweizerbart’sche Verlagsbuchhandlung (Nägele u. Obermiller)|Ort=Stuttgart|Datum=2001|Sprache=en|ISBN=3-510-65188-X|Seiten=573}}</ref> Кристалната структура на бертрандитот се состои од Si2O7 групи поврзани за да формираат брановидни синџири на тетраедри и рамка со кластери од [O₃BeOHBeO₃]₂ паралелни [100]. Алтернативно, структурата може да се опише како малку деформиран, хексагонален тесно спакуван распоред на O2+ и OH− јони со хексагонални рамнини паралелни (100), во кој 1/3 од тетраедарските места се окупирани од Be²⁺ и Si⁴⁺ јони.<ref name="StrunzNickel2"/><ref name="SchröckeWeiner2">{{Literatur|Autor=[[Helmut Schröcke]], [[Karl-Ludwig Weiner]]|Titel=Mineralogie. Ein Lehrbuch auf systematischer Grundlage|Verlag=de Gruyter|Ort=Berlin; New York|Datum=1981|ISBN=3-11-006823-0|Seiten=712–714}}</ref><gallery widths="200" heights="200" class="center" caption="Кристална структура на бертрандит како „модел на топка и стап“"> Податотека:Bertrandite (Downs-Ross 1987) along a axis.png|со насока на гледање паралелна со а-оската, Податотека:Bertrandite (Downs-Ross 1987) along b axis.png|паралелно со b-оската, Податотека:Bertrandite (Downs-Ross 1987) along c axis.png|паралелно со c-оската Податотека:Bertrandite (Downs-Ross 1987) crystallographic standard alignment.png|и во стандардната кристалографска ориентација </gallery> == Својства == === Морфологија === Бертрандитот обично формира мали, табеларни кристали со табеларни површини нормални на c-оската, како и тетраедарски и јасно хемиморфни кристали. В. Ц. Морган, користејќи минерални примероци од планините Кернгорм во североисточна Шкотска, утврдил дека доминантните кристални површини се {100}, {010} и {001}, со повремени тесни површини долж {110}, {130} и {011}.<ref name="Morgan">{{Literatur|Autor=W. C. Morgan|Titel=Genthelvite and bertrandite from the Cairngorm Mountains, Scotland|Sammelwerk=Mineralogical Magazine|Band=36|Datum=1967|Sprache=en|Seiten=60–63|Online=[https://rruff.info/uploads/MM36_60.pdf rruff.info]|Format=PDF|KBytes=174|Abruf=2019-08-13}}</ref> Познати се и кристални близнаци во облик на срце со двојни рамнини долж {011} или {021}, како и близнаци во облик на V што се сечат под агли од приближно 60± и 120±.<ref name="Handbookofmineralogy3"/> === Физички својства === Минералот покажува совршено расцепување паралелно со површините долж c-оската {001}. Овие рамнини на расцепување, исто така, покажуваат бисерен сјај. Барем јасно расцепување е очигледно паралелно со рамнините {100}, {010} и {110}.<ref name="Handbookofmineralogy3"/> Минералот е пироелектричен, што значи дека реагира на периодични промени на температурата со раздвојување на полнежите. Поларната оска е нормална на рамнините на плочите.<ref name="Klockmann">{{Literatur|Autor=[[Friedrich Klockmann]]|Hrsg=[[Paul Ramdohr]], [[Karl Hugo Strunz|Hugo Strunz]]|Titel=Klockmanns Lehrbuch der Mineralogie|Auflage=16.|Verlag=Enke|Ort=Stuttgart|Datum=1978|ISBN=3-432-82986-8|Seiten=690|JahrEA=1891}}</ref> == Модификации и варијанти == Освен орторомбичниот бертрандит, моментално не е позната друга модификација на соединението Be₄Si₂O₇(OH)₂. Единствениот познат вид на бертрандит е таканаречениот „гел бертрандит“, стаклеста, колоидна форма на бертрандит со светло виолетова боја. Гел бертрандитот за прв пат е откриен и опишан во 1957 година од Е. И. Семенов, заедно со сферобертрандитот, во планинскиот венец Ловозеро-Тундра на полуостровот Кола во Русија. == Формирање и локации == Бертрандитот се формира како помошен минерал во вулкански карпи со средна (андезит) до висока (риолит) содржина на силициум диоксид (SiO2), како оние што се наоѓаат во Сиера де Картагена во Шпанија. Исто така, често се формира секундарно како производ на распаѓање на берил во хидротермалната пост-фаза на пегматитите, на пример во округот Ивеланд во норвешката покраина Ауст-Агдер или во областа Шпицкопе (Шпицкопје) во Намибија, како и замена на производ поврзан со аегирин, рибекит и фенакит во фенитните зони на алкалните карпи, како оние што се наоѓаат во источен Сибир. Бертрандитот исто така ретко се наоѓа во наоѓалиштата на калајна руда. Бертрандитот исто така ретко се наоѓа во наоѓалиштата на калајна руда. Големи наслаги се формираат со хидротермална инфилтрација (пенетрација и инкорпорирање на раствори или растворени супстанции во карпата) во распаднат риолитски туф, каде што бертрандитот обично се наоѓа во асоцијација со адуларија, флуорит, арагонит, калцит, каолинит, мусковитниот вид серицит и разни железни руди. Добро познати локации вклучуваат Чивава, Мексико и планината Спор во планинскиот венец Томас во округот Џуаб, Јута. Во Соединетите Американски Држави, каде што минералот првенствено се ископува како берилиумска руда, други познати наслаги вклучуваат рудникот Гровер во округот Клир Крик, областа околу езерото Џорџ во округот Парк, Колорадо, и неколку каменоломи во близина на Обрн (каменолом Пулсифер) и Гринвуд (каменолом Хејс Леџ) во Мејн. Се наоѓа и како полнење на пукнатини во гранити и придружни пегматити, како и во мијаролитски шуплини во грајзен. Понатаму, во зависност од локацијата, забележани се и други парагенези како што се хердерит, кварц и турмалин. Во светот, досега се документирани приближно 700 локации за бертрандит. Освен неговиот типичен локалитет Пети-Пор и блискиот каменолом Барбен во близина на Нант, минералот се јавува и во регионот Пеи де ла Лоар во близина на Ла Шапел-сур-Ердр. Други познати локации во Франција се во Масивот де ла Лозиер во Савоја (Оверњ-Рона-Алпи), во каменоломите Ла Вилат во близина на Шантелуб во департманот Горна Вјена (Нова Аквитанија) и на неколку локации во Бретања и Гранд Ест. Во Германија, минералот е познат, меѓу другите места, од рудниците Рапенлох и Тојфелсгрунд во близина на Ајзенбах во округот Брајсгау-Хохшварцвалд, каменолом за порфир Децелн во округот Валдшут и разни локации во близина на Хорнберг во Баден-Виртемберг; од неколку каменоломи во Долна Баварија, Горна Франконија и Долна Франконија во Баварија; Бертрандитот е пронајден во разни рудници и каменоломи во Саксонските Рудни Планини, како и во Биркенкопф во близина на Менсфелден во Хесен и во каменоломот Хенеберг во близина на Вајтисберга во Тирингија. Во Австрија, бертрандитот е пронајден првенствено во разни долини на Голдберг групата во Корушка, во близина на општината Шпиц (Мислингтал, Радлбах) во Вахау и во неколку каменоломи во регионот Валдвиртел во Долна Австрија, како и на бројни локации во долините Гаштајн, Хабах и Раурис во Салцбург. Во Швајцарија, минералот е пронајден, меѓу другите места, на ледниците Форно и Албиња во кантонот Граубинден; на неколку локации во масивот Готхард (Аироло, Карона, Фонтана); во Бруненштекли во долината Воралп (долина Гешенер) и во близина на Дајерен на превојот Фурка во кантонот Ури; и на неколку локации во долината Бин (Албрунхорн-Турбхорн, Чумиборт, Криегалп) во кантонот Вале. Во Швајцарија, минералот е пронајден, меѓу другите места, на ледниците Форно и Албиња во кантонот Граубинден; на неколку локации во масивот Готхард (Аироло, Карона, Фонтана); во Бруненштекли во долината Воралп (долина Гешенер) и во близина на Дејерен на превојот Фурка во кантонот Ури; и на неколку локации во долината Бин (Албрунхорн-Турбхорн, Чумиборт, Криегалп) во кантонот Вале. Познати по исклучителни наоди од бертрандит се и општината Конселхеиро Пења во бразилската држава Минас Жераис, каде што се откриени табеларни кристали со дијаметар до 5 см, и масивот Кунрад во близина на Балкаш во Казахстан, каде што се пронајдени кристали со големина до 3 см. Други локации се Аргентина, Австралија, Бразил, Кина, Финска, Италија, Јапонија, Канада, Казахстан, Намибија, Норвешка, Португалија, Русија, Шведска, Словачка, Јужна Африка, Шпанија, Чешка и Обединетото Кралство.<gallery class="center" widths="300" heights="300"> Податотека:Bertrandite, Beryl (variety Aquamarine)-396688.jpg|Бертрандит на аквамарин од планината Антеро, округ Чафи, Колорадо, САД (Големина: 2,6 см 1,7 см 1,3 см) Податотека:Bertrandite-38545.jpg|Сноповиден минерален агрегат од табеларни бертрандитни кристали од пегматит Голконда во близина на Гувернадор Валадарес, Бразил (Големина: 5,3 см × 4,1 см × 2,7 см) Податотека:Bertrandite-Quartz-230542.jpg|Безбојни, табеларни кристали од бертрандит од наоѓалиштето Кара-Оба, пустината Бетпакдала, Караганда, Казахстан Податотека:Bertrandite, Cassiterite, Quartz-583089.jpg|Фини бели кристали од бертрандит (дебелина од приближно 1 мм) со кафеав каситерит и кварц (лево во центарот) од планината Бишоф, Тасманија, Австралија </gallery> == Употреба == Освен берилот, бертрандитот, со содржина на берилиум од околу 15% во чиста форма (еквивалентно на 42% BeO), е најважната руда за екстракција на берилиум.<ref name="SchröckeWeiner2"/> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * А. А. Дамур: Белешка и анализа на новата рудничка средина во Нант. Во: Bulletin de la Société Minéralogique de France. Том 6, 1883, стр. 252–254 (француски, rruff.info [PDF; 124 kB; пристапено на 21 јули 2019 година]). * Ричард В. Гејнс, Х. Кетрин В. Скинер, Јуџин Е. Фурд, Брајан Мејсон, Абрахам Розенцвајг: Новата минералогија на Дана. 8-мо издание. Џон Вајли и синови, Њујорк и др. 1997, <nowiki>ISBN 0-471-19310-0</nowiki>, стр. 1149–1150. [[Категорија:Орторомпски минерали]] [[Категорија:Соросиликати]] [[Категорија:Минерали на берилиумот]] 5v2gdi7ptr4xh9xfi8ke9h3ms84c40d 0 1387119 5629220 5519595 2026-09-16T11:57:05Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629220 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Гардски Планини|other_name={{langx|it|Prealpi Gardesane}}|photo=Panorama Riserva Naturale Integrale Tre Cime del Monte Bondone.jpg|photo_size=|photo_caption=Монте Бондоне|country=[[Италија]]|state={{enum|[[Трентино-Јужен Тирол]]|[[Ломбардија]]|[[Венето]]}}|parent={{enum|[[Јужни Варовнички Алпи]]}}|geology=|orogeny=|area_km2=|length_km=|length_orientation=|width_km=|width_orientation=|highest=Монте Кадрија|elevation_m=2254|coordinates=|range_coordinates={{coord|45.723536484982|N|10.841905491541|E|region:IT_type:mountain_scale:300000|format=dms|display=inline,title}}|map_caption=|map=}}[[Податотека:Lago_Garda_STS081-717-66.jpg|мини|260x260пкс|Сателитска снимка од [[Гарда (езеро)|езерото Гарда]]]]'''Гардски Планини''' ({{Langx|it|Prealpi Gardesane}}), повремено и '''Гардските Ридови''' — широк планински венец на [[Јужни Варовнички Алпи|Јужните варовнички Алпи]] во [[Северна Италија|северна]] [[Италија]]. == Граници и село == Гардските Планини се ограничени на југ со [[Паданска Низина|долината на реката По]], а на север со Брента Доломитите, на исток со долината Адиџе и на запад со долината Џудикарие. Нивната прецизна граница, според класификацијата на Алпскиот клуб на Источните Алпи, е следнава: [[Изео (езеро)|Езеро Изео]]–Кол ди Сан Зено–Вал Тромпија–Пасо ди Манивија – Баголино – Сторо–Тионе–Вецано–[[Тренто]]–Вал д'Адиџе/Ечтал–[[Верона]]–[[Бреша]]–Езеро Изео. Нивниот највисок врв е Монте Кадрија, со 2.254 метри надморска височина.. Климата на Гардските Планини е многу блага како резултат на нивната јужна локација и влијанието на [[Средоземно Море|Средоземното Море]]. Снегот ретко паѓа во долината Сарча и на бреговите на езерото Гарда, а во пролет и есен, температурите се помеѓу 15 и 20 степени. Гардските Планини имаат многу малку ледници и скијачки центри. Алпинистичкиот центар на масивот е градот Арко. Во близина на Арко има безброј места за спортско качување. [[Гарда (езеро)|Езерото Гарда]] и околните планини се популарна дестинација за водни спортисти, планински велосипедисти, [[Пешачење во природа|планинари]] и алпинисти. На западниот брег на езерото Гарда се наоѓа природниот парк Парко Алто Гарда Брешано. == Езера == * [[Гарда (езеро)|Езеро Гарда]] (''Лаго ди Гарда'') * [[Езеро Ледро|Езеро ди Ледро]] * Езеро Валвестино * Езеро Сеј * [[Езеро Тено|Езеро ди Тено]] * Езеро пра де ла Стуа * Езеро д'Ампола * Езеро Каведин * [[Езеро Тоблино]] == Долини == [[Податотека:Arco2004-028.jpg|мини|260x260пкс|Долината Сарча и стрмните падини на Вендрезите]] * Вале д'Ампола * Вал Каведин * Вал ди Сеј * Вале ди Консеи * Вале деи Лаги (Долина Сарка) * Вал ди Ледро * Вале Тосколано * Вале ди Веста == Значајни врвови == [[Податотека:Torbole_Panorama.jpg|мини|400x400пкс|Поглед од Наго-Торболе гледано кон југ. На левиот брег се наоѓаат падините на Монте Алтисимо, а од десната страна масивот и Монте Тремалцо.]] * Монте Кадрија, 2.254 м * Чима Валдрита, 2.218 м * Пунта Телеграфо, 2.200 м * Монте Бондоне, 2.180 м * Монте Алтисимо ди Наго, 2.079 м * Монте Каплоне, 1.976 м * Монте Тремалцо, 1.974 м * Монте Касале, 1.632 м * Монте Пицоколо, 1.581 м == Литература == * Kompass Karte (скала 1:50.000), ''Alpi di Ledro, Valli Giudicarie'', Инсбрук, 2003 година, * Eugen E. Hülser, ''Hülsers Klettersteigführer Gardasee'', Брукман, Минхен, {{Јужни Варовнички Алпи}} [[Категорија:Верона (покраина)]] [[Категорија:Бреша (покраина)]] [[Категорија:Јужни Варовнички Алпи]] [[Категорија:Планински венци на Алпите]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] ftllpgqymfw5v4rzltgig6f73vzi70u 0 1387120 5629218 5583267 2026-09-16T11:56:57Z Bjankuloski06 332 /* Геологија и глациологија */ Јазична исправка, replaced: глечери → ледници (2) 5629218 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Брентски Доломити|other_name={{langx|it|Dolomiti di Brenta}}|photo=Dolomiti di Brenta.jpg|photo_caption=Планинскиот масив Брента Груп|location=[[Тренто]], [[Италија]]|parent=[[Ретски Алпи]], [[Јужни Варовнички Алпи]]|border=|border1=|length_mi=|length_orientation=|width_mi=|width_orientation=|geology=|period=|orogeny=|highest=Чима Тоса (спорно)|elevation_m=3173|coordinates={{coord|46|9|26|N|10|52|16|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|map=Alps|map_caption=Локација на Брентските Доломити}}'''Групата Брента''' или '''Брентски Доломити''' ({{Langx|it|Dolomiti di Brenta}}) — [[Планински венец|планински масив]] и подмасивен дел од Ретските Алпи во планинската група [[Јужни Варовнички Алпи]]. Тие се наоѓаат во покраината Трентино, во североисточна [[Италија]]. Тоа е единствената доломитска група западно од реката [[Адиџе]]. Затоа, географски, тие не секогаш се сметале за дел од планинските масиви [[Доломити]]те. Геолошки, сепак, тие дефинитивно се<ref>Franco de Battaglia e Luciano Marisaldi, Enciclopedia delle Dolomiti, Zanichelli Editore, Bologna 2000, {{ISBN|978-88-08-09125-3}}</ref> и затоа понекогаш се нарекуваат '''„Западни Доломити“'''. Како дел од Доломитите, групата Брента е официјално признаена како [[светско наследство на УНЕСКО]] според Конвенцијата за светско наследство.<ref>as "Component Site 9."</ref><ref>UNESCO Decision 33COM 8B.6 - Natural properties - Properties deferred or referred back by previous sessions of the World Heritage Committee - The Dolomites (Italy), Appendix 1.2, Component Site 9</ref> == Геологија и глациологија == Геолошки, групата Брента е многу различна од соседните планински групи како Ортлес и Адамело / Пресанела формирани од гранит. Главните врвови се формирани од тврд компактен доломит, додека периферните подгрупи често се составени од повеќе варовнички доломит или [[варовник]]. Тврдиот доломит ''(dolomia principale)'' првично бил формиран за време на [[Мезозоик|мезозојската ера]], под површината на плиткиот океан Тетида, пред околу 200 милиони години. Тврдиот компактен доломит со висока содржина на магнезиум бил формиран за време на горниот тријаски период. Помекиот, поваровнички материјал бил таложен подоцна, во доцниот [[тријас]]ки и раниот [[јура|јурски]] период. Разликата е јасно забележлива за искачувачот кој добива многу покомпактна и посигурна карпа на врвовите на централниот дел од групата Брента отколку во периферните подгрупи. На крајот, овие слоеви биле поместени нагоре од тектонската активност што довело до [[Алпска орогенеза|формирање на Алпите]] за време на еоценот, почнувајќи пред околу 66 милиони години и водејќи до формирање на набори и раседи на потисок. Последователната ерозија го издлабила доломитскиот пејзаж со неговите стрмни вертикални врвови, какви што ги знаеме сега. Иако остатоците од огромни [[Морена|морени]] сугерираат дека групата Брента некогаш била опкружена со големи [[Ледник|ледници]], остатоците од нив сега се многу скромни и постојано се намалуваат во текот на последните сто години. Традиционално, ледниците Брента биле релативно мали и се нарекувале ''„ведрети“''.<ref>Castiglioni, page 29-30</ref> Во текот на последните сто години нивната големина е намалена на често помала од половина од нивната оригинална големина околу 1900 година. [[Климатски промени|Климатските промени]] се чини дека се главната причина. == Географија == Брентските Доломити се одвоени од: # Ортлерските Алпи на север покрај долината Ноче # групата Адамело-Презанела на запад покрај превојот Кампо Карло Мањо и реката Сарка # Планините Фиеме на исток покрај долината [[Адиџе]]. Брентските Доломити покриваат релативно голема површина. Може да се поделат на # Јужен сектор, кој ги опфаќа масивот Тоса, ланецот Амбиез и подгрупите Валон, Фрачингли, Гез; # Централен сектор, кој го опфаќа синџирот Сфулмини и масивот Цима Брента, како и подгрупите Монте Даино, Гајарда/Алтисимо и Гросте. # Северен сектор кој го опфаќа Северниот ланец и подгрупата на Ла Кампа. Технички, планините што се протегаат на рамената, какви што се на источната страна Чима Паганела, Монте Гаца, а на западната страна Дос дел Сабион, треба да се сметаат за дел од групата Брента, но тие се многу периферни. Групата Брента брои голем број езера, од кои најзначајни се [[Езеро Молвено|езерото Молвено]] и езерото Товел. == Врвови == [[Податотека:Campanil_Bas.pdf|мини|Кампаниле Басо]] Значајни врвови на групата Брента се: {| class="wikitable" !Врв ! Надморска височина (метри) |- | Чима Тоса | 3173 |- | Цима Брента | 3155 |- | Крозон ди Брента | 3123 |- | Пјетра Гранде | 2935 |- | Кампаниле Басо | 2883 |- | Кроз дел Алтисимо | 2339 |- |} [http://www.ii.uib.no/~petter/mountains/3000mtn/tosa.html Неодамнешните истражувања] покажале дека Чима Тоса не е висока од 3173 метри и веројатно е пониска од Чима Брента. == Планински превои == Главните [[Превој|планински превои]] на групата Брента се: {| class="wikitable" !Поминува ! Локација ! Тип ! colspan="2" | Надморска височина (м/стапки) |- | Бока ди Тукет | Мадона ди Кампиљо до Молвено | снег | 2656 | 8714 |- | Бока ди Брента | Пинцоло до Молвено | снег | 2553 | 8376 |- | Пасо дел Гросте | М.ди Кампиљо до Клес | пешачка патека | 2440 | 8006 |} == Историја на истражување == Групата Брента веројатно често била истражувана од локалните ловци, но научното и алпинистичкото истражување започнало во 1864 година кога Џон Бол, (ирско-)британски истражувач и основач на Британскиот алпски клуб, го презел преминувањето исток-запад на групата Брента преку Бока ди Брента. Една година подоцна тој стигнал до врвот на Чима Тоса, само за да открие дека неколку дена претходно, на 20 јули 1865 година, врвот го освоиле Бепи Лос од Примиеро и неговите придружници. Бол пишувал за своите потфати во „ Алпски журнал“<ref>"From Riva to Pinzolo by Molveno" Alpine Journal I, page 442-444, 1864, See also: "A Guide to the Eastern Alps" in The Alpine Guide Longmans, London, 1868</ref> и привлекол други британски истражувачи во групата Брента. Даглас Фрешфилд, подоцнежен претседател на престижниот Алпски клуб, пристигнал во 1871 година. Тој и неговите придружници Франсис Фокс Такет и францускиот водич Франсоа Девуасу од Шамони. Овие луѓе, кои сите ќе станат главни фигури на Златното доба на алпинизмот, биле активни во групата Брента и Пресанела во 1871 и 1872 година. Во 1871 година тие го достигнале врвот на Чима Брента.<ref>Douglas Freshfield, "Italian Alps", Longmans Green&Co, London, 1875 (reprinted 1972 by the SAT "Le Alpi Italiane")</ref> Други британски планинари од таа ера кои ќе придонесат за истражувањето на групата Брента биле Артур Џон Батлер (1884: Чима дељи Арми, 1885: Кампаниле Алто), [https://web.archive.org/web/20131030043018/http://www.angeloelli.it/alpinisti/file/De%20Falkner%20Alberto.html Алберт де Фалкнер]<ref>De Falkner was actually of Swiss noble descent, becoming an avid Garibaldino in the 1860s.</ref> и Едвард Теодор Комптон (1881: Крозон ди Брента).<ref>"Expeditions in the Brenta Group", Alpine Journal XI, page 413-414, 1874</ref> Вториот изградил кариера како уметник во Германија и целосно се интегрирал во редовите на Германско-европското алпско здружение (DÖAV), за кое направил голема серија слики и илустрации, вклучувајќи ја и групата Брента во некои извонредни слики.<ref>Examples of his work available in Wikimedia Commons: E.T. Compton.</ref> Трентино бил „Велшки Тирол“,<ref>A beautifully illustrated contemporary description of Welschtirol in: Prof Dr Max Haushofer: "Tirol", Velhagen und Klasing, Leipzig/Bielefeld (1899) page 170-192</ref> дел од [[Австроунгарија|Австроунгарското Царство]] до 1918 година, па затоа било сосема природно што DÖAV се заинтересирал за истражување на овие планини. Откако Карл Шулц<ref>Eduard Richter, u.a. "Die Erschliessung der Ostalpen", Band III, page 297-349 "Die Brentagruppe", Berlin : Verl. DÖAV, 1893-94</ref> го достигнал третиот и највисок врв на Крозон ди Брента и ги објавил своите наоди, други германски и австриски алпинисти го пронашле патот до групата Брента.<gallery> Податотека:John_Ball_(naturalist).jpg|алт=John Ball (1818-1889)| Џон Бол (1818-1889) Податотека:Torre_di_Brenta,_Compton.jpg|алт=E.T. Compton: Torre di Brenta| ЕТ Комптон: Торе ди Брента Податотека:Crozzon_di_Brenta,_Early_Twenties.pdf|алт=Crozzon di Brenta, Vedretta dei Camosci, Early '20s| Крозон ди Брента, Ведрета деи Камоши, Рани 20-ти Податотека:Douglas_Freshfield.jpg|алт=Douglas Freshfield (1845-1934)| Даглас Фрешфилд (1845-1934) Податотека:Cima_Brenta,_E._T._Compton.jpg|алт=E.T. Compton: Cima Brenta| ЕТ Комптон: Сима Брента Податотека:Escursionisti'25riftosa.pdf|алт=Rif. Tosa, August 3, 1925| Риф. Тоса, 3 август 1925 година </gallery>Важна истражувачка и описна работа извршија [http://www.angeloelli.it/alpinisti/file/Radio-Radiis%20Alfred%20von.html Алфред фон Радио-Радиис]<ref>Alfred von Radio-Radiis (1875-1957) was actually of Italian birth and descent, belonging to a prominent family from Gorizia. He became a founding member of the prestigious Club Alpino Accademico Italiano (CAAI) in 1904. But as CEO of the Saurer Truck Company, he always remained loyal to his Austrian allegiances. See: http://www.saurer-mein-laster.at {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20201023080555/http://www.saurer-mein-laster.at/ |date=2020-10-23 }}</ref> и Ханс Барт.<ref>They jointly published their findings in the course of three years in an extensive report "Die Brentagruppe" in the Zeitschrift des DÖAV 1906, page 327-361, Zt. 1907, page 324-364, Zt. 1908, page 361-398. A treasure! with gorgeous photographic images by Radio-Radiis himself, as well as illustrations by E.T. Compton.</ref> Алпинисти кои зборуваат германски јазик како Готфрид Мерцбахер, Штек, Мајр, Аданг, Хајнеман<ref>An exhaustive overview of particulars about all these early alpinists is to be found on http://www.angeloelli.it/index.htm</ref> и други оставиле свој белег на Брентските Доломити. Околу почетокот на векот се разви натпреварувачки дух помеѓу италијанските и германските алпинисти, кој бил инспириран од новите националистички чувства во регионот. Освен тоа, истражувачкиот карактер на алпинизмот отстапи место на подемот на качувањето по карпи како спорт. Завршувањето на [[Обединување на Италија|италијанското обединување]] во 1870 година предизвика очекувања во италијанскиот Тирол. Духот на [[Иредентизам|Иредентизмот]] бил сè повеќе присутен кај локалните алпинисти, кои во 1872 година го основаа своето сопствено [https://www.sat.tn.it/ ''Società degli Alpinisti Tridentini'']. Во 1882 година тие ја изградија првата планинска колиба лоцирана во рамките на групата Брента, во близина на Бока ди Брента: Рифуџо Тоса, на 2.439 метри. Локалните алпинисти како Карло и Џузепе Гарбари и Нино Пули, почнаа да ги следат стапките на локалните водичи Матео и Бонифацио Николуси и Антонио Далагијакомо, кои ги водеа сите странци до врвовите. Антагонизмот со германските алпинисти бил влошен од наводната практика на поткрепување на напорите на Италците. DÖAV Sektion Bremen одлучи да изгради голема планинска колиба на карпестото седло веднаш над Рифуџо Тоса во 1897 година.<ref>The legal procedure to reclaim the property of this building for the SAT actually succeeded before the Vienna Supreme Court in 1914. After the war it was named after Trentino wartime volunteer Tommaso Pedrotti. Castiglioni, page 65; Girardi, page 201-203.</ref> Слична ситуација се создаде и на Пасо Тукет каде што SAT го изгради малото рифуџо Села во 1905 година, а DÖAV Sektion Berlin изгради поголема колиба веднаш до него.<ref>The building was turned over to the SAT after the war and was named after the British alpinist and explorer Francis Fox Tuckett. Castiglioni, page 52.</ref> Кога последниот неискачен голем врв во групата Брента, Кампаниле Басо, конечно бил искачен од Бергер и Амферер во 1899 година, се чинеше дека тие во голема мера се потпирале на работата на Гарбари и Пули, кои застанаа само 35 метри од врвот.<ref>see main article: [[Campanile Basso]]</ref> За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна,]] групата Брента останала недопрена од војната и фер е да се заклучи дека откако Трентино ѝ бил доделен на Италија со [[Договор од Сен Жермен|Договорот од Сен Жермен ан Ле]], истражувањето на групата Брента било во голема мера завршено. Ерата на спортското качување започнала и безброј патеки за качување со сите можни степени на тежина биле трасирани на вертикалните ѕидови на овие планини низ годините. [[Податотека:Dolomiti_di_Brenta_M._di_Campiglio.JPG|десно|мини|Брентските Доломити од Дос дел Сабион]] <gallery> Податотека:Brenta_064.jpg|алт=Bocchette Centrali| Бочет Централи Податотека:Brenta_Dolomites,_Via_delle_Bocchette_Centrali,_Climber_preparing_to_access_Campanile_Basso.pdf|алт=Bocchette Centrali, Campanile Basso apex| Bocchette Centrali, врвот Campanile Basso Податотека:Via_Ferrata_ladder_Brenta.jpg|алт=Bocchette Alte| Бочет Алте Податотека:Crozzon_di_Brenta_3.jpg|алт=Crozzon di Brenta and Cima Tosa| Крозон ди Брента и Цима Тоса </gallery> == Виа деле Бокете == Пристапот до врвовите и врвовите на централниот дел од групата Брента бил олеснет со изградбата - по нарачка на SAT - на виа ферата која со почит ќе ги избегнува врвовите, но ќе ги поврзува превоите и вдлабнатините наречени ''бокета'' помеѓу врвовите. Работата на ''Виа дел Бокете Централи'' започна во 1935 година. Голем дел од работата во таа фаза ја извршија водичите од Брента од таа ера: Бруно Детасис<ref>See Italian and German Wikipedia: Bruno Detassis</ref> и Енрико Џордано. Патниот правец завршен две години подоцна им овозможи на алпинистите да стигнат до врвот на Кампаниле Басо Виа Нормале. Работите биле прекинати од Втората светска војна, но биле обновени во 1948 година, главно со напорите на Челестино Донини, сè додека не стигнат до својата точка на завршување кај Бока деи Арми. Подоцна, во 1968-69 година, патниот правец бил продолжен кон Бока дел Тукет по траекторија наречена ''Виа деле Бокете Алте'', предизвикувачки патен правец кој достигнува квота од 3002 метри и ја преминува источната страна на Чима Брента веднаш под врвот. Во подоцнежна фаза, маршрутата на ви ферате била проширена кон Пасо дел Гросте преку ''Сентјеро Бенини'', а подоцна се прошири и понатаму преку Северниот синџир кон Рифуџо Пелер: ''Сентјеро Костанци''.<ref>See also: Extensive overview of the Via delle Bocchette in Castiglioni's CAI TCI Guide, as well as Enzo Gardumi, Fabrizio Torchio: "Dolomiti di Brenta", Casa editrice Panorama, Trento 1999, page 144-145, {{ISBN|88-87118-43-4}}. An English guidebook: Graham Fletcher & John Smith:"Via Ferratas of the Italian Dolomites: Vol.2 Southern Dolomites, Brenta and Lake Garda", Cicerone, {{ISBN|978-1-85284-380-9}} In German: Mark Zahel: "Rother Klettersteigfuhrer Dolomiten, Brenta, Gardasee", Bergverlag Rudolf Rother, München, 2013. {{ISBN|978-3-7633-3096-6}}</ref> == Флора и фауна == Автономната покраина Тренто донесе закон во 1967 година за заштита на групата Брента како дел од [https://www.pnab.it/ Природниот парк Адамело-Брента.] Оваа област опфаќа 650 километри квадратни. Неговата фауна е меѓу најбогатите на Алпите и ги вклучува сите животински видови кои го наоѓаат своето живеалиште на планините; вклучувајќи [[Кафеава мечка|мечка]], [[дивокоза]] и алпски козорог. Групата Брента била едно од последните места во Италија каде што ендемските мечки (''Ursus arctos'') можеа да најдат живеалиште. Нивниот број неодамна се зголеми, исто така како резултат на зголемувањето на популацијата со мешање на мечки од [[Словенија]]. Приближно 30 мечки го населуваат паркот. [[Златен орел|Златниот орел]] (''Aquila chrysaetos'') и [[Голем тетреб|шумската тетреб]] (''Tetrao urogallus'') наоѓаат заштитен дом на овие планини. На неколку локации има колонии на алпски мармоти (''Marmota marmot''). == Скијање, планинарење и искачување == Скијачките патеки се наоѓаат на западната страна од групата Брента во Вал Рендена, околу скијачките центри Мадона ди Кампиљо и Пинцоло. Повеќето од лифтовите и скијачките патеки се наоѓаат на планините Дос дел Сабион и Монте Спинале. Сепак, постои долг модерен лифт со голем капацитет кој води од Мадона дел Кампиљо па сè до главниот синџир на Брента Груп до Пасо Гросте на {{Convert|2444|m|ft}}. Севкупно, скијачката област може да понуди околу 150 километри, поделени во 98 скијачки патеки од сите степени на тежина, олеснети од 63 лифтови. На источната страна од групата Брента, скијачките патеки се наоѓаат на Паганела. Скијачкиот центар Паганела можел да понуди околу 50 километри скијачки патеки, олеснета од 16 лифтови. Скијачкиот центар над Молвено кај Прадел е многу мал, но нуди прекрасен поглед кон централниот дел од групата Брента.<gallery> Податотека:Rifugio_Dodici_Apostoli_-_Dolomiti_di_Brenta.jpg|алт=Rif. Dodici Apostoli| Риф. Додичи Апостоли Податотека:Brentei-Hütte_039.jpg|алт=Rif. Brentei| Брентеј Податотека:Tuckett-Hütte_009.jpg|алт=Rif. Tuckett-Sella| Риф. Такет-Села Податотека:Rifugi_Pedrotti-Tosa.pdf|алт=Rif. Pedrotti-Tosa| Рив. Педроти-Тоса Податотека:Rifugio_Angelo_Alimonta.jpg|алт=Rif. Alimonta| Рив. Алимонта Податотека:Val_di_Non_-_Rifugio_Peller.jpg|алт=Rif. Peller| Риф. Пелер </gallery>Повеќето планинари доаѓаат во групата Брента<ref>A beautifully illustrated and very complete overview of hiking itineraries is given in Enzo Gardumi, Fabrizio Torchio: "Dolomiti di Brenta", Casa editrice Panorama, Trento 1999, page 144-145, {{ISBN|88-87118-43-4}}. : Also: Helmut Pietsch: Brentagruppe, Gebietsführer für Wanderer und Bergsteiger. Bergverlag Rudolf Rother, München, 1. Auflage 1987. {{ISBN|3-7633-3302-9}}</ref> за да пешачат по Виа дела Бокете и поврзаните ви ферати, како што е ''Сентјеро Кастиљони''.<ref>An English guidebook: Graham Fletcher & John Smith:"Via Ferratas of the Italian Dolomites: Vol.2 Southern Dolomites, Brenta and Lake Garda", Cicerone, {{ISBN|978-1-85284-380-9}}</ref> Завршувањето на целиот патен правец југ-север што тргнува од Риф Агостини по Сентјеро Кастиљони, Сентјеро дел'Идеале, Бокете Централи, Бокете Алте, Сентјеро Бенини и Сентјеро Костанци, завршувајќи во Рифуџо Пелер, би барало вкупно приближно 28 часа пешачење/искачување.<ref>T.i. without major stops. This number was attained by adding up the duration of the time needed for all these parts, as indicated in Gardumi-Torchio and Castiglioni.</ref> Затоа, постои цела мрежа од алпски колиби над 2000 метри надморска височина, главно управувана од SAT како дел од Клубот Алпино Италијано : {| class="wikitable" !Планинарска колиба ! colspan="1" | Надморска височина (метри) |- | Рифуџо Агостини |2,410 |- | Рифуџо Гарбари XII Апостоли |2,489 |- | Рифуџо Алберто и Марија аи Брентеи |2,120 |- | Рифуги Тоса и Педроти |2,439 |- | Рифуџо Алимонта |2,580 |- | Рифуги Такет и Села |2,272 |- | Рифуџо Графер ал Гросте |2,261 |- | Рифуџо Пелер |2,022 |} Неколку приватни планински колиби можат да се најдат на пониски надморски височини. Означени планински патеки ги преминуваат целите Брентски Доломити, овозможувајќи пристап до многу фреквентни области на овие планини. Планинарите можат да изберат помеѓу многу предизвикувачки маршрути како што е ''Бошет Алте'' или помалку тешки алтернативи, но секогаш треба да бидат добро подготвени со соодветна опрема, безбедносна опрема и мерки на претпазливост против ненадејни временски промени. Неколку мали колиби-засолништа (италијански: ''bivacco'') се подигнати на големи и оддалечени надморски височини: Бивако Кастиљони (3.135) на врвот на Крозон ди Брета, Бивако Бонвекио (2.790) 300 метри северно од Чима Сасара и Бивако Костанци на 2.365 метри на Сасо Росо. Некои периферни подгрупи, како што се Гез, Даино, Валон и Кампа, се далеку од целото туристичко внимание - дури и во августовски ден. Овие диви, оддалечени области претставуваат свои специфични предизвици и планинарењето во овие области бара претпазлива подготовка. Сепак, тие области се некако помалку интересни за вертикалните качувачи на карпи поради кршливоста на поваровничките карпи. За овие качувачи, врвовите и врвовите на Централниот синџир - составени од цврста ''Доломија принципале'' - остануваат главна атракција. Предизвикувачки историски маршрути како Виа Преус и Дидро Ферман на Кампаниле Басо, Виа Шулц и Пиластро ди Франчези на Крозон ди Брента, Виа Видесот на Чима Маргарита, Виа Дибона на Кроз дел'Алтисимо и многу други класични рути<ref>All described in the Castiglioni guide, but some also in: Annette Köhler, Norbert Memmel: "Kletterführer Dolomiten", Rother Verlag, {{ISBN|3-7633-3015-1}}</ref> и нивните бесконечни варијанти привлекуваат многу качувачи секоја година. Групата Брента стана популарна и кај планинските велосипедисти<ref>see: https://www.dolomitibrentabike.it</ref> и во последната деценија стана база за параглајдери. Поранешниот европски шампион (2006, 2010) и освојувач на сребрен медал на Светскиот куп (2011) во параглајдинг, Лука Донини, е од Молвено.<ref>see: http://www.pwca.org/user/17026{{Мртва_врска|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * http://www.pnab.it * http://www.rockclimbing.com/routes/Europe/Italy/Dolomites/Brenta/{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * http://www.dolomitidibrentain.it/ {{Јужни Варовнички Алпи}} [[Категорија:Светско наследство во Италија]] [[Категорија:Јужни Варовнички Алпи]] [[Категорија:Планински венци на Алпите]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:Статии со текст на италијански]] qou39p1bh7ddr2abi7bqef9xnw6lbkl 0 1387805 5629216 5582140 2026-09-16T11:56:48Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629216 wikitext text/x-wiki {{Infobox mineral | name = Јарозит | category = [[Сулфатни минерали]] | boxwidth = 24 | boxbgcolor = | image = Jarosite on quartz Potassium iron sulfate Arabia District, Pershing County, Nevada 2779.jpg | caption = Јарозит на кварц од округот Арабија, округ Першинг, Невада | formula = KFe₃(SO₄)₂(OH)₆ | IMAsymbol = Jrs<ref>{{Cite journal|last=Warr|first=L.N.|date=2021|title=IMA–CNMNC approved mineral symbols|journal=Mineralogical Magazine|volume=85|issue=3|pages=291–320|doi=10.1180/mgm.2021.43|bibcode=2021MinM...85..291W|s2cid=235729616|doi-access=free}}</ref> | molweight = 500.8 g/mol | strunz = 7.BC.10 | dana = 30.2.5.1 | system = [[Тригонални]] | class = Rhombohedral ({{overline|3}}m) <br />[[H-M symbol]]: ({{overline|3}}m) | symmetry = ''R''{{overline|3}}m | unit cell = a = 7.304&nbsp;[[Ångstrom|Å]], c = 17.268&nbsp;Å; Z&nbsp;=&nbsp;3 | color = Килибарно жолта или темно кафеава | habit = Кристалите се обично псевдокубни или табеларни, исто така како грануларни кори, нодули, фиброзни маси или конкрециони. | twinning = | cleavage = Специфично на {0001} | fracture = Нерамномерно до конхоидно | tenacity = Кршлив | mohs = 2.5–3.5 | luster = Субадамантин до стаклесто тело, смолесто на фрактури | refractive = n_ω = 1.815 to 1.820; n_ε = 1.713 to 1.715 | opticalprop = Едноаксијален (−), обично аномално биаксијален со многу мали 2V | birefringence = 0.102 to 0.105 | pleochroism = Безбоен, многу бледо жолт или бледо зеленикаво жолт, длабоко златно жолт или црвеникаво-кафеав | streak = Светло жолт | gravity = 2.9 to 3.3 | density = | melt = | fusibility = | diagnostic = | solubility = Нерастворлив во вода. Растворлив во HCl. | diaphaneity = Проѕирен | other = Силно [[пироелектрично]]. Нефлуоресцентно. Едвај детектибилна радиоактивност | references = <ref name=Dana>Gaines et al (1997) Dana's New Mineralogy Eighth Edition, Wiley</ref><ref name=Mindat>{{Cite web|url=http://www.mindat.org/min-2078.html|title = Jarosite}}</ref><ref name=HOM>{{cite web |last1=Anthony |first1=John W. |last2=Bideaux |first2=Richard A. |last3=Bladh |first3=Kenneth W. |last4=Nichols |first4=Monte C. |title=Jarosite |url=http://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/jarosite.pdf |website=Handbook of Mineralogy |publisher=Mineral Data Publishing |access-date=14 March 2022 |date=2005}}</ref>}}'''Јарозит —''' [[Хидрат|воден]] сулфат од [[калиум]] и [[железо]] (Fe-III) со хемиска формула KFe₃(SO₄)₂(OH)₆. Овој [[Сулфатни минерали|сулфатен минерал]] се формира во [[Руда|рудните]] наслаги со [[Оксидационо-редукциона реакција|оксидација]] на железни [[сулфид]]и. Јарозитот често се произведува како нуспроизвод за време на прочистувањето и рафинирањето на [[цинк]]от, а исто така се јавува и со кисела дренажа на рудници и кисели сулфатни почвени средини. == Физички својства == [[Податотека:Jarosite-34304.jpg|лево|мини|Јарозит кристали од Сиера Пења Бланка, Алдама, Чивава, Мексико (5,6 × 3,1 × 1,6 см)]] Јарозитот има тригонална кристална структура и е кршлив, со базален процеп, [[Мосова скала|тврдост]] од 2,5–3,5 и специфична тежина од 3,15–3,26. Тој може да е проѕирен или непроѕирен со стаклен до мат сјај и е обоен темножолт до жолтеникаво-кафеав. Понекогаш може да се помеша со [[лимонит]] или [[гетит]] со кои најчесто се јавува во госанот (оксидиран дел над рудно тело). Јарозитот е железен аналог на калиум алуминиум сулфатот, [[алунит]]. == Серија на цврсти раствори == Алунитната супергрупа ги вклучува подгрупите [[алунит]], јарозит, [[Беудандит|беудантит]], крандалит и флоренцит. Минералите од алунитната супергрупа се изоструктурни едни со други и се јавува супституција меѓу нив, што резултира со неколку серии на цврсти раствори. Алунитната супергрупа има општа формула AB₃(TO₄)₂(OH)₆. Во алунитната подгрупа B е Al, а во јарозитната подгрупа B е Fe³⁺. Подгрупата беудантит има општа формула AB₃(XO₄)(SO₄)(OH)₆, подгрупата крандалит AB₃(TO₄)₂(OH)₅•H₂Oи подгрупата флоренцит AB₃(TO₄)₂(OH)_{5 или 6}. [[Податотека:Jarosite_crystal_structure.png|лево|мини|Кристална структура на јарозит Код на боја: Калиум, K: виолетова; Сулфур, S: маслинеста; Железо, Fe: виолетово-сина; Клеточна: небесно сина.]] Во серијата јарозит-алунит, Al може да го замени Fe и веројатно постои комплетна серија на цврсти раствори помеѓу јарозитот и алунитот, KAl₃(SO₄)₂(OH)₆, но средните членови се ретки. Материјалот од Копец, [[Чешка]], има приближно еднаков Fe и Al, но количината на Al во јарозитот е обично мала. Кога јарозитот се формира од [[оксидационо-редукциона реакција]] на [[пирит]] во седиментни глини, главните извори на K ⁺ се илит, глина што не отекува или K-фелдспат. Во други геолошки услови, алтерација на мика исто така може да биде извор на калиум. Во серијата јарозит-натројарозит, Na го заменува K со најмалку Na/K = 1:2,4, но чистиот натриумов краен елемент NaFe₃(SO₄)₂(OH)₆ не е познат во природата. Минералите со Na > K се познати како натројарозит. Формирањето на краен елемент (јарозит и натројарозит) е фаворизирано од средина со ниска температура, помала од 100&nbsp;°C, и е илустрирано со осцилаторното зонирање на јарозитот и натројарозитот пронајдено во примероци од рудникот Апекс, Аризона, и Голд Хил, Јута. Ова укажува дека постои голема разлика во мешањето помеѓу двата крајни елементи,<ref name="AM922">American Mineralogist (2007) 92:444–447</ref> и е дискутабилно е дали постои комплетна серија помеѓу јарозитот и натројарозитот. Во хидрониумјарозитот<ref name="AM9214642">American Mineralogist (2007) 92:1464–1473</ref> [[хидрониум]]скиот јон H₃O⁺ може да го замени и K ⁺, при што зголемената содржина на хидрониумски јони предизвикува значително намалување на параметарот на решетката ''c'', иако има мала промена во ''a''.<ref name="AM50">American Mineralogist (1965) 50:1595–1607</ref> Хидрониумјарозитот ќе се формира само од раствори со недостаток на алкали, бидејќи јарозитот богат со алкали се формира преференцијално. Двовалентните катјони можат да го заменат и моновалентниот катјон K ⁺ во местото А.<ref name="AM722">American Mineralogist (1987) 72:178–187</ref> Рамнотежата на полнежот може да се постигне на три начина. : Прво со замена на два моновалентни катјони со еден двовалентен катјон и оставање слободно место на А-местото, како кај плумбогумитот, Pb²⁺Al₃(PO₄)₂(OH)₅.H₂O, кој е член на подгрупата на крандалит. : Второ, со вклучување на двовалентни јони во B местата, како кај осаризаваите, Pb²⁺Cu²⁺Al₂(SO₄)₂(OH)₆, подгрупа на алунит, и биверит, Pb²⁺Cu²⁺(Fe³⁺,Al)₂(SO₄)₂(OH)₆, подгрупа на јарозит. : Трето, со замена на двовалентните анјони со тривалентни анјони, како кај [[Беудандит|беудантитот]], PbFe³⁺₃(AsO₄)³⁻(SO₄)(OH)₆, подгрупа на беудантитот. == Историја == Јарозитот за прв пат е опишан во 1852 година од Август Брајтаупт во Баранко дел Јаросо во Сиера Алмагрера (во близина на Лос Лобос, Куевас дел Алманзора, [[Алмерија (покраина)|Алмерија]], [[Шпанија]]). Името јарозит е директно изведено од „јара“, шпанското име за жолт цвет кој припаѓа на родот ''Cistus'' и расте во сиерата. Минералот и цветот имаат иста боја. Мистериозни сфери од глина, од 4 до 12.5см во дијаметар и покриени со јарозит, се пронајдени под Храмот на пердувестата змија, древна скалеста пирамида со шест нивоа 50 км од Мексико Сити.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm|title=Discovery News (2013) "Robot Finds Mysterious Spheres in Ancient Temple"|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319032519/http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm|archive-date=2015-03-19|accessdate=2013-04-30}}</ref> === Истражување на Марс === Феричен сулфат и јарозит се откриени од три марсовски ровери: ''Спирит'', ''Опортјунити'' и ''Кјуриосити''. Овие супстанции укажуваат на силно оксидирачки услови што преовладуваат на површината на [[Марс (планета)|Марс]]. Во мај 2009 година, роверот ''Спирит'' се заглавил кога поминал преку мека земја со фери сулфат што беше скриен под облога од почва со нормален изглед.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2009/05/19/science/19rove.html?partner=rss&emc=rss|title=Mars rover's 5 working wheels are stuck in hidden soft spot|last=Chang|first=Kenneth|date=2009-05-19|work=The New York Times|access-date=2009-05-19|issn=0362-4331}}</ref> Бидејќи железниот сулфат има многу мала кохезија, тркалата на роверот не можеа да добијат доволна влечна сила за да го извлечат телото на роверот од делот од железен сулфат. Беа обидени повеќе техники за да се извлече роверот, но тркалата на крајот потонаа толку длабоко во железниот сулфат што телото на роверот се застана на површината на Марс, спречувајќи ги тркалата да вршат каква било сила врз материјалот под нив. Бидејќи тимот [[Лабораторија за реактивен погон|на JPL]] не успеа да ја врати мобилноста на ''Спирит'', тоа означи крај на патувањето за роверот. === Копање на длабочини на Антарктикот === На Земјата, јарозитот е главно поврзан со крајната фаза на оксидација на пирит во глинеста средина, а може да се најде и во отпадот од [[Јаловина|рудници]] каде што преовладуваат кисели услови. Наспроти сите очекувања, јарозитот е случајно откриен и во мали количини во форма на мали честички прашина во јадра од мраз извадени од длабока бушотина на [[Антарктик]]от. Тоа изненадувачко откритие го направиле геолози кои барале специфични минерали способни да укажуваат на циклуси на ледено доба во слоевите на ледено јадро долго 1620 метри.<ref name="Joosse2021">{{Наведено списание|last=Joosse|first=Tess|year=2021|title=Substance found in Antarctic ice may solve a martian mystery|journal=Science|doi=10.1126/science.abg7690|issn=0036-8075}}</ref> Геолозите шпекулираат дека јарозитната прашина можеби се акумулирала и во мразот во ледниците на Марс.<ref name="Baccolo2021">{{Наведено списание|last=Baccolo|first=Giovanni|last2=Delmonte|first2=Barbara|last3=Niles|first3=P. B.|last4=Cibin|first4=Giannantonio|last5=Di Stefano|first5=Elena|last6=Hampai|first6=Dariush|last7=Keller|first7=Lindsay|last8=Maggi|first8=Valter|last9=Marcelli|first9=Augusto|year=2021|title=Jarosite formation in deep Antarctic ice provides a window into acidic, water-limited weathering on Mars|journal=Nature Communications|volume=12|issue=1|page=436|bibcode=2021NatCo..12..436B|doi=10.1038/s41467-020-20705-z|issn=2041-1723|pmc=7815727|pmid=33469027|doi-access=free}}</ref> Сепак, таа хипотеза е контроверзна бидејќи на Марс, наслагите од јарозит можат да бидат многу дебели (до 10 метри). Сепак, Марс е исто така многу прашлива планета и, во отсуство на [[Тектоника на плочите|тектоника на плочи]] на Марс, наслагите од глацијална прашина можеби се акумулирале во текот на долги временски периоди. == Употреба во науката за материјали == Јарозитот е исто така поопшт термин што означува широко семејство на соединенија од формата AM₃(OH)₆(SO₄)₂, каде што A ⁺ = [[Натриум|Na]], [[Калиум|K]], [[Рубидиум|Rb]], NH₄, H₃O, [[Сребро|Ag]], [[Талиум|Tl]] и M3 ⁺ = [[Железо|Fe]], [[Хром|Cr]], [[Ванадиум|V.]] Во [[Физика на кондензираната материја|физиката на кондензирана материја]] и науката за материјали, тие се познати по тоа што содржат слоеви со структура на кагомска решетка, што се однесува на геометриски фрустрирани магнети.<ref>{{Наведено списание|last=Harrison|first=A.|year=2004|title=First catch your hare: the design and synthesis of frustrated magnets|journal=J. Phys.: Condens. Matter|volume=16|issue=9–12|pages=S553–S572|bibcode=2004JPCM...16S.553H|doi=10.1088/0953-8984/16/11/001}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Wills|first=A. S.|last2=Harrison|first2=A.|last3=Ritter|first3=C.|last4=Smith|first4=R.|displayauthors=etal|year=2000|title=Magnetic properties of pure and diamagnetically doped jarosites: Model kagomé antiferromagnets with variable coverage of the magnetic lattice|journal=Phys. Rev. B|volume=61|issue=9|pages=6156–6169|bibcode=2000PhRvB..61.6156W|doi=10.1103/PhysRevB.61.6156}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} == Литература == * Палаче К., Берман Х. и Фрондел К. (1951) Системот на минералогија на Дана, (7-мо издание), том II, 560–562. * [http://webmineral.com/data/Jarosite.shtml Податоци од Webmineral] * [https://www.news.cornell.edu/Chronicle/04/3.4.04/jarosite.html Универзитет Корнел (2004) ''Како еден нејасен минерал обезбедил витална трага за марсовската вода.''] * [http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm Discovery News (2013) „Робот наоѓа мистериозни сфери во антички храм“] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150319032519/http://news.discovery.com/history/archaeology/mysterious-spheres-emerge-from-ancient-temple-1304291.htm |date=2015-03-19 }} Archived == Надворешни врски == * [http://tierra.rediris.es/jarosite/ Повеќе информации за хидротермалниот систем Јарос] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211101083423/http://tierra.rediris.es/jarosite/ |date=2021-11-01 }} [[Категорија:Триаголни минерали]] [[Категорија:Минерали на калиумот]] al9jkxlf0gfvadhik9z70i4ig76hicg 0 1389023 5629174 5530627 2026-09-16T10:19:34Z Виолетова 1975 5629174 wikitext text/x-wiki '''Вилијам Ендру Арчер''' (1894–1973) ― [[американски]] економски [[ботаничар]], етноботаничар, таксоном, истражувач на растенија и кустос на хербариуми. Роден во Тореон, [[Мексико]], од американски родители, Арчер студирал на Државниот колеџ во Ново Мексико, каде што дипломирал биологија, а докторирал ботаника и микологија на [[Универзитет во Мичиген|Универзитетот во Мичиген]] во 1925 година.<ref name="correll">{{Наведено списание|last=Correll|first=William S.|title=William Andrew Archer|journal=Taxon|jstor=1218439}}</ref> Поголемиот дел од својата професионална кариера го поминал во [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]], вклучувајќи ја и неговата позиција како кустос на Националниот арборетум-хербариум на Соединетите Американски Држави од 1938 до 1964 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://siarchives.si.edu/collections/siris_arc_217534|title=Record Unit 7378 W. Andrew (William Andrew) Archer Papers, circa 1918-1973|publisher=[[Smithsonian Institution Archives]]|accessdate=2 August 2011}}</ref> По пензионирањето од МЗСАД, Арчер бил назначен за истражувачки соработник во Одделот за ботаника, Националниот музеј за природна историја. Неговата кариера била обележана со обемни колекционерски патувања во Централна и Јужна Америка и во Африка.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://huntbot.andrew.cmu.edu/HIBD/Departments/Archives/Archives-AG/ArcherWilliam.shtml|title=Hunt Institute at Carnegie Mellon University|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006183148/http://huntbot.andrew.cmu.edu/HIBD/Departments/Archives/Archives-AG/ArcherWilliam.shtml|archive-date=2014-10-06|accessdate=2011-07-08}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://huntbot.andrew.cmu.edu/hibd/departments/Archives/Archives-AG-PDF/ArcherWilliamBiogs2008.pdf|title=Archer, William Andrew|publisher=Carnegie Mellon University|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318041437/http://huntbot.andrew.cmu.edu/hibd/departments/Archives/Archives-AG-PDF/ArcherWilliamBiogs2008.pdf|archive-date=18 March 2012|accessdate=2 August 2011}}</ref> Зборувал англиски, португалски и шпански.<ref name="correll" /> Пред да оди на училиште, тој служел во пешадијата на Ново Мексико од 1916 до 1917 година и за време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] во болница во Франција. Неговата мајка му помогнала финансиски за време на првите две години на колеџ со пари што ги заработила одгледувајќи [[Домашно говедо|говеда]] и [[Кокошка|кокошки]] во [[Ново Мексико]]. Неговите академски интереси се фокусирале на [[ботаника]], [[микологија]], [[Фитопатологија|патологија на растенијата]], [[бактериологија]], [[физичка хемија]], [[ентомологија]], [[орнитологија]], генетика и англиски состав. Тој бил невработен за време на [[Големата депресија]], на крајот наоѓајќи работа во пиварница во Фоги Ботом пред да ја започне својата кариера како вработен во владата на Соединетите Американски Држави.<ref name="correll"/> == Кариера == Во Министерството за земјоделство на САД работел во Белтсвил, Мериленд, во Одделот за истражување и воведување на растенијата како ботаничар. Бил стациониран во Белем во Бразилскиот истражувачки институт во Канцеларијата за односи со странство во земјоделството и работел како таксоном за растенија и куратор на хербариуми во Националниот арборетум на Соединетите Американски Држави. Работејќи во јавниот сектор, се чувствувал оптоварен со бирократски регулативи. Кога имал педесет години, неговата сопруга починала од неоперабилен тумор на мозокот, неполна една година од нивниот брак, во 1948 година. Кога се пензионирал од јавната служба по 31 година, се вработил во институцијата Смитсонијан, каде што работел како архивски работник во хербариумот.<ref name="correll"/> Како дел од својата работа, тој придонел за развојот на Флората на Невада. Помогнал во основањето на ботаничка лабораторија, градина и хербариум во Меделин, [[Колумбија]]. Ја истражувал Латинска Америка во потрага по инсектицидни растенија, сорти диви и култивирани [[Кикиритка|кикирики]], [[тутун]], [[зеленчук]] и [[украсни растенија]]. Ја посетил [[Етиопија]] за да собира семе за [[Жито|житарки]], зеленчук.<ref name="correll"/> {{botanist|W.A.Archer}} == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://huntbot.andrew.cmu.edu/HIBD/Departments/Archives/Archives-AG/ArcherWilliam.shtml Институт Хант на Универзитетот Карнеги Мелон] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20141006183148/http://huntbot.andrew.cmu.edu/HIBD/Departments/Archives/Archives-AG/ArcherWilliam.shtml |date=2014-10-06 }} Archived * [http://siarchives.si.edu/findingaids/FARU7378.htm Документи од Вилијам Ендру Арчер, архиви на институцијата Смитсонијан] * http://huntbot.andrew.cmu.edu/hibd/departments/Archives/Archives-AG-PDF/ArcherWilliamBiogs2008.pdf {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120318041437/http://huntbot.andrew.cmu.edu/hibd/departments/Archives/Archives-AG-PDF/ArcherWilliamBiogs2008.pdf |date=2012-03-18 }} Archived {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчер, Вилијам Ендру}} [[Категорија:Апсолвенти на Мичигенскиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1973 година]] [[Категорија:Родени во 1894 година]] [[Категорија:Американски ботаничари]] jp51f7rh7i6g1l3aememqspom5sler4 0 1389842 5629224 5567203 2026-09-16T11:57:27Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници (6) 5629224 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area|name=Национален парк Аланија|alt_name=|iucn_category=II|image=|image_caption=|image_size=|location=[[Северна Осетија-Аланија]]|nearest_city=[[Владикавказ]]|coordinates={{coord|42|54|N|43|44|E|region:RU|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|mapframe-zoom=|mapframe-caption=|area=54,926 хектари|established={{start date|1998}}|visitation_num=|visitation_year=|visitation_ref=|website=http://npalania.ru/|governing_body=FGBU "Alania"}}'''Национален парк Аланија''' ({{Langx|ru|Национальный парк «Ала́ния»}}) — силно заледен, планински дел од северната падина на Централните [[Кавказ (планински венец)|Кавкаски Планини]]. Го опфаќа јужниот дел од Ирафскиот округ во Република [[Северна Осетија-Аланија]].<ref name="parksite">{{Наведена мрежна страница|url=http://npalania.ru/|title=Official Park Website - Alania|publisher=MNRR of the Russian Federation}}</ref> Паркот е создаден за да има двојна намена да служи како еколошко засолниште - има многу високо ниво на биолошка разновидност и ранливи видови, како што е речиси загрозената западнокавкаска тиква - а исто така и област со високо културно наследство и потенцијал за рекреативен туризам. Паркот содржи широко распространети археолошки урнатини од неколку значајни минати цивилизации, вклучувајќи го народот Кобан од бронзеното доба (1200–300 п.н.е.) и народот Алан (100 п.н.е. – 1234 н.е.). Од Аланците е изведено името „Аланија“, а индиректно и терминот „Ариев“.<ref name="oopt">{{Наведена мрежна страница|url=http://oopt.aari.ru/oopt/%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F|title=Alania|publisher=Protected Areas Russia}}</ref> Бидејќи надморските височини во паркот можат да се протегаат до речиси 4.000 метри вертикално на многу кратки растојанија, падините и долините покажуваат силно „висинско зонирање“. Овие климатски зони се движат од алпски ледници и врвови во високите, јужни делови, до степски тревни површини во северните предели.<ref name="zap">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zapoved.ru/catalog/129/%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA-|title=Protected Areas of the Russian Federation, Alania National Park|publisher=Ministry of Natural Resources and Ecology of the Russian Federation|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305074958/http://www.zapoved.ru/catalog/129/%D0%90%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D0%BD%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%BA-|archive-date=2016-03-05|accessdate=2015-12-08}}</ref> == Топографија == [[Податотека:Ущелье_Донисар.jpg|мини|412x412px|Висински зони (голи карпи и сипари на врвовите, шума на средните падини и тревни површини во долините). НП Аланија, област Ирафски]] Паркот се наоѓа на централна точка на Кавказ, кој самиот претставува континентална граница помеѓу Азија и Европа. Националниот парк Аланија е приближно две третини од растојанието помеѓу [[Црно Море|Црното Море]] на запад и [[Касписко Езеро|Каспиското Море]] на исток. Јужната граница на паркот, на врвот на планинскиот гребен, се протега по должината на границата со Република [[Грузија]]. На запад е резерватот [[Кабардино-Балкарија]] (уште едно заштитено подрачје на планински врвови), а на исток е резерватот Северноосетија. Висините се движат од врвот на планината Уилпата од 4.646 метри, до 800 метри во долината на реката Урух подолу. Поголемиот дел од површината на земјата е покриен со ледници, карпи и сипари на поголемите надморски височини. Современата глацијација е приближно 80 километри квадратни.<ref name="cpnc">{{Наведена мрежна страница|url=http://cpnc.ru/en/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=16&Itemid=193|title=Alaniya National Park|publisher=Portal of Culture of the North Caucusus|archive-url=https://web.archive.org/web/20151210213534/http://cpnc.ru/en/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=16&Itemid=193|archive-date=2015-12-10|accessdate=2015-12-08}}</ref> На средни надморски височини, приближно 20% од паркот е пошумен. На најниските нивоа, и во долините на север, се наоѓаат тревни површини и расфрлани шуми. Паркот има повеќе од 70 реки и потоци, претежно напојувани од ледници. Малкуте езера се мали по големина и исто така се напојуваат од ледници и снежни истекувања.<ref name="parksite" /> 45-те езера покриваат површина од вкупно само 11 хектари, додека 5-те алпски мочуришта покриваат вкупна површина од 103 хектари.<ref name="oopt" /> Главниот гребен и страничниот гребен се составени од гранити, гнајсеви и шкрилци, а помладите седиментни карпи се собрани во големи набори во облик на вентилатор. Во горните долини има минерални извори, водопади и шумски чистинки на тераси. Именувани ледници се Масота, Тана, Каруаугом, Сонгути, Барт, Фастагштете и Тасмазов.<ref name="zap" /> Главната речна долина низ паркот е реката Урух, која се напојува од ледникот Караугом и бројни леднички притоки. Ледникот Караугом е 1,3 км долга и 26,6 км широка. Во надморска височина, глечерот достигнува од 3.440 метри на врвот до 1.830 метри на дното на јазикот - висина од 1.610 метри.<ref name="usgs">{{Наведена мрежна страница|url=https://pubs.usgs.gov/pp/p1386f/|title=Satellite Image Atlas of Glaciers of the World - Asia. US Geological Survey Professional Paper 1386-F|publisher=US Geological Survey}}</ref> Неодамнешна студија ги поврза ледниците со зголемување на температурите во Централниот Кавказ од 0,05 степени Целзиусови годишно и просечно повлекување на ледниците од 8 метри годишно.<ref name="shah">{{Наведена книга|title=Threats to Global Water Security|last=Shahgedanova|first=M.|last2=Hagg|first2=W.|last3=Hassell|first3=D.|last4=Stokes|first4=C. R.|last5=Popovnin|first5=V.|publisher=NATO Science for Peace and Security|year=2009|isbn=978-90-481-2343-8|series=NATO Science for Peace and Security Series C: Environmental Security|pages=131–143|doi=10.1007/978-90-481-2344-5_15}}</ref> Покрај тоа, Караугом се спушта на пониска надморска височина од кој било друг глечер на Кавказ, длабоко во пошумената зона.<ref name="oopt" /> [[Податотека:Ущелье_Караугом.jpg|десно|мини|330x330px|Ледникот Караугом, далечен поглед од север кон реката Урух. Ѕид од мраз висок една милја.]] == Клима и екорегион == Климата во општиот регион е влажна континентална (Dfa на Копеновата климатска скала). Регионот се карактеризира со долги, снежни зими и кратки, свежи лета. * Просечна јануарска температура: {{Convert|−5|C}} * Просечна јулска температура: {{Convert|+24|C}} * Просечни годишни [[врнежи]]: 400-700 милиметри во рамнините; над 1.000 милиметри во планините.<ref name="zap" /> Аланија е во екорегионот на мешани шуми во Кавказ, опишан од Светската федерација за диви животни како „еден од биолошки најбогатите и културно најразновидните региони на Земјата“.<ref name="wwf">{{Наведена мрежна страница|url=http://wwf.panda.org/what_we_do/how_we_work/protected_areas/pa4lp/caucasus/|title=Caucasus Ecoregion|publisher=World Wildlife Federation}}</ref><ref name="ecomap">{{Наведена мрежна страница|url=https://ecoregions2017.appspot.com/|title=Map of Ecoregions 2017|publisher=Resolve, using WWF data|accessdate=September 14, 2019}}</ref> Областа е на биолошка раскрсница. Видови од Европа, Азија, Блискиот Исток и Северна Африка се среќаваат во Кавказ.<gallery widths="220"> Податотека:Трещины.jpg|алт=Karaugom Glacier, at the base of the icefield| Ледникот Караугом, во подножјето на леденото поле Податотека:Karaugom_Glacier,_from_the_ISS,_2002.png|алт=Karaugom Glacier from the ISS, 2002| Ледникот Караугом од МВС, 2002 година </gallery> == Растенија == На надморски височини над 1.800 метри преовладуваат алпски и субалпски природни услови. Во зоната на средни височини, околу 20% од територијата на паркот е покриена со шуми, каде што најчесто се среќаваат бор, рододендрон, жолта бреза, смрека и дива роза. На пониските делови, особено во северните долини, се развиваат тревни екосистеми и растителност карактеристична за речните рамнини. Вкупно се регистрирани над 1.000 растителни видови, од кои околу 200 се ендемски за регионот на Кавказ.<ref name="zap" /> Во горниот тек на долината на реката Харескогушеља, на височина од 2.400 метри, се наоѓа „Мочуриштето Чифанџар“. Овој тресетен екосистем зафаќа површина од околу 3 хектари и е богат со сфагнум, острица и северни цветни видови, меѓу кои и златната лутица. Со длабочина од околу 3 метри, се претпоставува дека мочуриштето Чифанџар постои веќе околу 5.000 години.<gallery widths="220"> Податотека:Водопад_Три_Сестры.jpg|алт=Alpine meadows, Alaniya highlands| Алпски ливади, висорамнини Аланија Податотека:Утро_в_Ущелье_Танадон.jpg|алт=Morning in the Tanadon Gorge| Утро во клисурата Танадон Податотека:Чифандзар_на_закате.jpg|алт=Chifandzar swamp (peatland)| Чифанџар мочуриште (тресетиште) </gallery> == Животни == Цицачите во паркот се типични за пошумените области на северната падина на Кавказ, со 34 видови што вклучуваат [[Волк|волци]], [[Шакал|чакали]] и [[Дивокоза|дивокози]], [[рис]]ови и [[Лисица|лисици]], како и речиси загрозената западнокавкаска морска свиња.<gallery widths="220"> Податотека:Zoo_033_edited.jpg|алт=West Caucasian tur (status: near threatened)| Западнокавкаска турка (статус: речиси загрозена) Податотека:Bartgeier_Gypaetus_barbatus_front_Richard_Bartz.jpg|алт=Bearded vulture (status: near threatened)| Брадест мршојадец (статус: речиси загрозен) </gallery>Целиот Национален парк Аланија е прогласен за „Важно подрачје за птици и биодиверзитет“ (IBA) од BirdLife International, наведувајќи го присуството на ранливи видови како што се речиси загрозениот [[брадест мршојадец]] и кавкаската еребица.<ref name="iba">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=18593|title=IBA Description Page for Alaniya National Park|publisher=BirdLife International}}</ref> Во паркот се наоѓаат 116 видови птици, од кои 42 се познати како репродуктивни. Единствената риба што може да се најде во потоците на Аланија е поточната пастрмка. Од петте познати влекачи во паркот, значаен жител е ранливата [[Остроглава шарка|степска змија]]. Меѓу печурките е и ''[[Ѓаволски вргањ|Rubroboletus satanas]]'' (сатанова печурка) со компактна капа што може да достигне 30 сантиметри. == Историја == [[Податотека:Селение_Галиат.jpg|лево|мини|330x330px|Археолошки рушевини, село Галијат во заштитената културна зона на североисточната граница на Националниот парк Аланија]] Областа на Националниот парк Аланија е населена илјадници години. Бидејќи се одликува со плодна територија на важен трговски пат низ Кавказ, таа била дом на многу последователни групи кои оставиле археолошки остатоци од своето присуство. Културата на Кобан од бронзеното доба ја населувала областа од околу 1100 година п.н.е. до 400 година п.н.е., кога се верува дека биле уништени од Скитите. Народот Кобан основал работилници на вешти металопреработувачи, искористувајќи ги минералните ресурси на планинската област. Кобанците, исто така, развиле терасно земјоделство, започнувајќи традиција на ерозија на почвата во областа што на крајот оставила големи делови од терасираното земјиште неплодни.<ref name="koban">{{Наведено списание|last=Dmitri Korobov|date=Dec 2, 2015|title=The origins of terraced field agriculture in the Caucasus: New discoveries in the Kislovodsk basin|url=https://www.researchgate.net/publication/273293690|journal=Antiquity|volume=87|issue=338|pages=1086–1103|doi=10.1017/S0003598X00049887}}</ref> Во раните години од првиот милениум, областа била населена од народот Алан. Аланците, воинствено, номадско племе кое зборувало ирански јазик, живееле номадски низ цела Европа пред конечно да се населат во Северен Кавказ околу 700 година од н.е. Тие изградиле моќно кралство во областа Аланија. Кога биле воено поразени од Монголците околу 1300 година од н.е., тие се повлекле во ридовите, останувајќи релативно изолирани сè до 500 години подоцна. Овие Алани биле средновековни предци на денешниот осетиски народ. Денешните луѓе во западните области на Северна Осетија (историски познати како Дигорија) понекогаш зборуваат на дигорскиот дијалект ; тие биле една од последните групи официјално донесени во Осетија. Планинската област на округот Ирафски доживеа долгорочен пад на населението и миграција во последните 200 години. Што се однесува до самиот парк, на сегашната административна единица ѝ претходел заштитен шумски резерват основан во 1958 година. Во годините што следеа и преку создавањето на целосен статус на национален парк во 1998 година, беше создадено собрание на поврзани заштитни зони. Денес, паркот е заштитен од Одделот за шумарство и заштита, со патроли со полно работно време со автомобили, коњи и пеш за спроведување на законите за животна средина.<ref name="zap" /> == Туризам == [[Податотека:Рассвет_с_вершины_горы_Кубус.jpg|десно|мини|330x330px|Село Стур-Дигора, долина на реката Горен Урух]]За сите видови посетители на рекреативните зони, дозволите се издаваат во градот Чикола, со дозволи за автомобили и домашни миленици. За да се осмелите да влезете во безбедносната зона на границата, дозволите мора да се добијат од една од граничните канцеларии (видете ја веб-страницата на паркот за детали); може да биде потребен рок на обработка од 1 до 30 дена. Превозот до паркот обично е со воз или авион до [[Владикавказ]], а потоа со автобус или такси до Чикола. Постојат хостели во Џинага и Ростелмаш, како и хотел на локацијата „рајски порти“ во паркот. Исто така, има сместување во кампот за качување „Кома-Арт“; контактирајте директно за информации.<ref name="zap" /> Паркот е добро познат по планинарење. Се искачува од едноставно до 6Б во руската класификација; двата највисоки врва се Уилпата (4.649 м) и Лабода (4.313,7 м).<ref name="parksite" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20151224053203/http://npalania.ru/assets/images/map.jpg Мапа на Националниот парк Аланија (официјална веб-страница на паркот)] * [https://web.archive.org/web/20160304080308/http://npalania.ru/%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F.jpg Топографска карта на НП Аланија, со означени зони] * [http://www.rusnature.info/zap/063.htm Национален парк „Аланија“, Руска природа (фотографии од паркот)] {{Национални паркови во Русија}} [[Категорија:Национални паркови во Русија]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] [[Категорија:МСЗП-Категорија II]] ar5heh0w1ql26zk7t04viywwm3ujf5a 0 1389895 5629225 5535211 2026-09-16T11:57:33Z Bjankuloski06 332 /* Топографија */ Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629225 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Заштитено подрачје|name=Национален парк Куршскаја коса|alt_name=Куршская коса (Russian)<br/> Kurshskaya Kosa|map=Русија|relief=yes|map_caption=Локација на паркот|location=[[Калининградска Област]]|nearest_city=[[Калининград]]|coordinates={{coord|55|08|N|20|48|E|region:RU|format=dms|display=inline,title}}|coords_ref=|area=6,621 ха|established={{start date|1987}}|visitation_num=|visitation_year=|visitation_ref=|governing_body=[[Министерство за природни ресурси и животна средина на Русија]]|photo=Куршская коса у посёлка Рыбачий.jpg|photo_caption=Куршскаја коса}} '''Националниот парк Куршскаја коса''' ({{Langx|ru|Национальный парк «Куршская коса»}}) опфаќа само 41км на југ руска сопственост од 98км долг закривен [[Курски Провлак|Куршскаја коса]] – вид на таложен песочен гребен. Провлакот го одделува соленоводното [[Балтичко Море]] (на запад) од слатководната [[Курски Залив]] на исток. Јужниот дел од провлакот се наоѓа во Зеленоградскиот округ во [[Калининградска Област|Калининградската област]], [[Русија]] ; северниот дел се наоѓа во југозападна [[Литванија]]. Тоа е [[Светско наследство на УНЕСКО|место на светското наследство на УНЕСКО]] кое го делат двете земји.<ref name="parksite">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.park-kosa.ru/|title=Kurshskaya Kosa (in Russian)|publisher=FGBU National Park Kurshkaya Kosa|accessdate=December 29, 2015}}</ref> == Топографија == Темелите на провалијата биле создадени околу 15.000 година п.н.е. кога ледници кои се оддалечувале го напуштиле Балтичкото Море, а песочните дини на Куронското Море се изградиле врз глацијалната морена.<ref name="parksite-overview">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.park-kosa.ru/cn_o_parke/unikalnost/|title=Kurshskaya Kosa - Overview (in Russian)|publisher=FGBU National Park Kurshkaya Kosa|archive-url=https://web.archive.org/web/20160131202623/http://www.park-kosa.ru/cn_o_parke/unikalnost/|archive-date=January 31, 2016|accessdate=December 29, 2015}}</ref> Дејството на морето и ветерот создава големи дини, чија просечна должина на провалијата е 35 метри. Областа е една од областите со висок биодиверзитет поради многуте различни еколошки заедници во непосредна близина една до друга: плажа, гребен од дини, мочуришта од различни видови, ливади и шуми. Куронското Провалие е второто најдолго провалие во светот, по 110 км долгата Арабатска Провалија во [[Азовско Море|Азовското Море]]. Паркот го следи провалијата од полуостровот Самбијан на југ до границата со Литванија околу 40км северно; неговата ширина варира од 0,4 до 4км.<ref name="unesco">{{Наведена мрежна страница|url=https://whc.unesco.org/en/list/994|title=Curonian Spit|publisher=UNESCO|accessdate=December 29, 2015}}</ref> Водата во лагуната е просечно длабока 3,7 метри, а нивото на водата во лагуната е околу 12 см над оној на Балтичкото Море.<gallery widths="190"> Податотека:Curonian_Spit_from_Space,_2006.jpg|алт=Curonian Spit (and Curonian Lagoon) from Space, 2006| Куронскиот Плунк (и Куронската Лагуна) од вселената, 2006 година Податотека:Дюна_Эфа,_вид_на_Балтийское_море.JPG|алт=Beach in Kurshskaya Kosa National Park| Плажа во Националниот парк Куршскаја коса Податотека:Лебедь_озеро.jpg|алт=Swan Lake, Kurshskaya Kosa National Park| Лебедово езеро, национален парк Куршскаја Коса Податотека:Curonian_Spit.png|алт=Map of Curonian Lagoon, spit to the west| Карта на Куронската лагуна, дел од западниот дел Податотека:Curonian_Spit_NP_05-2017_img11_Dancing_Forest.jpg|алт=Dancing Forest| Танцувачка шума Податотека:Curonian_Spit_NP_05-2017_img19_aerial_view_at_Epha_Dune.jpg|алт=Epha Dune, aerial view| Ефа Дина, воздушен поглед </gallery> == Растенија и животни == Птиците и водните птици се изобилни, бидејќи паркот има изобилство мочуришта и се наоѓа на главните миграциски патишта. Во паркот се регистрирани 262 видови птици, а за 100 е познато дека се гнездат и се размножуваат на територијата. Паркот е дом и на 46 видови цицачи, вклучувајќи елен, европски срна, дива свиња, лисица, куна, ракун куче, јазовец, зајак, црвена верверица и дабар. Во паркот се регистрирани над 290 видови копнени 'рбетници, што претставува 80% од видовите што се наоѓаат во регионот Калининград. Растителниот свет е слично разновиден: 889 видови, хибриди, сорти и форми на диви васкуларни растенија од 398 родови и 111 семејства.<ref name="parksite-overview"/> == Поврзано == * [[Национален парк Куршскаја коса (Литванија)]] - Соседен парк на север во Литванија == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [https://whc.unesco.org/en/list/994 Светско наследство на УНЕСКО - Куршскаја коса] * [http://www.park-kosa.ru/cn_guide/?ELEMENT_ID=61909 Официјален водич за Куршка Коса - апликација за iPhone или Android] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20160107095001/http://park-kosa.ru/cn_guide/?ELEMENT_ID=61909 |date=2016-01-07 }} Archived {{Ризница-врска|Museum of nature of national park Kurshskaya Kosa}}{{Национални паркови во Русија}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Географија на Калининградската област]] [[Категорија:Национални паркови во Русија]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] l1i4m281kdjb0o5jgnyo3sa7lcqd161 14 1392963 5629206 5545919 2026-09-16T11:12:19Z Andrew012p 85224 5629206 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Adult Swim]] [[Категорија:Американски телевизиски програми по канал|Adult Swim]] kevb8ixxqe0zw18tk1a0ewtguvzuhq2 0 1393246 5629223 5558481 2026-09-16T11:57:22Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629223 wikitext text/x-wiki [[Податотека:2008.07.24.MontafonerSteinschafBartholomaebergH.JPG|мини|Овци „Монтафон“ во Бартоломаберг во долината Монтафон (2008)]] '''Монтафон''' (на локален дијалект: „''Мунтафу''“) — долина која е 39 км долга и се наоѓа во најзападната [[Австрија|австриска]] федерална покраина [[Предарлска|Форарлберг]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.montafon.at/de/Mein-Montafon/Bergdoerfer|title=Bergdörfer: Orte im Montafon {{!}} Ausflugsziele in Vorarlberg|work=www.montafon.at|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711175417/https://www.montafon.at/de/Mein-Montafon/Bergdoerfer|archive-date=11 July 2021|accessdate=11 July 2021}}</ref> Низ долината тече реката Ил (Форарлберг) и се протега од градот Блуденц и Вервалските Алпи на север, до планинските венци Силврета и Ретикон на југ. Пиз Буин, со 3.312 метри, е највисокиот врв во планинскиот венец Силврета и највисокиот врв во Форарлберг. Регионот Монтафон има население од 16.421 жители ⁽²⁰²¹⁾.<ref>{{Наведено списание|title=VORARLBERG - BEVÖLKERUNGSSTAND IM MÄRZ 2021|url=https://www.vol.at/2021/05/bevoelkerungsstatistik_032021.pdf|journal=Verwaltungszählung Vorarlberg 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613125920/https://www.vol.at/2021/05/bevoelkerungsstatistik_032021.pdf|archive-date=13 June 2024|access-date=13 December 2024}}</ref> == Географија == [[Податотека:Gemeinden_im_Montafon.svg|мини|Карта со општини во Форарлберг кои припаѓаат на Монтафон]] Монтафон е здружение на десет заедници („Станд Монтафон“),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://stand-montafon.at/stand/ueber-uns/geschichte|title=Die Geschichte des Standes Montafon — Stand Montafon|work=stand-montafon.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705020651/http://stand-montafon.at/stand/ueber-uns/geschichte|archive-date=5 July 2015|accessdate=2 January 2017}}</ref> од кои сите припаѓаат на округот Блуденц. Главен град е Шрунс. Регионалниот туризам го промовира [[Туризам|Туристичкото здружение]] Монтафон, управувано од општините, Форарлбергер Илверке и регионалните планински жичарници.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.montafon.at/impressum|title=Impressum: Montafon Tourismus GmbH|work=www.montafon.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107223927/http://www.montafon.at/impressum|archive-date=7 November 2013|accessdate=2 January 2017}}</ref> Општините: * Бартоломеберг (1,100 м) * Гашурн (1,000 м) * Лорунс (583 м) * Св. Антон во Монтафон (650 м) * Санкт Галенкирх (900 м) * Шрунс (700 м) * Силбертал (890 м) * Сталер (600 м) * Чагунс (700 м) * Ванданс (660 м) Патеката од Блуденц во долината: Државниот пат Б188 води покрај стара цементарница и низ градот Лоринс. Потоа се вози низ шумата Алма и покрај Тренабехле (Потокот на солзите). Долината го открива својот полн сјај почнувајќи од Св. Антон (на локалниот дијалект: „Сантатони“) лево, со Венс и Ванданс десно. Св. Антон не треба да се меша со попознатиот скијачки центар Св. Антон на Арлберг. Поминувајќи кон Родунд, се појавува главната електрохидроенергетска централа на Форарлбергер Илверке. Над Шрунс се наоѓа планинскиот град Бартоломеберг, со областите Јецмунт и Лут со поглед на Санкт Антон, и неговите југоисточни предели Кристберг и Инерберг со поглед на долината Зилбертал. Оваа долина се протега југоисточно од Шрунс кон планинскиот венец Арлберг, минувајќи покрај предниот столб на Феламендли. Селцето Лачау, со својата хидроцентрала и главната база на скијачкиот центар Голм, кое се протега над Чагунс, а спроти Бартоломеберг. Од Шрунс и Чагунс се формира средишната точка на Монтафон; ова ја дели надворешната долина од внатрешната долина. Продолжувајќи до Санкт Галенкирх, патот се разгранува кај Галгенул кон Гаргелен, уште една груба долина што завршува во скијачкиот центар Гаргелен. Продолжувајќи по главната долина Монтафон, патот поминува низ Гортипол и до Гашурн (на локалниот дијалект: „Гашора“), потоа до Партенен. Тука патот се извива до планинскиот превој Силврета. [[Податотека:View_of_Grappeskopf,_Montafon.jpg|центар|мини|550x550пкс|Панорама од Грапескопф (2,205 метри) во близина на Гортипол, Монтафон]] == Економија == Економијата во Монтафон е доминирана од мешавина од традиционални рурални активности како што се [[Дрвна индустрија|шумарството]], производството на хидроелектрична енергија, земјоделските производи, како и услугите и производите поврзани со туризмот. [[Податотека:Almabtrieb_Schwarzenberg_2.JPG|мини|Празнична парада „Алмабтриб“ во септември]] === Земјоделство === Земјоделство е дел од традиционалниот алпски номадизам. Ова е сезонско движење на добитокот што пасат помеѓу долините во зима и високите планински [[Пасиште|пасишта]] во лето, со што се обезбедува доволно снабдување со храна за добитокот во текот на целата година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://unesco.scharf.net/cgi-bin/unesco/element.pl?eid=48|title=Österreichische UNESCO-Kommission - Nationalagentur für das Immaterielle Kulturerbe|date=|work=unesco.scharf.net|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20140409013314/http://unesco.scharf.net/cgi-bin/unesco/element.pl?eid=48|archive-date=9 April 2014|accessdate=2 January 2017}}</ref> Додека туризмот и другите индустрии придонесуваат повеќе за економијата, сезонската миграција кон високите пасишта е сè уште важен економски фактор за делови од населението. На есен, ако ниедно животно не умрело и немало несреќи горе во планините, земјоделците го украсуваат добитокот и го симнуваат од планинските пасишта на празнична парада, што е белег на регионалната култура.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.planetreisen.at/2020/06/30/montafon/|title=Montafon|last=www.webdesignsteyr.at|first=Web-& Mediendesign aus Steyr www ebgrafix at|date=30 June 2020|work=planetREISEN - der Reiseclub für Grün-Bewegte!|language=de-at|archive-url=https://web.archive.org/web/20210724080418/https://www.planetreisen.at/2020/06/30/montafon/|archive-date=24 July 2021|accessdate=11 July 2021}}</ref> === Туризам === ==== Спорт ==== [[Податотека:Skigebiet_Silvretta_Montafon_-_panoramio_(2).jpg|мини|Скијалиштето Силврета-Монтафон]] Туризмот игра витална улога, а Монтафон е добро познат по [[скијање]]то, планинарењето и планинскиот велосипедизам. Високоалпскиот пат Силврета (германски: Hochalpenstraße) овозможува пристап до оддалечени скијачки центри кои се наоѓаат на надморска височина од 650 до 1430 метри. Изградбата на железницата Монтафон во 1905 година, исто така, помогнала во развојот на сезонската туристичка индустрија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.vorarlberg.at/vorarlberg/geschichte_statistik/statistik/landesstatistik/weitereinformationen/wirtschaft/tourismusaktuell.htm|title=State of Vorarlberg - Tourismus facts and figures|last=|first=|date=|work=www.vorarlberg.at|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20100622053959/http://www.vorarlberg.at/vorarlberg/geschichte_statistik/statistik/landesstatistik/weitereinformationen/wirtschaft/tourismusaktuell.htm|archive-date=22 June 2010|accessdate=2 January 2017}}</ref> Постојат пет скијачки региони:Силврета Монтафон, Голм, Гаргелен, Силбертал-Кристберг и Силврета-Билерхе, со вкупно 60 ски-лифтови и 225 километри долги скијачки патеки во регионот. Фрирајдингот е популарен спорт и има разни забавни паркови со халф-пајпс. За [[Скијачко трчање|скијачко тркање]] има 121 километри класични рути, како и 33 километарски патеки за лизгање. Скијачкото планинарство станува сè попопуларно и може да се практикува на секоја планина во Монтафон.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.montafon.at/skitouren|title=Skitouren Vorarlberg : Wintersport im Montafon, Alpen|work=www.montafon.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20120928022856/http://www.montafon.at/skitouren|archive-date=28 September 2012|accessdate=2 January 2017}}</ref> Во текот на летото и есента, пространите планинарски патеки долж сите планински венци се многу популарни, како кај локалното население, така и кај туристите. Постојат дури и патеки до кои може да се пристапи со колички за бебиња. Девет од ски-лифтовите се отворени и во текот на летната и есенската сезона и овозможуваат брзи и удобни искачувања или спуштања во планините. Сите планинарски и велосипедски патеки се добро обележани. Многу области се заштитени и возењето велосипед не е секогаш дозволено. 26 алпски колиби се отворени во текот на летото, а во областа работат специјални автобуси за планинари. Планинарење и искачување по планини се можни по голем број патеки, со различни тежини на пат. За почетници, постојат осум паркови за качување и 15 фиксни патеки со јаже. Исто така, постојат два терени за голф во Чагунс и во Партенен.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.montafon.at/en/activities|title=Activities in the Montafon - Montafon Austria|work=www.montafon.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20140905152350/http://www.montafon.at/en/activities|archive-date=5 September 2014|accessdate=2 January 2017}}</ref> [[Податотека:Kristberg03.jpg|мини|200x200пкс|Панорамскиот хотел Кристберг е една од локациите на музичкиот фестивал Монтафонер Резонанцен.]] ==== Годишни настани ==== „Монтафонер Резонанцен“ е музички фестивал кој се состои од низа настани во регионот Монтафон. Се одржува секоја година за време на викендите во август и септември. Секој викенд е посветен на различен жанр (класична музика, џез, австриска народна музика, оргули, кросовер). Локациите се менуваат секоја година. Гостите можат да комбинираат планинарење и ручек со концертите, а музичките изведби се одржуваат на локации како што е Тибингер Хите на 2,191 (Гашурн) или Панорамскиот хотел Кристберг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.montafon.at/montafoner-resonanzen/de|title=Montafoner Resonanzen 2021|work=www.montafon.at|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524144209/https://www.montafon.at/montafoner-resonanzen/de|archive-date=24 May 2021|accessdate=24 May 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.kultur-online.net/inhalt/jazz-auf-der-schutzh%C3%BCtte|title=kultur-online - Jazz auf der Schutzhütte|date=10 August 2018|work=kultur-online|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20210524144222/https://www.kultur-online.net/inhalt/jazz-auf-der-schutzh%C3%BCtte|archive-date=24 May 2021|accessdate=24 May 2021}}</ref> == Спорт == Во сезоната 2012/13, првиот SBX Светски куп во Монтафон се одржал како дел од FIS Светскиот куп во сноуборд. Светскиот куп се одржува секоја година во декември, со трки што се одржуваат во скијачкиот центар Силврета Монтафон, почнувајќи под врвот Хохјох и завршувајќи во близина на планинската станица на жичарницата. Разликата во надморската височина помеѓу стартот и целта е околу 200 метри. За време на Светското првенство, посетителите можат да ги гледаат сноубордерите и скијачите преку ден и да уживаат во концерти во Шрунс навечер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.montafon.at/weltcup/de|title=Weltcup Montafon im Dezember 2019|work=www.montafon.at|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427115813/https://www.montafon.at/weltcup/de|archive-date=27 April 2018|accessdate=24 March 2019}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vorarlberg.travel/en/weltcup-montafon/|title=Weltcup in Montafon – The world's top-ranking ski- and snowboard-crossathletes|date=17 September 2018|work=Urlaub in Vorarlberg|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20190306044313/https://www.vorarlberg.travel/en/weltcup-montafon/|archive-date=6 March 2019|accessdate=24 March 2019}}</ref> Маратонот Монтафон-Арлберг е планински маратон што се одржува од 2003 година. Опфаќа 42,195 метри и 1,500 метри во надморска височина во две федерални држави ([[Предарлска|Форарлберг]] и Тирол).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.montafon.at/montafon-arlberg-marathon/de|title=Montafon Arlberg Marathon 2021 - Der Berglauf in Vorarlberg und Tirol!|work=www.montafon.at|language=de|accessdate=11 July 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.stantonamarlberg.com/de/events/sommer/montafon-arlberg-marathon|title=Montafon Arlberg Marathon|last=Arlberg|first=Tourismusverband St Anton am|work=www.stantonamarlberg.com|language=de|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711175425/https://www.stantonamarlberg.com/de/events/sommer/montafon-arlberg-marathon|archive-date=11 July 2021|accessdate=11 July 2021}}</ref> == Култура == === Обичаи и традиции === Алпскиот номадизам игра витална улога во традиционалната алпска култура, исто како и јодлање, алфхорн, „Schwingen“ и производството на сирење. === [[Трахт]] === Празничната носија Монтафон за жени се состои од црна облека (Јупа), чиј корсет (Миадр) е врзан напред. Престилка (шос) во пастелни бои е врзана преку неа. Везот е особено битен на оваа носија: „Бросттуах“ е врзан напред на корсетот (ибреса), ремените на престилката (Шосбендер) се врзуваат преку престилката. Денес, „Либли“ (всушност дел од носијата на помладите девојки) главно го носат танцови групи наместо горна облека. Во овој случај, бела блуза е исто така дел од костимот. Облеката е заокружена со црвен фустан, црвени чорапи, чевли со копчиња и машна врзана околу вратот.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.trachtenverband.at/trachten/montafon/festtagstracht.html|title=Vorarlberger Landestrachtenverband: Festtagstracht|work=www.trachtenverband.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20210920113144/http://www.trachtenverband.at/trachten/montafon/festtagstracht.html|archive-date=2021-09-20|accessdate=11 July 2021|url-status=dead}}</ref> Највпечатлива карактеристика на празничната носија Монтафон е везот. Тој се состои од два или повеќе дела, во зависност од пригодата и горна облека на костимот. Целиот вез е рачно изработен, извезен со свила на црн кадифе. На вешт везец му се потребни околу 500 работни часа за да изработи комплетен вез.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.silberbergmontafon.at/montafoner-tracht/|title=Montafoner Tracht|last=Michaela|date=8 January 2020|work=Silberberg GmbH Montafon|language=de-DE|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711175432/https://www.silberbergmontafon.at/montafoner-tracht/|archive-date=11 July 2021|accessdate=11 July 2021}}</ref> Денес, традиционалната облека сè уште се произведува во Јупенверкштат Рифенсберг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.juppenwerkstatt.at/sample-page/das-haus/aufgaben/aufgaben-2/|title=[SCHAU-]Werkstatt & Verkauf – Juppenwerkstatt Riefensberg|language=de-DE|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711175416/http://www.juppenwerkstatt.at/sample-page/das-haus/aufgaben/aufgaben-2/|archive-date=11 July 2021|accessdate=11 July 2021}}</ref> ==== Горна облека ==== * Глогли-Чопа: Глогличопа со кадрав крој, наречена така по црвениот или зелениот украсен навој на грбот, има долги, тесни ракави со ревери изработени од везен свилен атлас. Карактеристика на добро припиената Глогличопа е Бенкли, преклоп што се протега од средината на градната ткаенина до Глогли. * Шлута: Шлута е [[брокат]]на јакна, со јака која има бел врв.<ref name=":0"/> ==== Украси за глава ==== * Пелцкапа: тешка шапка од кожа на видра * Масли: капа со облик на цилиндар што се шири нагоре без обод * Сандерхат: Шапката Сандер е украс за глава воведен околу 1900 година за костимот Монтафон. * Шепел: сребрена или златна круна што ја носат млади девојки<ref name=":0"/> <gallery mode="nolines" widths="150" caption="Монтафонски Трахт"> Податотека:MontafonTracht1.jpg|алт="Trachtenbild 1 des Montafones" by Lisl Thurnher-Weiß (1957)| Трахтен од Монтафон од Лисл Турнхер-Вајс (1957) Податотека:Mädchen_aus_Montafon_in_Vorarlberg._R._Henkel,_Verlag_Franz_Lipperheide.jpg|алт="Mädchen aus Montafon" (Maiden from Vorarlberg) in Vorarlberg, around 1880| Девојка од Монтафон во Форарлберг, околу 1880 г. Податотека:01MontafonTracht.jpg|алт=Montafoner Tracht (Schruns)| Монтафонски Трахт (Шрунс) Податотека:Die_Gartenlaube_(1865)_b_652.jpg|алт="Die Gartenlaube" (1865)| „Гратенлаубе“ (1865) Податотека:Frau_in_Wintertracht_aus_Montafon,_Vorarlberg.jpg|алт=Montafon woman in wintertracht| Монтафон жена во Винтертрахт </gallery> [[Податотека:Montafon_140_Gortipohl_Haus_19_(fcm).jpg|мини|180x180пкс|Монтафонерхаус во Гортипол]] === Архитектура === Монтафонерхаус е тип на куќа во долината Монтафон од 15-ти до 20-ти век. Таа е впечатлива карактеристика на културниот пејзаж на Монтафон и е карактеристика на долината.<ref>{{Наведена книга|title=Heimatbuch St. Gallenkirch, Gortipohl, Gargellen|last=Josef.|first=Zurkirchen|date=1 January 1988|publisher=Gemeinde St. Gallenkirch|isbn=3854301014|oclc=74955669}}</ref> Класичната куќа Монтафонер има камени и дрвени елементи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://dayoff.travel/geschichten/detail/architektur-in-vorarlberg/|title=Architektur in Vorarlberg|work=DAYOFF.TRAVEL|language=de-DE|archive-url=https://web.archive.org/web/20210711175416/https://dayoff.travel/geschichten/detail/architektur-in-vorarlberg/|archive-date=11 July 2021|accessdate=11 July 2021}}</ref> === Кујна === [[Податотека:Sura-Kees.JPG|мини|200x200пкс|Сирење Сура Кис]] Монтафонското сирење „Сауеркесе“ или „Монтафон“ (дијалект: ''Сура Кес'' или ''Сура Кес'', што се однесувало на вид павлака/сирење со кисело млеко) е сирење од кисела павлака произведено во Монтафон уште од 12 век. Монтафон ги има едни од најстарите традиции на производство на сирење во алпскиот регион, а ова е сè уште важен млечен производ. Има многу малку маснотии (1-10% маснотии во сува материја) и е локален специјалитет, сличен на тиролското сиво сирење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.genuss-region.at/genussregionen/vorarlberg/montafoner-sura-kees/index.html|title=Montafoner Sura Kees|work=www.genuss-region.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20190506132835/https://www.genuss-region.at/genussregionen/vorarlberg/montafoner-sura-kees/index.html|archive-date=6 May 2019|accessdate=2 January 2017}}</ref><ref>{{Наведени вести|url=https://huetten.wanderdoerfer.at/magazin/montafoner-maisas/|title=Montafoner Maisäß - Teil 1|date=8 April 2014|work=Das Wanderdörfer Hüttenportal|access-date=11 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423093707/https://huetten.wanderdoerfer.at/magazin/montafoner-maisas/|archive-date=23 April 2021|language=de}}</ref> === Гауерталер Алпкултур === Програмата<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kfm.at/alpkultour/|title=AlpkulTour Kunstforum Montafon Vorarlberg Österreich|last=Vorarlberg|first=Kunstforum Montafon|work=www.kfm.at|archive-url=https://web.archive.org/web/20111204155451/http://www.kfm.at/alpkultour/|archive-date=4 December 2011|accessdate=24 February 2017}}</ref> била создадена за да ги информира гостите и локалното население во долината Гауертал за културниот пејзаж. Познавањето на овој културен пејзаж полека почнало да го снемува. Затоа, оваа програма била создадена за да го претстави Гауертал како добар пример за локалната алпска култура и алпските преселби. Бидејќи патеките во Гауертал се доста популарни, планинарите морало да бидат насочувани на таков начин што чувствителните алпски области повеќе не биле сериозно погодени. На 13 станици, биле создадени предмети од уметници кои се посветија на различни културни области. Панелите и информативните брошури ги раскажуваат приказните за земјата, луѓето и културата. Во пејзажот Гауерталер се создадени следните уметнички дела: # Влезна порта # Дрво на митовите (алпски митови) # Забелешка 1: водни и алпски пасишта # Набљудувач (живот на овчарот) # Алпски региони и туризам (без скулптури) # Забелешка 2 (шумски предизвици) # Трибјун (живот во Мајсас) # Гардероба (промени на културата) # Дрво од лавина (природни опасности) # Бојно поле (историја на Алпите) # Алпинизам (без скулптура) # Харфа со сирење (живот и дело) # Рогово дрво (алпско и ловно) [[Податотека:HeimatmuseumSchruns.JPG|мини|200x200пкс|Хајматмузеј Шрунс]] == Дополнително == [[Ернест Хемингвеј]] поминал две зими во Монтафон: 1924/25 и 1925/26. Во 1926 година, Џон дос Пасос и Џералд Мерфи го посетиле таму.<ref>[https://www.faz.net/aktuell/reise/hemingway-im-montafon-der-junge-mann-und-der-berg-110170442.html FAZ.net] 17 December 2024</ref> ''„Снеговите'' ''на Килиманџаро''“ (1936) и неколку други романи и кратки раскази биле напишани во, или содржат материјал за, ледниците Монтафон и Силврета. Познатиот германски романописец и поет [[Ерих Кестнер]], исто така, постојано ја посетувал долината, како и поранешниот германски канцелар [[Хелмут Кол]]. Познатата оперска пејачка Елизабет Шварцкопф ги поминала последните години од својот живот во Шрунс, каде што починала на 2 август 2006 година. == Надворешни врски == * [https://www.montafon.at/en Официјална веб-страница на регионот Монтафон] * [https://stand-montafon.at/ Официјална веб-страница на Стенд Монтафон (Здружение на десетте заедници Монтафон на југот на Форарлберг)] (на германски) == Галерија == <gallery mode="nolines" widths="300"> Податотека:Montafon_2012_56.jpg|алт=View into the valley| Поглед во долината Податотека:Montafon_2012_12.JPG|алт=View into the valley| Поглед во долината Податотека:Montafon_2012_24.JPG|алт=View into the valley| Поглед во долината Податотека:Montafon-arlberg-marathon-2005.jpg|алт=Montafon-Arlberg marathon (2005)| Маратон Монтафон-Арлберг (2005) Податотека:Schruns_Montafon_(207854089).jpeg|алт=Schruns in the Montafon valley| Шрунс во долината Монтафон Податотека:Tschaggungs-Jausenstation-Bitschweil-01.jpg|алт=Jausenstation Bitschweil (small eatery) in Tschagguns| Јаузенсташн Бичвајл (мал ресторан) во Чагунс </gallery> == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Предарлска]] 21ef4ylieandlmp15pp364yjoqcpu2l 0 1393915 5629163 5605432 2026-09-16T10:04:01Z Виолетова 1975 5629163 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The Irish naturalist (1897) (14772895861).jpg|мини|Вилијам Арчер (1897)]] '''Вилијам Арчер''' ({{роден на|6|мај|1827}}- {{починал на|14|август|1897}}<nowiki/>г.) — [[Ирска (остров)|ирски]] [[Природонаука|природонаучник]] и микроскопист, особено заинтересиран за [[праживотни]] и дезмиди. Тој служел како прв библиотекар на [[Национална библиотека на Ирска|Националната библиотека на Ирска]] од 1878 до 1895 година. Вилијам Арчер бил роден на 6 мај 1830 година во селото Магера, грофовија Даун. Тој бил најстариот син на свештеникот Ричард Арчер (починал 1849) и Џејн Матилда (Кемпбел) (починала 1866). Вилијам Фрејзер, колега на Арчер во Националната библиотека на Ирска, во некрологот за Арчер напишал дека тој бил „најстариот син“. Во истиот некролог Фрејзер го спомнува и „единствениот брат на Арчер, Хоулт Воринг Арчер“. Сепак, различни извори наведуваат дека имал двајца помлади браќа: Хоулт Воринг Арчер и Ричард Хенри Верлинг Арчер, како и една сестра, Матилда Џејн Хамфрис (Арчер). Изворите се разликуваат околу точниот број и редоследот на браќата и сестрите, при што често ги спомнуваат останатите членови, но не секогаш го наведуваат Вилијам Арчер. Записот на Свонзи за свештеникот Ричард Арчер го опишува вториот син како Хоулт, третиот син како Ричард H.V., и една ќерка Џејн, но нема споменување на Вилијам Арчер како прв син. Таткото на Арчер бил роден во Вексфорд и бил ракоположен за свештеник во 1823 година. Родителите на Арчер се венчале во Даблин во 1825 година, истата година кога свештеникот Арчер дипломирал на Универзитетот Тринити Колеџ во Даблин. Свештеникот Арчер бил помошен свештеник во селото Магера од 1825 до 1835 година, по што станал главен во Клондаф. Тој починал во Хилтаун Глеб на 23 октомври 1849 година. Неговата смрт оставила „млада фамилија во тешки материјални услови“. И двајцата браќа на Арчер починале пред него: Ричард Х. В. Арчер починал во 1863 година, а Хоулт Воринг Арчер починал во 1883 година. Неговата сестра, Матилда Џејн, се омажила за доктор Хачинсон Д. Хамфрис во 1852 година. Неговата мајка Џејн починала во Даблин во 1866 година. Неговите баба и дедо по таткова линија биле Вилијам и Мери Арчер. Прачичкото на Арчер по мајчина страна, преподобниот Холт Воринг, бил декан на Дромор.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/dictionaryofnati01leesuoft|title=The dictionary of national biography : founded in 1882 by George Smith|last=Lee|first=Sidney|last2=Nicholls|first2=C. S. (Christine Stephanie)|last3=Stephen|first3=Leslie|date=|publisher=London Oxford University Press|others=Robarts - University of Toronto|isbn=978-0-19-865205-2}}</ref> Неговиот дедо по мајчина линија бил Воткинс Вилијам Верлинг од Даблин. Неговиот брат Ричард бил адвокат во суд за имоти во Каван.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000787/18630704/032/0004|title=Death of R.H.V. Archer, ESQ. In The Cavan Observer Newspaper, 04 July 1863 (2)|date=1863|accessdate=2023-10-30}}</ref> Арчер се преселил во Даблин околу 1849 година, каде што помогнал во основањето на Даблинската микроскопска заедница и се вклучил во научните студии и библиотекарството, што ќе го дефинира неговиот живот и кариера, поминувајќи го „раниот живот... несебично посветен на научни истражувања со кои обезбедил широка репутација малку разбрана надвор од апстрактниот свет на науката“.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Frazer|first=William|date=1897|title=William Archer, F.R.S.|url=https://www.jstor.org/stable/25521298|journal=The Irish Naturalist|volume=6|issue=10|pages=253–257|issn=2009-2598|jstor=25521298}}</ref> == Кариера и улога во библиотекарството == Откако се преселил во [[Даблин]] околу 1849 година, Арчер се занимавал со бизнис кариера, но брзо се прославил како талентиран натуралист во слободното време. Тој бил еден од основачите на Даблинскиот микроскопски клуб, чиј на крајот станал секретар.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dib.ie/biography/archer-william-a0205|title=Archer, William {{!}} Dictionary of Irish Biography|work=www.dib.ie|language=en|accessdate=2023-10-17}}</ref> Во наредниот период, научните трудови на Арчер често биле објавувани во ''Кварталниот журнал за микроскопска наука'' и во ''Зборникот на трудови на клубот,'' како и во ''Зборникот на трудови на Даблинскиот природен историски клуб.'' Тој постигнал особена слава и признание за својата работа на протозои и ситни слатководни организми.<ref name=":2"/> Како резултат на неговите напори, Арчер станал член на [[Кралска ирска академија|Кралската ирска академија]] и бил прогласен за член на [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во 1875 година.<ref name=":2" /> Во 1879 година, тој бил награден и со Канингемскиот медал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entrants.rds.ie/pastmembers/index.php?r=4888|title=Past Members|work=RDS People|accessdate=2023-10-17|archive-date=2023-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122113526/https://entrants.rds.ie/pastmembers/index.php?r=4888|url-status=dead}}</ref> И покрај овие достигнувања, скромниот и срамежлив карактер на Арчер очигледно го навел да одбие можности како што е професорската позиција по ботаника на Кралскиот колеџ за наука за Ирска.<ref name=":2" /> Арчер подоцна направил промена во кариерата кога во 1877 година станал библиотекар на Кралското друштво во Даблин. Оваа функција не траела долго, бидејќи библиотеката била преземена од државата и брзо била интегрирана во [[Национална библиотека на Ирска|Националната библиотека на Ирска]] во следната година. За среќа на Арчер, Советот на доверители одлучил да го назначи за прв библиотекар на НБИ во февруари 1878 година. Со голема посветеност на својата работа, Арчер брзо стекнал позитивна репутација меѓу библиотекарите поради неговата посветеност и работна етика. Под негово раководство, библиотеката станала една од првите што го вовела Дјуиевиот децимален систем за класификација. Арчер исто така имал силно влијание врз внатрешниот дизајн на новата библиотечна зграда, инспирирајќи ги даблинските архитекти Томас Дин и синот со неговиот памфлет од 1881 година „Предлози за јавни библиотечни згради: нивниот внатрешен план и конструкција, најдобро прилагодени за постигнување економија на простор“. Арчер се пензионирал од својата функција во 1895 година поради нарушено здравје, но неговото воведување на релативно нови системи како Дјуиевата децимална класификација, како и каталошкиот систем со речник, имале траен позитивен ефект врз корисниците на библиотеката.{{botanist|W.Archer}} == Подоцнежен живот и смрт == По пензионирањето, неговото здравје продолжи да се влошува. Арчер имал [[попреченост]] поради болестите.<ref name=":0"/> Починал на 14 август 1987 година во својата куќа, улица Лоуер Маунт бр. 52, [[Даблин|Даблин, Ирска]].<ref name=":03">{{Наведено списание|title=Mr. William Archer, F.r.s.|url=https://academic.oup.com/library/article/s1-9/1/283/953514?login=true|journal=The Library|publication-date=1897|volume=s1-9|issue=1|pages=283–284|doi=10.1093/library/s1-9.1.283|issn=0024-2160|url-access=subscription|via=Oxford Academic}}</ref> Според Оксфордскиот речник на национални биографии, во времето на смртта на Вилијам Арчер имал: „254 фунти за 3 ''шилинзи''. 9 ''д.'' во Англија: ирски оставински заверен запечатен во Лондон, 21 јануари 1898 година“ и „703 фунти за 14 ''шилинзи''. 1 ''д.'': оставински заверен, 14 декември 1897 година“.<ref name=":2"/> Се вели дека Арчер верувал дека „сите машини и паметни уреди на [[Библиотекар|библиотекарите]] имаат една важна цел - да му служат на читателот, брзо да му го постават на секој студент, порано или подоцна, изворот на информации што му се потребни“.<ref name=":03"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Анонимен, 1898 ''Зборник на трудови'' ''од Кралското друштво'', том 62 (1897 - 1898) Некролог. * Анонимен? 1897. Ирски натуралист 6, 253 Портрет * Прескот Г.В., 1984 ''Bibliographia Desmidiacearum Universalis'' (Прилог кон библиографијата на систематиката, биологијата и екологијата на десмидите од 1774-1982). Koeltz Scientific Books, Кенигштајн. 612 стр. Целосен список на трудови за десмидите. *  Оваа статија вклучува текст од публикација која сега е во == Надворешни врски == * [http://www.botanicgardens.ie/herb/books/irishnaturalists.htm НБГ] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчер , Вилијам (природонаучник)}} [[Категорија:Починати во 1897 година]] [[Категорија:Родени во 19 век]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Ирски ботаничари]] iu63yz6opcgdom90vd8yu3acb6r99o8 5629171 5629163 2026-09-16T10:13:52Z Виолетова 1975 /* Кариера и улога во библиотекарството */ 5629171 wikitext text/x-wiki [[Податотека:The Irish naturalist (1897) (14772895861).jpg|мини|Вилијам Арчер (1897)]] '''Вилијам Арчер''' ({{роден на|6|мај|1827}}- {{починал на|14|август|1897}}<nowiki/>г.) — [[Ирска (остров)|ирски]] [[Природонаука|природонаучник]] и микроскопист, особено заинтересиран за [[праживотни]] и дезмиди. Тој служел како прв библиотекар на [[Национална библиотека на Ирска|Националната библиотека на Ирска]] од 1878 до 1895 година. Вилијам Арчер бил роден на 6 мај 1830 година во селото Магера, грофовија Даун. Тој бил најстариот син на свештеникот Ричард Арчер (починал 1849) и Џејн Матилда (Кемпбел) (починала 1866). Вилијам Фрејзер, колега на Арчер во Националната библиотека на Ирска, во некрологот за Арчер напишал дека тој бил „најстариот син“. Во истиот некролог Фрејзер го спомнува и „единствениот брат на Арчер, Хоулт Воринг Арчер“. Сепак, различни извори наведуваат дека имал двајца помлади браќа: Хоулт Воринг Арчер и Ричард Хенри Верлинг Арчер, како и една сестра, Матилда Џејн Хамфрис (Арчер). Изворите се разликуваат околу точниот број и редоследот на браќата и сестрите, при што често ги спомнуваат останатите членови, но не секогаш го наведуваат Вилијам Арчер. Записот на Свонзи за свештеникот Ричард Арчер го опишува вториот син како Хоулт, третиот син како Ричард H.V., и една ќерка Џејн, но нема споменување на Вилијам Арчер како прв син. Таткото на Арчер бил роден во Вексфорд и бил ракоположен за свештеник во 1823 година. Родителите на Арчер се венчале во Даблин во 1825 година, истата година кога свештеникот Арчер дипломирал на Универзитетот Тринити Колеџ во Даблин. Свештеникот Арчер бил помошен свештеник во селото Магера од 1825 до 1835 година, по што станал главен во Клондаф. Тој починал во Хилтаун Глеб на 23 октомври 1849 година. Неговата смрт оставила „млада фамилија во тешки материјални услови“. И двајцата браќа на Арчер починале пред него: Ричард Х. В. Арчер починал во 1863 година, а Хоулт Воринг Арчер починал во 1883 година. Неговата сестра, Матилда Џејн, се омажила за доктор Хачинсон Д. Хамфрис во 1852 година. Неговата мајка Џејн починала во Даблин во 1866 година. Неговите баба и дедо по таткова линија биле Вилијам и Мери Арчер. Прачичкото на Арчер по мајчина страна, преподобниот Холт Воринг, бил декан на Дромор.<ref name=":2">{{Наведена книга|url=http://archive.org/details/dictionaryofnati01leesuoft|title=The dictionary of national biography : founded in 1882 by George Smith|last=Lee|first=Sidney|last2=Nicholls|first2=C. S. (Christine Stephanie)|last3=Stephen|first3=Leslie|date=|publisher=London Oxford University Press|others=Robarts - University of Toronto|isbn=978-0-19-865205-2}}</ref> Неговиот дедо по мајчина линија бил Воткинс Вилијам Верлинг од Даблин. Неговиот брат Ричард бил адвокат во суд за имоти во Каван.<ref name=":3">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000787/18630704/032/0004|title=Death of R.H.V. Archer, ESQ. In The Cavan Observer Newspaper, 04 July 1863 (2)|date=1863|accessdate=2023-10-30}}</ref> Арчер се преселил во Даблин околу 1849 година, каде што помогнал во основањето на Даблинската микроскопска заедница и се вклучил во научните студии и библиотекарството, што ќе го дефинира неговиот живот и кариера, поминувајќи го „раниот живот... несебично посветен на научни истражувања со кои обезбедил широка репутација малку разбрана надвор од апстрактниот свет на науката“.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Frazer|first=William|date=1897|title=William Archer, F.R.S.|url=https://www.jstor.org/stable/25521298|journal=The Irish Naturalist|volume=6|issue=10|pages=253–257|issn=2009-2598|jstor=25521298}}</ref> == Кариера и улога во библиотекарството == Откако се преселил во [[Даблин]] околу 1849 година, Арчер се занимавал со бизнис кариера, но брзо се прославил како талентиран натуралист во слободното време. Тој бил еден од основачите на Даблинскиот микроскопски клуб, чиј на крајот станал секретар.<ref name=":02">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dib.ie/biography/archer-william-a0205|title=Archer, William {{!}} Dictionary of Irish Biography|work=www.dib.ie|language=en|accessdate=2023-10-17}}</ref> Во наредниот период, научните трудови на Арчер често биле објавувани во ''Кварталниот журнал за микроскопска наука'' и во ''Зборникот на трудови на клубот,'' како и во ''Зборникот на трудови на Даблинскиот природен историски клуб.'' Тој постигнал особена слава и признание за својата работа на протозои и ситни слатководни организми.<ref name=":2"/> Како резултат на неговите напори, Арчер станал член на [[Кралска ирска академија|Кралската ирска академија]] и бил прогласен за член на [[Кралско друштво|Кралското друштво]] во 1875 година.<ref name=":2" /> Во 1879 година, тој бил награден и со Канингемскиот медал.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://entrants.rds.ie/pastmembers/index.php?r=4888|title=Past Members|work=RDS People|accessdate=2023-10-17|archive-date=2023-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20231122113526/https://entrants.rds.ie/pastmembers/index.php?r=4888|url-status=dead}}</ref> И покрај овие достигнувања, скромниот и срамежлив карактер на Арчер очигледно го навел да одбие можности како што е професорската позиција по ботаника на Кралскиот колеџ за наука за Ирска.<ref name=":2" /> Арчер подоцна направил промена во кариерата кога во 1877 година станал библиотекар на Кралското друштво во Даблин. Оваа функција не траела долго, бидејќи библиотеката била преземена од државата и брзо била интегрирана во [[Национална библиотека на Ирска|Националната библиотека на Ирска]] во следната година. За среќа на Арчер, Советот на доверители одлучил да го назначи за прв библиотекар на НБИ во февруари 1878 година. Со голема посветеност на својата работа, Арчер брзо стекнал позитивна репутација меѓу библиотекарите поради неговата посветеност и работна етика. Под негово раководство, библиотеката станала една од првите што го вовела Дјуиевиот децимален систем за класификација. Арчер исто така имал силно влијание врз внатрешниот дизајн на новата библиотечна зграда, инспирирајќи ги даблинските архитекти Томас Дин и синот со неговиот памфлет од 1881 година „Предлози за јавни библиотечни згради: нивниот внатрешен план и конструкција, најдобро прилагодени за постигнување економија на простор“. Арчер се пензионирал од својата функција во 1895 година поради нарушено здравје, но неговото воведување на релативно нови системи како Дјуиевата децимална класификација, како и каталошкиот систем со речник, имале траен позитивен ефект врз корисниците на библиотеката.{{botanist|W.Archer}} == Подоцнежен живот и смрт == По пензионирањето, неговото здравје продолжи да се влошува. Арчер имал [[попреченост]] поради болестите.<ref name=":0"/> Починал на 14 август 1987 година во својата куќа, улица Лоуер Маунт бр. 52, [[Даблин|Даблин, Ирска]].<ref name=":03">{{Наведено списание|title=Mr. William Archer, F.r.s.|url=https://academic.oup.com/library/article/s1-9/1/283/953514?login=true|journal=The Library|publication-date=1897|volume=s1-9|issue=1|pages=283–284|doi=10.1093/library/s1-9.1.283|issn=0024-2160|url-access=subscription|via=Oxford Academic}}</ref> Според Оксфордскиот речник на национални биографии, во времето на смртта на Вилијам Арчер имал: „254 фунти за 3 ''шилинзи''. 9 ''д.'' во Англија: ирски оставински заверен запечатен во Лондон, 21 јануари 1898 година“ и „703 фунти за 14 ''шилинзи''. 1 ''д.'': оставински заверен, 14 декември 1897 година“.<ref name=":2"/> Се вели дека Арчер верувал дека „сите машини и паметни уреди на [[Библиотекар|библиотекарите]] имаат една важна цел - да му служат на читателот, брзо да му го постават на секој студент, порано или подоцна, изворот на информации што му се потребни“.<ref name=":03"/> == Наводи == {{наводи}} == Литература == * Анонимен, 1898 ''Зборник на трудови'' ''од Кралското друштво'', том 62 (1897 - 1898) Некролог. * Анонимен? 1897. Ирски натуралист 6, 253 Портрет * Прескот Г.В., 1984 ''Bibliographia Desmidiacearum Universalis'' (Прилог кон библиографијата на систематиката, биологијата и екологијата на десмидите од 1774-1982). Koeltz Scientific Books, Кенигштајн. 612 стр. Целосен список на трудови за десмидите. *  Оваа статија вклучува текст од публикација која сега е во == Надворешни врски == * [http://www.botanicgardens.ie/herb/books/irishnaturalists.htm НБГ] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчер , Вилијам (природонаучник)}} [[Категорија:Починати во 1897 година]] [[Категорија:Родени во 19 век]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Ирски ботаничари]] 2mi5ine35n2pfojt8yivuym60ecat07 0 1394032 5629204 5552196 2026-09-16T11:07:57Z Bjankuloski06 332 5629204 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|image=Isaac Bayley Balfour.jpg|birth_name=|birth_date={{birth date|1853|3|31|df=y}}|birth_place=[[Единбург]]|death_date={{death date and age|1922|11|30|1853|3|31|df=y}}|death_place=[[Хаслмери]], Сури|spouse=Агнес Бојд Балох|awards=Линеовски медал (1919)|author_abbrev_bot='''Balf.f.'''}}'''Сер Исак Бејли Балфур''', [[Ред на Британската Империја|KBE]], FRS, FRSE (31 март 1853 –30 ноември 1922) бил шкотски [[Ботаника|ботаничар]].Тој бил редовен професор по ботаника на Универзитетот во Глазгов од 1879 до 1885 година,шерардски професор по ботаника на [[Оксфордски универзитет|Универзитетот во Оксфорд]] од 1884 до 1888 година и професор по ботаника на Универзитетот во Единбург од 1888 до 1922 година. == Ран живот == Тој е син на Џон Хатон Балфур, исто така ботаничар,<ref>{{Наведено списание|year=1907|title=BALFOUR, Isaac Bayley|url=https://books.google.com/books?id=yEcuAAAAYAAJ&pg=PA83|journal=Who's Who|volume=59|page=83}}</ref><ref>{{Наведено списание|year=1912|title=BALFOUR, Isaac B.|url=https://books.google.com/books?id=I-wRAAAAYAAJ&pg=PA69|journal=The International Who's Who in the World|pages=69–70}}</ref> и Марион Спотисвуд Бејли, и е роден дома, на адреса Инверлит Роу 27, [[Единбург]].<ref name="royalsoced.org.uk">{{Наведена книга|url=https://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|title=Former Fellows of The Royal Society of Edinburgh, 1783–2002: Part 1 (A–J)|last=C D Waterston|last2=A Macmillan Shearer|date=July 2006|work=[[Royal Society of Edinburgh]]|publisher=RSE Scotland Foundation|isbn=090219884X|access-date=18 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124115814/http://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|archive-date=24 January 2013}}</ref> Неговата мајка е внука на Џорџ Хазбенд Берд. Тој е братучед на Сер Џејмс Крајтон-Браун. == Биографија == Балфур се школувал на Единбуршката академија од 1864 до 1870 година. Во оваа рана фаза неговите интереси и способности биле насочени кон биолошките науки,кои ги научил од неговиот татко. Поради позицијата на неговиот татко како професор по ботаника во Единбург, младиот Балфур можел да ги посетува Единбуршките ботанички градини, кои во тоа време не биле отворени за јавноста.<ref name="NAHSTE Biography">{{Наведени вести|url=http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|title=Biographical Information|access-date=3 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927025714/http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|archive-date=27 September 2007|publisher=NAHSTE}}</ref> Балфур студирал на Универзитетот во Единбург, од каде што дипломирал во 1873 година со диплома за природни науки (прва класа).Во 1874 година учествувал во астрономска експедиција од 1874 година во Родригес. Иако наведената цел на мисијата била да се набљудува [[Венера (планета)|Венера]], Балфур ја искористил можноста да ја истражи локалната флора, а по враќањето, теренската работа што ја извршил му овозможила да докторира по ботаника во 1875 година.<ref name="NAHSTE Biography">{{Наведени вести|url=http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|title=Biographical Information|access-date=3 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927025714/http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|archive-date=27 September 2007|publisher=NAHSTE}}</ref> Паралелните медицински студии, вклучително и работата како препаратор на рани во Кралската болница во Единбург под водство на [[Џозеф Листер|Џозеф Листер,]] познатиот пионер во антисепсата, го довеле до дипломирање како лекар со почести во 1877 година.<ref>{{Наведено списание|last=Prain|first=D|date=1924|title=Sir Isaac Bayley Balfour (with portrait) Obituary Notices of Fellows Deceased|url=https://www.jstor.org/stable/81206|journal=Proceedings of the Royal Society of London. Series B, Containing Papers of a Biological Character|volume=96|issue=679|pages=i–xvii|issn=0950-1193|jstor=81206}}</ref> Помеѓу 1877 и 1879 година, Балфур исто така поминал време на универзитетите во Вирцбург и Стразбур кај влијателниот физиолог на растенијата [[Julius Von Sachs|Јулиус фон Сакс]] и патологот на растенијата [[Heinrich anton de Bary|Хајнрих Антон де Бари]].<ref name="NAHSTE Biography">{{Наведени вести|url=http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|title=Biographical Information|access-date=3 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927025714/http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|archive-date=27 September 2007|publisher=NAHSTE}}</ref> Подоцна тој превел некои од нивните учебници на англиски јазик за Кларендон Прес. Во 1879 година, неговиот татко поднесол оставка од функцијата во Единбург, на негово место бил назначен професорот од Глазгов, Александар Диксон (1836–1887), а помладиот Балфур бил унапреден во функцијата Региус професор по ботаника, Глазгов од 1879 до 1885 година. Тој, исто така, продолжи да води експедиција во Сокотра во 1880 година.<ref name="NAHSTE Biography">{{Наведени вести|url=http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|title=Biographical Information|access-date=3 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927025714/http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|archive-date=27 September 2007|publisher=NAHSTE}}</ref> Во 1884 година, тој бил назначен за Шерардски професор по ботаника на [[Оксфордски универзитет|Универзитетот во Оксфорд]].<ref name="NAHSTE Biography" /> Истата година се оженил со Агнес Бојд Балох.<ref name="royalsoced.org.uk">{{Наведена книга|url=https://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|title=Former Fellows of The Royal Society of Edinburgh, 1783–2002: Part 1 (A–J)|last=C D Waterston|last2=A Macmillan Shearer|date=July 2006|work=[[Royal Society of Edinburgh]]|publisher=RSE Scotland Foundation|isbn=090219884X|access-date=18 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124115814/http://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|archive-date=24 January 2013}}</ref> Во тоа време, инспириран од видот на експериментална ботаника што ја доживеал во Вирцбург и Стразбур, Балфур основал списание на англиски јазик за експериментална и набљудувачка ботаника насловено како „Анали на ботаниката“<ref>{{Наведено списание|last=Wilson|first=K|date=1978|title=The origin of the Annals of Botany|url=https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aob.a085508|journal=Annals of Botany|volume=42|issue=3|pages=741–745|doi=10.1093/oxfordjournals.aob.a085508}}</ref> во соработка со други млади ботаничари, особено Сидни Хауард Вајнс. Објавен во 1887 година и објавен од „Кларендон Прес“, „Аналите на ботаниката“ останува едно од водечките светски списанија за растителни науки.<ref>{{Наведено списание|last=Jackson|first=Michael B|date=2015|title=One hundred and twenty five years of Annals of Botany. Part 1: the first 50 years (1887-1936)|url=https://academic.oup.com/aob/article/115/1/1/117813|journal=Annals of Botany|volume=115|issue=1|pages=1–18|doi=10.1093/aob/mcu220|pmc=4284113|pmid=25561090}}</ref> Сепак, по неговото враќање во Единбург за да ја преземе старата катедра на својот татко како професор по ботаника од 1888 до 1922 година, Балфур оставил траен белег во шкотската ботаника, по неговото назначување за 9-ти региус чувар на Кралската ботаничка градина во Единбург. Неговиот татко значително ги проширил ботаничките градини за време на неговиот мандат, но Балфур целосно ги трансформирал со поддршка од [[Sir William Turner Thiselton Dyer|Сер Вилијам Тарнер Тиселтон Даер]], директор на [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини Кју]] и уреднички колега во „Анали на ботаниката“.Балфур ги ставил финансиите на Единбургската градина на побезбедна основа со тоа што ги префрлил на Круната, се вклучил во големи структурни реформи на Градината, основа ботанички институт и го реконструирал распоредот на градините за да создаде соодветен арборетум, нови лаборатории и подобрени научни капацитети.<ref name="NAHSTE Biography">{{Наведени вести|url=http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|title=Biographical Information|access-date=3 August 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927025714/http://www.nahste.ac.uk/isaar/GB_0237_NAHSTE_P0469.html|archive-date=27 September 2007|publisher=NAHSTE}}</ref><ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://stories.rbge.org.uk/archives/34254|title=Sir Isaac Bayley Balfour (1853-1923) - an appreciation.|last=Paterson|first=L|date=2021|work=Botanics Stories. - Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=21 June 2024}}</ref> Балфур бил награден со [[Ред на Британската Империја|KBE]] на списокот на почести од граѓанската војна во 1920 година. Титулата витез не му била доделена за заслуги во ботаниката ''како такви,'' туку за „услуги поврзани со војната“ - признание за неговата работа во поддршката на британските воени напори од 1914 до 1918 година. Ова вклучувало одржување на Кралската ботаничка градина во Единбург и покрај големиот недостиг на работна сила и материјали и вклучување во формирањето на Одделот за снабдување со дрва за одржување на залихите на дрва за време на непријателствата и повторно воспоставување на британските шуми по војната. Од поголемо значење бил успехот на Балфур, споделен со неговиот пријател Чарлс Вокер Каткарт, во убедувањето на Воената канцеларија да воведе преврзување со сфагнум мов во воените болници и во идентификувањето на најдобрите видови за употреба и каде да се најдат.<ref>{{Наведено списание|last=Ayres|first=P.G.|date=2015|title=Isaac Bayley Balfour, Sphagnum moss, and the Great War (1914-1918)|url=https://www.euppublishing.com/doi/full/10.3366/anh.2015.0274?role=tab|journal=Archives of Natural History|volume=42|pages=1–9|doi=10.3366/anh.2015.0274|url-access=subscription}}</ref> Резултатот биле милиони преврски за рани направени од сушени и стерилизирани ''Sphagnum papillosum'' и ''S. palustre.'' Овие несомнено спасиле многу животи и кон крајот на војната, британските болници користеле над еден милион вакви преврски месечно. Нивната ефикасност се потпирала на киселите антисептички својства на сушениот сфагнум (првпат признат во Германија кон крајот на 19 век) и неговата обемна способност да апсорбира до дваесет пати поголем волумен на крв и други телесни течности.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://stories.rbge.org.uk/archives/14510|title=Sir Isaac Bayley Balfour (1853-1922). Botanics Stories - Remembering the First World War|last=Paterson|first=L|date=2015|work=Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=21 June 2024}}</ref> Балфур починал во Корт Хил, Хаслемир во Сари.<ref name="royalsoced.org.uk">{{Наведена книга|url=https://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|title=Former Fellows of The Royal Society of Edinburgh, 1783–2002: Part 1 (A–J)|last=C D Waterston|last2=A Macmillan Shearer|date=July 2006|work=[[Royal Society of Edinburgh]]|publisher=RSE Scotland Foundation|isbn=090219884X|access-date=18 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130124115814/http://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp1.pdf|archive-date=24 January 2013}}</ref> == Семејство == Во 1884 година се оженил со Агнес Бојд Балох.Нивната ќерка Изабел Марион Агнес (Сенга) Бејли Балфур се омажила за дипломатот Франсис Аглен и била мајка на Ентони Џон Аглен. Неговиот единствен син, исто така по име Исак Бејли, или „Беј“, бил убиен во 1915 година додека служел во Првата светска војна кај Галиполи.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://stories.rbge.org.uk/archives/34254|title=Sir Isaac Bayley Balfour (1853-1923) - an appreciation.|last=Paterson|first=L|date=2021|work=Botanics Stories. - Royal Botanic Garden Edinburgh|accessdate=21 June 2024}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.winchestercollegeatwar.com/RollofHonour.aspx?RecID=21&TableName=ta_wwifactfile|title=Balfour, Isaac Bayley - Lieutenant/Royal Scots|last=Unknown|date=2024|work=Winchester College at War - Roll of Honour|accessdate=24 June 2024}}</ref> == Специфични интереси == Интересот на Балфур за кинеско-хималајските растенија го довел и во контакт со ботаничарот и колекционер на растенија, Реџиналд Фарер. Фарер им обезбедил вредни информации на Балфур и на Кралската ботаничка градина во Единбург, испраќајќи му ги своите илустрации за растенија, заедно со теренските белешки, ботаничките примероци и семињата што ги собрал. <ref>{{Наведени вести|url=http://www.northcravenheritage.org.uk/nchtjournal/Journals/1992/J92A13.html|title=REGINALD FARRER OF CLAPHAM|last=Hobson|first=Amanda|access-date=7 June 2007|publisher=North Craven Heritage Trust|year=1992}}</ref> == Почести, квалификации и назначувања == * 1873: Добитник е на диплома за наука (BSc) со првокласни почести, Универзитет во Единбург * 1873–1878: Именуван предавач по ботаника, Кралски ветеринарен колеџ, Единбург * 1875: Добитник на титулата доктор на науки (DSc), Универзитет во Единбург * 1877: Доделени се диплома по медицина, диплома по хирургија (MB, ChB), Универзитет во Единбург * 1877: Избран за член на Кралското друштво во Единбург * 1879: Именуван за професор по ботаника, Универзитет во Глазгов * 1880–1882, 1904–1906: Претседател на Ботаничкото друштво во Единбург <ref>{{Наведена книга|url=http://www.botanical-society-scotland.org.uk/sites/default/files/%20.pdf|title=THE BOTANICAL SOCIETY OF EDINBURGH 1836–1936|page=15|access-date=11 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311205404/http://www.botanical-society-scotland.org.uk/sites/default/files/%20.pdf|archive-date=11 March 2017}}</ref> * 1884: Добитник на титулата магистер по уметности (MA), Универзитет во Оксфорд * 1884: Избран за член на Кралското друштво * 1884: Именуван за професор по ботаника, Универзитет во Оксфорд * 1888: Именуван за професор по ботаника, Универзитет во Единбург * 1897: Добитник на Викториев медал за чест, Кралско хортикултурно друштво * 1901: Добитник на титулата доктор по право (LLD), Универзитет во Глазгов * 1919: Добитник на Линеов медал на Линеовското друштво * 1920: Награден со [[Ред на Британската Империја|орден „Витез-командант“ на Редот на Британската империја]] (KBE) * 1921: Добитник на титулата почесен доктор по право (LLD), Универзитет во Единбург == Комеморација == {{Ботаничар|Balf.f.|Balfour, Isaac Bayley}} [[Имотот Бенмор]] бил подарен на нацијата од Хари Џорџ Помладиот од семејството на Помладиот, а во 1928 година тој ја поставил Спомен-колибата Бејли Балфур, посветена на Сер Исак, во Пакс Глен. Дизајнирана е од Сер Роберт Лоример, со дрвени панели од сите видови дрва одгледувани во Бенмор. Исто така, била одбележана придонесот на Џејмс Данкан, претходен сопственик на имотот. Шумата била преземена од Комисијата за шумарство, која ја посветила областа околу долината во спомен на Сер Исак, додека централниот дел од имотот бил отворен во 1929 година како Ботаничка градина Помладиот, првата станица на Кралската ботаничка градина Единбург. Во 1968 година, Спомен-колибата Бејли Балфур била реставрирана и преместена на ново место во ѕиданата градина на куќата Бенмор. Балфур се одбележува под научното име на еден вид сокотрански гуштер, ''Mesalina balfouri''.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). ''The Eponym Dictionary of Reptiles''. Baltimore: Johns Hopkins University Press. xiii + 296 pp. {{ISBN|978-1-4214-0135-5}}. ("Balfour", p. 15).</ref> и на сокотранската пеперутка ''Charaxes balfourii''. == Дела == * Балфур бил соработник на: ''Брошурата на Британика бр. 10: Ботаника, науката: Избор на статии од новото 14-то издание на енциклопедијата Британика'' (1929).<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/botanyscience0000unse|title=Britannica Booklet No. 10: Botany, the Science: A Selection of Articles from the new 14th edition of the Encyclopaedia Britannica|last=Balfour|first=Isaac Bayley|date=1929|publisher=Encyclopaedia Britannica Inc.|location=New York|language=en|access-date=28 March 2025}}</ref> == Наводи == {{Наводи}} {{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Балфур, Ајзак Бејли}} [[Категорија:Витези-заповедници на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Апсолвенти на Стразбуршкиот универзитет]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво на Единбург]] [[Категорија:Починати во 1922 година]] [[Категорија:Родени во 1853 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Шкотски ботаничари]] kghtrz79zpxu774v8s54waxm186lpm5 0 1394110 5629164 5552101 2026-09-16T10:06:03Z Виолетова 1975 Сменета целната страница на пренасочувањето од [[Вилијам Ендру Арчер]] на [[Вилијам Арчер (природонаучник)]] 5629164 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Вилијам Арчер (природонаучник)]] svu41xq6b5ygr0ike6rv19syo8tn15n 0 1394310 5629195 5553424 2026-09-16T10:57:00Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Прв туркиски каганат]] 5629195 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Прв туркиски каганат]] 4vai7rd5uuxoqd36ga97m4dp04bs617 0 1394311 5629188 5553425 2026-09-16T10:56:20Z EmausBot 18240 Бот: Исправка на двојни пренасочувања → [[Прв туркиски каганат]] 5629188 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Прв туркиски каганат]] 4vai7rd5uuxoqd36ga97m4dp04bs617 0 1399954 5629062 5627790 2026-09-15T20:25:38Z Sheafification 125344 Добивање сноп од сноп на база 5629062 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=септември 2026}} '''Сноп''' — [[Математика|математичка]] структура која го на секое отворено [[Подмножество|подмножество]] на [[Тополошки простор|тополошки простор]] му одредува [[Множество|множество]], кое често се интерпретира како множеството на [[Функција (математика)|функции]] врз истото множество. == Мотивација == Нека <math>M</math> е [[Реален број|реално]] диференцијабилно [[Многуобразие|многуобразие]]. Тогаш, за секое отворено подмножество <math>U \subseteq M</math> го добиваме множеството <math>C^1(U) := C^1(U, \mathbb{R})</math> на [[Диференцијабилна функција|непрекинато диференцијабилни функции]] од видот <math>U \to \mathbb{R}</math>. Ако <math>V \subseteq U</math> се отворени подмножества, секоја функција <math>f \in C^1(U)</math> може да се ограничи врз помалото отворено множество <math>V</math>. Така добиваме за сите отворени <math>V \subseteq U</math> функција <math>\operatorname{res}^U_V:C^1(U) \to C^1(V)</math>. Ваквиот податок кој се состои од назначени множества <math>C^1(U)</math> за секое отворено подмножество <math>U</math> заедно со функции на ограничување <math>\operatorname{res}^U_V</math> го нарекуваме сноп. Нека <math>\varphi: M_1 \to M_2</math> е диференцијабилно пресликување на диференцијабилни многуобразија. За секое отворено подмножество <math>V \subseteq M_2</math> добиваме пресликување <math>\varphi^*_V:C^1(V) \to C^1(f^{-1}(V))</math> каде <math>f \in C^1(V)</math> се испраќа кон <math>f \circ \varphi\vert_{f^{-1}(V)} \in C^1(f^{-1}(V))</math>. Забележи дека ова пресликување е добро дефинирано бидејќи <math>\varphi</math> е диференцијабилно пресликување. Не е тешко дури и следново да се докаже: ако <math>\varphi: M_1 \to M_2</math> е непрекинато (не бараме да е диференцијабилно!) пресликување меѓу диференцијаблини многуобразија, тогаш <math>\varphi</math> е диференцијабилно, ако и само ако погоре дефинираните пресликувања <math>\varphi^{*}_V</math> се добро дефинирани. Ова значи дека за да ја знаеме диференијабилната стурктура врз многуобразие <math>M</math>, доволно е да го имаме податокот на горе дефинираните <math>C^1(U)</math> и <math>\operatorname{res}^U_V</math>. Ова природно не води кон дефиницијата на '''предсноп''', која ќе ја дадеме накратко. Дефиницијата на предсноп е обид да са формализираат својствата кои ги очекуваме од множества на функции заедно со ограничувања. Сепак, оваа дефиниција не е доволно „добра“ во овој контекст, бидејќи има премалку структура. Поимот на '''снопот''' додава врз поимот на предсноп дополнителни барања кои исто се природни во овој контекст. == Дефиниција на предсноп == Нека <math>X</math> е тополошки простор. '''Предсноп (на множества)''' <math>\mathcal{F}</math> врз <math>X</math> се состои од следниве податоци: * За секое отворено подмножество <math>U \subseteq X</math> назначено множество <math>\mathcal{F}(U)</math>; * За сите вметнувања на отворени подмножества <math>V \subseteq U</math> назначено пресликување <math>\operatorname{res}^U_V:\mathcal{F}(U) \to \mathcal{F}(V)</math>, кои ги исполнуваат следните услови: * <math>\operatorname{res}^U_U = \operatorname{id}_{\mathcal{F}(U)}</math> * За сите вметнувања <math>W \subseteq V \subseteq U</math> на отворени подмножества важи <math>\operatorname{res}^U_W = \operatorname{res}^V_W \circ\operatorname{res}^U_V</math>. Елементите на <math>\mathcal{F}(U)</math> се нарекуваат '''секции''' врз <math>U</math>, a елементите на <math>\mathcal{F}(X)</math> '''глобални секции'''. Во погорната дефиниција можат множества да бидат заменети со објекти од произволна [[Категорија (математика)|категорија]] (најчесто абелови [[Група (математика)|групи]] или [[Прстен (математика)|прстени]]), така што тогаш се бара <math>\operatorname{res}^U_V</math> да се [[Категорија (математика) |морфизми]] во истата категорија. === Еквивалентна дефиниција === Нека <math>X</math> е тополошки простор. Ја дефинираме категоријата <math>\operatorname{Ouv}(X)</math> (од [[Француски јазик|француски]] [https://en.wiktionary.org/wiki/ouvert ouvert], отворен), чии објекти се отворените подмножества на <math>X</math>, а чии морфизми се вметнувањата <math>V \subseteq U</math>, т.е. постои точно еден морфизам <math>V \to U</math> ако и само ако <math>V \subseteq U</math>. Тогаш предсноп врз <math>X</math> е [[Функтор|контраваријантен функтор]] од <math>\operatorname{Ouv}(X)</math> кон категоријата на множества (или произволна категорија <math>\mathcal{C}</math>). == Дефиниција на сноп == Нека <math>X</math> е тополошки простор. Предсноп <math>\mathcal{F}</math> врз <math>X</math> се нарекува '''сноп''', ако ги исполнува следниве два услови: * за секое отворено подмножество <math>U</math>, сите покриви <math>U = \bigcup_i U_i</math> и секции <math>f, g \in \mathcal{F}(U)</math>, така што <math>\operatorname{res}^U_{U_i}(f) = \operatorname{res}^U_{U_i}(g)</math> за сите <math>i</math>, важи <math>f = g</math> ('''[[Аксиома|аксиома]] на идентитет'''); * за секое отворено подмножество <math>U</math>, сите покриви <math>U = \bigcup_i U_i</math> и секции <math>f_i \in \mathcal{F}(U_i)</math>, така што <math>\operatorname{res}^{U_i}_{U_i \cap U_j}(f_i) = \operatorname{res}^{U_j}_{U_i \cap U_j}(f_j)</math> за сите <math>i,j</math>, постои <math>f \in \mathcal{F}(U)</math>, така што <math>\operatorname{res}^U_{U_i}(f) = f_i</math> ('''аксиома на лепење'''); Еквивалентно, предсноп <math>\mathcal{F}</math> врз <math>X</math> е сноп, ако и само ако за секое отворено подмножество <math>U</math> и сите покриви <math>U = \bigcup_i U_i</math>, на природен начин добиентата низа<math display="block">\mathcal{F}(U) \to \prod_i \mathcal{F}(U_i) \rightrightarrows \prod_{i,j} \mathcal{F}(U_i \cap U_j)</math>е егзактна, т.е. левата стрелка е инјективна, а нејзината слика е помножеството на <math>\prod_i \mathcal{F}(U_i)</math> на кое двете десни стрелки се согласуваат. Двете десни стрелки се индуцирани од рестрикциите <math>\mathcal{F}(U_i) \to \mathcal{F}(U_i \cap U_j)</math> и <math>\mathcal{F}(U_j) \to \mathcal{F}(U_i \cap U_j)</math>. == Примери == Главни примери за (пред)снопови во [[Геометрија|геометријата]] се од видот кој на секое отвоерено подмножество му ги определува функциите врз тоа множество. На пример, за секое реално диференцијабилно многуобразие <math>M</math>, податокот кој на секое отворено подмножество <math>U</math> му го определува множеството (или дури и [[Прстен (математика)|прстенот]]) <math>C^1(M)</math> на непрекинато диференцијабилните функции <math>f: M \to \mathbb{R}</math> заедно со обичните ограничувања претставуваат сноп. Истото важи и за топлошките простори заедно со [[Непрекината функција|непрекинатите функции]] врз истиот, комплексните могуобразија заедно со [[Холоморфна функција|холоморфните функции]] итн. === Предснопови кои што не се снопови === Постојат предснопови кои што не се снопови. Нека <math>\mathcal{F}</math> е предснопот врз <math>\mathbb{R}</math> кој на секое отворено подмножество <math>U</math> му ги определува ''ограничените'' функции од видот <math>U \to \mathbb{R}</math>. Овој предсноп не е сноп, бидејќи ограничени функции врз ограничени отворени подмножества не можат секогаш се лепат на ограничена функција врз неограничено отворено подмножество. На сличен начин, предснопот врз <math>\mathbb{C}</math> на холоморфните функции кои поседуваат логаритам не е сноп. == Морфизам на (пред)снопови == Нека <math>\mathcal{F},\mathcal{G}</math> се предснопови врз тополошки простор <math>X</math>. '''Морфизам''' <math>\eta : \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> на предснопови се состои од следниве податоци: За секое отворено подмножество <math>U \subseteq X</math> пресликување <math>\eta_U : \mathcal{F}(U) \to \mathcal{G}(U)</math> така што за секое вметнување <math>U \subseteq V</math> на отворени подмножества дијаграмот <math display="block">\begin{array}{lcl} & \mathcal{F}(V) & \overset{\eta_V}\rightarrow & \mathcal{G}(V) & \\ & \downarrow \operatorname{res}^V_U && \downarrow \operatorname{res}^V_U\\ & \mathcal{F}(U) & \overset{\eta_U}\rightarrow & \mathcal{G}(U) & \\ \end{array}</math> е [[Комутативен дијаграм|комутативен]], т.е. двете можни композиции во дијаграмот се еднакви. Ако <math>\mathcal{F},\mathcal{G}</math> се предснопови на абелови групи, прстени итн. тогаш се бара дека пресликувањата <math>\eta_U : \mathcal{F}(U) \to \mathcal{G}(U)</math> се хомоморфизми на групи, прстени итн. Од гледната точка на предснопови како контраваријантни функтори <math>\operatorname{Ouv}(X) \to \mathcal{C}</math>, морфизам на снопови е [[морфизам на функтори]]. '''Морфизам''' на снопови е морфизам на предснопови, каде што двата снопа се гледаат како предснопови. Предсноповите и сноповите врз <math>X</math> заедно со вака дефинираните морфизми сочинуваат категории. (Пред)сноповите на абелови групи сочинуваат абелова категорија, т.е. категорија во која секој постојат конечни директни продукти и секој морфизам има [[Јадро (математика)|јадро]] и [[којадро]]. == Стебло на (пред)сноп == Нека <math>\mathcal{F}</math> е предсноп врз тополошки простор <math>X</math> и <math>x \in X</math> точка. '''Стеблото''' ([[Англиски јазик|aнглиски]] [[:en:Stalk_(sheaf)|stalk]]) <math>\mathcal{F}_x</math> на предснопот <math>\mathcal{F}</math> во <math>x</math> е множеството <math display="inline">\mathcal{F}_x := \operatorname{colim}_{x \in U \subseteq X} \mathcal{F}(U)</math> каде [[Колимес|колимесот]] е над [[Подредено множество|подреденото множество]] на сите отворени множества во <math>X</math> кои и што ја содржат точката <math>x</math> и каде што <math>U \leq V \iff V \subseteq U</math>. Ако <math>\mathcal{F}</math> е предсноп на абелови групи, прстени итн. тогаш и <math>\mathcal{F}_x</math> ја има структурата на абелова група, прстен итн. (Ова важи за категорија во која постојат колимеси.) '''Стеблото''' на сноп се дефинира како стеблото на итстиот сноп гледан како предсноп. Ако <math>\eta : \mathcal{F} \to \mathcal{G}</math> е морфизам на (пред)снопови, тогаш на природен начин добиваме пресликување (поточно хомоморфизам во слугајите на преднопови на абелови групи или прстени) <math>\eta_x : \mathcal{F}_x \to \mathcal{G}_x</math> на стеблата во секоја точка <math>x \in X</math>. == Директна и инверзна слика на (пред)сноп == Нека <math>f: X \to Y</math> е непрекинато пресликување меѓу два тополошки простори. Ако имаме (пред)сноп врз <math>X</math> или <math>Y</math>, природно е прашањето како може со помош на <math>f</math> да се добие (пред)сноп врз врз другиот простор. === Директна слика на (пред)сноп === Нека <math>\mathcal{F}</math> е предсноп врз <math>X</math>. Тогаш <math>f_*\mathcal{F}(V) := \mathcal{F}(f^{-1}(V))</math> за секое отворено <math>V \subseteq Y</math> заедно со природните рестрикции дефинира предсноп <math>f_*\mathcal{F}</math> врз <math>Y</math>, наречен '''директната слика''' на <math>\mathcal{F}</math> преку <math>f</math>. Ако <math>\mathcal{F}</math> е сноп, тогаш <math>f_*\mathcal{F}</math> исто е сноп. Така довибаме функтори <math>f_* : \operatorname{PreSh}(X) \to \operatorname{PreSh}(Y)</math> и <math>f_* : \operatorname{Sh}(X) \to \operatorname{Sh}(Y)</math>. === Инверзна слика на (пред)сноп === Нека <math>\mathcal{G}</math> е предсноп врз <math>X</math>. Тогаш <math>f^{-1}\mathcal{G}(U) := \operatorname{colim}_{V \supseteq f(U)} \mathcal{G}(V)</math> за секое отворено <math>U \subseteq X</math> заедно со природните рестрикции дефинира предсноп <math>f^{-1}\mathcal{G}</math> врз <math>X</math>, наречен '''инверзната слика''' на <math>\mathcal{G}</math> преку <math>f</math>. Ако <math>\mathcal{G}</math> е сноп, тогаш <math>f^{-1}\mathcal{G}</math> исто е сноп. Така довибаме функтори <math>f^{-1} : \operatorname{PreSh}(Y) \to \operatorname{PreSh}(X)</math> и <math>f^{-1} : \operatorname{Sh}(Y) \to \operatorname{Sh}(X)</math>. == (Пред)сноп врз база на тополошки простор == Нека <math>X</math> е тополошки простор. '''База''' <math>\mathcal{B}</math> на <math>X</math> е фамилија на отворени подмножества, така што секое отворено подмножество на <math>X</math> може да се напише како соединение на отворени подмножества во <math>\mathcal{B}</math>. Нека <math>\mathcal{B}</math> е база на <math>X</math> која е затворена за операцијата „пресек“, т.е. пресекот на скои две отворени подмножества во <math>\mathcal{B}</math> е исто така во <math>\mathcal{B}</math>. Следнава дефиниција може да се формулира и без ова дополнително барање но ја олеснува дефиницијата. '''Предсноп врз базата''' <math>\mathcal{B}</math> на <math>X</math> се состои од следниве податоци: *За секое отворено подмножество <math>U</math> во <math>\mathcal{B}</math> назначено множество <math>\mathcal{F}(U)</math>; * За сите вметнувања на отворени подмножества <math>V \subseteq U</math> во <math>\mathcal{B}</math> назначено пресликување <math>\operatorname{res}^U_V:\mathcal{F}(U) \to \mathcal{F}(V)</math>,кои ги исполнуваат следните услови: * <math>\operatorname{res}^U_U = \operatorname{id}_{\mathcal{F}(U)}</math> * За сите вметнувања <math>W \subseteq V \subseteq U</math> на отворени подмножества во <math>\mathcal{B}</math> важи <math>\operatorname{res}^U_W = \operatorname{res}^V_W \circ\operatorname{res}^U_V</math>. На сличен начин може да се дефинира '''сноп врз базата''' <math>\mathcal{B}</math> на <math>X</math> како и погоре, т.е. сноп врз базата <math>\mathcal{B}</math> е предсноп врз <math>\mathcal{B}</math> кој за сите отворени покриви на отворени подмножества во <math>\mathcal{B}</math> ги исполнива погоренаведените аксиоми. Исто така може да се дефинира и преку егзактната низа. Ако <math>\mathcal{F}</math> е (пред)сноп врз <math>X</math>, тогаш на очигледен начин добиваме (пред)сноп врз базата <math>\mathcal{B}</math>. Обратно важи следното: ако <math>\mathcal{F}</math> е сноп врз базата <math>\mathcal{B}</math>, тогаш <math>\mathcal{F}</math> може на еден и единствен начин (до изоморфија) да се прошири во сноп врз <math>X</math>. Нека <math>U</math> е произволно отворено подмножество и <math>U = \bigcup_i U_i</math> покрив од отворени подмножества во <math>\mathcal{B}</math>. Егзакната наиза од дефиницијата на сноп <math display="block">\mathcal{F}(U) \to \prod_i \mathcal{F}(U_i) \rightrightarrows \prod_{i,j} \mathcal{F}(U_i \cap U_j)</math>имплицира дека го знаеме <math>\mathcal{F}(U)</math> (до изоморфија). Не е тешко да се провери дека ова дефинира сноп кој е единствено проширување до изоморфија. Ова значи дека ако сакаме да конструираме сноп, доволно е да го конструираме на (поволна) база. 9c6focfa8bxgh4fgugoafgwm9w8nb7o 4 1401721 5628950 5628614 2026-09-15T13:51:21Z Lili Arsova 86688 /* Список на учесници */ 5628950 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Железна Планина]] (Н)|[[Шнику]] (Н)|[[Грама Планина]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)|[[]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] h1ymxkja35cspf1jth0vqau3cmkmew0 5628977 5628950 2026-09-15T14:35:25Z Lili Arsova 86688 /* Список на учесници */ 5628977 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Железна Планина]] (Н)|[[Шнику]] (Н)|[[Грама Планина]] (Н)|[[Колата]] (Н)|[[Бријаси]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] nvuxtptdn4kxxcef141qdy41qc8x27r 5628997 5628977 2026-09-15T15:55:33Z P.Nedelkovski 47736 /* Список на учесници */ 5628997 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)|[[Поплука]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Железна Планина]] (Н)|[[Шнику]] (Н)|[[Грама Планина]] (Н)|[[Колата]] (Н)|[[Бријаси]] (Н)}} |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] 3j1s6gdl8uuvnaoyesv592t94qj7k68 5629061 5628997 2026-09-15T20:25:38Z Doni12345 77134 /* Список на учесници */ 5629061 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)|[[Поплука]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Железна Планина]] (Н)|[[Шнику]] (Н)|[[Грама Планина]] (Н)|[[Колата]] (Н)|[[Бријаси]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Радохиња]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] sqrequnc4ibo14bunh4ii4rz84169p1 5629068 5629061 2026-09-15T20:47:46Z Doni12345 77134 /* Список на учесници */ 5629068 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки денови.svg|150п]] |} {{Кратенка|ВП:УД}} Во текот на месец септември 2026 година е планирано да се одржат 9 (девет) уредувачки денови, кои се изведуваат во текот на 24 часа од дадениот ден, со почеток во 00:00&nbsp;ч. и крај во 23:59&nbsp;ч. истиот ден. Предвид се земаат сите создадени или подобрени статии на зададената тема од корисници на Википедија на македонски јазик кои ги пријавиле во уредувачкиот ден. <b>Важно</b>: Наградите за овој предизвик се вредносни купони во вредност <b>од 2.500 денари</b>. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на секој месец во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. За да се освои награда, потребно е да се исполнат следните критериуми: * Да се учествува во најмалку 10 изданија на уредувачките денови и/или викенди во текот на еден месец, и * Да се создадат или подобрат најмалку 25 статии <b>од тековниот месец</b>. Збирниот резултат претставува број на додадени зборови на Википедија преку уредените статии, за што е користена посебна википедијанска алатка за пребројување на зборови. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови вкупно од двата предизвика (уредувачки денови и уредувачки викенди) и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. Резултатите за секој месец ќе бидат објавени на [[Википедија:Уредувачки_денови_2026#Уредувачки_денови_по_месеци|проектната страница]]. == Изминати денови == === Видови на темјанушка во Македонија=== [[Податотека:Environment - The Noun Project.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Видови на темјанушка во Македонија“]] На 1 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Видови на темјанушка во Македонија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за видовите на темјанушка во Македонија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Темјанушка#Видови|Видови на темјанушка во Македонија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Бела темјанушка]] (Н)|[[Крушевска темјанушка]] (Н)|[[Дерфлерова темјанушка]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | {{подреден список|[[Полска темјанушка]] (Н)|[[Ривинова темјанушка]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник:Виолетова|Виолетова]] | {{подреден список|[[Пиринејска темјанушка]] (Н)|[[Кучешка темјанушка]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога === [[Податотека:Oscar-free-version.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“]] На 3 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за добитниците на оскар за најдобар глумец во главна улога може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:ОскарГлумец|Добитници на оскар за најдобар глумец во главна улога]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Жан Дижарден]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Џон Бојд (актер)]] (Н)|[[Форест Витакер]] (Н)|[[Арт Карни]] (Н)|[[Ричард Драјфус]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Тековни членови на Француската академија === [[Податотека:French_Institute,_Paris_2014_002.jpg|десно|170п|Уредувачки ден „Тековни членови на Француската академија“]] На 8 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Тековни членови на Француската академија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за тековните членови на Француската академија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на членовите на Француската академија#Список на тековните членови|Тековни членови на Француската академија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Клод Дажанс]] (Н)|[[Жан-Мари Руар]] (Н)|[[Марк Ламброн]] (Н)|[[Франсоа Ченг]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | {{подреден список|[[Габриел-Мари Легуве]] (Н)|[[Жан Вату]] (Н)|[[Хозе-Марија де Хередија]] (Н)|[[Етјен Павилон]] (Н)|[[Габриел де Бројле]] (Н)|[[Франсоа де Кавињи де Колумби]] (Н)|[[Филип Хаберт]] (Н)|[[Филип-Пол де Сегур]] (Н)|[[Едуар Хериот]] (Н)}} |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години === [[Податотека:Book3.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“]] На 10 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за книжевноста во 1860-ти и 1870-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Книжевноста_во_1860-ти години|autocollapse}}{{Книжевноста_во_1870-ти години|autocollapse}} <b>Пример подобрена страница од ваков тип:</b> [[1900 во книжевноста]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[1879 во книжевноста]] (П)}} |} * (П) — подобрена статија == Претстојни денови == === Планини во Албанија === [[Податотека:BSicon MOUNTAIN.svg|десно|170п|Уредувачки ден „Планини во Албанија“]] На 15 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Планини во Албанија“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за планините во Албанија може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на планини во Албанија#Список на планини|Список на планини во Албанија]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | [[Корисник:P.Nedelkovski|П.Неделковски]] | {{подреден список|[[Отворена Клисура]] (Н)|[[Поплука]] (Н)}} |- | 2 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] |{{подреден список|[[Железна Планина]] (Н)|[[Шнику]] (Н)|[[Грама Планина]] (Н)|[[Колата]] (Н)|[[Бријаси]] (Н)}} |- | 3 | [[Корисник: Doni12345|Doni12345]] | {{подреден список|[[Радохиња]] (Н)| [[Кравја Планина]] (Н)}} |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Дела на Пол Гоген === [[Податотека:Arts.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Дела на Пол Гоген“]] На 17 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Дела на Пол Гоген“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за делата на Пол Гоген може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Пол Гоген|Дела на Пол Гоген]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години === [[Податотека:Art-1300258.svg|десно|230п|Уредувачки ден „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“]] На 22 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Уметноста во 1840-ти и 1850-ти години“. ==== Материјали ==== За подобрување на статиите за уметноста во 1840-ти и 1850-ти години може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Изборот на статии за подобрување треба да се врши од веќе создадените статии од следните предлошки на Википедија на македонски јазик: {{Уметноста_во_1840-ти години|autocollapse}}{{Уметноста_во_1850-ти години|autocollapse}} ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (П) — подобрена статија === Месечеви мориња === [[Податотека:Oxygen480-status-weather-clear-night Workaround.svg|десно|200п|Уредувачки ден „Месечеви мориња“]] На 24 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Месечеви мориња“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за месечевите мориња може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следниот список на Википедија на македонски јазик: * [[Список на месечеви мориња#Мориња и океан|Список на месечеви мориња]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија === Директори на Кралските ботанички градини во Кју === [[Податотека:Kew_Royal_Botanic_Gardens_logo.png|десно|170п|Уредувачки ден „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“]] На 29 септември 2026 година ќе се одржи уредувачки ден на тема „Директори на Кралските ботанички градини во Кју“. ==== Материјали ==== За создавање или подобрување на статиите за директорите на Кралските ботанички градини во Кју може да се користат другите јазични изданија на Википедија, дигитализирани и други материјали. <b>Забелешка:</b> Препорачано е изборот на статии да се врши од следнава предлошка на Википедија на македонски јазик: * [[Предлошка:Директори на Кралските ботанички градини во Кју|Директори на Кралските ботанички градини во Кју]] ==== Список на учесници ==== {| class="wikitable" |- ! Бр. !! Корисник !! Придонеси |- | 1 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 2 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 3 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 4 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 5 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 6 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 7 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 8 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 9 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |- | 10 | <!--[[Корисник:|]]--> | <!--{{подреден список|[[]] ()}}--> |} * (Н) — новосоздадена статија * (П) — подобрена статија == Поврзано == * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Статистика]] * [[Википедија:Уредувачки денови 2026/Известувања]] [[Категорија:Википедија:Уредувачки денови 2026|9]] bglde4noc9xtiv3k4z6ro9en5230ywm 0 1402430 5629083 5628556 2026-09-15T21:03:28Z Andrew012p 85224 /* Содржина */ 5629083 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Дружината на прстенот | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br />The Fellowship of the Ring | слика = Господарот на прстените Дружината на прстенот плакат (МКД).png | алт = Фродо Багинс во зелена наметка во средината, опкружен со Арагорн, Гандалф, Арвен, Галадриела, Леголас и други ликови, со јавачите на Назгулите надолу. | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{Plainlist| * [[Френсис Волш]] * [[Филипа Бојенс]] * Питер Џексон }} | заснован_на = {{Based on|''[[Дружината на прстенот]]''|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Бари М. Озборн]] * Питер Џексон * Френсис Волш * [[Тим Сандерс]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Елајџа Вуд]] * [[Ијан Макелен]] * [[Лив Тајлер]] * [[Виго Мортенсен]] * [[Шон Астин]] * [[Кејт Бланчет]] * [[Џон Рис-Дејвис]] * [[Били Бојд]] * [[Доминик Монаган]] * [[Орландо Блум]] * [[Кристофер Ли]] * [[Хјуго Вивинг]] * [[Шон Бин]] * [[Ијан Холм]] * [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Џон Гилберт (монтажер)|Џон Гилберт]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{Plainlist| * [[WingNut Films]] * [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154639/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI" /> | премиера = 10 декември 2001 г. (Odeon Luxe Leicester Square)<br>19 декември 2001 г. (САД)<br>20 декември 2001 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 178 минути<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |title=The Lord Of The Rings - The Fellowship Of The Ring |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=7 September 2022 |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907035454/https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |url-status=live }}</ref> | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 93 милиони долари<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Lord-of-the-Rings-The-Fellowship-of-the-Ring-The#tab=summary |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |access-date=1 July 2025}}</ref> | заработка = 897,5 милиони долари | следен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }} '''''Господарот на прстените: Дружината на прстенот''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2001 г., седми долгометражен филм во режија на [[Питер Џексон]], снимен според сценариото на [[Френсис Волш]], [[Филипа Бојенс]] и Џексон, заснован на ''Дружината на прстенот'' од [[1954]] г., првиот дел од романот ''[[Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Филмот е првиот дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во него настапува значајна глумечка екипа, меѓу кои се [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Лив Тајлер]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Кејт Бланшет|Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[били Бојд|Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Кристофер Ли]], [[Хјуго Вивинг]], [[Шон Бин]], [[Ијан Холм]] и [[Енди Серкис]]. Дејството на филмот се одвива во [[Средна Земја|Средната Земја]]. Приказната раскажува за темниот господар [[Саурон]], кој го бара Прстенот на моќта, во кој е заробен дел од неговото владеење, со цел да си ја врати власта. Прстенот го наоѓа патот до младиот [[хобит]] [[Фродо Багинс]]. Судбината на Средната Земја е неизвесна кога Фродо и неговите осум сопатници (кои ја сочинуваат Дружината на прстенот) започнуваат опасно патешествие кон Судбинската Планина во земјата [[Мордор]], единственото место каде што прстенот може да биде уништен. Филмот бил финансиран и распределен од американското студио [[New Line Cinema]], но бил целосно снимен и монтиран во матичната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата на филмот се одржала на 10 декември 2001 г. во киното Odeon Luxe Leicester Square во [[Лондон]], а во кината се појавил на [[19 декември]] во [[Соединети Држави|Соединетите Држави]] и на [[20 декември]] во [[Нов Зеланд]]. Филмот наишол на одлични приеми кај критичарите и публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот на филмската фантастика. Добил пофалби за визуелните ефекти, глумата, режијата на Џексон, сценариото, музиката и верноста кон изворниот материјал. Ширум светот заработил повеќе од 868 милиони долари за време на неговото првично прикажување во кината, со што станал втор најгледан филм за 2001 г. и петти најгледан филм на сите времиња во периодот кога излегол.<ref name="BOM 2002">{{cite web |title=All Time Worldwide Box Office |lang=en |work=[[Box Office Mojo]] |url=https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20021001123059/http://boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=2002-10-01}}</ref> Преку подоцнежните прикажувања, заклучно со 2024 г., заработката надминала 887 милиони долари. Како и неговите продолженија, филмот е прогласен за едно од најдобрите и навлијателни остварувања во историјата на филмот. Филмот освоил бројни награди; на 74. церемонија на доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во тринаесет категории, меѓу кои и за Најдобар филм, а победил во категориите Најдобра кинематографија, Најдобра шминка, Најдобра музика и Најдобри визуелни ефекти. Во 2007 г., [[Американскиот филмски институт]] го прогласил за еден од 100-те најдобри американски филмови во историјата, со што бил и последниот и единствениот филм снимен во [[21 век|XXI век]] што се нашол на тој список. Во 2021 г., филмот бил избран за зачувување во Националниот филмски регистар на САД од страна на [[Библиотека на Конгресот|Библиотеката на Конгресот]] како остварување со „културна, историска или естетска важност“.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|title=National Film Registry Adds ''Return Of The Jedi'', ''Fellowship Of The Ring'', ''Strangers On A Train'', ''Sounder'', ''WALL-E'' & More|lang=en|date=2021-12-14|first=Nancy|last=Tartaglione|work=[[Deadline Hollywood]]|access-date=2021-12-14|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231423/https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|url-status=live}}</ref> Двете продолженија, [[Господарот на прстените: Двете кули|''Двете кули'']] и [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегле во 2002 и 2003 г. соодветно. == Содржина == {{Разоткривање}} Во втората епоха на [[Средна Земја|Средната Земја]], владетелите на [[Виленик|вилениците]], џуџињата и луѓето добиваат прстени на моќта. темниот господар [[Саурон]] — припадник на Мајарите — тајно го кова Единствениот прстен во Судбинската Планина, вложувајќи во него значителен дел од својата моќ за да ги потчини другите прстени и да ја освои Средната Земја. Последниот сојуз на луѓето и вилениците се бори против силите на Саурон во [[Мордор]]. [[Исилдур]] од [[Гондор]] му го отсекува прстот на Саурон, а со него и прстенот, со што го победува Саурон и го сведува на духовен облик. Со првиот пораз на Саурон започнува третата епоха на Средната Земја. Влијанието на прстенот го расипува Исилдур, кој го зема за себе и подоцна загинува од рацете на орките. Прстенот бил изгубен во река 2.500 години, сѐ додека не го нашол [[Голум]], кој владеел со него повеќе од четири и пол векови. На крајот, прстенот го напушта Голум, а потоа го наоѓа [[хобит]]от по име [[Билбо Багинс]], кој не знае ништо за него. Шеесет години подоцна, Билбо го слави својот 111. роденден во [[Шир (Средна Земја)|Шир]], повторно среќавајќи се со својот стар пријател, волшебникот [[Гандалф|Гандалф Сивиот]]. Билбо го напушта Шир заради последното [[Авантура|приклучение]] и го остава своето наследство, вклучувајќи го и прстенот, на својот внук [[Фродо Багинс]]. Гандалф го проучува прстенот, ја открива неговата вистинска природа и дознава дека Голум бил фатен и мачен од орките на Саурон, при што за време на испишувањето изговорил само два збора: „''Шир''“ и „''Багинс''“. Гандалф се враќа и го предупредува Фродо да го напушти Шир. Кога Фродо заминува со својот пријател, градинарот [[Семвајз Гемџи]], Гандалф заминува во [[Изенгард]] за да се сретне со волшебникот [[Саруман]], но го открива неговото предавство и сојузот со Саурон, кој ги испратил своите девет привидни слуги — назгулите — во потрага по Фродо. На Фродо и Сем им се придружуваат други хобити, [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], и тие им бегаат на назгулите пред да пристигнат во Бри, каде што треба да се сретнат со Гандалф во крчмата „Скокачкото пони“. Меѓутоа, Гандалф воопшто не се појавува бидејќи паднал во заробеништво кај Саруман. Потоа на хобитите им помага северниот трагач познат како [[Арагорн|Трагачот]], кој ветува дека ќе ги придружува до [[Ривендел]]; меѓутоа, назгулите ги напаѓаат од заседа, а нивниот предводник, Кралот Вештер, го ранува Фродо со моргулски нож. Арвен, виленица и сакана на Трагачот, ја наоѓа групата и го спасува Фродо, предизвикувајќи водена стихија што ги носи назгулите. Таа го носи во Ривендел, каде што вилениците го лекуваат. Фродо се среќава со Гандалф, кој побегнал од Изенгард на Големиот Орел. Истата ноќ, Трагачот повторно се соединува со Арвен, и тие си ја искажуваат љубовта. Дознавајќи од Гандалф за предавството на Саруман и сфаќајќи дека се соочуваат со закани и од Саурон и од Саруман, таткото на Арвен, лордот [[Елронд]], одлучува да не го остави прстенот во Ривендел. Тој свикува совет од виленици, луѓе и џуџиња, на кој присуствуваат и Фродо и Гандалф, и советот одлучува дека прстенот мора да биде уништен во огнот на Судбинската Планина. Фродо доброволно се пријавува да го носи прстенот во придружба на Гандалф, Сем, Мери, Пипин, виленикот [[Леголас]], џуџето [[Гимли]], [[Боромир]] од Гондор и Трагачот, кој се покажува дека е [[Арагорн]], наследник на Исилдур и законит крал на Гондор. Билбо, кој сега живее во Ривендел, му го подарува на Фродо својот меч Убод и панцир од [[митрил]]. Дружината на прстенот се упатува кон Портите на Рохан, но открива дека ги следат [[Шпионство|шпионите]] на Саруман. Наместо тоа, тие тргнуваат преку планинскиот премин Карадрас, но Саруман предизвикува бура што ги принудува да поминат низ рудниците на Морија, каде што водно суштество со пипала го блокира влезот со дружината внатре, не оставајќи им друг избор освен да се упатат кон излезот на другиот крај. Откривајќи дека џуџињата од Морија се мртви, дружината е нападната од орки и пештерски [[трол]]. Ги запираат, но се соочуваат со Проклетството на Дурин — [[балрог]] што живее во рудниците. Додека другите бегаат, Гандалф се бори со демонот и го фрла во огромна провалија, но балрогот го повлекува Гандалф со себе во темнината. Опустошената и деморализирана дружина стигнува во [[Лотлориен]], со кој владее виленичката кралица Галадриела, која насамо му соопштува на Фродо дека само тој сам може да ја заврши задачата и дека еден од членовите на дружината ќе се обиде да го присвои прстенот. Таа му покажува и видение за иднината во кое Саурон успева да ја поработи Средната Земја, вклучувајќи го и Шир. Во меѓувреме, Саруман создава војска од Урук-хаи во Изенгард за да ја најде и уништи дружината. Дружината заминува по реката кон Парт Гален. Фродо на брегот се соочува со Боромир, кој, како што предупредила и леди Галадриела, се обидува да го земе прстенот. Потоа извидниците на Урук-хаите поставуваат заседа на дружината, обидувајќи се да ги одвлечкаат хобитите. Боромир се ослободува од волшепствата на прстенот и ги брани Мери и Пипин, но водачот на одредот на Урук-хаите, Лурц, смртно го ранува со стрели додека останатите ги одвлечкуваат хобитите. Пристигнува Арагорн и го убива Лурц во тешка борба, а потоа го теши умирачкиот Боромир, ветувајќи му дека ќе му помогне на народот на Гондор во претстојниот судир. Плашејќи се дека прстенот ќе ги расипи неговите пријатели, Фродо одлучува сам да замине во Мордор, но му дозволува на Сем да појде со него, помнејќи го ветувањето што му го дал на Гандалф да се грижи за него. Додека Арагорн, Леголас и Гимли заминуваат да ги спасат Мери и Пипин, Фродо и Сем се спуштаат преку преминот Емин Муил, упатувајќи се кон Мордор и продолжувајќи ја својата мисија — да го уништат Единствениот прстен. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Ијан Макелен]] || [[Гандалф]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Шон Бин]] || [[Боромир]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Ијан Холм]] || [[Билбо Багинс]] |- | [[Доминик Монаган]] || Меријадок Брендабак |- | [[Били Бојд]] || Перегрин Тук |- | [[Џон Рис-Девис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Кристофер Ли]] || Саруман Белиот |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум]] (образ и глас) |- | [[Гари Синклер]] || [[Исилдур]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-fellowship-ring Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2001 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] sso6ft8246t9fw8gmluwv3z4mas3hqj 5629084 5629083 2026-09-15T21:08:40Z Andrew012p 85224 /* Улоги */ 5629084 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Дружината на прстенот | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br />The Fellowship of the Ring | слика = Господарот на прстените Дружината на прстенот плакат (МКД).png | алт = Фродо Багинс во зелена наметка во средината, опкружен со Арагорн, Гандалф, Арвен, Галадриела, Леголас и други ликови, со јавачите на Назгулите надолу. | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{Plainlist| * [[Френсис Волш]] * [[Филипа Бојенс]] * Питер Џексон }} | заснован_на = {{Based on|''[[Дружината на прстенот]]''|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Бари М. Озборн]] * Питер Џексон * Френсис Волш * [[Тим Сандерс]] }} | улоги = {{Plainlist| * [[Елајџа Вуд]] * [[Ијан Макелен]] * [[Лив Тајлер]] * [[Виго Мортенсен]] * [[Шон Астин]] * [[Кејт Бланчет]] * [[Џон Рис-Дејвис]] * [[Били Бојд]] * [[Доминик Монаган]] * [[Орландо Блум]] * [[Кристофер Ли]] * [[Хјуго Вивинг]] * [[Шон Бин]] * [[Ијан Холм]] * [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Џон Гилберт (монтажер)|Џон Гилберт]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{Plainlist| * [[WingNut Films]] * [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154639/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53926 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI" /> | премиера = 10 декември 2001 г. (Odeon Luxe Leicester Square)<br>19 декември 2001 г. (САД)<br>20 декември 2001 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 178 минути<ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |title=The Lord Of The Rings - The Fellowship Of The Ring |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=7 September 2022 |archive-date=7 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220907035454/https://www.bbfc.co.uk/release/the-lord-of-the-rings-the-fellowship-of-the-ring-q29sbgvjdglvbjpwwc0zntaxmda |url-status=live }}</ref> | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 93 милиони долари<ref name="NUM">{{cite web |url=https://www.the-numbers.com/movie/Lord-of-the-Rings-The-Fellowship-of-the-Ring-The#tab=summary |title=The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (2001) |website=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |publisher=Nash Information Services, LLC |access-date=1 July 2025}}</ref> | заработка = 897,5 милиони долари | следен = ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'' }} '''''Господарот на прстените: Дружината на прстенот''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2001 г., седми долгометражен филм во режија на [[Питер Џексон]], снимен според сценариото на [[Френсис Волш]], [[Филипа Бојенс]] и Џексон, заснован на ''Дружината на прстенот'' од [[1954]] г., првиот дел од романот ''[[Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Филмот е првиот дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во него настапува значајна глумечка екипа, меѓу кои се [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Лив Тајлер]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Кејт Бланшет|Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[били Бојд|Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Кристофер Ли]], [[Хјуго Вивинг]], [[Шон Бин]], [[Ијан Холм]] и [[Енди Серкис]]. Дејството на филмот се одвива во [[Средна Земја|Средната Земја]]. Приказната раскажува за темниот господар [[Саурон]], кој го бара Прстенот на моќта, во кој е заробен дел од неговото владеење, со цел да си ја врати власта. Прстенот го наоѓа патот до младиот [[хобит]] [[Фродо Багинс]]. Судбината на Средната Земја е неизвесна кога Фродо и неговите осум сопатници (кои ја сочинуваат Дружината на прстенот) започнуваат опасно патешествие кон Судбинската Планина во земјата [[Мордор]], единственото место каде што прстенот може да биде уништен. Филмот бил финансиран и распределен од американското студио [[New Line Cinema]], но бил целосно снимен и монтиран во матичната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата на филмот се одржала на 10 декември 2001 г. во киното Odeon Luxe Leicester Square во [[Лондон]], а во кината се појавил на [[19 декември]] во [[Соединети Држави|Соединетите Држави]] и на [[20 декември]] во [[Нов Зеланд]]. Филмот наишол на одлични приеми кај критичарите и публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот на филмската фантастика. Добил пофалби за визуелните ефекти, глумата, режијата на Џексон, сценариото, музиката и верноста кон изворниот материјал. Ширум светот заработил повеќе од 868 милиони долари за време на неговото првично прикажување во кината, со што станал втор најгледан филм за 2001 г. и петти најгледан филм на сите времиња во периодот кога излегол.<ref name="BOM 2002">{{cite web |title=All Time Worldwide Box Office |lang=en |work=[[Box Office Mojo]] |url=https://www.boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20021001123059/http://boxofficemojo.com/alltime/world/ |archive-date=2002-10-01}}</ref> Преку подоцнежните прикажувања, заклучно со 2024 г., заработката надминала 887 милиони долари. Како и неговите продолженија, филмот е прогласен за едно од најдобрите и навлијателни остварувања во историјата на филмот. Филмот освоил бројни награди; на 74. церемонија на доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во тринаесет категории, меѓу кои и за Најдобар филм, а победил во категориите Најдобра кинематографија, Најдобра шминка, Најдобра музика и Најдобри визуелни ефекти. Во 2007 г., [[Американскиот филмски институт]] го прогласил за еден од 100-те најдобри американски филмови во историјата, со што бил и последниот и единствениот филм снимен во [[21 век|XXI век]] што се нашол на тој список. Во 2021 г., филмот бил избран за зачувување во Националниот филмски регистар на САД од страна на [[Библиотека на Конгресот|Библиотеката на Конгресот]] како остварување со „културна, историска или естетска важност“.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|title=National Film Registry Adds ''Return Of The Jedi'', ''Fellowship Of The Ring'', ''Strangers On A Train'', ''Sounder'', ''WALL-E'' & More|lang=en|date=2021-12-14|first=Nancy|last=Tartaglione|work=[[Deadline Hollywood]]|access-date=2021-12-14|archive-date=2022-07-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702231423/https://deadline.com/2021/12/national-film-registry-2021-list-star-wars-return-of-the-jedi-fellowship-of-the-ring-sounder-nightmare-on-elm-street-wall-e-1234890666/|url-status=live}}</ref> Двете продолженија, [[Господарот на прстените: Двете кули|''Двете кули'']] и [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегле во 2002 и 2003 г. соодветно. == Содржина == {{Разоткривање}} Во втората епоха на [[Средна Земја|Средната Земја]], владетелите на [[Виленик|вилениците]], џуџињата и луѓето добиваат прстени на моќта. темниот господар [[Саурон]] — припадник на Мајарите — тајно го кова Единствениот прстен во Судбинската Планина, вложувајќи во него значителен дел од својата моќ за да ги потчини другите прстени и да ја освои Средната Земја. Последниот сојуз на луѓето и вилениците се бори против силите на Саурон во [[Мордор]]. [[Исилдур]] од [[Гондор]] му го отсекува прстот на Саурон, а со него и прстенот, со што го победува Саурон и го сведува на духовен облик. Со првиот пораз на Саурон започнува третата епоха на Средната Земја. Влијанието на прстенот го расипува Исилдур, кој го зема за себе и подоцна загинува од рацете на орките. Прстенот бил изгубен во река 2.500 години, сѐ додека не го нашол [[Голум]], кој владеел со него повеќе од четири и пол векови. На крајот, прстенот го напушта Голум, а потоа го наоѓа [[хобит]]от по име [[Билбо Багинс]], кој не знае ништо за него. Шеесет години подоцна, Билбо го слави својот 111. роденден во [[Шир (Средна Земја)|Шир]], повторно среќавајќи се со својот стар пријател, волшебникот [[Гандалф|Гандалф Сивиот]]. Билбо го напушта Шир заради последното [[Авантура|приклучение]] и го остава своето наследство, вклучувајќи го и прстенот, на својот внук [[Фродо Багинс]]. Гандалф го проучува прстенот, ја открива неговата вистинска природа и дознава дека Голум бил фатен и мачен од орките на Саурон, при што за време на испишувањето изговорил само два збора: „''Шир''“ и „''Багинс''“. Гандалф се враќа и го предупредува Фродо да го напушти Шир. Кога Фродо заминува со својот пријател, градинарот [[Семвајз Гемџи]], Гандалф заминува во [[Изенгард]] за да се сретне со волшебникот [[Саруман]], но го открива неговото предавство и сојузот со Саурон, кој ги испратил своите девет привидни слуги — назгулите — во потрага по Фродо. На Фродо и Сем им се придружуваат други хобити, [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], и тие им бегаат на назгулите пред да пристигнат во Бри, каде што треба да се сретнат со Гандалф во крчмата „Скокачкото пони“. Меѓутоа, Гандалф воопшто не се појавува бидејќи паднал во заробеништво кај Саруман. Потоа на хобитите им помага северниот трагач познат како [[Арагорн|Трагачот]], кој ветува дека ќе ги придружува до [[Ривендел]]; меѓутоа, назгулите ги напаѓаат од заседа, а нивниот предводник, Кралот Вештер, го ранува Фродо со моргулски нож. Арвен, виленица и сакана на Трагачот, ја наоѓа групата и го спасува Фродо, предизвикувајќи водена стихија што ги носи назгулите. Таа го носи во Ривендел, каде што вилениците го лекуваат. Фродо се среќава со Гандалф, кој побегнал од Изенгард на Големиот Орел. Истата ноќ, Трагачот повторно се соединува со Арвен, и тие си ја искажуваат љубовта. Дознавајќи од Гандалф за предавството на Саруман и сфаќајќи дека се соочуваат со закани и од Саурон и од Саруман, таткото на Арвен, лордот [[Елронд]], одлучува да не го остави прстенот во Ривендел. Тој свикува совет од виленици, луѓе и џуџиња, на кој присуствуваат и Фродо и Гандалф, и советот одлучува дека прстенот мора да биде уништен во огнот на Судбинската Планина. Фродо доброволно се пријавува да го носи прстенот во придружба на Гандалф, Сем, Мери, Пипин, виленикот [[Леголас]], џуџето [[Гимли]], [[Боромир]] од Гондор и Трагачот, кој се покажува дека е [[Арагорн]], наследник на Исилдур и законит крал на Гондор. Билбо, кој сега живее во Ривендел, му го подарува на Фродо својот меч Убод и панцир од [[митрил]]. Дружината на прстенот се упатува кон Портите на Рохан, но открива дека ги следат [[Шпионство|шпионите]] на Саруман. Наместо тоа, тие тргнуваат преку планинскиот премин Карадрас, но Саруман предизвикува бура што ги принудува да поминат низ рудниците на Морија, каде што водно суштество со пипала го блокира влезот со дружината внатре, не оставајќи им друг избор освен да се упатат кон излезот на другиот крај. Откривајќи дека џуџињата од Морија се мртви, дружината е нападната од орки и пештерски [[трол]]. Ги запираат, но се соочуваат со Проклетството на Дурин — [[балрог]] што живее во рудниците. Додека другите бегаат, Гандалф се бори со демонот и го фрла во огромна провалија, но балрогот го повлекува Гандалф со себе во темнината. Опустошената и деморализирана дружина стигнува во [[Лотлориен]], со кој владее виленичката кралица Галадриела, која насамо му соопштува на Фродо дека само тој сам може да ја заврши задачата и дека еден од членовите на дружината ќе се обиде да го присвои прстенот. Таа му покажува и видение за иднината во кое Саурон успева да ја поработи Средната Земја, вклучувајќи го и Шир. Во меѓувреме, Саруман создава војска од Урук-хаи во Изенгард за да ја најде и уништи дружината. Дружината заминува по реката кон Парт Гален. Фродо на брегот се соочува со Боромир, кој, како што предупредила и леди Галадриела, се обидува да го земе прстенот. Потоа извидниците на Урук-хаите поставуваат заседа на дружината, обидувајќи се да ги одвлечкаат хобитите. Боромир се ослободува од волшепствата на прстенот и ги брани Мери и Пипин, но водачот на одредот на Урук-хаите, Лурц, смртно го ранува со стрели додека останатите ги одвлечкуваат хобитите. Пристигнува Арагорн и го убива Лурц во тешка борба, а потоа го теши умирачкиот Боромир, ветувајќи му дека ќе му помогне на народот на Гондор во претстојниот судир. Плашејќи се дека прстенот ќе ги расипи неговите пријатели, Фродо одлучува сам да замине во Мордор, но му дозволува на Сем да појде со него, помнејќи го ветувањето што му го дал на Гандалф да се грижи за него. Додека Арагорн, Леголас и Гимли заминуваат да ги спасат Мери и Пипин, Фродо и Сем се спуштаат преку преминот Емин Муил, упатувајќи се кон Мордор и продолжувајќи ја својата мисија — да го уништат Единствениот прстен. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Ијан Макелен]] || [[Гандалф]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Шон Бин]] || [[Боромир]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Ијан Холм]] || [[Билбо Багинс]] |- | [[Доминик Монаган]] || Меријадок Брендабак |- | [[Били Бојд]] || Перегрин Тук |- | [[Џон Рис-Девис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум]] (образ и глас) |- | [[Гари Синклер]] || [[Исилдур]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-fellowship-ring Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2001 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови снимени во Англија]] [[Категорија:Филмови снимени во Нов Зеланд]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] grh13hk1xc352xct4uqhfn41s915773 0 1402557 5629141 5628402 2026-09-16T09:04:42Z Виолетова 1975 5629141 wikitext text/x-wiki [[File:Ritratto_di_Carlo_Allioni,_ante_1902_-_Accademia_delle_Scienze_di_Torino_-_Ritratti_0101_B.jpg|десно|мини|264x264пкс| Карло Алиони]] '''Карло Алиони''' (23.09.1728; Торино–30.07.1804; Торино) —италијански лекар и професор по ботаника на Универзитетот во Торино.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AzdJAAAAMAAJ|title=Cyclopedia of American Horticulture: Comprising Suggestions for Cultivation of Horticultural Plants, Descriptions of the Species of Fruits, Vegetables, Flowers and Ornamental Plants Sold in the United States and Canada, Together with Geographical and Biographical Sketches In Four Volumes|last=Bailey|first=L. H.|last2=Miller|first2=Wilhelm|publisher=[[Macmillan Publishers|The Macmillan Company]]|year=1900|series=v.1 A-D|chapter=Abbreviations|display-authors=etal|author-link=Liberty Hyde Bailey|access-date=2008-06-19|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AzdJAAAAMAAJ&pg=PR19}}</ref> Неговото најважно дело бил ''Flora Pedemontana, sive enumeratio metodica stirpium indigenarum Pedemontii''  1755, студија за растителниот свет во Пиемонт, во која тој навел 2813 видови растенија, од кои 237 биле претходно непознати. Во 1766 г. тој го објавил ''Manipulus Insectorum Tauriniensium''. == Кариера == [[File:Allioni,_Carlo_–_Stirpium_praecipuarum_littoris_et_agri_Nicaeensis_enumeratio_methodica,_1757_–_BEIC_6931947.jpg|мини| ''Stirpium praecipuarum littoris et agri Nicaeensis enumeratio metodica'', 1757 г.]] Во април 1758 г. бил избран за член на Кралското друштво. Тој бил назначен за вонреден професор по ботаника на Универзитетот во Торино во 1760 г., а воедно бил и директор на Ботаничката градина во Торино. Списанието ''Allionia: bollettino dell' istituto ed orto botanico dell' università di Torino'' е именувано по него.<ref name="Stafleu&Cowan">{{Наведена книга|url=http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/index.cfm|title=Taxonomic literature: A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types. Second Edition|last=Stafleu, F.A.|last2=Cowan, R.S.|publisher=Bohn, Scheltema and Holkema; Available online through Smithsonian Institution Libraries|year=1976–1988|location=Utrecht|pages=34–36}}</ref> Прво Пер Лефлинг и потоа Линеј, го именувале родот на билки од Новиот свет ''Allionia'' (Nyctaginaceae) по Allioni.<ref name="Stafleu&Cowan" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tropicos.org/NameSearch.aspx?name=allionia&commonname=|title=Tropicos.org|accessdate=5 March 2015}}</ref> Пер Аксел Ридберг го именувал родот ''Allioniella'' (сега таксономски синоним за ''Mirabilis''), по него. Исто така именувани од него се : * ''[[Arabis allionii]]'' * ''[[Jovibarba allioni]]'' * ''[[Primula allioni]]'' * ''[[Veronica allionii]]'' {{Ботаничар|All.|Allioni, Carlo}} == Избрани дела == * ''Flora Pedemontana, sive, Enumeratio metodica stirpium indigenarum Pedemontii'', Торино, 1755 г. * Stirpium praecipuarum litoris et agri Nicaensis, Торино, 1755 г. * ''Auctarium ad floram Pedemontanam cum notis et emendationibus'' (1789) * ''Stirpium praecipuarum littoris et agri Nicaeensis Enumeratio methodica cum Elencho aliquot anirnalium ejusdem maris'' (1757) == Литература == * Caramiello, R. & Forneris, G. (2004) ''Le opere minori di Carlo Allioni: dal «Rariorum Pedemontii stirpium» all'«Auctarium ad Floram Pedemontanam»''. Фиренца: Изданија Олшки{{ISBN|88-222-5378-7}} == Надворешни врски == * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KXcZAAAAMAAJ|title=Note bibliographiche Allioniane e Nomenclator Allionianus, pubblicati in Occasione Della Ricorrenza Centenaria Della Morte Di Carlo Allioni 1804 - 1904|last=Mattirolo|first=Oreste|publisher=Tipografia di A. Ciminago|year=1904|page=82 pages|access-date=2008-06-19}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://num-scd-ulp.u-strasbg.fr:8080/202/|title=Flora pedemontana|last=Allioni|first=Carlo|year=1785|work=Digital old books|publisher=SICD [[University of Strasbourg|Universities of Strasbourg]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080403142739/http://num-scd-ulp.u-strasbg.fr:8080/202/|archive-date=2008-04-03|accessdate=2008-06-19}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=154-1|title=Author Details|last=International Organization for Plant Information (IOPI)|authorlink=IPNI|work=International Plant Names Index|accessdate=2008-06-19}} == Наводи == {{наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиони, Карло }} [[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]] [[Категорија:Починати во 1804 година]] [[Категорија:Родени во 1728 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 4vp1vje9jyu74e3du9uitgo4n3mp659 5629143 5629141 2026-09-16T09:07:17Z Виолетова 1975 /* Кариера */ 5629143 wikitext text/x-wiki [[File:Ritratto_di_Carlo_Allioni,_ante_1902_-_Accademia_delle_Scienze_di_Torino_-_Ritratti_0101_B.jpg|десно|мини|264x264пкс| Карло Алиони]] '''Карло Алиони''' (23.09.1728; Торино–30.07.1804; Торино) —италијански лекар и професор по ботаника на Универзитетот во Торино.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AzdJAAAAMAAJ|title=Cyclopedia of American Horticulture: Comprising Suggestions for Cultivation of Horticultural Plants, Descriptions of the Species of Fruits, Vegetables, Flowers and Ornamental Plants Sold in the United States and Canada, Together with Geographical and Biographical Sketches In Four Volumes|last=Bailey|first=L. H.|last2=Miller|first2=Wilhelm|publisher=[[Macmillan Publishers|The Macmillan Company]]|year=1900|series=v.1 A-D|chapter=Abbreviations|display-authors=etal|author-link=Liberty Hyde Bailey|access-date=2008-06-19|chapter-url=https://books.google.com/books?id=AzdJAAAAMAAJ&pg=PR19}}</ref> Неговото најважно дело бил ''Flora Pedemontana, sive enumeratio metodica stirpium indigenarum Pedemontii''  1755, студија за растителниот свет во Пиемонт, во која тој навел 2813 видови растенија, од кои 237 биле претходно непознати. Во 1766 г. тој го објавил ''Manipulus Insectorum Tauriniensium''. == Кариера == [[File:Allioni,_Carlo_–_Stirpium_praecipuarum_littoris_et_agri_Nicaeensis_enumeratio_methodica,_1757_–_BEIC_6931947.jpg|мини| ''Stirpium praecipuarum littoris et agri Nicaeensis enumeratio metodica'', 1757 г.]] Во април 1758 г. бил избран за член на Кралското друштво. Тој бил назначен за вонреден професор по ботаника на Универзитетот во Торино во 1760 г., а воедно бил и директор на Ботаничката градина во Торино. Списанието ''Allionia: bollettino dell' istituto ed orto botanico dell' università di Torino'' е именувано по него.<ref name="Stafleu&Cowan">{{Наведена книга|url=http://www.sil.si.edu/digitalcollections/tl-2/index.cfm|title=Taxonomic literature: A selective guide to botanical publications and collections with dates, commentaries and types. Second Edition|last=Stafleu, F.A.|last2=Cowan, R.S.|publisher=Bohn, Scheltema and Holkema; Available online through Smithsonian Institution Libraries|year=1976–1988|location=Utrecht|pages=34–36}}</ref> Прво Пер Лефлинг и потоа Линеј, го именувале родот на билки од Новиот свет ''[[Allionia]]'' (Nyctaginaceae) по него.<ref name="Stafleu&Cowan" /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tropicos.org/NameSearch.aspx?name=allionia&commonname=|title=Tropicos.org|accessdate=5 March 2015}}</ref> Пер Аксел Ридберг го именувал родот ''[[Allioniella]]'' (сега таксономски синоним за ''[[Mirabilis]]''), по него. Исто така именувани од него се : * ''[[Arabis allionii]]'' * ''[[Jovibarba allioni]]'' * ''[[Primula allioni]]'' * ''[[Veronica allionii]]'' {{Ботаничар|All.|Allioni, Carlo}} == Избрани дела == * ''Flora Pedemontana, sive, Enumeratio metodica stirpium indigenarum Pedemontii'', Торино, 1755 г. * Stirpium praecipuarum litoris et agri Nicaensis, Торино, 1755 г. * ''Auctarium ad floram Pedemontanam cum notis et emendationibus'' (1789) * ''Stirpium praecipuarum littoris et agri Nicaeensis Enumeratio methodica cum Elencho aliquot anirnalium ejusdem maris'' (1757) == Литература == * Caramiello, R. & Forneris, G. (2004) ''Le opere minori di Carlo Allioni: dal «Rariorum Pedemontii stirpium» all'«Auctarium ad Floram Pedemontanam»''. Фиренца: Изданија Олшки{{ISBN|88-222-5378-7}} == Надворешни врски == * {{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=KXcZAAAAMAAJ|title=Note bibliographiche Allioniane e Nomenclator Allionianus, pubblicati in Occasione Della Ricorrenza Centenaria Della Morte Di Carlo Allioni 1804 - 1904|last=Mattirolo|first=Oreste|publisher=Tipografia di A. Ciminago|year=1904|page=82 pages|access-date=2008-06-19}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://num-scd-ulp.u-strasbg.fr:8080/202/|title=Flora pedemontana|last=Allioni|first=Carlo|year=1785|work=Digital old books|publisher=SICD [[University of Strasbourg|Universities of Strasbourg]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080403142739/http://num-scd-ulp.u-strasbg.fr:8080/202/|archive-date=2008-04-03|accessdate=2008-06-19}} * {{Наведена мрежна страница|url=http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=154-1|title=Author Details|last=International Organization for Plant Information (IOPI)|authorlink=IPNI|work=International Plant Names Index|accessdate=2008-06-19}} == Наводи == {{наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алиони, Карло }} [[Категорија:Членови на Гетингенската академија на науките]] [[Категорија:Починати во 1804 година]] [[Категорија:Родени во 1728 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 2ocdh08z7sq37vtfrtrry30zvmuobo5 0 1402597 5629146 5628403 2026-09-16T09:12:30Z Виолетова 1975 5629146 wikitext text/x-wiki '''Даниел Исак Акселрод''' ({{рн|16|јули|1910}}–{{пн|2|јуни|1998}} година) — американски палеоеколог специјализиран за терцијарните кордилерски флори, поточно за поврзување на фосилните докази за специфични флори со индикаторите за [[климатските промени]]. == Биографија == Тој дипломирар [[ботаника]], а завршил и магистерски и докторски студии по [[Палеоетноботаника|палеоботаника]] на Универзитетот во Калифорнија во Беркли. Служел во Армијата на САД за време на Втората светска војна, вршејќи стратешка анализа на воздушни фотографии на теренот. По војната бил вработен како доцент по геологија на Универзитетот во Калифорнија, Лос Анџелес. На крајот станал редовен професор по геологија и [[ботаника]] на UCLA пред да се пресели на Универзитетот во Калифорнија, Дејвис како професор по палеоекологија кон крајот на својата кариера. Тој станал заслужен професор на Дејвис во 1976 год. Бил избран за член на Американската академија на уметностите и науките во 1981 год. <ref name="AAAS">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf|title=Book of Members, 1780-2010: Chapter A|publisher=American Academy of Arts and Sciences|accessdate=28 April 2011}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://content.cdlib.org/view?docId=hb1p30039g&&doc.view=entire_text|title=University of California: In Memoriam, 1998}}</ref> Неговите збирки на фосилни флори (типски примероци) се чуваат во Музејот за палеонтологија при Универзитетот во Калифорнија.{{Botanist|Axelrod|Axelrod, Daniel Isaac}} == Награди == * Геолошка награда „Хејден Меморијал“, 1979 год * Медал на Палеонтолошкото друштво, 1990 год. == Поврзано == * [[Хари Пол Бејли]] == Надворешни врски == * [http://www.ucmp.berkeley.edu/science/paleobotany_coll.php Каталози на колекциите на палеоботани на UCMP] == Наводи == {{наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Акселрод, Даниел И. }} [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1998 година]] [[Категорија:Родени во 1910 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] h3mp4szhn2swzjr1ruxc1lf265b8shx 0 1402602 5629147 5628408 2026-09-16T09:15:00Z Виолетова 1975 5629147 wikitext text/x-wiki [[File:BaasBecking.jpg|мини| Баас Бекинг (1946)]] '''Лоренс Герхард Маринус Баас Бекинг''' (4 јануари 1895 год во Девентер - 6 јануари 1963 год во Канбера, Австралија) ― холандски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микробиологија|микробиолог]]. Тој е познат по хипотезата која првично ја формулирал како ''„Сè е насекаде, но околината избира“''.<ref name="Bass1934">{{Наведување|last=Baas-Becking|first=L.G.M.|year=1934|place=The Hague, the Netherlands|publisher=W.P. Van Stockum & Zoon.|title=Geobiologie of inleiding tot de milieukunde}}</ref>{{botanist|Baas-Beck.}} == Биографија == Баас Бекинг бил роден во Девентер на 4 јануари 1895 год. Баас Бекинг студирал микробиологија на Универзитетот Делфт пред да студира биологија на Универзитетот во Утрехт со фокус на ботаника. Помеѓу завршувањето на студиите во Утрехт и поднесувањето на тезата, Баас Бекинг работел во лабораторијата на Томас Хант Морган во САД. Во 1923 год, тој ја прифатил позицијата професор на Стенфорд, каде што предавал економска ботаника и физиологија на растенијата. Студиите на Баас Бекинг на Стенфорд силно влијаеле врз неговата подоцнежна работа, запознавајќи го со истражувања за екстремофили, истражувања што ги спроведе самиот како директор на морската лабораторија „Жак Лоеб“ во Пацифик Гроув. Особено, Баас Бекинг ги проучувал солените езера и резервоарите богати со метан во Калифорнија. Баас Бекинг се вратил во [[Холандија]] во 1930 год. како професор по општа ботаника на Универзитетот во Лајден и префект (директор) на Хортус Ботаникус Лајден. Токму во Лајден, Баас Бекинг ја формулирал хипотезата позната под неговото име. Во 1934 год. ја објавил книгата ''Геобиологија''<ref name="Bass1934" /> по серија предавања во студиото Пулкри во Хаг. Додека бил во Лајден во 1940 год, бил назначен за директор на државно финансираната Ботаничка градина Бајтенцорг во денешен Богор, на островот Јава, со намера да ја врати градината во нејзиниот поранешен сјај. Под негово водство, во градот Пурводади во 1941 год. била отворена нова гранка на ботаничката градина за суви тропски растенија.<ref name="purwodadi">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.krpurwodadi.lipi.go.id/index.php?pages=aboutgarden&sk=sejarah|title=Beranda}}</ref> Иако неговото семејство се преселило на Јава во 1940 год, Битката за Холандија го спречила неговото заминување и тој останал во Холандија за време на пет-годишната окупација. Во овој период, тој 2 пати бил затворен поради обид за бегство во Англија. За време на неговото затворање, Баас Бекинг ја проучувал тифусната треска што се ширела низ неговиот затворски логор. По [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Баас Бекинг првично бил спречен да ја започне својата работа во Богор поради Индонезиската револуција. До ноември 1946 год бил началник, со чин полковник, на мобилните единици на Црвениот крст. Тој се преселил во Нова Каледонија во 1948 год, откако бил назначен за претседател на научниот совет на Комисијата за Јужен Пацифик. Баас Бекинг подоцна работел за Организацијата за научни и индустриски истражувања на Комонвелтот во Кронула и Канбера. Бирото за минерални ресурси во Канбера ги призна придонесите на Баас Бекинг со отворање на геобиолошката лабораторија „Баас Бекинг“. Баас Бекинг станал член на Кралската холандска академија на уметностите и науките во 1932 год, а поднел оставка во 1942 год. Во 1945 год повторно станал член, а во 1949 год станал странски член. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000235|title=Lourens Gerhard Marinus Baas Becking (1895 - 1963)|publisher=Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences|accessdate=26 July 2015}}</ref> == Хипотеза на Баас Бекинг == Врз основа на неговото истражување на солените езера во Калифорнија, како и на работата на други за солените езера низ целиот свет, Баас Бекинг (1934 година)<ref name="Bass1934" /> заклучил: ''„Сè е насекаде, но околината избира“''. Баас Бекинг ја припишал првата половина од оваа хипотеза на својот колега Мартинус Бејеринк (1913 година). Неколку години претходно, Шевјакоф (1893 година) исто така теоретизирал за космополитското живеалиште на слободноживеачките протозои. Примената на оваа хипотеза врз микроорганизмите, поточно врз зависноста на нивната географска распределба низ земјата од нивните метаболички својства, ја формирала основата на истражувачката програма на Баас Бекинг во Хортус Ботаникус Лајден. Баас Бекинг одржал серија предавања на оваа тема пред Дилигентијата во Хаг, кои ги објавил како книга насловена како ''Геобиологија'' во 1934 год. Хипотезата на Баас Бекинг често е погрешно цитирана, при што недостасува „ но“ или е заменета со „и“. == Литература == * <cite id="Quispel1998">Квиспел (1998) [https://core.ac.uk/download/pdf/159084138.pdf „Лоуренс Г.М. Баас Бекинг (1895-1963), инспиратор за многу (микро)биолози“], ''Меѓународна микробиологија'' '''1''' : 69-72</cite> * <cite id="Staley1999">Стејли и Госинк (1999) [http://arjournals.annualreviews.org/doi/pdf/10.1146/annurev.micro.53.1.189 „Различни полови: Биодиверзитет и биогеографија на бактерии од морскиот мраз“], ''Годишен преглед на микробиологија'' '''53''' : 189-215</cite> == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Бекинг, Лоренс Баас }} [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Починати во 1963 година]] [[Категорија:Родени во 1895 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] kaepb57e5kbo9hsjvge5z7h6cpplrmd 0 1402603 5629148 5628411 2026-09-16T09:16:23Z Виолетова 1975 5629148 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Нина Агустиновна Адолф|image=|alt=|caption=|other_names=|birth_date=1903|death_date=1951|birth_place=|death_place=|author_abbrev_bot=Adolf}}'''Нина Августиновна Адолф''' (1903 – 1951 година) ― руска [[Ботаника|ботаничарка]].<ref name="Harvard University Herbaria - Index of Botanists -- Adolf, Nina Avgustinovna">{{Наведена мрежна страница|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=70947|title=Harvard University Herbaria - Index of Botanists - Adolf, Nina Avgustinovna|work=[[Harvard University Herbaria]]|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=12 September 2014}}</ref>{{Ботаничар|Adolf|Adolf, Nina Avgustinovna (1903–1951)}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Адолф, Нина Августиновна }} [[Категорија:Советски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1951 година]] [[Категорија:Родени во 1903 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] p2e5r4a0kmvivdoowps6jje0rhizggp 5629149 5629148 2026-09-16T09:16:40Z Виолетова 1975 5629149 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Нина Августиновна Адолф|image=|alt=|caption=|other_names=|birth_date=1903|death_date=1951|birth_place=|death_place=|author_abbrev_bot=Adolf}}'''Нина Августиновна Адолф''' (1903 – 1951 година) ― руска [[Ботаника|ботаничарка]].<ref name="Harvard University Herbaria - Index of Botanists -- Adolf, Nina Avgustinovna">{{Наведена мрежна страница|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=70947|title=Harvard University Herbaria - Index of Botanists - Adolf, Nina Avgustinovna|work=[[Harvard University Herbaria]]|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=12 September 2014}}</ref>{{Ботаничар|Adolf|Adolf, Nina Avgustinovna (1903–1951)}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Адолф, Нина Августиновна }} [[Категорија:Советски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1951 година]] [[Категорија:Родени во 1903 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] suxjnlqg6t6qujsn1mkojeya1qgxsbc 0 1402608 5629153 5628413 2026-09-16T09:19:28Z Виолетова 1975 5629153 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist|name=Јасухико Асахина|native_name=|native_name_lang=|image_size=|alt=|birth_date={{birth date |1881|04|16}}|birth_place=[[Токио]] Јапонија|death_date={{death date and age |1975|6|30|1881|04|16}}|death_place=|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|other_names=|residence=|citizenship=|fields=[[Лихенологија]]|workplaces=Токиски универзитет|patrons=|education=[[Токиски универзитет]]|thesis_title=|thesis_url=|thesis_year=|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|known_for=|influences=|influenced=|awards=|author_abbrev_bot=Asahina|author_abbrev_zoo=|spouse=|children=|signature=|signature_alt=|footnotes=}}'''Јасухико Асахина''' (16 април 1881 - 30 јуни 1975 г.) ― јапонски [[Хемија|хемичар]] и [[Лихенологија|лихенолог]]. Асахина бил номиниран за [[Нобелова награда за хемија]] во 1951 и 1952 г, но не ја освоил наградата.<ref>[http://www.tokyo-np.co.jp/article/world/news/CK2014081402000252.html 東京新聞:朝永氏、受賞前に7回「候補」 ノーベル賞選考資料:国際] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140819082610/http://www.tokyo-np.co.jp/article/world/news/CK2014081402000252.html|date=2014年8月19日}} 東京新聞、2014年8月14日夕刊</ref> == Ран живот == Во детството, Асахина развил интерес за растенијата. Во 1902 година, се запишал на Фармацевтскиот факултет на Империјалниот универзитет во Токио, каде што дипломирал во 1905 г. Асахина останал на универзитетот за да ги истражува хемиските принципи на кинеската традиционална медицина под водство на Џуничиро Шимојама. Неговиот прв труд, за изолација на стирацитол од ''[[Styrax obassia]]'', бил објавен во 1907 година. Во 1909 година, Асахина отпатувал во Цирих за да студира фитохемија под Ричард Вилштатер. Тој продолжил со истражување на хлорофилот до 1912 година, кога се преселил во Берлин. Тој поминал 3 месеци во Германија работејќи во лабораторијата на професорот Емил Фишер на експеримент со стирацитол. == Кариера == По враќањето во [[Токио]], Асахина прифатил позиција на вонреден професор на Империјалниот универзитет во Токио. Во следната деценија, Асахина бил посветена на истражување на традиционалните и народните лекови на Кина и Јапонија. Во 1925 год, тој го префрлил својот фокус на лишаите. Имал проблеми со идентификувањето на лишаите што сакал да ги истражи, бидејќи во тоа време, Ацуши Јасуда бил единствениот лихенолог во Јапонија. Асахина сфатил дека некои морфолошки идентични лишаи содржат различни хемиски соединенија. Асахина развил метод на реакција на боја на талин и микрокристален тест на метаболити на лишаи. Тој ја искористил оваа хемиска идентификација за таксономска диференцијација на овие лишаи. Користејќи го овој метод, тој помогнал во чистењето на таксономијата на родот ''Cladonia''. Исто така, проучувал многу други родови во Јапонија, особено ''Alectoria, Anzia, Cetraria, Lobaria, Parmelia, Ramalina, and Usnea''. Техниката ја научил Александар Вилијам Еванс, кој ја пренел на западните технолози во 1943 год. Асахина се пензионирал од Универзитетот во Токио во 1941 год. Во 1954 год, тој го основал Јапонското здружение за историја на фармацијата (''Нихон Јакуши Гакаи'').<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://yakushi.umin.jp/englishhome.htm|title=Welcom to JSHP}}</ref> Асахина продолжил со истражувањето во својата приватна лабораторија сè до неговата смрт во 1975 год. Тој ја дистрибуирал серијата exsiccata ''Lichenes Japoniae exsiccati''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.botanischestaatssammlung.de/DatabaseClients/IndExs/Exsiccatae_IndExs_Details.jsp?ExsiccataID=349661827|title=Lichenes Japoniae exsiccati: IndExs ExsiccataID=349661827|work=IndExs - Index of Exsiccatae|publisher=Botanische Staatssammlung München|accessdate=26 May 2024}}</ref> == Награди == Асахина ја добил Империјалната награда на Јапонската академија во 1923 год. за неговиот придонес во истражувањето на кинеските принципи на лекови. Во 1943 год, тој го добил Орденот за култура. == Наследство == [[Сиозиро Асахина]], познат ентомолог, бил син на Асахина. Родот лишаи ''[[Asahinea]]'' го добил името во чест на Јасухико Асахина.<ref name="Culberson & Culberson 1965">{{Наведено списание|last=Culberson|first=William Louis|last2=Culberson|first2=Chicita F.|year=1965|title=''Asahinea'', a new genus in the Parmeliaceae|journal=Brittonia|volume=17|issue=2|pages=182–191|doi=10.2307/2805243|jstor=2805243}}</ref>{{Ботаничар|Asahina}} == Наводи == {{наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Асахина, Јасухико }} [[Категорија:Јапонски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Хемичари]] rxthooofv3izfi25m4pw7rjqf7xfkcw 0 1402611 5629156 5628414 2026-09-16T09:22:08Z Виолетова 1975 5629156 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist|name=Аскел Лове|image=|caption=|birth_date={{birth date|1916|10|20|df=y}}|birth_place=[[Рејкјавик]], Исланд|death_date={{death date and age|1994|5|29|1916|10|20|df=y}}|death_place=[[Сан Хозе]], Калифорнија|field=[[еволуција]]|workplaces=[[Исландски униврзитет]], [[Универзитет во Манитоба]], [[Универзитет во Монтреал]] и [[Универзитет во Колорадо во Болдер]]|education=[[Lund University]]|doctoral_advisor=|doctoral_students=|known_for=употреба на хромозомски броеви во систематиката на растенијата|awards=[[Гугенхајм стипендист]] во 1963 г.|footnotes=|signature=}}'''Аскел Лове''' (20 октомври 1916–29 мај 1994 г.) ― исландски систематски [[Ботаника|ботаничар]], особено активен на [[Арктикот]]. == Образование == Аскел студирал ботаника на Универзитетот Лунд, Шведска, од 1937 г. Тој го добил својот докторат по ботаника во 1942 година и титулата доктор по природни науки во 1942 година диплома по генетика следната година. Од 1941 до 1945 година, тој бил научен соработник на Универзитетот Лунд и дописен генетичар на Универзитетот во Исланд. == Работа == Во 1945 година, работел како директор на ''Институтот за ботаника и одгледување растенија'' на Универзитетот во Исланд, од 1945 до 1951 година. Потоа, семејството се преселило во Северна Америка, каде што Аскел станал вонреден професор по ботаника на Универзитетот во Манитоба, Канада. Во 1956 година, тој станал ''професор по истражувања'' на Универзитетот во Монтреал, а во 1964 год професор по биологија на Универзитетот во Колорадо во Болдер, каде што останал до 1974 година. Аскел бил награден со стипендија на Гугенхајм во 1963 год. и избран за член на Исландската академија на науките. Тој бил ко - основач на проектот Флора Европаеа. Го задржал своето исландско државјанство до својата смрт. Аскел бил особено заинтересиран за бројот на хромозоми кај растенијата. Тој објавил бројни трудови во оваа област,<ref>{{Наведено списание|last=Löve|first=Á.|last2=Löve|first2=D.|author-link2=Doris Löve|year=1956|title=Cytotaxonomical conspectus of the Icelandic flora|journal=Acta Horti Gotoburgensis|volume=20|issue=4|pages=65–290}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Chromosome numbers of central and northwest European plant species|last=Löve|first=Á.|last2=Löve|first2=D.|publisher=Almqvist & Wiksell|year=1961|series=Opera Botanica|volume=5|location=Stockholm|pages=1–581|author-link2=Doris Löve}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Cytotaxonomy of the alpine vascular plants of Mount Washington|last=Löve|first=Á.|last2=Löve|first2=D.|publisher=University of Colorado|year=1966|series=University of Colorado Studies. Series of Biology No. 24|location=Boulder|pages=1–75|author-link2=Doris Löve}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Cytotaxonomical atlas of the Slovenian flora|last=Löve|first=Á.|last2=Löve|first2=D.|publisher=J. Cramer|year=1974|series=Cytotaxonomical Atlases vol. 1|location=Vaduz|pages=1241|author-link2=Doris Löve}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Cytotaxonomical atlas of the Arctic flora|last=Löve|first=Á.|last2=Löve|first2=D.|publisher=J. Cramer|year=1975|series=Cytotaxonomical Atlases vol. 2|location=Vaduz|pages=598|author-link2=Doris Löve}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Cytotaxonomical atlas of the Pteridophyta|last=Löve|first=Á.|last2=Löve|first2=D.|last3=Pichi-Sermolli|first3=R. E. G.|publisher=J. Cramer|year=1977|series=Cytotaxonomical Atlases vol. 3|location=Vaduz|pages=398|author-link2=Doris Löve|author-link3=Rodolfo Emilio Giuseppe Pichi-Sermolli}}</ref> вклучувајќи и уредување на повеќе од сто извештаи за бројот на хромозоми објавени во научното списание ''Таксон'' помеѓу 1964 и 1988 година.<ref>{{Наведено списание|last=Weber|first=W.A.|year=1994|title=Áskell Löve (1916-1994) In Memoriam|journal=Arctic and Alpine Research|volume=26|issue=3|pages=313–314|jstor=1551945}}</ref> Дал голем придонес во еволуцијата и таксономијата на роднините на пченицата во Тритикеите.<ref>{{Наведено списание|last=Löve|first=Á.|year=1984|title=Conspectus of the Triticeae|journal=Feddes Repertorium|volume=95|issue=7–8|pages=425–521|doi=10.1002/fedr.4910950702|doi-access=free}}</ref> Во 1974 год, Аскел, тогашен редовен професор и претседател на одделот за биологија на Универзитетот во Колорадо, Болдер, бил принуден да поднесе оставка. Во 1997 год, неговата сопруга ја напишала семејната историја, биографија од 86 страници што дава детално објаснување за присилната оставка на нејзиниот сопруг. Овој мемоар беше депонирано во Ботаничката библиотека Хант во Питсбург во 1997 год и требал да остане необјавен до 2018 година.<ref name=":0">{{Наведено списание|last=Kaersvang|first=Lóa Löve|last2=Weber|first2=W.A.|last3=Ives|first3=J. D.|year=2000|title=Doris Löve (1918–2000) In Memoriam|journal=Arctic and Alpine Research|volume=32|issue=3|pages=360–363|doi=10.1080/15230430.2000.12003375|jstor=1552536|doi-access=free}}</ref> Аскел, исто така, напишал трудови за еволуцијата на растенијата од потеоретски агол, на пример. сè уште цитираната ''Концептот на биолошки видови и неговата еволутивна структура.''<ref>{{Наведено списание|last=Löve|first=Á.|year=1964|title=The biological species concept and its evolutionary structure|journal=Taxon|volume=13|issue=2|pages=33–45|doi=10.2307/1216308|jstor=1216308}}</ref> Тој напишал неколку флори за исландските растенија, вклучувајќи ја и ''Флора на Исланд'' (1970, второ издание 1975), илустрирана од Дагни Танде Лид.<ref>{{Наведена книга|title=Íslenzk Ferðaflóra|last=Löve|first=Á.|publisher=Almenna Bókfélagið|year=1970|location=Reykjavík|language=is|trans-title=Icelandic Excursion Flora, Drawings by [[Dagny Tande Lid]]}}</ref> == Личен живот == Аскел се оженил со својата соученичка и колешка Дорис Лове (родена Вален). Заедно, тие се вратиле во Исланд во 1945 год.{{Ботаничар|Á.Löve|Löve, Áskell}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Лове, Аскел }} [[Категорија:Луѓе од Рејкјавик]] [[Категорија:Починати во 1994 година]] [[Категорија:Родени во 1916 година]] [[Категорија:Апсолвенти на Лундскиот универзитет]] [[Категорија:Исландски ботаничари]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] p9gt1xfuw2k8cxi4sqw6auusl0boq60 0 1402614 5629161 5628692 2026-09-16T09:54:55Z Виолетова 1975 5629161 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Лусил Алорџ<br> Lucile Allorge|image=Lucile Allorge 4795.jpg|birth_name=Лусил Боато|birth_date={{Birth date|df=y|1937|10|25}}|birth_place=[[Антананариво]], Мадагаскар|death_date={{Death date and age|2023|8|31|1937|10|25|df=yes}}|death_place=[[Сен-Реми-ле-Шеврез]], Франција|workplaces=[[Француски национален центар за научни истражувања]]|awards={{Витез на Националниот орден за заслуги на Мадагаскар}}|author_abbrev_bot='''L.Allorge'''}}'''Лусил Алорџ''' (мом. Боато; 25 октомври 1937–29 септември 2023 г.) ― француска ботаничарка родена на [[Мадагаскар]]. == Биографија == Лусил Боато е родена во Антананариво, Мадагаскар, на 25 октомври 1937 година.<ref name="1:frwp">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=dPkfAQAAIAAJ|title=Plant Collectors in Madagascar and the Comoro Islands: A Biographical and Bibliographical Guide to Individuals and Groups who Have Collected Herbarium Material of Algae, Bryophytes, Fungi, Lichens, and Vascular Plants in Madagascar and the Comoro Islands, Part 1|last=Dorr|first=Laurence J.|publisher=Royal Botanic Gardens, Kew|year=1997|isbn=978-1-900347-18-1|page=8|oclc=1029975471}}</ref> Нејзиниот татко, Пјер Боато, бил основач и директор на Ботаничката и зоолошката градина во Цимбазаза. Алорџ имал докторат по ботанички науки.<ref name="2:frwp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.academiedoutremer.fr/academiciens/?aId=83|title=Academiciens - ALLORGE Lucile|work=Académie des sciences d'outre-mer|language=fr|accessdate=26 January 2023}}</ref><ref name="3:frwp">{{Наведена книга|url=https://sciencepress.mnhn.fr/fr/collections/memoires-du-museum-national-d-histoire-naturelle-ser-b-botanique-1950-1992/monographie-des-apocynacees-tabernaemontanoidees-americaines|title=Monographie des Apocynacées - Tabernaemontanoïdées américaines|publisher=Publications scientifiques du Muséum national d'Histoire naturelle|location=Paris|language=fr|access-date=26 January 2023}}</ref> Алорџ била членка на многу научни друштва, вклучувајќи го и Ботаничко друштво на Франција, каде што ја освоила Наградата Коенси во 2011 година.<ref name="SBF">{{Наведена мрежна страница|url=https://societebotaniquedefrance.fr/les-prix/prix-de-coincy/|title=Prix de Coincy|date=26 November 2019|publisher=Société botanique de France|language=fr-FR|accessdate=26 January 2023}}</ref> Во 1968 година, таа се приклучила на Францускиот национален центар за научни истражувања.<ref name="2:frwp" /> Како почесно аташе во Националниот музеј за природонаука, Франција, таа извршила бројни мисии во Француска Гвајана, Мадагаскар, Филипините, Венецуела и Малезија. Алорџ објавила повеќе од 100 научни статии. Била прогласена за Витез на Националниот ред за заслуги на Мадагаскар.<ref name="2:frwp" /><ref name="4:frwp">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=LggbtAEACAAJ|title=Plantes de Madagascar: atlas|last=Allorge-Boiteau|first=Lucile|publisher=Museo éditions|year=2017|isbn=978-2-373-75025-6|language=fr|chapter=Préface, by Peter B. Phillipson|oclc=1005135486}}</ref> Во 2007 год, била избрана во Академијата за надворешни науки како дописен член на 4-та секција.<ref name="2:frwp" /> Била член на Француското здружение на истражувачи.<ref name="5:frwp">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.societe-explorateurs.org/societaires/anciens-societaires/|title=Sociétaires actuels|publisher=Société des Explorateurs Français|language=fr-FR|accessdate=9 May 2026}}</ref> Алорџ починала на 29 септември 2023 година, на 85-годишна возраст.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.societe-explorateurs.org/2023/09/04/hommage-i-lucie-allorge/|title=In Memoriam {{!}} Adieu à Lucie Allorge (1937-2023) – Société des Explorateurs Français|date=2023-09-04|language=fr-FR|accessdate=2026-05-10}}</ref> == Епонимија == * [[Лилјани|''Liliaceae'']] - ''Aloe lucile-allorgeae'' Rauh * [[Дебелци|''Crassulaceae'']] - ''Kalanchoe lucile-allorgei'' Rauh & Mangeldorf * ''[[Buthidae]]'' - ''Tityobuthus lucileae'' == Награди и почести == * Награда во 2011 г. * Витез на Националниот ред за заслуги на Мадагаскар * == Изложби == * ''Ботанички страсти: натуралисти патници во времето на големите откритија'': изложба, 7 јуни-9 ноември 2008 година. Рен: Западна Франција == Наводи == {{Наводи|30em}}{{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алорџ, Лусил }} [[Категорија:Починати во 2023 година]] [[Категорија:Родени во 1937 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 07v2erpcywuroo5tz4mwqga1q1vxzvo 0 1402618 5629162 5628694 2026-09-16T09:59:54Z Виолетова 1975 5629162 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Едвард Александар Њуел Арбер</br> Edward Alexander Newell Arber|image=E. A. Newell Arber.jpg|birth_date=5 август 1870|birth_place=[[Лондон]]|death_date=14 јуни1918|death_place=[[Кембриџ]]|field=[[Ботаника]], [[Палеонтологија]]}}'''Едвард Александар Њуел Арбер''' (5 септември 1870, Лондон – 14 јуни 1918, Кембриџ) ― англиски [[ботаничар]] и [[Палеонтологија|палеонтолог]].<ref name="TAH">{{Наведена мрежна страница|url=http://archiveshub.ac.uk/data/gb590-arbr|title=The Papers of Edward Alexander Newell Arber|publisher=The Archives Hub|accessdate=5 August 2015}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=A. A.|year=1918|title=Obituary. E. A. Newell Arber (with a list of his more important publications)|url=https://archive.org/details/geologicalmagazi651918wood/page/426|journal=The Geological Magazine|volume=5|pages=426–431}}</ref> Неговиот татко бил литературен научник и антологичар Едвард Арбер. Арбер е роден во Блумсбери. Испратен во Давос, Швајцарија на 15-годишна возраст од здравствени причини, тој развил интерес за [[ботаника]]. Откако се вратил дома, студирал ботаника и геологија на колеџот Тринити во [[Кембриџ]] (1895 - 1899), каде што подоцна станал професор, специјализиран за [[палеоботаника]]. Од 1899 година до крајот на својот живот бил назначен за демонстратор по палеоботаника во Музејот на Вудвард [подоцна Сеџвик] во Кембриџ. Помеѓу 1901 и 1906 година работел на именување и распоред на палеоботанските примероци во Геолошкиот оддел на Британскиот музеј.<ref name="TAH" /> Тој се оженил со Агнес Робертсон во 1909 година, која била морфолог на растенијата и филозоф. Тие имале многу заеднички интереси, а неговиот брак бил опишан како „среќен“. Тие имале една ќерка. Едвард Арбер починал во 1918 година по период на нарушено здравје. == Дела == [[File:Stigmaria_ficoides_Arber_1911.png|лево|мини| Фосилно стебло на Stigmaria ficoides, од ''„Природната историја на јагленот“'']] Делумен список: * 1905 година. [[iarchive:catalogueoffossi00brit|''Каталог на фосилните растенија од флората Glossopteris во одделот за геологија, Британски музеј (природна историја): како монографија на пермо-карбониферната флора на Индија и јужната хемисфера'']]. Ед. Лонгманс. 255 стр. * 1910 година. [[iarchive:plantlifeinalpin00arbe|''Растителен свет во алпска Швајцарија: да се биде опис на природната историја на алпските растенија на едноставен јазик'']]. Ед. Џ. Мареј. 355 стр. * 1911 година. [[iarchive:naturalhistoryof00arberich|''Природната историја на јагленот'']]. Ед. Универзитетски печат. 163 стр. Reeditó en 2008 Kessinger Publ. 176 стр.{{ISBN|0548907919}} * 1911 година. [[iarchive:coastsceneryofno00arberich|''Крајбрежниот пејзаж на Северен Девон: како опис на геолошките карактеристики на крајбрежната линија што се протега од Порлок во Сомерсет до Боскасл во Северен Корнвол'']], Ед. ЏМ Дент и синови, ДООЕЛ. 261 стр. * 1917 година. [[iarchive:earliermesozoicf00arbe|''Пораните мезозојски флори на Нов Зеланд'']]. Том 6 од Нов Зеланд. Замин. на рудници. Новозеландски геолошки Анкета. Палеонтолошки билтен. 80 стр. * 1921 година. [[iarchive:devonianflorasst00arbe|''Девонски флори; студија за потеклото на кормофитите'']]. 100 стр. Препечатено во 2010 година, General Books LLC. 62 стр.{{ISBN|9781153342421}} == Наводи == {{Наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Арбер, Едвард Александар Њуел}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Професори на Кембричкиот универзитет]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] [[Категорија:Починати во 1918 година]] [[Категорија:Англиски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] cph8n4jizotf02yxcx4lvsno6n7kdds 0 1402621 5629170 5628709 2026-09-16T10:12:36Z Виолетова 1975 5629170 wikitext text/x-wiki '''Вилијам Арчер''' (1820 – 1874) ― [[Австралија|австралиски]] архитект, природонаучник, сточар, политичар и член на истакнатото семејство Арчер. Тој бил син на Томас Арчер, истакнат сточар и политичар. Силниот интерес за архитектурата го навел да оди во Лондон за да студира архитектура кога завршил училиште, каде што студирал кај Вилијам Роџерс и Роберт Стивенсон. За време на својот живот изградил многу колонијални згради низ [[Тасманија]], служел како член и на Тасманското собрание и на Тасманскиот законодавен совет и дал значаен придонес во ботаниката, а неколку автохтони тасмански растенија се именувани по него. И покрај ова, тој починал без пари во имотот Ферфилд, кој му припаѓал на неговиот брат Џозеф Арчер, на 15 октомври 1874 годina.<ref name="adb">{{Наведена книга|url=https://adb.anu.edu.au/biography/archer-william-1460|title=Australian Dictionary of Biography|last=G. T. Stilwell|publisher=[[Melbourne University Press]]|year=1969|volume=3|chapter=William Archer (1820–1874)|access-date=17 July 2013}}</ref> == Живот == Арчер бил роден во Лонсестон, Ван Дименс Ленд (денес Тасманија) во влијателно локално семејство Арчер, сопственици на имотите Брикендон и Вулмерс, тесно поврзано и побожно англиканско семејство на Томас (1780 – 1850), банкар и земјопоседник, и Сузана (родена Хортл) Арчер. Тој бил оженет (7 април 1846 година) со Ана Хортл, негова прва братучетка, со која имал тринаесет деца, од кои едно починало пред него. Арчер студирал архитектура и геодетство во [[Лондон]] од 1836 до 1840 година кај Вилијам Роџерс. По завршувањето на тие студии, тој работел кај Роберт Стивенсон 2 години, пред да се врати во Тасманија на 18 октомври 1842 година. Неговата кариера во архитектурата била одложена кога неговиот брат починал, а семејната банка пропаднала. Тој го презел управувањето со семејниот имот Вулмерс неколку години. По ова, тој повторно се преселил во [[Лондон]] за да студира [[ботаника]]. Арчер студирал ботаника во Англија помеѓу 1856 и 1858 година и бил избран за член на Линеанското друштво пред да се врати во Тасманија. Тој бил секретар на Кралското друштво на Тасманија од 1860 до 1861 година. Сер Џозеф Далтон Хукер му напишал посвета нему (и заедно со Роналд Кемпбел Ган) во неговата ''„Флора Тасманија“'' (1859). Арчер составил илустрации на орхидеи и собрал и испратил бројни примероци од растенија од Тасманија до [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]].<ref name="adb" /> Бил назначен за архитект во Англиканската епархија на Тасманија и го дизајнирал училиштето Хачинс кое се наоѓало во Хобарт (1848 – 1849), дополнувања на имотите Вулмерс и Брикендон кои се наведени како светско наследство, календарската куќа „Мона Вејл“ (1865 – 1868) во Рос, неговиот дом во Чешант, Ферфилд за неговиот брат. Неговите братучеди учеле во колеџот „Сондриџ и Хортон“ во Рос. Арчер дел од својата архитектонска работа ја завршил бесплатно.<ref name="adb" /> Арчер починал во Креси, на 15 октомври 1874 год, по подолг период на финансиски тешкотии.<ref name="adb" /> === Политика === Тој бил член на тасманскиот парламент трипати, еднаш како член на Законодавниот совет (1851 – 1855) и двапати како член на Собранието (1860 – 1862 и 1866 –1868). == Дела == === Резиденции === * Дел од имотот Вулмерс<ref name="adb" /> * Сондриџ, Креси<ref name="adb" /> * Портико на имотот Брикендон<ref name="daao">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.daao.org.au/bio/william-archer/biography/?|title=William Archer – Biography|publisher=daao.org.au|accessdate=14 May 2015}}</ref> * Куќа Чешант, долина Меандер<ref name="daao" /> * Мона Вејл, Рос<ref name="daao" /> * Крило на детската соба на Паншангер Хаус, Лонгфорд<ref name="daao" /> * Доградби на куќата Ферфилд, Епинг Форест<ref name="daao" /> === Цркви === * Англиканска црква „Свети Петар“, Сент Леонардс (срушена)<ref name="daao" /> * Поранешна капела „Патерсонс рамнини“, Сент Леонардс<ref name="daao" /> === Училишта === * Колеџ Хортон (претежно срушен)<ref name="adb" /> * Старата зграда на училиштето Хачинс<ref name="daao" /> == Наследство == Видовите ''[[Eucalyptus archeri]]'', ''[[Amphibromus archeri]]'',<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=8ieqQs7hIREC&q=William+Archer+%281820%E2%80%931874%29&pg=PA99|title=CRC world dictionary of grasses common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology.|last=Quattrocchi|first=Umberto|date=2006|publisher=CRC/Taylor & Francis|isbn=9781420003222|location=Boca Raton, FL|page=99}}</ref> ''[[Corunastylis archeri]]''<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=AZ96-uEbI6oC&q=Elfin+Midge+Orchid+william+archer&pg=PA101|title=Flora of the Otway Plain and Ranges 1: Orchids, Irises, Lilies, Grass-trees, Mat-rushes and Other Petaloid Monocotyledons|last=Mayfield|first=Enid|date=2010|publisher=Csiro Publishing|isbn=9780643102002|page=99|access-date=31 December 2014}}</ref> и родот ''[[Archeria]]'' се именувани по него. {{Ботаничар|W.Archer&nbsp;bis}} == Наводи == <references> </references> {{Нормативна контрола}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Арчер, Вилијам (архитект)}} [[Категорија:Починати во 1874 година]] [[Категорија:Родени во 1820 година]] [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] sxg7bkk7n1tgpck9rd68u247chasq3y 0 1402623 5629172 5628715 2026-09-16T10:16:49Z Виолетова 1975 5629172 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Артур Хју Гарфит Алстон</br> Arthur Hugh Garfit Alston|birth_date=4 септември 1902|birth_place=[[Вест Ешби]], [[Обединето Кралство]]|death_date=17 март 1958|death_place=[[Барселона]], [[Шпанија]]|field=[[ботаника]]|author_abbrev_bot=Alston}}'''Артур Хју Гарфит Алстон''' (роден во Вест Ешби на 4 септември 1902 г.; починал во Барселона на 17 март 1958 г.) ― [[Англија|англиски]] [[ботаничар]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/a/170-1|title=Alston, Arthur Hugh Garfit {{!}} International Plant Names Index|work=ipni.org}}</ref> == Образование и кариера == Неговиот татко бил свештеник и аматерски природонаучник, кој прв го заинтересирал за оваа област. А.Х.Г. Алстон подоцна ја добил својата диплома од Универзитетот во Оксфорд. Потоа работел во [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини во Кју]] и во колонијалниот Оддел за земјоделство во Цејлон. Тој се приклучил на Линеевското друштво во Лондон во 1927 година. {{botanist|Alston|inline=yes}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Алстон, Артур Хју Гарфит}} [[Категорија:Членови на Линеевското друштво во Лондон]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Починати во 1958 година]] [[Категорија:Родени во 1902 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] sgduzrpl2xldzhgkqmp1ebjb88eejr3 0 1402624 5629175 5628719 2026-09-16T10:20:27Z Виолетова 1975 Виолетова ја премести страницата [[ЛеРој Абрамс]] на [[Лерој Абрамс]] 5628719 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|honorific_prefix=Професор|name=Лерој Абрамс|honorific_suffix=|image=File:LeRoy Abrams Stanford Quad 1925.jpg|caption=Лерој Абрамс (1925)|birth_name=|birth_date={{birth date|1874|10|01}}|birth_place=Шефилд, Ајова|death_date={{death date and age|1956|08|15|1874|10|01}}|death_place=|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|monuments=|nationality=|other_names=|education=|alma_mater=|occupation=Професор|years_active=|employer=[[Стендфордски универзитет]]|organization=|known_for=|notable_works=|style=|spouse=|partner=|children=|parents=|relatives=|awards=}}'''Лерој Абрамс''' (1874 – 1956) бил американски ботаничар и писател.<ref name="HUH">{{Наведена мрежна страница|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=875|title=LeRoy Abrams|work=Harvard University Herbaria - Index of Botanists|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=22 October 2015}}</ref><ref name="Wilson">{{Наведено списание|last=Wilson|first=Albert|date=October 1956|title=Wilson, Albert, 1903– Papers, ca. 1910–1995, Special Collections & University Archives M1397|url=http://trees.stanford.edu/AW-abrams.htm|journal=Journal of the California Horticultural Society|volume=XVII}}</ref> Тој бил професор по ботаника на Универзитетот Стенфорд.<ref name="Wilson" /> Тој напишал и илустрирал четиритомна книга ''„Илустрирана флора на тихоокеанските држави“'' ,а последниот том бил објавен постхумно, по компилацијата и уредувањето од Роксана Ферис.<ref name="Wilson" /> Тој и неговата сопруга имале куќа со поглед на долината Санта Клара.<ref name="Wilson" /> Нивното единствено дете, ќерка, починала пред него.<ref name="Wilson" />{{botanist|Abrams|inline=yes}} == Библиографија == * {{Наведена книга|title=Additions to the Flora of Los Angeles County I|last=Abrams|first=LeRoy|year=1902|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Additions to the Flora of Los Angeles County II|last=Abrams|first=LeRoy|year=1903|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/001494086|title=Flora of Los Angeles and Vicinity|last=Abrams|first=LeRoy|year=1904|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Phytogeography of Trees and Shrubs of Southern California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1908|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=http://trees.stanford.edu/PDF/Abrams.pdf|title=The Gymnosperms Growing On the Grounds of Leland Stanford Jr. University|last=Abrams|first=LeRoy|year=1913|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Cypress Trees in Southern California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1914|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=The Floral Features of California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1915|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/illustratedflora01abra|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|publisher=[[Stanford University Press]]|year=1923|volume=1|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1944|volume=2|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1951|volume=3|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1960|volume=4|author-mask=0}} == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1956 година]] [[Категорија:Родени во 1874 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] it3a5xacfj45pdrbsoy1jb1fe3b994s 5629179 5629175 2026-09-16T10:23:41Z Виолетова 1975 5629179 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|honorific_prefix=Професор|name=Лерој Абрамс</br> LeRoy Abrams|honorific_suffix=|image=File:LeRoy Abrams Stanford Quad 1925.jpg|caption=Лерој Абрамс (1925)|birth_name=|birth_date={{birth date|1874|10|01}}|birth_place=Шефилд, Ајова|death_date={{death date and age|1956|08|15|1874|10|01}}|death_place=|death_cause=|resting_place=|resting_place_coordinates=|monuments=|nationality=|other_names=|education=|alma_mater=|occupation=Професор|years_active=|employer=[[Стендфордски универзитет]]|organization=|known_for=|notable_works=|style=|spouse=|partner=|children=|parents=|relatives=|awards=}}'''Лерој Абрамс''' (1874 – 1956) ― [[американски]] [[ботаничар]] и [[писател]].<ref name="HUH">{{Наведена мрежна страница|url=http://kiki.huh.harvard.edu/databases/botanist_search.php?mode=details&id=875|title=LeRoy Abrams|work=Harvard University Herbaria - Index of Botanists|publisher=[[Harvard University]]|accessdate=22 October 2015}}</ref><ref name="Wilson">{{Наведено списание|last=Wilson|first=Albert|date=October 1956|title=Wilson, Albert, 1903– Papers, ca. 1910–1995, Special Collections & University Archives M1397|url=http://trees.stanford.edu/AW-abrams.htm|journal=Journal of the California Horticultural Society|volume=XVII}}</ref> Тој бил професор по ботаника на Универзитетот Стенфорд.<ref name="Wilson" /> Тој напишал и илустрирал четиритомна книга ''„Илустрирана флора на тихоокеанските држави“'' ,а последниот том бил објавен постхумно, по компилацијата и уредувањето од Роксана Ферис.<ref name="Wilson" /> Тој и неговата сопруга имале куќа со поглед на долината Санта Клара.<ref name="Wilson" /> Нивното единствено дете, ќерка, починала пред него.<ref name="Wilson" />{{botanist|Abrams|inline=yes}} == Библиографија == * {{Наведена книга|title=Additions to the Flora of Los Angeles County I|last=Abrams|first=LeRoy|year=1902|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Additions to the Flora of Los Angeles County II|last=Abrams|first=LeRoy|year=1903|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/001494086|title=Flora of Los Angeles and Vicinity|last=Abrams|first=LeRoy|year=1904|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Phytogeography of Trees and Shrubs of Southern California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1908|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=http://trees.stanford.edu/PDF/Abrams.pdf|title=The Gymnosperms Growing On the Grounds of Leland Stanford Jr. University|last=Abrams|first=LeRoy|year=1913|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Cypress Trees in Southern California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1914|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=The Floral Features of California|last=Abrams|first=LeRoy|year=1915|author-mask=0}} * {{Наведена книга|url=https://archive.org/details/illustratedflora01abra|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|publisher=[[Stanford University Press]]|year=1923|volume=1|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1944|volume=2|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1951|volume=3|author-mask=0}} * {{Наведена книга|title=Illustrated Flora of the Pacific States|last=Abrams|first=LeRoy|year=1960|volume=4|author-mask=0}} == Наводи == {{Наводи}}{{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Абрамс, Лерој }} [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1956 година]] [[Категорија:Родени во 1874 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] ed3wpjn47y6keka8pizb2ynesf3op61 4 1402664 5629081 5628761 2026-09-15T21:02:32Z P.Nedelkovski 47736 5629081 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корни]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Карло Алони]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастјен Рене Ленорман]] # [[Емануел Лие]] # [[Мартин Лихтенштајн]] | Н |- |} 74pxmihkj3swrlyzuotpvew0r1asi1x 5629144 5629081 2026-09-16T09:07:57Z Виолетова 1975 5629144 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[ЛеРој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корни]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастјен Рене Ленорман]] # [[Емануел Лие]] # [[Мартин Лихтенштајн]] | Н |- |} 3cctfiobz37q1etu8inc73rxnck44yz 5629177 5629144 2026-09-16T10:21:02Z Виолетова 1975 5629177 wikitext text/x-wiki Список на учесници и нивните придонеси од [[Википедија:Викикамп Охрид|Викикампот Охрид 2026]] {| class="wikitable" | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Бр.''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Корисничко име''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статии''' | align="center" style="background:#7CB9E8; font-size: 90%;text-align=center; color:black;"|'''Статус на статија <br>(Н/П)''' |- | colspan="14" style="text-align: center; text-indent: 30px;"|'''Учесници на Викикамп 2026''' |- | 1 | [[Корисник:Antonijaa.2012|Antonijaa.2012]] | # [[ Карло Алиони]] # [[Даниел И. Акселрод]] # [[Лоренс Баас Бекинг]] # [[Нина Августиновна Адолф]] # [[Јасухико Асахина]] # [[Аскел Лове]] # [[Лусил Алорџ]] # [[Едвард Александар Њуел Арбер]] # [[Вилијам Арчер (архитект)]] # [[Артур Хју Гарфит Алстон]] # [[Лерој Абрамс]] # [[Беатрис Армари ]] # [[Анџелика М. Арамбари]] # [[Пол Фридрих Август Ашерсон]] # [[Џефри Клаф Ајнсворт]] # [[Фердинанд Кристијан Густав Арнолд]] # [[Вернон Ахмадџијан]] # [[Џон Акеројд]] # [[Габриел Арно]] # [[Вејн П. Армстронг]] # [[Д.М. Напер]] # [[Сергеј Навашин]] # [[Јохан Петер Фалк]] # [[Сибил Форд]] # [[Кери Форд]] # [[Адриен Рене Франше]] # [[Вилијам Даглас Френсис]] # [[Емануел фон Фридрихстал]] # [[Александра Гамајунова]] # [[Џорџ Гарднер (ботаничар)]] # [[Џон Рослин Гарнет]] # [[Ахмад Гахреман]] # [[Карл Андреас Гајер]] # [[Верн Грант]] # [[Жан-Жак де Гранвил]] # [[Август Гремли]] # [[Ирина Грудзинскаја]] # [[Џастин Гудот]] # [[Рафаел Говарц]] # [[Пол Гуре]] # [[Антон Хартингер]] # [[Флоренс Хеџис]] # [[Ернст Халиер]] # [[Жан Антоан Артур Грис]] # [[Питер Хартинг]] | Н |- | 2 | [[Корисник:Tamara.B.2012|Tamara.B.2012]] | # [[Карл Адолф Агард]] # [[Фернандо Алтамирано]] # [[Тимоти Филд Ален]] # [[Карло Лучијано Алесио]] # [[Сидни Френсис Ешби]] # [[Џејмс Дејвид Акерман]] # [[Кларк Абел]] # [[Џон Ерол Чандос Абердин]] # [[Роберт Стивен Адамсон]] # [[Рудолф Адерхолд]] # [[Казимир Арвет-Тувет]] # [[Франческо Ардисоне ]] # [[Едмунд Тирел Артис]] # [[Фредерик-Луј Аламанд]] # [[Талита Фонтура Алвес]] # [[Франциско Фреире Алемао и Киснеиро]] # [[Џејмс Едвард Тиерни Ајчисон]] # [[Ида Аугуста Келер]] # [[Хенри Бејнс (ботаничар)]] # [[Вело Јаска]] # [[Џон Џорџ Џек]] # [[Вилијам Џек (ботаничар)]] # [[Алберт Брус Џексон]] # [[Бенџамин Дејдон Џексон]] # [[Џорџ Џексон (ботаничар)]] # [[Рејмонд Карл Џексон]] # [[Максвел Ралф Џејкобс]] # [[Сари Вилфрид Лоренс Џејкобс]] # [[Јенс Питер Јакобсен]] # [[Ејми Жакот Гилармод]] # [[Виктор Жакмонт]] # [[Анри Антоан Жак]] # [[Јозеф Франц фон Жакин]] # [[Францишек Камиењски]] # [[Лино Вакари]] # [[Јено Вадас]] | Н |- | 3 | [[Корисник:Filip GIMNAZIJA|Filip GIMNAZIJA]] | # [[Ото Апел]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Патриша Берјак]] # [[Франциско Бернис]] # [[Ото Карл Берг]] # [[Расел Линдзи Барет]] # [[Фридрих Готлиб Бартлинг]] # [[Хајнрих Карл Бејрих]] # [[Конрад Бекхаус]] # [[Жак Филип Мартин Селс]] # [[Франсис А. Бартлет]] # [[Џејмс Дон]] # [[Мигел Колмеиро Пенидо]] # [[Орацио Комес]] # [[Дејвид А. Броди]] # [[Емил Бешерел]] # [[Ернст Беси]] # [[Сајмон Бинендајк]] # [[Елеонор Мерион Бенет]] # [[Пер Карл Хјалмар Дусен]] # [[Мајлс Џозеф Беркли]] | Н |- | 4 | [[Корисник:Mito999|Mito999]] | # [[Патриша Берјак]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Ото Апел]] # [[Александар Андерсон (ботаничар)]] # [[Честер А. Арнолд]] # [[Гетулио Агостини]] # [[Јулиус Леополд Едуард Аве-Лалеман]] # [[Јохан Ангстрем]] # [[Хенри Кренк Ендрус]] # [[Едмунд Гилберт Бејкер]] # [[Теодор Фридрих Јулиус Басинер]] # [[Ноел Бидл]] # [[Сара Марта Бејкер]] # [[Ричард Томас Бејкер]] # [[Џовани Антонио Батара]] # [[Хенри Чарлтон Бастијан]] # [[Ричард Бејтман (ботаничар)]] # [[Рандал Џејмс Баер]] # [[Жил Еме Батандие]] # [[Турхан Бејтоп]] # [[Рајниер Корнелис Бахуизен ван ден Бринк (роден 1881 година)]] # [[Андрес Барберо]] # [[Фредерик Батај]] # [[Луис Кејлеб Бек]] # [[Карлтон Рој Бол]] # [[Џовани Батиста Балбис]] | Н |- | 5 | [[Корисник:Izabelaa pesovaa|Izabelaa pesovaa]] | # [[Жил Аман]] # [[Феликс де Азара]] # [[Урбен Одибер]] # [[Џозеф Сабин]] # [[Стенли А. Кејн]] # [[Џон Дру Салмон ]] # [[Херберт Л. Едлин]] # [[Инес Састре де Хесус]] # [[Иса Дегенер ]] # [[ Камило Сбарбаро]] # [[Валери Талиев]] # [[Луј Антоан Франсоа Бајон]] # [[Џејкоб Витман Бејли]] # [[Вилијам Џејмс Бил]] # [[Мило Самуел Бејкер]] # [[Џенис Ц. Битли]] # [[Елиз Каролин Бомер]] # [[Вилијам Бракенриџ]] # [[Доналд Фредерик Блаксел]] # [[Сабин Бертело]] # [[Денис Јуџин Бридлав]] # [[Ориол де Болос]] # [[Аксел Гудбранд Блит]] | Н |- | 6 | [[Корисник:Doni12345|Doni12345]] | # [[Маргарет Бирн]] # [[Џејмс В. Бинг]] # [[Роберт ду Бујсон]] # [[Ричард Битнер]] # [[Валтер Карл Ото Бусе]] # [[Макс Бурет]] # [[Емил Бурнат]] # [[Хуго Баум]] # [[Жан Бовери]] # [[Дау Бакстер]] # [[Андреј Бекетов]] # [[Доминго Бело и Еспиноза]] # [[Александру Борза]] # [[Жан Луј Емил Будие]] # [[Џорџ Симондс Булгер]] # [[Т. Ф. Бурдилон]] # [[Хуберт Бурдот]] # [[Фредерик Орпен Бауер]] # [[Клас Бјеркандер]] # [[Џулио Камус]] # [[Жак Камбеседес]] # [[Едвин Чил]] # [[Бари Џон Кон]] # [[Тригве Браруд]] # [[Ричард Бредли (ботаничар)]] # [[Езра Брејнерд]] # [[Август Бренд]] # [[Мари Катрин Брендџи]] # [[Тауншенд Стит Брeндеџи]] # [[Мари Максим Корни]] # [[Винченцо де Чезати]] # [[Вилијам Арнолд Бромфилд]] # [[Кристијан Казимир Бритингер]] # [[Хенри Вилијам Бристоу]] | Н |- | 7 | [[Корисник:Alekdone|Alekdone]] | # [[Николас Лоренс Бурман]] # [[Јоханес Бурман]] # [[Марк Бургман]] # [[Алан Бурџис]] # [[Питер Бар (раководител на градинa)]] # [[Шрипад Нарајан Агаше]] # [[Џумат Хаџи Адам]] # [[Бјаџо Барталини]] # [[Стенли Тачер Блејк]] # [[Френк Елис Бојнтон]] # [[Феличе Касоне]] # [[Ира Вадел Клоки]] # [[Џон Џорџ Шампион]] # [[Вилијам Бурк]] # [[Беван Бурчел]] # [[Алберт Фредерик Хендрик Буининг]] # [[Фридрих Александар Бухзе]] # [[Адам Бадл]] # [[Самуел Ботсфорд Бакли]] # [[Пјер-Жозеф Букоз]] # [[Франц Георг Филип Бухенау]] # [[Ладислав Франтишек Челаковски]] # [[Артур Бертрам Корт]] # [[Џон Ф. Коуел]] # [[Елизабет Џил Каули]] # [[Алберт Готфрид Дитрих]] # [[Емил Дејрол]] # [[Доминик Клос]] # [[Џовани Занардини]] # [[Густав Адолф Цванцигер]] # [[Силвија Зенари]] | Н |- | 8 | [[Корисник:Anjadonevska|Anjadonevska]] | # [[Егил Бардсет]] # [[Хулијан Акуња Гале]] # [[Ајмар Чарлс д'Алеизет]] # [[Нелида Марија Бачигалупо]] # [[Римо Бачигалупи]] # [[Робин Мери Баркер]] # [[Маријано де ла Барсена]] # [[Морис Бели]] # [[Џон Џозеф Бенет]] # [[Лудвиг Бенџамин]] # [[Ирен Бејкер (ботаничарка)]] # [[Жан-Батист Барла]] # [[Рола Кент Бити]] # [[Густав Бовер]] # [[Алан Блек]] # [[Џон Бјус]] # [[Јан-Џаст Бос]] # [[Нина Флој Браселин]] # [[Александар Курт Брејд]] # [[Каи Кситао]] # [[Ралф Ерскин Клиланд]] # [[Херман Крист]] # [[Хенри Шермезон]] # [[Џенифер Ан Чапил]] # [[Вилијам Бриџ Кук]] # [[Лин Г. Кук]] # [[Карл Кристенсен (ботаничар)]] # [[Чарлс Кокерел]] # [[Стивен Ерл Клемантс]] # [[Вера Чаподи]] # [[Самуел Кертис]] | Н |- | 9 | [[Корисник: Tomica Radovanovskii|Tomica Radovanovskii]] | # [[Август Батш]] # [[Пол Бергон]] # [[Лоис Брако]] # [[Јоаким Брем]] # [[Карел Чејп]] # [[Џејмс Александар Бруер]] # [[Мајкл О. Дилон]] # [[Леополд Дипел]] # [[Андреј Ерст]] # [[Алберт Грунов]] # [[Јулиус Гронтвед]] | Н |- | 10 | [[Корисник:Kirca 08|Kirca 08]] | # [[Аверил Мод Ботомли]] # [[Едвин Џон Батлер]] # [[Роџер Чарлс Каролин]] # [[Луис Себаљос и Фернандес де Кордоба]] # [[Ладислав Јозеф Челаковски]] # [[Џозеф Карсон (фармацевт)]] # [[Ели-Абел Кариер]] # [[Натаниел Кантли]] # [[Јенс Клаузен]] # [[Џон Маквин Кован]] # [[Хајнрих Јохан Непомук фон Кранц]] # [[Питер Вогелиус Дејнбол]] # [[Емил Депланш]] # [[Дејвид Ф. Катлер]] | Н |- | 11 | [[Корисник:Филип Дамески Дрен|Филип Дамески Дрен]] | # [[Ендру Џон Скот (ботаничар)]] # [[Леополд Квел]] # [[Жан Рене Констант Квој]] # [[Јаков Корнелис Матиу Радермахер]] # [[Роберт Алмер Харпер]] # [[Рудолф Рајман (ботаничар)]] # [[Ричард Канингем (ботаничар)]] # [[Израел Рајхерт]] # [[Пјер Огистен Данжер]] # [[Кристијан Хајнрих Пандер]] # [[Вилијам Патерсон (истражувач)]] # [[Пол Греам Вилсон]] # [[Едвин Блејк Пејсон]] # [[Пит де Јонг (дендролог)]] | Н |- | 12 | [[Корисник:MilaFKliment|MilaFKliment]] | # [[Едвард Џонстон Александар]] # [[Џералдин А. Ален]] # [[Марселеин Русарио Алмеида]] # [[Адолф Алфанд]] # [[Нета Елизабет Греј]] # [[Франц Јозеф Нидензу]] # [[Паул Херман Вилхелм Тауберт]] # [[Рудолф Шефер]] # [[Вилхелм Филип Шимпер]] # [[Вилхелм Фридрих Карвински фон Карвин]] | Н |- | 13 | [[Корисник:XavieraMars|XavieraMars]] | # [[Гонтран Хамел]] # [[Георг Волфганг Франц Панцер]] # [[Ралф Хофман]] # [[Вернер Раух]] # [[Роберт Браун (новозеландски ботаничар)]] | Н |- | 14 | [[Корисник:Sterjovski Hristo|Sterjovski Hristo]] | # [[Ира Ноел Габриелсон]] # [[Алберт Гајард]] # [[Чарлс Гајардот]] # [[Хелмут Гамс]] # [[Халија Ибрахим]] # [[Ејштајн Паше]] # [[Том Петч]] # [[Артур Едвард Вејд]] | Н |- | 15 | [[Корисник:Erikatrpeska|Erikatrpeska]] | # [[Пјер Мартин Реми Ошер-Елој]] # [[Корнелис Ругиер Вилем Карел ван Алдерверелт ван Розенбург]] # [[Џејмс Вотсон Робинс]] # [[Висенте Сервантес]] # [[Томас Џонатан Бурил]] # [[Анри Касини]] # [[Алфред Шаберт]] # [[Гај Н. Колинс]] # [[ Дејвид Стотон Конант]] # [[Мартин Чик]] # [[Луиџи Алојзиус Кола]] # [[Ван-Чун Ченг]] # [[Хенри Шумејкер Конард]] # [[Денис Е. Дежардин]] # [[Честер Дјуи]] # [[Ернеста Ди Капуа]] # [[Даки Јорданов]] # [[Паул Дител]] # [[Вилард Вебстер Еглестон]] # [[Дајан Едвардс]] # [[Саломон Дрејер]] # [[Емил Дукло]] # [[Алфред Ернст]] # [[Жан Дибовски]] # [[Родриго Ескобар]] # [[GCK Данстервил]] # [[Јан Фредерик Гроновиус]] # [[Густав Карл Гиргенсон]] # [[Хенри Гроувс (ботаничар)]] # [[Роберт Џејмс Даглас Греам]] # [[Теодор Хартиг]] # [[Густав Хеги]] # [[ АА Хендерсон]] # [[ Вилијам Х. Харис (ботаничар)]] # [[ Гвен Харден]] | Н |- | 16 | [[Корисник:Andrej Simjanov|Andrej Simjanov]] | # [[Арон Аронсон]] # [[Антон Аусердорфер]] # [[Ото Абел]] # [[Карл Фридрих Вилхелм Валрот]] # [[Вилхелм Герхард Валперс]] # [[Имануел Лев]] # [[Хју Илтис]] # [[Ира Шрајбер Нелсон]] # [[Ирвинг Видмер Бејли]] # [[Дуан Исели]] # [[Јоланде Далпе]] # [[Дејвид А. Кит]] # [[ Густав Адолф Хуго Далштет]] # [[ Џејмс Едгар Денди]] # [[Пол Огист Дангај]] # [[ Вилијам Фримен Даниел]] # [[ Пјер Дансеро]] # [[ Карл Лебрехт Удо Дамер]] # [[Бенедиктус Хубертус Дансер]] # [[Џон М. Дарби]] # [[Вилијам Дарлингтон]] # [[Самуел Тејлор Дарлинг]] # [[ Карл Хајнрих Бергиус]] # [[Кен Хил (ботаничар)]] # [[Томас Хенри Керни]] # [[Вилијам Х. Китинг]] # [[Карл фон Кајслер]] # [[ Роналд Вилијам Џон Киј]] # [[Огист Татон ]] | Н |- | 17 | [[Корисник:GorjanaPestaloci|GorjanaPestaloci]] | # [[Август Хенинг Вајмарк]] # [[ Чарлс Луис Андерсон]] # [[Карл Рајнхолд Салберг]] # [[ Димитрие Бранџа]] # [[Чарлс Џон Бренд]] # [[Пол Едвард Бери ]] # [[Чарлс Лусиен де Берман]] # [[Марсел Бон]] # [[Александре Боро]] # [[Морис А.Ф. Брајстрофер]] # [[Клод Виктор де Боасие]] # [[Роберт Луис Дреслер]] # [[Јонас Карлсон Дријандер]] # [[Џон Алан Еликс]] | Н |- | 18 | [[Корисник:Lili Arsova|Lili Arsova]] | # [[Роберт Шо Еган]] #[[Хенри Бике]] #[[Амос Итон]] #[[Џоан Криб]] #[[Б. Л. Барт]] #[[Франц Буксбаум]] #[[Едвин Бантинг Бартрам]] #[[Алфред Вилијам Бенет]] #[[Роберт Џон Бејтс]] #[[Коу Финч Остин]] #[[Хенри Натаниел Ендрјус]] | Н |- | 19 | [[Корисник:Stojnaa|Stojnaa]] | # [[Жан Башело Ла Пиле ]] # [[Јан Комелин]] | Н |- | 20 | [[Корисник:Natasa Stardelova|Natasa Stardelova]] | # [[Елизабет Вилер]] # [[Шарлот Џорџија Наст]] | Н |- | 21 | [[Корисник:Aleksandra.Shundovski|Aleksandra.Shundovski]] | # [[Ајлмер Бурк Ламберт]] # [[Себастјен Рене Ленорман]] # [[Емануел Лие]] # [[Мартин Лихтенштајн]] | Н |- |} s0mlk129d2i64cql9j281y2zpvu1y7f 0 1402882 5629064 5628260 2026-09-15T20:35:34Z Andrew012p 85224 5629064 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените: Војната на Рохиримите | изворен_наслов = The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim | слика = Господарот на прстените Војната на Рохиримите плакат (МКД).jpg | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Кенџи Камијама]] | сценарист = {{Plainlist| * Џефри Адис * Вил Матјус * Фиби Гитинс * Арти Папагеоргиу }} | приказна = {{Plainlist| * Џефри Адис * Вил Матјус * [[Филипа Бојенс]] }} | заснован_на = {{Based on|ликови создадени|[[Џ. Р. Р. Толкин]]}} | продуцент = {{Plainlist| * [[Филипа Бојенс]] * Џејсон Демарко * Џозеф Чу }} | улоги = {{Plainlist| * [[Брајан Кокс (глумец)|Брајан Кокс]] * Гаја Вајс * [[Лук Пасквалино]] * Лоренс Убонг Вилијамс * [[Лорејн Ешборн]] * [[Миранда Ото]] }} | монтажа = Цујоши Садамацу | музика = Стивен Галагер | студио = {{Plainlist| * [[New Line Cinema]] * [[Warner Bros. Animation]] * Sola Entertainment * [[WingNut Films]] * Domain Entertainment }} | дистрибутер = [[Warner Bros. Pictures]] | премиера = 3 декември 2024 г. (САД)<br>12 декември 2024 г. (Македонија) | времетраење = 134 минути | земја = {{Plainlist| * {{знаме|Нов Зеланд}} * {{знаме|Јапонија}} * {{САД}} }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 30 милиони долари | заработка = 20,7 милиони долари }} '''''Господарот на прстените: Војната на Рохиримите'''''<ref>Во некои преводи: '''''Господарот на прстените: Војната на Рохирим'''''.</ref> ({{Langx|en|The Lord of the Rings: The War of the Rohirrim}}) — анимиран фантастичен филм од 2024 г., во режија на [[Кенџи Камијама]], по сценарио на Џефри Адис и Вил Матјус, како и Фиби Гитинс и Арти Папагеоргиу, заснован на ликовите создадени од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Дејството е сместено околу 200 години пред кинотрилогиите на [[Питер Џексон]] — [[Господарот на прстените (филмска серија)|''Господарот на прстените'']] (2001 — 2003) и ''Хобит'' (2012 — 2014), а ја раскажува приказната за легендарниот крал на [[Рохан (Средна Земја)|Рохан]], Хелм Хамерхенд. Кога соседните Данлендинзи ќе побараат рака за брак со неговата ќерка Хера, Хелм неочекувано го убива нивниот водач и започнува војна. Главните улоги ги толкуваат Брајан Кокс како Хелм и Гаја Вајс како Хера, заедно со [[Лук Пасквалино]], Лоренс Убонг Вилијамс, [[Лорејн Ешборн]] и [[Миранда Ото]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://deadline.com/2021/06/lord-of-the-rings-anime-film-the-war-of-the-rohirrim-new-line-1234773024/|title=‘The Lord Of The Rings’ Goes On: Anime Film ‘The War Of The Rohirrim’ In Works At New Line|last=D'Alessandro|first=Anthony|date=2021-06-10|work=Deadline|language=en-US|accessdate=2026-09-12}}</ref> == Содржина == Дејството се одвива 183 години пред настаните прикажани во изворната кинотрилогија, раскажувајќи ја судбината на домот на Хелм Хамерхенд, легендарниот крал на Рохан. Неочекуваниот напад од Вулф, итриот и безмилосен рохански господар со сомнително потекло и со многу врски со Данленд, кој бара одмазда за смртта на својот татко, ги принудува Хелм и неговиот народ да пружат храбар последен отпор во древното упориште Хорнбург — моќна тврдина што подоцна ќе стане позната како Хелмов Понор. Наоѓајќи се во сѐ понапната и безизлезна ситуација, Хера, ќерката на Хелм, мора да ја најде волјата да го предводи отпорот против смртоносниот непријател решен да ги уништи докрај. == Гласовни улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Брајан Кокс (глумец)|Брајан Кокс]] || Хелм Хамерхенд |- | [[Гаја Вајс]] || Хера |- | [[Лук Пасквалино]] || Вулф |- | [[Миранда Ото]] || Еовин |- | [[Лорејн Ешборн]] || Олвин |- | [[Јаздан Кафури]] || Хама |- | [[Бенџамин Вејнрајт (глумец)|Бенџамин Вејнрајт]] || Халет |- | [[Лоренс Убонг Вилијамс]] || Фреалаф Хилдесон |- | [[Шон Дули]] || Фрека |- | [[Мајкл Вајлдман]] || генерал Тарг |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.lotrthewaroftherohirrim.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Јапонски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2024 година]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Филмови на Warner Bros. Animation]] [[Категорија:Анимирани филмови на Варнер Брос]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Аниме-филмови]] [[Категорија:Американски цртани филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] coahushql51rlm0acff383u3ll4haqx 0 1403013 5629077 5627711 2026-09-15T21:01:55Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Мари Максим Корну]] на [[Мари Максим Корни]]: транскрипција 5627711 wikitext text/x-wiki [[File:Maxime_Cornue.png|мини| Максим Корну]] '''Мари Максим Корну''' (16 јули 1843 година, во [[Орлеан]] - 3 април 1901 година во Париз) бил францускi [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. Тој бил помлад брат на [[Физичар|физичарот]] Алфред Корну (1841–1902). Студирал на Високата нормална школа, а во 1872 година докторирал на природни науки. Работел како ''помошник-природонаучник'' во Националниот музеј на природна историја во Париз, каде што од 1876 година работел како предавач по ботаника. Од 1883 до 1901 година бил претседател на одделот за [[хортикултура]] во музејот. Во 1897 година бил именуван за претседател на Француското ботаничко друштво. <ref name="SS" /> Мари бил запаметен по неговото истражување на [[Криптогам|криптогамите]], како и по неговите истражувања поврзани со предизвикувачи на растителни болести, особено ''Phylloxera vastatrix'', штетник кој предизвикал голема штета на француските [[Лозје|лозја]] и негативно влијаел врз [[Винарство|производството на вино]]. Во 1896 година тој го дефинирал ботаничкиот род ''Schoenlandia'' (семејство Tecophilaeaceae ). Бил погребан на гробиштата Пер Лашез (Дел 20), <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.appl-lachaise.net/cornu-marie-maxime-1843-1901/|title=CORNU Marie Maxime (1843-1901)|last=Amis et Passionnés du Père Lachaise (APPL)|date=2009-07-06|work=Cimetière du Père Lachaise – APPL|accessdate=2024-10-18}}</ref> во Париз. == Избрани публикации == * ''Monographie des Saprolégniées'' 1872 &#x2013; Монографија за Saprolegniaceae. * ''Études sur la nouvelle maladie de la vigne'', 1875 &#x2013; Студии за нова болест на лозата. * ''Études sur le phylloxera vastatrix'', 1878 &#x2013; Студии за ''Phylloxera vastatrix''. == Поврзано == * Список на носители на катедрите во Националниот природонаучен музеј == Наводи == * [http://psyche.entclub.org/2/2-225.html Психа - журнал за ентомологија, нервен систем и плунковни жлезди на филоксера] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110724151520/http://psyche.entclub.org/2/2-225.html}} {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Починати во 1901 година]] [[Категорија:Родени во 1843 година]] [[Категорија:Француски миколози]] 29v9tl10wlr7t00pk0aaa0n9n6b49md 5629086 5629077 2026-09-15T21:19:35Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5629086 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник | name = Мари Максим Корни | native_name = Marie Maxime Cornu | native_name_lang = fr | image = Maxime_Cornue.png | caption = Максим Корни | birth_date = {{датум на раѓање|1843|07|16|df=yes}} | birth_place = [[Орлеан]], [[Лоаре]], Франција | death_date = {{починал на и возраст|1901|04|03|1843|07|16|df=tes}} | fields = {{хсписок|[[ботаника]]|[[микологија]]}} | author_abbrev_bot = }} '''Мари Максим Корни''' ({{langx|fr|Marie Maxime Cornu}}) ({{роден во|Орлеан}}, {{роден на|16|јули|1843}} - {{починат во|Париз}}, {{починат на|3|април|1901}}) — француски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. Тој бил помлад брат на [[Физичар|физичарот]] [[Алфред Корни]] (1841–1902). Студирал на [[Виша нормална школа|Високата нормална школа]], а во 1872 година докторирал на природни науки. Работел како ''помошник-природонаучник'' во Националниот музеј на природна историја во Париз, каде што од 1876 година работел како предавач по ботаника.<ref name=SS>[http://cths.fr/an/prosopo.php?id=102820 Marie Maxime] Sociétés savantes de France</ref> Од 1883 до 1901 година бил претседател на одделот за [[хортикултура]] во музејот. Во 1897 година бил именуван за претседател на Француското ботаничко друштво.<ref name="SS" /> Мари бил запаметен по неговото истражување на [[Криптогам|криптогамите]], како и по неговите истражувања поврзани со предизвикувачи на растителни болести, особено ''Phylloxera vastatrix'', штетник кој предизвикал голема штета на француските [[Лозје|лозја]] и негативно влијаел врз [[Винарство|производството на вино]]. Во 1896 година тој го дефинирал ботаничкиот род ''Schoenlandia'' (семејство Tecophilaeaceae). Бил погребан на гробиштата [[Пер Лашез]] (Дел 20),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.appl-lachaise.net/cornu-marie-maxime-1843-1901/|title=CORNU Marie Maxime (1843-1901)|last=Amis et Passionnés du Père Lachaise (APPL)|date=2009-07-06|work=Cimetière du Père Lachaise – APPL|accessdate=2024-10-18}}</ref> во Париз. == Избрани публикации == * ''Monographie des Saprolégniées'' 1872 &#x2013; Монографија за Saprolegniaceae. * ''Études sur la nouvelle maladie de la vigne'', 1875 &#x2013; Студии за нова болест на лозата. * ''Études sur le phylloxera vastatrix'', 1878 &#x2013; Студии за ''Phylloxera vastatrix''. == Поврзано == * Список на носители на катедрите во Националниот природонаучен музеј == Наводи == {{Наводи}} ==Надворешни врски== * [http://psyche.entclub.org/2/2-225.html Психа - журнал за ентомологија, нервен систем и плунковни жлезди на филоксера] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110724151520/http://psyche.entclub.org/2/2-225.html}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Корни, Мари Максим}} [[Категорија:Француски миколози]] isskkla83y80i58g3bu6d8nal3h4mdy 5629087 5629086 2026-09-15T21:19:54Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Француски ботаничари]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629087 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник | name = Мари Максим Корни | native_name = Marie Maxime Cornu | native_name_lang = fr | image = Maxime_Cornue.png | caption = Максим Корни | birth_date = {{датум на раѓање|1843|07|16|df=yes}} | birth_place = [[Орлеан]], [[Лоаре]], Франција | death_date = {{починал на и возраст|1901|04|03|1843|07|16|df=tes}} | fields = {{хсписок|[[ботаника]]|[[микологија]]}} | author_abbrev_bot = }} '''Мари Максим Корни''' ({{langx|fr|Marie Maxime Cornu}}) ({{роден во|Орлеан}}, {{роден на|16|јули|1843}} - {{починат во|Париз}}, {{починат на|3|април|1901}}) — француски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. Тој бил помлад брат на [[Физичар|физичарот]] [[Алфред Корни]] (1841–1902). Студирал на [[Виша нормална школа|Високата нормална школа]], а во 1872 година докторирал на природни науки. Работел како ''помошник-природонаучник'' во Националниот музеј на природна историја во Париз, каде што од 1876 година работел како предавач по ботаника.<ref name=SS>[http://cths.fr/an/prosopo.php?id=102820 Marie Maxime] Sociétés savantes de France</ref> Од 1883 до 1901 година бил претседател на одделот за [[хортикултура]] во музејот. Во 1897 година бил именуван за претседател на Француското ботаничко друштво.<ref name="SS" /> Мари бил запаметен по неговото истражување на [[Криптогам|криптогамите]], како и по неговите истражувања поврзани со предизвикувачи на растителни болести, особено ''Phylloxera vastatrix'', штетник кој предизвикал голема штета на француските [[Лозје|лозја]] и негативно влијаел врз [[Винарство|производството на вино]]. Во 1896 година тој го дефинирал ботаничкиот род ''Schoenlandia'' (семејство Tecophilaeaceae). Бил погребан на гробиштата [[Пер Лашез]] (Дел 20),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.appl-lachaise.net/cornu-marie-maxime-1843-1901/|title=CORNU Marie Maxime (1843-1901)|last=Amis et Passionnés du Père Lachaise (APPL)|date=2009-07-06|work=Cimetière du Père Lachaise – APPL|accessdate=2024-10-18}}</ref> во Париз. == Избрани публикации == * ''Monographie des Saprolégniées'' 1872 &#x2013; Монографија за Saprolegniaceae. * ''Études sur la nouvelle maladie de la vigne'', 1875 &#x2013; Студии за нова болест на лозата. * ''Études sur le phylloxera vastatrix'', 1878 &#x2013; Студии за ''Phylloxera vastatrix''. == Поврзано == * Список на носители на катедрите во Националниот природонаучен музеј == Наводи == {{Наводи}} ==Надворешни врски== * [http://psyche.entclub.org/2/2-225.html Психа - журнал за ентомологија, нервен систем и плунковни жлезди на филоксера] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110724151520/http://psyche.entclub.org/2/2-225.html}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Корни, Мари Максим}} [[Категорија:Француски миколози]] [[Категорија:Француски ботаничари]] 6bbx64zmnj8gefuxflmm5vao6cod4al 0 1403027 5629219 5627780 2026-09-16T11:57:01Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: глечери → ледници 5629219 wikitext text/x-wiki '''Вилијам Хиполитус''' (или '''Иполитус''', или '''Хиполит''' ) '''Китинг''' (11 август 1799 во Вилмингтон, Делавер - 1840 во [[Лондон]], [[Англија]]) - американски [[геолог]]. Неговиот татко, Барон Џон Китинг, од [[Ирска (остров)|ирско]] потекло, бил офицер во [[Франција|француската]] армија во [[Западни Инди|Западните Инди]] кој се преселил во Вилмингтон, Делавер. Китинг се школувал на Универзитетот во Пенсилванија, а потоа во Франција и [[Швајцарија]], каде студирал [[рударство]]. Во 1822 година, тој станал професор по хемија и минералогија на Универзитетот во Пенсилванија и член на Американското филозофско друштво (избран во 1822 година).<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=rDk1p7ivQ9IC&q=william+keating+geologist&pg=PA31|title=As Others See Chicago: Impressions of Visitors, 1673-1933|last=Pierce|first=Bessie Louise|publisher=University of Chicago Press|year=2004|isbn=9780226668215|location=Chicago|page=31|access-date=3 August 2016|orig-year=1933}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=1821&year-max=1821&dead=&keyword=&smode=advanced|title=APS Member History|work=search.amphilsoc.org|accessdate=2021-04-05}}</ref> ХИполитуас е можеби најпознат по својата работа во екипажот на експедицијата на Стивен Лонг во [[Големи Езера|Големите Езера]] во 1823 година, чиј извештај го објавил во 1824 година.<ref>{{Наведена книга|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/13662|title=Narrative of an Expedition to the Source of St. Peter's River, Lake Winnepeek, Lake of the Woods, &c. &c., Performed in the Year 1823, by Order of the Hon. J.C. Calhoun, Secretary of War, Under the Command of Stephen H. Long, Major, U.S.T.E.|last=Keating|first=William Hypolitus|publisher=H.C. Carey & I. Lea|year=1824|location=Philadelphia}}</ref> Во извештајот тој првпат ја претпоставил хипотезата за постоењето на она што сега е познато како езерото Агасиз. Формирано на крајот од последното ледено доба за време на повлекувањето на големите северноамерикански ледници, езерото Агасиз, за време на својот врв, било многу поголемо од кое било постоечко езеро денес. Неговото огромно научно откритие, во последниве децении добива големи признанија, бидејќи сега се смета дека истекот на езерото Агасиз во Северноатлантскиот Океан е одговорен за ненадејните периоди на заладување на климата на северната хемисфера на крајот од плеистоценот. Најдраматичниот од овие периоди на ладење е познат како Помладиот Дријас. == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Членови на Американското филозофско друштво]] [[Категорија:Апсолвенти на Пенсилванискиот универзитет]] [[Категорија:Американци со ирско потекло]] [[Категорија:Починати во 1840 година]] [[Категорија:Родени во 1799 година]] 5lwt418vt27o1vmm4pz6f0lxgi9uod6 0 1403127 5629063 5628563 2026-09-15T20:34:57Z Andrew012p 85224 5629063 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | име = Господарот на прстените:<br />Двете кули | изворен_наслов = The Lord of the Rings:<br>The Two Towers | слика = Господарот на прстените Двете кули плакат 2002 (МКД).webp | опис = Плакатот на македонски јазик | режисер = [[Питер Џексон]] | сценарист = {{unbulleted list | [[Френ Волш]] | [[Господарот на прстените:Филипа Бојенс|Филипа Бојенс]] | [[Господарот на прстените:Стивен Синклер|Стивен Синклер]] | Питер Џексон }} | заснован_на = ''[[Двете кули]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | продуцент = {{unbulleted list | [[Бери М. Озборн]] | Френ Волш | Питер Џексон }} | улоги = {{unbulleted list | [[Елајџа Вуд]] | [[Ијан Макелен]] | [[Лив Тајлер]] | [[Виго Мортенсен]] | [[Шон Астин]] | [[Кејт Бланчет]] | [[Џон Рис-Дејвис]] | [[Бернард Хил]] | [[Кристофер Ли]] | [[Били Бојд]] | [[Доминик Монаган]] | [[Орландо Блум]] | [[Хјуго Вивинг]] | [[Миранда Ото]] | [[Дејвид Венем]] | [[Бред Дуриф]] | [[Карл Урбан]] | [[Енди Серкис]] }} | кинематографија = [[Ендру Лесни]] | монтажа = [[Мајкл Џ. Хортон]] | музика = [[Хаувард Шор]] | студио = {{unbulleted list | [[WingNut Films]]<ref name="AFI"/> | [[New Line Cinema]]<ref name="AFI">{{cite web |title=The Lord of the Rings: The Two Towers |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |website=[[AFI Catalog of Feature Films]] |access-date=28 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512154657/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/53999 |archive-date=12 May 2019 |url-status=live}}</ref> }} | дистрибутер = New Line Cinema<ref name="AFI"/> | премиера = 5 декември 2002 г. (театар Зигфелд)<br />18 декември 2002 г. (САД)<br />19 декември 2002 г. (Нов Зеланд) | времетраење = 179 минути<ref>{{cite web |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002 |title=The Lord of the Rings - The Two Towers |work=[[British Board of Film Classification]] |access-date=2 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180321092838/http://www.bbfc.co.uk/releases/lord-rings-two-towers-2002|archive-date=21 March 2018|url-status=dead}}</ref> | земја = {{unbulleted list | {{знаме|Нов Зеланд}}<ref name="AFI"/> | {{САД}}<ref name="AFI"/> }} | јазик = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | буџет = 94 милиони долари | заработка = 945,1 милион долари | претходен = ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]]'' | следен = ''[[Господарот на прстените: Враќањето на кралот (филм)|Господарот на прстените: Враќањето на кралот]]'' }} '''''Господарот на прстените: Двете кули''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Two Towers}}) — [[авантуристички филм]] во жанрот епска фантастика од 2002 г., осми долгометражен филм снимен од режисерот [[Питер Џексон]] по сценарио на Френ Волш, Филипа Бојенс, Стивен Синклер и самиот Џексон, заснован врз романската двотомна творба ''Двете кули'' од 1954 г., вториот дел од романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Тоа е продолжение на филмот од 2001 г., ''[[Господарот на прстените: Дружината на прстенот]],'' и втор дел од филмската трилогија ''[[Господарот на прстените (филмска серија)|Господарот на прстените]]''. Во филмот настапуваат глумци како [[Елајџа Вуд]], [[Ијан Макелен]], [[Виго Мортенсен]], [[Шон Астин]], [[Лив Тајлер]], [[Кејт Бланчет]], [[Џон Рис-Дејвис]], [[Бернард Хил]], [[Кристофер Ли]], [[Били Бојд]], [[Доминик Монаган]], [[Орландо Блум]], [[Хјуго Вивинг]], [[Миранда Ото]], [[Девид Венем|Дејвид Венем]], [[Бред Дуриф]], [[Карл Урбан]] и [[Енди Серкис]]. Продолжувајќи ја приказната од претходниот филм, дејството се дели на три сижетни линии: [[Фродо Багинс|Фродо]] и [[Семвајз Гемџи|Сем]] го продолжуваат патувањето кон [[Мордор]] за да го уништат Прстенот на моќта, при што им помага [[Голум]], несигурен поранешен сопственик на прстенот. [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]] бегаат од своите напаѓачи орки, се среќаваат со Ентот Дрвобрад и помагаат да се испланира нападот врз [[Изенгард]], тврдината на [[Саруман]]. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] во своите трагања доаѓаат во загрозената земја [[Рохан]] и се обединуваат со воскреснатиот [[Гандалф]], пред да се соочат со легионите на злобниот волшебник Саруман во Битката кај Хелмовиот Понор. Филмот ''Господарот на прстените: Двете кули'' бил финансиран и распределен од [[САД|американското]] студио [[New Line Cinema]], но бил снимен и монтажно обработен целосно во родната земја на Џексон, [[Нов Зеланд]], истовремено со другите два дела од трилогијата. Премиерата се одржала на [[5 декември]] 2002 г. во театарот Зигфелд во [[Њујорк]], а потоа на [[18 декември]] филмот бил пуштен во киноприкажување во [[САД]] и на [[19 декември]] во Нов Зеланд. Филмот бил топло прифатен и од критиката и од публиката, кои го сметале за пресвртница во кинематографијата и врвно достигнување во жанрот фантастичен филм. Добил пофалби за режијата, борбените сценаристички изведби, глумата, музиката и визуелните ефекти, особено за ликот на Голум. Заработил над 936 милиони долари ширум светот во првичниот киноприкажување, со што станал најуспешен филм за 2002 г. по заработка, како и трет филм со најголема заработка на сите времиња зад филмовите [[Титаник (филм)|''Титаник'']] и [[Хари Потер и Каменот на мудроста (филм)|''Хари Потер и Каменот на мудроста'']] во времето на неговото излегување.<ref name="BOM 2003">{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|title=All Time Worldwide Box Office|archive-url=https://web.archive.org/web/20031207144634/http://www.boxofficemojo.com/alltime/world/|archive-date=2003-12-07|website=[[Box Office Mojo]]}}</ref> По подоцнежните повторни прикажувања, филмот собрал вкупно 951 милион долари. Како и другите филмови од трилогијата, филмот бил широко прифатен како еден од најголемите и највлијателните филмови на сите времиња, како и еден од најдобрите продолженија во филмската историја. Филмот добил бројни награди; на 75-тото доделување на наградите „Оскар“ бил номиниран во шест категории, вклучително и за „Најдобар филм“, при што ги освоил наградите за „Најдобар звук“ и „Најдобри визуелни ефекти“. Последниот дел од трилогијата, [[Господар на прстените: Враќањето на кралот (филм)|''Враќањето на кралот'']], излегол во 2003 г. == Содржина == {{Разоткривање}} Пробудувајќи се од сон во кој [[Гандалф]] се бори со [[балрог]] во Морија, [[Фродо Багинс]] и [[Семвајз Гемџи]] сфаќаат дека се заглавени во Емин Муил во близина на [[Мордор]]. Откриваат дека ги следи [[Голум]], поранешниот сопственик на Единствениот прстен. Откако го заробуваат, Фродо го сожалува Голум и му дозволува да им биде водич, потсетувајќи го Сем дека ќе им треба некој да ги помине низ Мртвите Блата за да стигнат до Мордор. [[Арагорн]], [[Леголас]] и [[Гимли]] ја бркаат четата орки за да ги спасат своите другари [[Меријадок Брендабак|Мери]] и [[Перегрин Тук|Пипин]], при што влегуваат во кралството [[Рохан]], земјата на коњаниците. Орките стануваат жртви на заседа од рохиримска коњаница, што им овозможува на Мери и Пипин да избегаат во шумата [[Фангорн]]. Кога ја среќаваат дружината на Арагорн, рохиримскиот предводник Еомер им објаснува дека тој и неговите луѓе се прогонети од кралот Теоден, кој е под волшебничко влијание на [[Саруман]] и неговиот слуга Грима Змискиот Јазик. Еомер верува дека Мери и Пипин се мртви, но им остава два коња. Во Фангорн, дружината го среќава Гандалф, кој по борбата со балрогот е воскреснат како Гандалф Белиот за да помогне во спасувањето на [[Средна Земја|Средната Земја]]. Гандалф им се придружува и ги води кон роханската престолнина Едорас, каде што го ослободува Теоден од волшепствата на Саруман, додека Грима веднаш ја губи својата положба на дворот. Арагорн го спречува Теоден да го погуби Грима, кој бега во [[Изенгард]]. Откако дознава за плановите на Саруман да го уништи Рохан со неговата војска од орки, Теоден го евакуира народот во тврдината Хорнбург во Хелмовиот Понор. Гандалф заминува да го бара Еомер и неговите војници. Арагорн се зближува со внуката на Теоден, [[Еовин]], која се вљубува во него. Кога бегалците се нападнати од јавачи на варги, Арагорн паѓа во провалија за време на борбата и е прогласен за мртов. Го наоѓа коњот Брего, кој го пушта на слобода, па со него заминува за Хелмовиот Понор, каде што гледа како се приближува војската на Саруман. Во [[Ривендел]], [[Елронд]] ѝ соопштува на [[Арвен]] дека Арагорн нема да се врати и дека дури и да победи, тој е смртен, додека таа ќе го надживее со илјадници години. Со болка во душата, Арвен тргнува кон [[Валинор]]. Како и да е, по убедување од Галадриела, [[Виленик|виленичкиот]] сојуз со луѓето е обновен, и виленички одред е испратен во помош на Хелмовиот Понор. Во Фангорн, Мери и Пипин го запознаваат Ентот Дрвобрад. Откако ги уверуваат во своите намери, заминуваат на Советот на Ентовите, каде што одлучуваат да не учествуваат во војната. Пипин го моли Дрвобрад да ги однесе кон југ, каде што гледаат како индустријализацијата на Изенгард ги уништува шумите. Разјарените Ентови го напаѓаат Изенгард, ја пуштаат реката да ја урне браната и го затвораат Саруман во неговата кула. Арагорн пристигнува во Хелмовиот Понор и го предупредува Теоден за претстојната опасност. И покрај огромната надмоќ на непријателот, виленичкиот одред пристигнува како засилување. Уруг-хаите го пробиваат надворешниот ѕид со избувливо средство, при што загинува виленичкиот командант Халдир. Заштитниците се повлекуваат во тврдината. На зори, кога сѐ изгледа изгубено, се појавуваат Гандалф и Еомер со Рохиримите, целосно менувајќи го текот на битката. Голум ги води Фродо и Сем низ Мртвите Блата до Црните Порти, но сфаќаат дека оттаму не можат да влезат незабележани. Голум им нуди друг пат. Нив ги заробуваат итилиенските извидници предводени од [[Фарамир]], помладиот брат на покојниот [[Боромир]]. Откако дознава за прстенот, Фарамир одлучува да ги однесе во [[Гондор]] кај својот татко [[Денетор II|Денетор]]. Низ опколениот град Осгилијат, Фродо за малку паѓа под власта на прстенот и е нападнат од назгул, но Сем го спасува. Воодушевен од нивната цврстина, Фарамир ги ослободува, но ги предупредува за опасноста од патеката низ која ги води Голум кон Кирит Унгол. Чувствувајќи се предаден, Голум решава да го врати прстенот со тоа што ќе ги доведе до [[Шелоб|пајакот]] во Кирит Унгол. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Елајџа Вуд]] || [[Фродо Багинс]] |- | [[Виго Мортенсен]] || [[Арагорн]] |- | [[Ијан Мекелен]] || [[Гандалф|Гандалф Сивиот / Гандалф Белиот]] |- | [[Шон Астин]] || [[Семвајз Гемџи]] |- | [[Доминик Монаган]] || [[Меријадок Брендабак|Меријадок „Мери“ Брендабак]] |- | [[Били Бојд]] || [[Перегрин Тук|Перегрин „Пипин“ Тук]] |- | [[Орландо Блум]] || [[Леголас]] |- | [[Џон Рис-Дејвис]] || [[Гимли]], син на Глоин |- | [[Енди Серкис]] || [[Голум|Голум / Смеагол]] |- | [[Кристофер Ли]] || [[Саруман|Саруман Белиот]] |- | [[Бернард Хил]] || [[Теоден]] |- | [[Миранда Ото]] || [[Еовин]] |- | [[Кејт Бланчет]] || Галадриела |- | [[Карл Урбан]] || [[Еомер]] |- | [[Бред Дуриф]] || Грима Змискиот Јазик |- | [[Хјуго Вивинг]] || [[Елронд]] |- | [[Лив Тајлер]] || [[Арвен]] |- | [[Дејвид Венем]] || [[Фарамир]] |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.warnerbros.com/movies/lord-rings-two-towers Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Новозеландски филмови]] [[Категорија:Американски авантуристички филмови]] [[Категорија:Филмови од 2002 година]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Американски фантастични филмови]] [[Категорија:Филмови на New Line Cinema]] [[Категорија:Господар на прстените]] 1t81dmd5ixlej2b5uw4mgl12kthadf4 0 1403150 5629011 5628383 2026-09-15T16:32:54Z P.Nedelkovski 47736 5629011 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{taxobox |image = Soldanella alpina.jpg |image_caption = ''[[Soldanella alpina]]'' |taxon = Soldanella |authority = [[L.]] |subdivision_ranks = Species |subdivision = ''[[Soldanella alpicola]]''<br/> ''[[Soldanella alpina]]''<br/> ''[[Soldanella angusta]]''<br/> ''[[Soldanella austriaca]]''<br/> ''[[Soldanella calabrella]]''<br/> ''[[Soldanella carpatica]]''<br/> ''[[Soldanella chrysosticta]]''<br/> ''[[Soldanella hungarica]]''<br/> ''[[Soldanella macedonica]]''<br/> ''[[Soldanella major]]''<br/> ''[[Soldanella marmarossiensis]]''<br/> ''[[Soldanella minima]]''<br/> ''[[Soldanella montana]]''<br/> ''[[Soldanella oreodoxa]]''<br/> ''[[Soldanella pindicola]]''<br/> ''[[Soldanella pseudomontana]]''<br/> ''[[Soldanella pusilla]]''<br/> ''[[Soldanella rhodopaea]]''<br/> ''[[Soldanella tatricola]]''<br/> ''[[Soldanella villosa]]'' }} '''''Soldanella''''' — [[Род (биологија)|род]] кој припаѓа на [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae'') и опфаќа околу 15 [[Вид (биологија)|видови]] [[Скриеносеменици|цветни растенија]]. Овие видови се автохтони на европските планини, вклучувајќи ги [[Пиринеи|Пиринеите]], [[Апенини|Апенините]], [[Алпи|Алпите]], [[Карпати|Карпатите]] и [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Виреат во шуми, влажни ливади и карпести терени на надморска височина од 500 до 3000 метри. Често се среќаваат во вдлабнатини каде што снегот се задржува сѐ до доцна пролет и рано лето. Името ''Soldanella'' потекнува од [[Италијански јазик|италијанскиот јазик]] и значи „мали парички“. == Опис и распространетост == ''Soldanella'' се [[Повеќегодишно растение|повеќегодишни]] [[Тревесто растение|тревести растенија]] со подземен [[ризом]] и столони. [[Лист|Листовите]] се групирани во основата, со издолжени [[лисна дршка|дршки]]; [[Лиска (лист)|плочката]] е кожеста, речиси округла, со срцевидна база и густо покриена со портокалови жлезди на долната страна. [[Цвет|Цветовите]] се јавуваат сами или по два-три во мало штитесто [[соцветие]]. [[Чашка (ботаника)|Чашката]] се состои од пет делови. Венчето е цилиндрично или во форма на ѕвоно, белузлаво или виолетово, и најчесто е засечено до половина на тесни или пошироки линејни сегменти. Има пет [[Прашник|прашници]] со куси [[Прашников конец|филаменти]]; [[Антер|антерите]] се издолжено-срцевидни, а меѓу нив се наоѓаат пет грлени лушпи. Плодот претставува цилиндрична кутијка што се распукува со пет до десет заби. Семките се ситни и многубројни.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|authorlink=Кирил Мицевски|publisher=[[Македонска академија на науките и уметностите|МАНУ]]|year=1998|location=Скопје|pages=807}}</ref> Поради големата морфолошка сличност меѓу видовите, точно одредување врз основа на фотографии е речиси невозможно. Незначителните разлики се видливи само со употреба на лупа. Според сличниот надворешниот изглед, овие видови можат да се класифицираат во неколку групи. ==== Големи растенија ==== 1. ''Soldanella villosa,'' вирее на ниски предели во [[Баскија (автономна заедница)|Баскија]], се одликува со големи листови со тенка (хартиеста) структура и жлездени влакненца од околу 1 мм на [[Лисна дршка|лисната дршка]]. ==== Растенија со средна големина ==== 2. ''Soldanella alpina,'' вклучувајќи ги ''S. occidentalis'' и ''S. pyrolaefolia,'' се среќава во [[Алпи|Алпите]] и на планините во [[Јужна Европа]]; поседува седечки жлезди на лисните дршки, цветните стебла и [[Цветна дршка|цветната дршка]]. 3. ''Soldanella carpatica'' - вид распространет низ Западните [[Карпати]] во [[Словачка]] и [[Полска]], се препознава по седечките жлезди на лисните дршки и кусите жлездени влакненца на цветната дршка. 4. ''Soldanella marmarossiensis,'' вклучувајќи го и ''S. rugosa -'' се јавува во Североисточните Карпати во [[Украина]] и [[Романија]], има кратки жлездести влакна на петеолите и стебленцата и тесно кратероформна [[Венечно ливче|корола]]. 5. ''S. angusta'', ''S. calabrella'', ''S. chrysosticta'' вклучувајќи ''S. cyanaster'', ''S. hungarica'', ''S. major'', ''S. montana'', ''S. oreodoxa'', ''S. pindicola'' вклучувајќи ''S. dimoniei'' и ''S. macedonica'', ''S. pseudomontana'', ''S. rhodopaea'', ''S. tatricola,'' се одликуваат со широко кратериформно венче. Меѓувидовата диференцијација се заснова на должината и морфологијата на клетките од кусите жлездести влакна на лисните дршки и педикелите. Во [[Македонија]] среќаваат два вида од оваа група:<ref name=":1" /> * ''[[Soldanella macedonica]]'' - Листовите се зелени од долната страна, [[Прашник|прашниците]] имаат должина од 2,5 мм, но се без продолжеток на врвот''.''<ref name=":1" /> * ''[[Soldanella pindicola]]'' - Листовите се бели од долната страна, прашниците имаат должина од 2,7 мм, без продолжеток на врвот''.''<ref name=":1" /> ==== Мали растенија ==== 6. ''S. alpicola'' што се јавува во Алпите, ''S. pusilla'' што се јавува во Јужните Карпати и ''S. pirinica'' што се јавува во [[Бугарија]] се карактеризираат со терминално поставени [[Прицветник|брактеи]] и седечки жлезди. За разлика од нив, честиот хибриден таксон ''S. alpina'' × ''S. alpicola'' поседува латерално (странично) поставен прицветник. 7. ''S. austriaca'' и ''S. minima'' распространети во [[Алпи|Алпите]] и [[Апенини|Апенините]], се карактеризираат со куси жлездести влакна и странично поставен прицветник. == Галерија == <gallery> Податотека:Soldanella alpina 2.jpg|Soldanella alpina Податотека:Soldanella alpina flowers 030704.jpg|Soldanella alpina Податотека:Illustration Soldanella alpina0.jpg|Илустрација на Soldanella alpina Податотека:Soldanella pusilla.jpg|Soldanella pusilla Податотека:Soldanella carpatica a3.jpg|Soldanella carpatica </gallery> == Наводи == {{Наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр|Soldanella}} {{Викивидови-ред|Soldanella}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Планински растенија]] [[Категорија:Јаглики]] [[Категорија:Статии со микроформати за вид]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] axqu3ju55p9ishl7uffgv8ac7m0nlnd 4 1403224 5629160 5628696 2026-09-16T09:29:05Z Тиверополник 1815 /* Список на натпреварувачи */ 5629160 wikitext text/x-wiki {| style="float:right; width:200px; border:solid #ccc 1px; margin:5px;" |- style="text-align:center;" |[[Податотека:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Wikimedia MKD mk.svg|150п]] |- style="text-align:center;" |[[Податотека:Уредувачки натпревари.svg|150п]] |} {| style="height:100%; width:80%; background:transparent; padding:0 10px 0 0; margin:0; border:0; border-spacing:0;" | style="padding:10px 0; font-family:'DejaVu Sans Serif', sans-serif; vertical-align:top;" | <span style="font-size:25px;"><center>'''Уредувачки натпревар на тема<br>„Сликарски правци и техники“</center>'''</span> <br> <div align="center"> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-top:-10px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> <span style="font-size:16px; font-weight;">'''''од 17 септември до 16 октомври 2026 година'''''</span> <div style="width:350px; font-size:0px; margin-bottom:20px; -moz-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; -webkit-box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9; box-shadow: 0px 5px 5px -6px #A7D7F9;">&nbsp;</div> </div> '''Уредувачки натпревар на тема „Сликарски правци и техники“''' — проект на здружението на граѓани „Викимедија МКД“ и [[Википедија на македонски јазик]], кој има за цел да помогне во подобрување на постоечките и создавање на нови статии на тема „сликарски правци и техники“. Натпреварот почнува на '''17 септември 2026 г. во 00:00 ч.''' и завршува на '''16 октомври 2026 г. во 23:59 ч.''' по [[средноевропско време|македонско време]]. Доколку сте заинтересирани за учество, '''[[#Список на натпреварувачи|пријавете се подолу]]''' (со напатствија). == Основни информации == === Правила за учество === На натпреварот може да учествуваат сите регистрирани корисници на Википедија на македонски јазик освен членовите на оценувачкиот одбор, а за најдобрите учесници се обезбедени '''[[Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники#Награди|награди]]'''. Главна тема на натпреварот е сликарските правци и техники, и сите статии поврзани со неа ќе бидат признаени и бодувани. Темата вклучува статии за сликарските правци и техниките. Учесниците можат да создаваат нови или да подобруваат постоечки статии, а бодувањето ќе се врши во поглед на додадената количина нов материјал и и севкупното средување на постоечката статија. Сите статии треба да бидат напишани во склад со начелата и правилата на Википедија, па така сите статии треба да бидат напишани на енциклопедиски стил и да имаат извори. Статиите напишани со помош на бот нема да бидат признаени, но дозволено е да се користи алатката за превод '''доколку автоматски преведената содржина рачно е подобрена од страна на учесникот'''. При уредување на натпреварот или по неговото завршување, сите учесници треба да се запишат со кои статии учествувале. Доколку не се направи тоа, тие статиите не се оценуваат и не влегуваат во бодувањето за наградите. === Оценување === Статиите ќе ги прегледува Оценувачки одбор којшто ќе биде составен од тројца википедијанци кои не можат да учествуваат на натпреварот. Оценувачкиот одбор ќе ја донесе конечната одлука за победникот. Членовите на оценувачкиот одбор ќе ги прегледаат сите статии и секоја ќе ја бодуваат поединечно со бодови од 1 до 10. Член на Оценувачкиот одбор може да даде и оцена 0 доколку смета дека статијата воопшто не ги задоволува условите на натпреварот (на пример, да има различна тема од зададената). Оцена 0 автоматски ќе биде доделена во следните случаи: * утврдено е дека статијата е создадена со помош на алатката за превод без учесникот да вложи напори за нејзино средување; * статијата содржи зборови коишто се напишани на странски јазик и со странско писмо, а се јавуваат во текстот, инфокутијата или категориите ('''Внимание:''' Наводите се оставаат во првобитниот облик и не се преведуваат.); и * статијата содржи неразбирливи реченици коишто немаат смисла во македонскиот јазик. === Рангирање === Рангирањето на учесниците ќе биде извршено врз основа на доделените бодови од страна на Оценувачкиот одбор. Победник на натпреварот ќе биде учесникот кој ќе освои најмногу бодови и ги задоволува останатите критериуми за доделување награда. == Список на натпреварувачи == :[[Податотека:Notepad icon wide.svg|20п]] '''''[[/евиденција|Евиденција]]''''' Додајте го своето '''име''' доколку сакате да учествувате, користејќи тараба и четири тилди. Воедно, пријавете и на страницата „Евиденција“ наведена погоре, каде што ќе создадете и своја лична страница за следење на Вашите придонеси. #[[User:Тиверополник|Тиверополник]] == Членови на Оценувачкиот одбор == # [[Корисник:Kiril Simeonovski|Kiril Simeonovski]] (О1) # [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]] (О2) # [[Корисник:Инокентиј|Инокентиј]] (О3) * Станете член на Оценувачкиот одбор за следните уредувачки натпревари, преку испраќање порака на корисникот [[Корисник:Ehrlich91|Ehrlich91]]. == Материјали за користење == За сликарските правци и техники можета да ги користите следните предлошки, списоци и категории од Википедија на македонски и англиски јазик: * [[Предлошка:Западни уметнички движења|Западни уметнички движења]] * [[:en:Template:Western art movements|Western art movements]] * [[:en:Category:Painting techniques|Painting techniques]] * [[:en:List of art techniques|List of art techniques]] == Награди == Наградите за овој ќе бидат вредносни купони. Наградите ќе бидат купени по завршувањето на уредувачкиот натпревар во вид на ваучери од продавница со седиште во Македонија. Одбраните корисници на наградите ќе бидат контактирани како да си ги подигнат наградите. На натпреварот ќе се доделат три награди за најплодотворниот тројца уредници, кои ќе бидат прогласени по оценувањето на статиите од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најдобрата статија, која исто така ќе биде прогласена од страна на Оценувачкиот одбор Награда ќе биде доделена и за најплодотворниот нов учесник, односно корисник кој претходно не учествувал на уредувачките натпревари. '''Важно:''' За да се освои било која награда за плодотворност, потребно е да се создадат или подобрат најмалку '''25 статии''' оценети со просечна оценка од најмалку '''2,0''' од страна на странски сликари во Македонија на Оценувачкиот одбор. '''Посебно изненадување:''' Сите учесници во натпреварот коишто ќе уредат најмалку '''10 статии''' со просечна оценка од најмалку '''2,0''' ќе добијат посебно изненадување доколку во натпреварот вкупно бидат уредени '''најмалку 300 статии'''. === I награда === Вредносен купон во вредност од 12.000 денари. === II награда === Вредносен купон во вредност од 6.000 денари. === III награда === Вредносен купон во вредност од 3.000 денари. === Награда за најдобра статија === Вредносен купон во вредност од 5.000 денари. === Награда за најдобар нов учесник === Вредносен купон во вредност од 2.000 денари. == Резултати == Списокот на оценети статии е достапен на страницата со [[/евиденција|евиденција]], а број на уредени статии и број на учесници на страницата со [[Википедија:Уредувачки натпревари 2026/Статистика|статистика]]. Во табелата во продолжение се рангирани учесниците врз основа на збирниот резултат на оценките доделени од страна на членовите на Оценувачкиот одбор. Во случај на еднаков број бодови, критериум за рангирање е висината на просечната оценка на најдобро оценетата статија на учесникот. [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники| ]] [[Категорија:Википедија:Викимедија МКД во 2026 година]] 3y34tx21c9g9fqrh99igpojxyhnsuyz 4 1403232 5629159 5628690 2026-09-16T09:27:16Z Тиверополник 1815 /* Пријавени */ 5629159 wikitext text/x-wiki На оваа страница се наоѓа подробната евиденција на напишаните статии, заедно со оцените на жирито. == Вклучување во натпреварот == Ако сакате да учествувате во натпреварот, најпрвин создадете страница, така што ќе го внесете вашето корисничко име во полето за внес на текстот и ќе стиснете на копчето. Откако ќе ја направите страницата, додајте се на дното на списокот на учесници. <inputbox> type=create default=Корисничко име preload=Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники/евиденција/пример prefix=Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники/евиденција/ buttonlabel=Направете своја страница за евиденција </inputbox> * <nowiki>{{:ВП:УНЗ|}}</nowiki> — по „|“ внесете го Вашето корисничко име * <nowiki>{{:ВП:УНС|}}</nowiki> — по „|“ внесувајте ги статиите кои сте ги направиле за натпреварот, една по друга * <nowiki>{{:ВП:УНК}}</nowiki> — предлошка за крај == Учесници == Новите учесници одат на дното. Додајте се себеси како <nowiki>{{/Корисничко име}}</nowiki> каде „корисничко име“ е вашето корисничко име со кое сте пријавени на Википедија на македонски јазик. === Пријавени === {{/Тиверополник}} [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|+Евиденција]] ab75htrx95bn252kt34041ri7vm4hra 14 1403259 5629116 5628789 2026-09-16T08:42:22Z Тиверополник 1815 5629116 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијански маниризам|painters]] [[Категорија:Италијански сликари по уметнички правец|маниристички]] [[Категорија:Маниристички сликари]] [[Категорија:Италијански ренесансни сликари| маниристички]] 1izj5kte2su5b0cbgt8k5s65dduzxwa 0 1403279 5629035 5628855 2026-09-15T17:43:53Z Dtf1978 136779 Дополнување на пренесениот одговор на УЈИЕ: опсег и траење на наставата и институционална евиденција; ВИ помош при превод. 5629035 wikitext text/x-wiki '''Сем Вакнин''' учествува во документарниот филм „Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included“<ref name="npb" /> и е главна тема на документарниот филм „I, Psychopath“ на Ијан Вокер.<ref name="screen">{{cite web |url=https://www.screenaustralia.gov.au/screen-guide/i-psychopath-25779/ |title=I, Psychopath |publisher=Screen Australia |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во 1995 година бил осуден во [[Израел]] за измама со хартии од вредност и издржувал затворска казна.<ref name="ft" /> Тој е израелски писател.<ref name="times">{{cite web |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article2439812.ece |author=Yvonne Roberts |title=The monster in the mirror |publisher=The Sunday Times |date=2007-09-16 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615170145/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article2439812.ece |archive-date=2011-06-15 |url-status=dead}}</ref> == Биографија и осуда == Во 1995 година Вакнин бил осуден во Израел за измама со хартии од вредност и издржувал затворска казна.<ref>{{cite web |url=https://www.abc.net.au/listen/programs/backgroundbriefing/psychopaths-in-suits-summer-series/3434460 |title=Psychopaths in Suits summer series |publisher=Australian Broadcasting Corporation |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="ft">{{cite web |url=https://www.ft.com/cms/s/2/5ff67be2-b636-11df-a784-00144feabdc0.html |author=Adrian Tempany |title=When narcissism becomes pathological |publisher=Financial Times |date=2010-09-04 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912173615/http://www.ft.com/cms/s/2/5ff67be2-b636-11df-a784-00144feabdc0.html |archive-date=2016-09-12}}</ref> Во 2007 година „The Sunday Times“ објавил дека Вакнин живеел во [[Скопје]] со сопругата Лидија.<ref name="times" /> == Документарни филмови и поткаст == === Narcissist’s Playbook === Вакнин учествувал во документарниот филм „Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included“ на Марк Висенте, објавен во 2026 година.<ref name="korektiv" /><ref name="npb">{{cite web |url=https://narcissistsplaybook.uscreen.io/ |title=Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included |publisher=Breaking Chains LLC |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Според описот на авторите, филмот го истражува нарцизмот преку интервјуа со учесници кои зборуваат за сопственото однесување, стручњаци и лица кои преживеале насилство.<ref>{{cite web |url=https://narcissistsplaybook.uscreen.io/pages/about-the-film |title=About the Film |website=Narcissist’s Playbook |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> На филмот му е посветена четвртата сезона на поткастот „The Storyteller: Narcissist’s Playbook“ на новинарката Ајла Тракер.<ref>{{cite web |url=https://audioboom.com/channels/5114189-the-storyteller-narcissist-s-playbook |title=The Storyteller: Narcissist’s Playbook |website=Audioboom |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2026 година „Коректив.мк“ објавил дека филмот и поткастот содржат обвинувања од жени за сексуално насилство од страна на Вакнин и за погрешно претставување на неговите професионални квалификации.<ref name="korektiv" /> Вакнин ги отфрлил обвинувањата. Во објавениот одговор, тој исто така тврдел дека исказите во прво лице употребени во филмот биле демонстрации преку играње улоги или описи на мислите на нарциси и психопати, извадени од контекст.<ref name="response">{{cite web |url=https://narcissistic-abuse.com/rebuttal |author=Sam Vaknin |title=Sam Vaknin: Setting the Record Straight |website=narcissistic-abuse.com |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === I, Psychopath === Вакнин е главна тема на австралискиот документарен филм „I, Psychopath“ (2009), во режија на Ијан Вокер.<ref name="screen" /> Филмот го следи патувањето на Вакнин, неговата сопруга Лидија и режисерот кај стручњаци за испитување на личноста на Вакнин.<ref>{{cite web |url=https://www.idfa.nl/en/film/ef72ae42-6fa3-4018-a225-6578de2ec808/i-psychopath/ |title=I, Psychopath |publisher=International Documentary Film Festival Amsterdam |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во интервју за „The West Australian“ во 2010 година, Вокер зборувал за тешките психолошки последици од работата со Вакнин и го опишал неговото однесување како манипулативно.<ref>{{cite web |url=https://thewest.com.au/entertainment/tv/psycho-ng-ya-217700 |author=Helen Crompton |title=Psycho |website=The West Australian |date=2010-03-25 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === Egomania === Вакнин учествувал во документарниот филм „Egomania“ на телевизискиот канал Channel 4 (2007).<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2007/feb/06/broadcasting.tvandradio |author=Sam Wollaston |title=Last night’s TV |website=The Guardian |date=2007-02-06 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> == Настава и професионален статус == Во октомври 2017 година Академијата за психологија и педагогија при Јужниот федерален универзитет најавила циклус предавања на Вакнин, „Теорија на личноста во психологијата“, претставувајќи го како гостински професор.<ref>{{cite web |url=http://app.sfedu.ru/node/927 |title=Сэм Вакнин с курсом лекций «Теория личности в психологии» |publisher=Академия психологии и педагогики ЮФУ |date=2017-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915204404/http://app.sfedu.ru/node/927 |archive-date=2024-09-15}}</ref> Во април 2018 година универзитетот го најавил следниот модул од циклусот, повторно нарекувајќи го гостински професор.<ref>{{cite web |url=https://sfedu.ru/press-center/news/55872 |title=Сэм Вакнин прочтёт 4 модуль курса лекций «Теория личности в психологии» |website=Южный федеральный университет |date=2018-04-02 |language=ru |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2024 година Универзитетот на Југоисточна Европа објавил дека Вакнин е назначен за гостински професор за да предава предмети од психологијата и економијата.<ref>{{cite web |url=https://www.seeu.edu.mk/en/information/news-events?id=2789 |title=Prof. Sam Vaknin is appointed to lecture as a visiting professor at SEEU |publisher=South East European University |date=2024-09-26 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004043319/https://www.seeu.edu.mk/en/information/news-events?id=2789 |archive-date=2024-10-04 |url-status=dead}}</ref> Во септември 2026 година „Коректив.мк“ објавил одговори од универзитетите според кои наставата била неплатена. Според изданието, во одговор до новинарката Ајла Тракер, Јужниот федерален универзитет негирал дека Вакнин бил негов професор и навел дека во 2017 година одржал неплатени предавања. Според одговорот на Универзитетот на Југоисточна Европа, објавен од „Коректив.мк“ на 14 септември 2026 година, Вакнин во тој момент не бил вработен и немал активен ангажман на универзитетот. Неговиот неплатен наставен ангажман траел еден семестар, од септември до декември 2024 година, и бил ограничен на воведен предмет од теоретската психологија на англиски јазик. Ангажманот не бил продолжен. Универзитетот навел дека, според расположливата институционална евиденција, во тој период немало регистрирани поплаки за неговото однесување. Исто така, навел дека Вакнин не се претставил пред универзитетот и не доставил документација како доктор по медицина, ниту бил ангажиран или признаен како лиценциран психолог, психотерапевт или клинички практичар.<ref name="korektiv">{{cite web |url=https://korektiv.mk/видео-жени-го-обвинуваат-советникот-н-2/ |author=Петар Клинчарски |title=ВИДЕО: Жени го обвинуваат советникот на Груевски – Сем Вакнин дека е сексуален предатор и лажен психотерапевт |website=Коректив.мк |date=2026-09-14 |language=mk |access-date=2026-09-15}}</ref> Во своите материјали за медиумите, Вакнин се претставува како професор по клиничка психологија и деловно управување, поврзан со CIAPS.<ref>{{cite web |url=http://www.narcissistic-abuse.com/mediakit.html |title=Media Kit and Press Room |website=narcissistic-abuse.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260213013912/http://www.narcissistic-abuse.com/mediakit.html |archive-date=2026-02-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во објавениот одговор, Вакнин тврди дека никогаш не изјавил дека има академска диплома по психологија; за докторската титула што ја наведува тврди дека е од областа на физиката.<ref name="response" /> == Публикации и медиумска дејност == По ослободувањето од затвор, Вакнин објавувал материјали за нарцизмот на интернет.<ref name="ft" /> Вакнин објавувал статии за економски и политички прашања во „Central Europe Review“; архивата на изданието содржи негови текстови за Балканот и постсоцијалистичките земји.<ref>{{cite web |url=http://www.ce-review.org/authorarchives/vaknin_archive/vaknin_main.html |title=Author Archive: Sam Vaknin |website=Central Europe Review |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921070937/http://www.ce-review.org/authorarchives/vaknin_archive/vaknin_main.html |archive-date=2011-09-21 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во текст на United Press International од октомври 2002 година е наведен како виш деловен дописник на агенцијата.<ref>{{cite web |url=http://www.upi.com/view.cfm?StoryID=20021004-022749-5949r |author=Sam Vaknin |title=Commentary: The morality of Child labor |website=United Press International |date=2002-10-04 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20050825154104/http://www.upi.com/view.cfm?StoryID=20021004-022749-5949r |archive-date=2005-08-25 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во 2021 година списанието „MEL“ објавило текст за неговиот видеоканал за нарцизмот и за пристапот што го предлага под името „Cold Therapy“.<ref>{{cite web |url=https://melmagazine.com/en-us/story/sam-vaknin-youtube |author=Ian Lecklitner |title=They Say Narcissism Is Untreatable. This Narcissist Is Giving It a Try Anyway |website=MEL Magazine |date=2021-11-04 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2025 година списанието „New York“ објавило дека неговиот канал на [[YouTube]] имал 419 илјади претплатници.<ref>{{cite web |url=https://nymag.com/intelligencer/article/diagnosed-narcissists-npd-disorder-coaching-hustle-influencers-tiktok-youtube.html |author=Owen Long |title=They’re Narcissists, and They’re Proud |website=New York |date=2025-09-10 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> На 15 септември 2026 година, на страниците на неговиот канал на YouTube и профилот на [[Instagram]] биле прикажани заокружени бројки: 453 илјади претплатници на YouTube и 68,3 илјади следбеници на Instagram.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/@samvaknin |title=Prof. Sam Vaknin |website=YouTube |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/narcissismwithvaknin/ |title=Prof. Sam Vaknin (@narcissismwithvaknin) |website=Instagram |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во август 2026 година „The Independent“ го цитирал Вакнин во текст за потеклото на нарцизмот.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/naricissism-genetic-parenting-npd-b3036337.html |author=Charlotte Cripps |title=Are narcissists born or made? The answer might surprise you |website=The Independent |date=2026-08-24 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === Публикации === Вакнин ја напишал книгата „Malignant Self Love: Narcissism Revisited“, на која, според „The Sunday Times“, почнал да работи во затвор.<ref name="times" /> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.imdb.com/title/tt1407219/fullcredits/ „I, Psychopath“] на IMDb. {{DEFAULTSORT:Вакнин, Сем}} [[Категорија:Израелски писатели]] o9d9gtn5m4bgys7cxzakc6di2krf0ev 5629037 5629035 2026-09-15T18:50:27Z ~2026-50209-72 136795 Correct Isla Traquair’s name and link both mentions to her English Wikipedia article. 5629037 wikitext text/x-wiki '''Сем Вакнин''' учествува во документарниот филм „Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included“<ref name="npb" /> и е главна тема на документарниот филм „I, Psychopath“ на Ијан Вокер.<ref name="screen">{{cite web |url=https://www.screenaustralia.gov.au/screen-guide/i-psychopath-25779/ |title=I, Psychopath |publisher=Screen Australia |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во 1995 година бил осуден во [[Израел]] за измама со хартии од вредност и издржувал затворска казна.<ref name="ft" /> Тој е израелски писател.<ref name="times">{{cite web |url=http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article2439812.ece |author=Yvonne Roberts |title=The monster in the mirror |publisher=The Sunday Times |date=2007-09-16 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615170145/http://women.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/women/relationships/article2439812.ece |archive-date=2011-06-15 |url-status=dead}}</ref> == Биографија и осуда == Во 1995 година Вакнин бил осуден во Израел за измама со хартии од вредност и издржувал затворска казна.<ref>{{cite web |url=https://www.abc.net.au/listen/programs/backgroundbriefing/psychopaths-in-suits-summer-series/3434460 |title=Psychopaths in Suits summer series |publisher=Australian Broadcasting Corporation |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="ft">{{cite web |url=https://www.ft.com/cms/s/2/5ff67be2-b636-11df-a784-00144feabdc0.html |author=Adrian Tempany |title=When narcissism becomes pathological |publisher=Financial Times |date=2010-09-04 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160912173615/http://www.ft.com/cms/s/2/5ff67be2-b636-11df-a784-00144feabdc0.html |archive-date=2016-09-12}}</ref> Во 2007 година „The Sunday Times“ објавил дека Вакнин живеел во [[Скопје]] со сопругата Лидија.<ref name="times" /> == Документарни филмови и поткаст == === Narcissist’s Playbook === Вакнин учествувал во документарниот филм „Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included“ на Марк Висенте, објавен во 2026 година.<ref name="korektiv" /><ref name="npb">{{cite web |url=https://narcissistsplaybook.uscreen.io/ |title=Narcissist’s Playbook: Empathy Not Included |publisher=Breaking Chains LLC |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Според описот на авторите, филмот го истражува нарцизмот преку интервјуа со учесници кои зборуваат за сопственото однесување, стручњаци и лица кои преживеале насилство.<ref>{{cite web |url=https://narcissistsplaybook.uscreen.io/pages/about-the-film |title=About the Film |website=Narcissist’s Playbook |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> На филмот му е посветена четвртата сезона на поткастот „The Storyteller: Narcissist’s Playbook“ на новинарката [[:en:Isla Traquair|Isla Traquair]].<ref>{{cite web |url=https://audioboom.com/channels/5114189-the-storyteller-narcissist-s-playbook |title=The Storyteller: Narcissist’s Playbook |website=Audioboom |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2026 година „Коректив.мк“ објавил дека филмот и поткастот содржат обвинувања од жени за сексуално насилство од страна на Вакнин и за погрешно претставување на неговите професионални квалификации.<ref name="korektiv" /> Вакнин ги отфрлил обвинувањата. Во објавениот одговор, тој исто така тврдел дека исказите во прво лице употребени во филмот биле демонстрации преку играње улоги или описи на мислите на нарциси и психопати, извадени од контекст.<ref name="response">{{cite web |url=https://narcissistic-abuse.com/rebuttal |author=Sam Vaknin |title=Sam Vaknin: Setting the Record Straight |website=narcissistic-abuse.com |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === I, Psychopath === Вакнин е главна тема на австралискиот документарен филм „I, Psychopath“ (2009), во режија на Ијан Вокер.<ref name="screen" /> Филмот го следи патувањето на Вакнин, неговата сопруга Лидија и режисерот кај стручњаци за испитување на личноста на Вакнин.<ref>{{cite web |url=https://www.idfa.nl/en/film/ef72ae42-6fa3-4018-a225-6578de2ec808/i-psychopath/ |title=I, Psychopath |publisher=International Documentary Film Festival Amsterdam |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во интервју за „The West Australian“ во 2010 година, Вокер зборувал за тешките психолошки последици од работата со Вакнин и го опишал неговото однесување како манипулативно.<ref>{{cite web |url=https://thewest.com.au/entertainment/tv/psycho-ng-ya-217700 |author=Helen Crompton |title=Psycho |website=The West Australian |date=2010-03-25 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === Egomania === Вакнин учествувал во документарниот филм „Egomania“ на телевизискиот канал Channel 4 (2007).<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/media/2007/feb/06/broadcasting.tvandradio |author=Sam Wollaston |title=Last night’s TV |website=The Guardian |date=2007-02-06 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> == Настава и професионален статус == Во октомври 2017 година Академијата за психологија и педагогија при Јужниот федерален универзитет најавила циклус предавања на Вакнин, „Теорија на личноста во психологијата“, претставувајќи го како гостински професор.<ref>{{cite web |url=http://app.sfedu.ru/node/927 |title=Сэм Вакнин с курсом лекций «Теория личности в психологии» |publisher=Академия психологии и педагогики ЮФУ |date=2017-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240915204404/http://app.sfedu.ru/node/927 |archive-date=2024-09-15}}</ref> Во април 2018 година универзитетот го најавил следниот модул од циклусот, повторно нарекувајќи го гостински професор.<ref>{{cite web |url=https://sfedu.ru/press-center/news/55872 |title=Сэм Вакнин прочтёт 4 модуль курса лекций «Теория личности в психологии» |website=Южный федеральный университет |date=2018-04-02 |language=ru |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2024 година Универзитетот на Југоисточна Европа објавил дека Вакнин е назначен за гостински професор за да предава предмети од психологијата и економијата.<ref>{{cite web |url=https://www.seeu.edu.mk/en/information/news-events?id=2789 |title=Prof. Sam Vaknin is appointed to lecture as a visiting professor at SEEU |publisher=South East European University |date=2024-09-26 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004043319/https://www.seeu.edu.mk/en/information/news-events?id=2789 |archive-date=2024-10-04 |url-status=dead}}</ref> Во септември 2026 година „Коректив.мк“ објавил одговори од универзитетите според кои наставата била неплатена. Според изданието, во одговор до новинарката [[:en:Isla Traquair|Isla Traquair]], Јужниот федерален универзитет негирал дека Вакнин бил негов професор и навел дека во 2017 година одржал неплатени предавања. Според одговорот на Универзитетот на Југоисточна Европа, објавен од „Коректив.мк“ на 14 септември 2026 година, Вакнин во тој момент не бил вработен и немал активен ангажман на универзитетот. Неговиот неплатен наставен ангажман траел еден семестар, од септември до декември 2024 година, и бил ограничен на воведен предмет од теоретската психологија на англиски јазик. Ангажманот не бил продолжен. Универзитетот навел дека, според расположливата институционална евиденција, во тој период немало регистрирани поплаки за неговото однесување. Исто така, навел дека Вакнин не се претставил пред универзитетот и не доставил документација како доктор по медицина, ниту бил ангажиран или признаен како лиценциран психолог, психотерапевт или клинички практичар.<ref name="korektiv">{{cite web |url=https://korektiv.mk/видео-жени-го-обвинуваат-советникот-н-2/ |author=Петар Клинчарски |title=ВИДЕО: Жени го обвинуваат советникот на Груевски – Сем Вакнин дека е сексуален предатор и лажен психотерапевт |website=Коректив.мк |date=2026-09-14 |language=mk |access-date=2026-09-15}}</ref> Во своите материјали за медиумите, Вакнин се претставува како професор по клиничка психологија и деловно управување, поврзан со CIAPS.<ref>{{cite web |url=http://www.narcissistic-abuse.com/mediakit.html |title=Media Kit and Press Room |website=narcissistic-abuse.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20260213013912/http://www.narcissistic-abuse.com/mediakit.html |archive-date=2026-02-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во објавениот одговор, Вакнин тврди дека никогаш не изјавил дека има академска диплома по психологија; за докторската титула што ја наведува тврди дека е од областа на физиката.<ref name="response" /> == Публикации и медиумска дејност == По ослободувањето од затвор, Вакнин објавувал материјали за нарцизмот на интернет.<ref name="ft" /> Вакнин објавувал статии за економски и политички прашања во „Central Europe Review“; архивата на изданието содржи негови текстови за Балканот и постсоцијалистичките земји.<ref>{{cite web |url=http://www.ce-review.org/authorarchives/vaknin_archive/vaknin_main.html |title=Author Archive: Sam Vaknin |website=Central Europe Review |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110921070937/http://www.ce-review.org/authorarchives/vaknin_archive/vaknin_main.html |archive-date=2011-09-21 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во текст на United Press International од октомври 2002 година е наведен како виш деловен дописник на агенцијата.<ref>{{cite web |url=http://www.upi.com/view.cfm?StoryID=20021004-022749-5949r |author=Sam Vaknin |title=Commentary: The morality of Child labor |website=United Press International |date=2002-10-04 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20050825154104/http://www.upi.com/view.cfm?StoryID=20021004-022749-5949r |archive-date=2005-08-25 |access-date=2026-09-15}}</ref> Во 2021 година списанието „MEL“ објавило текст за неговиот видеоканал за нарцизмот и за пристапот што го предлага под името „Cold Therapy“.<ref>{{cite web |url=https://melmagazine.com/en-us/story/sam-vaknin-youtube |author=Ian Lecklitner |title=They Say Narcissism Is Untreatable. This Narcissist Is Giving It a Try Anyway |website=MEL Magazine |date=2021-11-04 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во септември 2025 година списанието „New York“ објавило дека неговиот канал на [[YouTube]] имал 419 илјади претплатници.<ref>{{cite web |url=https://nymag.com/intelligencer/article/diagnosed-narcissists-npd-disorder-coaching-hustle-influencers-tiktok-youtube.html |author=Owen Long |title=They’re Narcissists, and They’re Proud |website=New York |date=2025-09-10 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> На 15 септември 2026 година, на страниците на неговиот канал на YouTube и профилот на [[Instagram]] биле прикажани заокружени бројки: 453 илјади претплатници на YouTube и 68,3 илјади следбеници на Instagram.<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/@samvaknin |title=Prof. Sam Vaknin |website=YouTube |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/narcissismwithvaknin/ |title=Prof. Sam Vaknin (@narcissismwithvaknin) |website=Instagram |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> Во август 2026 година „The Independent“ го цитирал Вакнин во текст за потеклото на нарцизмот.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/life-style/naricissism-genetic-parenting-npd-b3036337.html |author=Charlotte Cripps |title=Are narcissists born or made? The answer might surprise you |website=The Independent |date=2026-08-24 |language=en |access-date=2026-09-15}}</ref> === Публикации === Вакнин ја напишал книгата „Malignant Self Love: Narcissism Revisited“, на која, според „The Sunday Times“, почнал да работи во затвор.<ref name="times" /> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.imdb.com/title/tt1407219/fullcredits/ „I, Psychopath“] на IMDb. {{DEFAULTSORT:Вакнин, Сем}} [[Категорија:Израелски писатели]] 3en3h6kxfujvk5o553vtspccq7i1ei6 0 1403281 5628877 2026-09-15T12:11:01Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628877 wikitext text/x-wiki '''Васа Здравка Кошулчева''' ({{Роден на|8|јуни|1887}} во {{Роден во|Свеќани}} — {{Починал на|||1970}} во {{Починал во|Велес}}) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]], носител на [[Партизанска споменица 1941]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == [[Податотека:Partizanska spomenica 1941, eksponat u muzeju u Beloj Crkvi.jpg|мини|Васа Кошулчева е носител на Партизанска посменица 1941.]] Активно учествувала во [[НОД]] од април 1941 година заедно со своите тројца синови. Била курир, пренесувала нелегален материјал и чувала илегалци. Таа исто така стражарела кога во нејзиниот дом по цел ден се шиела облека за борците. Во [[НОБ]] загинале сите тројца нејзини синови.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Анде Кошулчев]] * [[Владо Кошулчев]] * [[Никола Кошулчев]] * [[Маца Аџиристова]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Кошулчева, Здравка Васа}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] 0mcl1vb68b24jgxjm6t7uex5ye1nffj 0 1403282 5628878 2026-09-15T12:19:55Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Западнотуркискиот каганат''' бил туркиска држава во Средна Азија и западните делови на поранешниот [[Прв Туркиски Каганат]], која се конституирала како посебна политичка единица во почетокот на VII век. Во кинеските извори нејзиното население и пол... 5628878 wikitext text/x-wiki '''Западнотуркискиот каганат''' бил туркиска држава во Средна Азија и западните делови на поранешниот [[Прв Туркиски Каганат]], која се конституирала како посебна политичка единица во почетокот на VII век. Во кинеските извори нејзиното население и политичката организација се поврзуваат со „Оноќ“ (старотуркиски: On Oq — „Десет стрели“), назив што се однесувал на десет племенски единици. Каганатот бил управуван од династијата [[Ашина]] и во својот најголем подем опфаќал големи делови од Средна Азија, вклучувајќи ги Жетису, долината на Чу, басенот на Тарим и области северно од Памир. g30ocnmcsmrw6yap4641n7tuporf7db 5628879 5628878 2026-09-15T12:22:39Z Buli 2648 5628879 wikitext text/x-wiki '''Западнотуркискиот каганат''' бил туркиска држава во Средна Азија и западните делови на поранешниот [[Прв Туркиски Каганат]], која се конституирала како посебна политичка единица во почетокот на VII век. Во кинеските извори нејзиното население и политичката организација се поврзуваат со „Оноќ“ (старотуркиски: On Oq — „Десет стрели“), назив што се однесувал на десет племенски единици. Каганатот бил управуван од династијата [[Ашина]] и во својот најголем подем опфаќал големи делови од Средна Азија, вклучувајќи ги Жетису, долината на Чу, басенот на Тарим и области северно од Памир. == Основање == Западниот Туркиски Каганат бил туркиски каганат во Средна Азија, кој се оформил во почетокот на VII век по распаѓањето на единствениот Туркиски Каганат. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, а неговото политичко влијание во различни периоди се протегало кон Источен Туркестан, Трансоксијана и областите северно од Памир. Каганатот бил управуван од династијата Ашина. Корените на западниот каганат се поврзани со ширењето на Туркискиот Каганат кон запад во втората половина на VI век. Западните области биле ставени под власт на Иштеми, кој како јабгу имал значајна улога во проширувањето на туркиската власт кон Средна Азија. По внатрешните борби во Туркискиот Каганат, околу 603 година дошло до трајно раздвојување на источната и западната политичка сфера. Така се оформил Западниот Туркиски Каганат како посебна политичка сила. == Подем == Во почетокот на VII век каганатот постепено ја зацврстил својата власт во Жетису и Средна Азија. Особено значаен владетел бил Шегу Каган, под чие владеење западната туркиска држава ја проширила својата власт кон југ и исток. Најголем подем каганатот доживеал за време на Тонг Јабгу Каган (618–628). Во овој период неговата власт или политичко влијание достигнувало до значајни делови на Средна Азија и Таримскиот басен. Тонг Јабгу воспоставил односи со повеќе локални владетели и ја зајакнал врската меѓу туркиската номадска елита и градските центри на Средна Азија. Каганатот во овој период се вклучил и во меѓународните конфликти на Блискиот Исток. За време на византиско-сасанидската војна, Тонг Јабгу соработувал со византискиот цар Ираклиј. Туркиските сили учествувале во походите против Сасанидското Царство во Кавказот во 627–628 година. == Политичка организација == Основата на политичката организација на Западниот Туркиски Каганат била племенската конфедерација позната како Оноќ, односно „Десет стрели“. Таа се состоела од десет племенски единици, поделени во две поголеми групи — Дулу и Нушиби. Каганот бил врховен владетел, но неговата власт зависела од односите со влијателните племенски водачи. Поради тоа, политичката стабилност во голема мера зависела од рамнотежата меѓу различните племенски групи. Поделбата меѓу Дулу и Нушиби постепено станала еден од главните извори на внатрешни конфликти. Важен политички центар бил Сујаб, во долината на реката Чу. Покрај номадските области, каганатот опфаќал и бројни земјоделски и градски средини во Средна Азија. == Територија == Јадрото на Западниот Туркиски Каганат се наоѓало во Жетису, меѓу планините Тиеншан и езерото Балхаш. Во периодите на најголема моќ неговото политичко влијание се протегало кон Кашгар и другите области на Таримскиот басен, како и кон Согдијана и долината на Аму Дарја. Сепак, степенот на непосредна власт над овие области не бил еднаков. Во дел од нив каганот имал директна политичка контрола, додека во други зависел од локални владетели, сојузници и вазални односи. Затоа територијата на каганатот не треба да се сфаќа како постојано ограничена државна територија во современа смисла. == Односи со Кина == Западниот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со кинеската династија Танг. Во зависност од политичките околности, односите се движеле од дипломатија и трговска размена до воени судири. По смртта на Тонг Јабгу Каган во 628 година, внатрешните борби значително го ослабнале каганатот. Борбата меѓу Дулу и Нушиби се интензивирала, а различни владетели се обидувале да ја зацврстат својата власт. Ова ѝ овозможило на династијата Танг да се вмеша во политиката на Средна Азија. Во 640-тите години Танг започнал воени походи против западнотуркиските позиции во Таримскиот басен. Во 657 година, војската на Танг под командата на Су Дингфанг му нанела тежок пораз на Ашина Хелу. Со тоа била скршена независната политичка моќ на Западниот Туркиски Каганат. == Стопанство и Патот на свилата == Стопанството на каганатот се темелело на комбинација од номадско сточарство, земјоделство, трговија и приходи од контрола на трговските патишта. Туркиските племиња во степските и планинските области главно се занимавале со сточарство, додека земјоделското производство било особено развиено во оазите и речните долини. Каганатот имал важна положба на трговските патишта што ја поврзувале Кина со Средна Азија, Иран и византискиот свет. Особено значајна улога имале согдиските трговци, кои биле присутни во повеќе градови и трговски центри под туркиско политичко влијание. == Религија и култура == Религиозниот живот во Западниот Туркиски Каганат бил разновиден. Меѓу туркиската елита биле присутни традиционалните верувања поврзани со Тенгри, природните сили и култот кон предците. Истовремено, во градските средини на Средна Азија биле распространети будизмот, зороастризмот, манихејството и христијанството. Културниот живот бил силно поврзан со согдиските градови и трговските заедници. Согдискиот јазик имал значајна улога во трговијата и меѓурегионалните контакти, додека туркиската политичка елита постепено го проширувала своето влијание врз градското население на Средна Азија. == Распад == По смртта на Тонг Јабгу Каган започнал период на политичка нестабилност. Честите промени на владетелите и борбите меѓу Дулу и Нушиби ја ослабнале централната власт. Истовремено, Танг ја зголемувал својата воена и дипломатска активност во Средна Азија. Поразот на Ашина Хелу во 657 година претставувал решавачки удар врз каганатот. Во следните години Танг воспоставил контрола врз значителен дел од поранешните западнотуркиски територии. Некои припадници на династијата Ашина продолжиле да имаат политички улоги под тангска врховна власт, но Западниот Туркиски Каганат престанал да постои како независна политичка сила. k6smsdf03tcxecxb641pjaniss1m7d8 5628881 5628879 2026-09-15T12:23:58Z Buli 2648 Пренасочување кон [[Западнотуркиски Ханат]] 5628881 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Западнотуркиски Ханат]] 775h18cvod6vgi98wib9cwo0avf2bif 10 1403283 5628885 2026-09-15T12:27:40Z Buli 2648 Создадена страница со: {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as... 5628885 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Western Turkic Khaganate|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">WESTERN<br>TURKIC KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Eastern Turkic Khaganate|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">EASTERN<br>TURKIC KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Sasanian Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">SASANIAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Byzantine Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">BYZANTINE<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Indigenous peoples of Siberia|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Paleo-Siberians''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Tibetan Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TIBETAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 3dm4pih6qfugpdr8petp4wm0axvdxgt 5628894 5628885 2026-09-15T12:36:20Z Buli 2648 5628894 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Western Turkic Khaganate|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">WESTERN<br>TURKIC KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Eastern Turkic Khaganate|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">EASTERN<br>TURKIC KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Sasanian Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">SASANIAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Indigenous peoples of Siberia|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Paleo-Siberians''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Tibetan Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TIBETAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 2453xvabp0sqsxsfh5vtzyduq4xbdjm 5628895 5628894 2026-09-15T12:37:28Z Buli 2648 5628895 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Eastern Turkic Khaganate|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">EASTERN<br>TURKIC KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Sasanian Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">SASANIAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Indigenous peoples of Siberia|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Paleo-Siberians''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Tibetan Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TIBETAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> me25cdsqzv7z075jd4qlsuuht5rx8at 5628900 5628895 2026-09-15T12:46:57Z Buli 2648 5628900 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Sasanian Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">SASANIAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Indigenous peoples of Siberia|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Paleo-Siberians''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Tibetan Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TIBETAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 4spjnar724tcyi1fj7fkt3hrury933k 5628901 5628900 2026-09-15T12:47:51Z Buli 2648 5628901 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Indigenous peoples of Siberia|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Paleo-Siberians''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Tibetan Empire|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TIBETAN<br>EMPIRE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> jn99k5dyuryw851z9gyl1mwd7a3bl3p 5628902 5628901 2026-09-15T12:49:33Z Buli 2648 5628902 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Indigenous peoples of Siberia|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Paleo-Siberians''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 14dhwsgstjoori7xf8z7l9xbobmku2u 5628903 5628902 2026-09-15T12:50:44Z Buli 2648 5628903 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Yenisei Kyrgyz|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Kyrgyzs''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Домородни народи на Сибир|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Палеосибирски народи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 1irnbse4jgy3lrwkmqlthhrwbved920 5628904 5628903 2026-09-15T12:52:45Z Buli 2648 5628904 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Јенисејски Киргизи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Киргизи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Tang dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TANG<br>DYNASTY</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Домородни народи на Сибир|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Палеосибирски народи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 8ls8ojpnvrd1t9nnukzwooy0dm50zxs 5628905 5628904 2026-09-15T12:54:40Z Buli 2648 5628905 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Јенисејски Киргизи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Киргизи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Танг (династија)|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ДИНАСТИЈА<br>ТАНГ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Pannonian Avars|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">AVAR<br>KHAGANATE</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Домородни народи на Сибир|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Палеосибирски народи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> fx67dtmd2lr4rpmjeghollah3rvcwhe 5628907 5628905 2026-09-15T12:55:29Z Buli 2648 5628907 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Јенисејски Киргизи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Киргизи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Tokhara Yabghus|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TOKHARA<br>YABGHUS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Танг (династија)|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ДИНАСТИЈА<br>ТАНГ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Авари|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">АВАРСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Домородни народи на Сибир|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Палеосибирски народи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> jfhdm8qbhlwywj2x1eamp9ct0v9ju89 5628910 5628907 2026-09-15T12:57:20Z Buli 2648 5628910 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Champa|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHAM-<br>PA</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Јенисејски Киргизи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Киргизи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Тохарски јабгузи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТОХАРСКИ<br>ЈАБГУЗИ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Pushyabhuti dynasty|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">PUSHYABHUTIS</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Танг (династија)|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ДИНАСТИЈА<br>ТАНГ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Авари|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">АВАРСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Khitan people|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Khitans''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Chenla|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">CHENLA</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Домородни народи на Сибир|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Палеосибирски народи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Tungusic peoples|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Tungus''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Goguryeo|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">GOGU-<br>RYEO</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Tuyuhun|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">TUYUHUN</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> ciln9wg5h35nmloytfxu3e2rl153be2 5628916 5628910 2026-09-15T13:04:26Z Buli 2648 5628916 wikitext text/x-wiki {{Location map+ |Continental Asia |overlay_image= {{{4|}}} | width=300 <!-- DO NOT CHANGE MAP SIZE (300) AS THIS WILL DISPLACE THE LABELS --> | float = {{{1|right}}} | border ={{{5|lightgrey <!--parameter "none" instead of "lightgrey" will suppress the border-->}}} | nodiv = 1 | mini = 1 | relief = yes | places = <!-- {{Annotation|280|116|[[File:Rectangle (plain).svg|20px]]}} --> {{{3|<!--additional markings for the map, such as {{Annotation|178|76|[[File:Long Rectangle (plain).png|30px]]}}-->}}} {{{6|<!--Overlays, such as a mask made of a second copy of the background map such as {{Annotation|0|0|[[File:Map Asia physical (continental).png|300px]]}} or specific background maps-->}}} {{Annotation|278|03|[[AD 625|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">625</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=10|color=#000000}} {{Annotation|92|53|[[Западнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЗАПАДНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|190|50|[[Источнотуркиски каганат|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ИСТОЧНОТУРКИСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|70|88|[[Сасанидска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">САСАНИДСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|228|138|[[Чампа|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЧАМПА</span>]]|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|185|30|[[Јенисејски Киргизи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Киргизи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|110|82|[[Тохарски јабгузи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТОХАРСКИ<br>ЈАБГУЗИ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|140|115|[[Пушјабути|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ПУШЈАБУТИ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|230|95|[[Танг (династија)|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ДИНАСТИЈА<br>ТАНГ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|10|71|[[Византија|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ВИЗАНТИСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|1|40|[[Авари|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">АВАРСКИ<br>КАГАНАТ</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|255|47|[[Кидански народи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Кидани''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|217|152|[[Ченла|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ЧЕНЛА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|175|5|[[Домородни народи на Сибир|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Палеосибирски народи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|265|25|[[Тунгуски народи|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">''Тунгузи''</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} {{Annotation|273|65|[[Когурјо|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">КОГУ-<br>РЈО</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=6|color=#000000}} {{Annotation|185|75|[[Тујухун|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТУЈУХУН</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=5|color=#000000}} {{Annotation|160|85|[[Тибетска Империја|<span class="mw-no-invert" style="color:#4F311CFF">ТИБЕТСКА<br>ИМПЕРИЈА</span>]]|text-align=center|font-weight=bold|font-style=normal|font-size=7|color=#000000}} | caption={{{2|{{center|Main polities in Asia in {{circa|625}}<ref>{{cite book |last1=Haywood |first1=John |title=Atlas of world history |date=1997 |publisher=New York : Barnes & Noble Books |isbn=978-0-7607-0687-9 |page=Map 36 |url=https://archive.org/details/atlasofworldhist00hayw/page/n86/mode/1up}}</ref> }} }}} }}<noinclude> {{documentation |content= {{Documentation Asia map templates}} }}</noinclude> 93iywqrqpliz1xfjxntlcdt24tolm4j 0 1403284 5628896 2026-09-15T12:42:21Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Туркешкиот Каганат''' бил туркиска држава во Средна Азија, која постоела од околу 699 до 766 година. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, особено во долината на реката Чу. Туркешите претходно биле дел од западнотуркиската племенска конфедерација Оно... 5628896 wikitext text/x-wiki '''Туркешкиот Каганат''' бил туркиска држава во Средна Азија, која постоела од околу 699 до 766 година. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, особено во долината на реката Чу. Туркешите претходно биле дел од западнотуркиската племенска конфедерација Оноќ, а по слабеењето на Западниот Туркиски Каганат создале сопствена политичка држава. Каганатот бил основан од Уч-Елиг Каган околу 699 година. Во почетокот на VIII век Туркешите ја зацврстиле својата власт во Жетису и се судриле со Вториот Туркиски Каганат, Тангската Кина и арапските сили во Средна Азија. Под Сулу Каган (околу 716–738) каганатот го достигнал својот најголем политички и воен подем. По убиството на Сулу во 738 година започнале внатрешни борби меѓу Жолтите и Црните Туркеши, што довело до слабеење на државата. Во 766 година Карлуците ја презеле контролата над Жетису, со што Туркешкиот Каганат престанал да постои. Негови значајни политички центри биле Сујаб и Навекат. mytbh329u5c8vpisd698wag6gy5zw0j 5628897 5628896 2026-09-15T12:43:45Z Buli 2648 5628897 wikitext text/x-wiki '''Туркешкиот Каганат''' бил туркиска држава во [[Средна Азија]], која постоела од околу 699 до 766 година. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, особено во долината на реката Чу. Туркешите претходно биле дел од западнотуркиската племенска конфедерација Оноќ, а по слабеењето на Западниот Туркиски Каганат создале сопствена политичка држава. Каганатот бил основан од Уч-Елиг Каган околу 699 година. Во почетокот на VIII век Туркешите ја зацврстиле својата власт во Жетису и се судриле со Вториот Туркиски Каганат, Тангската Кина и арапските сили во Средна Азија. Под Сулу Каган (околу 716–738) каганатот го достигнал својот најголем политички и воен подем. По убиството на Сулу во 738 година започнале внатрешни борби меѓу Жолтите и Црните Туркеши, што довело до слабеење на државата. Во 766 година Карлуците ја презеле контролата над Жетису, со што Туркешкиот Каганат престанал да постои. Негови значајни политички центри биле Сујаб и Навекат. 15ak4rbx063xk7jriqjq3zsd4mai0qk 5628898 5628897 2026-09-15T12:43:59Z Buli 2648 5628898 wikitext text/x-wiki '''Туркешкиот Каганат''' бил туркиска држава во [[Средна Азија]], која постоела од околу 699 до 766 година. Неговото јадро се наоѓало во Жетису, особено во долината на реката Чу. Туркешите претходно биле дел од западнотуркиската племенска конфедерација Оноќ, а по слабеењето на Западниот Туркиски Каганат создале сопствена политичка држава. Каганатот бил основан од Уч-Елиг Каган околу 699 година. Во почетокот на VIII век Туркешите ја зацврстиле својата власт во Жетису и се судриле со Вториот Туркиски Каганат, Тангската Кина и арапските сили во Средна Азија. Под Сулу Каган (околу 716–738) каганатот го достигнал својот најголем политички и воен подем. По убиството на Сулу во 738 година започнале внатрешни борби меѓу Жолтите и Црните Туркеши, што довело до слабеење на државата. Во 766 година Карлуците ја презеле контролата над Жетису, со што Туркешкиот Каганат престанал да постои. Негови значајни политички центри биле Сујаб и Навекат. [[Ѓоктурци]] cv4vqf5jwaob3jcq6d0smd4rnokh1xx 14 1403285 5628909 2026-09-15T12:55:45Z Forbidden History 89259 Категорија 5628909 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Свеќани]] jq7b48e3b5l1dp3rtr496ihh8maoh5q 0 1403286 5628912 2026-09-15T12:59:25Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628912 wikitext text/x-wiki '''Божана Крајческа''' (во {{Роден во|Кнежино}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Од почетокот на ноември 1943 година учествувала во [[НОД]]. Нејзината куќа, која се наоѓала на крајот од селото, често служела за одржување на илегални состаноци и престој на илегалци. Собирала и лично давала народна помош за потребите на [[НОВ]]. Иако била неписмена, била корисна како врска со некои [[Балисти|балистички]] села.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крајческа, Божана}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] rfb65unfvtgmvdlph6bevf80rv8trbz 0 1403287 5628914 2026-09-15T13:02:06Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369431880|Mali i Hekurave]]“ 5628914 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|name=Железна Планина|other_name=|image=|image_size=|image_caption=Поглед на масивот од далечина|pushpin_map=Албанија|highest=|elevation={{convert|2560|m|abbr=on}}|prominence={{convert|495|m|abbr=on}}|parent_peak=|isolation={{convert|5.9|km|abbr=on}}|coordinates={{coord|42.383976|N|19.968388|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|translation=Железна Планина.|location=|country=Албанија|region=[[Албански Алпи]]|settlement_type=Општина|settlement=[[Тропоја]]|range=[[Проклетие)]]|borders_on=Свинска Долина|formed_by=|age=[[Тријас]]|type=[[масив]]|geology=[[варовник]], [[доломит (карпа)|доломит]]|first_ascent=|normal_route=|photo=Maja e Hekurave (WPWTR17).jpg}}'''Железна Планина ('''[[Албански јазик|албански]]''': Mali i Hekurave)''' е планински [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]] во границите на општина [[Тропоја]], во северна [[Албанија]]. Неговиот главен врв, ''[[Железен Врв]]'', се издига на висина од 2560 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=75}}</ref> == Геологија == Железната Планина се граничи со централната долина Валбона на североисток, сливот на Тропоја на југоисток и сливот на Никај-Мертур на југозапад. Планината е целосно составена од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]]. Неговата остра пирамидална форма се должи на бројните леднички циркови кои се протегаат од речиси сите страни и се спуштаат во долината Мотина од североисток, во коритото на потокот Лиќени од југоисток и потокот Селбица од запад. Други врвови во масивот ги вклучуваат Алшина (2.295), Црн Врв (2.424 м) и Козји врв (2.332 м). Планинскиот масив е неплоден над 1.800 м, со само алпски пасишта, додека под оваа височина растат [[бука]] и [[чемпрес]].<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=663}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Проклетие]] a9j33s19doie3q8m87poimte9jv78sq 5628915 5628914 2026-09-15T13:03:40Z Lili Arsova 86688 5628915 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain|name=Железна Планина|other_name=|image=|image_size=|image_caption=Поглед на масивот од далечина|pushpin_map=Албанија|highest=|elevation={{convert|2560|m|abbr=on}}|prominence={{convert|495|m|abbr=on}}|parent_peak=|isolation={{convert|5.9|km|abbr=on}}|coordinates={{coord|42.383976|N|19.968388|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|translation=Железна Планина.|location=|country=Албанија|region=[[Албански Алпи]]|settlement_type=Општина|settlement=[[Тропоја]]|range=[[Проклетие)]]|borders_on=Свинска Долина|formed_by=|age=[[Тријас]]|type=[[масив]]|geology=[[варовник]], [[доломит (карпа)|доломит]]|first_ascent=|normal_route=|photo=Maja e Hekurave (WPWTR17).jpg}}'''Железна Планина ('''[[Албански јазик|албански]]''': Mali i Hekurave)''' е планински [[Планински масив|масив]] во [[Проклетие]] во границите на општина [[Тропоја]], во северна [[Албанија]]. Неговиот главен врв, ''[[Железен Врв]]'', се издига на висина од 2560 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=75}}</ref> == Геологија == Железната Планина се граничи со централната долина Валбона на североисток, сливот на Тропоја на југоисток и сливот на Никај-Мертур на југозапад. Планината е целосно составена од [[Тријас|тријаски]] [[варовник]] и [[доломит]]. Неговата остра пирамидална форма се должи на бројните леднички циркови кои се протегаат од речиси сите страни и се спуштаат во долината Мотина од североисток, во коритото на потокот Лиќени од југоисток и потокот Селбица од запад. Други врвови во масивот ги вклучуваат Алшина (2.295), Црн Врв (2.424 м) и Козји врв (2.332 м). Планинскиот масив е неплоден над 1.800 м, со само алпски пасишта, додека под оваа височина растат [[бука]] и [[чемпрес]].<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=663}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Проклетие]] #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Mali i Hekurave]] mzdfjl2ybbrk0uj2zmrst1m0w77zsga 0 1403288 5628918 2026-09-15T13:06:04Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628918 wikitext text/x-wiki '''Голупка Конева Краљевска''' ({{Роден на|||1926}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Во јули 1944 година станала борец во дополнителниот баталјон на [[Козјак]] и со него учествувала во повеќе борби. Потоа била префрлена како болничарка во партизанската болница во [[Прохор Пчински (манастир)|Прохор Пчински]], од каде преминала во дивизиската болница на [[Четириесет и втора дивизија на НОВЈ|42 дивизија]]. Со оваа единица заминала на [[Сремски фронт]] и учествувала во завршните операции за ослободувањето на [[Југославија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Краљевска, Голупка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] ggzhvnt7qltweznmljoxyspssnd7rtx 5628920 5628918 2026-09-15T13:07:10Z Forbidden History 89259 5628920 wikitext text/x-wiki '''Голупка Конева Краљевска''' ({{Роден на|||1926}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на [[Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Во јули 1944 година станала борец во дополнителниот баталјон на [[Козјак]] и со него учествувала во повеќе борби. Потоа била префрлена како болничарка во партизанската болница во [[Прохор Пчински (манастир)|Прохор Пчински]], од каде преминала во дивизиската болница на [[Четириесет и втора дивизија на НОВЈ|42 дивизија]]. Со оваа единица заминала на [[Сремски фронт]] и учествувала во завршните операции за ослободувањето на [[Југославија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Краљевска, Голупка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] fmyrylsdp9x2zrdpykx309u4ofxqc19 0 1403289 5628923 2026-09-15T13:13:02Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628923 wikitext text/x-wiki '''Веселинка Крапчева''' ({{Роден на|5|мај|1918}} во {{Роден во|Скопје}} — ) — учесник во [[НОД]] и активистка во младинското и женското движење.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Активно учествувала во младинското и женското движење уште за време на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]]. Била член на [[КПЈ]] и учествувала во печатење на прогласи и летоци. Во декември 1941 година била уапсена од [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарската полиција]]. По излегувањето од затвор во 1942 година продолжила со својата работа во [[КПЈ]]. Исто така активно учествувала во собирањето на храна, санитарски материјал и оружје, организирала плетење чорапи и одржувала конференции со жените. Во својот дом чувала илегалци и се грижела за нивната исхрана.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крапчева, Веселинка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] b616t738a11vmu3y86vj6mukde3q32y 0 1403290 5628926 2026-09-15T13:17:03Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628926 wikitext text/x-wiki '''Марија Кочова Крешова''' ({{Роден на|||1925}} во {{Роден во|Корча|Албанија}} — ) — учителка, учесник во [[НОД]] и [[НОВ]] на [[Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == До почетокот на учебната 1942 година живеела во [[Албанија]] и работела како учителка. Била член на [[КП Албанија]]. По доаѓањето во [[Дебар]], каде што била назначена за учителка, веднаш се приклучила кон партиската организација и станала нејзин член. Кон крајот на 1942 година била член на МК [[КПЈ]] — [[Дебар]], со посебна задача да работи со Албанките. Во јуни 1944 година се приклучила кон единиците на [[Втора албанска ударна бригада|II албанска ударна бригада]], во чиј редови останала до капитулацијата на [[Германија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крешова, Марија}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] qshww3ipppoog5nsdglqu6xq0cpny4d 0 1403291 5628929 2026-09-15T13:20:08Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369431874|Mali i Gramës]]“ 5628929 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Грама Планина|elevation_m=2345|elevation_ref=<ref>{{cite web|author1=University of Tirana|author-link=University of Tirana|title=TURIZMI NË RRETHIN E DIBRËS|url=http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2017/02/Fatbardh-CENA.-Turizmi-në-rrethin-e-Dibrës-Artikulli-i-plotë.pdf|website=doktoratura.unitir.edu.al|location=Tirana|page=129|language=sq|access-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008233632/http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2017/02/Fatbardh-CENA.-Turizmi-n%C3%AB-rrethin-e-Dibr%C3%ABs-Artikulli-i-plot%C3%AB.pdf|archive-date=2017-10-08|url-status=dead}}</ref>|prominence_m=|prominence_ref=|listing=[[Ултра истакнат врв|Ултра]]|location=[[Дибарска жупанија|Дибар]], [[Албанија]]|range=[[Кораб|Планина Кораб]]|coordinates={{coord|41|43|52|N|20|29|36|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=|age=[[Тријас]]|type=[[Варовник]]|first_ascent=|easiest_route=|photo=Mali i Grames.jpg}} '''Грама Планина''' ([[Албански јазик|албански]]: '''Mali i Gramës''') е планина во [[Албанија|албанскиот]] дел од планинскиот масив [[Кораб]]. Достигнува висина од 2.345 метри. Околу планината има многу езера, вклучувајќи го и најголемото езеро на [[Голем Кораб|Голем Кораб.]] Се наоѓа околу еден и пол километар западно од планината [[Кораб]], со која е поврзан со главниот дел од планината со долг [[гребен]].<ref name="Karte">{{Наведена книга|title=Albanische Militärkarte 1:50.000, Blatt 34-77-D (Peshkopia)|date=1985|edition=2nd|location=Tirana}}</ref> == Геологија == Врв Грама се однесува на самиот врв, но и на целиот југозападен гребен на венецот Кораб, кој е долг околу осум километри. На север, потокот Грама тече низ длабок кањон до тераса. Источно од ова се наоѓа езерото Грама (околу 1750 метри надморска височина).<ref name="Karte" /> Во регионот околу Грама има неколку наоѓалишта на [[гипс]].<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia fizike e Shqipërisë|date=1990|publisher=ASh|editor-last=Akademia e Shkencave e RPSSH|volume=2|location=Tirana|page=128|language=sq|chapter=Korabi|oclc=832997295}}</ref> Природните споменици во регионот ги вклучуваат Белопланински Карст,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_02.htm|title=Karsti i Malit të Bardhë|editor-last=Agjencia kombëtare e Zonave të Mbrojtura|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708132818/http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_02.htm|archive-date=2016-07-08|accessdate=2016-07-08}}</ref> наоѓалиштето на [[селен]] кај Грамските Огледала,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_05.htm|title=Pasqyrat e Gramës|editor-last=Agjencia kombëtare e Zonave të Mbrojtura|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708132820/http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_05.htm|archive-date=2016-07-08|accessdate=2016-07-08}}</ref> и циркот во алпското пасиште Планината на дамите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_09.htm|title=Bjeshka e Zonjave Zimur|editor-last=Agjencia kombëtare e Zonave të Mbrojtura|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708132822/http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_09.htm|archive-date=2016-07-08|accessdate=2016-07-08}}</ref> На северната страна од планината, Грама се спушта во стрмна карпа. Главниот пристап од селата на југозапад до сезонските пасишта североисточно од планината поминува преку врвот [[Церјан]] на јужната страна и Зимур на југозапад се највисоките села на планината, на околу 1300 метри надморска височина. <ref name="Karte" /> На југозапад, околу седум километри оддалеченост, на надморска височина од околу 650 метри, каде што е порамно, се наоѓа главниот град на регионот, [[Пешкопеја]]. == Поврзано == * Централен планински венец * [[Природен парк Кораб-Коритник]] * [[Кораб]] и [[Голем Кораб|планината Кораб]] * [[Географија на Албанија]] * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Кораб]] [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Статии со извори на албански (sq)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] kswrlkp1evferw8hlrijwmswf9slckg 5628940 5628929 2026-09-15T13:37:20Z Lili Arsova 86688 /* Поврзано */ 5628940 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Грама Планина|elevation_m=2345|elevation_ref=<ref>{{cite web|author1=University of Tirana|author-link=University of Tirana|title=TURIZMI NË RRETHIN E DIBRËS|url=http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2017/02/Fatbardh-CENA.-Turizmi-në-rrethin-e-Dibrës-Artikulli-i-plotë.pdf|website=doktoratura.unitir.edu.al|location=Tirana|page=129|language=sq|access-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171008233632/http://www.doktoratura.unitir.edu.al/wp-content/uploads/2017/02/Fatbardh-CENA.-Turizmi-n%C3%AB-rrethin-e-Dibr%C3%ABs-Artikulli-i-plot%C3%AB.pdf|archive-date=2017-10-08|url-status=dead}}</ref>|prominence_m=|prominence_ref=|listing=[[Ултра истакнат врв|Ултра]]|location=[[Дибарска жупанија|Дибар]], [[Албанија]]|range=[[Кораб|Планина Кораб]]|coordinates={{coord|41|43|52|N|20|29|36|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}|coordinates_ref=|age=[[Тријас]]|type=[[Варовник]]|first_ascent=|easiest_route=|photo=Mali i Grames.jpg}} '''Грама Планина''' ([[Албански јазик|албански]]: '''Mali i Gramës''') е планина во [[Албанија|албанскиот]] дел од планинскиот масив [[Кораб]]. Достигнува висина од 2.345 метри. Околу планината има многу езера, вклучувајќи го и најголемото езеро на [[Голем Кораб|Голем Кораб.]] Се наоѓа околу еден и пол километар западно од планината [[Кораб]], со која е поврзан со главниот дел од планината со долг [[гребен]].<ref name="Karte">{{Наведена книга|title=Albanische Militärkarte 1:50.000, Blatt 34-77-D (Peshkopia)|date=1985|edition=2nd|location=Tirana}}</ref> == Геологија == Врв Грама се однесува на самиот врв, но и на целиот југозападен гребен на венецот Кораб, кој е долг околу осум километри. На север, потокот Грама тече низ длабок кањон до тераса. Источно од ова се наоѓа езерото Грама (околу 1750 метри надморска височина).<ref name="Karte" /> Во регионот околу Грама има неколку наоѓалишта на [[гипс]].<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia fizike e Shqipërisë|date=1990|publisher=ASh|editor-last=Akademia e Shkencave e RPSSH|volume=2|location=Tirana|page=128|language=sq|chapter=Korabi|oclc=832997295}}</ref> Природните споменици во регионот ги вклучуваат Белопланински Карст,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_02.htm|title=Karsti i Malit të Bardhë|editor-last=Agjencia kombëtare e Zonave të Mbrojtura|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708132818/http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_02.htm|archive-date=2016-07-08|accessdate=2016-07-08}}</ref> наоѓалиштето на [[селен]] кај Грамските Огледала,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_05.htm|title=Pasqyrat e Gramës|editor-last=Agjencia kombëtare e Zonave të Mbrojtura|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708132820/http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_05.htm|archive-date=2016-07-08|accessdate=2016-07-08}}</ref> и циркот во алпското пасиште Планината на дамите.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_09.htm|title=Bjeshka e Zonjave Zimur|editor-last=Agjencia kombëtare e Zonave të Mbrojtura|language=sq|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708132822/http://akzm.gov.al/apps/akzm_cd/Diber/DI_Mon/DI_09.htm|archive-date=2016-07-08|accessdate=2016-07-08}}</ref> На северната страна од планината, Грама се спушта во стрмна карпа. Главниот пристап од селата на југозапад до сезонските пасишта североисточно од планината поминува преку врвот [[Церјан]] на јужната страна и Зимур на југозапад се највисоките села на планината, на околу 1300 метри надморска височина. <ref name="Karte" /> На југозапад, околу седум километри оддалеченост, на надморска височина од околу 650 метри, каде што е порамно, се наоѓа главниот град на регионот, [[Пешкопеја]]. == Поврзано == * [[Централен планински венец]] * [[Природен парк Кораб-Коритник]] * [[Кораб]] и [[Голем Кораб|планината Кораб]] * [[Географија на Албанија]] * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Кораб]] [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Статии со извори на албански (sq)]] [[Категорија:Координати на Википодатоците]] 5npeyzdldn4o1b7pm9n8x5ent33rmt7 0 1403292 5628932 2026-09-15T13:30:20Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628932 wikitext text/x-wiki '''Вера Богданоска Крлиу''' ({{Роден на|||1927}} во {{Роден во|Дебар}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Од март 1942 година дејствувала во родниот град како член на воспитна група на албанската младина. Подоцна формирала група од младинки [[Македонци|Македонки]] и ја раководела. Во септември 1943 година била примена за член на [[КПМ]]. Во нејзината куќа се одржувале илегални состаноци и престојувале илегалци. Со својата група собирала народна помош за [[НОВ]]. Окупаторот ја настапувал нејзината активност, поради што двапати била затворена и малтретирана, но по кратко време ослободена. По излегувањето од затвор, како компромитирана, била следена од окупаторот, па во ноември 1943 година веднаш заминала во единиците на [[НОВ]] и [[ПОМ]].<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Фитнет Крлиу]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крлиу, Вера}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 4yqiimqb4s3c7gnux1m6wckh1didmv8 0 1403293 5628934 2026-09-15T13:32:42Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628934 wikitext text/x-wiki '''Фитнет Крлиу''' ({{Роден на|||1898}} во {{Роден во|Дебар}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Од март 1942 година учествувала во [[НОД]]. Во нејзиниот дом се одржувале илегални состаноци, престојувале илегалци и свраќале партизански курири. Таа ја чувала собраната народна помош и облека, а истата, заедно со илегалците, ја пренесувала од едно до друго место. Неколку пати била притворувана од окупаторот, но нејзиното цврсто држање секогаш победувало.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Вера Крлиу]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крлиу, Фитнет}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] bb6tz15c4iiprjcy4eicxk92eld3tw0 0 1403294 5628936 2026-09-15T13:35:55Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628936 wikitext text/x-wiki '''Вера Јегени Крлуку''' ({{Роден на|15|мај|1925}} во {{Роден во|Дебар}} — ) — симпатизер и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Станала симпатизер на [[НОД]] веднаш по отпочнувањето на [[Ден на востанието на Македонија|вооруженото востание во земјата]]. Заедно со целото свое семејство била приврзаник на движењето, а во нејзината куќа се одржувале состаноци, престојувале илегалци и се чувал илегален материјал. По [[Ослободување на Дебар|ослободувањето на Дебар]] во септември 1943 година, го симнала фереџето и се приклучила кон одредот на [[Асим Леши]]. По кратко време била вратена на работата во заднината во [[Дебар]].<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Делвина Крлуку]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крлуку, Вера}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] hb0tiope44t1pzxbz9q5frikb9aj4vq 0 1403295 5628938 2026-09-15T13:36:36Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369709831|Shniku]]“ 5628938 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Шнику|other_name=''Врв Шнику''|highest=|elevation={{convert|2552|m|abbr=on}}|prominence={{convert|618|m|abbr=on}}|parent_peak=|isolation={{convert|17|m|abbr=on}}|coordinates={{coord|42.47213|N|19.736839|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=Maja Skënderbeu|translation=|location=|country=Албанија|region=[[Албански Алпи]]|range=[[Проклетие]]|formed_by=|age=[[Мезозоик]], [[Неоген]]|type=[[врв]]|geology=[[варовник]], [[доломит (карпа)|доломит]]|first_ascent=|normal_route=|photo=Prokletje.jpg}} '''Шнику''' ([[албански]]: '''Shniku'''), познат и како '''''Голем Врв''''' или '''''Врв Шнику''''', е [[Врв (топографија)|врв]] во планинскиот венец [[Проклетие|Проколетие]] во северна [[Албанија]]. Се се наоѓа 2552 метри надморска височина, тој е еден од истакнатите врвови на Албанските Алпи и претставува дел од масивна варовничка структура во внатрешниот дел од венецот.<ref>{{Наведена книга|title=Vjetari Statistikor i R.P.Sh|date=1968|publisher=Drejtoria e Statistikës|page=4}}</ref> == Геологија == Шнику се наоѓа источно од селото Никчи во општина Келменд, во близина на карстната депресија позната како Ујкцар – Копришт. Од својот врв, врвот нуди широк панорамски поглед во сите правци, со поглед на неколку долини и планински басени, вклучувајќи ги Никч, Лепуше, Копришт и Вижне. Составен првенствено од [[Мезозоик|мезозојски]] [[варовник]] со помали [[Доломити|доломитски]] формации, врвот припаѓа на една од највисоките тектонски единици на Албанските Алпи. Неговата надморска височина и грубиот релјеф се резултат на [[Неоген|неогено]] подигнување кое е проследено со продолжена ерозија и структурна дисекција. Западните падини се особено стрмни и под влијание на големи гравитациски движења на карпите, додека источните падини се спуштаат постепено.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|page=54–55}}</ref> == Патека за искачување == До Врв Шнику може да се стигне по две главни рути. Една патека поминува низ пештерите на Харапит и продолжува кон долината Вижне пред да се поврзе со патеката што се спушта кон Никч. Втората рута продолжува покрај планинскиот превој во близина на ледничкото езеро Пеја, каде што обележаната патека се разгранува во правец на Никч. Овие две планински патеки се спојуваат во областа позната локално како „Коњски Рид“, од каде што искачувањето продолжува по гребенот и конечно се стигнува до врвот без дефинирана патека. Поради долгото растојание и стрмното зголемување на надморската височина, искачувањето се смета за тешко. Целосно патување во двата правци обично трае околу единаесет часа, покривајќи приближно 24 км со речиси 1.700 метри висинска разлика.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=141}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Планини во Албанија]] p087ugg2kzlu7c3j6dwm0v64l58mi3s 0 1403296 5628943 2026-09-15T13:41:51Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628943 wikitext text/x-wiki '''Стеве Јованоска Крнческа''' ({{Роден на|||1918}} во {{Роден во|Прилеп}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1120}}</ref> == Животопис == Таа била монополска работничка. Од 1941 година била член на партискиот актив. Посебно се истакнала во акциите за растурање на илегален материјал. Честопати организирала и изведувала саботажи во монополот.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крнческа, Стеве}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] i6ppnvbtx7h9b1mpcfzv5wpdgcwxeoz 5628948 5628943 2026-09-15T13:48:48Z Forbidden History 89259 5628948 wikitext text/x-wiki '''Стеве Јованоска Крнческа''' ({{Роден на|||1918}} во {{Роден во|Прилеп}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Таа била монополска работничка. Од 1941 година била член на партискиот актив. Посебно се истакнала во акциите за растурање на илегален материјал. Честопати организирала и изведувала саботажи во монополот.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крнческа, Стеве}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 3xhi2x7mfchkkbj3g64p4tywk57iuml 0 1403297 5628946 2026-09-15T13:47:23Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628946 wikitext text/x-wiki '''Стефанка Алексова Крстановска''' ({{Роден на|||1908}} во {{Роден во|Љубојно}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == [[Окупација на Македонија во Втората светска војна|Окупацијата]] ја затекнала во селото [[Долно Дупени]], каде од август 1943 година активно учествувала во заднината на [[НОД]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстановска, Стефанка}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] hlfu9g202hxlcgzsnw7dakbm3a0fa9v 0 1403298 5628949 2026-09-15T13:50:46Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628949 wikitext text/x-wiki '''Дана Аризанова Крстева''' ({{Роден на|||1926}} во {{Роден во|Струмица}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Нејзината активност се одвивала во [[Струмица|родниот град]] од септември 1944 година, кога станала член на [[СКОЈ]]. Работела на активирање на младина од градот и селото. Собирала народна помош и плетела топла облека за потребите на [[НОВ]] и [[ПОМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Дана}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 5q75xiflbynmf7fe7gbd87v0b9f0hpu 0 1403299 5628952 2026-09-15T14:01:04Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628952 wikitext text/x-wiki '''Блага Крстева''' ({{Роден на|||1928}} во {{Роден во|Битола}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОБ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Од септември 1944 година била борец во единиците на [[Седма македонска ударна бригада|Седмата македонска ударна бригада]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Блага}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] auqp6sbojz4xeh5tboxtrv0ptc8ucjp 0 1403300 5628954 2026-09-15T14:04:51Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628954 wikitext text/x-wiki '''Весела Димко Крстева''' ({{Роден на|24|март|1925}} во {{Роден во|Битола}} — ) — учесник во [[НОД]], активистка во младинското и женското движење.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Во ноември 1941 година станала член на [[СКОЈ]] во скоевската група на V-тите класови на Битолската гимназија. Собирала народна помош, растурала илегален материјал и подготвувала храна за политичките затвореници во битолскиот затвор. Од март 1943 до март 1944 година неколку пати била затворена од [[Бугарски окупатор|бугарската полиција]], но поради немање докази секогаш била набргу ослободувана.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Весела}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 3bx6c2emu2c3ewrn8c3ylxrmmzd1gkn 0 1403301 5628955 2026-09-15T14:05:41Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1368620353|Brijasi]]“ 5628955 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Бријаси|other_name=''Врв Бријаси''|map_caption=Мапа на Албанија|elevation={{convert|2567|m|abbr=on}}|location={{Албанија}}|prominence={{convert|160|m|abbr=on}}|isolation={{convert|1366|m|abbr=on}}|coordinates={{coord|42.401416|N|19.889410|E|display=inline}}|range=[[Проклетие]]|region=[[Албански алпи]]|age=[[Тријас]]|type=[[врв]]|geology=[[варовник]], [[доломит (карпа)|доломит]]|first_ascent=|easiest_route=|photo=Gryka e Hapëta.jpg}} '''Бријаси''', ([[албански]]:'''Brijasi)''' исто така познат како ''Бријасет'', е [[Врв (топографија)|врв]] во планинскиот венец [[Проклетие]], во северна [[Албанија]]. Со надморска височина од 2567 метри, тоа е една од највисоките точки на гребенот Жаборет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.summitpost.org/maja-briaset/351820|title=Maja Briaset|publisher=Summit Post|accessdate=2015-06-12}}</ref> == Геологија == Приближувајќи се кон долината Валбона, една од највпечатливите карактеристики на левата страна од нејзиниот пејзаж е долгиот гребен од врвови што формираат дел од венецот Проклетие, локално познат како Жаборет. Овој сегмент од планинскиот масив се протега на околу 13 километри и вклучува повеќе од десет врвови, сите се издигнуваат над 2.400 метри. Меѓу нив се издвојува Бријаси (2.567 м). Неговата северна страна има изразена [[Паралелограм|паралелограмна]] форма, и се издига речиси 900 метри во висина и се протега на слична ширина. Сместен веднаш до врвот [[Отворена Клисура]] (2.625 м), овој драматичен карпест ѕид ѝ дава на планината препознатлив профил во рамките на гребенот.<ref>{{Наведено списание|last=Bojaxhi|first=Aleksandër|date=2016|title=Ditarë|journal=SHBAT|page=484}}</ref> Сè уште необележан на повеќето мапи и не често посетуван, Бријаси почнал да го привлекува интересот на планинарите, привлечени од неговата природна изолација и суров терен. == Патека за искачување == Постојат два главни пата за да се стигне до врвот. Од долината Валбона, искачувањето започнува кај селото Рагам. Патеката првично ја следи патеката кон Превој Бош, но пред да стигне до превојот, планинарите свртуваат десно кон врвот. Алтернативна планинарска патека започнува во близина на пансионот Марѓека, упатувајќи се кон Отворени Клисури, каде што по два часа пешачење, патеката се спушта во долината Бриза од десната страна. Оттаму, продолжува преку врвот Бриза и понатаму до главниот врв. Искачувањето бара приближно време од десет часа во двата правци, со растојание од околу 16 км и се смета за тешко поради зголемувањето на надморската височина и суровиот алпски терен. <ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=151}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Планини во Албанија]] flx71z2l3ae0gy65zwxsc26vbwrgz2x 0 1403302 5628956 2026-09-15T14:06:56Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628956 wikitext text/x-wiki '''Руса Јован Крстева''' ({{Роден на|||1907}} во {{Роден во|Костурино}} — ) — активистка во [[НОД]], член на организацијата на [[АФЖ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Дејствувала во родното село од ноември 1944 година во организацијата на [[АФЖ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Руса}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] ig63g3w4rhw8zwi1ug2o6xu6bxae22f 14 1403303 5628957 2026-09-15T14:07:52Z Forbidden History 89259 Категорија 5628957 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Костурино]] 0k26c36xc13m6azvvy6r3lt821kyoi0 0 1403304 5628959 2026-09-15T14:11:05Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628959 wikitext text/x-wiki '''Митра Крстева''' ({{Роден на|1886||}} во {{Роден во|Неготино}} — {{Починал на|8|септември|1944}} во {{Починал во|Неготино}}) — учесник во [[НОД]], активистка и хуманистка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Учествувала во заднината на [[НОД]] во [[Неготино]]. Во својот дом давала засолниште на илегалци и на сите прогоници. За да и служи на народноослободителната војна што покорисно, се преселила да живее во манастирот „Св. Ѓорѓи“ кој се наоѓал на крајот од градот. Била неустрашива пред теророт на окупаторот. Кога Германците довеле група заробени борци од [[Деветта македонска ударна бригада|Деветтата македонска бригада]] во манастирот, таа ноќта им ја отворила вратата и со зборовите: ''„Бегајте птици, право во гората да ја ослободите Македонија“'' им овозможила да побегнат 12-те заробени борци. За одмазда, германскиот окупатор ја стрелал на 8 септември 1944 година.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Митра}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 5176jth778dabqhrl8nxt9f4fn0ekp5 5628960 5628959 2026-09-15T14:11:41Z Forbidden History 89259 5628960 wikitext text/x-wiki '''Митра Крстева''' ({{Роден на|||1886}} во {{Роден во|Неготино}} — {{Починал на|8|септември|1944}} во {{Починал во|Неготино}}) — учесник во [[НОД]], активистка и хуманистка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Учествувала во заднината на [[НОД]] во [[Неготино]]. Во својот дом давала засолниште на илегалци и на сите прогоници. За да и служи на народноослободителната војна што покорисно, се преселила да живее во манастирот „Св. Ѓорѓи“ кој се наоѓал на крајот од градот. Била неустрашива пред теророт на окупаторот. Кога Германците довеле група заробени борци од [[Деветта македонска ударна бригада|Деветтата македонска бригада]] во манастирот, таа ноќта им ја отворила вратата и со зборовите: ''„Бегајте птици, право во гората да ја ослободите Македонија“'' им овозможила да побегнат 12-те заробени борци. За одмазда, германскиот окупатор ја стрелал на 8 септември 1944 година.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Митра}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] ng59evzx1y4hg3dj2nzx83zeiyislcq 0 1403305 5628962 2026-09-15T14:16:12Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628962 wikitext text/x-wiki '''Неда Крстева''' ({{Роден на|||1890}} во {{Роден во|Конско}} — починала во {{Починал на|||1970}} во {{Починал во|Гевгелија}}) — учесник во [[НОД]] на Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Учествувала во [[НОД]] во родното село од 1943 година заедно со своите двајца синови. Собирала народна помош, изработувала топла облека и храна за борците во [[НОВ]]. Со својата активност продолжила и по сознанието дека едниот син ѝ бил осуден на смрт, а вториот — борец во [[НОВ]] — бил обесен од Германците кај [[Демир Капија]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Неда}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 4n2w1ogaym9gf6lxte647tyaup4xm84 0 1403306 5628965 2026-09-15T14:20:06Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628965 wikitext text/x-wiki '''Мита Стојчeва Крстева''' ({{Роден на|||1896}} во {{Роден во|Арбанашко}} — ) — учесник во [[НОД]], активистка и член на [[АФЖ]] и [[НОО]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Од февруари 1944 година учествувала во [[НОД]]. Била користена како врска на [[Арбанашко|селото]] со [[Куманово]] и се грижела за сместување на борците кои пристигнувале во селото. Во летото 1944 година била избрана за претседател на Одборот на [[АФЖ]] и станала член на [[НОО]]. Во септември истата година учествувала во разоружувањето на бугарската војска.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстева, Мита}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] ckwnury6w3o22m8ngf4tjw2drj2tyhi 14 1403307 5628966 2026-09-15T14:20:35Z Forbidden History 89259 Категорија 5628966 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Арбанашко]] iayix3zqtybt9s6dhsxvf06cxt5x0b0 0 1403308 5628968 2026-09-15T14:24:03Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628968 wikitext text/x-wiki '''Алтана Крстевска''' ({{Роден на|||1903}} во {{Роден во|Македонски Брод}} — ) — учесник во [[НОД]], активистка во [[АФЖ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Од јуни 1944 година учествувала во заднината на [[НОД]] во Одборот на [[АФЖ]]. Ги организирала жените од селото за месење леб и плетење, а и самата активно учествувала во овие акции.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Алтана}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] ohyucqhkw7l3bbq4y0cplqrdpx7bgd2 0 1403309 5628970 2026-09-15T14:27:47Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628970 wikitext text/x-wiki '''Љуба Анева Крстевска''' ({{Роден на|||1925}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[НОВ]] на Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Била борец во [[НОВ]] на Македонија од 3 август 1944 до 15 мај 1945 година.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Љуба}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] t3r7b9u5v6h3c973oehn5iklfwpm6hr 0 1403310 5628972 2026-09-15T14:30:21Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628972 wikitext text/x-wiki '''Косара Бранкова Крстевска''' ({{Роден на|||1924}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[НОВ]], активистка во младинското и женското движење.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Од 1942 година била член на младинска воспитна група, а наскоро и член на [[СКОЈ]]. Собирала народна помош и растурала илегален материјал. Во 1943 година била примена за член на [[КПМ]], а со делувањето на Вториот кумановски партизански одред извршувала курирска работа, префрлувајќи илегалци од едно на друго место. Во јули 1944 година пристапила како борец во Кумановскиот партизански одред.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Косара}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 58qxv93bz0sgeho0w5eba5hsrxs6671 0 1403311 5628974 2026-09-15T14:33:52Z Forbidden History 89259 Основна страна 5628974 wikitext text/x-wiki '''Милева Вангел Крстевска''' ({{Роден на|28|септември|1924}} во {{Роден во|Подмочани}} — ) — симпатизер и активистка во [[НОД]] на Македонија.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121-1122}}</ref> == Животопис == Станала симпатизер на [[НОД]] од 1941 година. Во 1942 била опфатена во скоевската организација. Собирала народна помош и растурала пропаганден материјал. Од 1943 година работела на организирање на жените и младинките во селото и била курир. Во мај 1944 година со целото семејство била интернирана во [[Момчилград]], [[Бугарија]]. Во септември се вратила од интернација и била примена за член на [[КПМ]]. Избрана е за член на Околискиот комитет на КПМ – [[Ресен]]. Организирала одбори на [[АФЖ]] и [[НОО]] во Ресенско.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Милева}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 4ngm9btk7xcmp78evihgcgak432s1ir 0 1403312 5628975 2026-09-15T14:34:40Z Lili Arsova 86688 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369422102|Kollata]]“ 5628975 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Колата|other_name=|highest=|elevation={{convert|2553|m|abbr=on}}|prominence={{convert|519|m|abbr=on}}|listing=|parent_peak=|isolation={{convert|8.147|km|abbr=on}}|coordinates={{coord|42.482587|N|19.908715|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|translation=|location=|country={{ALB}}<br>{{MNE}}|region=[[Албански апли]]|range=Колатски Масив|formed_by=|age=[[неоген]]|type=[[врв]]|geology=[[карбонат]]|first_ascent=|normal_route=|photo=Kollata nga lart.jpg}} '''Колата''' ([[Албански јазик|албански]]:''Mal i Kollatës'') е [[Планински масив|масив]] во Албанските Алпи, сместен помеѓу потокот Кукај и превојот Валбоне на запад, горната долина Валбоне на југ и сливот Черем на исток и се протега надвор од државната граница со [[Црна Гора]] на север. Нејзиниот највисок врв, Росен врв, достигнува висина од 2 553м . На црногорската страна се издигаат два помали врва кои се преклопуваат со албанската територија, [[Зла Колата]] 2535 метри и Добра Колата 2525 метри, кои се највисоките и вторите највисоки планини во [[Црна Гора]], соодветно.<ref name="Abraham2017">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=kGs2DwAAQBAJ&pg=PA74|title=The Peaks of the Balkans Trail: Montenegro, Albania and Kosovo|last=Rudolf Abraham|date=30 November 2017|publisher=Cicerone Press Limited|isbn=978-1-78362-555-0|pages=74–}}</ref> == Геологија == Масивот е целосно составен од [[Карбонат|карбонатна]] структура, а околните падини ги претставуваат рамнините на тектонските раседи, кои се вкрстуваат со блиските долини. Највисокиот врв, [[Зла Колата]], е висок 2.553 метри и има триаголен облик, со речиси рамна површина наречена Колатска Висорамнина, составена од ронливи формации кои се остатоци од [[Неоген|неогенската]] ера. По пробивањето на тектонско-ерозискиот премин Бел Округ, продолжува до Сув Врв 2406 метри каде што прави нагло ненадејно свртување од северозапад, повторно кршејќи се кај Превој Рупа 2130 метри, конечно кулминирајќи на граничниот врв [[Росни Врв]] 2524 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Buda|first=Aleks|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|page=490}}</ref> Западната падина, сместена помеѓу Сув Врв и Росни Врв, е обликувана од интензивна мразна активност, што резултира со релативно благ релјеф наречен Кукајска Висорамнина, кој постепено се спушта во ледничката долина на Кукај. Источниот наклон е пофрагментиран, главно поради неговата позиционираност на предниот дел од надвозникот. Тука, каде што завршуваат цирковите на североисточните и источните падини, се формираат две глацијално-карстни јами, Мијуша и Лугу и Мад, обете висат над сливот на Черем. Врвниот дел од масивот помеѓу Колата и Росни врв е поделен со три вдлабнатини кои се обликувани од ледничка активност и се формирани долж нормалните тектонски раседи. Коритото на Преслоп и Водотеци се извишуваат во речиси паралелна ориентација меѓу нив (североисток-југозапад), додека коритото на Превој Рупа се протега попречно. == Биодиверзитет == Суровиот терен нуди ограничена вегетациска покривка. Тесен буков појас расте на височини од 1400 до 1500 метри. Со зголемувањето на надморската височина, пределот преминува во алпски пасишта, исполнувајќи ги повисоките делови од масивот.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|page=72-73}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] * Список на планини во Црна Гора == Наводи == [[Категорија:Меѓународни планини во Европа]] [[Категорија:Планини во Црна Гора]] [[Категорија:Планини во Албанија]] eqwalopbyfon9p4vq8mw2pfkbry7gnr 0 1403313 5628980 2026-09-15T15:40:26Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Вртење на завртката]] на [[Свртување на завртката]]: [https://matica.com.mk/product/svrtuvanje-na-zavrtkata/] 5628980 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Свртување на завртката]] 7cma3gfm5t52zmpo1h04lv0f88j99qp 1 1403314 5628982 2026-09-15T15:40:26Z Gurther 105215 Gurther ја премести страницата [[Разговор:Вртење на завртката]] на [[Разговор:Свртување на завртката]]: [https://matica.com.mk/product/svrtuvanje-na-zavrtkata/] 5628982 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Разговор:Свртување на завртката]] iq30x4h1mayzk6omrehwtgp2on6ihio 0 1403315 5628986 2026-09-15T15:45:42Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369606841|Popluka]]“ 5628986 wikitext text/x-wiki '''Поплука''' — [[Врв (топографија)|врв]] на [[Проклетие]] во Северна [[Албанија]]. Со [[надморска височина]] од 2.569 метри, тој е петтиот највисок во овој [[планински венец]]. Се наоѓа приближно 2 км јужно од [[Езерски Врв (Динариди)|Езерскиот Врв]]. Иако е релативно незабележлив кога се гледа од околните долини, изгледа особено истакнат и стрмен кога се гледа од [[Валбонски Превој|Валбонскиот Превој]]. == Геологија == Поплука се наоѓа во рамките на суровиот [[Варовник|варовнички]] [[масив]] на Проклетие, во близина на граничната област помеѓу Албанија и [[Црна Гора]]. Овој масив се одликува со остри [[Срт|сртови]], леднички [[Цирк|циркови]], [[Карст|карсни]] формации и длабоки долини обликувани од алпски [[Тектоника на плочите|тектонски]] движења и оледенување. == Патека за искачување == Искачувањето до Поплука обично се прави од [[Валбонска Долина|Валбонската Долина]]. Стандардната патека води низ селото Рогам и продолжува до изворите на [[Валбона (река)|реката Валбона]]. Оттаму, алпинистите напредуваат низ клисурата Лугу и Валит до високиот планински [[превој]], од каде што патеката десно води кон самиот врв.<blockquote></blockquote>. Планинарската тура главно трае околу девет часа во двата правци, при што се совладува висинска разлика од приближно 1.700 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=97}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 4s89b8io2cnkjyejwputwl3qxdt6gfz 5628991 5628986 2026-09-15T15:52:06Z P.Nedelkovski 47736 дополнување 5628991 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Поплука | native_name = ''Maja e Poplukës'' | image = Jezerca Massive.jpg | image_size = | image_caption = Поплука | pushpin_map = Албанија | highest = | elevation = 2.569 м | prominence = 171 м | parent_peak = | isolation = 1,7 км | coordinates = {{coord|42.428995|N|19.801136|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = | formed_by = | age = [[Мезозоик]] | type = [[Врв]] | geology = [[Варовник]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Поплука''' — [[Врв (топографија)|врв]] на [[Проклетие]] во Северна [[Албанија]]. Со [[надморска височина]] од 2.569 метри, тој е петтиот највисок во овој [[планински венец]]. Се наоѓа приближно 2 км јужно од [[Езерски Врв (Динариди)|Езерскиот Врв]]. Иако е релативно незабележлив кога се гледа од околните долини, изгледа особено истакнат и стрмен кога се гледа од [[Валбонски Превој|Валбонскиот Превој]]. == Геологија == Поплука се наоѓа во рамките на суровиот [[Варовник|варовнички]] [[масив]] на Проклетие, во близина на граничната област помеѓу Албанија и [[Црна Гора]]. Овој масив се одликува со остри [[Срт|сртови]], леднички [[Цирк|циркови]], [[Карст|карсни]] формации и длабоки долини обликувани од алпски [[Тектоника на плочите|тектонски]] движења и оледенување. == Патека за искачување == Искачувањето до Поплука обично се прави од [[Валбонска Долина|Валбонската Долина]]. Стандардната патека води низ селото Рогам и продолжува до изворите на [[Валбона (река)|реката Валбона]]. Оттаму, алпинистите напредуваат низ клисурата Лугу и Валит до високиот планински [[превој]], од каде што патеката десно води кон самиот врв. Планинарската тура главно трае околу девет часа во двата правци, при што се совладува висинска разлика од приближно 1.700 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=97}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Планини во Албанија]] d50jpp6u3afli69ps8g7yau0qjpwo4o 5628994 5628991 2026-09-15T15:54:02Z P.Nedelkovski 47736 5628994 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Поплука | native_name = ''Maja e Poplukës'' | photo = Jezerca Massive.jpg | image_size = | image_caption = Поплука | pushpin_map = Албанија | highest = | elevation = 2.569 м | prominence = 171 м | parent_peak = | isolation = 1,7 км | coordinates = {{coord|42.428995|N|19.801136|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = | formed_by = | age = [[Мезозоик]] | type = [[Врв]] | geology = [[Варовник]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Поплука''' — [[Врв (топографија)|врв]] на [[Проклетие]] во Северна [[Албанија]]. Со [[надморска височина]] од 2.569 метри, тој е петтиот највисок во овој [[планински венец]]. Се наоѓа приближно 2 км јужно од [[Езерски Врв (Динариди)|Езерскиот Врв]]. Иако е релативно незабележлив кога се гледа од околните долини, изгледа особено истакнат и стрмен кога се гледа од [[Валбонски Превој|Валбонскиот Превој]]. == Геологија == Поплука се наоѓа во рамките на суровиот [[Варовник|варовнички]] [[масив]] на Проклетие, во близина на граничната област помеѓу Албанија и [[Црна Гора]]. Овој масив се одликува со остри [[Срт|сртови]], леднички [[Цирк|циркови]], [[Карст|карсни]] формации и длабоки долини обликувани од алпски [[Тектоника на плочите|тектонски]] движења и оледенување. == Патека за искачување == Искачувањето до Поплука обично се прави од [[Валбонска Долина|Валбонската Долина]]. Стандардната патека води низ селото Рогам и продолжува до изворите на [[Валбона (река)|реката Валбона]]. Оттаму, алпинистите напредуваат низ клисурата Лугу и Валит до високиот планински [[превој]], од каде што патеката десно води кон самиот врв. Планинарската тура главно трае околу девет часа во двата правци, при што се совладува висинска разлика од приближно 1.700 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=97}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Планини во Албанија]] pesxsyiibfhebi0hyoeonly6vmqduml 5628995 5628994 2026-09-15T15:54:17Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5628995 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина | name = Поплука | native_name = ''Maja e Poplukës'' | photo = Jezerca Massive.jpg | image_size = | image_caption = Поплука | pushpin_map = Албанија | highest = | elevation = 2.569 м | prominence = 171 м | parent_peak = | isolation = 1,7 км | coordinates = {{coord|42.428995|N|19.801136|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}} | length = | width = | area = | volume = | etymology = | nickname = | translation = | location = | country = {{ALB}} | region = [[Албански Алпи]] | settlement_type = Општина | settlement = [[Тропоја]] | range = [[Проклетие]] | borders_on = | formed_by = | age = [[Мезозоик]] | type = [[Врв]] | geology = [[Варовник]] | first_ascent = | normal_route = }} '''Поплука''' — [[Врв (топографија)|врв]] на [[Проклетие]] во Северна [[Албанија]]. Со [[надморска височина]] од 2.569 метри, тој е петтиот највисок во овој [[планински венец]]. Се наоѓа приближно 2 км јужно од [[Езерски Врв (Динариди)|Езерскиот Врв]]. Иако е релативно незабележлив кога се гледа од околните долини, изгледа особено истакнат и стрмен кога се гледа од [[Валбонски Превој|Валбонскиот Превој]]. == Геологија == Поплука се наоѓа во рамките на суровиот [[Варовник|варовнички]] [[масив]] на Проклетие, во близина на граничната област помеѓу Албанија и [[Црна Гора]]. Овој масив се одликува со остри [[Срт|сртови]], леднички [[Цирк|циркови]], [[Карст|карсни]] формации и длабоки долини обликувани од алпски [[Тектоника на плочите|тектонски]] движења и оледенување. == Патека за искачување == Искачувањето до Поплука обично се прави од [[Валбонска Долина|Валбонската Долина]]. Стандардната патека води низ селото Рогам и продолжува до изворите на [[Валбона (река)|реката Валбона]]. Оттаму, алпинистите напредуваат низ клисурата Лугу и Валит до високиот планински [[превој]], од каде што патеката десно води кон самиот врв. Планинарската тура главно трае околу девет часа во двата правци, при што се совладува висинска разлика од приближно 1.700 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=97}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Проклетие]] [[Категорија:Планини во Албанија]] [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] ta1qjcfrpuopn21wmsw2f87z3a6omyn 1 1403316 5628996 2026-09-15T15:54:43Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5628996 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1403317 5629003 2026-09-15T16:03:21Z P.Nedelkovski 47736 P.Nedelkovski ја премести страницата [[Карстно езеро]] на [[Карсно езеро]]: поправка на правопис - карсно наместо карстно (ОДРМЈ, ДРМЈ) 5629003 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Карсно езеро]] nf6yvikpz3j6d23t0n6yja6jypp35qj 14 1403318 5629009 2026-09-15T16:09:05Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: [[Категорија:Видови езера]] 5629009 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Видови езера]] rnz9forwo7nz8w6znomz5mp8qe5lee0 0 1403319 5629012 2026-09-15T16:39:01Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354923894|Lysimachia nummularia]]“ 5629012 wikitext text/x-wiki '''''Lysimachia nummularia''''' или полегната метлика ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] јаглики (''Primulaceae''). Опис ''Lysimachia nummularia'' е голо растение чие [[стебло]] е долго 10–50 см, прилегнато или ползечко, слабо разгрането и со четириаголна форма. Неговите [[Лист|листови]] се поставени спротивно, но и покрај тоа сите се поставени во една рамнина. Имаат тркалезна или благо елипсовидна форма со мазни (цели) рабови, додека при основата се заоблени или малку продолжени. Се држат на многу кратки [[Лисна дршка|дршки]], а по нивната површина се забележуваат црвени жлездени точки. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни, развиени во пазувите на листовите, со долги [[Цветна дршка|дршки]] што можат да бидат покуси или подолги од листот во чиј пазув се наоѓаат. Чашката има должина од 7 до 10 мм. Нејзините чашкини ливчиња се сосема раздвоени сè до основата, при што на самиот врв завршуваат со шпиц, а во долниот дел имаат срцевидна форма. Венчето е жолто, долго 8–15 мм, поделено на пет обратно-јајцевидни, тапи и целосни делови; одвнатре има темноцрвени точки и ситни бледи жлезди, а по рабовите густо покриено со кратки жлездести влакна. [[Прашник|Прашниците]] се два до трипати покуси од венчето и нееднакво долги; нивните филаменти се споени во основата во форма на трубичка (цевка), а однадвор покриени со густи кратки жлездести влакна. Столпчето е нешто подолго од прашниците. Плодната кутијка е топчеста, долга околу 3 мм, покуса од чашката и се формира ретко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=812}}</ref> == Распространетост == Растението потекнува од [[Европа]], но е пренесено и во [[Северна Америка]], каде што во одредени области се смета за инвазивен вид.<ref name="invasive.org">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasive.org/weedcd/pdfs/wow/monewart.pdf|title=Weed of the Week: Moneywort|work=Invasive and Exotic Species of North America|accessdate=11 May 2025}}</ref> Многу брзо се шири во поволни услови, особено на ниски влажни терени или во близина на езера. Може да се отстранува со рачно плевење, но мора темелно да се извлечат сите стебла и нивни парчиња за да не пуштат корени и пак да не израснат.<ref name="invasive.org" /> Во [[Македонија]] најчесто расте на влажни места, како што се влажните ливади и областите покрај потоците, до 1400 метри надморска височина. Тој е широко застапен и може да се најде на целата територија на Македонија.<ref name=":1" /> == Етимологија == Специфичниот епитет ''nummularia'' има латинско потекло и се преведува како „како паричка“,<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for gardeners|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=978-1-84533-731-5|location=United Kingdom|pages=224}}</ref> што директно ја опишува морфологијата на лисната плоча. Оттука произлегуваат и народните имиња на растението кои асоцираат на монети. == Хемија == Растението содржи голем број [[Фенолна киселина|фенолни киселини]].<ref>{{Наведено списание|last=Luczak|first=S|last2=Swiatek|first2=L|last3=Daniewski|first3=M|year=1989|title=Phenolic acids in herbs Lysimachia nummularia L. And L. Vulgaris L|journal=Acta Poloniae Pharmaceutica|volume=46|issue=4|pages=381–5|pmid=2635807}}</ref> == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6393,6418,6419 Рачен третман на Џепсон (инвазивни видови)] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Lysimachia+nummularia Галерија со фотографии од УЦ] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] ln4oygopkxeoux44onsiptfs6ya5q6x 5629025 5629012 2026-09-15T16:49:47Z Orce Wiki 121850 5629025 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox | image = Lysimachia nummularia0.jpg | image2 = Lysimachia nummularia1.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn">{{Cite iucn|title=Creeping-Jenny, ''Lysimachia nummularia''|article-number=e.T167913A42403938|last=Lansdown, R.V.|year=2014|access-date=15 February 2022|doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T167913A42403938.en}}</ref> | genus = Lysimachia | species = nummularia | authority = [[L.]] }} '''''Lysimachia nummularia''''' или полегната метлика ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] од [[Семејство (биологија)|семејството]] јаглики (''Primulaceae''). == Опис == ''Lysimachia nummularia'' е голо растение чие [[стебло]] е долго 10–50 см, прилегнато или ползечко, слабо разгрането и со четириаголна форма. Неговите [[Лист|листови]] се поставени спротивно, но и покрај тоа сите се поставени во една рамнина. Имаат тркалезна или благо елипсовидна форма со мазни (цели) рабови, додека при основата се заоблени или малку продолжени. Се држат на многу кратки [[Лисна дршка|дршки]], а по нивната површина се забележуваат црвени жлездени точки. [[Цвет|Цветовите]] се поединечни, развиени во пазувите на листовите, со долги [[Цветна дршка|дршки]] што можат да бидат покуси или подолги од листот во чиј пазув се наоѓаат. Чашката има должина од 7 до 10 мм. Нејзините чашкини ливчиња се сосема раздвоени сè до основата, при што на самиот врв завршуваат со шпиц, а во долниот дел имаат срцевидна форма. Венчето е жолто, долго 8–15 мм, поделено на пет обратно-јајцевидни, тапи и целосни делови; одвнатре има темноцрвени точки и ситни бледи жлезди, а по рабовите густо покриено со кратки жлездести влакна. [[Прашник|Прашниците]] се два до трипати покуси од венчето и нееднакво долги; нивните филаменти се споени во основата во форма на трубичка (цевка), а однадвор покриени со густи кратки жлездести влакна. Столпчето е нешто подолго од прашниците. Плодната кутијка е топчеста, долга околу 3 мм, покуса од чашката и се формира ретко.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=812}}</ref> == Распространетост == Растението потекнува од [[Европа]], но е пренесено и во [[Северна Америка]], каде што во одредени области се смета за инвазивен вид.<ref name="invasive.org">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.invasive.org/weedcd/pdfs/wow/monewart.pdf|title=Weed of the Week: Moneywort|work=Invasive and Exotic Species of North America|accessdate=11 May 2025}}</ref> Многу брзо се шири во поволни услови, особено на ниски влажни терени или во близина на езера. Може да се отстранува со рачно плевење, но мора темелно да се извлечат сите стебла и нивни парчиња за да не пуштат корени и пак да не израснат.<ref name="invasive.org" /> Во [[Македонија]] најчесто расте на влажни места, како што се влажните ливади и областите покрај потоците, до 1400 метри надморска височина. Тој е широко застапен и може да се најде на целата територија на Македонија.<ref name=":1" /> == Етимологија == Специфичниот епитет ''nummularia'' има латинско потекло и се преведува како „како паричка“,<ref name="RHSLG">{{Наведена книга|title=RHS Latin for gardeners|last=Harrison|first=Lorraine|publisher=Mitchell Beazley|year=2012|isbn=978-1-84533-731-5|location=United Kingdom|pages=224}}</ref> што директно ја опишува морфологијата на лисната плоча. Оттука произлегуваат и народните имиња на растението кои асоцираат на монети. == Хемиски состав == Растението содржи голем број [[Фенолна киселина|фенолни киселини]].<ref>{{Наведено списание|last=Luczak|first=S|last2=Swiatek|first2=L|last3=Daniewski|first3=M|year=1989|title=Phenolic acids in herbs Lysimachia nummularia L. And L. Vulgaris L|journal=Acta Poloniae Pharmaceutica|volume=46|issue=4|pages=381–5|pmid=2635807}}</ref> == Галерија == <gallery> Податотека:Lysimachia nummularia kz.jpg|Lysimachia nummularia Податотека:Lysimachia nummularia bgiu.jpg|Lysimachia nummularia Податотека:Lysimachia nummularia 'Aurea' Leaves Closeup 2000px.jpg|Листови на Lysimachia nummularia, Податотека:Vrbina penízková.JPG|Lysimachia nummularia Податотека:Lysimachia nummularia a1.jpg|Златолисна варијанта Aurea на Lysimachia nummularia </gallery> == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска}} * [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?6393,6418,6419 Jepson Manual Treatment (инвазивни видови)] * [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Lysimachia+nummularia Галерија со фотографии од УЦ] {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] 62s28vfu3rzdgapw43zszxbq3i2acqx 1 1403320 5629019 2026-09-15T16:45:08Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} 5629019 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} gb6mllq152llz1mi7o5acnlbw8trody 14 1403321 5629021 2026-09-15T16:46:40Z P.Nedelkovski 47736 нова страница 5629021 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Земјишни облици на Македонија]] ke7y7867cctg4pni0kr8px4ds6zytpg 1 1403322 5629027 2026-09-15T16:50:12Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5629027 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403323 5629044 2026-09-15T19:48:54Z Dandarmkd 31127 Создадена страница со: {{Инфокутија Зграда |name = Куќа на Ахмед Чако |alternate_name = |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Гостивар]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Кочо Зази“ бр. 85 |floor_count... 5629044 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Куќа на Ахмед Чако |alternate_name = |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Гостивар]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Кочо Зази“ бр. 85 |floor_count = |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |destruction_date = |completion_date = средина на 18 век |cost = |structural_system = |building_type = [[куќа]] |owner = |style = |size = |designations = [[културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (02.11.1990) }} '''Куќа на Ахмед Чако''' — [[куќа]] во градот [[Гостивар]], [[Македонија]]. ==Историја== Според податоците на сопственикот на куќата и нејзините комбинации и функционални и стилски елементи, може да биде заклучено дека градбата била изградена во средината на 18 век.<ref name="НУКЦГ">{{Наведена мрежна страница |title=SHTËPIA E AHMED ÇAKOS |trans-title=Куќа на Ахмед Чако|page= |language=sq |author= |publisher=НУ Конзерваторски центар - Гостивар |url=https://conservation.gov.mk/historiati-dhe-pershkrimi-shtepise-e-ahmed-cakos/ |accessdate=15 септември 2026 |date= |archive-date=2026-09-15 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260915193828/https://conservation.gov.mk/historiati-dhe-pershkrimi-shtepise-e-ahmed-cakos/ |url-status=live }}</ref> Според програмата 2016/17 година, на НУ Конзерваторски центар - Гостивар, била планирани замена на прозорците на куќата.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Programet |trans-title=Програми |page= |language= |author= |publisher=НУ Конзерваторски центар - Гостивар |url=https://conservation.gov.mk/programet/2016-2017/ |accessdate=15 септември 2026 |date= |archive-date=2021-07-27 |archive-url=http://web.archive.org/web/20210727094159/https://conservation.gov.mk/programet/2016-2017/ |url-status=live }}</ref> ==Архитектура и особености== [[Куќа]]та на Ахмед Чако претставува вообичаен пример за секуларна [[архитектура]], особено на [[Исламска архитектура|муслиманската]], односно [[Отоманска архитектура|отоманска]] куќа. И покрај фактот дека куќата е стара, како и промените и уредувањата што биле направени со текот на времето, куќата ја зачувала својата општа структура, [[Етнологија|етнолошка]] содржина и архитектонски елементи.<ref name="НУКЦГ"/> Според првичниот распоред, куќата имала харемлек (женски дел), каде што живееле сите членови на семејството, и селамлек (машка дел), кој служел за прием на гости, мажи. Денес, селамлекот се наоѓа од левата страна на влезната врата, но не е функционален. Куќата во план има правоаголен облик, приземјето е изградено со масивни дрвени ѕидови, поврзани со [[Глина|глинест]] [[малтер]] и [[Бреза|брезово]] [[Дрво (материјал)|дрво]] за да биде зголемена флексибилноста на зградата. Однадвор, куќата има третирана предна фасада, каде што се истакнува засводената греда што се наоѓа над верандата.<ref name="НУКЦГ"/> Влезот во катот се стигнува преку отворена веранда, која е поставена од десната страна на влезот, која е користена за одмор и разговор и е подигната 40 цм од подот. Од верандата, се влегува во ходникот. Во организација на гизинарот, се наоѓа симетрична домино шема. На приземјето има две дневни соби кон предната фасада. Зад вратата, од десната страна на куќата, со поглед на градината и задната страна, има кујна од спротивната страна, кој се состои со простории за гардероба. На горниот кат се стигнува до сите внатрешни нивоа, двонасочни, кои имаат простор за премин од десната и од другата страна на дрвото. Вториот кат се отвора со широк и затворен простор, таму има тераса, подигната околу 40 цм над подот, од која дел е затворен со три надворешни ѕидови во кои има шест прозорци, четири во средината и еден од страната, кои исто така ја осветлуваат терасата. Овој кат содржи и две дневни соби кои мора да бидат дел од идентична содржина како оние на првиот кат. Двете соби сместени во горниот дел од куќата на вториот кат, таканаречените песочни соби, не се користени за складирање на потребни предмети и други материјали. Во однос на архитектонската цврстина, внатрешноста на куќата е еден од најбогатите, каде што може да биде виден првобитниот елемент на просториите.<ref name="НУКЦГ"/> Куќата е изградена од двете страни, претставена со мал прозорец, каде што десно или лево од прозорецот има бања (хамамџик), до него, речиси со иста големина како хамамџик, има ќумлекљеку, изграден со керамика што служи за загревање на водата и просторијата. На ѕидот спроти прозорците, по влезовите, душеците што се прицврстени за ѕидот, вратите на томенот се направени од штици со две клупи каде што има простор и огледала. Мусандрите се сместени над душеците. Таваните се изградени пред штиците, со украсена розета во средината. Вратите се исто така направени од дрво обоено во сина боја.<ref name="НУКЦГ"/> == Наводи == {{наводи}} {{КНМ-Гостивар}} [[Категорија:Куќи во Гостивар|Ахмед Чако]] [[Категорија:Македонската архитектура во 18 век]] [[Категорија:Отоманската архитектура во 18 век]] 0c5xlq4ktzhm3s2oi5y2kk970114plc 5629052 5629044 2026-09-15T20:07:38Z Dandarmkd 31127 5629052 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Куќа на Ахмед Чако |alternate_name = |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Гостивар]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Кочо Зази“ бр. 85 |floor_count = |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |destruction_date = |completion_date = средина на 18 век |cost = |structural_system = |building_type = [[куќа]] |owner = |style = |size = |designations = [[културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (02.11.1990) }} '''Куќа на Ахмед Чако''' — [[куќа]] во градот [[Гостивар]], [[Македонија]]. ==Историја== Според податоците на сопственикот на куќата и нејзините комбинации и функционални и стилски елементи, може да биде заклучено дека градбата била изградена во средината на 18 век.<ref name="НУКЦГ">{{Наведена мрежна страница |title=SHTËPIA E AHMED ÇAKOS |trans-title=Куќа на Ахмед Чако|page= |language=sq |author= |publisher=НУ Конзерваторски центар - Гостивар |url=https://conservation.gov.mk/historiati-dhe-pershkrimi-shtepise-e-ahmed-cakos/ |accessdate=15 септември 2026 |date= |archive-date=2026-09-15 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260915193828/https://conservation.gov.mk/historiati-dhe-pershkrimi-shtepise-e-ahmed-cakos/ |url-status=live }}</ref> Според програмата 2016/17 година, на НУ Конзерваторски центар - Гостивар, била планиранa замена на прозорците на куќата.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Programet |trans-title=Програми |page= |language= |author= |publisher=НУ Конзерваторски центар - Гостивар |url=https://conservation.gov.mk/programet/2016-2017/ |accessdate=15 септември 2026 |date= |archive-date=2021-07-27 |archive-url=http://web.archive.org/web/20210727094159/https://conservation.gov.mk/programet/2016-2017/ |url-status=live }}</ref> ==Архитектура и особености== [[Куќа]]та на Ахмед Чако претставува вообичаен пример за секуларна [[архитектура]], особено на [[Исламска архитектура|муслиманската]], односно [[Отоманска архитектура|отоманска]] куќа. И покрај фактот дека куќата е стара, како и промените и уредувањата што биле направени со текот на времето, куќата ја зачувала својата општа структура, [[Етнологија|етнолошка]] содржина и архитектонски елементи.<ref name="НУКЦГ"/> Според првичниот распоред, куќата имала харемлек (женски дел), каде што живееле сите членови на семејството, и селамлек (машка дел), кој служел за прием на гости, мажи. Денес, селамлекот се наоѓа од левата страна на влезната врата, но не е функционален. Куќата во план има правоаголен облик, приземјето е изградено со масивни дрвени ѕидови, поврзани со [[Глина|глинест]] [[малтер]] и [[Бреза|брезово]] [[Дрво (материјал)|дрво]] за да биде зголемена флексибилноста на зградата. Однадвор, куќата има третирана предна фасада, каде што се истакнува засводената греда што се наоѓа над верандата.<ref name="НУКЦГ"/> Влезот во катот се стигнува преку отворена веранда, која е поставена од десната страна на влезот, која е користена за одмор и разговор и е подигната 40 цм од подот. Од верандата, се влегува во ходникот. Во организација на гизинарот, се наоѓа симетрична домино шема. На приземјето има две дневни соби кон предната фасада. Зад вратата, од десната страна на куќата, со поглед на градината и задната страна, има кујна од спротивната страна, кој се состои со простории за гардероба. На горниот кат се стигнува до сите внатрешни нивоа, двонасочни, кои имаат простор за премин од десната и од другата страна на дрвото. Вториот кат се отвора со широк и затворен простор, таму има тераса, подигната околу 40 цм над подот, од која дел е затворен со три надворешни ѕидови во кои има шест прозорци, четири во средината и еден од страната, кои исто така ја осветлуваат терасата. Овој кат содржи и две дневни соби кои мора да бидат дел од идентична содржина како оние на првиот кат. Двете соби сместени во горниот дел од куќата на вториот кат, таканаречените песочни соби, не се користени за складирање на потребни предмети и други материјали. Во однос на архитектонската цврстина, внатрешноста на куќата е еден од најбогатите, каде што може да биде виден првобитниот елемент на просториите.<ref name="НУКЦГ"/> Куќата е изградена од двете страни, претставена со мал прозорец, каде што десно или лево од прозорецот има бања (хамамџик), до него, речиси со иста големина како хамамџик, има ќумлекљеку, изграден со керамика што служи за загревање на водата и просторијата. На ѕидот спроти прозорците, по влезовите, душеците што се прицврстени за ѕидот, вратите на томенот се направени од штици со две клупи каде што има простор и огледала. Мусандрите се сместени над душеците. Таваните се изградени пред штиците, со украсена розета во средината. Вратите се исто така направени од дрво обоено во сина боја.<ref name="НУКЦГ"/> == Наводи == {{наводи}} {{КНМ-Гостивар}} [[Категорија:Куќи во Гостивар|Ахмед Чако]] [[Категорија:Македонската архитектура во 18 век]] [[Категорија:Отоманската архитектура во 18 век]] dv42a68yvp2zcno90eo5lqx9pf1r4sb 5629056 5629052 2026-09-15T20:13:35Z Dandarmkd 31127 5629056 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда |name = Куќа на Ахмед Чако |alternate_name = |image = |caption = |map_type = |latitude = |longitude = |location_town = [[Гостивар]] |location_country = [[Македонија]] |address = ул. „Кочо Зази“ бр. 85 |floor_count = |architect = |client = |engineer = |construction_start_date = |destruction_date = |completion_date = средина на 18 век |cost = |structural_system = |building_type = [[куќа]] |owner = |style = |size = |designations = [[културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (02.11.1990) }} '''Куќа на Ахмед Чако''' — [[куќа]] во градот [[Гостивар]], [[Македонија]]. ==Историја== Според податоците на сопственикот на куќата и нејзините комбинации и функционални и стилски елементи, може да биде заклучено дека градбата била изградена во средината на 18 век.<ref name="НУКЦГ">{{Наведена мрежна страница |title=SHTËPIA E AHMED ÇAKOS |trans-title=Куќа на Ахмед Чако|page= |language=sq |author= |publisher=НУ Конзерваторски центар - Гостивар |url=https://conservation.gov.mk/historiati-dhe-pershkrimi-shtepise-e-ahmed-cakos/ |accessdate=15 септември 2026 |date= |archive-date=2026-09-15 |archive-url=http://web.archive.org/web/20260915193828/https://conservation.gov.mk/historiati-dhe-pershkrimi-shtepise-e-ahmed-cakos/ |url-status=live }}</ref> Според програмата 2016/17 година, на НУ Конзерваторски центар - Гостивар, била планиранa замена на прозорците на куќата.<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Programet |trans-title=Програми |page= |language= |author= |publisher=НУ Конзерваторски центар - Гостивар |url=https://conservation.gov.mk/programet/2016-2017/ |accessdate=15 септември 2026 |date= |archive-date=2021-07-27 |archive-url=http://web.archive.org/web/20210727094159/https://conservation.gov.mk/programet/2016-2017/ |url-status=live }}</ref> ==Архитектура и особености== [[Куќа]]та на Ахмед Чако претставува вообичаен пример за секуларна [[архитектура]], особено на [[Исламска архитектура|муслиманската]], односно [[Отоманска архитектура|отоманска]] куќа. И покрај фактот дека куќата е стара, како и промените и уредувањата што биле направени со текот на времето, куќата ја зачувала својата општа структура, [[Етнологија|етнолошка]] содржина и архитектонски елементи.<ref name="НУКЦГ"/> Според првичниот распоред, куќата имала харемлек (женски дел), каде што живееле сите членови на семејството, и селамлек (машка дел), кој служел за прием на гости, мажи. Денес, селамлекот се наоѓа од левата страна на влезната врата, но не е функционален. Куќата во план има правоаголен облик, приземјето е изградено со масивни дрвени ѕидови, поврзани со [[Глина|глинест]] [[малтер]] и [[Бреза|брезово]] [[Дрво (материјал)|дрво]] за да биде зголемена флексибилноста на зградата. Однадвор, куќата има третирана предна фасада, каде што се истакнува засводената греда што се наоѓа над верандата.<ref name="НУКЦГ"/> Влезот во катот се стигнува преку отворена веранда, која е поставена од десната страна на влезот, која е користена за одмор и разговор и е подигната 40 цм од подот. Од верандата, се влегува во ходникот. Во организација на гизинарот, се наоѓа симетрична домино шема. На приземјето има две дневни соби кон предната фасада. Зад вратата, од десната страна на куќата, со поглед на градината и задната страна, има кујна од спротивната страна, кој се состои со простории за гардероба. На горниот кат се стигнува до сите внатрешни нивоа, двонасочни, кои имаат простор за премин од десната и од другата страна на дрвото. Вториот кат се отвора со широк и затворен простор, таму има тераса, подигната околу 40 цм над подот, од која дел е затворен со три надворешни ѕидови во кои има шест прозорци, четири во средината и еден од страната, кои исто така ја осветлуваат терасата. Овој кат содржи и две дневни соби кои мора да бидат дел од идентична содржина како оние на првиот кат. Двете соби сместени во горниот дел од куќата на вториот кат, таканаречените песочни соби, не се користени за складирање на потребни предмети и други материјали. Во однос на архитектонската цврстина, внатрешноста на куќата е еден од најбогатите, каде што може да биде виден првобитниот елемент на просториите.<ref name="НУКЦГ"/> Куќата е изградена од двете страни, претставена со мал прозорец, каде што десно или лево од прозорецот има бања (хамамџик), до него, речиси со иста големина како хамамџик, има ќумлекљеку, изграден со керамика што служи за загревање на водата и просторијата. На ѕидот спроти прозорците, по влезовите, душеците што се прицврстени за ѕидот, вратите на томенот се направени од штици со две клупи каде што има простор и огледала. Мусандрите се сместени над душеците. Таваните се изградени пред штиците, со украсена розета во средината. Вратите се исто така направени од дрво обоено во сина боја.<ref name="НУКЦГ"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://wheninx.com/2020/03/27/5-places-you-must-visit-in-gostivar/ 5 Places You Must Visit in Gostivar] - споменување на градбата на wheninx.com {{КНМ-Гостивар}} [[Категорија:Куќи во Гостивар|Ахмед Чако]] [[Категорија:Македонската архитектура во 18 век]] [[Категорија:Отоманската архитектура во 18 век]] g6kjkpl57v8ikw5f9y3kd1558opak42 10 1403324 5629047 2026-09-15T19:58:52Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Податотека:600px HEX-FFFF00 Black bordered.svg|20px|Арис]] {{fb team |t=Арис |tan=ФК Арис Солун |tc=GRE |abb={{#if:{{{abb|}}}|ARI}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Грција|Арис]] </noinclude> 5629047 wikitext text/x-wiki [[Податотека:600px HEX-FFFF00 Black bordered.svg|20px|Арис]] {{fb team |t=Арис |tan=ФК Арис Солун |tc=GRE |abb={{#if:{{{abb|}}}|ARI}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Грција|Арис]] </noinclude> dhrod6jl6acx686xvzb1y93e1yakpdz 5629048 5629047 2026-09-15T20:01:52Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Предлошка:Fb team Aris]] на [[Предлошка:Fb team Aris Thessaloniki]] 5629047 wikitext text/x-wiki [[Податотека:600px HEX-FFFF00 Black bordered.svg|20px|Арис]] {{fb team |t=Арис |tan=ФК Арис Солун |tc=GRE |abb={{#if:{{{abb|}}}|ARI}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Грција|Арис]] </noinclude> dhrod6jl6acx686xvzb1y93e1yakpdz 10 1403325 5629049 2026-09-15T20:01:52Z Carshalton 30527 Carshalton ја премести страницата [[Предлошка:Fb team Aris]] на [[Предлошка:Fb team Aris Thessaloniki]] 5629049 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Fb team Aris Thessaloniki]] pjvqqpd3wb3kmawh0lblrxga5z2qrgg 1 1403326 5629054 2026-09-15T20:12:29Z Ehrlich91 24281 Создадена страница со: {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} 5629054 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} {{ВПМ}} {{ВПМПЦ}} pc5t1ci4uc5ulu5qdop9ehuedaq01ux 0 1403327 5629057 2026-09-15T20:19:30Z Doni12345 77134 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369613390|Radohina]]“ 5629057 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Радохиња|other_name=|highest=|elevation=2568м|prominence=856м|parent_peak=|isolation=6.2км|coordinates={{coord|42.426817|N|19.725519|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|translation=|location=|country={{ALB}}|region=[[Албански Алпи]]|range=[[Проклетие]]|formed_by=|age=[[Мезозоик]]|type=[[масив]]|geology=[[варовник]], [[доломити]]|first_ascent=|normal_route=}} '''Радохиња''' е [[Планински масив|масив]] сместен во Албанските Алпи, во границите на општината [[Скадар]]. Неговиот главен врв, ''Маја е Радохина (Maja e Radohinës)'', кој достигнува висина од 2 568.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=55}}</ref> == Геологија == Радохиња се наоѓа помеѓу долините на Тети на југоисток и Цеми и Вуклит на северозапад. Куполеста планинска маса составена целосно, целосно составена од [[Мезозоик|мезозојски]] [[варовник]] и [[доломити]], се одликува со стрмни падини што се спуштаат кон ливадата Боге и јамите кај Тети, а ледничките циркови на јамите Клоѓен и Радохиња ја опкружуваат на североисток и југозапад. Од двете страни на планината се издигаат уште два врва, Маја е Вишњес (Maja e Vishnjës) 2 517 метри на североисток и Маја е Тате (Maja e Thatë) 2 541 метар на југозапад. Како и многу други масиви во Албанските Алпи, Радохиња е претежно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=903}}</ref> == Патека за искачување == До врвот може да се стигне од превојот Торе следејќи ја овчарската патека што влегува во долините на Радохиња. Откако ќе се помине Маја е Вукалит (Maja e Vukalit), патеката се разгранува налево и води директно кон врвот. Оваа рута е потешка од алтернативната патека, која продолжува до крајот на вдлабнатините сè до превојот Радохиња, од каде што до врвот може да се стигне за околу 30 минути. Целосното пешачење трае приближно седум часа, покривајќи растојание од 17 километри со зголемување на надморската височина за 900 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=99}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] [[Категорија:Планини во Албанија]] 0aiw2vssbqioxv7oglz8vg0twiantmi 5629060 5629057 2026-09-15T20:21:38Z Doni12345 77134 /* Патека за искачување */ 5629060 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Радохиња|other_name=|highest=|elevation=2568м|prominence=856м|parent_peak=|isolation=6.2км|coordinates={{coord|42.426817|N|19.725519|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|translation=|location=|country={{ALB}}|region=[[Албански Алпи]]|range=[[Проклетие]]|formed_by=|age=[[Мезозоик]]|type=[[масив]]|geology=[[варовник]], [[доломити]]|first_ascent=|normal_route=}} '''Радохиња''' е [[Планински масив|масив]] сместен во Албанските Алпи, во границите на општината [[Скадар]]. Неговиот главен врв, ''Маја е Радохина (Maja e Radohinës)'', кој достигнува висина од 2 568.<ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Kabo|first=Mevlan|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=55}}</ref> == Геологија == Радохиња се наоѓа помеѓу долините на Тети на југоисток и Цеми и Вуклит на северозапад. Куполеста планинска маса составена целосно, целосно составена од [[Мезозоик|мезозојски]] [[варовник]] и [[доломити]], се одликува со стрмни падини што се спуштаат кон ливадата Боге и јамите кај Тети, а ледничките циркови на јамите Клоѓен и Радохиња ја опкружуваат на североисток и југозапад. Од двете страни на планината се издигаат уште два врва, Маја е Вишњес (Maja e Vishnjës) 2 517 метри на североисток и Маја е Тате (Maja e Thatë) 2 541 метар на југозапад. Како и многу други масиви во Албанските Алпи, Радохиња е претежно без вегетација.<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=903}}</ref> == Патека за искачување == До врвот може да се стигне од превојот Торе следејќи ја овчарската патека што влегува во долините на Радохиња. Откако ќе се помине Маја е Вукалит (Maja e Vukalit), патеката се разгранува налево и води директно кон врвот. Оваа рута е потешка од алтернативната патека, која продолжува до крајот на вдлабнатините сè до превојот Радохиња, од каде што до врвот може да се стигне за околу 30 минути. Целосното пешачење трае приближно седум часа, покривајќи растојание од 17 километри со висинска разлика од 900 метри.<ref>{{Наведена книга|title=Në 100 majat më të larta Kosovë & Shqipëri|last=Halili|first=Gani|date=2023|publisher=Shtëpia Botuese "Iliri"|page=99}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] [[Категорија:Планини во Албанија]] 9qrmnvlde7v6ppfx7bgxazwsjm1rczc 0 1403328 5629066 2026-09-15T20:45:46Z Doni12345 77134 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1369431896|Mali i Lopës]]“ 5629066 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Кравја Планина|other_name=|highest=|elevation=2012 метри|prominence=65 метри|parent_peak=|isolation=1,4 километри|coordinates={{coord|41.465638|N|20.237612|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|location=|country={{ALB}}|region=[[Централен планински регион]]|range=[[Мартанешки Висорамнини]]|formed_by=|age=[[Мезозоик]]|type=[[масив]]|geology=[[варовник]], [[магматски карпи]]|first_ascent=|normal_route=}} '''Кравја Планина''' е [[планина]] која се наоѓа во источно-централна [[Албанија]], на границата помеѓу општините [[Дебар (Албанија)|Дибер]] и [[Матија (општина)|Матија]]. Неговиот највисок врв, ''Маја е Дхоксит (Maja e Dhoksit)'' и достигнува висина од 2 012 метри. Опкружена е со долините Зали (Zalli) и Булќизас (Bulqizës) на север, Зали (Zalli) и Окштотунит (Okshtunit) на исток, Каптина е Мартанешит (Kaptina e Martaneshit) на југ и горната долина Матија на запад.<ref name="Martanesh">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zeri-popullit.com/index.php?option=com_content&view=article&id=565:martaneshi-mes-historise-pasurise-dhe-varferise&catid=54:opinione&Itemid=123|title=Martaneshi mes historisë, pasurisë dhe varfërisë|last=Petrit Zili|date=April 3, 2012|publisher=Zëri i Popullit|language=Albanian|accessdate=April 17, 2012}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Krutaj|first=Farudin|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=192}}</ref> == Геологија == Планинскиот масив е првенствено составен од ултрабазни [[Магматска карпа|магматски карпи]], а делумно и од [[Мезозоик|мезозојски]] [[Варовник|варовници]] со благ релјеф. Северните и североисточните падини се обележани со леднички циркови, од кои некои се трансформирале во леднички езера, вклучувајќи ги Лиќени (Liqeni) и Зи (Zi) и Езерото Сопа, кои се меѓу најголемите од ваков вид во земјата. Областа е богата со вегетација, вклучувајќи даб, бука и алпски пасишта. Во масивот Булќиза се среќаваат значајни извори на хромирани руди Булќиза, Батер и Текен (Bulqizë, Batër и Thekën).<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=663}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] [[Категорија:Планини во Албанија]] fantdskqe2724mlktxcqnzih6ki7els 5629067 5629066 2026-09-15T20:46:42Z Doni12345 77134 5629067 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Планина|name=Кравја Планина|other_name=|highest=|elevation=2012 метри|prominence=65 метри|parent_peak=|isolation=1,4 километри|coordinates={{coord|41.465638|N|20.237612|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline}}|length=|width=|area=|volume=|etymology=|nickname=|location=|country={{ALB}}|region=[[Централен планински регион]]|range=[[Мартанешки Висорамнини]]|formed_by=|age=[[Мезозоик]]|type=[[масив]]|geology=[[варовник]], [[магматска карпа]]|first_ascent=|normal_route=}} '''Кравја Планина''' е [[планина]] која се наоѓа во источно-централна [[Албанија]], на границата помеѓу општините [[Дебар (Албанија)|Дибер]] и [[Матија (општина)|Матија]]. Неговиот највисок врв, ''Маја е Дхоксит (Maja e Dhoksit)'' и достигнува висина од 2 012 метри. Опкружена е со долините Зали (Zalli) и Булќизас (Bulqizës) на север, Зали (Zalli) и Окштотунит (Okshtunit) на исток, Каптина е Мартанешит (Kaptina e Martaneshit) на југ и горната долина Матија на запад.<ref name="Martanesh">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zeri-popullit.com/index.php?option=com_content&view=article&id=565:martaneshi-mes-historise-pasurise-dhe-varferise&catid=54:opinione&Itemid=123|title=Martaneshi mes historisë, pasurisë dhe varfërisë|last=Petrit Zili|date=April 3, 2012|publisher=Zëri i Popullit|language=Albanian|accessdate=April 17, 2012}}</ref><ref>{{Наведена книга|title=Gjeografia Fizike e Shqipërisë|last=Krutaj|first=Farudin|date=1991|publisher=Qendra e Studimeve Gjeografike|edition=1.2|location=Tiranë|pages=192}}</ref> == Геологија == Планинскиот масив е првенствено составен од ултрабазни [[Магматска карпа|магматски карпи]], а делумно и од [[Мезозоик|мезозојски]] [[Варовник|варовници]] со благ релјеф. Северните и североисточните падини се обележани со леднички циркови, од кои некои се трансформирале во леднички езера, вклучувајќи ги Лиќени (Liqeni) и Зи (Zi) и Езерото Сопа, кои се меѓу најголемите од ваков вид во земјата. Областа е богата со вегетација, вклучувајќи даб, бука и алпски пасишта. Во масивот Булќиза се среќаваат значајни извори на хромирани руди Булќиза, Батер и Текен (Bulqizë, Batër и Thekën).<ref>{{Наведена книга|title=Fjalori Enciklopedik Shqiptar|last=Gruda|first=Gjovalin|date=1985|publisher=Akademia e Shkencave e RPSSH|location=Tiranë|pages=663}}</ref> == Поврзано == * [[Список на планини во Албанија]] == Наводи == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Наводи}} [[Категорија:Двеилјадници во Албанија]] [[Категорија:Планини во Албанија]] lo22k7j00yfv99h8clvmu4b26fvrof3 0 1403329 5629070 2026-09-15T20:55:28Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: '''Изенгард''' ({{langx|en|Isengard}} {{IPA|[ˈaɪː.zɛn.ɡɑrd]}}, {{langx|ang|Īsen-ġeard}} {{IPA|[ˈiːzenjæɑrd]}}, „железна тврдина“)<ref>''Hall, John R. Clark.''&#x20;A Concise Anglo-Saxon Dictionary: For the Use of Students&#x20;<small>(англ.)</small>.&#x20;— Swan Sonnenschein & Company, 1894.&#x20;— P.&#x20;178, 130.</ref> — тврдина во долината Нан Курунир на јужниот... 5629070 wikitext text/x-wiki '''Изенгард''' ({{langx|en|Isengard}} {{IPA|[ˈaɪː.zɛn.ɡɑrd]}}, {{langx|ang|Īsen-ġeard}} {{IPA|[ˈiːzenjæɑrd]}}, „железна тврдина“)<ref>''Hall, John R. Clark.''&#x20;A Concise Anglo-Saxon Dictionary: For the Use of Students&#x20;<small>(англ.)</small>.&#x20;— Swan Sonnenschein & Company, 1894.&#x20;— P.&#x20;178, 130.</ref> — тврдина во долината Нан Курунир на јужниот крај од Магливите Планини, една од најважните утврдувања во [[Средна Земја|Средната Земја]] во [[легендариум]]от на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Зборот „Изенгард“ е германски/англосаксонски превод на [[Синдарин|синдаринското]] име Ангреност (синдарин: „железна тврдина“).<ref>{{Cite web|url=https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|title=Hiswelókë's Sindarin dictionary|publisher=www.jrrvf.com|access-date=2017-11-18|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029064916/https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|url-status=live}}</ref> == Местоположба == [[Податотека:Изенгард.jpg|thumb|250px|Изенгард во филмот „[[Господарот на прстените: Двете кули]]“]] Изенгард делумно бил природен планински предел, а делумно дело на рацете на [[Нуменор|Нуменорците]]. Тврдината била опашана со прстен од камени ѕидови со висина од околу 30 метри, со единствена порта сместена на југ. Од портата, патот водел кон брзаците на реката Изен. Внатрешниот простор претставувал круг со [[пречник]] од една милја, првично исполнет со зеленило и овошни дрвја што се натопувале од потоците што се слевале од планините кон езерото, но во времето на владеењето на [[Саруман]], зеленилото веќе го немало. Во центарот на прстенот се издигнувала кулата Ортханк со висина од над 150 метри, една од трите најважни кули на [[Гондор]] (другите две се наоѓале во [[Минас Тирит|Минас Анор]] и Минас Итил). Тврдината била изградена од Нуменорците „во деновите на нивната моќ“ и била дел од Гондор, заедно со земјите на Каленардон. Дури и по отстапувањето на овие земји на народот на [[Еорл]], Изенгард останал гондорска тврдина, чувана од гондорска стража на чело со капетан (титула што се пренесувала по наследство), додека клучевите од Ортханк се чувале кај намесникот на Гондор. На две милји јужно од портите на Изенгард се наоѓале браната и надворешната ограда што се протегала меѓу ридовите со кои завршувале Магливите Планини. Внатре во таа ограда се наоѓале обработените земји на луѓето од тврдината. [[Податотека:Estandarte Saruman.gif|мини|Знакот на изенгардските урук-хаи|лево]] == Историја == Кога [[Гондор]] ослабел, Изенгард, кој го чувал преминот меѓу Белите и Магливите Планини, морал да биде напуштен. Во 2710 г. од третата доба, тврдината ја зазеле Данлендците, но веќе во 2759 г. тие биле протерани, и истата година [[Саруман]] дошол кај Рохиримите со подароци и го зазел Изенгард со дозвола од Берен, намесникот на Гондор. Од него Саруман ги добил и клучевите од Ортханк. Оттогаш долината на Изенгард почнала да се нарекува Нан Курунир. Така, првично Саруман бил само командант на гондорските луѓе, формално потчинет на намесникот. Но во 2953 г. тој го прогласил Изенгард за своја сопственост и започнал да го утврдува, спроведувајќи големи преградби. Тогаш биле исечени шумичките, а езерцето било исушено и затрупано. Во тврдинските ѕидови биле пробиени бројни тунели што станале касарни за војската на Саруман. [[Ковачница|Ковачниците]] и другите работилници биле сместени под земја. Отприлика во исто време, во [[Мордор]] повторно бил изграден [[Барад-дур]]. Во 3019 г., откако Саруман претрпел пораз во војната со [[Рохан]], Ентовите го поплавиле внатрешниот простор со водите на Изен, а потоа ја срушиле прстенестата ѕидина. Ортханк не успеале да го урнат. Откако се договорил со поглаварот на Ентовите, Дрвобрад, Саруман ја напуштил кулата, предавајќи ги клучевите од неа, кои потоа му биле предадени на [[Арагорн]]. Подоцна Арагорн ја предал целата долина, освен Ортханк, на управување на Ентовите под услов да ја чуваат кулата. Потоа на местото на Изенгард бил направен нов парк низ кој течела река, влевајќи се во езерото што го опкружувало Ортханк. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Кралства во Средната Земја]] hqnac39s3o0wr60olvjcai5q62duesl 5629075 5629070 2026-09-15T21:00:35Z Andrew012p 85224 5629075 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Изенгард.jpg|thumb|250px|Изенгард во филмот „[[Господарот на прстените: Двете кули]]“]]'''Изенгард''' ({{langx|en|Isengard}} {{IPA|[ˈaɪː.zɛn.ɡɑrd]}}, {{langx|ang|Īsen-ġeard}} {{IPA|[ˈiːzenjæɑrd]}}, „железна тврдина“)<ref>''Hall, John R. Clark.''&#x20;A Concise Anglo-Saxon Dictionary: For the Use of Students&#x20;<small>(англ.)</small>.&#x20;— Swan Sonnenschein & Company, 1894.&#x20;— P.&#x20;178, 130.</ref> — тврдина во долината Нан Курунир на јужниот крај од Магливите Планини, една од најважните утврдувања во [[Средна Земја|Средната Земја]] во [[легендариум]]от на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Зборот „Изенгард“ е германски/англосаксонски превод на [[Синдарин|синдаринското]] име Ангреност (синдарин: „железна тврдина“).<ref>{{Cite web|url=https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|title=Hiswelókë's Sindarin dictionary|publisher=www.jrrvf.com|access-date=2017-11-18|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029064916/https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|url-status=live}}</ref> == Местоположба == Изенгард делумно бил природен планински предел, а делумно дело на рацете на [[Нуменор|Нуменорците]]. Тврдината била опашана со прстен од камени ѕидови со висина од околу 30 метри, со единствена порта сместена на југ. Од портата, патот водел кон брзаците на реката Изен. Внатрешниот простор претставувал круг со [[пречник]] од една милја, првично исполнет со зеленило и овошни дрвја што се натопувале од потоците што се слевале од планините кон езерото, но во времето на владеењето на [[Саруман]], зеленилото веќе го немало. Во центарот на прстенот се издигнувала кулата Ортханк со висина од над 150 метри, една од трите најважни кули на [[Гондор]] (другите две се наоѓале во [[Минас Тирит|Минас Анор]] и Минас Итил). Тврдината била изградена од Нуменорците „во деновите на нивната моќ“ и била дел од Гондор, заедно со земјите на Каленардон. Дури и по отстапувањето на овие земји на народот на [[Еорл]], Изенгард останал гондорска тврдина, чувана од гондорска стража на чело со капетан (титула што се пренесувала по наследство), додека клучевите од Ортханк се чувале кај намесникот на Гондор. На две милји јужно од портите на Изенгард се наоѓале браната и надворешната ограда што се протегала меѓу ридовите со кои завршувале Магливите Планини. Внатре во таа ограда се наоѓале обработените земји на луѓето од тврдината. [[Податотека:Estandarte Saruman.gif|мини|Знакот на изенгардските урук-хаи|лево]] == Историја == Кога [[Гондор]] ослабел, Изенгард, кој го чувал преминот меѓу Белите и Магливите Планини, морал да биде напуштен. Во 2710 г. од третата доба, тврдината ја зазеле Данлендците, но веќе во 2759 г. тие биле протерани, и истата година [[Саруман]] дошол кај Рохиримите со подароци и го зазел Изенгард со дозвола од Берен, намесникот на Гондор. Од него Саруман ги добил и клучевите од Ортханк. Оттогаш долината на Изенгард почнала да се нарекува Нан Курунир. Така, првично Саруман бил само командант на гондорските луѓе, формално потчинет на намесникот. Но во 2953 г. тој го прогласил Изенгард за своја сопственост и започнал да го утврдува, спроведувајќи големи преградби. Тогаш биле исечени шумичките, а езерцето било исушено и затрупано. Во тврдинските ѕидови биле пробиени бројни тунели што станале касарни за војската на Саруман. [[Ковачница|Ковачниците]] и другите работилници биле сместени под земја. Отприлика во исто време, во [[Мордор]] повторно бил изграден [[Барад-дур]]. Во 3019 г., откако Саруман претрпел пораз во војната со [[Рохан]], Ентовите го поплавиле внатрешниот простор со водите на Изен, а потоа ја срушиле прстенестата ѕидина. Ортханк не успеале да го урнат. Откако се договорил со поглаварот на Ентовите, Дрвобрад, Саруман ја напуштил кулата, предавајќи ги клучевите од неа, кои потоа му биле предадени на [[Арагорн]]. Подоцна Арагорн ја предал целата долина, освен Ортханк, на управување на Ентовите под услов да ја чуваат кулата. Потоа на местото на Изенгард бил направен нов парк низ кој течела река, влевајќи се во езерото што го опкружувало Ортханк. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Кралства во Средната Земја]] i18iih5spzlqqyzmz95pqjva2ium6tc 5629076 5629075 2026-09-15T21:01:26Z Andrew012p 85224 5629076 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Изенгард.jpg|thumb|250px|Изенгард во филмот ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'']]'''Изенгард''' ({{langx|en|Isengard}} {{IPA|[ˈaɪː.zɛn.ɡɑrd]}}, {{langx|ang|Īsen-ġeard}} {{IPA|[ˈiːzenjæɑrd]}}, „железна тврдина“)<ref>''Hall, John R. Clark.''&#x20;A Concise Anglo-Saxon Dictionary: For the Use of Students&#x20;<small>(англ.)</small>.&#x20;— Swan Sonnenschein & Company, 1894.&#x20;— P.&#x20;178, 130.</ref> — тврдина во долината Нан Курунир на јужниот крај од Магливите Планини, една од најважните утврдувања во [[Средна Земја|Средната Земја]] во [[легендариум]]от на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Зборот „Изенгард“ е германски/англосаксонски превод на [[Синдарин|синдаринското]] име Ангреност (синдарин: „железна тврдина“).<ref>{{Cite web|url=https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|title=Hiswelókë's Sindarin dictionary|publisher=www.jrrvf.com|access-date=2017-11-18|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029064916/https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|url-status=live}}</ref> == Местоположба == Изенгард делумно бил природен планински предел, а делумно дело на рацете на [[Нуменор|Нуменорците]]. Тврдината била опашана со прстен од камени ѕидови со висина од околу 30 метри, со единствена порта сместена на југ. Од портата, патот водел кон брзаците на реката Изен. Внатрешниот простор претставувал круг со [[пречник]] од една милја, првично исполнет со зеленило и овошни дрвја што се натопувале од потоците што се слевале од планините кон езерото, но во времето на владеењето на [[Саруман]], зеленилото веќе го немало. Во центарот на прстенот се издигнувала кулата Ортханк со висина од над 150 метри, една од трите најважни кули на [[Гондор]] (другите две се наоѓале во [[Минас Тирит|Минас Анор]] и Минас Итил). Тврдината била изградена од Нуменорците „во деновите на нивната моќ“ и била дел од Гондор, заедно со земјите на Каленардон. Дури и по отстапувањето на овие земји на народот на [[Еорл]], Изенгард останал гондорска тврдина, чувана од гондорска стража на чело со капетан (титула што се пренесувала по наследство), додека клучевите од Ортханк се чувале кај намесникот на Гондор. На две милји јужно од портите на Изенгард се наоѓале браната и надворешната ограда што се протегала меѓу ридовите со кои завршувале Магливите Планини. Внатре во таа ограда се наоѓале обработените земји на луѓето од тврдината. [[Податотека:Estandarte Saruman.gif|мини|Знакот на изенгардските урук-хаи|лево]] == Историја == Кога [[Гондор]] ослабел, Изенгард, кој го чувал преминот меѓу Белите и Магливите Планини, морал да биде напуштен. Во 2710 г. од третата доба, тврдината ја зазеле Данлендците, но веќе во 2759 г. тие биле протерани, и истата година [[Саруман]] дошол кај Рохиримите со подароци и го зазел Изенгард со дозвола од Берен, намесникот на Гондор. Од него Саруман ги добил и клучевите од Ортханк. Оттогаш долината на Изенгард почнала да се нарекува Нан Курунир. Така, првично Саруман бил само командант на гондорските луѓе, формално потчинет на намесникот. Но во 2953 г. тој го прогласил Изенгард за своја сопственост и започнал да го утврдува, спроведувајќи големи преградби. Тогаш биле исечени шумичките, а езерцето било исушено и затрупано. Во тврдинските ѕидови биле пробиени бројни тунели што станале касарни за војската на Саруман. [[Ковачница|Ковачниците]] и другите работилници биле сместени под земја. Отприлика во исто време, во [[Мордор]] повторно бил изграден [[Барад-дур]]. Во 3019 г., откако Саруман претрпел пораз во војната со [[Рохан]], Ентовите го поплавиле внатрешниот простор со водите на Изен, а потоа ја срушиле прстенестата ѕидина. Ортханк не успеале да го урнат. Откако се договорил со поглаварот на Ентовите, Дрвобрад, Саруман ја напуштил кулата, предавајќи ги клучевите од неа, кои потоа му биле предадени на [[Арагорн]]. Подоцна Арагорн ја предал целата долина, освен Ортханк, на управување на Ентовите под услов да ја чуваат кулата. Потоа на местото на Изенгард бил направен нов парк низ кој течела река, влевајќи се во езерото што го опкружувало Ортханк. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Кралства во Средната Земја]] p6gi4bk3yw9c2eaqqq17jecmot1b7sx 5629085 5629076 2026-09-15T21:13:34Z Andrew012p 85224 5629085 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Изенгард.jpg|thumb|250px|Изенгард во филмот ''[[Господарот на прстените: Двете кули]]'']]'''Изенгард'''<ref>Според англиската транскрипција би било „Ајзенгард“, но на македонски официјално е транскрибирано како '''Изенгард'''.</ref> ({{langx|en|Isengard}} {{IPA|[ˈaɪː.zɛn.ɡɑrd]}}, {{langx|ang|Īsen-ġeard}} {{IPA|[ˈiːzenjæɑrd]}}, „железна тврдина“)<ref>''Hall, John R. Clark.''&#x20;A Concise Anglo-Saxon Dictionary: For the Use of Students&#x20;<small>(англ.)</small>.&#x20;— Swan Sonnenschein & Company, 1894.&#x20;— P.&#x20;178, 130.</ref> — тврдина во долината Нан Курунир на јужниот крај од Магливите Планини, една од најважните утврдувања во [[Средна Земја|Средната Земја]] во [[легендариум]]от на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Зборот „Изенгард“ е германски/англосаксонски превод на [[Синдарин|синдаринското]] име Ангреност (синдарин: „железна тврдина“).<ref>{{Cite web|url=https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|title=Hiswelókë's Sindarin dictionary|publisher=www.jrrvf.com|access-date=2017-11-18|archive-date=2017-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20171029064916/https://www.jrrvf.com/hisweloke/sindar/online/sindar/dict-sd-en.html|url-status=live}}</ref> == Местоположба == Изенгард делумно бил природен планински предел, а делумно дело на рацете на [[Нуменор|Нуменорците]]. Тврдината била опашана со прстен од камени ѕидови со висина од околу 30 метри, со единствена порта сместена на југ. Од портата, патот водел кон брзаците на реката Изен. Внатрешниот простор претставувал круг со [[пречник]] од една милја, првично исполнет со зеленило и овошни дрвја што се натопувале од потоците што се слевале од планините кон езерото, но во времето на владеењето на [[Саруман]], зеленилото веќе го немало. Во центарот на прстенот се издигнувала кулата Ортханк со висина од над 150 метри, една од трите најважни кули на [[Гондор]] (другите две се наоѓале во [[Минас Тирит|Минас Анор]] и Минас Итил). Тврдината била изградена од Нуменорците „во деновите на нивната моќ“ и била дел од Гондор, заедно со земјите на Каленардон. Дури и по отстапувањето на овие земји на народот на [[Еорл]], Изенгард останал гондорска тврдина, чувана од гондорска стража на чело со капетан (титула што се пренесувала по наследство), додека клучевите од Ортханк се чувале кај намесникот на Гондор. На две милји јужно од портите на Изенгард се наоѓале браната и надворешната ограда што се протегала меѓу ридовите со кои завршувале Магливите Планини. Внатре во таа ограда се наоѓале обработените земји на луѓето од тврдината. [[Податотека:Estandarte Saruman.gif|мини|Знакот на изенгардските урук-хаи|лево]] == Историја == Кога [[Гондор]] ослабел, Изенгард, кој го чувал преминот меѓу Белите и Магливите Планини, морал да биде напуштен. Во 2710 г. од третата доба, тврдината ја зазеле Данлендците, но веќе во 2759 г. тие биле протерани, и истата година [[Саруман]] дошол кај Рохиримите со подароци и го зазел Изенгард со дозвола од Берен, намесникот на Гондор. Од него Саруман ги добил и клучевите од Ортханк. Оттогаш долината на Изенгард почнала да се нарекува Нан Курунир. Така, првично Саруман бил само командант на гондорските луѓе, формално потчинет на намесникот. Но во 2953 г. тој го прогласил Изенгард за своја сопственост и започнал да го утврдува, спроведувајќи големи преградби. Тогаш биле исечени шумичките, а езерцето било исушено и затрупано. Во тврдинските ѕидови биле пробиени бројни тунели што станале касарни за војската на Саруман. [[Ковачница|Ковачниците]] и другите работилници биле сместени под земја. Отприлика во исто време, во [[Мордор]] повторно бил изграден [[Барад-дур]]. Во 3019 г., откако Саруман претрпел пораз во војната со [[Рохан]], Ентовите го поплавиле внатрешниот простор со водите на Изен, а потоа ја срушиле прстенестата ѕидина. Ортханк не успеале да го урнат. Откако се договорил со поглаварот на Ентовите, Дрвобрад, Саруман ја напуштил кулата, предавајќи ги клучевите од неа, кои потоа му биле предадени на [[Арагорн]]. Подоцна Арагорн ја предал целата долина, освен Ортханк, на управување на Ентовите под услов да ја чуваат кулата. Потоа на местото на Изенгард бил направен нов парк низ кој течела река, влевајќи се во езерото што го опкружувало Ортханк. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == [[Категорија:Кралства во Средната Земја]] rkqit1yuroqmshenh320atf0ufeky2j 1 1403330 5629071 2026-09-15T20:55:51Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Барај извори|Изенгард}} {{СЗР}} 5629071 wikitext text/x-wiki {{Барај извори|Изенгард}} {{СЗР}} sbqeqyox8ks5q5bot3cbr1ryud6z6xz 14 1403331 5629072 2026-09-15T20:57:29Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Категорија:Измислени земји|Средна Земја]] 5629072 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Измислени земји|Средна Земја]] esgdn0z6u0dq3argvs1kj00mv3fo3qo 6 1403332 5629073 2026-09-15T20:59:38Z Andrew012p 85224 {{Податоци за неслободна слика |Опис = Изенгард |Извор = http://dreamworlds.ru/intersnosti/37436-puteshestvie-po-sredizemyu.html |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Изенгард |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} 5629073 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = Изенгард |Извор = http://dreamworlds.ru/intersnosti/37436-puteshestvie-po-sredizemyu.html |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Изенгард |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Праведна употреба во}} 4bnhaiuuvddh9m6yqke6j2saca1i1j1 5629074 5629073 2026-09-15T20:59:56Z Andrew012p 85224 /* Опис */ 5629074 wikitext text/x-wiki == Опис == {{Податоци за неслободна слика |Опис = Изенгард |Извор = http://dreamworlds.ru/intersnosti/37436-puteshestvie-po-sredizemyu.html |Дел = цел |Ниска_резолуција = да |други_информации = }} {{Образложение за неслободна слика |Статија = Изенгард |Намена = прикажување во статија |Заменливост = нема }} == Лиценцирање == {{Праведна употреба во|Изенгард}} 186z2eyrrh9g9f1ogyac2jxf1r7jo9s 1 1403334 5629088 2026-09-15T21:20:33Z P.Nedelkovski 47736 Создадена страница со: {{СЗР}} 5629088 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1403335 5629089 2026-09-15T21:31:46Z Sheafification 125344 Создавање на статија 5629089 wikitext text/x-wiki '''Шема''' — објект во [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]] кој ги обоштува [[Алгебарски вариетет|алгебарските вариетети]]. Теоријата на шемите била воведена од [[Александар Гротендик]] во 1960-тите години. Шемите ја револуционизирале алгебарската геометрија и придонеле во разрешувањето на важни хипотези како [[Хипотзеите на Веј|Вејовите хипотези]] и [[Последна Фермаова теорема|последната Фермаова теорема]]. == Дефиниција == Главна инспирација за дефиницијата на шеми доаѓа од дефиницијата на [[Многуобразие|многуобразјата]]. [[Реален број|Реални]] многубразја се објекти кои локално „изгледаат“ како отвоерни подмножества на <math>\mathbb{R}^n</math>. Исто така општите вариетети се објекти кои локлано „изгледаат“ како афини вариетети, па по тој принцип, шемите треба да се објекти кои локлано „изгледаат“ како афини шеми. Афините шеми се шемите чиј [[тополошки простор]] е спектарот на [[Прстен (математика)|прстен]] со топологијата на Зариски заедно со додатна структура. Таа додатна структура ќе дојде во вид на [[Сноп (математика)|сноп]], т.е. шемите ќе ги дефинираме како [[Прстенест простор|локално прстенести простори]]. Тој сноп треба да ги рефлектира „функциите“ кои се дефинирани врз секое отворено подмножество на една шема. === Спектар на прстен и топологијата на Зариски === Нека <math>R</math> е прстен (комутивен, со единица). Множеството <math>\operatorname{Spec} R</math> на сите прости идеали на <math>R</math> се нарекува '''спектарот''' на <math>R</math>. Врз <math>\operatorname{Spec} R</math> ја дефинираме следнава топологија, наречена '''топологијата на Зариски.''' Затворените множества за топологијата на Зариски се множествата од видот <math>V(I) = \{\mathfrak{p} \in \operatorname{Spec} R \mid I \subseteq \mathfrak{p}\}</math> каде <math>I</math> е произволен идеал. Ова дефинира топологија бидејќи * <math>V((0)) = \operatorname{Spec} R</math>; * <math>V((1)) = \emptyset</math>; * <math>\bigcap_j V(I_j) = V(\sum_j I_j)</math>; * <math>\bigcup_{j=1}^r V(I_j) = V(\prod_{j=1}^r I_j)</math>. Нека <math>f \in R</math> е елемент. Тогаш <math>D(f) = \operatorname{Spec} R \setminus V((f))</math> е отворено подмножество, наречено '''принципалното отворено подмножество''' за <math>f</math>. Фамилијата на сите принципални отворени подмножества за сите елменти <math>f \in R</math> сочинува база на <math>\operatorname{Spec} R</math>. Подмножеството <math>D(f)</math> се интерпретира како множеството на точки за кои <math>f</math> не изчезнува, т.е. не е <math>0</math>. === Афини шеми === За секој прстен <math>R</math> иамаме тополошки простор <math>\operatorname{Spec} R</math>. Овој податок не дефинира „добар“ простор, бидејќи различни прстени можат да имаат ист спектар, како на пример <math>\operatorname{Spec} k = \{*\} = \operatorname{Spec} k[x]/(x^2)</math> за поле <math>k</math>. Ќе дефинираме сноп <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}</math> кој треба да ги рефлектира функциите врз отворени подмножества. Треба да важи <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(\operatorname{Spec} R) = R</math>. Ако на пример <math>R = k[x]</math>, тогаш <math>\operatorname{Spec} R</math> треба да биде афинита права (како вариетет), па функциите врз <math>\operatorname{Spec} R</math> треба да бидат дадени од елементите на <math>k[x]</math>. Нека <math>f \in R</math>. Тогаш <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(D(f))</math> треба да бидат функциите дефинирани врз множеството на точки за кои <math>f</math> не изчезнува, т.е. е инвертибилен. Затоа треба <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(D(f))</math> да бида [[Локализација (математика)|локализацијата]] <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(D(f)) = R_f</math> по <math>f</math>. Овие податоци дефинираат [[Сноп (математика)|сноп врз базата]] на принципални отворени подмножества и со тоа и сноп врз <math>\operatorname{Spec} R</math>. Нека <math>\mathfrak{p} \in \operatorname{Spec} R</math> е прост идеал. Не е тешко да се провери дека стеблото <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R, \mathfrak{p}} = R_\mathfrak{p}</math>, па е локален прстен. Со тоа <math>(\operatorname{Spec} R, \mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R})</math> е локално прстенест простор. go66vkzzumbsqfhupyiptq78tmplb0s 0 1403336 5629091 2026-09-15T22:31:50Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Вториот Туркиски Каганат''' бил средновековна туркиска држава во Централна и Источна Азија, која постоела од околу [[682]] до [[744]] година. Во историската литература се среќава и под називот '''Втор Источнотуркиски Каганат''', бидејќи неговото политичк... 5629091 wikitext text/x-wiki '''Вториот Туркиски Каганат''' бил средновековна туркиска држава во Централна и Источна Азија, која постоела од околу [[682]] до [[744]] година. Во историската литература се среќава и под називот '''Втор Источнотуркиски Каганат''', бидејќи неговото политичко јадро се наоѓало во [[Монголска Висорамнина|Монголската Висорамнина]], во областа на горниот тек на [[Орхон (река)|Орхон]]. Неговото средиште било во светата област [[Отокен]], која претставувала политички центар на туркиските држави во тој период. Каганатот бил основан од [[Елтериш Каган|Кутлуг Елтериш Каган]], припадник на владетелскиот род [[Ашина]], по востанието против [[Тан|Танската династија]]. Со тоа била обновена туркиската политичка власт во Монголската Висорамнина по периодот на танска доминација над Источниот Туркиски Каганат. Најзначајни владетели во неговата историја биле Елтериш Каган, [[Капаган Каган]], [[Билге Каган]] и неговиот брат [[Кул Тегин]]. == Историја == === Создавање === По поделбата на Првиот Туркиски Каганат во источен и западен дел во почетокот на VII век, источниот дел постепено бил потчинет на Танската империја. Во 630 година танските сили го поразиле источниот туркиски каганат, а туркиските племиња во Монголската Висорамнина биле ставени под кинеска политичка власт. Во следните децении се појавиле повеќе обиди за обновување на туркиската независност. Конечно, Кутлуг, со поддршка на воениот и политичкиот советник [[Тоникук]], организирал востание и постепено обединил дел од туркиските племиња. Во 682 година тој ја обновил независната туркиска држава и ја презел титулата '''Елтериш Каган'''. Основата на новата држава била во областа на Орхон и Отокен. Орхонската долина подоцна станала едно од најзначајните политички и културни средишта на туркискиот свет. === Владеење на Капаган === По смртта на Елтериш Каган околу 691 година, на престолот дошол неговиот брат [[Капаган Каган]]. За време на неговото владеење каганатот значително ја проширил својата политичка и воена моќ. Капаган водел бројни походи против соседните племиња и држави, вклучувајќи ги [[Тан|Танската империја]], [[Кидани]]те, [[Огузи]]те, [[Киргизи]]те и [[Тургеши]]те. Туркиската држава во овој период повторно станала значајна сила во внатрешна Азија. Натписот на Тоникук сведочи за походите на туркиската држава и за нејзините конфликти со соседните народи. Капаган бил убиен во 716 година. По неговата смрт следел период на политичка нестабилност, по што на престолот дошол [[Билге Каган]], син на Елтериш. === Билге Каган === Владеењето на Билге Каган (716–734) се смета за еден од најзначајните периоди во историјата на Вториот Туркиски Каганат. Неговиот брат [[Кул Тегин]] бил еден од главните воени водачи, додека [[Тоникук]] продолжил да има значајна политичка улога. За време на Билге Каган била зацврстена централната власт и биле одржувани дипломатски и воени односи со Танската империја и со соседните племиња. Во овој период биле создадени и најзначајните старотуркиски натписи во долината на Орхон. == Орхонски натписи == Најважните пишани извори за историјата на Вториот Туркиски Каганат се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]], создадени во почетокот на VIII век во Монголската Висорамнина. Меѓу најзначајните се [[Натписот на Кул Тегин]], [[Натписот на Билге Каган]] и [[Натписите на Тоникук]]. Натписот на Кул Тегин бил поставен во 732 година во чест на Кул Тегин, додека натписот на Билге Каган бил поставен во 735 година, по неговата смрт. Натписите на Тоникук се нешто постари и содржат историски раскажувања за создавањето и воените походи на обновената туркиска држава. Натписите се особено значајни бидејќи претставуваат едни од најстарите обемни зачувани текстови на [[старотуркиски јазик]], напишани со [[старотуркиско писмо]]. Тие содржат податоци за политичката историја, војувањето, односите со Кина и соседните племиња, како и за политичката идеологија на каганатот. Во натписите се употребува изразот '''Türük el''' за туркиската држава или политичка заедница, а големо место имаат поимите поврзани со каганот, народот и небесната власт. == Општество и државно уредување == На чело на државата стоел '''каганот''', кој потекнувал од владетелскиот род Ашина. Под него се наоѓале високи воени и административни достоинственици, меѓу кои [[тaрхан]]и и други носители на титули. Политичката организација се темелела врз племенски и родовски заедници, кои биле обединети под власта на каганот. Воената сила имала централно место во државниот систем, а коњичките единици овозможувале брзо движење на големи растојанија. Во Орхонските натписи се забележува идејата дека политичкиот поредок зависел од односот меѓу каганот и неговиот народ. Тие истовремено содржат предупредувања за опасностите од внатрешни поделби и од прекумерната зависност од Кина. == Надворешни односи == Вториот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со Танската империја. Односите се движеле од воени судири до дипломатски контакти и периоди на мир. На север и североисток каганатот бил во конфликт со [[Кидани]]те и други племенски заедници, додека на запад туркиските владетели се вмешувале во политичките случувања во [[Жетису]] и во поранешните области на Западниот Туркиски Каганат. Туркиските походи во западните области довеле до судири со [[Тургешки Каганат|Тургешите]]. Натписот на Тоникук споменува поход против Тургешите и битката кај Болчу во 711 година. == Пад == По смртта на Билге Каган во 734 година, политичката стабилност на каганатот постепено се нарушила. Во следните години се смениле повеќе владетели, а централната власт ослабела. Во 744 година против каганатот се кренала коалиција составена од [[Ујгури]], [[Карлуци]] и [[Басмали]]. Последниот значаен каган, [[Озмиш Каган]], бил поразен, а каганската власт во Монголската Висорамнина престанала да постои. На негово место бил создаден [[Ујгурски Каганат|Ујгурскиот Каганат]]. Падот на Вториот Туркиски Каганат не значел исчезнување на туркиските племиња. Повеќе од нив продолжиле да играат значајна улога во политичката историја на Централна Азија, а дел од нив станале составен дел од новиот Ујгурски Каганат и од други политички формации. == Наследство == Вториот Туркиски Каганат има особено значење за историјата на старотуркиската писменост. Орхонските натписи претставуваат главен извор за јазикот, политичката култура и историјата на туркиските заедници во VIII век. Орхонската долина, каде што се наоѓале најзначајните споменици од овој период, подоцна продолжила да биде едно од главните политички средишта на степските империи. Подоцнежниот Ујгурски Каганат исто така го поставил своето политичко средиште во пошироката област на Орхон. Денес Орхонската долина е дел од светското наследство на [[УНЕСКО]], при што нејзините археолошки остатоци сведочат за последователното влијание на туркиските, ујгурските и подоцнежните номадски држави во регионот. oz4fws99vu4m0qv71flx34hpl6s0td6 5629092 5629091 2026-09-15T22:34:18Z Buli 2648 5629092 wikitext text/x-wiki '''Вториот Туркиски Каганат''' бил средновековна туркиска држава во Централна и Источна Азија, која постоела од околу [[682]] до [[744]] година. Во историската литература се среќава и под називот '''Втор Источнотуркиски Каганат''', бидејќи неговото политичко јадро се наоѓало во [[Монголска Висорамнина|Монголската Висорамнина]], во областа на горниот тек на [[Орхон (река)|Орхон]]. Неговото средиште било во светата област [[Отокен]], која претставувала политички центар на туркиските држави во тој период. Каганатот бил основан од [[Елтериш Каган|Кутлуг Елтериш Каган]], припадник на владетелскиот род [[Ашина]], по востанието против [[Тан|Танската династија]]. Со тоа била обновена туркиската политичка власт во Монголската Висорамнина по периодот на танска доминација над Источниот Туркиски Каганат. Најзначајни владетели во неговата историја биле Елтериш Каган, [[Капаган Каган]], [[Билге Каган]] и неговиот брат [[Кул Тегин]]. == Историја == === Создавање === По поделбата на Првиот Туркиски Каганат во источен и западен дел во почетокот на VII век, источниот дел постепено бил потчинет на Танската империја. Во 630 година танските сили го поразиле источниот туркиски каганат, а туркиските племиња во Монголската Висорамнина биле ставени под кинеска политичка власт. Во следните децении се појавиле повеќе обиди за обновување на туркиската независност. Конечно, Кутлуг, со поддршка на воениот и политичкиот советник [[Тоникук]], организирал востание и постепено обединил дел од туркиските племиња. Во 682 година тој ја обновил независната туркиска држава и ја презел титулата Елтериш Каган. Основата на новата држава била во областа на Орхон и Отокен. Орхонската долина подоцна станала едно од најзначајните политички и културни средишта на туркискиот свет. === Владеење на Капаган === По смртта на Елтериш Каган околу 691 година, на престолот дошол неговиот брат [[Капаган Каган]]. За време на неговото владеење каганатот значително ја проширил својата политичка и воена моќ. Капаган водел бројни походи против соседните племиња и држави, вклучувајќи ги [[Тан|Танската империја]], [[Кидани]]те, [[Огузи]]те, [[Киргизи]]те и [[Тургеши]]те. Туркиската држава во овој период повторно станала значајна сила во внатрешна Азија. Натписот на Тоникук сведочи за походите на туркиската држава и за нејзините конфликти со соседните народи. Капаган бил убиен во 716 година. По неговата смрт следел период на политичка нестабилност, по што на престолот дошол [[Билге Каган]], син на Елтериш. === Билге Каган === Владеењето на Билге Каган (716–734) се смета за еден од најзначајните периоди во историјата на Вториот Туркиски Каганат. Неговиот брат [[Кул Тегин]] бил еден од главните воени водачи, додека [[Тоникук]] продолжил да има значајна политичка улога. За време на Билге Каган била зацврстена централната власт и биле одржувани дипломатски и воени односи со Танската империја и со соседните племиња. Во овој период биле создадени и најзначајните старотуркиски натписи во долината на Орхон. == Орхонски натписи == Најважните пишани извори за историјата на Вториот Туркиски Каганат се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]], создадени во почетокот на VIII век во Монголската Висорамнина. Меѓу најзначајните се [[Натписот на Кул Тегин]], [[Натписот на Билге Каган]] и [[Натписите на Тоникук]]. Натписот на Кул Тегин бил поставен во 732 година во чест на Кул Тегин, додека натписот на Билге Каган бил поставен во 735 година, по неговата смрт. Натписите на Тоникук се нешто постари и содржат историски раскажувања за создавањето и воените походи на обновената туркиска држава. Натписите се особено значајни бидејќи претставуваат едни од најстарите обемни зачувани текстови на [[старотуркиски јазик]], напишани со [[старотуркиско писмо]]. Тие содржат податоци за политичката историја, војувањето, односите со Кина и соседните племиња, како и за политичката идеологија на каганатот. Во натписите се употребува изразот Türük el за туркиската држава или политичка заедница, а големо место имаат поимите поврзани со каганот, народот и небесната власт. == Општество и државно уредување == На чело на државата стоел каганот, кој потекнувал од владетелскиот род Ашина. Под него се наоѓале високи воени и административни достоинственици, меѓу кои тaрхани и други носители на титули. Политичката организација се темелела врз племенски и родовски заедници, кои биле обединети под власта на каганот. Воената сила имала централно место во државниот систем, а коњичките единици овозможувале брзо движење на големи растојанија. Во Орхонските натписи се забележува идејата дека политичкиот поредок зависел од односот меѓу каганот и неговиот народ. Тие истовремено содржат предупредувања за опасностите од внатрешни поделби и од прекумерната зависност од Кина. == Надворешни односи == Вториот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со Танската империја. Односите се движеле од воени судири до дипломатски контакти и периоди на мир. На север и североисток каганатот бил во конфликт со [[Кидани]]те и други племенски заедници, додека на запад туркиските владетели се вмешувале во политичките случувања во [[Жетису]] и во поранешните области на Западниот Туркиски Каганат. Туркиските походи во западните области довеле до судири со [[Тургешки Каганат|Тургешите]]. Натписот на Тоникук споменува поход против Тургешите и битката кај Болчу во 711 година. == Пад == По смртта на Билге Каган во 734 година, политичката стабилност на каганатот постепено се нарушила. Во следните години се смениле повеќе владетели, а централната власт ослабела. Во 744 година против каганатот се кренала коалиција составена од [[Ујгури]], [[Карлуци]] и [[Басмали]]. Последниот значаен каган, [[Озмиш Каган]], бил поразен, а каганската власт во Монголската Висорамнина престанала да постои. На негово место бил создаден [[Ујгурски Каганат|Ујгурскиот Каганат]]. Падот на Вториот Туркиски Каганат не значел исчезнување на туркиските племиња. Повеќе од нив продолжиле да играат значајна улога во политичката историја на Централна Азија, а дел од нив станале составен дел од новиот Ујгурски Каганат и од други политички формации. == Наследство == Вториот Туркиски Каганат има особено значење за историјата на старотуркиската писменост. Орхонските натписи претставуваат главен извор за јазикот, политичката култура и историјата на туркиските заедници во VIII век. Орхонската долина, каде што се наоѓале најзначајните споменици од овој период, подоцна продолжила да биде едно од главните политички средишта на степските империи. Подоцнежниот Ујгурски Каганат исто така го поставил своето политичко средиште во пошироката област на Орхон. Денес Орхонската долина е дел од светското наследство на [[УНЕСКО]], при што нејзините археолошки остатоци сведочат за последователното влијание на туркиските, ујгурските и подоцнежните номадски држави во регионот. 8jouqwprsnf6vfzm9il2sisxxup2v1s 5629093 5629092 2026-09-15T22:34:39Z Buli 2648 /* Наследство */ 5629093 wikitext text/x-wiki '''Вториот Туркиски Каганат''' бил средновековна туркиска држава во Централна и Источна Азија, која постоела од околу [[682]] до [[744]] година. Во историската литература се среќава и под називот '''Втор Источнотуркиски Каганат''', бидејќи неговото политичко јадро се наоѓало во [[Монголска Висорамнина|Монголската Висорамнина]], во областа на горниот тек на [[Орхон (река)|Орхон]]. Неговото средиште било во светата област [[Отокен]], која претставувала политички центар на туркиските држави во тој период. Каганатот бил основан од [[Елтериш Каган|Кутлуг Елтериш Каган]], припадник на владетелскиот род [[Ашина]], по востанието против [[Тан|Танската династија]]. Со тоа била обновена туркиската политичка власт во Монголската Висорамнина по периодот на танска доминација над Источниот Туркиски Каганат. Најзначајни владетели во неговата историја биле Елтериш Каган, [[Капаган Каган]], [[Билге Каган]] и неговиот брат [[Кул Тегин]]. == Историја == === Создавање === По поделбата на Првиот Туркиски Каганат во источен и западен дел во почетокот на VII век, источниот дел постепено бил потчинет на Танската империја. Во 630 година танските сили го поразиле источниот туркиски каганат, а туркиските племиња во Монголската Висорамнина биле ставени под кинеска политичка власт. Во следните децении се појавиле повеќе обиди за обновување на туркиската независност. Конечно, Кутлуг, со поддршка на воениот и политичкиот советник [[Тоникук]], организирал востание и постепено обединил дел од туркиските племиња. Во 682 година тој ја обновил независната туркиска држава и ја презел титулата Елтериш Каган. Основата на новата држава била во областа на Орхон и Отокен. Орхонската долина подоцна станала едно од најзначајните политички и културни средишта на туркискиот свет. === Владеење на Капаган === По смртта на Елтериш Каган околу 691 година, на престолот дошол неговиот брат [[Капаган Каган]]. За време на неговото владеење каганатот значително ја проширил својата политичка и воена моќ. Капаган водел бројни походи против соседните племиња и држави, вклучувајќи ги [[Тан|Танската империја]], [[Кидани]]те, [[Огузи]]те, [[Киргизи]]те и [[Тургеши]]те. Туркиската држава во овој период повторно станала значајна сила во внатрешна Азија. Натписот на Тоникук сведочи за походите на туркиската држава и за нејзините конфликти со соседните народи. Капаган бил убиен во 716 година. По неговата смрт следел период на политичка нестабилност, по што на престолот дошол [[Билге Каган]], син на Елтериш. === Билге Каган === Владеењето на Билге Каган (716–734) се смета за еден од најзначајните периоди во историјата на Вториот Туркиски Каганат. Неговиот брат [[Кул Тегин]] бил еден од главните воени водачи, додека [[Тоникук]] продолжил да има значајна политичка улога. За време на Билге Каган била зацврстена централната власт и биле одржувани дипломатски и воени односи со Танската империја и со соседните племиња. Во овој период биле создадени и најзначајните старотуркиски натписи во долината на Орхон. == Орхонски натписи == Најважните пишани извори за историјата на Вториот Туркиски Каганат се [[Орхонски натписи|Орхонските натписи]], создадени во почетокот на VIII век во Монголската Висорамнина. Меѓу најзначајните се [[Натписот на Кул Тегин]], [[Натписот на Билге Каган]] и [[Натписите на Тоникук]]. Натписот на Кул Тегин бил поставен во 732 година во чест на Кул Тегин, додека натписот на Билге Каган бил поставен во 735 година, по неговата смрт. Натписите на Тоникук се нешто постари и содржат историски раскажувања за создавањето и воените походи на обновената туркиска држава. Натписите се особено значајни бидејќи претставуваат едни од најстарите обемни зачувани текстови на [[старотуркиски јазик]], напишани со [[старотуркиско писмо]]. Тие содржат податоци за политичката историја, војувањето, односите со Кина и соседните племиња, како и за политичката идеологија на каганатот. Во натписите се употребува изразот Türük el за туркиската држава или политичка заедница, а големо место имаат поимите поврзани со каганот, народот и небесната власт. == Општество и државно уредување == На чело на државата стоел каганот, кој потекнувал од владетелскиот род Ашина. Под него се наоѓале високи воени и административни достоинственици, меѓу кои тaрхани и други носители на титули. Политичката организација се темелела врз племенски и родовски заедници, кои биле обединети под власта на каганот. Воената сила имала централно место во државниот систем, а коњичките единици овозможувале брзо движење на големи растојанија. Во Орхонските натписи се забележува идејата дека политичкиот поредок зависел од односот меѓу каганот и неговиот народ. Тие истовремено содржат предупредувања за опасностите од внатрешни поделби и од прекумерната зависност од Кина. == Надворешни односи == Вториот Туркиски Каганат одржувал сложени односи со Танската империја. Односите се движеле од воени судири до дипломатски контакти и периоди на мир. На север и североисток каганатот бил во конфликт со [[Кидани]]те и други племенски заедници, додека на запад туркиските владетели се вмешувале во политичките случувања во [[Жетису]] и во поранешните области на Западниот Туркиски Каганат. Туркиските походи во западните области довеле до судири со [[Тургешки Каганат|Тургешите]]. Натписот на Тоникук споменува поход против Тургешите и битката кај Болчу во 711 година. == Пад == По смртта на Билге Каган во 734 година, политичката стабилност на каганатот постепено се нарушила. Во следните години се смениле повеќе владетели, а централната власт ослабела. Во 744 година против каганатот се кренала коалиција составена од [[Ујгури]], [[Карлуци]] и [[Басмали]]. Последниот значаен каган, [[Озмиш Каган]], бил поразен, а каганската власт во Монголската Висорамнина престанала да постои. На негово место бил создаден [[Ујгурски Каганат|Ујгурскиот Каганат]]. Падот на Вториот Туркиски Каганат не значел исчезнување на туркиските племиња. Повеќе од нив продолжиле да играат значајна улога во политичката историја на Централна Азија, а дел од нив станале составен дел од новиот Ујгурски Каганат и од други политички формации. == Наследство == Вториот Туркиски Каганат има особено значење за историјата на старотуркиската писменост. Орхонските натписи претставуваат главен извор за јазикот, политичката култура и историјата на туркиските заедници во VIII век. Орхонската долина, каде што се наоѓале најзначајните споменици од овој период, подоцна продолжила да биде едно од главните политички средишта на степските империи. Подоцнежниот Ујгурски Каганат исто така го поставил своето политичко средиште во пошироката област на Орхон. Денес Орхонската долина е дел од светското наследство на [[УНЕСКО]], при што нејзините археолошки остатоци сведочат за последователното влијание на туркиските, ујгурските и подоцнежните номадски држави во регионот. [[Категорија:Ханати]] e4mdzybp51glojg3uyaxcrhkbrndnqq 0 1403337 5629097 2026-09-16T04:36:36Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1365502044|Lysimachia punctata]]“ 5629097 wikitext text/x-wiki '''''Lysimachia punctata''''' или точкеста метилка ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]],'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). == Опис == ''Lysimachia punctata'' е [[Растенија|растение]] високо до 100 см, со тенок подземен [[ризом]]. Неговото [[стебло]] е поставено вертикално, има аголна форма и речиси и да не се разгранува. Целото растение е влакнесто. [[Лист|Листовите]] се распоредени спротиводно или во пршлени од по 3 до 4. Имаат цели рабови, јајцевидно-ланцетаста до елиптична форма, со должина до 7 см. На врвот се заострени, во основата обично заоблени, имаат кратка дршка и се прекриени со влакненца од двете страни.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=812-814}}</ref> Ливчињата се обрабени со влакненца, а влакнестите чашкасти ливчиња се целосно зелени, без портокаловиот раб на ''[[Lysimachia vulgaris]]''.<ref name="Blamey">{{Наведена книга|title=Wild flowers of Britain and Ireland|last=Blamey|first=M.|last2=Fitter|first2=R.|last3=Fitter|first3=A|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2013|isbn=978-1408179505|location=London}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 1 до 4 во пазувите на листовите и заедно образуваат едно завршно (терминално) гроздоводно [[соцветие]]. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се со должина од 1 до 1,5 см. Чашката е со должина од околу 6 до 8 mm, густо е покриена со влакненца и речиси до самата основа е поделена на 5 линејно-ланцетасти делови со заострен врв. Кај одделни примероци се забележуваат и жлездести влакна. Венчето има светложолта боја и должина од 10 до 18 мм. Речиси до самата основа е поделено на 5 широко-ланцетасти до широко-елиптични делови со заострени врвови, кои од внатрешната страна и по рабовите се прекриени со жлездести влакненца. [[Прашник|Прашниците]] се со должина колку половината од венчето и се сраснати со неговата основа. Дршките на прашниците (филаментите) имаат различна должина, во долниот дел се проширени и до половината меѓусебно сраснати, формирајќи цевчеста структура околу плодникот. Од надворешната страна, филаментите се густо покриени со жлездести влакненца. Столпчето е тенко, со должина еднаква на прашниците и завршува со топчест жиг. Плодната кутијка е топчеста, долга околу 4 мм и пократка од чашката.<ref name=":1" /> == Распространетост == Овој вид е автохтон во [[југоисточна Европа]] и источно сè до [[Кавказ]].<ref name="BRC">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/lysimachia-punctata|title=Online atlas of the British and Irish flora|accessdate=20 July 2018}}</ref><ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Внесен е како градинарско растение, а потоа широко се раширил и натурализирал како пребегнат вид од градините, населувајќи запуштени површини, покрај патишта и влажни места.<ref name="Stace" /><ref name="Blamey" /> Во [[Македонија]] се среќава на тревни површини, крај реки, потоци, патишта и населени места до 1600 метри надморска височина.<ref name=":1" /> Варијабилност * ''Lysimachia punctata'' ''var. tomentosa'' - растение со прости влакна. Во Македонија претставува широко распространето растение.<ref name=":1" /> * ''Lysimachia punctata'' ''var. punctata'' - растение кое покрај простите влакна по цветните дршки, брактеите и чашката има и жлездести влакна. Распространето на планините [[Јакупица]], [[Пелистер]], [[Кожуф]] и [[Беласица]], како и во [[Прилеп]] - [[Плетвар]], [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]] и [[Смрдлива Вода]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] h9fhspblcvcaldglicin7qlziiwmarj 5629098 5629097 2026-09-16T04:44:08Z Orce Wiki 121850 5629098 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Speciesbox |image = Lysimachia.punctata.1.jpg |status = LC |status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref>{{cite iucn |author=Kavak, S. |year=2014 |title=''Lysimachia punctata'' |volume=2014 |article-number=e.T19619934A19620856 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T19619934A19620856.en |language=en |access-date=22 July 2026}}</ref> |genus = Lysimachia |species = punctata |authority = [[L.]] }} '''''Lysimachia punctata''''' или точкеста метилка ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]],'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). == Опис == ''Lysimachia punctata'' е [[Растенија|растение]] високо до 100 см, со тенок подземен [[ризом]]. Неговото [[стебло]] е поставено вертикално, има аголна форма и речиси и да не се разгранува. Целото растение е влакнесто. [[Лист|Листовите]] се распоредени спротиводно или во пршлени од по 3 до 4. Имаат цели рабови, јајцевидно-ланцетаста до елиптична форма, со должина до 7 см. На врвот се заострени, во основата обично заоблени, имаат кратка дршка и се прекриени со влакненца од двете страни.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=812-814}}</ref> Ливчињата се обрабени со влакненца, а влакнестите чашкасти ливчиња се целосно зелени, без портокаловиот раб на ''[[Lysimachia vulgaris]]''.<ref name="Blamey">{{Наведена книга|title=Wild flowers of Britain and Ireland|last=Blamey|first=M.|last2=Fitter|first2=R.|last3=Fitter|first3=A|publisher=Bloomsbury Publishing|year=2013|isbn=978-1408179505|location=London}}</ref> [[Цвет|Цветовите]] се распоредени по 1 до 4 во пазувите на листовите и заедно образуваат едно завршно (терминално) гроздоводно [[соцветие]]. [[Цветна дршка|Цветните дршки]] се со должина од 1 до 1,5 см. Чашката е со должина од околу 6 до 8 mm, густо е покриена со влакненца и речиси до самата основа е поделена на 5 линејно-ланцетасти делови со заострен врв. Кај одделни примероци се забележуваат и жлездести влакна. Венчето има светложолта боја и должина од 10 до 18 мм. Речиси до самата основа е поделено на 5 широко-ланцетасти до широко-елиптични делови со заострени врвови, кои од внатрешната страна и по рабовите се прекриени со жлездести влакненца. [[Прашник|Прашниците]] се со должина колку половината од венчето и се сраснати со неговата основа. Дршките на прашниците (филаментите) имаат различна должина, во долниот дел се проширени и до половината меѓусебно сраснати, формирајќи цевчеста структура околу плодникот. Од надворешната страна, филаментите се густо покриени со жлездести влакненца. Столпчето е тенко, со должина еднаква на прашниците и завршува со топчест жиг. Плодната кутијка е топчеста, долга околу 4 мм и пократка од чашката.<ref name=":1" /> == Распространетост == Овој вид е автохтон во [[југоисточна Европа]] и источно сè до [[Кавказ]].<ref name="BRC">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.brc.ac.uk/plantatlas/plant/lysimachia-punctata|title=Online atlas of the British and Irish flora|accessdate=20 July 2018}}</ref><ref name="Stace">{{Наведена книга|title=New Flora of the British Isles|last=Stace|first=C. A.|publisher=Cambridge University Press|year=2010|isbn=9780521707725|edition=Third|location=Cambridge, U.K.|author-link=Stace, C. A.}}</ref> Внесен е како градинарско растение, а потоа широко се раширил и натурализирал како пребегнат вид од градините, населувајќи запуштени површини, покрај патишта и влажни места.<ref name="Stace" /><ref name="Blamey" /> Во [[Македонија]] се среќава на тревни површини, крај реки, потоци, патишта и населени места до 1600 метри надморска височина.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Lysimachia punctata'' ''var. tomentosa'' - растение со прости влакна. Во Македонија претставува широко распространето растение.<ref name=":1" /> * ''Lysimachia punctata'' ''var. punctata'' - растение кое покрај простите влакна по цветните дршки, брактеите и чашката има и жлездести влакна. Распространето на планините [[Јакупица]], [[Пелистер]], [[Кожуф]] и [[Беласица]], како и во [[Прилеп]] - [[Плетвар]], [[Гевгелија]] - с. [[Богданци]] и [[Смрдлива Вода]].<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Lysimachia punctata 08 ies.jpg|Лист од Lysimachia punctata Податотека:Lysimachia punctata 06 ies.jpg|Цвет од Lysimachia punctata Податотека:Lysimachia punctata by Danny S. - 001.jpg|Цветови од Lysimachia punctata Податотека:2018-06-01 (106) Lysimachia punctata (dotted loosestrife) at Bichlhäusl in Frankenfels, Austria.jpg|Градина со Lysimachia punctata Податотека:Lysimachia punctata 2.jpg|Lysimachia punctata </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Растителни таксони опишани од Карл Линеј]] [[Категорија:Растенија опишани во 1753 година]] [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Незагрозени видови според МСЗП]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 4ow3tgrfbvjak8q3nl1t7xdsm3x0796 1 1403338 5629099 2026-09-16T04:44:28Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5629099 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403339 5629101 2026-09-16T05:18:47Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/55638486|Purpurlysing]]“ 5629101 wikitext text/x-wiki ''Lysimachia atropurpurea'' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]],'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Природно се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]] и во [[Турција]]. Се одгледува ширум светот во градините претежно поради препознатливата, темна пурпурна боја на неговите цветови. Опис и распространетост ''Lysimachia atropurpurea'' е растение високо до 60 см, чие вертикално [[стебло]] најчесто е неразгрането или разгрането од самата основа. По целата должина има густи, куси и жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се поставени спирално, имаат линејно-ланцетаста до ланцетаста форма и должина од 3,5 до 8 см. Имаат сиво-зелена боја и од двете страни се покриени со ситни, кратки жлездести влакненца. На врвот се заострени, по рабовите набрчкани, а кон основата постепено се стеснуваат, при што најдолните листови имаат кратки дршки, додека горните се приседнати и во своите пазуви носат кратки гранчиња. [[Цвет|Цветовите]] се организирани во класовидно соцветие и се седечки (приседнати) или имаат сосем кратка [[Цветна дршка|дршка]]. Оската на [[Соцветие|соцветието]], како и самите цветни дршки, се прекриени со многу ситни жлездести влакненца. Чашката е со должина од околу 4 мм и е насечена подлабоко од половината на 5 делови. Делови на чашката се широко-ланцетасти, голи и заострени на врвот, а во нивната горна половина имаат пурпурна боја. Венчето е со темнопурпурна боја и должина од 6 до 7 мм, поделено речиси до самата основа. Венечните делови се линејно-ланцетасти, за 1 до 2 мм подолги од чашката, имаат пурпурна нијанса и се заострени на врвот. [[Прашник|Прашниците]] се со различна должина. Филаментите се подолги од венчето, а во својата основа се прстеновидно сраснати меѓу себе и се споени со основата на венчето. Столпчето е пократко од прашниците, цврсто и трајно останува прикачено на плодната кутијка. Плодната кутијка е топчеста, со дијаметар од 3-4 мм.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=814}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви тревни терени, по меѓи на ниви, крај патишта, реки и други живеалишта. Се среќава во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]], клисурата на [[Мавровска Река]], [[Прилеп]], [[Мариово]] - мостот [[Расимбегов мост|Расим-беј]], [[Валандово]] - с. [[Ајранли]], [[Гевгелија]] - [[Смрдлива Вода]], с. [[Перово]], с. [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]] и с. [[Негорци]], како и во [[Струмица]] - [[Моноспитовско Блато]].<ref name=":1" /> Наводи == Надворешни врски == * [http://skud.info Шведска база на податоци за култивирани растенија] * {{Ризница|Lysimachia atropurpurea}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] hdtcqf2dkjeiql6gd8y52tdukbqhm0c 5629102 5629101 2026-09-16T05:26:28Z Orce Wiki 121850 5629102 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = Lysimachia atropurpurea | status = | image = Lysimachia atropurpurea'Beaujolais'1.jpg | image_caption = Lysimachia atropurpurea | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Spermatophyta | subdivisio_sv = | subdivisio = Angiospermae | classis_sv = | classis = Eudicotyledonae | ordo_sv = | ordo = Ericales | familia_sv = | familia = [[јаглики]] (Primulaceae) | genus_sv = | genus = [[Lysimachia]] | species_sv = | species = L. atropurpurea | taxon = Lysimachia atropurpurea | taxon_authority = [[L.]] }} ''Lysimachia atropurpurea'' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]],'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Природно се јавува на [[Балкански Полуостров|Балканот]] и во [[Турција]]. Се одгледува ширум светот во градините претежно поради препознатливата, темна пурпурна боја на неговите цветови. == Опис и распространетост == ''Lysimachia atropurpurea'' е растение високо до 60 см, чие вертикално [[стебло]] најчесто е неразгрането или разгрането од самата основа. По целата должина има густи, куси и жлездести влакна. [[Лист|Листовите]] се поставени спирално, имаат линејно-ланцетаста до ланцетаста форма и должина од 3,5 до 8 см. Имаат сиво-зелена боја и од двете страни се покриени со ситни, кратки жлездести влакненца. На врвот се заострени, по рабовите набрчкани, а кон основата постепено се стеснуваат, при што најдолните листови имаат кратки дршки, додека горните се приседнати и во своите пазуви носат кратки гранчиња. [[Цвет|Цветовите]] се организирани во класовидно соцветие и се седечки (приседнати) или имаат сосем кратка [[Цветна дршка|дршка]]. Оската на [[Соцветие|соцветието]], како и самите цветни дршки, се прекриени со многу ситни жлездести влакненца. Чашката е со должина од околу 4 мм и е насечена подлабоко од половината на 5 делови. Делови на чашката се широко-ланцетасти, голи и заострени на врвот, а во нивната горна половина имаат пурпурна боја. Венчето е со темнопурпурна боја и должина од 6 до 7 мм, поделено речиси до самата основа. Венечните делови се линејно-ланцетасти, за 1 до 2 мм подолги од чашката, имаат пурпурна нијанса и се заострени на врвот. [[Прашник|Прашниците]] се со различна должина. Филаментите се подолги од венчето, а во својата основа се прстеновидно сраснати меѓу себе и се споени со основата на венчето. Столпчето е пократко од прашниците, цврсто и трајно останува прикачено на плодната кутијка. Плодната кутијка е топчеста, со дијаметар од 3-4 мм.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=814}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви тревни терени, по меѓи на ниви, крај патишта, реки и други живеалишта. Се среќава во [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]], клисурата на [[Мавровска Река]], [[Прилеп]], [[Мариово]] - мостот [[Расимбегов мост|Расим-беј]], [[Валандово]] - с. [[Ајранли]], [[Гевгелија]] - [[Смрдлива Вода]], с. [[Перово]], с. [[Богородица (Гевгелиско)|Богородица]] и с. [[Негорци]], како и во [[Струмица]] - [[Моноспитовско Блато]].<ref name=":1" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Lysimachia atropurpurea'Beaujolais'3.jpg|Lysimachia atropurpurea 'Beaujolais' </gallery> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * [http://skud.info Шведска база на податоци за култивирани растенија] * {{Ризница|Lysimachia atropurpurea}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] 2hkve1rrkk77baruue21gkmgb2anh69 1 1403340 5629103 2026-09-16T05:26:49Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5629103 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403341 5629104 2026-09-16T07:11:26Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:sv:Special:Redirect/revision/56548168|Lysimachia dubia]]“ 5629104 wikitext text/x-wiki '''''Lysimachia dubia''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]],'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар Даниел Соландер. Опис и распространетост ''Lysimachia dubia'' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[двегодишно растение]], високо до 60 см. Неговото [[стебло]] е поставено вертикално, голo и може да биде неразгрането или пак разгрането во горниот дел, а неретко развива гранки уште од самата основа на растението. [[Лист|Листовите]] се поставени спирално, тесно ланцетни, целосни по раб, речиси приседнати, долги 4-8,5 см, со набрани рабови; базалните листови се обратно јајцевидни и нагло преминуваат во долги [[Лисна дршка|дршки]]. [[Цвет|Цветовите]] имаат дршки до 2 мм и се собрани во класовидно-метличесто [[соцветие]]; брактеите се тесни, остри и пократки од чашката. Чашката е долга 3,5-5 мм, речиси до основата поделена на пет делови; деловите се издолжени, со бел, тенок раб и ситни жлездести влакна по крајот. Венчето е розово, долго 4,5-6 мм, двојно подолго од чашката, длабоко поделено на пет делови со форма од тесно обратно јајцевидна до тесно лопатовидна. [[Прашник|Прашниците]] се сраснати за основата на венечната трубичка и се долги колку венчето или нешто пократки. Плодната кутијка е сместена на долга дршка, има дијаметар 3-4 мм, со цврсто столпче што е подолго од кутијката и трајно останува прикачено.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=815}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви тревни и каменливи терени.<ref name=":1" /> Варијабилност * ''Lysimachia dubia var. dubia'' – Филаментите се долги колку венчето или пократки. Се среќава во [[Дервенска Клисура|Жеденската Клисура]] - [[Радуша]], [[Охрид]], [[Рамно (врв)|Рамно]], [[Зелениково]], [[Велес]] и [[Гевгелија]].<ref name=":1" /> * ''Lysimachia dubia var. subexserta.'' Филаментите се подолги од венчето - Се среќава во Жеденската Клисура; [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]]; [[Кавадарци]] - с. [[Возарци]].<ref name=":1" /> == Наводи == <references> <ref name="COL" /> <ref name="C132" /> <ref name="source">{{Webbref|url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|titel=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World|hämtdatum=2014-07-27|arkivurl=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/|arkivdatum=2019-03-18}}</ref> </references> == Надворешни врски == * {{Викивидови|Lysimachia dubia|''Lysimachia dubia''}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] bzg99oa2225bjjlpn1e5yyq736zfoku 5629105 5629104 2026-09-16T07:18:38Z Orce Wiki 121850 5629105 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Lysimachia dubia'' | status = | image =Lysimachia dubia 78665612.jpg | image_caption =Lysimachia dubia | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Ericales | familia_sv = | familia = [[јаглики]] (Primulaceae) | genus_sv = | genus = [[Lysimachia]] | species_sv = | species = '''Lysimachia dubia''' | taxon = Lysimachia dubia | taxon_authority = Solander | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Lysimachia orientalis'' <small>[[Lam.]]</small><br>''Lysimachia intermedia'' <small>[[Janka]] ex Nym.</small><br>''Bernardina orientalis'' <small>Baudo</small> }} '''''Lysimachia dubia''''' ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Повеќегодишно растение|повеќегодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]],'' од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Видот за првпат е опишан од шведскиот ботаничар [[Даниел Соландер]]. == Опис и распространетост == ''Lysimachia dubia'' е [[Едногодишно растение|едногодишно]] или [[двегодишно растение]], високо до 60 см. Неговото [[стебло]] е поставено вертикално, голo и може да биде неразгрането или пак разгрането во горниот дел, а неретко развива гранки уште од самата основа на растението. [[Лист|Листовите]] се поставени спирално, тесно ланцетни, целосни по раб, речиси приседнати, долги 4-8,5 см, со набрани рабови; базалните листови се обратно јајцевидни и нагло преминуваат во долги [[Лисна дршка|дршки]]. [[Цвет|Цветовите]] имаат дршки до 2 мм и се собрани во класовидно-метличесто [[соцветие]]; брактеите се тесни, остри и пократки од чашката. Чашката е долга 3,5-5 мм, речиси до основата поделена на пет делови; деловите се издолжени, со бел, тенок раб и ситни жлездести влакна по крајот. Венчето е розово, долго 4,5-6 мм, двојно подолго од чашката, длабоко поделено на пет делови со форма од тесно обратно јајцевидна до тесно лопатовидна. [[Прашник|Прашниците]] се сраснати за основата на венечната трубичка и се долги колку венчето или нешто пократки. Плодната кутијка е сместена на долга дршка, има дијаметар 3-4 мм, со цврсто столпче што е подолго од кутијката и трајно останува прикачено.<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=815}}</ref> Во [[Македонија]] расте на суви тревни и каменливи почви.<ref name=":1" /> == Варијабилност == * ''Lysimachia dubia var. dubia'' – Филаментите се долги колку венчето или пократки. Се среќава во [[Дервенска Клисура|Жеденската Клисура]] - [[Радуша]], [[Охрид]], [[Рамно (врв)|Рамно]], [[Зелениково]], [[Велес]] и [[Гевгелија]].<ref name=":1" /> * ''Lysimachia dubia var. subexserta.'' Филаментите се подолги од венчето - Се среќава во Жеденската Клисура, [[Таорска Клисура|Таорската Клисура]] и [[Кавадарци]] - с. [[Возарци]].<ref name=":1" /> == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Викивидови|Lysimachia dubia|''Lysimachia dubia''}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Европа]] [[Категорија:Флора на Македонија]] oz0m23yebbz2k7ik6bud2dh5bslfln1 1 1403342 5629106 2026-09-16T07:18:59Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5629106 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403343 5629107 2026-09-16T07:26:20Z Buli 2648 Создадена страница со: Билге Каган (старотуркиски: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 𐰴𐰍𐰣, Bilgä Qaγan; кинески: 毗伽可汗, Píjiā Kèhán; 683 – 25 ноември 734) бил каган на [[Вториот туркиски каганат]] од 716/717 до 734 година. Тој бил син на [[Илтериш Каган]], основачот на Вториот туркиски каганат, и постар брат на Ќ... 5629107 wikitext text/x-wiki Билге Каган (старотуркиски: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 𐰴𐰍𐰣, Bilgä Qaγan; кинески: 毗伽可汗, Píjiā Kèhán; 683 – 25 ноември 734) бил каган на [[Вториот туркиски каганат]] од 716/717 до 734 година. Тој бил син на [[Илтериш Каган]], основачот на Вториот туркиски каганат, и постар брат на [[Ќул Тегин]], еден од најзначајните воени водачи на каганатот. Билге Каган бил еден од главните владетели на Турките во првата половина на VIII век, а неговото владеење е особено значајно поради зачуваните [[Орхонски натписи]], меѓу кои се наоѓа и неговиот сопствен споменик. == Потекло и рана кариера == Билге Каган бил роден во 683 година, во периодот кога неговиот татко Илтериш Каган повторно ја воспоставувал туркиската држава во Монголија по востанието против [[Тан|Танската династија]]. Во кинеските извори неговото лично име е запишано како ''Ashina Mojilian'' (阿史那默棘連), додека по неговото искачување на престолот го носел името и титулата Билге Каган. За време на владеењето на неговиот чичко [[Капаган Каган]], Билге учествувал во воените походи на каганатот. Во овој период Турките воделе борби против различни степски племиња и против Танската империја, а нивната држава достигнала голема политичка и воена моќ. Подоцна Билге станал еден од главните воени и политички претставници на династијата Ашина. == Искачување на престолот == Капаган Каган бил убиен во 716 година, по што на престолот краткотрајно се искачил неговиот син [[Инал Каган]]. Неговото наследување предизвикало борба за власт во рамките на владејачката династија. Ќул Тегин, со поддршка на Тонјукук и други претставници на туркиската аристократија, го соборил Инал и Билге бил поставен за каган. Билге ја презел власта во време кога каганатот бил соочен со сериозна внатрешна нестабилност. Дел од племињата се побуниле или се одделиле, а државата била под притисок и од соседните сили. Билге како каган, Ќул Тегин како врховен воен командант и Тонјукук како негов советник и стратег ја консолидирале власта на централната власт. == Владеење == Главна задача на Билге Каган била повторното воспоставување на политичкото единство на каганатот. Во првите години од неговото владеење биле задушени повеќе востанија на племињата, а дел од групите што претходно го напуштиле каганатот повторно биле потчинети на неговата власт. Во неговото владеење продолжиле и судирите со соседните народи и држави, вклучувајќи ги [[Танската династија]], [[Тургешки каганат|Тургешите]], [[Карлуци]]те, [[Ујгури]]те и други степски племиња. Односите со Танската империја истовремено вклучувале воени судири, дипломатски контакти и преговори. Билге Каган владеел во тесна соработка со својот брат Ќул Тегин. По смртта на Ќул Тегин во 731 година, во Орхонскиот регион бил подигнат неговиот меморијален комплекс, чиј натпис содржи важни податоци за историјата на Вториот туркиски каганат. == Смрт и наследство == Билге Каган починал на 25 ноември 734 година. Кинеските извори и подоцнежните истражувања ја поврзуваат неговата смрт со труење, иако деталите за околностите не се целосно јасни. По неговата смрт бил подигнат неговиот меморијален комплекс, а натписот на него бил поставен во 735 година. По смртта на Билге Каган следел период на политичка нестабилност во Вториот туркиски каганат. Неговиот син Јолиг Каган го наследил престолот, а во следните години се смениле повеќе владетели. Каганатот конечно се распаднал во 744 година по востанието на [[Ујгурски каганат|Ујгурите]], [[Басмили]]те и [[Карлуци]]те. io64236mdt230uf0odpzhnko8gmxa4d 5629108 5629107 2026-09-16T07:26:40Z Buli 2648 5629108 wikitext text/x-wiki '''Билге Каган''' (старотуркиски: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 𐰴𐰍𐰣, Bilgä Qaγan; кинески: 毗伽可汗, Píjiā Kèhán; 683 – 25 ноември 734) бил каган на [[Вториот туркиски каганат]] од 716/717 до 734 година. Тој бил син на [[Илтериш Каган]], основачот на Вториот туркиски каганат, и постар брат на [[Ќул Тегин]], еден од најзначајните воени водачи на каганатот. Билге Каган бил еден од главните владетели на Турките во првата половина на VIII век, а неговото владеење е особено значајно поради зачуваните [[Орхонски натписи]], меѓу кои се наоѓа и неговиот сопствен споменик. == Потекло и рана кариера == Билге Каган бил роден во 683 година, во периодот кога неговиот татко Илтериш Каган повторно ја воспоставувал туркиската држава во Монголија по востанието против [[Тан|Танската династија]]. Во кинеските извори неговото лично име е запишано како ''Ashina Mojilian'' (阿史那默棘連), додека по неговото искачување на престолот го носел името и титулата Билге Каган. За време на владеењето на неговиот чичко [[Капаган Каган]], Билге учествувал во воените походи на каганатот. Во овој период Турките воделе борби против различни степски племиња и против Танската империја, а нивната држава достигнала голема политичка и воена моќ. Подоцна Билге станал еден од главните воени и политички претставници на династијата Ашина. == Искачување на престолот == Капаган Каган бил убиен во 716 година, по што на престолот краткотрајно се искачил неговиот син [[Инал Каган]]. Неговото наследување предизвикало борба за власт во рамките на владејачката династија. Ќул Тегин, со поддршка на Тонјукук и други претставници на туркиската аристократија, го соборил Инал и Билге бил поставен за каган. Билге ја презел власта во време кога каганатот бил соочен со сериозна внатрешна нестабилност. Дел од племињата се побуниле или се одделиле, а државата била под притисок и од соседните сили. Билге како каган, Ќул Тегин како врховен воен командант и Тонјукук како негов советник и стратег ја консолидирале власта на централната власт. == Владеење == Главна задача на Билге Каган била повторното воспоставување на политичкото единство на каганатот. Во првите години од неговото владеење биле задушени повеќе востанија на племињата, а дел од групите што претходно го напуштиле каганатот повторно биле потчинети на неговата власт. Во неговото владеење продолжиле и судирите со соседните народи и држави, вклучувајќи ги [[Танската династија]], [[Тургешки каганат|Тургешите]], [[Карлуци]]те, [[Ујгури]]те и други степски племиња. Односите со Танската империја истовремено вклучувале воени судири, дипломатски контакти и преговори. Билге Каган владеел во тесна соработка со својот брат Ќул Тегин. По смртта на Ќул Тегин во 731 година, во Орхонскиот регион бил подигнат неговиот меморијален комплекс, чиј натпис содржи важни податоци за историјата на Вториот туркиски каганат. == Смрт и наследство == Билге Каган починал на 25 ноември 734 година. Кинеските извори и подоцнежните истражувања ја поврзуваат неговата смрт со труење, иако деталите за околностите не се целосно јасни. По неговата смрт бил подигнат неговиот меморијален комплекс, а натписот на него бил поставен во 735 година. По смртта на Билге Каган следел период на политичка нестабилност во Вториот туркиски каганат. Неговиот син Јолиг Каган го наследил престолот, а во следните години се смениле повеќе владетели. Каганатот конечно се распаднал во 744 година по востанието на [[Ујгурски каганат|Ујгурите]], [[Басмили]]те и [[Карлуци]]те. 7pr4c24y66598egajtruuk9x1vgskua 5629109 5629108 2026-09-16T07:27:47Z Buli 2648 /* Смрт и наследство */ 5629109 wikitext text/x-wiki '''Билге Каган''' (старотуркиски: 𐰋𐰃𐰠𐰏𐰀 𐰴𐰍𐰣, Bilgä Qaγan; кинески: 毗伽可汗, Píjiā Kèhán; 683 – 25 ноември 734) бил каган на [[Вториот туркиски каганат]] од 716/717 до 734 година. Тој бил син на [[Илтериш Каган]], основачот на Вториот туркиски каганат, и постар брат на [[Ќул Тегин]], еден од најзначајните воени водачи на каганатот. Билге Каган бил еден од главните владетели на Турките во првата половина на VIII век, а неговото владеење е особено значајно поради зачуваните [[Орхонски натписи]], меѓу кои се наоѓа и неговиот сопствен споменик. == Потекло и рана кариера == Билге Каган бил роден во 683 година, во периодот кога неговиот татко Илтериш Каган повторно ја воспоставувал туркиската држава во Монголија по востанието против [[Тан|Танската династија]]. Во кинеските извори неговото лично име е запишано како ''Ashina Mojilian'' (阿史那默棘連), додека по неговото искачување на престолот го носел името и титулата Билге Каган. За време на владеењето на неговиот чичко [[Капаган Каган]], Билге учествувал во воените походи на каганатот. Во овој период Турките воделе борби против различни степски племиња и против Танската империја, а нивната држава достигнала голема политичка и воена моќ. Подоцна Билге станал еден од главните воени и политички претставници на династијата Ашина. == Искачување на престолот == Капаган Каган бил убиен во 716 година, по што на престолот краткотрајно се искачил неговиот син [[Инал Каган]]. Неговото наследување предизвикало борба за власт во рамките на владејачката династија. Ќул Тегин, со поддршка на Тонјукук и други претставници на туркиската аристократија, го соборил Инал и Билге бил поставен за каган. Билге ја презел власта во време кога каганатот бил соочен со сериозна внатрешна нестабилност. Дел од племињата се побуниле или се одделиле, а државата била под притисок и од соседните сили. Билге како каган, Ќул Тегин како врховен воен командант и Тонјукук како негов советник и стратег ја консолидирале власта на централната власт. == Владеење == Главна задача на Билге Каган била повторното воспоставување на политичкото единство на каганатот. Во првите години од неговото владеење биле задушени повеќе востанија на племињата, а дел од групите што претходно го напуштиле каганатот повторно биле потчинети на неговата власт. Во неговото владеење продолжиле и судирите со соседните народи и држави, вклучувајќи ги [[Танската династија]], [[Тургешки каганат|Тургешите]], [[Карлуци]]те, [[Ујгури]]те и други степски племиња. Односите со Танската империја истовремено вклучувале воени судири, дипломатски контакти и преговори. Билге Каган владеел во тесна соработка со својот брат Ќул Тегин. По смртта на Ќул Тегин во 731 година, во Орхонскиот регион бил подигнат неговиот меморијален комплекс, чиј натпис содржи важни податоци за историјата на Вториот туркиски каганат. == Смрт и наследство == Билге Каган починал на 25 ноември 734 година. Кинеските извори и подоцнежните истражувања ја поврзуваат неговата смрт со труење, иако деталите за околностите не се целосно јасни. По неговата смрт бил подигнат неговиот меморијален комплекс, а натписот на него бил поставен во 735 година. По смртта на Билге Каган следел период на политичка нестабилност во Вториот туркиски каганат. Неговиот син Јолиг Каган го наследил престолот, а во следните години се смениле повеќе владетели. Каганатот конечно се распаднал во 744 година по востанието на [[Ујгурски каганат|Ујгурите]], [[Басмили]]те и [[Карлуци]]те. [[Категорија:Ѓоктурци]] 09wpshgb3z2anm2j89rsb1d0mv4zafc 10 1403344 5629112 2026-09-16T08:13:24Z Buli 2648 Создадена страница со: <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template = Infobox person | _alias-map = other_name:other_names, relations:relatives, module:module2 | _exclude = allegiance, branch, service_years, rank, service_number, unit, units, commands, known_for, battles, awards, memorials, other_work, branch_label, service_years_label, rank_label, unit_label, battles_label, nickname, <!-- suppressing this for now --> burial_label | _reuse = known_for, awa... 5629112 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Template wrapper|wrap|_template = Infobox person | _alias-map = other_name:other_names, relations:relatives, module:module2 | _exclude = allegiance, branch, service_years, rank, service_number, unit, units, commands, known_for, battles, awards, memorials, other_work, branch_label, service_years_label, rank_label, unit_label, battles_label, nickname, <!-- suppressing this for now --> burial_label | _reuse = known_for, awards | template_name = Infobox military person | embed_title = Military career | module = {{#if:{{{allegiance|}}}{{{branch|}}}{{{service_years|}}}{{{rank|}}}{{{service_number|}}}{{{unit|}}}{{{units|}}}{{{commands|}}}{{{known_for|}}}{{{battles|}}}{{{awards|}}}{{{memorials|}}}{{{other_work|}}}{{{nickname|}}} |{{Infobox | child = yes | title = {{#if:{{{child|}}}{{{embed|}}}||'''Military career'''}} | label1 = Allegiance | data1 = {{{allegiance|}}} | label2 = {{longitem|{{if empty|{{{branch_label|}}}|Branch}}}} | data2 = {{{branch|}}} | label3 = {{longitem|{{if empty|{{{service_years_label|}}}|Service&nbsp;years}}}} | data3 = {{{service_years|}}} | label4 = {{longitem|{{if empty|{{{rank_label|}}}|Rank}}}} | data4 = {{{rank|}}} | label5 = Nickname{{pluralize from text|{{{nickname|}}}|plural=s}} | data5 = {{{nickname|}}} | label6 = {{nowrap|[[Service number]]}} | data6 = {{{service_number|}}} | label7 = {{if empty|{{{unit_label|}}}|Unit{{#if:{{{units|}}}|s}}}} | data7 = {{if empty|{{{unit|}}}|{{{units|}}}}} | label8 = Commands | data8 = {{{commands|}}} | label9 = Known&nbsp;for | data9 = {{{known_for|}}} | label10 = {{longitem|{{if empty|{{{battles_label|}}}|Conflicts}}}} | data10 = {{{battles|}}} | label11 = Awards | data11 = {{{awards|}}} | label12 = Memorials | data12 = {{{memorials|}}} | label13 = Other&nbsp;work | data13 = {{{other_work|}}} }} }} }}{{Main other|{{#if:{{{embed|}}}{{{child|}}}|[[Category:Pages using infobox military person with embed|{{#if:{{{embed_title|}}}|Τ}}{{FULLPAGENAME}}]]}}}}</includeonly>{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox military person]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox military person with conflicting parameters}} | other_name; other_names | relations; relatives | module; module2 | unit; units }} <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> pr2nw7h8zu9kxrk67fpt57skzl9mtle 2 1403345 5629117 2026-09-16T08:43:05Z Dtf1978 136779 Нацрт со наведени извори; подготвен со помош на OpenAI Codex. 5629117 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ ''Работен нацрт создаден со помош на вештачка интелигенција (OpenAI Codex). Потребна е уредничка проверка на јазикот, изворите и значајноста пред преместување во главниот именски простор.'' '''Сценариото на нарцисот''' (англиски: ''The Narcissist’s Playbook'') е документарен филм од 2026 година во режија на Марк Висенте, за нарцисизмот и психолошката манипулација.<ref name="korektiv">Петар Клинчарски. [https://korektiv.mk/видео-жени-го-обвинуваат-советникот-н-2/ ВИДЕО| Жени го обвинуваат советникот на Груевски – Сем Вакнин дека е сексуален предатор и лажен психотерапевт]. Коректив.мк, 2026-09-14.</ref> == Содржина == Филмот содржи разговори со стручњаци, лица што опишуваат искуства со злоставување и учесници кои се определуваат како нарциси. Во текот на филмот, образовниот пристап преминува во истражување на постапките на еден од учесниците.<ref name="minow">Nell Minow. [https://moviemom.com/the-narcissists-playbook/ The Narcissist’s Playbook]. Movie Mom, 2026-08-29.</ref> == Продукција и учесници == Продуценти се Скот Алтомаре и Лин Дејвис Лир, а Крис Бредли е извршен продуцент и монтажер. Меѓу учесниците се Рамани Дурвасула, Хедер Берлин, В. Кит Кемпбел, Бенди Ли, Ричард Гранон, Кристин Луи де Канонвил, Ли Хамок, Х. Г. Тудор, Сара Краусон, [[Сем Вакнин]], Еван Рејчел Вуд, Бери Зоненфелд, Ајла Тракуер и Даг Багл.<ref name="official">[https://narcissistsplaybook.uscreen.io/pages/about-the-film About the Film]. Narcissist’s Playbook.</ref> == Прикажување и критички осврти == На 3 мај 2026 година, организацијата Friends of the Semel Institute одржала проекција проследена со разговор со авторите и стручњаци.<ref name="screen">[https://www.friendsofsemelinstitute.org/pastevents/narcissists-playbook Narcissist’s Playbook]. Friends of the Semel Institute, 2026-05-03.</ref> Џулија Рејсајд позитивно го оценила постепеното откривање на приказната.<ref name="raeside">Julia Raeside. [https://juliaraeside.substack.com/p/film-review-the-narcissists-playbook Film review: The Narcissist’s Playbook]. 2026-07-22.</ref> Нел Миноу му доделила оценка B+.<ref name="minow" /> == Медиумско известување == Во септември 2026 година, „Коректив“ известил за обвинувања за злоставување против Вакнин изнесени во филмот и придружниот поткаст, како и за неговото негирање. Вакнин, кој живее во [[Скопје]], таму бил интервјуиран од Тракуер.<ref name="korektiv" /> == Придружен поткаст == ''The Storyteller: Narcissist’s Playbook'' е четвртата серија од поткастот на Ајла Тракуер, објавена во 2026 година.<ref name="podcast">[https://www.islatraquair.com/the-storyteller-podcast/ The Storyteller Podcast]. Isla Traquair.</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://narcissistsplaybook.uscreen.io/pages/about-the-film Официјално мрежно место] * [https://www.imdb.com/title/tt28353545/ The Narcissist’s Playbook] на IMDb qren9gz6lvolzfnax8x221seqhg48xx 14 1403346 5629118 2026-09-16T08:45:09Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Category:Италијанци од ренесансата|Архитекти]] [[Категорија:Ренесансна архитектура во Италија|Архитекти]] [[Категорија:Италијански архитекти по уметнички правец| ренесансни]] [[Категорија:Ренесансни архитекти| Италијански ]] 5629118 wikitext text/x-wiki [[Category:Италијанци од ренесансата|Архитекти]] [[Категорија:Ренесансна архитектура во Италија|Архитекти]] [[Категорија:Италијански архитекти по уметнички правец| ренесансни]] [[Категорија:Ренесансни архитекти| Италијански ]] 6kcdv7byvt4h9khzq2ykhq1y2fky4kf 5629127 5629118 2026-09-16T08:52:37Z Тиверополник 1815 5629127 wikitext text/x-wiki [[Category:Италијанци од ренесансата|Архитекти]] [[Категорија:Ренесансна архитектура во Италија|Архитекти]] [[Категорија:Италијански архитекти по уметнички правец|ренесансни]] [[Категорија:Ренесансни архитекти| Италијански ]] 0213n1kgqubbj4tque9pyjc0w71wqrj 14 1403347 5629119 2026-09-16T08:48:35Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијанска ренесанса|Луѓе]] [[Категорија:Личности од ренесансата| Италијанци]] [[Категорија:Италијанци по период|Ренесансата]] 5629119 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијанска ренесанса|Луѓе]] [[Категорија:Личности од ренесансата| Италијанци]] [[Категорија:Италијанци по период|Ренесансата]] ijfcjuk2334qsjmqspm0rn6hw6n57cw 0 1403348 5629121 2026-09-16T08:50:44Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Дерманци''' е село во [[Општина Луковит]], [[Ловечка област]], [[Бугарија]]. Се споменува во османлиски даночен регистар од средината на XV век. Името најверојатно потекнува од лично име '''Дерман'''. 5629121 wikitext text/x-wiki '''Дерманци''' е село во [[Општина Луковит]], [[Ловечка област]], [[Бугарија]]. Се споменува во османлиски даночен регистар од средината на XV век. Името најверојатно потекнува од лично име '''Дерман'''. 36304ybfokrztaa9lnsuwbidx1waqr6 5629128 5629121 2026-09-16T08:52:43Z Buli 2648 5629128 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Dermantsi |native_name=Дерманци |settlement_type=Village |image_skyline = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Bulgaria |pushpin_map_size= |pushpin_label_position =Location in Bulgaria |subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] |subdivision_name = {{flag|Bulgaria}} |subdivision_type1 =[[Provinces of Bulgaria|Province]] |subdivision_name1 =[[Lovech Province]] |subdivision_type2 =[[Municipalities of Bulgaria|Municipality]] |subdivision_name2 =[[Lukovit Municipality|Lukovit]] |leader_title = |leader_name = |area_total_km2 = |population_as_of = |population_note = |population_total = |population_footnotes = |population_metro = |population_density = |timezone =[[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |coordinates = {{Coord|43.1500|N|24.2833|E|source:wikidata|display=it}} |elevation_m= |website = |footnotes = }} '''Дерманци''' е село во [[Општина Луковит]], [[Ловечка област]], [[Бугарија]]. Се споменува во османлиски даночен регистар од средината на XV век. Името најверојатно потекнува од лично име '''Дерман'''. atfsqbqzn72cf08r1onygu3r0hjxw7e 5629130 5629128 2026-09-16T08:53:36Z Buli 2648 5629130 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Dermantsi |native_name=Дерманци |settlement_type=Village |image_skyline = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Bulgaria |pushpin_map_size= |pushpin_label_position =Location in Bulgaria |subdivision_type = [[Countries of the world|Country]] |subdivision_name = {{flag|Bulgaria}} |subdivision_type1 =[[Provinces of Bulgaria|Province]] |subdivision_name1 =[[Lovech Province]] |subdivision_type2 =[[Municipalities of Bulgaria|Municipality]] |subdivision_name2 =[[Lukovit Municipality|Lukovit]] |leader_title = |leader_name = |area_total_km2 = |population_as_of = |population_note = |population_total = |population_footnotes = |population_metro = |population_density = |timezone =[[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |coordinates = {{Coord|43.1500|N|24.2833|E|source:wikidata|display=it}} |elevation_m= |website = |footnotes = }} '''Дерманци''' е село во [[Општина Луковит]], [[Ловечка област]], [[Бугарија]]. Се споменува во османлиски даночен регистар од средината на XV век. Името најверојатно потекнува од лично име '''Дерман'''. [[Категорија:Населени места во Бугарија]] lo02e90lccol0ncp0ofyi9me1fm64va 5629133 5629130 2026-09-16T08:56:21Z Buli 2648 5629133 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Дерманци |native_name= |settlement_type=Село |image_skyline = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Bulgaria |pushpin_map_size= |pushpin_label_position =Location in Bulgaria |subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] |subdivision_name = {{flag|Bulgaria}} |subdivision_type1 =[[Области во Бугарија|Област]] |subdivision_name1 =[[Ловеч (област)|Ловеч]] |subdivision_type2 =[[Општини во Бугарија|Општина]] |subdivision_name2 =[[Општина Луковит|Луковит]] |leader_title = |leader_name = |area_total_km2 = |population_as_of = |population_note = |population_total = |population_footnotes = |population_metro = |population_density = |timezone =[[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |coordinates = {{Coord|43.1500|N|24.2833|E|source:wikidata|display=it}} |elevation_m= |website = |footnotes = }} '''Дерманци''' е село во [[Општина Луковит]], [[Ловечка област]], [[Бугарија]]. Се споменува во османлиски даночен регистар од средината на XV век. Името најверојатно потекнува од лично име '''Дерман'''. [[Категорија:Населени места во Бугарија]] 0i3usx87uakw0qrdmjrzpbns4e0m80a 5629134 5629133 2026-09-16T08:56:43Z Buli 2648 5629134 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name =Дерманци |native_name= |settlement_type=Село |image_skyline = |image_flag = |image_seal = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Bulgaria |pushpin_map_size= |pushpin_label_position =Location in Bulgaria |subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] |subdivision_name = {{flag|Bulgaria}} |subdivision_type1 =[[Области во Бугарија|Област]] |subdivision_name1 =[[Ловеч (област)|Ловеч]] |subdivision_type2 =[[Општини во Бугарија|Општина]] |subdivision_name2 =[[Општина Луковит|Луковит]] |leader_title = |leader_name = |area_total_km2 = |population_as_of = |population_note = |population_total = |population_footnotes = |population_metro = |population_density = |timezone =[[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |timezone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |coordinates = {{Coord|43.1500|N|24.2833|E|source:wikidata|display=it}} |elevation_m= |website = |footnotes = }} '''Дерманци''' е село во [[Општина Луковит]], [[Ловечка област]], [[Бугарија]]. Се споменува во османлиски даночен регистар од средината на XV век. Името најверојатно потекнува од лично име Дерман. [[Категорија:Населени места во Бугарија]] fdnmlx60lgpepqy7qpvupyat0q69jki 14 1403349 5629125 2026-09-16T08:51:57Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијански архитекти| Период]] [[Категорија:Архитекти по стил]] 5629125 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијански архитекти| Период]] [[Категорија:Архитекти по стил]] 7bb7sjxmbdd5ollxo48fdi8rcugk5dy 0 1403350 5629131 2026-09-16T08:53:39Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Lysimachia]] 5629131 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Lysimachia]] ha5nah10ta7jnd6mpe6bbo5ox5tp897 14 1403351 5629135 2026-09-16T08:57:33Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијански архитекти]] [[Категорија:Згради и градби по архитект| Италија]] [[Категорија:Италијански дела|Згради и градби]] [[Категорија:Италијанска архитектура]] 5629135 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијански архитекти]] [[Категорија:Згради и градби по архитект| Италија]] [[Категорија:Италијански дела|Згради и градби]] [[Категорија:Италијанска архитектура]] rihgr3xvy30r7pty4onzlgr7hx7927c 14 1403352 5629136 2026-09-16T08:59:18Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијанска уметност|Дела]] [[Категорија:Дела по земја|Италијанска]] 5629136 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијанска уметност|Дела]] [[Категорија:Дела по земја|Италијанска]] 83u0s66y5hlsyu9qc546uor5f1bdm4j 14 1403353 5629137 2026-09-16T09:00:57Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{cat more|Andrea Palladio}} {{DEFAULTSORT:Паладио, Андреја}} [[Категорија:Италијански ренесансни архитекти]] [[Категорија:Италијански ренесансни писатели]] 5629137 wikitext text/x-wiki {{cat more|Andrea Palladio}} {{DEFAULTSORT:Паладио, Андреја}} [[Категорија:Италијански ренесансни архитекти]] [[Категорија:Италијански ренесансни писатели]] q7e6zl14iudhyyz6lsgofqc0wcnkzpj 5629138 5629137 2026-09-16T09:01:20Z Тиверополник 1815 5629138 wikitext text/x-wiki {{cat more|Андреја Паладио}} {{DEFAULTSORT:Паладио, Андреја}} [[Категорија:Италијански ренесансни архитекти]] [[Категорија:Италијански ренесансни писатели]] 7zkqgq16ko5yjdo85rshontl7ipi7y3 14 1403354 5629139 2026-09-16T09:02:33Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: [[Категорија:Италијанци од ренесансата|Писатели]] [[Категорија:Италијански писатели|-Ренесанса]] [[Категорија:Ренесансни писатели]] 5629139 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Италијанци од ренесансата|Писатели]] [[Категорија:Италијански писатели|-Ренесанса]] [[Категорија:Ренесансни писатели]] 1pwadmjhvq26h2wbifmtjfumqs3898n 0 1403355 5629142 2026-09-16T09:05:03Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Карло Алиони]] 5629142 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Карло Алиони]] eiyarz5olz1txdw0ng8xvvpaqrxsbz8 0 1403356 5629145 2026-09-16T09:11:23Z Orce Wiki 121850 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:hr:Special:Redirect/revision/6916619|Zvjezdoliki zvjezdolan]]“ 5629145 wikitext text/x-wiki '''''Lysimachia linum-stellatum''''' ([[Синоним (таксономија)|син]]''.'' ''Asterolinon linum-stellatum'') ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Овој вид главно ги населува суптропските предели на просторот од [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Средоземно Море|Медитеранот]] до [[Иран]], а негово присуство е забележано и во [[Македонија]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=816}}</ref> За првпат е опишано од страна на [[Карл Линеј]], а сегашното официјално име го добива подоцна од Жан Етјен Дуби. Видот порано бил вклучен во родот ''Asterolinon'' синоним на родот ''[[Lysimachia]]''. Опис и распространетост '''''Lysimachia linum-stellatum''''' е нежно и голо [[Растенија|растение]], високо 3-10 см, може да биде неразгрането или разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е четириаглесто и по рабовите има тесни крилести израстоци. [[Лист|Листовите]] се спротивно поставени, долги 3-7 мм, ланцетни, без [[Лисна дршка|дршка]], со остар врв, најчесто еднакви или подолги од интернодиумите, а рабовите им се многу ситно и едвај видливо назабени. [[Цвет|Цветовите]] се образуваат во пазувите на листовите, поставени на исправени дршки со должина од 2 до 4 мм, кои по прецветувањето се свиткуваат надолу. Чашката е со должина од 3 до 5 мм и е поделена сè до самата основа на линејни или ланцетасти делови. Тие се одликуваат со исклучително ситно напилени рабови и завршуваат со издолжен, остар врв. Венчето е значително помало од чашката (со должина од 0,2 до 2 мм), има бела боја и е поделено на околу 2/3 од својата должина на широко-обратно-јајцевидни делови. Овие ливчиња на врвот се рамни или имаат благ засек. [[Прашник|Прашниците]] се долги околу 0,5 мм и се сраснати со работ од венечната цевка (трубичка). Филаментите се еднакво долги колку и антерите и го надвисуваат венчето. Столпчето е долго колку прашниците. Плодната кутијка е гола, сферична, со дијаметар 1,5-2 мм и се отвора надолжно на пет делови. [[Семе|Семките]] се долги околу 1 мм, темнокафеави и со напречно набрана површина.<ref name=":1" /> Во [[Македонија]] расте на суви тревни почви во потоплите региони. Се среќава во клисурите на реките [[Тополка]] и [[Бабуна (река)|Бабуна]], [[Демир Капија]], околината на [[Валандово]], како и во [[Гевгелија]], [[Стар Дојран|Стар]] и [[Нов Дојран]] – [[Асанли]] и Ѓуранѓа.<ref name=":1" /> == Синоними == * ''Asterolinon linum-stellatum'' <small>(L.) Duby</small> во APde Candolle, Prodr. 8:68 (1844) * ''Asterolinon stellatum <small>Hoffmanns. & Link</small> in Fl. Portug. 1: 333 (1820), nom. superfl.'' * ''Asterolinon lysimachioideum <small>St.-Lag.</small> in Ann. Soc. Bot. Lyon 7: 64 (1880)'' * ''Lysimachia linifolia <small>Salisb.</small> in Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 120 (1796)'' * ''Lysimachia stellata <small>St.-Lag.</small> in Ann. Soc. Bot. Lyon 7: 130 (1880)'' == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == {{WProjekti/FF/wikidata}} [[Категорија:Флора на Азербејџан]] [[Категорија:Флора на Ерменија]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] tmgo3lc8m0mxw1updw9ci4qp7u4kypz 5629154 5629145 2026-09-16T09:19:45Z Orce Wiki 121850 5629154 wikitext text/x-wiki {{Закосен наслов}}{{Taxobox | name = ''Lysimachia linum-stellatum'' | status = | image =Asterolinon linum-stellatum 02 Peñaflor PRIM.jpg | image_caption = ''Lysimachia linum-stellatum'' | domain_sv = | domain = | regnum_sv = | regnum = Plantae | divisio_sv = | divisio = Tracheophyta | classis_sv = | classis = Magnoliopsida | ordo_sv = | ordo = Ericales | familia_sv = | familia = [[Јаглики]] (Primulaceae) | genus_sv = | genus = [[Lysimachia]] | species_sv = | species = '''Lysimachia linum-stellatum''' | taxon = Lysimachia linum-stellatum | taxon_authority = ([[L.]]) [[Duby]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Lysimachia stellata'' <small>St. Lag.</small><br>''Lysimachia linum-stellatum'' <small>[[Carl von Linné|Linné]]</small><br>''Lysimachia linifolia'' <small>[[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]]</small><br>''Borissa linum-stellatum'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Rafin.]] ex [[Ernst Gottlieb von Steudel|Steud.]]</small><br>''Astrolinon pusillum'' <small>Bub.</small><br>''Asterolinon stellatum'' <small>[[Johann Centurius von Hoffmannsegg|Hoffmanns.]] &amp; Link</small><br>''Asterolinon lysimachioideum'' <small>St. Lag.</small> }}'''''Lysimachia linum-stellatum''''' ([[Синоним (таксономија)|син]]''.'' ''Asterolinon linum-stellatum'') ''—'' [[Вид (биологија)|вид]] [[Тревесто растение|тревесто]] [[Едногодишно растение|едногодишно]] [[Скриеносеменици|цветно растение]] кое припаѓа на [[Род (биологија)|родот]] ''[[Lysimachia]]'', од [[Семејство (биологија)|семејството]] [[јаглики]] (''Primulaceae''). Овој вид главно ги населува суптропските предели на просторот од [[Канарски Острови|Канарските Острови]] и [[Средоземно Море|Медитеранот]] до [[Иран]], а негово присуство е забележано и во [[Македонија]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Флора на Република Македонија Том I, св. 4.|last=Мицевски|first=Кирил|publisher=МАНУ|year=1998|location=Скопје|pages=816}}</ref> За првпат е опишано од страна на [[Карл Линеј]], а сегашното официјално име го добива подоцна од [[Жан Етјен Дуби]]. Видот порано бил вклучен во родот ''Asterolinon'' синоним на родот ''[[Lysimachia]]''. == Опис и распространетост == '''''Lysimachia linum-stellatum''''' е нежно и голо [[Растенија|растение]], високо 3-10 см, може да биде неразгрането или разгрането. [[Стебло|Стеблото]] е четириаглесто и по рабовите има тесни крилести израстоци. [[Лист|Листовите]] се спротивно поставени, долги 3-7 мм, ланцетни, без [[Лисна дршка|дршка]], со остар врв, најчесто еднакви или подолги од интернодиумите, а рабовите им се многу ситно и едвај видливо назабени. [[Цвет|Цветовите]] се образуваат во пазувите на листовите, поставени на исправени дршки со должина од 2 до 4 мм, кои по прецветувањето се свиткуваат надолу. Чашката е со должина од 3 до 5 мм и е поделена сè до самата основа на линејни или ланцетасти делови. Тие се одликуваат со исклучително ситно напилени рабови и завршуваат со издолжен, остар врв. Венчето е значително помало од чашката (со должина од 0,2 до 2 мм), има бела боја и е поделено на околу 2/3 од својата должина на широко-обратно-јајцевидни делови. Овие ливчиња на врвот се рамни или имаат благ засек. [[Прашник|Прашниците]] се долги околу 0,5 мм и се сраснати со работ од венечната цевка (трубичка). Филаментите се еднакво долги колку и антерите и го надвисуваат венчето. Столпчето е долго колку прашниците. Плодната кутијка е гола, сферична, со дијаметар 1,5-2 мм и се отвора надолжно на пет делови. [[Семе|Семките]] се долги околу 1 мм, темнокафеави и со напречно набрана површина.<ref name=":1" /> Во [[Македонија]] расте на суви тревни почви во потоплите региони. Се среќава во клисурите на реките [[Тополка]] и [[Бабуна (река)|Бабуна]], [[Демир Капија]], околината на [[Валандово]], како и во [[Гевгелија]], [[Стар Дојран|Стар]] и [[Нов Дојран]] – [[Асанли]] и Ѓуранѓа.<ref name=":1" /> == Синоними == * ''Asterolinon linum-stellatum'' <small>(L.) Duby</small> во APde Candolle, Prodr. 8:68 (1844) * ''Asterolinon stellatum <small>Hoffmanns. & Link</small> in Fl. Portug. 1: 333 (1820), nom. superfl.'' * ''Asterolinon lysimachioideum <small>St.-Lag.</small> in Ann. Soc. Bot. Lyon 7: 64 (1880)'' * ''Lysimachia linifolia <small>Salisb.</small> in Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 120 (1796)'' * ''Lysimachia stellata <small>St.-Lag.</small> in Ann. Soc. Bot. Lyon 7: 130 (1880)'' == Наводи == {{Наводи}} {{Таксонска лента}} [[Категорија:Флора на Азербејџан]] [[Категорија:Флора на Ерменија]] [[Категорија:Флора на Хрватска]] [[Категорија:Флора на Македонија]] [[Категорија:Флора на Европа]] mofot56qeliljbe7k6tc6lxm91q8mec 1 1403357 5629155 2026-09-16T09:20:23Z Orce Wiki 121850 Создадена страница со: {{сзр}} 5629155 wikitext text/x-wiki {{сзр}} l91fuluhfmxd7xhcgfmssgp4a9mdc30 0 1403358 5629157 2026-09-16T09:23:08Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Лусил Алорџ]] 5629157 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лусил Алорџ]] slqjyzvt8920xe0fg5bkc3dbpq2aagz 4 1403359 5629158 2026-09-16T09:25:14Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{:ВП:УНЗ|Тиверополник}} {{:ВП:УНС|||||-}} {{:ВП:УНК}} [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|Тиверополник]] 5629158 wikitext text/x-wiki {{:ВП:УНЗ|Тиверополник}} {{:ВП:УНС|||||-}} {{:ВП:УНК}} [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|Тиверополник]] c73cwn6hrqeprrnbbs7c6iwt77b666v 0 1403360 5629165 2026-09-16T10:06:25Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „The Lord of the Rings: The Rings of Power“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * Амфиби... 5629165 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „The Lord of the Rings: The Rings of Power“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * [[Амфибиски филм|Акција]] * [[Авантуристички филм|Авантура]] * [[Драма (филм и телевизија)|Драма]] * [[Фентези]] }} | creator = | based_on = „[[Господарот на прстените]]“ и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Говард Шор (музичка тема) * Беар Маккрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот епопеја ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал [[Шор, Говард|Говард Шор]], кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г.,<ref name=premiere_2_sep/><ref name=deadline_2aug21/> поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија.<ref name="ew22"/> == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] eumarfigm9is10z11dv0uh5juzzdfd2 5629167 5629165 2026-09-16T10:07:23Z Andrew012p 85224 5629167 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „The Lord of the Rings: The Rings of Power“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * [[Амфибиски филм|Акција]] * [[Авантуристички филм|Авантура]] * [[Драма (филм и телевизија)|Драма]] * [[Фентези]] }} | creator = | based_on = „[[Господарот на прстените]]“ и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Говард Шор (музичка тема) * Беар Маккрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот епопеја ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал [[Шор, Говард|Говард Шор]], кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] mgc8x16xbbhysad6m54rn3yr683ifje 5629169 5629167 2026-09-16T10:08:27Z Andrew012p 85224 5629169 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = „[[Господарот на прстените]]“ и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Говард Шор (музичка тема) * Беар Маккрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот епопеја ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал [[Шор, Говард|Говард Шор]], кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] 1b3iim2p2s5pv7sswsuj0t0r0cbicfx 5629180 5629169 2026-09-16T10:35:49Z Andrew012p 85224 /* */ 5629180 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = „[[Господарот на прстените]]“ и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Говард Шор (музичка тема) * Беар Маккрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и дополненијата кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал [[Шор, Говард|Говард Шор]], кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] qu345lhnkxncpqvx6vz1t3f7xx2rgxi 5629181 5629180 2026-09-16T10:38:02Z Andrew012p 85224 /* */ 5629181 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = „[[Господарот на прстените]]“ и дополненијата кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Говард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и дополненијата кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал [[Шор, Говард|Говард Шор]], кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] 3pexht4c8p7ybuhua6b0a5e9tqt8wvt 5629182 5629181 2026-09-16T10:43:39Z Andrew012p 85224 5629182 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = „[[Господарот на прстените]]“ и дополненијата кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и дополненијата кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] ndy33l993qritnv3tn0lm3vkyo60oip 5629183 5629182 2026-09-16T10:46:01Z Andrew012p 85224 5629183 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' и дополненијата кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и дополненијата кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] 5x9h9tbq80y9r09ljl88f6y6az759fx 5629184 5629183 2026-09-16T10:47:37Z Andrew012p 85224 5629184 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] 45lczwe2mv9vb0hrx9wf6c9l8v0clov 5629185 5629184 2026-09-16T10:50:28Z Andrew012p 85224 5629185 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] bo9q7sb2dwkllocc61jdqjy3wjk87yj 5629200 5629185 2026-09-16T10:59:32Z Andrew012p 85224 додадена [[Категорија:Американски телевизиски серии]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629200 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] qj9s2gy4tblneuk7qli1ht4d2ixfi9q 5629213 5629200 2026-09-16T11:18:33Z Andrew012p 85224 5629213 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 3 | num_episodes = 24 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = {{End date|2026|11|1}} | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon.com|Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] r2b6p4yhp66xz5xs36ja6brm0cuvn3p 5629215 5629213 2026-09-16T11:20:39Z Andrew012p 85224 5629215 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за телевизија | name = Господарот на прстените: Прстените на моќта | native_name = The Lord of the Rings: The Rings of Power | image = LOTR The Rings of Power logo.jpg | image_size = | image_alt = Насловот на серијата „Господарот на прстените: Прстените на моќта“ со златни букви. | caption = | alt_name = | genre = {{Plainlist| * акција * [[Авантуристички филм|авантура]] * драма * фантастика }} | creator = | based_on = ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' и додатоците кон него од [[Џ. Р. Р. Толкин]] | developer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | showrunner = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј }} | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | presenter = | starring = | voices = | open_theme = | end_theme = | composer = {{Plainlist| * Хауард Шор (музичка тема) * Беар Макрири (музика) }} | country = {{САД}} | language = [[англиски]] | num_seasons = 2 | num_episodes = 16 | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * Џ. Д. Пејн * Патрик Макеј * Линзи Вебер * Калум Грин * Џастин Добл * [[Џенифер Хачинсон]] * [[Џејсон Кахил]] * [[Хуан Антонио Бајона]] * Белен Атиенза * Јуџин Кели * Брус Ричмонд * [[Шерон Тал Јгвадо]] * [[Шарлот Брандстрем]] * Кејт Хазел }} | producer = {{Plainlist| * Рон Ејмс * Крис Њуман }} | animator = | cinematography = | editor = | location = {{Plainlist| * Нов Зеланд * Обединето Кралство }} | camera = | runtime = 61 — 76 минути | company = {{Plainlist| * [[Amazon MGM Studios]] * [[New Line Cinema]] }} | budget = | network = [[Amazon Prime Video]] | first_aired = {{Start date|2022|9|1}} | last_aired = сѐ уште | preceded_by = | followed_by = | related = | website = }} '''''Господарот на прстените: Прстените на моќта''''' ({{langx|en|The Lord of the Rings: The Rings of Power}}) — американска фантастична [[телевизиска серија]], основана на романот ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]'' од [[Џ. Р. Р. Толкин]] и додатоците кон него, создадена од Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј за преносната услуга [[Amazon Prime Video]]. Дејството на серијата се случува во втората доба од [[легендариум|легендариумот на Толкин]] и ги опфаќа главните настани од овој период: ковањето на прстените на моќта, подемот на [[Саурон]], епската историја на [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201/> Со производството на серијата раководи компанијата [[Amazon Studios]] во соработка со [[New Line Cinema]], [[Tolkien Estate]], The Tolkien Trust и [[HarperCollins]]. Во ноември 2017 г., компанијата [[Amazon.com|Amazon]] ги откупила правата за адаптација на ''Господарот на прстените'' во вид серија за 250 милиони долари, преземајќи обврска за производство на пет сезони со буџет од најмалку 1 милијарда долари. Ова го направило проектот најскап во историјата. Џ. Д. Пејн и Патрик Макеј ги добиле улогите на раководители во јули 2018 г. Серијата главно се заснова врз додатоците кон ''Господарот на прстените'', кои содржат описи на настаните од Второто доба, и во согласност со барањата на претставниците на Tolkien Estate, проектот не претставува продолжение на филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит''. Главната музичка тема на серијата ја создал Хауард Шор, кој ја напишал музиката и за филмските трилогии ''Господарот на прстените'' и ''Хобит'', додека останатото музичко оформување го потпишува Беар Макрири. Глумечката екипа на првата сезона излегла мошне бројна и мултинационална; самото снимање се одвивало од февруари 2020 до август 2021 г. во [[Нов Зеланд]], каде што се снимале и филмовите на [[Питер Џексон]].<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |title=Amazon's Lord of the Rings series should be here by 2021 |publisher=[[CNET]] |date=2018-06-11 |lang=en |access-date=2019-03-22 |archive-date=2020-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200926233951/https://www.cnet.com/news/amazon-lord-of-the-rings-series-reportedly-planned-for-2021/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{cite web |url=https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |title=Глава Amazon: сериал по «Властелину колец» появится в 2021 году |publisher=[[Российская газета]] |date=2018-06-20 |lang=ru |access-date=2019-03-22 |archive-date=2019-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322125357/https://rg.ru/2018/06/20/glava-amazon-serial-po-vlastelinu-kolec-poiavitsia-v-2021-godu.html |url-status=live }}</ref> Снимањето било привремено прекинато на неколку месеци поради [[Пандемија на КОВИД-19|Пандемијата на КОВИД-19]]. Процесот на снимање на следните сезони се префрлил во Обединетото Кралство. Снимањето на втората сезона траело од октомври 2022 до јуни 2023 г., завршувајќи за време на штрајкот на сценаристите во САД. Третата сезона се снимала од мај до декември 2025 г., додека почетокот на снимањето на четвртата сезона е најавен за почетокот на 2027 г. Премиерата на првите две епизоди од првата сезона се одржала на Prime Video на 2 септември 2022 г., поставувајќи рекордна гледаност во историјата на оваа услуга. Сезоната добила главно потврдни одзиви од критичарите, кои ги пофалиле камерата, визуелните ефекти и музичката придружба, но изразиле забелешки во поглед на темпото на раскажување и развојот на ликовите. Серијата освоила низа награди и номинации, меѓу кои и награда од [[БАФТА]] и 7 номинации за наградата „Еми“. Премиерата на втората сезона се одржала на 29 август 2024 г., додека излегувањето на третата сезона е закажано за 11 ноември 2026 г. == Содржина == Дејството на телевизиската серија се одвива илјадници години пред настаните опишани во ''[[Хобит (роман)|Хобит]]'' и ''[[Господарот на прстените (книга)|Господарот на прстените]]''. Приказната се заснова врз историјата на [[Средна Земја|Средната Земја]] опишана во делата на [[Џ. Р. Р. Толкин]]. Серијата започнува во време на релативен мир и ги опфаќа сите клучни настани од втората доба на Средната Земја: ковањето на прстените на моќта, подемот на Темниот Господар [[Саурон]], падот на островското кралство [[Нуменор]] и Последниот сојуз на вилениците и луѓето.<ref name=variety202201>{{cite web |url=https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |first=Joe. |last=Otterson |title=‘Lord of the Rings’ Amazon Series Reveals Full Title in New Video |publisher=Variety |date=2022-01-19|lang=en |access-date=2022-01-21 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120200713/https://variety.com/2022/tv/news/lord-of-the-rings-rings-of-power-amazon-series-1235156784/ |url-status=live }}</ref> Овие настани во делата на Толкин се одвиваат во текот на повеќе од три илјади години, но сценаристите на серијата значително ја стесниле изворната хронологија. == Улоги == {{Список со глумци}} |- | [[Морфид Кларк]] | [[Галадриела]] |- | [[Лени Хенри]] | Садок Бароуз |- | [[Сара Звангобани]] | Мериголд Брендифут |- | [[Дилан Смит]] | Ларго Брендифут |- | [[Маркела Кавена]] | Нори Брендифут |- | [[Меган Ричардс]] | Попи Праудфелоу |- | [[Роберт Арамајо]] | [[Елронд]] |- | [[Бенџамин Вокер]] | [[Гил-галад]] |- | [[Исмаел Круз Кордова]] | Арондир |- | [[Назанин Бонијади]] | Бронвин |- | [[Тајро Мухафидин]] | Тео |- | [[Чарлс Едвардс]] | Келебримбор |- | [[Данијел Вејман]] | [[Гандалф]] |- | [[Овајн Артур]] | Дурин IV |- | [[Чарли Викерс]] | [[Саурон]] |- | [[Софија Номвете]] | Диса |- | [[Лојд Овен]] | Елендил |- | [[Синтија Адај Робинсон]] | Мириел |- | [[Тристан Гравел]] | Фаразон |- | [[Максим Балдри]] | Исилдур |- | [[Ема Хорват]] | Еариен |- | [[Леон Водам]] | Кемен |- | [[Киран Хајндс]] | Темниот Волшебник |- | [[Питер Малан]] | Дурин III |- |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Official website|https://www.amazon.com/Lord-Rings-Power-Season/dp/B09QH98YG1}} {{IMDb title}} [[Категорија:Телевизиски серии на англиски јазик]] [[Категорија:Господар на прстените]] [[Категорија:Телевизиски серии на Amazon Studios]] [[Категорија:Оригинални програми на Amazon Prime Video]] [[Категорија:Американски телевизиски серии]] r6yrtzii3ns7ww09ma6vl25nvg9njpn 1 1403361 5629166 2026-09-16T10:06:48Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{Барај извори|Господарот на прстените: Прстените на моќта}} {{СЗР}} 5629166 wikitext text/x-wiki {{Барај извори|Господарот на прстените: Прстените на моќта}} {{СЗР}} 2lzimmdt83gz78qci83ir2s93ziakeg 0 1403362 5629168 2026-09-16T10:07:40Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Вилијам Арчер (архитект)]] 5629168 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Вилијам Арчер (архитект)]] hm5uv2qiacg7x1ff6f3a7qaovws3cyy 0 1403363 5629173 2026-09-16T10:17:19Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Артур Хју Гарфит Алстон]] 5629173 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Артур Хју Гарфит Алстон]] j32m129m1osszcfc872u124q1nbd6g7 0 1403365 5629178 2026-09-16T10:21:29Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Лерој Абрамс]] 5629178 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Лерој Абрамс]] m1foml2yzn8km2trmhno9ftlszt5q0x 14 1403366 5629186 2026-09-16T10:52:49Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Категорија:Американски телевизиски серии по студио|Amazon Studios]] 5629186 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Американски телевизиски серии по студио|Amazon Studios]] 7zgk2r671xcf70snicqvhfxvo8g7f5i 14 1403367 5629187 2026-09-16T10:54:43Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Категорија:Американски телевизиски серии|Студија]] 5629187 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Американски телевизиски серии|Студија]] fiqlrzk359ia8f7uu4lpxvfh4sywg18 14 1403368 5629201 2026-09-16T11:03:20Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Американски телевизиски програми по канал|Amazon Prime Video]] 5629201 wikitext text/x-wiki [[Американски телевизиски програми по канал|Amazon Prime Video]] 3x5gllgvqlcydb7jpop75y5qzyjy8mo 5629202 5629201 2026-09-16T11:03:30Z Andrew012p 85224 5629202 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Американски телевизиски програми по канал|Amazon Prime Video]] 0ikoese5nhnm4zvbzdtccd40kmx0kbs 14 1403369 5629203 2026-09-16T11:07:42Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Категорија:Американски телевизиски емисии]] 5629203 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Американски телевизиски емисии]] 6aixg68gua2ydy8813hx0ha4jd8nn4n 14 1403370 5629205 2026-09-16T11:10:07Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[Категорија:Телевизија во САД|Емисии]] 5629205 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Телевизија во САД|Емисии]] qc245glgtchdz2or7lnuafuedp5bdea