Википедија mkwiki https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Википедија Разговор за Википедија Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Портал Разговор за Портал TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1133 5629951 5628944 2026-09-19T08:58:41Z Forbidden History 89259 /* Личности од Прилеп и околината */ 5629951 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Прилеп | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = град | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1 | image1 = Маркови кули Прилеп.JPG | alt1 = Поглед кон Прилеп од Марковите Кули | image2 = Меморијален музеј “11-ти Октомври 1941“ IMG 4856.jpg | alt2 = Меморијален музеј “11-ти Октомври 1941“ | image3 = Споменици на паднатите борци во Прилеп.jpg | alt3 = Могилата на непобедените | image4 = Varoš Monastery, Prilep.jpg | alt4 = Манастирот „Св. Архангел Михаил“ }} | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = Градот под [[Маркови Кули]] | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 20 |lats = 40.00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 33 |longs = 20.00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Пелагониски Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Прилеп]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title =Првпат споменат во | established_date =1014 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 620-650 | population_footnotes = | population_total = 63,308 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = прилепчанец, прилепчанка, [[Список на луѓе од Прилеп|прилепчани]] (мн.)<ref>{{ОДРМЈ|Прилеп}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Прилеп}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 2400 | area_code_type = | area_code = +389 048 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = PP | blank1_name = Патрон | blank1_info = [[Свети Никола]] | iso_code = | website = [http://www.prilep.gov.mk/ www.prilep.gov.mk] | footnotes = }} '''Прилеп''' — [[град]] во југозападниот дел на [[Република Македонија]], сместен во северниот дел на областа [[Пелагонија]] и седиште на [[Општина Прилеп|истоимената општина]]. До него се стигнува преку [[Автопат А3 (Македонија)|автопатот А3]]. Има 63.308 жители (2021 г.) и се наоѓа на 128 километри југозападно од главниот град [[Скопје]]. Прилеп е познат како „градот под [[Маркови Кули (Прилеп)|Марковите Кули]]“ поради неговата близина до кулите што ги изградил легендарниот херој [[Крале Марко|Крали Марко]] (во Прилеп нарекуван Крале Марко). Градот е одликуван со [[орден на народен херој]] на Југославија на [[7 мај]] [[1975]] и е еден од осумте одликувани града во СФР Југославија со овој орден. Покрај тоа носители на овој орден се уште 14 лица кои потекнуваат од Прилеп и Прилепско. Прилеп е вториот по големина град во [[Пелагониски Регион|Пелагонискиот Регион]], по [[Битола]]. == Потекло на името == [[Податотека:Prilep and Marko's Towers.jpg|250п|мини|лево|Прилеп, Марковите Кули и планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]]]] До почетокот на XI век за Прилеп нема податоци од пишани извори. Првиот запис за градот бил забележан два пати во ''Кратката историја'' ({{langx|el|Σύνοψις Ἱστοριῶν}}) на [[Јован Скилица]], и тоа во последните денови од животот на цар Самоил, октомври 1014 г. и непосредно пред неговата смрт, како тврдина ''Πρίλαπον''.<ref name=neskoska>{{cite journal |last1= Нешкоска |first1= Емилија |date= 2018 |title= Кон етимологијата на името на градот Прилеп |url= |journal= Balcanoslavica |volume= 47 |issue= 2 |pages= 157-160 |doi= |access-date=}}</ref> Името е споменувано и во византиските пишани извори од XI век, во записот на византискиот цар Василиј II за правата на Охридската архиепископија. Прилеп е споменуван и во словенските извори од XIV век: ... ''{{старословенски|и градь глаголемии прилѣпъ ... и метохь у прилѣпъ свети ѳеѡдори сь людьми}}...'' Иако првиот запис е од 1014, со сигурност може да се каже дека името на градот постоело и претходно.<ref name=neskoska/> Постојат повеќе претпоставки за потеклото на името на градот Прилеп. Хрватскиот лингвист [[Петар Скок]] ја споменува лексемата ''lijep'', која имала две значења: 1. Тоа што се примило (прилепило) за нешто; 2. Блато, најчесто кал помешана со плева што се лепи. Во овој контекст Скок го споменува и градот Прилеп, т.е. прасл. глагол {{Wikt-lang|en|en:Reconstruction:Proto-Slavic/lěpiti|*lěpiti}} којшто потекнува од индоевропскиот корен {{Wikt-lang|en|en:Reconstruction:Proto-Indo-European/leyp-|*leyp}} со значење 'се придржува'.<ref name=neskoska/> Според едно предание на [[Марко Цепенков]], луѓето кои почнале да се доселуваат, своите куќи ги граделе прилепени до калето на Марко, па поради прилепените куќи и градот го добил името Прилеп. Во истото предание се споменува дека градот бил прилебно место (место каде што се произведувал [[леб]]).<ref>{{наведена книга | last = К. Цепенков | first = Марко | authorlink = Марко Цепенков | title = Македонски народни приказни | publisher= Македонска книга | year = 1989 | isbn = 8636900425 | page = 106 }}</ref> Според некои истражувачи името има [[старословенски јазик|старословенско]] потекло со значење блатно, мочурливо место, место покрај блато.<ref name=muzejprilep>{{Наведена мрежна страница | url = http://muzejprilep.org.mk/muzejska-d/oddelenie-za-istorija/63-prilep-vo-sredniot-vek | title = Прилеп во средниот век | publisher = Завод и Музеј - Прилеп | accessdate = 2015-03-21 | archive-date = 2016-03-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160313144857/http://muzejprilep.org.mk/muzejska-d/oddelenie-za-istorija/63-prilep-vo-sredniot-vek | url-status = dead }}</ref> Меѓутоа, ова толкување има свои пропусти. Првобитната словенска населба се наоѓала на доста високо место, под тврдината Маркови Кули, на надморска височина од околу 700 м. Во такви услови мали се шансите за постоење блато на толку високо место. Во случај да постоело блато, треба да го земеме предвид фактот дека Пелагонија не била единствено место каде што некогаш постоела вода. Во тој случај најверојатно би се очекувало и останати места коишто се наоѓале покрај блато, во своето име да ја содржат лексемата ''леп''.<ref name=neskoska/> Според [[Блаже Конески]] името Прилеп е образувано од личните имиња Прилепа и Прилепка, кои се зачувани во руската антропонимија.<ref name=muzejprilep /> == Историја == {{главна|Историја на Прилеп}} === Праисторија и антички период === [[Податотека:Ceramia from Tabula Peutingeriana.jpg|250п|мини|лево|Според [[Појтингерова табла|Појтингеровата табла]] патот од [[Стоби]] за [[Хераклеја]] поминувал преку Евристон и Керамија (заокружена на картата)]] Градот Прилеп и воопшто населби на подрачјето на поширокиот прилепски регион, датираат уште од антиката, како што е археолошкото наоѓалиште [[Стибера]], кај селото [[Чепигово]]. Во близина на градот, на [[Маркови Кули (Прилеп)|Марковите Кули]] се откриени траги од предисториска населба. Во раната антика тука израснала населбата Керамија (''Ceramie''), обновена во доцната антика, која до крајот на антиката останала селска населба и не прераснала во град и епископија.<ref name=Ivan_Mikulcikj>Иван Микулчиќ, „Средновековни градови и тврдини во Македонија“, Скопје, 1996, стр. 249-250.</ref> === Средновековна историја === Денешната местоположба на градот Прилеп потекнува од раниот среден век, кога Прилеп бил многу важен трговски и воено-стратегиски град. Токму во градот Прилеп, по катастрофалниот пораз на самoиловата војска во [[Беласичката битка]], 1014 година, кога ги видел своите ослепени војници, [[Цар Самоил|царот Самоил]] починал од срцев удар.<ref>{{наведена книга| last1 = Skylitzes | first1 = John | authorlink1 = Јован Скилица | last2 = Wortley | first2 = John | title = John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811–1057: Translation and Notes | publisher= Cambridge University Press | year = 2010 | language = англиски | isbn = 9781139489157 |page= 331 }}</ref> По смртта на Самоил градот потпаднал под византиска власт. Во 1041 година византискиот цар [[Михаил IV Пафлагонецот]] го задушил [[Востание на Петар Делјан|востанието на Петар Делјан]], а локалниот војвода Мануил Ивац се обидел да ја запре византиската војска кај прилепскиот Плетвар со дрвена палисада, но без успех. [[Добромир Хрс]] и неговиот дедо, Мануил Камица, го зазеле Прилеп, но во 1202 [[Алексиј III Ангел|Алексиј III]] повторно ја освоил тврдината.<ref>A. Kazhdan, ‘Prilapos’, The Oxford Dictionary of Byzantium vol. III, 1718</ref> {{Quote box | title = Историска припадност | quote = [[Самоилово Царство]] 970–1014<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1014–1203<br /> [[Второ Бугарско Царство|Бугарско Царство]] 1203–1207<br /> Кнежевство на [[Стрез]] 1207–1214<br /> [[Епирско Деспотство]] 1216–1230<br /> [[Второ Бугарско Царство|Бугарско Царство]] 1230–1246<br /> [[Епирско Деспотство]] 1246–1254<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1254–1257<br /> {{flagicon image|Flag of Serbia (1281).svg|border=no}} [[Кралство Србија (средновековно)|Кралство Србија]] 1296–1298<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1298–1334<br /> {{flagicon image|Flag of the Serbian Empire, reconstruction.svg|border=no}} [[Српско Царство]] 1334–1371<br /> {{flagicon image|Coat of arms of Mrnjavčević family (small).svg|border=no}} [[Прилепско Кралство]] 1371–1395<br /> {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|border=no}} [[Османлиско Царство]] 1395–1913<br /> {{flagicon image|Flag of Serbia (1882–1918).svg|border=no}} [[Кралство Србија]] 1913–1915<br /> {{flagcountry|Кралство Бугарија}} 1915–1918<br /> {{flagicon image|Flag of Yugoslavia (1918–1941).svg|border=no}} [[Кралство Југославија|Југославија]] 1918–1941<br /> {{flagcountry|Кралство Бугарија}} 1941–1944<br /> {{flagicon|Југославија}} [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] 1944–1991<br /> {{flagcountry|Македонија}} 1991–денес<br /> | align = right | width = 20em | fontsize = 90% | bgcolor = #B0C4DE }} [[Податотека:Frescos from St. Nicholas of Varoš 0295.jpg|250п|мини|лево|Фрески од црквата „Св. Никола“]] Низ XIII век Прилеп преминува постојано во рацете на новите господари — двапати на деспотите од [[Епирско Деспотство|Епир]], двапати на [[Второ Бугарско Царство|Бугарија]], еднаш на царот од [[Никејско Царство|Никеја]].<ref name=Ivan_Mikulcikj /> Најпрво, бугарскиот цар [[Калојан]] ја искористил искористил ситуацијата што настанала во Византија со [[Опсада на Цариград (1204)|доаѓањето на крстоносците пред Цариград]] и во 1203 година ja освоил Северна и голем дел од Западна Македонија, меѓу кои и градот Прилеп.<ref name=kosta>{{cite journal |last1= Аџиевски |first1= Коста |date= 1982 |title= Македонија во првите години по формирањето на Латинското царство (1204–1207) |url= |journal= Годишен зборник на Филозофскиот факултет |volume= 34 |pages= 25-38}}</ref> По смртта на Калојан во 1207, како негов господар се јавува властелинот [[Стрез]], кој владеел до неговата смрт во 1214 година. Потоа, Прилеп како и некои други градови во Западна Македонија биле освоени од деспотот на Епир, [[Теодор Комнен]] (1214-1224). По [[Битка кај Клокотница|Битката кај Клокотница]] во 1230 година, помеѓу бугарската и епирската војска, Прилеп потпаѓа под власта на бугарскиот цар [[Иван Асен II]]. По смртта на Иван Асен, на бугарскиот престол доаѓа неговиот малолетен син, [[Калиман I Асен]], па Прилеп повторно бил завземен од епирскиот деспот Михаил Ангел II, сe до 1254 година, кога градот преминал под никејска власт т.е. под возобновената Византиска империја. [[Податотека:Fortress Towers of Marko with Cross.jpg|250п|мини|лево|Средновековен Прилеп, седиште на државата на [[Крали Марко]]]] Се смета дека Прилеп потпаднал под српска власт после српско-византиската војна во 1296-1297 година, што може да се заклучи по тоа што кралот [[Стефан Милутин]] го помагал манастирот Трескавец.<ref name=dedijer>{{наведена книга| last = Дедијер| first = Јевто| title = Нова Србија: (са 40 слика у тексту и картом нове Србије)| language = српски| publisher= Штамп. "Доситије Обрадовић"| year = 1913| page = 206}}</ref> Кога Прилеп повторно потпаднал под византиска власт не е точно познато. Според [[Стојан Новаковиќ]], тоа се случило во 1298 кога [[Стефан Милутин]] се помирил со Византијците и се оженил со византиската принцеза [[Симонида]].<ref name=dedijer/> Во 1334 година Прилеп заедно со цела Македонија стануваат дел од Српското Кралство, на чело со [[Стефан Душан]]. Значајни извори во тој поглед претставуваат трите Душанови повелби - грамоти дадени на манастирот Трескавец. Од нив се дознава дека Прилеп во тоа време бил големо и важно градско средиште и дека цар Душан тука имал свој дворец. Во 1371 година Прилеп станал престолнина на средновековниот македонски феудален владетел, [[Волкашин]], кој го создал [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], со седиште во Прилеп. По неговата смрт во [[Маричката битка]] (1371), го наследил неговиот син, [[Крале Марко]], (во народните преданија и приказни, познат по своите натприродни сили и моќи), кој и по доаѓањето на Турците сè до неговата смрт во [[1395]] година владеел со Прилеп и поширокиот регион на западна и југозападна Македонија. === Османлиски период === [[Податотека:Prilepstreet.png|мини|десно|Улица во Прилеп кон крајот на XIX и почетокот на XX век]] По погубувањето на Крали Марко во [[Битка кај Ровине|Битката кај Ровине]], Романија во 1395 година, Турците го презеле градот. Оттогаш се удомиле и со свои закони и укази управувале не само со населението од Прилеп и Прилепско, туку и со цела Македонија. Ваквиот однос на турската власт кон месното население од Прилепско (кон кое ни малку не била наклонета), може да се види и од еден документ издаден во декември 1565 година. Во овој документ се забележува пристрасноста на прилепскиот суд околу решавањето на спорот помеѓу селаните и некојси војвода од хасовите на везирот Мустафа-паша. Ваквиот став на судот предизвикал и бунт кај населението, со што ќе се случи и првиот поголем бунт на [[Македонци|македонскиот народ]] против турската власт, кога незадоволните [[Мариово|Мариовци]], ќе направат голем протест, проследен со нереди пред судот во Прилеп. Со доаѓањето на [[Турците]], Прилеп од високоразвиен трговски град, се преориентира кон селското производство особено на тутун. Во првата половина на 16 век, Прилел имал 321 куќа, од кои 300 им припаѓале на христијаните, а останатите биле муслимански. Според описите на градот од страна на турскиот патописец [[Евлија Челебија]], кој го посетил Прилеп во 1670 година, населбата била составена од девет маала со илјада куќи изградени со тврд материјал, додека градската чаршија била составена од 200 дуќани.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.62</ref> [[Податотека:Women from Prilep-beginning of XX century.jpg|мини|лево|Жени од Прилеп во почетокот на XX век]] Во XVIII и XIX век во градот се одржувал голем [[панаѓур]], кој бил еден од најголемите во [[Румелија]] и траел 25 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница | url =http://www.muzejprilep.org.mk/en/component/content/article/94-kratka-istorija-na-prilep | title =Кратка историја на Прилеп | publisher =НУ Завод и музеј - Прилеп | accessdate =2012-05-31 | archive-date =2020-06-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20200616001947/http://www.muzejprilep.org.mk/en/component/content/article/94-kratka-istorija-na-prilep | url-status =dead }}</ref> На панаѓурот доаѓале трговци од целиот Балкански Полуостров, а најмногу се тргувало: жито, тутун, килими, стока и др. Во XIX век градот имал 2.800 куќи, 1.100 дуќани, 26 анови, 10 џамии и 5 медреси. Во истиот период, во Прилеп учителствувал големиот македонски преродбеник и собирач на народно творештво [[Димитар Миладинов]], заедно со својот помошник [[Рајко Жинзифов]] и токму во овој период во контакт со Миладинов, [[Марко Цепенков]] (роден прилепчанец) ќе ја прифати идејата на преродбеникот за собирање на македонското народно творештво. Други преродбеници кои учителствувале во Прилеп се: [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]], [[Григор Прличев]], [[Кузман Шапкарев]], [[Јосиф Ковачев]] и др. Во овој период градот бил поделен на христијански и турски дел. Постоеле 17 христијански маала и 10 турски.<ref>{{наведена книга| last = Хаџи Васиљевиќ| first = Јован| title = Прилеп и његова околина| language = српски| publisher= Чупићеве задужбине Л., Београд| year = 1902| page = 32, 33}}</ref> Реформите во војската и администрацијата што почнале да ги спроведуваат турските султани од почетокот на XIX век наишле на отпор, особено кај феудалците во Албанија и Босна. Во 1830 година пашата [[Мустафа Решид Бушатлија]] од [[Скадар]] навлегол во Македонија со цел да ја освои [[Битола]]. Меѓутоа, во неколку битки кај Прилеп и планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], во април и мај 1831 година бил поразен и се повлекол во [[Скадар]]. Во средината на XIX век во Прилеп доаѓа до брз развој на занаетчиството и трговијата. Во овој период во Прилеп биле развиени: казанџискиот, ковачкиот, абаџискиот и ќурчискиот занает, а нешто подоцна почнал да се развива и терзискиот занает. Во овој период Прилеп има три пазарни дена: понеделник, четврток и сабота. Во централниот дел на градот се наоѓала црквата „Св. Благовештение“ или „Стара црква“, како што ја нарекувало населението. Подигната е во 1383 година, најверојатно со помош на еснафите, богатите трговци и граѓани на Прилеп. Нејзини мајстори-градители, ѕидари биле Коста Лауцо и Ристе Тасламиче. Името Коста Лауцо е поврзано и со изградбата на градскиот часовник, саат-кулата во 1858 година.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.63-64</ref> Според структурата на [[ВМОРО]], Прилеп за време на илинденскиот период бил дел од Прилепската околија на Битолскиот револуционерен округ. Илинденското востание ќе има силен одглас во Прилепско, а со борбите раководеле познатите прилепски војводи [[Петар Ацев]] и [[Крсто Гермов]]-Шаќир војвода. На Илинден востаниците во Прилепско ги исекле телеграфските кабли меѓу Прилеп и [[Велес]] како и меѓу Прилеп и [[Битола]], а биле разрушени и некои дрвени мостови по патиштата кон [[Градско]], [[Кичево]], [[Крушево]] и [[Велес]]. Голем број прилепчани активно се вклучиле во [[Младотурската револуција]]. Во септември 1910 година властите уапсиле над 70 граѓани за време на акцијата за разоружување на младотурците. === Балканските и светските војни === {{Panorama |image=File:Панорама на Прилеп за време на Првата светска војна.jpg |fullwidth=12569 |fullheight=600 |caption={{center|Панорама на Прилеп за време на [[Првата светска војна]]}} |alt=Панорама на Приле за време на Првата светска војна |height=175 }} За време на [[Прва балканска војна|Првата]] (1912-1913) и [[Втората балканска војна]] (1913) во Прилеп и неговата околина се воделе жестоки борби. Таква е Битката кај Прилеп помеѓу војските на Кралството Србија и Отоманското Царство, во која отоманската војска била поразена. Крајот на војните се означил со [[Букурешки договор, 1913|Букурешкиот договор]], со кој Македонија била поделена, а Прилеп крајно разурнат и разорен, како дел од Вардарска Македонија ќе влезе во рамките на [[Кралство Србија|Кралството Србија]]. [[File:Прилеп 1930.jpg|thumb|мини|лево|Панорамски поглед на Прилеп во 1930 година]] Ширењето на идеите на [[октомвриската револуција]] во Русија, довело да се формира [[Социјалистичка работничка партија (комунисти)]] во Белград во 1919 година чијашто прва месна организација во Прилеп била формирана истата година, од приврзаници на социјалистичките идеи. [[Податотека:Прилеп во јуни 2013 (9).JPG|мини|десно|Поранешниот бугарски полициски „участок“, со чиј напад од страна на [[Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“|партизанскиот одред „Гоце Делчев“]] на 11 октомври 1941 година започнала [[НОБ|Народноослободителната борба]] против фашистичкиот окупатор.]] Во април 1941&nbsp;г. Прилеп потпаднал под фашистичка окупација. На 8 април таа година во градот влегла германската фашистичка војска, а на 26 април влегла и бугарската војска.<ref name=prilepinfo>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilepinfo.mk/mk/za-prilep/prilep-niz-istorijata/133-prilrp-niz-istorijata | title = Прилеп низ историјата | publisher = www.prilepinfo.mk }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Уште од првите денови на окупацијата се појавил отпор, за конечно на 11.10.1941 година со нападот на бугарската полициска станица од страна на Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев“ да започне [[НОБ|антифашистичкото народно востание]] против окупаторската власт.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=46275 | title = Антифашистичката војна во Македонија | publisher= А1 телевизија }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.morm.gov.mk/morm/mk/ARM/History/History3.html | title = Историја на АРМ | publisher = Министерство за одбрана на РМ | accessdate = 2010-02-18 | archive-date = 2011-09-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110902070803/http://www.morm.gov.mk/morm/mk/ARM/History/History3.html | url-status = dead }}</ref>. Во текот на војната, населението од градот и околните села активно се вклучило во борбите. Во борбите се вклучиле и Сојузот на комунистичката младина на Југославија (СКОЈ) и Антифашистичкиот фронт на жените (АФЖ). Градот бил ослободен на 9 септември 1944, а [[Ослободување на Прилеп|конечното ослободување]] е на 3 ноември истата година. Последните битки за ослободување на градот се водени кај местото Песјо Бртце.<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.vecer.com.mk/?ItemID=3E07D0C5FDFAE440A1A61B1D841BAF71| title = Останаа спомените за Песјо Бртце| publisher = Вечер}}{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на НОВ од Прилеп и прилепско од 8000 учесници, активни борци со оружје в рака биле 2700. Од нив 650 се загинати, 15 прогласени за народни херои (10 загинати во НОВ) и 154 носители на „Партизанска споменица 1941“.<ref name=prilepinfo /> Поради големиот број на борци и жртви кои Прилеп ги дал во Втората светска војна, градот по војната го добил епитетот „град херој“. По војната градот почнал да се развива и напредува во сите сфери. == Географија == [[Податотека:Слонот, Маркови Кули.jpg|мини|десно|Карпата ''Слонот'' на Маркови Кули]] Градот Прилеп се наоѓа во североисточниот дел на најголемата македонска котлина, [[Пелагонија]], односно во [[Прилепско Поле|Прилепското Поле]], како најголема населба и негов центар. Опкружен е со планините [[Бабуна (планина)|Бабуна]] и [[Дрен Планина]]. Од градовите со кои одржува најдобра сообраќајна комуникација, оддалечен е 33 км од [[Крушево]], 43 км од [[Битола]], 37 км од [[Македонски Брод]], 38 км од [[Демир Хисар]], 64 км од [[Кичево]], 48 км од [[Кавадарци]], 79 км од [[Велес]] и 128 км од [[Скопје]]. === Клима === Градот Прилеп и околината се наоѓаат на надморска висина од 550-700 метри, а Прилепското Поле го ограничуваат високи планини (1500м) коишто условуваат умерено-континентална клима. Средната годишна минимална температура според мерниот пункт во Прилеп изнесува 6,1°С додека пак апсолутната максимална температура изнесува до 39,4°С. Овие температури се повисоки од апсолутните максимални температури во Струга, Ресен, Охрид и Битола. Малото количество на врнежи во текот на годината (500-600 мм) е услов за појава на послаби извори на вода.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-turizam-1/ | title = Клима туризам | publisher = Општина Прилеп | accessdate = 2012-07-15 | archive-date = 2012-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120810013113/http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-turizam-1/ | url-status = dead }}</ref> Прилеп и околината во текот на годината имаат најчести ветрови од североисточен правец. Североисточниот ветар дува со максимална брзина 22,5&nbsp;m/s. Југоисточниот ветар дува со просечна брзина од 3,8&nbsp;m/s.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-zemjodelie-1/ | title = Клима земјоделство | publisher = Општина Прилеп | accessdate = 2012-07-15 | archive-date = 2012-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120805115034/http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-zemjodelie-1/ | url-status = dead }}</ref> Градот има повеќе од 250 сончеви денови во годината.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=721555F285D8F44CBDF43B545384B6DC | title = Во Прилеп ќе се гради прва сончева централа | publisher = Утрински Весник }}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Климатска табела | location= Прилеп | Извор = УХМР<ref>{{нмс|url=http://meteo.gov.mk/MeterolKlimaProsekCharts.asp?X=0|title=Просечни вредности за климата во Прилеп|accessdate=6 ноември 2010|publisher=УХМР|archive-date=2009-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230073251/http://www.meteo.gov.mk/MeterolKlimaProsekCharts.asp?X=0|url-status=dead}}</ref>; weatherreports.com<ref>{{нмс|url=http://www.weatherreports.com/prilep?units=c|title=Просеци за времето за Прилеп|accessdate=6 ноември 2010|publisher=weatherreports.com|language=англиски}}</ref> |Јан_прос_макс = 4.4 |Фев_прос_макс = 7 |Мар_прос_макс = 11.3 |Апр_прос_макс = 16 |Мај_прос_макс = 21.4 |Јун_прос_макс = 26.2 |Јул_прос_макс = 28.4 |Авг_прос_макс = 28.5 |Сеп_прос_макс = 24.4 |Окт_прос_макс = 18 |Ное_прос_макс = 10.8 |Дек_прос_макс = 5.7 |Год_прос_макс = |Јан_прос = 0 |Фев_прос = 2.2 |Мар_прос = 6 |Апр_прос = 10.5 |Мај_прос = 15.5 |Јун_прос = 19.7 |Јул_прос = 21.8 |Авг_прос = 21.5 |Сеп_прос = 17.4 |Окт_прос = 11.8 |Ное_прос = 6 |Дек_прос = 1.6 |Год_прос = |Јан_прос_мин = -3.7 |Фев_прос_мин = -1.7 |Мар_прос_мин = 1.3 |Апр_прос_мин = 5.2 |Мај_прос_мин = 9.6 |Јун_прос_мин = 12.9 |Јул_прос_мин = 14.8 |Авг_прос_мин = 14.6 |Сеп_прос_мин = 11.2 |Окт_прос_мин = 6.8 |Ное_прос_мин = 2 |Дек_прос_мин = -1.7 |Год_прос_мин = |Јан_врнежливи_денови = 4.4 |Фев_врнежливи_денови = 3.2 |Мар_врнежливи_денови = 4.7 |Апр_врнежливи_денови = 6.2 |Мај_врнежливи_денови = 6.5 |Јун_врнежливи_денови = 5.9 |Јул_врнежливи_денови = 3.2 |Авг_врнежливи_денови = 3.3 |Сеп_врнежливи_денови = 4.7 |Окт_врнежливи_денови = 6.7 |Ное_врнежливи_денови = 5.6 |Дек_врнежливи_денови = 7.4 |Год_врнежливи_денови = }} === Сообраќај === [[Податотека:ЖС Прилеп 20120807 124308.jpg|мини|десно|Железничката станица во Прилеп]] Прилеп со патишта е поврзан со останатите делови од Македонија. Поважни патни правци се Прилеп-[[Битола]], Прилеп-[[Охрид]] (преку [[Битола]] и [[Ресен]]), Прилеп - [[Кичево]] и патниот правец Прилеп-[[Велес]]-[[Скопје]]. Прилеп е поврзан и со железница со [[Битола]] на југ и [[Велес]] и [[Скопје]] на север, а од [[ЖС „Прилеп“|железничката станица]] во Прилеп во 2010 година отпатувале 149.000 патници.<ref>{{наведена книга| title = Транспорт и други услуги, 2010|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/8.4.11.03_700.pdf| publisher= Државен завод за статистика на Република Македонија| year = 2011| isbn = 9786082270463| page = 17}}</ref> Во градот функционира и јавен автобуски градски превоз. До околните населени места има организирано редовен автобуски или железнички сообраќај. == Население == Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Прилеп бил центар на Прилепскиот Вилает и имал вкупно 438 семејства, од кои 300 христијански семејства, 21 муслиманско семејство, 89 неженети христијани и 28 вдовици христијани. Во градот постоеле маала: Хаџи Убејд, Прилепскиот Кетхуда, Калчар, Хроло, Чипо Манко, Франкопол, Штенар, Арменко, Филип, Грнчар, Дропар, Рајко Согло, Поп-Мелахио, Касапите, Хавлан, Кирклино, Дранина, Ценгеран, Хајатан, Мелко и Пустин Дозан.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.42</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од 1900 година, во Прилеп живееле 24.520 жители, од кои 16.900 [[Македонци]], 6.200 [[Турци]], 480 [[Власи]] и 960 [[Роми]].<ref>Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр.244.</ref> За време на Балканските војни, бројот на населението опаѓа, па така во 1914 година изнесува 22.237 жители. Потоа започнува процес на миграција на турското население и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], а поради тоа населението во градот повторно се намалува и во 1921 година изнесува 18.508 жители. По овие периоди започнува постојан природен прираст на населението. Тоа се јавува најмногу поради доселувањето на извесен број колонисти од [[Кралство Југославија|Југославија]]. Во периодот од 1948 до 1971 бројот на жителите во градот се зголемил повеќе од двапати. Тоа се должи на миграцијата село-град, како и на големиот природен прираст. Денес природниот прираст е во стагнација. Прилеп е [[Градови во Македонија|четврт по големина град]] во [[Македонија]], а според последниот попис од 2002 година, кога Али Чаир, Багеска Ограда, Бончејца, Вишне, Ѓогдере, Ѓоре Спиркоски - Леништанец, Жабино Маало, Карабдалица, Козле, Марино, Ново Корзо, Поткасарни, Поткупи, Рид, Сарика, Старо Корзо, [[Сточен Пазар (Прилеп)|Сточен Пазар]], Табана, Типски, Точила, [[Тризла]], Центар, Чачорица и [[Шарена Чешма (Прилеп)|Шарена Чешма]] се споени, во градот се регистрирани 66.246 жители.<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=14 јули 2016}}</ref> Со новата територијална поделба поранешното село [[Варош]] преку пат на конурбација е споено со градот Прилеп и денес претставува негова приградска населба. Заедно со сите жители во населба [[Варош]], во градот Прилеп вкупно живеат 69.704 жители. (64.756 или 92,9 % [[Македонци]].) ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 66.246 жители (61.320 или 92,56 % [[Македонци]]) и спаѓал во групата на големи градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Заедно со приградската населба [[Варош]] (3.458 ж.), која во статистиките се води како одделно населено место, градот Прилеп имало 69.704 жители. Според последниот попис во [[2021]] година, Прилеп брои 63.308 жители, вклучувајќи ја и приградската населба Варош, која преку пат на конурбација е споена со градот. Етнички гледано, населението според пописот од 2002 година е составено од:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|92.56}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|6.60}} {{Столбен постоток|други|grey|0.34}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.23}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.19}} {{Столбен постоток|Албанци|black|0.03}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.03}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''61.320''' | 92,56 |- | [[Албанци]] | 21 | 0,03 |- | [[Турци]] | 123 | 0,19 |- | [[Роми]] | 4.372 | 6,60 |- | [[Власи]] | 16 | 0,02 |- | [[Срби]] | 151 | 0,23 |- | [[Бошњаци]] | 17 | 0,03 |- |други | 226 | 0,34 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|97.62}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|1.62}} {{Столбен постоток|други|grey|0.28}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.25}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.18}} {{Столбен постоток|албански|black|0.03}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.02}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''64.669''' | 97,62 |- | [[албански]] | 19 | 0,03 |- | [[турски]] | 117 | 0,18 |- | [[ромски]] | 1.072 | 1,62 |- | [[влашки]] | 10 | 0,02 |- | [[српски]] | 163 | 0,25 |- | [[бошњачки]] | 8 | 0,01 |- |други | 188 | 0,28 |} ;Вероисповед Во Прилеп се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|91.56}} {{Столбен постоток|Ислам|green|6.55}} {{Столбен постоток|други|grey|1.79}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.10}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''60.655''' | 91,56 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 4.338 | 6,55 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 63 | 0,10 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 6 | 0,01 |- | други | 1.186 | 1,79 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Прилеп: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1921|18.508 |1931|22.821 |1948|24.816 |1953|29.776 |1961|37.459 |1971|48.202 |1981|60.464 |1991|66.817 |1994|64.897 |2002|66.246 |2021|63.308 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |23.268 |9 |1.207 |1.799 |14 |284 | — |208 | — |'''26.789''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 24.772 | 28 | 2.408 | 1.903 | 9 | 317 | — | 339 | — | '''29.776''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 33.608 | 38 | 884 | — | — | 377 | — | 2.552 | — | '''37.459''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 43.924 | 28 | 2.464 | 201 | — | 471 | — | 1.114 | — | '''48.202''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 55.342 | 31 | 566 | 2.463 | 8 | 391 | — | 1.663 | — | '''60.464''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 61.245 | 29 | 254 | 4.384 | 7 | 305 | — | 593 | — | '''66.817''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 60.786 | 24 | 172 | 3.566 | 7 | 172 | — | 170 | — | '''64.897''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 61.320 | 21 | 123 | 4.372 | 16 | 151 | 17 | 226 | — | '''66.246''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 54.028 | 106 | 82 | 3.966 | 30 | 107 | 14 | 283 | 4.692 | '''63.308''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Населби и маала во Прилеп == [[Податотека:Споменик на Прилепско Езеро.jpg|мини|десно|Прилепско Езеро]] * Али Чаир *Багеска Ограда * Бончејца * [[Варош]] * Вишне * Ѓогдере * Ѓоре Спиркоски - Леништанец * Жабино Маало *Карабдалица * Козле * Марино * Ново Корзо *Поткасарни *Поткупи * Рид * Сарика * Старо Корзо[[Податотека:Prilepski_ploštad.JPG|мини|Плоштадот во Прилеп]] *[[Сточен Пазар (Прилеп)|Сточен Пазар]] *Табана * Типски * Точила *[[Тризла]] *Центар * Чачорица *[[Шарена Чешма (Прилеп)|Шарена Чешма]] == Стопанство == Прилеп е центар на производство на висококвалитетен тутун и цигари, металопреработувачка, електронска, дрвна, текстилна, прехранбена и мермерна индустрија (рудникот „Сивец“). [[Податотека:Tobacco field, Prilep.jpg|мини|десно|Нива со тутун во близина на Прилеп]] [[Тутун]]от е еден од прилепските традиционални култури што успева во македонската клима. Многу од големите светски производители на цигари го користат прилепскиот тутун откако ќе се обработи во нивните локални фабрики. Кога во Прилеп бил основан Институтот за тутун за создавање на нови видови тутун, тоа било прв пример за примена на генетиката во земјоделството на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Повеќето жители на Прилеп опстојуваат со производство на тутун, кој потоа се откупува од [[Тутунски комбинат АД Прилеп]] во Прилеп. Во 2017 година во [[Прилепско Поле]] (општините: Прилеп, Долнени и Кривогаштани) биле произведени 9867 тони тутун,<ref>{{наведена книга|title=Полјоделство, овоштарство и лозарство, 2017|publisher=Државен завод за статистика на Република Македонија|year=2018|isbn=9786082272948|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/5.4.18.01.pdf|last=|first=|location=|pages=}}</ref> што претставува 43% од вкупното количество тутун произведено во Македонија. Покрај тутунопроизводството во Прилеп, од големите индустриски претпријатија работат и [[Прилепска пиварница]], мермерниот комбинат, индустријата за висока технологија „Микросам“ која е позната во светот по големиот број произведени роботи и разни технолошки изуми, повеќе фабрики за мебел, градежни материјали и воена опрема. Во градот функционираат и јавните претпријатија: ЈКП Комуналец, ЈКП Водовод и канализација, ЈКП Пазари и ЈП за просторни и урбанистички планови. [[Податотека:Panorama_of_Prilep,_2019.jpg|алт=Panorama of Prilep from Hotel Kristal Palas, 2019|мини|Панорама на Прилеп]] {| class="wikitable" |'''Претпријатие''' |'''Дејност''' |'''Вработени''' |- |[http://tkprilep.com.mk/ Тутунски комбинат Прилеп] |тутунска |1200 |- |[http://www.mermeren.com/ Мермерен комбинат] |рударство |585 |- |[http://www.vitaminka.com.mk/ Витаминка] |прехранбена |560 |- |[http://www.eurokompozit.mk/mk/frontpage/ Еурокомпозит] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140423025849/http://www.eurokompozit.mk/mk/frontpage/ |date=2014-04-23 }} |Наменска |383 |- |[http://www.comfy-angel.com.mk/index-mk.html Комфи Ангел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111113515/http://www.comfy-angel.com.mk/index-mk.html |date=2012-01-11 }} |Текстилна |300 |- |[http://www.metalecprilep.com.mk/ Металец] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530172548/http://metalecprilep.com.mk/ |date=2013-05-30 }} |Метална |253 |- |[http://prilepskapivarnica.com.mk/index.php/mk Прилепска пиварница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130721064904/http://www.prilepskapivarnica.com.mk/index.php/mk |date=2013-07-21 }} |Производство на пијалаци |250 |- |[http://www.pec11okt.com.mk/mk/index-mk.html 11 октомври] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120109075752/http://www.pec11okt.com.mk/mk/index-mk.html |date=2012-01-09 }} |Печатарска |170 |- |[http://www.zitoprilep.com.mk Жито Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181004233310/http://www.zitoprilep.com.mk/ |date=2018-10-04 }} |Прехранбена |150 |- |[http://www.mikrosam.com/ Микросам] |Композитни материјали |80 |} == Образование == [[Податотека:Prilepska shkola od 1893.jpg|мини|десно|Фотографија од 1893 година, од битолскиот фотограф [[Анастас Лозанчев]]. Претставува група ученици од Француското училиште во Прилеп]] [[Податотека:Споменици на паднатите борци - Прилеп.jpg|мини|лево|[[Могила на непобедените]]]] [[Податотека:Куќата на Бектешоски, Прилеп.JPG|мини|лево|[[Куќа на Бектешовци|Куќата на Бектешовци]] изградена во 1923 г. и прогласена за споменик на културата.]] Образованието во Прилеп се одвива во повеќе училишта. Основни училишта се: [[ОУ „Блаже Конески“ - Прилеп|ОУ „Блаже Конески“]], [[ОУ „Гоце Делчев“ - Прилеп|ОУ „Гоце Делчев“]], [[ОУ „Добре Јованоски“ - Прилеп|ОУ „Добре Јованоски“]], [[ОУ „Кире Гаврилоски Јане“ - Прилеп|ОУ „Кире Гаврилоски Јане“]], [[ОУ „Климент Охридски“ - Прилеп|ОУ „Климент Охридски“]], [[ОУ „Кочо Рацин“ - Прилеп|ОУ „Кочо Рацин“]] и [[ОУ „Рампо Левката“ - Прилеп|ОУ „Рампо Левката“]]. Во составот на основните училишта функционираат и повеќе подрачни училишта во градот и околните села. Средните училишта се: [[Гимназија „Мирче Ацев“ - Прилеп|Гимназијата „Мирче Ацев“]], а од стручните: [[СОЕПТУ „Кузман Јосифовски Питу“ - Прилеп|СОЕПТУ „Кузман Јосифовски Питу“]], [[СОУ „Ѓорче Петров“ - Прилеп|СОУ „Ѓорче Петров“]], [[СОУ „Ристе Ристески - Ричко“ - Прилеп|СОУ „Ристе Ристески - Ричко“]] и [[СУ „Орде Чопела“ - Прилеп|СУ „Орде Чопела“]], на кои постојат голем број на стручни насоки. Од високото образование постои [[Економски факултет - Прилеп|Економскиот факултет]], како и дисперзирани студии за информатика и компјутерска техника и земјоделство,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.uklo.edu.mk/categories/view/91 | title = Додипломски студии | publisher = УКЛО | accessdate = 2010-04-13 | archive-date = 2010-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100805051703/http://www.uklo.edu.mk/categories/view/91 | url-status = dead }}</ref> производство и преработка на тутун,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fznh.ukim.edu.mk/mk/20100912286/proizvodstvo-i-prerabotka-na-tutun.html | title = Производство и преработка на тутун (Дисперзирана настава во Прилеп) | publisher= Факултет за земјоделски науки и храна, Скопје }}</ref> рударство, [[геологија]] и инженерство на природни ресурси. Исто така, во Прилеп функционираат и постдипломски студии при Институтот за композитни материјали и [[роботика]].<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.iacr.edu.mk/pages/postgraduate-studies/| title = Постдипломски студии| publisher= Институт за композитни материјали и роботика - Прилеп| language = англиски }}</ref> == Култура == * [[Институт за старословенска култура]] - ИСК генерално се занимава со етногенезета на старите Словени, преку истражувањата на археолозите, историчарите на уметност, етнолозите, лингвистичарите и други помошни историски науки. Формиран е како Центар за истражување на старословенската култура при Музејот на град Прилеп, а во 1980 година се осамостојува како институција од научен карактер. Негов основач е тогашниот директор на Музејот на град Прилеп - проф. д-р. Бошко Бабиќ, а подоцна и негов директор од 1980 година. {{double image|right|Прилепски бранители.JPG|120|Прилепски бранители (2).JPG|240|Споменици посветени на десетте прилепски бранители кои во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|конфликтот во 2001 година]] загинаа кај месноста Карпалак}} * [[Центар за современа ликовна уметност]] (ЦСЛУ) - Уметничка колонија, којашто секоја година (во летниот период во месеците јули и свгуст) се одржува во центарот на градот Прилеп, за време на Прилепското културно лето. Основана е во 1957 година, од страна на историчарот на уметност и археолог - проф. д-р. Бошко Бабиќ (директор на ЦСЛУ до 1981 година, а потоа и нејзин доживотен почесен претседател), по негова иницијатива и исто така по иницијатива на неговиот пријател и долгогодишен соработник на ЦСЛУ - академскиот сликар Ристо Лозановски. Уметничката колонија е една од најстарите во Југоисточна Европа, а е најстара на Балканот. Секоја година, се одржуваат, редовни четири работилници: „Интернационалната сликарска колонија'' (започната 1957&nbsp;г.), „Интернационален вајарски симпозиум „Мермер"'' (1963&nbsp;г.), „Интернационално студио за пластика во дрво'' (1971) и ''Интернационално ателје за скулптура во метал'' (1984). Периодично се одржуваат и други работилници, како: „Уметничка Фотографија, Керамика, Витраж, Мозаик, Графика'', а од 2005 година и „Студиото за пластика во пластика'', основано по инцијатива на директорот на ЦСЛУ Диме Јанески (на функција од 1981 година до денес) и академскиот вајар Предраг Јаневски.'' * [[Македонски театарски Фестивал „Војдан Чернодрински"]] - кој се одржува во чест на првиот модерен македонски автор на драми, [[Војдан Чернодрински]], кој е роден во село Селци, Струшко во 1875&nbsp;г. Основан е во 1965 година, од страна на познати македонски глумци, кои ја дале целата нивна поддршка, како што се: [[Нада Гешоска]], [[Димче Гешоски]], режисерот [[Мирко Стефановски|Мирко Стефаноски]] и други. Овој театарски Фестивал е најголемиот и најзначајниот за македонската театарска дејност, како и пошироко на Балканот, чии признанија се од голема важност во животот на глумците. Се одржува секоја година, во првата недела од јуни. * [[Манастир]]от во [[Зрзе]] и манастирот „[[Св. Архангел Михаил]]“, кои имаат фрески од XII и XIV век, се значајни знаменитости на културата во Прилеп. * Исто така е важен манастирот „[[Трескавец]]“, кој се наоѓа на падините под врвот Златоврв каде се снимени дел од сцените на филмот „[[Пред дождот]]“ на [[Милчо Манчевски]]. == Уметност и архитектура == [[Податотека:Црква “Благовештение“.jpg|мини|десно|[[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Црквата „Св. Благовештение“]]]] [[Податотека:Храм „Св. Кирил и Методиј“ 1.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Кирил и Методиј“]] Постојат неколку антички знаменитости во Прилеп, вклучувајќи една кај [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], црквата „Св. Никола“ од XIII век, црквата „Св. Успение Богородично“ („[[Трескавец]]“), црквата „[[Црква „Свето Преображение“ - Прилеп|Св. Преображение]]“ и „[[Могилата на непобедените]]“, споменик во чест на жртвите од фашизмот кој се наоѓа во централниот парк на Прилеп. Познато е дека постои голема римска [[некропола]] каде се најдени голем број на ѕидини. Римски урнатини се наоѓаат и блиску до [[Варошки Манастир|Варошкиот Манастир]], изграден на стрмните падини на ридот, каде подоцна е населена средновековна заедница. Голем број на раноримски гробници, некои со скулптурни релјефи на починатите или од „тракискиот јавач“ и други споменици од официјална природа, се наоѓаат во двориштето на црквата под јужната падина на [[Варош]]. Некои од најголемите споменици биле изградени во ѕидовите на црквата. Најважниот антички споменик е стариот град [[Стибера]] ситуиран на ридот Бедем близу [[Чепигово]], во централниот дел на [[Пелагонија]]. Манастирот [[Трескавец]], е изграден во XII век во планините на 10км северно од Прилеп, под Златоврв, на работ на мала висорамнина на околу 1100 метри надморска висина. Други инскрипции во Трескавец вклучуваат неколку римски творби од I век посветени на [[Аполон]]. Старата [[тврдина]] била користена од Римјаните, а подоцна Византијците. Во средновековието, [[Крале Марко]] ја обновил цитаделата, правејќи ја важна воена тврдина. Дури и [[Самуил|Цар Самуил]] дошол таму по поразот на [[Беласица]] во [[1014]] година. Од Прилеп потекнуваат ликовните уметници: [[Ѓорѓи Ачески]], [[Јордан Грабулоски]], [[Рубенс Корубин]], [[Боро Митриќески]], [[Борко Лазески]], [[Ангеле Иваноски]], [[Ристо Калчевски]]. ;Цркви *[[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Црква „Св. Благовештение“]] - позната како Стара Црква; *[[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Прилеп|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] - црква градена во периодот 1926-1936 <ref name="олд">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveti-kiril-i-metodij.html|title=ЦРКВА „СВЕТИ КИРИЛ И МЕТОДИЈ“ – ПАРАКЛИС|accessdate=2012-04-25|archive-date=2014-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308001704/http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveti-kiril-i-metodij.html|url-status=dead}}</ref>; *[[Црква „Св. Преображение“ - Прилеп|Црква „Св. Преображение“]] - се наоѓа во самиот центар на градот; *[[Црква „Св. Петка“ - Прилеп|Црква „Св. Петка“]] - црква од поново време. Се наоѓа во населбата Точила<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kurir.mk/republika/opstini/57798-Donirani-sredstva-za-izgradba-na-crkvata-Sv-Petka-vo-Prilep|title=Донирани средства за изградба на црквата Св. Петка во Прилеп|last=|first=|date=20 јануари 2012|work=|publisher=Курир|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314115632/http://kurir.mk/republika/opstini/57798-Donirani-sredstva-za-izgradba-na-crkvata-Sv-Petka-vo-Prilep|archive-date=2012-03-14|dead-url=|accessdate=2012-04-25|url-status=dead}}</ref>; *[[Црква „Св. Троица“ - Прилеп|Црква „Св. Троица“]] - гробјаснка црква која се наоѓа се наоѓа на Песјобрдо; *[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Прилеп|Црква „Св. Константин и Елена“]] - се наоѓа во населбата Аличаир. Поставени темели во 2012;<ref name="дневник">{{цитирање вести|url=http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=D853FCF2D38F2143821411470E2699F7|title=Осветени темели на уште на една црква во Прилеп|last=|first=|date=24 април 2012|work=|accessdate=2012-04-25|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Дневник}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Црква „Св. Пантелејмон“ - Прилеп|Црква „Св. Пантелејмон“]] - се наоѓа во дворот на градската болница. Поставени темели во 2012<ref name="дневник" />; *[[Црква „Св. Наум Охридски“ - Прилеп|Црква „Св. Наум Охридски“]] - се наоѓа покрај спортската сала „Македонија“. Поставени темели во 2012<ref name="дневник" />; *[[Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Прилеп|Црква „Покров на Пресвета Богородица“]] - се наоѓа на три километри од Прилеп, кај месноста Кула,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://dnevnik.mk/?ItemID=49D1E4C0C25C064BAC3A5ED3F377869F |title=''Сонуваниот храм се издигна кај Кула'' |accessdate=2014-10-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304192750/http://dnevnik.mk/?ItemID=49D1E4C0C25C064BAC3A5ED3F377869F |url-status=dead }}</ref> осветена на 13 октомври 2018 година<ref>[https://sitel.com.mk/dvajca-brakja-od-prilepsko-sekoj-den-11-godini-gradele-crkva-deneska-beshe-osvetena ''Двајца браќа од прилепско секој ден 11 години граделе црква, денеска беше осветена'']</ref>; *[[Црква „Св. Трифун“ - Склештен Мост|Црква „Св. Трифун“]] - се наоѓа во месноста Склештен Мост и традиционално се посетува за време на закројувањето на лозјето на Трифуновден<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prilep.gov.mk/news/mk/gradonacalnikot-risteski-gi-zakroi-lozite-vo-mesnosta-skleshten-most/|title=Градоначалникот Ристески ги закрои лозите во месноста Склештен мост|date=10 февруари 2016|publisher=Општина Прилеп|accessdate=2017-02-26|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609094744/http://www.prilep.gov.mk/news/mk/gradonacalnikot-risteski-gi-zakroi-lozite-vo-mesnosta-skleshten-most/|url-status=dead}}</ref>; ;Археолошки наоѓалишта *[[Али Чаир (Прилеп)|Али Чаир]] — населба од неолитското и римското време; *[[Баба (Прилеп)|Баба]] — тврдина и депо на монети од доцноантичкото време; *[[Бакалница (Прилеп)|Бакалница]] — некропола од доцноантичкото време; *[[Болница (Прилеп)|Болница - Учителско Училиште]] — населба од неолитското, некропола од железното и осамен наод од римското време; *[[Бончеица (Прилеп)|Бончеица]] — населба и некропола од доцноантичкото време; *[[Долно Садово (Прилеп)|Долно Садово]] — населба од неолитското време; *[[Илино (Прилеп)|Илино]] - средновековна некропола *[[Каменица (Прилеп)|Каменица]] — населба од бакарното време; *[[Караташ (Прилеп)|Караташ]] — некропола од римското време; *[[Касарни (Прилеп)|Касарни]] — некропола од железното време; *[[Кладенец (Прилеп)|Кладенец]] — случајни наоди - монети од римското време; *[[Крклари (Прилеп)|Крклари]] — некропола од хеленистичкото време; *[[Кукул (Прилеп)|Кукул]] — населба од римското време; *[[Куршумли-ан (Прилеп)|Куршумли-ан]] — осамени наоди од римското време; *[[Параклис (Прилеп)|Параклис]] — осамен наод од римското време; *[[Поводеници (Прилеп)|Поводеници]] — случаен наод од римското време; *[[Силос (Прилеп)|Силос]] — некропола од римското време; *[[Тополка (Прилеп)|Тополка - Шилево]] — некропола од доцноантичкото време; *[[Тражица (Прилеп)|Тражица]] — фурна од римското време; == Редовни настани == * „[[Пиво фест]]“ - фестивал на [[пиво]]то со голема посетеност и разни домашни и странски естрадни гости. * Интернационални сликарски и вајарски работилници во организација на ЦСЛУ-Прилеп, основано уште од далечната 1957 година. == Личности од Прилеп и околината == {{Div col|cols=2}} * ([[1300]] - [[1349]]), [[Григориј Акиндин]], книжевник и теолошки мислител, прогласен за еретик; * ([[1320]] - [[1406]]), [[Никодим Тисмански]], преподобен, светец, книжевник, исихаст, црковен политичар; * ([[1335]] - [[1395]]), [[Крале Марко]], [[среден век|средновековен]] владетел; * ([[1829]] - [[1920]]), [[Марко Цепенков]], македонски преродбеник, еден од најголемите собирачи на народно творештво; * ([[1860]] - [[1908]]), [[Атанас Бадев]], композитор, хорски и музички теоретичар; * ([[1864]] - [[1921]]), [[Ѓорче Петров]], македонски револуционер, еден од раководителите на ЦК на [[ВМРО]]; * ([[1865]] - [[1912]]), [[Пере Тошев]], македонски револуционер, еден од најзначајните членови на ЦК на [[ВМРО]]; * ([[1868]] - [[1962]]), [[Крсто Гермов]] (''Шаќир Војвода''), илинденски војвода и прв претседател на Народното собрание на асномска Македонија; * ([[1877]] - [[1939]]), [[Петар Ацев]], македонски револуционер за време на владеењето на [[Отоманското Царство]] со Македонија; * ([[1880]] - [[1943]]), [[Али Фетхи Окјар]], премиер на Република Турција и претседател на турскиот парламент; * ([[1897]] - [[1944]]), [[Методија Шаторов - Шарло]], македонски комунист, национален деец; * ([[1898]] - [[1966]]), [[Димитар Талев]], бугарски писател; * ([[1902]] - [[1957]]), [[Методија Андонов - Ченто]], прв претседател на [[АСНОМ]]; * ([[1909]] - [[1944]]), [[Круме Волнароски]], народен херој на Југославија; * ([[1909]] - [[1942]]), [[Рампо Левков]], народен херој на Југославија; * ([[1909]] - [[1988]]), [[Круме Кепески]], автор на првата книга за граматика за македонски јазик * ([[1912]] - [[1942]]), [[Борка Велески]], народен херој на Југославија; * ([[1912]] - [[1942]]), [[Јордан Чопела]], народен херој на Југославија; * ([[1915]] - [[1944]]), [[Кузман Јосифоски - Питу]], организатор на антифашистичкото ослободително движење за време на [[НОБ]], познат како вториот Гоце Делчев, народен херој на Југославија; * ([[1915]] - [[2004]]), [[Илија Џувалековски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец, режисер и педагог.; * ([[1915]] - [[1943]]), [[Мирче Ацев]], народен херој на Југославија; * [[Алекса Гаврилоски]], соработник со илинденските револуционери и учесник во заднината на НОВ на Македонија * ([[1918]] - [[1944]]), [[Кире Гаврилоски]], народен херој на Југославија; * ([[1927]] - , [[Загорка Гаврилоска]], учесник во НОВ на Македонија * ([[1918]] - [[2002]]), [[Илија Милчин]], македонски глумец, режисер, јазичар и преведувач, почесен член на ДПМ; * [[Блага Ристеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Ангелоска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Стојчева]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милка Богданоска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Аргида Андреевска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Ачкоска]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија и дел од редакцијaта на списанието [[Македонка (списание)]] * [[Цветанка Антулеска]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васе Аполеска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Аризаноска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Маре Бајрамческа]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Беличанец]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * [[Симка Белазелкоска]] (р. 1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цветанка Блажеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Божиноска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Боцеска]] (р.1870) — учесник во НОВ на Македонија * [[Илка Василеска]] (1923-1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Илка Везироска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Еленица Велеска]] (р.1930) — учесник во НОВ на Македонија * [[Велика Венкоска]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Грижоска|Стеве Стеваноска Грижоска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Фанче Дамеска|Фанче Николова Дамеска]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица 1941 * [[Богданка Данеска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Димитроска]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија * [[Благородна Димитрова|Благородна Алексова Димитрова]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добра Димитроска|Добра Богоева Димитроска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Стевка Димова|Стевка Рампова Димова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Димоска|Мара Михајлоска Димоска]] (1920 — 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Димоска|Вера Ангелова Џамбазова Димоска]] (1918-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Донеска|Блага Милеска Танева Донеска]] (1914-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Љуба Зисова|Љуба Ташкова Зисова]] (1927-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стева Ѓорѓиеска]] (р.1900) — учесник во НОВ на Македонија * [[Сотир Ѓорѓиевски-Сотката|Сотир Ѓорѓиески - Сотката]] (1921-1944 ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Вујанац|Цвета Мирисалоска-Наскова Вујанац]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пара Андреевска (Прилеп)|Пара Андреевска]] (р.1888) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пандора Тодева]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска Споменица 1941 година * [[Стева Бојкоска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска Споменица 1941 година * [[Јулка Бешироска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Делова|Добрила Кузева Делова]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милица Димеска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Димеска|Спасија Андонова Димеска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Димеска|Мара Михајлова Димеска]] (1926 — 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Георгиева]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Жереска|Добрила Балент Жереска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јорданка Златеска|Јорданка Бошкова Златеска]] (1 јули 1922 — 3 мај 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Тодорка Зуграфоска-Илијоска]] (р.1922 ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Иванова|Менка Димова Иванова]] (р.1927) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Иваноска|Менка Игеска Иваноска]] (9 февруари 1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Партизанска споменица 1941]] * [[Павлина Иваноска|Павлина Тодороска Иваноска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Боца Иваноска]] (1923 — 1959) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година * [[Спасија Иваноска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Илиеска|Блага Рампова Илиеска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиоска|Љубица Јорданоска Илиоска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Јанакиева|Блага Димитрова Јанакиева]] (р.1909) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мира Јанеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Јанеска|Блага Орданоска Јанеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Орданоска-Оровчанец|Даница Јанкова Орданоска-Оровчанец]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Гена Орданова|Гена Јанковска Орданова]] (р.1893) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вета Јанкулова|Вета Костова Јанкулова]] (р.1871) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Јанкулоска|Даница Петрева Јанкулоска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Јованова|Спасија Георгиева Јованова]] (р.1899) — учесник во НОВ на Македонија * [[Верка Јованова|Верка Колиштркоска Јованова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цена Ристеска|Цена Ристеска - Џинорозо]] (? — 1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ * [[Милка Јованоска]] (1924 —) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добра Јованоска|Добра Цекова Јованоска]] (1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица 1941 * [[Елена Јованоска|Елена Кусеска Јованоска]] (1920 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Јорданова|Весела Коцева Јорданова]] (1926 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрица Јорданова]] (1918 — ) — учесник во НОВ на Македонија и е носител е на Партизанска споменица 1941 * [[Горица Кајџаноска]] (1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васа Капчева]] (р.1916-) — учесник во НОВ на Македонија и носител е на Партизанска споменица 1941 * [[Анѓа Кимова|Анѓа Јованова Кимова]] (р.1887) — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Кипарова]] (р.1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ангелина Китаноска]] (р.1922-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Донка Козароска]] (р.1884) — учесник во НОВ на Македонија * [[Павлина Колароска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васе Конеска|Васе Блажева Конеска]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Константинова|Весела Димкова Константинова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цветанка Костоска|Цветанка Миланова Костоска]] (1924 — 1943) — работничка и борец во НОВ на Македонија * [[Вангелица Котеска]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија, политички комесар и санитетска работничка. Носител на Орден за храброст и Орден за заслуги за народот III ред * [[Цветанка Коцева|Цветанка Јанакиоска Коцева]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Крнческа|Стеве Јованоска Крнческа]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија. * [[Весела Крстевска|Весела Димкова-Брезоска Крстевска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија, носител на Партизанска споменица 1941 * ([[1926]] - [[2003]]), [[Тодорка Кондова-Зафировска]], македонска театарска, филмска и телевизиска глумица и режисер; * ([[1946]] - [[2015]]), [[Благоја Спиркоски-Џумерко]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * ([[1948]] - [[2011]]), [[Кирил Ристоски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1919]] - [[2006]]), [[Вера Ацева]], народен херој на Југославија; * ([[1919]] - [[2001]]), [[Борко Темелковски]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - [[2001]]), [[Крсте Црвенковски]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - [[1993]]), [[Блаже Конески]], македонски преродбеник, поет и татко на македонскиот јазик и литература; * ([[1921]] - [[1942]]), [[Борка Талески]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - ), [[Илија Јовановски]], с. [[Топлица]], народен херој на Југославија; * ([[1922]] - [[1995]]), [[Ѓоре Дамевски]], народен херој на Југославија; * ([[1925]] - [[2013]] ), [[Атанас Забзаноски]], народен херој на Југославија; * ([[1932]] - [[1984]]), [[Дарко Дамески]], македонски глумец; * ([[1930]] - [[2003]]), [[Нада Гешоска]], македонска театарска, филмска и телевизиска глумица; * ([[1945]] - [[2021]]), [[Трајче Иваноски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1943]] - ), [[Ненад Милосављевиќ]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1947]] - ), [[Блага Петреска]], македонска фолк пејачка; * ([[1980]] - ), [[Елена Велевска]], македонска фолк пејачка; {{Div col end}} :''Поврзано целосна [[Список на личности од Прилеп]], [[:Категорија:Родени во Прилепско]], [[:Категорија:Починати во Прилепско]]'' == Збратимени градови == Градот Прилеп е збратимен со градовите<ref>http://www.prilep.gov.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=261</ref>: {{Div col|cols=2|small=yes}} * [[Податотека:Flag of Bulgaria.svg|20px]] [[Асеновград]], [[Бугарија]] * [[Податотека:Flag of China.svg|20px]] [[Дејанг]], [[Кина]] * [[Податотека:Flag of Poland.svg|20px]] [[Радом]], [[Полска]] * [[Податотека:Flag of the United States.svg|20px]] [[Гарфилд]], [[САД]] * [[Податотека:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[Тополчани (Словачка)|Тополчани]], [[Словачка]] * [[Податотека:Flag of Australia.svg|20px]] [[Винсент]], [[Австралија]] * [[Податотека:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Тире]], [[Турција]] * [[Податотека:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Чернигов]], [[Украина]]<ref>[http://www.plusinfo.mk/vest/25740/Prilep-se-zbratimi-so-ukrainski-Chernigov Прилеп се збратими со украински Чернигов]</ref> * [[Податотека:Flag of Slovenia.svg|20px]] [[Копер]], [[Словенија]] {{Div col end}} ==Прилеп како мотив во уметноста== * „Хроника на Прилеп“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Црн овен''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 16.</ref> == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Prilep spomenik Aleksandar Makedonski).JPG|Споменикот на Александар Македонски Податотека:Clock Tower Prilep.jpg|[[Саат-кула (Прилеп)|Саат-кулата]] Податотека:Sušenje duvana u Prilepu.JPG| Сушници со тутун Податотека:Ulaz u Prilepsku pijacu.JPG|Влез во прилепскиот пазар Филип II Податотека:Pogled na Markovi kuli (Markovu tvrđavu) iz Prilepske ulice.JPG|Поглед кон Маркови Кули Податотека:Prilep 023.JPG|Поранешниот хотел „Југославија“ Податотека:Економски факултет - Прилеп.jpg|[[Економски факултет - Прилеп|Економскиот факултет]] во Прилеп Податотека:Prilep 03.JPG|Дом на културата „Марко Цепенков“ Податотека:Prilep 042.JPG|Улица во Старата чаршија Податотека:Inv br 137.jpg|Експонати во [[Музеј на тутун|Музејот на тутун]] во Прилеп Податотека:Osloboduvanje na Prilep, 1944.jpg|Свечен пречек на раководители на НОВ и ПОМ по повод ослободувањето на Прилеп. (3 ноември 1944) Податотека:Могила на Непобедените - Прилеп......jpg|Спомен комплекс „[[Могила на непобедените]]“ Податотека:Споменик на паднатите борци - Прилеп 1.JPG|Споменик посветен на паднатите борци од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] Податотека:Споменик на Пеце Атанасоски во Прилеп (2).JPG|Споменик на [[Пеце Атанасовски|Пеце Атанасоски]] Податотека:Црква Св. Димитрија, Варош, Прилеп IMG 4659.jpg|Црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Варош|Свети Димитрија]]“ во [[Варош]] Податотека:Споменик на Кузман Јосифовски Питу во Прилеп (2).JPG|Споменик на [[Кузман Јосифоски - Питу|Кузман Јосифовски - Питу]] </gallery> </center> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prilep}} * [http://www.prilep.gov.mk/ Официјална страница на општината Прилеп] * [http://www.oldprilep.com/ Стар Прилеп - Да се потсетиме, да не заборавиме!] * [http://gradskiprevozprilep.com/ Јавен градски превоз - Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140420130402/http://gradskiprevozprilep.com/ |date=2014-04-20 }} * [http://www.isk.edu.mk/ Институт за старословенска култура - Прилеп]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://markocepenkov.org/ Национална установа центар за култура „Марко Цепенков“ - Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131107043453/http://markocepenkov.org/ |date=2013-11-07 }} * [http://www.komunalecprilep.com.mk/ ЈКП Комуналец - Прилеп] * [http://www.tkprilep.com.mk/?jazik=2&id=01 Тутунски комбинат АД Прилеп] * [http://www.pivofestival.mk/ Пиво фест] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220520000851/http://pivofestival.mk/ |date=2022-05-20 }} {{Населби во Прилеп}} {{Општина Прилеп}} {{Градови во Македонија}} {{Градови-херои на СФРЈ}} [[Категорија:Прилеп| ]] rrrww47y53v0o3rf6fu005avcvvw1lk 5629958 5629951 2026-09-19T09:08:24Z Forbidden History 89259 /* Личности од Прилеп и околината */ 5629958 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Прилеп | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = град | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | total_width = 280 | image_style = border:1; | perrow = 1/2/1 | image1 = Маркови кули Прилеп.JPG | alt1 = Поглед кон Прилеп од Марковите Кули | image2 = Меморијален музеј “11-ти Октомври 1941“ IMG 4856.jpg | alt2 = Меморијален музеј “11-ти Октомври 1941“ | image3 = Споменици на паднатите борци во Прилеп.jpg | alt3 = Могилата на непобедените | image4 = Varoš Monastery, Prilep.jpg | alt4 = Манастирот „Св. Архангел Михаил“ }} | image_alt = | image_caption = | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = Градот под [[Маркови Кули]] | motto = | image_map = | map_alt = | map_caption = | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 41 |latm = 20 |lats = 40.00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 33 |longs = 20.00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Пелагониски Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Прилеп]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | established_title =Првпат споменат во | established_date =1014 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = <!-- established -->| unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 620-650 | population_footnotes = | population_total = 63,308 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = прилепчанец, прилепчанка, [[Список на луѓе од Прилеп|прилепчани]] (мн.)<ref>{{ОДРМЈ|Прилеп}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Прилеп}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 2400 | area_code_type = | area_code = +389 048 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = PP | blank1_name = Патрон | blank1_info = [[Свети Никола]] | iso_code = | website = [http://www.prilep.gov.mk/ www.prilep.gov.mk] | footnotes = }} '''Прилеп''' — [[град]] во југозападниот дел на [[Република Македонија]], сместен во северниот дел на областа [[Пелагонија]] и седиште на [[Општина Прилеп|истоимената општина]]. До него се стигнува преку [[Автопат А3 (Македонија)|автопатот А3]]. Има 63.308 жители (2021 г.) и се наоѓа на 128 километри југозападно од главниот град [[Скопје]]. Прилеп е познат како „градот под [[Маркови Кули (Прилеп)|Марковите Кули]]“ поради неговата близина до кулите што ги изградил легендарниот херој [[Крале Марко|Крали Марко]] (во Прилеп нарекуван Крале Марко). Градот е одликуван со [[орден на народен херој]] на Југославија на [[7 мај]] [[1975]] и е еден од осумте одликувани града во СФР Југославија со овој орден. Покрај тоа носители на овој орден се уште 14 лица кои потекнуваат од Прилеп и Прилепско. Прилеп е вториот по големина град во [[Пелагониски Регион|Пелагонискиот Регион]], по [[Битола]]. == Потекло на името == [[Податотека:Prilep and Marko's Towers.jpg|250п|мини|лево|Прилеп, Марковите Кули и планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]]]] До почетокот на XI век за Прилеп нема податоци од пишани извори. Првиот запис за градот бил забележан два пати во ''Кратката историја'' ({{langx|el|Σύνοψις Ἱστοριῶν}}) на [[Јован Скилица]], и тоа во последните денови од животот на цар Самоил, октомври 1014 г. и непосредно пред неговата смрт, како тврдина ''Πρίλαπον''.<ref name=neskoska>{{cite journal |last1= Нешкоска |first1= Емилија |date= 2018 |title= Кон етимологијата на името на градот Прилеп |url= |journal= Balcanoslavica |volume= 47 |issue= 2 |pages= 157-160 |doi= |access-date=}}</ref> Името е споменувано и во византиските пишани извори од XI век, во записот на византискиот цар Василиј II за правата на Охридската архиепископија. Прилеп е споменуван и во словенските извори од XIV век: ... ''{{старословенски|и градь глаголемии прилѣпъ ... и метохь у прилѣпъ свети ѳеѡдори сь людьми}}...'' Иако првиот запис е од 1014, со сигурност може да се каже дека името на градот постоело и претходно.<ref name=neskoska/> Постојат повеќе претпоставки за потеклото на името на градот Прилеп. Хрватскиот лингвист [[Петар Скок]] ја споменува лексемата ''lijep'', која имала две значења: 1. Тоа што се примило (прилепило) за нешто; 2. Блато, најчесто кал помешана со плева што се лепи. Во овој контекст Скок го споменува и градот Прилеп, т.е. прасл. глагол {{Wikt-lang|en|en:Reconstruction:Proto-Slavic/lěpiti|*lěpiti}} којшто потекнува од индоевропскиот корен {{Wikt-lang|en|en:Reconstruction:Proto-Indo-European/leyp-|*leyp}} со значење 'се придржува'.<ref name=neskoska/> Според едно предание на [[Марко Цепенков]], луѓето кои почнале да се доселуваат, своите куќи ги граделе прилепени до калето на Марко, па поради прилепените куќи и градот го добил името Прилеп. Во истото предание се споменува дека градот бил прилебно место (место каде што се произведувал [[леб]]).<ref>{{наведена книга | last = К. Цепенков | first = Марко | authorlink = Марко Цепенков | title = Македонски народни приказни | publisher= Македонска книга | year = 1989 | isbn = 8636900425 | page = 106 }}</ref> Според некои истражувачи името има [[старословенски јазик|старословенско]] потекло со значење блатно, мочурливо место, место покрај блато.<ref name=muzejprilep>{{Наведена мрежна страница | url = http://muzejprilep.org.mk/muzejska-d/oddelenie-za-istorija/63-prilep-vo-sredniot-vek | title = Прилеп во средниот век | publisher = Завод и Музеј - Прилеп | accessdate = 2015-03-21 | archive-date = 2016-03-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160313144857/http://muzejprilep.org.mk/muzejska-d/oddelenie-za-istorija/63-prilep-vo-sredniot-vek | url-status = dead }}</ref> Меѓутоа, ова толкување има свои пропусти. Првобитната словенска населба се наоѓала на доста високо место, под тврдината Маркови Кули, на надморска височина од околу 700 м. Во такви услови мали се шансите за постоење блато на толку високо место. Во случај да постоело блато, треба да го земеме предвид фактот дека Пелагонија не била единствено место каде што некогаш постоела вода. Во тој случај најверојатно би се очекувало и останати места коишто се наоѓале покрај блато, во своето име да ја содржат лексемата ''леп''.<ref name=neskoska/> Според [[Блаже Конески]] името Прилеп е образувано од личните имиња Прилепа и Прилепка, кои се зачувани во руската антропонимија.<ref name=muzejprilep /> == Историја == {{главна|Историја на Прилеп}} === Праисторија и антички период === [[Податотека:Ceramia from Tabula Peutingeriana.jpg|250п|мини|лево|Според [[Појтингерова табла|Појтингеровата табла]] патот од [[Стоби]] за [[Хераклеја]] поминувал преку Евристон и Керамија (заокружена на картата)]] Градот Прилеп и воопшто населби на подрачјето на поширокиот прилепски регион, датираат уште од антиката, како што е археолошкото наоѓалиште [[Стибера]], кај селото [[Чепигово]]. Во близина на градот, на [[Маркови Кули (Прилеп)|Марковите Кули]] се откриени траги од предисториска населба. Во раната антика тука израснала населбата Керамија (''Ceramie''), обновена во доцната антика, која до крајот на антиката останала селска населба и не прераснала во град и епископија.<ref name=Ivan_Mikulcikj>Иван Микулчиќ, „Средновековни градови и тврдини во Македонија“, Скопје, 1996, стр. 249-250.</ref> === Средновековна историја === Денешната местоположба на градот Прилеп потекнува од раниот среден век, кога Прилеп бил многу важен трговски и воено-стратегиски град. Токму во градот Прилеп, по катастрофалниот пораз на самoиловата војска во [[Беласичката битка]], 1014 година, кога ги видел своите ослепени војници, [[Цар Самоил|царот Самоил]] починал од срцев удар.<ref>{{наведена книга| last1 = Skylitzes | first1 = John | authorlink1 = Јован Скилица | last2 = Wortley | first2 = John | title = John Skylitzes: A Synopsis of Byzantine History, 811–1057: Translation and Notes | publisher= Cambridge University Press | year = 2010 | language = англиски | isbn = 9781139489157 |page= 331 }}</ref> По смртта на Самоил градот потпаднал под византиска власт. Во 1041 година византискиот цар [[Михаил IV Пафлагонецот]] го задушил [[Востание на Петар Делјан|востанието на Петар Делјан]], а локалниот војвода Мануил Ивац се обидел да ја запре византиската војска кај прилепскиот Плетвар со дрвена палисада, но без успех. [[Добромир Хрс]] и неговиот дедо, Мануил Камица, го зазеле Прилеп, но во 1202 [[Алексиј III Ангел|Алексиј III]] повторно ја освоил тврдината.<ref>A. Kazhdan, ‘Prilapos’, The Oxford Dictionary of Byzantium vol. III, 1718</ref> {{Quote box | title = Историска припадност | quote = [[Самоилово Царство]] 970–1014<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1014–1203<br /> [[Второ Бугарско Царство|Бугарско Царство]] 1203–1207<br /> Кнежевство на [[Стрез]] 1207–1214<br /> [[Епирско Деспотство]] 1216–1230<br /> [[Второ Бугарско Царство|Бугарско Царство]] 1230–1246<br /> [[Епирско Деспотство]] 1246–1254<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1254–1257<br /> {{flagicon image|Flag of Serbia (1281).svg|border=no}} [[Кралство Србија (средновековно)|Кралство Србија]] 1296–1298<br /> {{flagicon image|Byzantine imperial flag, 14th century.svg|border=no}} [[Византиска империја]] 1298–1334<br /> {{flagicon image|Flag of the Serbian Empire, reconstruction.svg|border=no}} [[Српско Царство]] 1334–1371<br /> {{flagicon image|Coat of arms of Mrnjavčević family (small).svg|border=no}} [[Прилепско Кралство]] 1371–1395<br /> {{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg|border=no}} [[Османлиско Царство]] 1395–1913<br /> {{flagicon image|Flag of Serbia (1882–1918).svg|border=no}} [[Кралство Србија]] 1913–1915<br /> {{flagcountry|Кралство Бугарија}} 1915–1918<br /> {{flagicon image|Flag of Yugoslavia (1918–1941).svg|border=no}} [[Кралство Југославија|Југославија]] 1918–1941<br /> {{flagcountry|Кралство Бугарија}} 1941–1944<br /> {{flagicon|Југославија}} [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија|Југославија]] 1944–1991<br /> {{flagcountry|Македонија}} 1991–денес<br /> | align = right | width = 20em | fontsize = 90% | bgcolor = #B0C4DE }} [[Податотека:Frescos from St. Nicholas of Varoš 0295.jpg|250п|мини|лево|Фрески од црквата „Св. Никола“]] Низ XIII век Прилеп преминува постојано во рацете на новите господари — двапати на деспотите од [[Епирско Деспотство|Епир]], двапати на [[Второ Бугарско Царство|Бугарија]], еднаш на царот од [[Никејско Царство|Никеја]].<ref name=Ivan_Mikulcikj /> Најпрво, бугарскиот цар [[Калојан]] ја искористил искористил ситуацијата што настанала во Византија со [[Опсада на Цариград (1204)|доаѓањето на крстоносците пред Цариград]] и во 1203 година ja освоил Северна и голем дел од Западна Македонија, меѓу кои и градот Прилеп.<ref name=kosta>{{cite journal |last1= Аџиевски |first1= Коста |date= 1982 |title= Македонија во првите години по формирањето на Латинското царство (1204–1207) |url= |journal= Годишен зборник на Филозофскиот факултет |volume= 34 |pages= 25-38}}</ref> По смртта на Калојан во 1207, како негов господар се јавува властелинот [[Стрез]], кој владеел до неговата смрт во 1214 година. Потоа, Прилеп како и некои други градови во Западна Македонија биле освоени од деспотот на Епир, [[Теодор Комнен]] (1214-1224). По [[Битка кај Клокотница|Битката кај Клокотница]] во 1230 година, помеѓу бугарската и епирската војска, Прилеп потпаѓа под власта на бугарскиот цар [[Иван Асен II]]. По смртта на Иван Асен, на бугарскиот престол доаѓа неговиот малолетен син, [[Калиман I Асен]], па Прилеп повторно бил завземен од епирскиот деспот Михаил Ангел II, сe до 1254 година, кога градот преминал под никејска власт т.е. под возобновената Византиска империја. [[Податотека:Fortress Towers of Marko with Cross.jpg|250п|мини|лево|Средновековен Прилеп, седиште на државата на [[Крали Марко]]]] Се смета дека Прилеп потпаднал под српска власт после српско-византиската војна во 1296-1297 година, што може да се заклучи по тоа што кралот [[Стефан Милутин]] го помагал манастирот Трескавец.<ref name=dedijer>{{наведена книга| last = Дедијер| first = Јевто| title = Нова Србија: (са 40 слика у тексту и картом нове Србије)| language = српски| publisher= Штамп. "Доситије Обрадовић"| year = 1913| page = 206}}</ref> Кога Прилеп повторно потпаднал под византиска власт не е точно познато. Според [[Стојан Новаковиќ]], тоа се случило во 1298 кога [[Стефан Милутин]] се помирил со Византијците и се оженил со византиската принцеза [[Симонида]].<ref name=dedijer/> Во 1334 година Прилеп заедно со цела Македонија стануваат дел од Српското Кралство, на чело со [[Стефан Душан]]. Значајни извори во тој поглед претставуваат трите Душанови повелби - грамоти дадени на манастирот Трескавец. Од нив се дознава дека Прилеп во тоа време бил големо и важно градско средиште и дека цар Душан тука имал свој дворец. Во 1371 година Прилеп станал престолнина на средновековниот македонски феудален владетел, [[Волкашин]], кој го создал [[Прилепско Кралство|Прилепското Кралство]], со седиште во Прилеп. По неговата смрт во [[Маричката битка]] (1371), го наследил неговиот син, [[Крале Марко]], (во народните преданија и приказни, познат по своите натприродни сили и моќи), кој и по доаѓањето на Турците сè до неговата смрт во [[1395]] година владеел со Прилеп и поширокиот регион на западна и југозападна Македонија. === Османлиски период === [[Податотека:Prilepstreet.png|мини|десно|Улица во Прилеп кон крајот на XIX и почетокот на XX век]] По погубувањето на Крали Марко во [[Битка кај Ровине|Битката кај Ровине]], Романија во 1395 година, Турците го презеле градот. Оттогаш се удомиле и со свои закони и укази управувале не само со населението од Прилеп и Прилепско, туку и со цела Македонија. Ваквиот однос на турската власт кон месното население од Прилепско (кон кое ни малку не била наклонета), може да се види и од еден документ издаден во декември 1565 година. Во овој документ се забележува пристрасноста на прилепскиот суд околу решавањето на спорот помеѓу селаните и некојси војвода од хасовите на везирот Мустафа-паша. Ваквиот став на судот предизвикал и бунт кај населението, со што ќе се случи и првиот поголем бунт на [[Македонци|македонскиот народ]] против турската власт, кога незадоволните [[Мариово|Мариовци]], ќе направат голем протест, проследен со нереди пред судот во Прилеп. Со доаѓањето на [[Турците]], Прилеп од високоразвиен трговски град, се преориентира кон селското производство особено на тутун. Во првата половина на 16 век, Прилел имал 321 куќа, од кои 300 им припаѓале на христијаните, а останатите биле муслимански. Според описите на градот од страна на турскиот патописец [[Евлија Челебија]], кој го посетил Прилеп во 1670 година, населбата била составена од девет маала со илјада куќи изградени со тврд материјал, додека градската чаршија била составена од 200 дуќани.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.62</ref> [[Податотека:Women from Prilep-beginning of XX century.jpg|мини|лево|Жени од Прилеп во почетокот на XX век]] Во XVIII и XIX век во градот се одржувал голем [[панаѓур]], кој бил еден од најголемите во [[Румелија]] и траел 25 дена.<ref>{{Наведена мрежна страница | url =http://www.muzejprilep.org.mk/en/component/content/article/94-kratka-istorija-na-prilep | title =Кратка историја на Прилеп | publisher =НУ Завод и музеј - Прилеп | accessdate =2012-05-31 | archive-date =2020-06-16 | archive-url =https://web.archive.org/web/20200616001947/http://www.muzejprilep.org.mk/en/component/content/article/94-kratka-istorija-na-prilep | url-status =dead }}</ref> На панаѓурот доаѓале трговци од целиот Балкански Полуостров, а најмногу се тргувало: жито, тутун, килими, стока и др. Во XIX век градот имал 2.800 куќи, 1.100 дуќани, 26 анови, 10 џамии и 5 медреси. Во истиот период, во Прилеп учителствувал големиот македонски преродбеник и собирач на народно творештво [[Димитар Миладинов]], заедно со својот помошник [[Рајко Жинзифов]] и токму во овој период во контакт со Миладинов, [[Марко Цепенков]] (роден прилепчанец) ќе ја прифати идејата на преродбеникот за собирање на македонското народно творештво. Други преродбеници кои учителствувале во Прилеп се: [[Јордан Хаџи Константинов-Џинот]], [[Григор Прличев]], [[Кузман Шапкарев]], [[Јосиф Ковачев]] и др. Во овој период градот бил поделен на христијански и турски дел. Постоеле 17 христијански маала и 10 турски.<ref>{{наведена книга| last = Хаџи Васиљевиќ| first = Јован| title = Прилеп и његова околина| language = српски| publisher= Чупићеве задужбине Л., Београд| year = 1902| page = 32, 33}}</ref> Реформите во војската и администрацијата што почнале да ги спроведуваат турските султани од почетокот на XIX век наишле на отпор, особено кај феудалците во Албанија и Босна. Во 1830 година пашата [[Мустафа Решид Бушатлија]] од [[Скадар]] навлегол во Македонија со цел да ја освои [[Битола]]. Меѓутоа, во неколку битки кај Прилеп и планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], во април и мај 1831 година бил поразен и се повлекол во [[Скадар]]. Во средината на XIX век во Прилеп доаѓа до брз развој на занаетчиството и трговијата. Во овој период во Прилеп биле развиени: казанџискиот, ковачкиот, абаџискиот и ќурчискиот занает, а нешто подоцна почнал да се развива и терзискиот занает. Во овој период Прилеп има три пазарни дена: понеделник, четврток и сабота. Во централниот дел на градот се наоѓала црквата „Св. Благовештение“ или „Стара црква“, како што ја нарекувало населението. Подигната е во 1383 година, најверојатно со помош на еснафите, богатите трговци и граѓани на Прилеп. Нејзини мајстори-градители, ѕидари биле Коста Лауцо и Ристе Тасламиче. Името Коста Лауцо е поврзано и со изградбата на градскиот часовник, саат-кулата во 1858 година.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.63-64</ref> Според структурата на [[ВМОРО]], Прилеп за време на илинденскиот период бил дел од Прилепската околија на Битолскиот револуционерен округ. Илинденското востание ќе има силен одглас во Прилепско, а со борбите раководеле познатите прилепски војводи [[Петар Ацев]] и [[Крсто Гермов]]-Шаќир војвода. На Илинден востаниците во Прилепско ги исекле телеграфските кабли меѓу Прилеп и [[Велес]] како и меѓу Прилеп и [[Битола]], а биле разрушени и некои дрвени мостови по патиштата кон [[Градско]], [[Кичево]], [[Крушево]] и [[Велес]]. Голем број прилепчани активно се вклучиле во [[Младотурската револуција]]. Во септември 1910 година властите уапсиле над 70 граѓани за време на акцијата за разоружување на младотурците. === Балканските и светските војни === {{Panorama |image=File:Панорама на Прилеп за време на Првата светска војна.jpg |fullwidth=12569 |fullheight=600 |caption={{center|Панорама на Прилеп за време на [[Првата светска војна]]}} |alt=Панорама на Приле за време на Првата светска војна |height=175 }} За време на [[Прва балканска војна|Првата]] (1912-1913) и [[Втората балканска војна]] (1913) во Прилеп и неговата околина се воделе жестоки борби. Таква е Битката кај Прилеп помеѓу војските на Кралството Србија и Отоманското Царство, во која отоманската војска била поразена. Крајот на војните се означил со [[Букурешки договор, 1913|Букурешкиот договор]], со кој Македонија била поделена, а Прилеп крајно разурнат и разорен, како дел од Вардарска Македонија ќе влезе во рамките на [[Кралство Србија|Кралството Србија]]. [[File:Прилеп 1930.jpg|thumb|мини|лево|Панорамски поглед на Прилеп во 1930 година]] Ширењето на идеите на [[октомвриската револуција]] во Русија, довело да се формира [[Социјалистичка работничка партија (комунисти)]] во Белград во 1919 година чијашто прва месна организација во Прилеп била формирана истата година, од приврзаници на социјалистичките идеи. [[Податотека:Прилеп во јуни 2013 (9).JPG|мини|десно|Поранешниот бугарски полициски „участок“, со чиј напад од страна на [[Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“|партизанскиот одред „Гоце Делчев“]] на 11 октомври 1941 година започнала [[НОБ|Народноослободителната борба]] против фашистичкиот окупатор.]] Во април 1941&nbsp;г. Прилеп потпаднал под фашистичка окупација. На 8 април таа година во градот влегла германската фашистичка војска, а на 26 април влегла и бугарската војска.<ref name=prilepinfo>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilepinfo.mk/mk/za-prilep/prilep-niz-istorijata/133-prilrp-niz-istorijata | title = Прилеп низ историјата | publisher = www.prilepinfo.mk }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Уште од првите денови на окупацијата се појавил отпор, за конечно на 11.10.1941 година со нападот на бугарската полициска станица од страна на Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев“ да започне [[НОБ|антифашистичкото народно востание]] против окупаторската власт.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.a1.com.mk/vesti/default.asp?VestID=46275 | title = Антифашистичката војна во Македонија | publisher= А1 телевизија }}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.morm.gov.mk/morm/mk/ARM/History/History3.html | title = Историја на АРМ | publisher = Министерство за одбрана на РМ | accessdate = 2010-02-18 | archive-date = 2011-09-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110902070803/http://www.morm.gov.mk/morm/mk/ARM/History/History3.html | url-status = dead }}</ref>. Во текот на војната, населението од градот и околните села активно се вклучило во борбите. Во борбите се вклучиле и Сојузот на комунистичката младина на Југославија (СКОЈ) и Антифашистичкиот фронт на жените (АФЖ). Градот бил ослободен на 9 септември 1944, а [[Ослободување на Прилеп|конечното ослободување]] е на 3 ноември истата година. Последните битки за ослободување на градот се водени кај местото Песјо Бртце.<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.vecer.com.mk/?ItemID=3E07D0C5FDFAE440A1A61B1D841BAF71| title = Останаа спомените за Песјо Бртце| publisher = Вечер}}{{Мртва_врска|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Во текот на НОВ од Прилеп и прилепско од 8000 учесници, активни борци со оружје в рака биле 2700. Од нив 650 се загинати, 15 прогласени за народни херои (10 загинати во НОВ) и 154 носители на „Партизанска споменица 1941“.<ref name=prilepinfo /> Поради големиот број на борци и жртви кои Прилеп ги дал во Втората светска војна, градот по војната го добил епитетот „град херој“. По војната градот почнал да се развива и напредува во сите сфери. == Географија == [[Податотека:Слонот, Маркови Кули.jpg|мини|десно|Карпата ''Слонот'' на Маркови Кули]] Градот Прилеп се наоѓа во североисточниот дел на најголемата македонска котлина, [[Пелагонија]], односно во [[Прилепско Поле|Прилепското Поле]], како најголема населба и негов центар. Опкружен е со планините [[Бабуна (планина)|Бабуна]] и [[Дрен Планина]]. Од градовите со кои одржува најдобра сообраќајна комуникација, оддалечен е 33 км од [[Крушево]], 43 км од [[Битола]], 37 км од [[Македонски Брод]], 38 км од [[Демир Хисар]], 64 км од [[Кичево]], 48 км од [[Кавадарци]], 79 км од [[Велес]] и 128 км од [[Скопје]]. === Клима === Градот Прилеп и околината се наоѓаат на надморска висина од 550-700 метри, а Прилепското Поле го ограничуваат високи планини (1500м) коишто условуваат умерено-континентална клима. Средната годишна минимална температура според мерниот пункт во Прилеп изнесува 6,1°С додека пак апсолутната максимална температура изнесува до 39,4°С. Овие температури се повисоки од апсолутните максимални температури во Струга, Ресен, Охрид и Битола. Малото количество на врнежи во текот на годината (500-600 мм) е услов за појава на послаби извори на вода.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-turizam-1/ | title = Клима туризам | publisher = Општина Прилеп | accessdate = 2012-07-15 | archive-date = 2012-08-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120810013113/http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-turizam-1/ | url-status = dead }}</ref> Прилеп и околината во текот на годината имаат најчести ветрови од североисточен правец. Североисточниот ветар дува со максимална брзина 22,5&nbsp;m/s. Југоисточниот ветар дува со просечна брзина од 3,8&nbsp;m/s.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-zemjodelie-1/ | title = Клима земјоделство | publisher = Општина Прилеп | accessdate = 2012-07-15 | archive-date = 2012-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120805115034/http://www.prilep.gov.mk/informacii/mk/klima-zemjodelie-1/ | url-status = dead }}</ref> Градот има повеќе од 250 сончеви денови во годината.<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.utrinski.com.mk/default.asp?ItemID=721555F285D8F44CBDF43B545384B6DC | title = Во Прилеп ќе се гради прва сончева централа | publisher = Утрински Весник }}{{Мртва_врска|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Климатска табела | location= Прилеп | Извор = УХМР<ref>{{нмс|url=http://meteo.gov.mk/MeterolKlimaProsekCharts.asp?X=0|title=Просечни вредности за климата во Прилеп|accessdate=6 ноември 2010|publisher=УХМР|archive-date=2009-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230073251/http://www.meteo.gov.mk/MeterolKlimaProsekCharts.asp?X=0|url-status=dead}}</ref>; weatherreports.com<ref>{{нмс|url=http://www.weatherreports.com/prilep?units=c|title=Просеци за времето за Прилеп|accessdate=6 ноември 2010|publisher=weatherreports.com|language=англиски}}</ref> |Јан_прос_макс = 4.4 |Фев_прос_макс = 7 |Мар_прос_макс = 11.3 |Апр_прос_макс = 16 |Мај_прос_макс = 21.4 |Јун_прос_макс = 26.2 |Јул_прос_макс = 28.4 |Авг_прос_макс = 28.5 |Сеп_прос_макс = 24.4 |Окт_прос_макс = 18 |Ное_прос_макс = 10.8 |Дек_прос_макс = 5.7 |Год_прос_макс = |Јан_прос = 0 |Фев_прос = 2.2 |Мар_прос = 6 |Апр_прос = 10.5 |Мај_прос = 15.5 |Јун_прос = 19.7 |Јул_прос = 21.8 |Авг_прос = 21.5 |Сеп_прос = 17.4 |Окт_прос = 11.8 |Ное_прос = 6 |Дек_прос = 1.6 |Год_прос = |Јан_прос_мин = -3.7 |Фев_прос_мин = -1.7 |Мар_прос_мин = 1.3 |Апр_прос_мин = 5.2 |Мај_прос_мин = 9.6 |Јун_прос_мин = 12.9 |Јул_прос_мин = 14.8 |Авг_прос_мин = 14.6 |Сеп_прос_мин = 11.2 |Окт_прос_мин = 6.8 |Ное_прос_мин = 2 |Дек_прос_мин = -1.7 |Год_прос_мин = |Јан_врнежливи_денови = 4.4 |Фев_врнежливи_денови = 3.2 |Мар_врнежливи_денови = 4.7 |Апр_врнежливи_денови = 6.2 |Мај_врнежливи_денови = 6.5 |Јун_врнежливи_денови = 5.9 |Јул_врнежливи_денови = 3.2 |Авг_врнежливи_денови = 3.3 |Сеп_врнежливи_денови = 4.7 |Окт_врнежливи_денови = 6.7 |Ное_врнежливи_денови = 5.6 |Дек_врнежливи_денови = 7.4 |Год_врнежливи_денови = }} === Сообраќај === [[Податотека:ЖС Прилеп 20120807 124308.jpg|мини|десно|Железничката станица во Прилеп]] Прилеп со патишта е поврзан со останатите делови од Македонија. Поважни патни правци се Прилеп-[[Битола]], Прилеп-[[Охрид]] (преку [[Битола]] и [[Ресен]]), Прилеп - [[Кичево]] и патниот правец Прилеп-[[Велес]]-[[Скопје]]. Прилеп е поврзан и со железница со [[Битола]] на југ и [[Велес]] и [[Скопје]] на север, а од [[ЖС „Прилеп“|железничката станица]] во Прилеп во 2010 година отпатувале 149.000 патници.<ref>{{наведена книга| title = Транспорт и други услуги, 2010|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/8.4.11.03_700.pdf| publisher= Државен завод за статистика на Република Македонија| year = 2011| isbn = 9786082270463| page = 17}}</ref> Во градот функционира и јавен автобуски градски превоз. До околните населени места има организирано редовен автобуски или железнички сообраќај. == Население == Во турскиот пописен дефтер од 1467/68 година, Прилеп бил центар на Прилепскиот Вилает и имал вкупно 438 семејства, од кои 300 христијански семејства, 21 муслиманско семејство, 89 неженети христијани и 28 вдовици христијани. Во градот постоеле маала: Хаџи Убејд, Прилепскиот Кетхуда, Калчар, Хроло, Чипо Манко, Франкопол, Штенар, Арменко, Филип, Грнчар, Дропар, Рајко Согло, Поп-Мелахио, Касапите, Хавлан, Кирклино, Дранина, Ценгеран, Хајатан, Мелко и Пустин Дозан.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.42</ref> Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] ([[Македонија. Етнографија и статистика]]) од 1900 година, во Прилеп живееле 24.520 жители, од кои 16.900 [[Македонци]], 6.200 [[Турци]], 480 [[Власи]] и 960 [[Роми]].<ref>Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр.244.</ref> За време на Балканските војни, бројот на населението опаѓа, па така во 1914 година изнесува 22.237 жители. Потоа започнува процес на миграција на турското население и [[Прва светска војна|Првата светска војна]], а поради тоа населението во градот повторно се намалува и во 1921 година изнесува 18.508 жители. По овие периоди започнува постојан природен прираст на населението. Тоа се јавува најмногу поради доселувањето на извесен број колонисти од [[Кралство Југославија|Југославија]]. Во периодот од 1948 до 1971 бројот на жителите во градот се зголемил повеќе од двапати. Тоа се должи на миграцијата село-град, како и на големиот природен прираст. Денес природниот прираст е во стагнација. Прилеп е [[Градови во Македонија|четврт по големина град]] во [[Македонија]], а според последниот попис од 2002 година, кога Али Чаир, Багеска Ограда, Бончејца, Вишне, Ѓогдере, Ѓоре Спиркоски - Леништанец, Жабино Маало, Карабдалица, Козле, Марино, Ново Корзо, Поткасарни, Поткупи, Рид, Сарика, Старо Корзо, [[Сточен Пазар (Прилеп)|Сточен Пазар]], Табана, Типски, Точила, [[Тризла]], Центар, Чачорица и [[Шарена Чешма (Прилеп)|Шарена Чешма]] се споени, во градот се регистрирани 66.246 жители.<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=14 јули 2016}}</ref> Со новата територијална поделба поранешното село [[Варош]] преку пат на конурбација е споено со градот Прилеп и денес претставува негова приградска населба. Заедно со сите жители во населба [[Варош]], во градот Прилеп вкупно живеат 69.704 жители. (64.756 или 92,9 % [[Македонци]].) ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 66.246 жители (61.320 или 92,56 % [[Македонци]]) и спаѓал во групата на големи градови.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Заедно со приградската населба [[Варош]] (3.458 ж.), која во статистиките се води како одделно населено место, градот Прилеп имало 69.704 жители. Според последниот попис во [[2021]] година, Прилеп брои 63.308 жители, вклучувајќи ја и приградската населба Варош, која преку пат на конурбација е споена со градот. Етнички гледано, населението според пописот од 2002 година е составено од:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|92.56}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|6.60}} {{Столбен постоток|други|grey|0.34}} {{Столбен постоток|Срби|blue|0.23}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.19}} {{Столбен постоток|Албанци|black|0.03}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.03}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''61.320''' | 92,56 |- | [[Албанци]] | 21 | 0,03 |- | [[Турци]] | 123 | 0,19 |- | [[Роми]] | 4.372 | 6,60 |- | [[Власи]] | 16 | 0,02 |- | [[Срби]] | 151 | 0,23 |- | [[Бошњаци]] | 17 | 0,03 |- |други | 226 | 0,34 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|97.62}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|1.62}} {{Столбен постоток|други|grey|0.28}} {{Столбен постоток|српски|blue|0.25}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.18}} {{Столбен постоток|албански|black|0.03}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.02}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''64.669''' | 97,62 |- | [[албански]] | 19 | 0,03 |- | [[турски]] | 117 | 0,18 |- | [[ромски]] | 1.072 | 1,62 |- | [[влашки]] | 10 | 0,02 |- | [[српски]] | 163 | 0,25 |- | [[бошњачки]] | 8 | 0,01 |- |други | 188 | 0,28 |} ;Вероисповед Во Прилеп се застапени следните религиски групи<ref name="попис"/>: {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|91.56}} {{Столбен постоток|Ислам|green|6.55}} {{Столбен постоток|други|grey|1.79}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.10}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.01}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''60.655''' | 91,56 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 4.338 | 6,55 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 63 | 0,10 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 6 | 0,01 |- | други | 1.186 | 1,79 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Прилеп: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1921|18.508 |1931|22.821 |1948|24.816 |1953|29.776 |1961|37.459 |1971|48.202 |1981|60.464 |1991|66.817 |1994|64.897 |2002|66.246 |2021|63.308 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|Лица без под.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |23.268 |9 |1.207 |1.799 |14 |284 | — |208 | — |'''26.789''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 24.772 | 28 | 2.408 | 1.903 | 9 | 317 | — | 339 | — | '''29.776''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 33.608 | 38 | 884 | — | — | 377 | — | 2.552 | — | '''37.459''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 43.924 | 28 | 2.464 | 201 | — | 471 | — | 1.114 | — | '''48.202''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 55.342 | 31 | 566 | 2.463 | 8 | 391 | — | 1.663 | — | '''60.464''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 61.245 | 29 | 254 | 4.384 | 7 | 305 | — | 593 | — | '''66.817''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 60.786 | 24 | 172 | 3.566 | 7 | 172 | — | 170 | — | '''64.897''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 61.320 | 21 | 123 | 4.372 | 16 | 151 | 17 | 226 | — | '''66.246''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 54.028 | 106 | 82 | 3.966 | 30 | 107 | 14 | 283 | 4.692 | '''63.308''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> == Населби и маала во Прилеп == [[Податотека:Споменик на Прилепско Езеро.jpg|мини|десно|Прилепско Езеро]] * Али Чаир *Багеска Ограда * Бончејца * [[Варош]] * Вишне * Ѓогдере * Ѓоре Спиркоски - Леништанец * Жабино Маало *Карабдалица * Козле * Марино * Ново Корзо *Поткасарни *Поткупи * Рид * Сарика * Старо Корзо[[Податотека:Prilepski_ploštad.JPG|мини|Плоштадот во Прилеп]] *[[Сточен Пазар (Прилеп)|Сточен Пазар]] *Табана * Типски * Точила *[[Тризла]] *Центар * Чачорица *[[Шарена Чешма (Прилеп)|Шарена Чешма]] == Стопанство == Прилеп е центар на производство на висококвалитетен тутун и цигари, металопреработувачка, електронска, дрвна, текстилна, прехранбена и мермерна индустрија (рудникот „Сивец“). [[Податотека:Tobacco field, Prilep.jpg|мини|десно|Нива со тутун во близина на Прилеп]] [[Тутун]]от е еден од прилепските традиционални култури што успева во македонската клима. Многу од големите светски производители на цигари го користат прилепскиот тутун откако ќе се обработи во нивните локални фабрики. Кога во Прилеп бил основан Институтот за тутун за создавање на нови видови тутун, тоа било прв пример за примена на генетиката во земјоделството на [[Балкански Полуостров|Балканот]]. Повеќето жители на Прилеп опстојуваат со производство на тутун, кој потоа се откупува од [[Тутунски комбинат АД Прилеп]] во Прилеп. Во 2017 година во [[Прилепско Поле]] (општините: Прилеп, Долнени и Кривогаштани) биле произведени 9867 тони тутун,<ref>{{наведена книга|title=Полјоделство, овоштарство и лозарство, 2017|publisher=Државен завод за статистика на Република Македонија|year=2018|isbn=9786082272948|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/5.4.18.01.pdf|last=|first=|location=|pages=}}</ref> што претставува 43% од вкупното количество тутун произведено во Македонија. Покрај тутунопроизводството во Прилеп, од големите индустриски претпријатија работат и [[Прилепска пиварница]], мермерниот комбинат, индустријата за висока технологија „Микросам“ која е позната во светот по големиот број произведени роботи и разни технолошки изуми, повеќе фабрики за мебел, градежни материјали и воена опрема. Во градот функционираат и јавните претпријатија: ЈКП Комуналец, ЈКП Водовод и канализација, ЈКП Пазари и ЈП за просторни и урбанистички планови. [[Податотека:Panorama_of_Prilep,_2019.jpg|алт=Panorama of Prilep from Hotel Kristal Palas, 2019|мини|Панорама на Прилеп]] {| class="wikitable" |'''Претпријатие''' |'''Дејност''' |'''Вработени''' |- |[http://tkprilep.com.mk/ Тутунски комбинат Прилеп] |тутунска |1200 |- |[http://www.mermeren.com/ Мермерен комбинат] |рударство |585 |- |[http://www.vitaminka.com.mk/ Витаминка] |прехранбена |560 |- |[http://www.eurokompozit.mk/mk/frontpage/ Еурокомпозит] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140423025849/http://www.eurokompozit.mk/mk/frontpage/ |date=2014-04-23 }} |Наменска |383 |- |[http://www.comfy-angel.com.mk/index-mk.html Комфи Ангел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120111113515/http://www.comfy-angel.com.mk/index-mk.html |date=2012-01-11 }} |Текстилна |300 |- |[http://www.metalecprilep.com.mk/ Металец] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130530172548/http://metalecprilep.com.mk/ |date=2013-05-30 }} |Метална |253 |- |[http://prilepskapivarnica.com.mk/index.php/mk Прилепска пиварница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130721064904/http://www.prilepskapivarnica.com.mk/index.php/mk |date=2013-07-21 }} |Производство на пијалаци |250 |- |[http://www.pec11okt.com.mk/mk/index-mk.html 11 октомври] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20120109075752/http://www.pec11okt.com.mk/mk/index-mk.html |date=2012-01-09 }} |Печатарска |170 |- |[http://www.zitoprilep.com.mk Жито Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181004233310/http://www.zitoprilep.com.mk/ |date=2018-10-04 }} |Прехранбена |150 |- |[http://www.mikrosam.com/ Микросам] |Композитни материјали |80 |} == Образование == [[Податотека:Prilepska shkola od 1893.jpg|мини|десно|Фотографија од 1893 година, од битолскиот фотограф [[Анастас Лозанчев]]. Претставува група ученици од Француското училиште во Прилеп]] [[Податотека:Споменици на паднатите борци - Прилеп.jpg|мини|лево|[[Могила на непобедените]]]] [[Податотека:Куќата на Бектешоски, Прилеп.JPG|мини|лево|[[Куќа на Бектешовци|Куќата на Бектешовци]] изградена во 1923 г. и прогласена за споменик на културата.]] Образованието во Прилеп се одвива во повеќе училишта. Основни училишта се: [[ОУ „Блаже Конески“ - Прилеп|ОУ „Блаже Конески“]], [[ОУ „Гоце Делчев“ - Прилеп|ОУ „Гоце Делчев“]], [[ОУ „Добре Јованоски“ - Прилеп|ОУ „Добре Јованоски“]], [[ОУ „Кире Гаврилоски Јане“ - Прилеп|ОУ „Кире Гаврилоски Јане“]], [[ОУ „Климент Охридски“ - Прилеп|ОУ „Климент Охридски“]], [[ОУ „Кочо Рацин“ - Прилеп|ОУ „Кочо Рацин“]] и [[ОУ „Рампо Левката“ - Прилеп|ОУ „Рампо Левката“]]. Во составот на основните училишта функционираат и повеќе подрачни училишта во градот и околните села. Средните училишта се: [[Гимназија „Мирче Ацев“ - Прилеп|Гимназијата „Мирче Ацев“]], а од стручните: [[СОЕПТУ „Кузман Јосифовски Питу“ - Прилеп|СОЕПТУ „Кузман Јосифовски Питу“]], [[СОУ „Ѓорче Петров“ - Прилеп|СОУ „Ѓорче Петров“]], [[СОУ „Ристе Ристески - Ричко“ - Прилеп|СОУ „Ристе Ристески - Ричко“]] и [[СУ „Орде Чопела“ - Прилеп|СУ „Орде Чопела“]], на кои постојат голем број на стручни насоки. Од високото образование постои [[Економски факултет - Прилеп|Економскиот факултет]], како и дисперзирани студии за информатика и компјутерска техника и земјоделство,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.uklo.edu.mk/categories/view/91 | title = Додипломски студии | publisher = УКЛО | accessdate = 2010-04-13 | archive-date = 2010-08-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100805051703/http://www.uklo.edu.mk/categories/view/91 | url-status = dead }}</ref> производство и преработка на тутун,<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.fznh.ukim.edu.mk/mk/20100912286/proizvodstvo-i-prerabotka-na-tutun.html | title = Производство и преработка на тутун (Дисперзирана настава во Прилеп) | publisher= Факултет за земјоделски науки и храна, Скопје }}</ref> рударство, [[геологија]] и инженерство на природни ресурси. Исто така, во Прилеп функционираат и постдипломски студии при Институтот за композитни материјали и [[роботика]].<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://www.iacr.edu.mk/pages/postgraduate-studies/| title = Постдипломски студии| publisher= Институт за композитни материјали и роботика - Прилеп| language = англиски }}</ref> == Култура == * [[Институт за старословенска култура]] - ИСК генерално се занимава со етногенезета на старите Словени, преку истражувањата на археолозите, историчарите на уметност, етнолозите, лингвистичарите и други помошни историски науки. Формиран е како Центар за истражување на старословенската култура при Музејот на град Прилеп, а во 1980 година се осамостојува како институција од научен карактер. Негов основач е тогашниот директор на Музејот на град Прилеп - проф. д-р. Бошко Бабиќ, а подоцна и негов директор од 1980 година. {{double image|right|Прилепски бранители.JPG|120|Прилепски бранители (2).JPG|240|Споменици посветени на десетте прилепски бранители кои во [[Воен конфликт во Македонија, 2001|конфликтот во 2001 година]] загинаа кај месноста Карпалак}} * [[Центар за современа ликовна уметност]] (ЦСЛУ) - Уметничка колонија, којашто секоја година (во летниот период во месеците јули и свгуст) се одржува во центарот на градот Прилеп, за време на Прилепското културно лето. Основана е во 1957 година, од страна на историчарот на уметност и археолог - проф. д-р. Бошко Бабиќ (директор на ЦСЛУ до 1981 година, а потоа и нејзин доживотен почесен претседател), по негова иницијатива и исто така по иницијатива на неговиот пријател и долгогодишен соработник на ЦСЛУ - академскиот сликар Ристо Лозановски. Уметничката колонија е една од најстарите во Југоисточна Европа, а е најстара на Балканот. Секоја година, се одржуваат, редовни четири работилници: „Интернационалната сликарска колонија'' (започната 1957&nbsp;г.), „Интернационален вајарски симпозиум „Мермер"'' (1963&nbsp;г.), „Интернационално студио за пластика во дрво'' (1971) и ''Интернационално ателје за скулптура во метал'' (1984). Периодично се одржуваат и други работилници, како: „Уметничка Фотографија, Керамика, Витраж, Мозаик, Графика'', а од 2005 година и „Студиото за пластика во пластика'', основано по инцијатива на директорот на ЦСЛУ Диме Јанески (на функција од 1981 година до денес) и академскиот вајар Предраг Јаневски.'' * [[Македонски театарски Фестивал „Војдан Чернодрински"]] - кој се одржува во чест на првиот модерен македонски автор на драми, [[Војдан Чернодрински]], кој е роден во село Селци, Струшко во 1875&nbsp;г. Основан е во 1965 година, од страна на познати македонски глумци, кои ја дале целата нивна поддршка, како што се: [[Нада Гешоска]], [[Димче Гешоски]], режисерот [[Мирко Стефановски|Мирко Стефаноски]] и други. Овој театарски Фестивал е најголемиот и најзначајниот за македонската театарска дејност, како и пошироко на Балканот, чии признанија се од голема важност во животот на глумците. Се одржува секоја година, во првата недела од јуни. * [[Манастир]]от во [[Зрзе]] и манастирот „[[Св. Архангел Михаил]]“, кои имаат фрески од XII и XIV век, се значајни знаменитости на културата во Прилеп. * Исто така е важен манастирот „[[Трескавец]]“, кој се наоѓа на падините под врвот Златоврв каде се снимени дел од сцените на филмот „[[Пред дождот]]“ на [[Милчо Манчевски]]. == Уметност и архитектура == [[Податотека:Црква “Благовештение“.jpg|мини|десно|[[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Црквата „Св. Благовештение“]]]] [[Податотека:Храм „Св. Кирил и Методиј“ 1.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Кирил и Методиј“]] Постојат неколку антички знаменитости во Прилеп, вклучувајќи една кај [[Маркови Кули (Прилеп)|Маркови Кули]], црквата „Св. Никола“ од XIII век, црквата „Св. Успение Богородично“ („[[Трескавец]]“), црквата „[[Црква „Свето Преображение“ - Прилеп|Св. Преображение]]“ и „[[Могилата на непобедените]]“, споменик во чест на жртвите од фашизмот кој се наоѓа во централниот парк на Прилеп. Познато е дека постои голема римска [[некропола]] каде се најдени голем број на ѕидини. Римски урнатини се наоѓаат и блиску до [[Варошки Манастир|Варошкиот Манастир]], изграден на стрмните падини на ридот, каде подоцна е населена средновековна заедница. Голем број на раноримски гробници, некои со скулптурни релјефи на починатите или од „тракискиот јавач“ и други споменици од официјална природа, се наоѓаат во двориштето на црквата под јужната падина на [[Варош]]. Некои од најголемите споменици биле изградени во ѕидовите на црквата. Најважниот антички споменик е стариот град [[Стибера]] ситуиран на ридот Бедем близу [[Чепигово]], во централниот дел на [[Пелагонија]]. Манастирот [[Трескавец]], е изграден во XII век во планините на 10км северно од Прилеп, под Златоврв, на работ на мала висорамнина на околу 1100 метри надморска висина. Други инскрипции во Трескавец вклучуваат неколку римски творби од I век посветени на [[Аполон]]. Старата [[тврдина]] била користена од Римјаните, а подоцна Византијците. Во средновековието, [[Крале Марко]] ја обновил цитаделата, правејќи ја важна воена тврдина. Дури и [[Самуил|Цар Самуил]] дошол таму по поразот на [[Беласица]] во [[1014]] година. Од Прилеп потекнуваат ликовните уметници: [[Ѓорѓи Ачески]], [[Јордан Грабулоски]], [[Рубенс Корубин]], [[Боро Митриќески]], [[Борко Лазески]], [[Ангеле Иваноски]], [[Ристо Калчевски]]. ;Цркви *[[Црква „Св. Благовештение“ - Прилеп|Црква „Св. Благовештение“]] - позната како Стара Црква; *[[Црква „Св. Кирил и Методиј“ - Прилеп|Црква „Св. Кирил и Методиј“]] - црква градена во периодот 1926-1936 <ref name="олд">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveti-kiril-i-metodij.html|title=ЦРКВА „СВЕТИ КИРИЛ И МЕТОДИЈ“ – ПАРАКЛИС|accessdate=2012-04-25|archive-date=2014-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20140308001704/http://www.oldprilep.com/prilepska-crkovna-opstina/crkva-sveti-kiril-i-metodij.html|url-status=dead}}</ref>; *[[Црква „Св. Преображение“ - Прилеп|Црква „Св. Преображение“]] - се наоѓа во самиот центар на градот; *[[Црква „Св. Петка“ - Прилеп|Црква „Св. Петка“]] - црква од поново време. Се наоѓа во населбата Точила<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://kurir.mk/republika/opstini/57798-Donirani-sredstva-za-izgradba-na-crkvata-Sv-Petka-vo-Prilep|title=Донирани средства за изградба на црквата Св. Петка во Прилеп|last=|first=|date=20 јануари 2012|work=|publisher=Курир|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314115632/http://kurir.mk/republika/opstini/57798-Donirani-sredstva-za-izgradba-na-crkvata-Sv-Petka-vo-Prilep|archive-date=2012-03-14|dead-url=|accessdate=2012-04-25|url-status=dead}}</ref>; *[[Црква „Св. Троица“ - Прилеп|Црква „Св. Троица“]] - гробјаснка црква која се наоѓа се наоѓа на Песјобрдо; *[[Црква „Св. Константин и Елена“ - Прилеп|Црква „Св. Константин и Елена“]] - се наоѓа во населбата Аличаир. Поставени темели во 2012;<ref name="дневник">{{цитирање вести|url=http://www.dnevnik.com.mk/default.asp?ItemID=D853FCF2D38F2143821411470E2699F7|title=Осветени темели на уште на една црква во Прилеп|last=|first=|date=24 април 2012|work=|accessdate=2012-04-25|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publisher=Дневник}}{{Мртва_врска|date=October 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[Црква „Св. Пантелејмон“ - Прилеп|Црква „Св. Пантелејмон“]] - се наоѓа во дворот на градската болница. Поставени темели во 2012<ref name="дневник" />; *[[Црква „Св. Наум Охридски“ - Прилеп|Црква „Св. Наум Охридски“]] - се наоѓа покрај спортската сала „Македонија“. Поставени темели во 2012<ref name="дневник" />; *[[Црква „Покров на Пресвета Богородица“ - Прилеп|Црква „Покров на Пресвета Богородица“]] - се наоѓа на три километри од Прилеп, кај месноста Кула,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://dnevnik.mk/?ItemID=49D1E4C0C25C064BAC3A5ED3F377869F |title=''Сонуваниот храм се издигна кај Кула'' |accessdate=2014-10-27 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304192750/http://dnevnik.mk/?ItemID=49D1E4C0C25C064BAC3A5ED3F377869F |url-status=dead }}</ref> осветена на 13 октомври 2018 година<ref>[https://sitel.com.mk/dvajca-brakja-od-prilepsko-sekoj-den-11-godini-gradele-crkva-deneska-beshe-osvetena ''Двајца браќа од прилепско секој ден 11 години граделе црква, денеска беше осветена'']</ref>; *[[Црква „Св. Трифун“ - Склештен Мост|Црква „Св. Трифун“]] - се наоѓа во месноста Склештен Мост и традиционално се посетува за време на закројувањето на лозјето на Трифуновден<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.prilep.gov.mk/news/mk/gradonacalnikot-risteski-gi-zakroi-lozite-vo-mesnosta-skleshten-most/|title=Градоначалникот Ристески ги закрои лозите во месноста Склештен мост|date=10 февруари 2016|publisher=Општина Прилеп|accessdate=2017-02-26|archive-date=2017-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170609094744/http://www.prilep.gov.mk/news/mk/gradonacalnikot-risteski-gi-zakroi-lozite-vo-mesnosta-skleshten-most/|url-status=dead}}</ref>; ;Археолошки наоѓалишта *[[Али Чаир (Прилеп)|Али Чаир]] — населба од неолитското и римското време; *[[Баба (Прилеп)|Баба]] — тврдина и депо на монети од доцноантичкото време; *[[Бакалница (Прилеп)|Бакалница]] — некропола од доцноантичкото време; *[[Болница (Прилеп)|Болница - Учителско Училиште]] — населба од неолитското, некропола од железното и осамен наод од римското време; *[[Бончеица (Прилеп)|Бончеица]] — населба и некропола од доцноантичкото време; *[[Долно Садово (Прилеп)|Долно Садово]] — населба од неолитското време; *[[Илино (Прилеп)|Илино]] - средновековна некропола *[[Каменица (Прилеп)|Каменица]] — населба од бакарното време; *[[Караташ (Прилеп)|Караташ]] — некропола од римското време; *[[Касарни (Прилеп)|Касарни]] — некропола од железното време; *[[Кладенец (Прилеп)|Кладенец]] — случајни наоди - монети од римското време; *[[Крклари (Прилеп)|Крклари]] — некропола од хеленистичкото време; *[[Кукул (Прилеп)|Кукул]] — населба од римското време; *[[Куршумли-ан (Прилеп)|Куршумли-ан]] — осамени наоди од римското време; *[[Параклис (Прилеп)|Параклис]] — осамен наод од римското време; *[[Поводеници (Прилеп)|Поводеници]] — случаен наод од римското време; *[[Силос (Прилеп)|Силос]] — некропола од римското време; *[[Тополка (Прилеп)|Тополка - Шилево]] — некропола од доцноантичкото време; *[[Тражица (Прилеп)|Тражица]] — фурна од римското време; == Редовни настани == * „[[Пиво фест]]“ - фестивал на [[пиво]]то со голема посетеност и разни домашни и странски естрадни гости. * Интернационални сликарски и вајарски работилници во организација на ЦСЛУ-Прилеп, основано уште од далечната 1957 година. == Личности од Прилеп и околината == {{Div col|cols=2}} * ([[1300]] - [[1349]]), [[Григориј Акиндин]], книжевник и теолошки мислител, прогласен за еретик; * ([[1320]] - [[1406]]), [[Никодим Тисмански]], преподобен, светец, книжевник, исихаст, црковен политичар; * ([[1335]] - [[1395]]), [[Крале Марко]], [[среден век|средновековен]] владетел; * ([[1829]] - [[1920]]), [[Марко Цепенков]], македонски преродбеник, еден од најголемите собирачи на народно творештво; * ([[1860]] - [[1908]]), [[Атанас Бадев]], композитор, хорски и музички теоретичар; * ([[1864]] - [[1921]]), [[Ѓорче Петров]], македонски револуционер, еден од раководителите на ЦК на [[ВМРО]]; * ([[1865]] - [[1912]]), [[Пере Тошев]], македонски револуционер, еден од најзначајните членови на ЦК на [[ВМРО]]; * ([[1868]] - [[1962]]), [[Крсто Гермов]] (''Шаќир Војвода''), илинденски војвода и прв претседател на Народното собрание на асномска Македонија; * ([[1877]] - [[1939]]), [[Петар Ацев]], македонски револуционер за време на владеењето на [[Отоманското Царство]] со Македонија; * ([[1880]] - [[1943]]), [[Али Фетхи Окјар]], премиер на Република Турција и претседател на турскиот парламент; * ([[1897]] - [[1944]]), [[Методија Шаторов - Шарло]], македонски комунист, национален деец; * ([[1898]] - [[1966]]), [[Димитар Талев]], бугарски писател; * ([[1902]] - [[1957]]), [[Методија Андонов - Ченто]], прв претседател на [[АСНОМ]]; * ([[1909]] - [[1944]]), [[Круме Волнароски]], народен херој на Југославија; * ([[1909]] - [[1942]]), [[Рампо Левков]], народен херој на Југославија; * ([[1909]] - [[1988]]), [[Круме Кепески]], автор на првата книга за граматика за македонски јазик * ([[1912]] - [[1942]]), [[Борка Велески]], народен херој на Југославија; * ([[1912]] - [[1942]]), [[Јордан Чопела]], народен херој на Југославија; * ([[1915]] - [[1944]]), [[Кузман Јосифоски - Питу]], организатор на антифашистичкото ослободително движење за време на [[НОБ]], познат како вториот Гоце Делчев, народен херој на Југославија; * ([[1915]] - [[2004]]), [[Илија Џувалековски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец, режисер и педагог.; * ([[1915]] - [[1943]]), [[Мирче Ацев]], народен херој на Југославија; * [[Алекса Гаврилоски]], соработник со илинденските револуционери и учесник во заднината на НОВ на Македонија * ([[1918]] - [[1944]]), [[Кире Гаврилоски]], народен херој на Југославија; * ([[1927]] - , [[Загорка Гаврилоска]], учесник во НОВ на Македонија * ([[1918]] - [[2002]]), [[Илија Милчин]], македонски глумец, режисер, јазичар и преведувач, почесен член на ДПМ; * [[Блага Ристеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Ангелоска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Стојчева]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милка Богданоска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Аргида Андреевска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Ачкоска]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија и дел од редакцијaта на списанието [[Македонка (списание)]] * [[Цветанка Антулеска]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васе Аполеска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Аризаноска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Маре Бајрамческа]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Беличанец]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * [[Симка Белазелкоска]] (р. 1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цветанка Блажеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Божиноска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија * [[Марија Боцеска]] (р.1870) — учесник во НОВ на Македонија * [[Илка Василеска]] (1923-1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Илка Везироска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Еленица Велеска]] (р.1930) — учесник во НОВ на Македонија * [[Велика Венкоска]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Грижоска|Стеве Стеваноска Грижоска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Фанче Дамеска|Фанче Николова Дамеска]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица 1941 * [[Богданка Данеска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Димитроска]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија * [[Благородна Димитрова|Благородна Алексова Димитрова]] (р.1898) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добра Димитроска|Добра Богоева Димитроска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Стевка Димова|Стевка Рампова Димова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Димоска|Мара Михајлоска Димоска]] (1920 — 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Димоска|Вера Ангелова Џамбазова Димоска]] (1918-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Донеска|Блага Милеска Танева Донеска]] (1914-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Љуба Зисова|Љуба Ташкова Зисова]] (1927-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стева Ѓорѓиеска]] (р.1900) — учесник во НОВ на Македонија * [[Сотир Ѓорѓиевски-Сотката|Сотир Ѓорѓиески - Сотката]] (1921-1944 ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Вујанац|Цвета Мирисалоска-Наскова Вујанац]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пара Андреевска (Прилеп)|Пара Андреевска]] (р.1888) — учесник во НОВ на Македонија * [[Пандора Тодева]] (р.1913) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска Споменица 1941 година * [[Стева Бојкоска]] (р.1924) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска Споменица 1941 година * [[Јулка Бешироска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Делова|Добрила Кузева Делова]] (р.1914) — учесник во НОВ на Македонија * [[Милица Димеска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Димеска|Спасија Андонова Димеска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мара Димеска|Мара Михајлова Димеска]] (1926 — 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Василка Георгиева]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Жереска|Добрила Балент Жереска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јорданка Златеска|Јорданка Бошкова Златеска]] (1 јули 1922 — 3 мај 1944) — учесник во НОВ на Македонија * [[Тодорка Зуграфоска-Илијоска]] (р.1922 ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Иванова|Менка Димова Иванова]] (р.1927) — учесник во НОВ на Македонија * [[Менка Иваноска|Менка Игеска Иваноска]] (9 февруари 1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на [[Партизанска споменица 1941]] * [[Павлина Иваноска|Павлина Тодороска Иваноска]] (р.1921) — учесник во НОВ на Македонија * [[Боца Иваноска]] (1923 — 1959) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица од 1941 година * [[Спасија Иваноска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Илиеска|Блага Рампова Илиеска]] (р.1926) — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиоска|Љубица Јорданоска Илиоска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Јанакиева|Блага Димитрова Јанакиева]] (р.1909) — учесник во НОВ на Македонија * [[Мира Јанеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Блага Јанеска|Блага Орданоска Јанеска]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Орданоска-Оровчанец|Даница Јанкова Орданоска-Оровчанец]] (р.1923) — учесник во НОВ на Македонија * [[Гена Орданова|Гена Јанковска Орданова]] (р.1893) — учесник во НОВ на Македонија * [[Вета Јанкулова|Вета Костова Јанкулова]] (р.1871) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Јанкулоска|Даница Петрева Јанкулоска]] (р.1922) — учесник во НОВ на Македонија * [[Спасија Јованова|Спасија Георгиева Јованова]] (р.1899) — учесник во НОВ на Македонија * [[Верка Јованова|Верка Колиштркоска Јованова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цена Ристеска|Цена Ристеска - Џинорозо]] (? — 1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во НОВ * [[Милка Јованоска]] (1924 —) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добра Јованоска|Добра Цекова Јованоска]] (1923 — ) — учесник во НОВ на Македонија и носител на Партизанска споменица 1941 * [[Елена Јованоска|Елена Кусеска Јованоска]] (1920 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Јорданова|Весела Коцева Јорданова]] (1926 — ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрица Јорданова]] (1918 — ) — учесник во НОВ на Македонија и е носител е на Партизанска споменица 1941 * [[Горица Кајџаноска]] (1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васа Капчева]] (р.1916-) — учесник во НОВ на Македонија и носител е на Партизанска споменица 1941 * [[Анѓа Кимова|Анѓа Јованова Кимова]] (р.1887) — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Кипарова]] (р.1928-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Ангелина Китаноска]] (р.1922-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Донка Козароска]] (р.1884) — учесник во НОВ на Македонија * [[Павлина Колароска]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Васе Конеска|Васе Блажева Конеска]] (р.1929) — учесник во НОВ на Македонија * [[Весела Константинова|Весела Димкова Константинова]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија * [[Цветанка Костоска|Цветанка Миланова Костоска]] (1924 — 1943) — работничка и борец во НОВ на Македонија * [[Вангелица Котеска]] (р.1920) — учесник во НОВ на Македонија, политички комесар и санитетска работничка. Носител на Орден за храброст и Орден за заслуги за народот III ред * [[Цветанка Коцева|Цветанка Јанакиоска Коцева]] (р.1919) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Крнческа|Стеве Јованоска Крнческа]] (р.1918) — учесник во НОВ на Македонија. * [[Весела Крстевска|Весела Димкова-Брезоска Крстевска]] (р.1925) — учесник во НОВ на Македонија, носител на Партизанска споменица 1941 * [[Радисава Крстевска|Радисава Коладиновиќ Крстевска-Цветана]] (р.1912) — учесник во НОВ на Македонија * ([[1926]] - [[2003]]), [[Тодорка Кондова-Зафировска]], македонска театарска, филмска и телевизиска глумица и режисер; * ([[1946]] - [[2015]]), [[Благоја Спиркоски-Џумерко]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * ([[1948]] - [[2011]]), [[Кирил Ристоски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1919]] - [[2006]]), [[Вера Ацева]], народен херој на Југославија; * ([[1919]] - [[2001]]), [[Борко Темелковски]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - [[2001]]), [[Крсте Црвенковски]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - [[1993]]), [[Блаже Конески]], македонски преродбеник, поет и татко на македонскиот јазик и литература; * ([[1921]] - [[1942]]), [[Борка Талески]], народен херој на Југославија; * ([[1921]] - ), [[Илија Јовановски]], с. [[Топлица]], народен херој на Југославија; * ([[1922]] - [[1995]]), [[Ѓоре Дамевски]], народен херој на Југославија; * ([[1925]] - [[2013]] ), [[Атанас Забзаноски]], народен херој на Југославија; * ([[1932]] - [[1984]]), [[Дарко Дамески]], македонски глумец; * ([[1930]] - [[2003]]), [[Нада Гешоска]], македонска театарска, филмска и телевизиска глумица; * ([[1945]] - [[2021]]), [[Трајче Иваноски]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1943]] - ), [[Ненад Милосављевиќ]], македонски театарски, филмски и телевизиски глумец; * ([[1947]] - ), [[Блага Петреска]], македонска фолк пејачка; * ([[1980]] - ), [[Елена Велевска]], македонска фолк пејачка; {{Div col end}} :''Поврзано целосна [[Список на личности од Прилеп]], [[:Категорија:Родени во Прилепско]], [[:Категорија:Починати во Прилепско]]'' == Збратимени градови == Градот Прилеп е збратимен со градовите<ref>http://www.prilep.gov.mk/index.php?option=com_content&task=view&id=261</ref>: {{Div col|cols=2|small=yes}} * [[Податотека:Flag of Bulgaria.svg|20px]] [[Асеновград]], [[Бугарија]] * [[Податотека:Flag of China.svg|20px]] [[Дејанг]], [[Кина]] * [[Податотека:Flag of Poland.svg|20px]] [[Радом]], [[Полска]] * [[Податотека:Flag of the United States.svg|20px]] [[Гарфилд]], [[САД]] * [[Податотека:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[Тополчани (Словачка)|Тополчани]], [[Словачка]] * [[Податотека:Flag of Australia.svg|20px]] [[Винсент]], [[Австралија]] * [[Податотека:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Тире]], [[Турција]] * [[Податотека:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Чернигов]], [[Украина]]<ref>[http://www.plusinfo.mk/vest/25740/Prilep-se-zbratimi-so-ukrainski-Chernigov Прилеп се збратими со украински Чернигов]</ref> * [[Податотека:Flag of Slovenia.svg|20px]] [[Копер]], [[Словенија]] {{Div col end}} ==Прилеп како мотив во уметноста== * „Хроника на Прилеп“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Црн овен''. Скопје: Арс Ламина - публикации, 2021, стр. 16.</ref> == Галерија == <center> <gallery> Податотека:Prilep spomenik Aleksandar Makedonski).JPG|Споменикот на Александар Македонски Податотека:Clock Tower Prilep.jpg|[[Саат-кула (Прилеп)|Саат-кулата]] Податотека:Sušenje duvana u Prilepu.JPG| Сушници со тутун Податотека:Ulaz u Prilepsku pijacu.JPG|Влез во прилепскиот пазар Филип II Податотека:Pogled na Markovi kuli (Markovu tvrđavu) iz Prilepske ulice.JPG|Поглед кон Маркови Кули Податотека:Prilep 023.JPG|Поранешниот хотел „Југославија“ Податотека:Економски факултет - Прилеп.jpg|[[Економски факултет - Прилеп|Економскиот факултет]] во Прилеп Податотека:Prilep 03.JPG|Дом на културата „Марко Цепенков“ Податотека:Prilep 042.JPG|Улица во Старата чаршија Податотека:Inv br 137.jpg|Експонати во [[Музеј на тутун|Музејот на тутун]] во Прилеп Податотека:Osloboduvanje na Prilep, 1944.jpg|Свечен пречек на раководители на НОВ и ПОМ по повод ослободувањето на Прилеп. (3 ноември 1944) Податотека:Могила на Непобедените - Прилеп......jpg|Спомен комплекс „[[Могила на непобедените]]“ Податотека:Споменик на паднатите борци - Прилеп 1.JPG|Споменик посветен на паднатите борци од [[Македонија во Втората светска војна|НОБ]] Податотека:Споменик на Пеце Атанасоски во Прилеп (2).JPG|Споменик на [[Пеце Атанасовски|Пеце Атанасоски]] Податотека:Црква Св. Димитрија, Варош, Прилеп IMG 4659.jpg|Црквата „[[Црква „Св. Димитриј“ - Варош|Свети Димитрија]]“ во [[Варош]] Податотека:Споменик на Кузман Јосифовски Питу во Прилеп (2).JPG|Споменик на [[Кузман Јосифоски - Питу|Кузман Јосифовски - Питу]] </gallery> </center> == Наводи == {{наводи|2}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Prilep}} * [http://www.prilep.gov.mk/ Официјална страница на општината Прилеп] * [http://www.oldprilep.com/ Стар Прилеп - Да се потсетиме, да не заборавиме!] * [http://gradskiprevozprilep.com/ Јавен градски превоз - Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20140420130402/http://gradskiprevozprilep.com/ |date=2014-04-20 }} * [http://www.isk.edu.mk/ Институт за старословенска култура - Прилеп]{{Мртва_врска|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://markocepenkov.org/ Национална установа центар за култура „Марко Цепенков“ - Прилеп] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20131107043453/http://markocepenkov.org/ |date=2013-11-07 }} * [http://www.komunalecprilep.com.mk/ ЈКП Комуналец - Прилеп] * [http://www.tkprilep.com.mk/?jazik=2&id=01 Тутунски комбинат АД Прилеп] * [http://www.pivofestival.mk/ Пиво фест] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220520000851/http://pivofestival.mk/ |date=2022-05-20 }} {{Населби во Прилеп}} {{Општина Прилеп}} {{Градови во Македонија}} {{Градови-херои на СФРЈ}} [[Категорија:Прилеп| ]] 6h6llp4j9gbrzk64xz7hveycuw9xlvq 0 1153 5629942 5628973 2026-09-19T08:35:28Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5629942 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Куманово | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Панорама на Куманово | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = {{Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q54452"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=13|frame-lat=42.133|frame-long=21.716|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q54452|title=Куманово}} | map_alt = | map_caption = Местоположба на Куманово во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 08 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 43 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Североисточен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Куманово]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = Првпат споменат во | established_date = 1519 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric <!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 330 | population_footnotes = | population_total = 75051 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = кумановец, кумановка, [[Список на луѓе од Куманово|кумановци]]/кумановчанец, кумановчанка, кумановчани<ref>{{ОДРМЈ|Куманово}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Куманово}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 1300 | area_code_type = | area_code = +389 031 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = KU | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://kumanovo.gov.mk/ www.kumanovo.gov.mk] | footnotes = }} '''Куманово''' — [[Главен град|главен]] и најголем [[Градови во Македонија|град]] во [[Североисточен Регион|Североисточниот Регион]] кој се наоѓа во североисточниот дел на [[Република Македонија]], на надморска височина од 340 метри, распространет од двете страни на [[Липковска Река]], [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] и [[Кумановска Река]], и претставува административен и економски центар на областа [[Жеглигово]], која е заградена со високи планини. Куманово е трет град по број на жители во [[Македонија]] и има население од 70.842 жители (2002), од кои 42.840 се [[Македонци]], а според Пописот од 2021, втор со 75.051 жител, од кои 43.280 се Македонци. Градот Куманово е административно седиште на [[Општина Куманово|истоимената општина]]. == Етимологија == Според легендата името на населбата потекнува од името на воинственото племе [[Кумани]] кои во [[1094]] година, навлегле во овој крај и извесно време се задржале на територијата на денешната кумановска општина и пошироко.<ref>Здружение на професори по географија на Македонија „Проф. Д-р Љубе Миленковски“- Скопје, Филип Ѓошевски, [https://www.geograf.mk/clenovite-pishuvaat/995-kumanichevo-edno-ischeznato-selo-vo-kumanovskiot-kraj Куманичево - едно исчезнато село во Кумановскиот крај.]</ref><ref>Victor Spinei (2009) The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century, Brill, {{ISBN|9789047428800}}, p. 317.</ref><ref>Mykola Melnyk (2022) Byzantium and the Pechenegs. The Historiography of the Problem. Brill, {{ISBN|9789004505223}}, p. 180.</ref> Според друга легенда името потекнува од зборот "кум" на словенски јазик == Историја == === Археолошки наоѓалишта === На територијата на Куманово, постојат следните [[Археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]]: * [[Градиште (Бедиње)|Градиште]] ([[Бедиње]])<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=205|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Бел Брег (Куманово)|Бел Брег]] - [[некропола]] од [[Железно време|железното време]]<ref name="АКРМ211">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=211|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од релјеф)|Куманово]] - [[осамен наод]] од [[Римско време|античкоримско време]] од вотивен [[мермер]]ен релјеф<ref name="АКРМ211"/> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од ара)|Куманово]] - осамен наод од античкоримско време од ара<ref name="АКРМ211"/> === 13-17 век === Се претпоставува дека Куманово било основано во [[XII век]] во близина на селото Жеглигово, со цел да го чува преминот меѓу реките [[Вардар]] и [[Јужна Морава]]. Првите изворни податоци за Куманово претставуваат [[Османлиско Царство|османлиските]] пописни дефтери од [[1519]] година, во кои населбата се споменува како село во состав на Нагоричката нахија, која пак била дел од [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилскиот Санџак]], со 52 семејства и околу 300 жители. Како градска населба (касаба) се споменува во втората половина на XVII век. Се претпоставува дека населбата во овој период има слабо развиено стопанство. Тоа го потврдуваат и патописните забелешки на [[Евлија Челебија]] од [[1660]] година, според кои населбата имала околу 600 куќи покриени со ќерамиди. Тој понатаму вели дека чаршијата ја сочинувале голем број на занаетчиски и трговски дуќани и дека во него има убава [[џамија]], а самата населба била опкружена со многу бавчи, лозја и голем број воденици.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.50</ref> === Карпошово востание === [[Податотека:Smrtta na Karpos.jpg|мини|десно|250п|Смртта на Карпош. На сликата му се чита пресудата, а во позадина се гледа [[Камен мост|Камениот мост]], [[Скопје]].]] Во 1689&nbsp;г. при продирањето на [[Хабсбуршка Монархија|Австријците]] на [[Балкан]]от, водачот на востаниците од северниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]], [[Карпош]] се прогласува за „крал од Куманово“ што покажува дека Куманово како населба била на добар глас. Имено како сообраќаен крстопат имал значајна економска важност каде трговијата била значително развиена. Со тоа успева да ги надмине конкурентните средишта ([[Табановце]], [[Нагоричане]], [[Стрезовце]] и [[Клечевце]]) во својата најблиска околина. Таквиот стопански раст бил прекинат со австрискиот поход на Балканскиот Полуостров. Како и повеќето градови во Македонија, Куманово бил во опаѓање, но не исчезнал како населба. По бурните настани ([[Карпошовото востание]] во [[1689]] година) настанала стагнација на градот, и тој сè до крајот на XVIII век претставува типична турска касаба. === 18-19 век === Сè до крајот на XVIII век тоа имало претежно аграрна физиономија со околу 300 куќи. Ами Буе во 1836 година забележал дека во Куманово живеат околу 3.000 жители, а било познато како богато сточно пазариште. Во развојот на градот значајно влијание имале изградбата на државното џаде [[Скопје]]-Куманово-[[Врање]] во седмата деценија од XIX век и посебно пуштањето во употреба на Моравско-вардарската железница во 1888 година. Тогаш Куманово станало значајно миграциско средиште. Во него се доселувале [[Грци]] од [[Јанина]] и [[Власи]] од [[Крушево]], а еден четврт бил наречен Велешки, бидејќи повеќе од семејствата овде биле дојдени од [[Велес]]. Во градот интензивно започнал да се развива занаетчиството и трговијата, така што во почетокот на XX век населението се наголемило на 14.530 жители. Во периодот меѓу двете светски војни, Куманово многу не напреднало, во 1931 година неговото население броело 16.984 жители.<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> Во текот на XVIII век е спомнати двапати (1706 г. и 1792 г.) во белешките на патници кои преноќиле во градот, но без некои посебни податоци. Во следниот, XIX, век Куманово успева да се оддели од околните населби и интензивно да напредува. Ова е период кога Куманово се споменува како важно пазариште за добиток и жито. Во исто време значително напредувало и угостителството кое претежно било во рацете на [[Грци]] од [[Јанина]], а подоцна и башиноселци. Наспроти нив, во текот на втората половина на XIX век некои занаети воопшто не биле развиени или пак нивното производство било далеку под побарувачката на пазарот. Според патописецот Жан, во Куманово до средината на XIX век имало „20 христијански и уште толку турски куќи“. Градот постепено почнал да расте по 1865 година (тогаш имал 3 000 жители, односно 650 куќи од кои 350 биле [[Македонци|македонски]], 300 [[Македонски Турци|турски]] и 30 [[Македонски Роми|ромски]] колиби). Причините за ваквиот раст на градот се во неговата улога на административно средиште и сообраќаен крстопат за патиштата кои одамна постоеле и оние поновите кои се граделе во седумдесеттите години на XIX век. Со изградбата на железницата во негова непосредна близина и добивајќи сопствена железничка станица, не само што ја зацврстува својата доминантна положба во однос на околните населби, туку и стопански се наметнува над нив, оневозможувајќи го нивниот поинтензивен развој. Веќе во 1876 година, Куманово наликувало на голема градска населба, со образувана и развиена градска чаршија, која ја сочинувале над 250 занаетчиски и трговски дуќани, со 34 склада за сместување и продажба на жито и 33 ана. Десетина години подоцна, во градот веќе имало 330 дуќани, како и голем број [[Магаза|магази]] и [[ан]]ови. Меѓутоа, вистинската преродба Куманово ја доживува дури по 1888 година, по поврзувањето на железничката линија со [[Солун]], [[Скопје]] и [[Белград]]. Во тој период градот доживува експанзија во стопанството, трговијата и занаетчиството. Се појавила и граѓанска класа, која воедно е и носител на напредокот. Градското пазариште било богато со селско-стопански производи, додека трговците тргувале во сите краеви на [[Македонија (регион)|Македонија]], со [[Бугарија]] и [[Србија]], како и со некои други земји.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.51</ref> Како нормален одраз на тоа, Куманово станало привлечно имиграциско место за околното население и бележело поизразен раст на населението. Истовремено Куманово и стопански раснело и денес претставува град со развиени дејности од секундарниот и терцијарниот сектор. Водечко место има индустријата (металопреработувачка, текстилна, чевларско-кожарска, прехранбена, тутунска) потоа земјоделието и трговијата. Со својата местоположба и сообраќајно значење, развој и обликуваните градски функции, Куманово има три контактни гравитациски зони на влијание - спрема [[Крива Паланка]], [[Кратово]] и [[Свети Николе]]. Истовремено тоа значи и функционално наметната моќност кон овие три правци што е една од причините за силен популациски и функционален раст на Куманово на сметка на растот на трите гореспоменати градски населби. Стопански развој градот доживува дури при крајот на XIX век (земјоделство, занаетчиство и трговија), но во стопанскиот развој нема значаен подем на индустријата сè до крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Податотека:Flag of the Kumanovo insurgents.png|мини|десно|Знаме на востаниците во [[Илинденското востание]]]] [[Македонска револуционерна организација]] (МРО) (ТМОРО) ја проширила својата дејност во Куманово во 1894 година. Во овој период во Куманово пристигнал [[Димитар Мирасчиев]], по потекло од Штип и учител во Крива Паланка. Тој во куќата на Ѓорѓи Јованов Борозанов го формирал комитетот на МРО во Куманово во кој влегле: Ѓорѓи Караман (претседател), Јанко Арсов, Петко Костов - Думановски, Аксентиј Јованов Борозанов и Диме Ќумбетчијата кој бил избран за курир на комитетот. Во 1895 година [[Гоце Делчев]] го посетил Куманово, притоа за време на десетдневниот престој во Куманово водел разговори со месниот комитет на МРО. Гоце престојувал во куќата на Караман, а потоа три дена кај Ѓорѓи Борозанов. Неговите активности биле насочени кон пронаоѓање на сигурни и проверени луѓе на кои требало да се потпира Организацијата, не само во Куманово туку и во селата. По посетата на Гоце, во текот на 1895 година се формирале селски комитети на МРО во Кумановско. Селски комитети најпрвин биле формирани во источниот дел на Кумановската Каза и тоа во селата: Пчиња, Винце, Градиште, Кшање и Живиње, а потоа во северниот дел во селата: Облавце, Сув Ора, Канарево, Челопек и Младо Нагоричане. Во јужните и западните делови на казата не биле формирани комитети на Организацијата, поради концентрација на албанското и турското население. За време на [[Илинденското востание]] Месниот комитет на ТМОРО во Куманово донел одлука да биде формирана чета од доброволци, која што имала задача да замине за Крушево и да им помогне на востаниците. Четата ја формирал Аксентиј Јованов Борозанов, член на ТМОРО од село Младо Нагоричане. Меѓутоа кога четата пристигнала кај селото Пчиња, пристигнал курир на Организацијата кој што им кажал дека востаниците во Крушево биле поразени. Комитетот на ТМОРО во Куманово успеал да изврши една успешна диверзантска акција. Во август 1903 година бил поставен експлозив на железничката станица во Куманово, при што била нанесена материјална штета.<ref>Миодраг Арсовски-Болто, Кумановска револуционерна организација, Куманово, 2007, стр. 20, 30.</ref><ref>Масевски Димитар, Арсовски Миодраг-Болто, Куманово - прилози за проучување на неговото минато од праисторијата до денес, ноември 1996, стр.16, 168, 172-173.</ref> === Прва половина на 20 век === [[Податотека:Kumanovo-2BW-1WW.jpg|мини|Куманово во почетокот на XX век]] [[Податотека:Kumanovo, razglednica od 1930ti godini.jpg|мини|Разгледница на Куманово од 1930-те години.]] Во близина на Куманово на [[23 октомври]] [[1912]] година е одржана и познатата [[Кумановска битка]] во која [[Османлиско Царство|османлиските]] сили биле поразени од [[Кралство Србија|српската]] војска и биле натерани на повлекување од оваа територија. Во близината на ова место на наоѓалиштето кој се нарекува [[Зебрњак]] е изграден споменик кој подоцна делумно ќе биде разрушен од страна на [[Царство Бугарија|бугарската]] војска за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. === Втора светска војна === [[Податотека:Osloboduvanje na Kumanovo, 1944.jpg|мини|лево|Свечен пречек на раководители на [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]] по повод ослободувањето на Куманово. (11 ноември 1944).]] На [[11 октомври]] [[1941]] година во Куманово и [[Прилеп]], започнала [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|антифашистичката борба на македонското население]]. По [[1945]] година Куманово доживувеало брз стопански, административен и културен развој. === Војна 2001 === {{Главна|Воен конфликт во Македонија, 2001}} === Куманово во 2015=== На 9 мај 2015 било [[Вооружена престрелка во Куманово (2015)|нападнато]] Диво Насеље во Куманово од страна на терористи на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. Акцијата траела повеќе од 1 ден во која биле [[Македонски полициски службеници убиени на должност|убиени 8 полицајци]] од македонска страна, 30 ранети полицајци и 10 терористи биле убиени во престрелката во Куманово. == Географија == Градот Куманово се наоѓа во северниот дел на Република Македонија. Сместен е во источното подножје на [[Скопска Црна Гора]], во источниот дел на Кумановското Поле на надморска височина од 330 метри. Поставен на главната сообраќајна артерија по Вардарско-моравската долина, Куманово има мошне добра сообраќајно-географска положба. Како сообраќаен јазол, освен трасираниот железнички сообраќај, низ него минуваат патишта кои на исток водат за [[Крива Паланка]] и [[Кратово]], на југоисток за [[Свети Николе]], на север за долината на [[Јужна Морава]] и на југозапад за [[Скопје]]. === Сообраќај === За сообраќајна поврзаност со соседите и други области, денес поголемо значење има Моравско-вардарската долина по која минува железничка линија и асфалтиран автомобилски пат, кој е изграден како современ автопат. Преку овој пат Куманово на југ има добра сообраќајна поврзаност со [[Скопје]] и долината на [[Вардар]], а на север со [[Јужна Морава|Јужноморавскиот]] регион. Во напореден правец се користат два патни правци. Едниот од нив оди, главно, по долината на [[Крива Река]], кон [[Крива Паланка]] и соседната [[Бугарија]]. На овој патен правец во поголем дел е изграден современ магистрален автомобилски пат, а со довршување на изградбата на железничката линија до границата со Бугарија ќе се овозможи полесно и побрзо поврзување со неа. Од овој патен правец кај [[Страцин]] се одделува еден крак кој овозможува сообраќајна поврзаност со Кратово. Вториот патен правец оди на југоисток и преку [[Овче Поле]] се одржуваат врски со [[Источна Македонија|источниот дел на Република Македонија]]. По долината на реката [[Пчиња]] Куманово се поврзува со [[Трговиште|Трговишката]] област и сообраќајниците по долината на Јужна Морава. === Населби во Куманово === [[Податотека:Kumanovo_at_night.jpg|алт=Josip Broz Tito Square at night|мини|227x227пкс|Центарот на Куманово ноќе]] *[[Перо Чичо]] *[[Гоце Делчев (населба во Куманово)|Гоце Делчев]] *[[Зелен Рид (Кумановска населба)|Зелен Рид]] *[[Бедиње]] *[[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] *[[Ајдучка Чешма]] *[[Пуковско]] *[[Бабин Дол (населба)|Бабин Дол]] *[[Железничка Станица (населба)|Железничка Станица]] *[[Вера Которка (населба)|Вера Которка]] *[[Тромеѓа (село)|Тромеѓа]] === Месни заедници === [[Податотека:11 Ноември (населба во Куманово) (04).jpg|мини|220п|МЗ 11 Ноември.]] ;Градски *Центар *Панче Пешев *11 Октомври *11 Ноември *Христијан Тодоровски Карпош *Благој Стефковски Гојчо *Тоде Мендол *Перо Чичо *Трета Македонска Ударна Бригада *Гоце Делчев *Абдула Прешева *Бајрам Шабани *Средорек *Зелен Рид ;Приградски *Проевце *Иго Тричковиќ *Козјак (населба Карпош) *Долно Коњаре *Липковско Езеро *Јане Сандански (Бабин Дол) *Бедиње *Черкези *Ајдучка Чешма * Добрашане * Тромеѓа === Хидрографија === Хидрографската мрежа во Куманово ја сочинуваат [[Липковска Река]] и [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] кои во градот се спојуваат и ја создаваат [[Кумановска Река]]. == Kлима == Врз климатските одлики, односно различните вредности на метеоролошките елементи во Куманово, влијание имаат неколку фактори. Според географската ширина и близина на поголемите водени површини, се смета дека во Македонија се чувствуваат топли влијанија. Но, Куманово се наоѓа во северниот дел на Македонија, така што тие влијанија помалку се чувствуваат. До израз доаѓа релативната отвореност на релјефот, што овозможува навлегување на различни воздушни влијанија, особено по Моравско-вардарската долина со меридијански правец на протегање. Според наведените одлики може да се заклучи дека во Куманово се чувствуваат влијанија на топли и студени воздушни маси, кои условуваат во климатски поглед да се издвојат две годишни времиња, и тоа: студена и влажна зима и топло и суво лето. Од преодните годишни времиња поизразена е есента, понекогаш долга и топла што е одлика на умерено-континентална клима. На околните планини повеќе се изразени одликите на континенталната клима. Температурата на воздухот е важен метеоролошки елемент. Нејзината средна годишна вредност изнесува 11,8^оC (за Куманово), а на падините на околните планини е пониска, во зависност од надморската висина. Просечното годишно количество на врнежи во Куманово изнесува 549,3&nbsp;mm на квадратен метар, според кое спаѓа во второто подрачје во Македонија по сушност. Сушите, најчесто се карактеристични за летните месеци, а може да продолжат и во есен. Кумановскиот регион се одликува и со изразита ветровитост, најчесто дува северен и помалку северозападен ветер. Просечната честота на овој ветер изнесува 331%. Средната месечна брзина е различна, а годишниот просек изнесува 3,2 m во секунда. Просечната годишна сончевина изнесува околу 2.200 часови, а во околниот планински терен таа е поголема. Годишно во Куманово просечниот број (ведри) денови изнесува 84, додека годишно има просечно 97 облачни денови. == Население == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] (''[[Македонија. Етнографија и статистика]]'') од 1900 година, во Куманово живееле околу 14,530 жители, од кои 7,700 [[Македонци]], 5,800 [[Македонски Турци|Турци]], 600 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Власи|Власи]], 30 [[Македонски Евреи|Евреи]] и 350 [[Македонски Роми|Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_28.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 215.]</ref> Во повоениот период, градот забележал постојан раст на населението, посебно во временски период од 1961 до 1981 година кога населението двојно се зголемува. Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Куманово, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според бројот на жители во 2002 година, Куманово претставува трет град по големина во [[Македонија]] (зад [[Скопје]] и [[Битола]]), додека [[Општина Куманово]] со '''105.484''' жители претставува најголема општина во Македонија. Во поширокиот [[Кумановско|Кумановски регион]], во 2002 година биле запишани '''137.382''' жители и со тоа претставува по [[Скопски Регион|скопската]] и [[Тетовско|тетовската]], трета најнаселена област во [[Македонија]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 70.842 жители и спаѓал во групата на големи градови. Заедно со приградската населба [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] (5.433 жит.), која се води посебно во официјалните пописи, градот Куманово брои 76.275 жители.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението (без [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=30 мај 2012}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|60.47}} {{Столбен постоток|Албанци|black|25.80}} {{Столбен постоток|Срби|blue|6.67}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|5.71}} {{Столбен постоток|други|grey|0.82}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.36}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.15}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''42.840''' | 60,47 |- | [[Албанци]] | 18.277 | 25,80 |- | [[Турци]] | 256 | 0,36 |- | [[Роми]] | 4.042 | 5,71 |- | [[Власи]] | 108 | 0,15 |- | [[Срби]] | 4.727 | 6,67 |- | [[Бошњаци]] | 14 | 0,02 |- |други | 578 | 0,82 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|63.95}} {{Столбен постоток|албански|black|25.81}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|5.66}} {{Столбен постоток|српски|blue|3.39}} {{Столбен постоток|други|grey|0.74}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.30}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.12}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.03}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''45.306''' | 63,95 |- | [[албански]] | 18.283 | 25,81 |- | [[турски]] | 215 | 0,30 |- | [[ромски]] | 4.007 | 5,66 |- | [[влашки]] | 85 | 0,12 |- | [[српски]] | 2.399 | 3,39 |- | [[бошњачки]] | 23 | 0,03 |- |други | 524 | 0,74 |} ;Вероисповед Во Куманово се застапени следните религиски групи:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|66.02}} {{Столбен постоток|Ислам|green|31.74}} {{Столбен постоток|други|grey|2.10}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.14}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''46.766''' | 66,02 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 22.483 | 31,74 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 98 | 0,14 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 11 | 0,02 |- | други | 1.484 | 2,10 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Куманово: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|20.242 | 1953|23.339 | 1961|30.762 | 1971|46.363 | 1981|60.842 | 1991|52.204 | 1994|65.233 | 2002|70.842 | 2021|75.051 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |12.981 |2.370 |1.498 |1.648 |25 |1.222 | — |498 | — | '''20.242''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 14.351 | 951 | 3.858 | 1.861 | 12 | 1.790 | — | 516 | — | '''23.339''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 20.323 | 1.893 | 2.512 | — | — | 2.808 | — | 3.226 | — | '''30.762''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 28.789 | 7.827 | 1.791 | 3.013 | — | 3.759 | — | 1.184 | — | '''46.363''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 36.812 | 12.997 | 936 | 4.415 | 44 | 4.252 | — | 1.386 | — | '''60.842''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 40.205 | 487 | 242 | 4.048 | 76 | 4.966 | — | 2.180 | — | '''52.204''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 40.634 | 15.612 | 241 | 2.987 | 85 | 5.097 | — | 577 | — | '''65.233''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 42.840 | 18.277 | 256 | 4.042 | 108 | 4.727 | 14 | 578 | — | '''70.842''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 43.280 | 17.685 | 125 | 2.768 | 88 | 4.300 | 32 | 645 | 6.128 | '''75.051''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од службените пописи во соодветните години</small> == Религија == Во градот доминираат православните христијани (66,02 %), а останатите се со исламска (31,74 %) и евангелистичко-методистичка вероисповед. === Христијанство === [[Кумановско-осоговска епархија|Кумановско-осоговската епархија]] го зафаќа североисточниот дел од [[Република Македонија]] и е дел од [[Македонската православна црква]]. Нејзин надлежен епархиски архијереј е митрополитот г. д-р Јосиф и тоа од септември 2013 година, па сè до денес. Архијерејско намесништво Куманово: 60 цркви, 8 манастири, 12 параклиси и 120 крстови. === Цркви и манастири === [[Податотека:View of St. Nikola church in Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Никола“]] [[Податотека:Sv.Troica-Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Троица“ во средиштето на Куманово]] *[[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] *[[Црква „Св. Троица“ - Куманово|Црква „Св. Троица“]] * [[Црква „Воскресение Христово“ - Куманово|Црква „Воскресение Христово“]] — гробјанска црква, осветен камен темелник на [[25 април]] [[2014]] година; * [[Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“ - Куманово|Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“]] — црква во населбата Карпош; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Куманово|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква; *[[Црква „Св. Благовештение“ - Куманово|Црква „Св. Благовештение]] — црква во населбата [[Банево Трло]]. Камен темелник удрен на [[7 април]] [[2015]] година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |title=''Локација за нов православен храм во Куманово'' |accessdate=2014-11-24 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215010413/http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |url-status=dead }}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Куманово|Црква „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Тереза од детето Исус“ - Куманово|Црква „Св. Тереза од детето Исус“]] — католичка црква; * [[Евангелска црква - Куманово|Евангелска црква — Куманово]] <center>Галерија од други храмови</center> <gallery> Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|[[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан-бег џамијата]] Голема џамија (Куманово) (04).jpg|[[Голема џамија (Куманово)|Големата џамија]] во [[Бедиње]] Светилиште во Бедиње (01).jpg|[[Православие|Православно]] светилиште во Бедиње </gallery> == Стопанство == [[Податотека:ЈП Куманово Гас.jpg|мини|220п|ЈП „Куманово гас“.]] [[Податотека:Тутунски комбинат Куманово.jpg|мини|220п|Старата зграда на Тутунскиот комбинат Куманово.]] Куманово има развиена [[индустрија]] и претставува центар на индустриското производство во североисточна [[Македонија]]. [[Чевларска индустрија|Чевларската индустрија]] во овој град има огромна традиција и опстанува со децении. Денес во градот функционираат повеќе од 60 фирми за производство на чевли, што го прави овој град центар за чевларската индустрија во Македонија и пошироко. Производството е наменето за Македонија, бившите југословенски држави, како и Бугарија, Грција, Албанија и Италија. Помал дел се извезува и во Чешка, Словачка и Германија. Исто така, во градот работи ФЗЦ 11 Октомври А.Д. Куманово, Фабрика за заварени цевки и профили која вработува повеќе од 250 работници и има големо учество во економијата на градот. Од [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] најмногу се застапени мелничката и пекарската, додека од индустрија за производство на пијалаци функционира „Кватро“. == Образование == [[Податотека:Ученички дом „Професор Мијалковиќ“.jpg|мини|220п|Ученичкиот дом „Професор Мијалковиќ“.]] === Факултети === *[[Факултет за бизнис администрација (Куманово)|Факултет за бизнис администрација]] - дисперзиран факултет при [[Државен универзитет во Тетово]] со студии од полињата на [[бизнис администрација]], јавна администрација, [[информатика]], [[англиски јазик]] и [[Англиска книжевност|книжевност]] *Еуроколеџ (EuroCollege) — American Heritage University — Високообразовна установа со студии по менаџмент, маркетинг, економија и бизнис ===Средни училишта=== *[[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|„Гоце Делчев“]] *[[ДСТУ „Наце Буѓони“ - Куманово|„Наце Буѓони“]] *[[СУ „Киро Бурназ“ - Куманово|„Киро Бурназ“]] *[[СОУ „Перо Наков“ - Куманово|„Перо Наков“]] ===Основни училишта=== *[[ОУ „11 Октомври“ - Куманово|„11 Октомври“]] *[[ОУ „Бајрам Шабани“ - Куманово|„Бајрам Шабани“]] *[[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Куманово|„Браќа Миладиновци“]] *[[ОУ „Вук Караџиќ“ - Куманово|„Вук Караџиќ“]] *[[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Куманово|„Крсте Петков Мисирков“]] *[[ОУ „Кочо Рацин“ - Куманово|„Кочо Рацин“]] *[[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|„Магдалена Антова“]] *[[ОУ „Наим Фрашери“ - Куманово|„Наим Фрашери“]] *[[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Куманово|„Христијан Тодоровски Карпош“]] *[[ОУ „Толи Зордумис“ - Куманово|„Толи Зордумис“]] *[[УОМО „Панче Пешев“ - Куманово|„Панче Пешев“]] - [[Музика|музичко]] училиште == Култура == Во Куманово постои голем број професионални културни установо: [[Библиотека „Тане Георгиевски“|Библиотеката]], [[Народен музеј (Куманово)|Народниот музеј]], [[Театар Куманово]] и [[Центар за култура „Трајко Прокопиев“ - Куманово|Центарот за култура „Трајко Прокопиев“]], [[Уметничка галерија Куманово]], [[Галерија на икони (Куманово)|Галерија на икони]]. Поистакнати културните манифестации се: Ликовната колонија, Џез-фестивалот „[[Денови на комедија]]“. == Архитектура == == Спорт и рекреација == На полето на спортот во Куманово делуваат или делувале многубројни клубови: * Околу четириесет фудбалски клубови: [[ФК Куманово|ГФК Куманово]],[[ФК Башкими]] (распаднат), [[ФК Милано]], [[ФК Гоблен]] (распаднат), [[ФК Куманово 2012]], [[ФК Башкими 1947]], [[ФК Гоблен Јуниор]] и др. * Кошаркарски клубови: [[КК Куманово]], КК Пинк Пантери * Ракометни клубови: [[РК Куманово]], [[ЖРК Куманово]] * Боксерски клубови: БК Куманово * Шахот во Куманово датира уште од 1930 (женски и машки) * Атлетика: АК Скок. * Велосипедски клубови: Вело М и Кросс Сајклинг Куманово * Стрелечки клубови: СК Куманово (основан во 1961 година) * Во градот Куманово постои голема активност во [[карате]] клубовите, аеро-клубовите, мал фудбал и други спортски активности каде што спаѓаат пливачките клубови „Аква Куманово“ и „Тумба“, кои се активни во ново отворениот затворен базен. Куманово е член на Европската асоцијација на градовите на спортот, а во 2019 година го добил признанието „Европски град на спортот“.<ref name="ReferenceA">Максим Димитриевски, „Децентрализацијата е клучот за развој на државата“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 40.</ref> == Знаменитости == === Музеј на Христијан Тодоровски-Карпош === [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски Карпош (Куманово)|Спомен куќата]] на командантот на кумановскиот [[Баталјон „Јордан Николов“|баталјон „Јордан Николов-Орце“]], [[Христијан Тодоровски-Карпош]], убиен од страна на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарскиот окупатор]] на [[7 февруари]] [[1944]] година за време на нападот на бугарското воено и полициско упориште во селото Билјача, Прешевско. === Спомен костурница === [[Податотека:„Спомен костурница“ 06.jpg|мини|десно|Спомен-костурницата]] [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен костурницата]] била изградена во [[1957]] година по повод [[11 Октомври]], [[Денот на востанието во Македонија|Денот на востанието на македонскиот народ]]. Дело е на архитектот Зордумис и вајарот Сретен Стојановиќ. Се состои од [[обелиск]] и костурници во кои се сместени посмртните останки на загинатите во Народноослободителната војна од Куманово и [[Кумановско]]. <center>Други знаменитости</center> <gallery> Плоштад „Нова Југославија“ (02).jpg|[[Плоштад „Нова Југославија“|Плоштадот „Нова Југославија“]] The square of Kumanovo (2).JPG|Занаетчискиот дом Batko Gjorgjija monument in the square of Kumanovo.JPG|Споменик на Батко Ѓорѓија, претпозналив лик од Куманово Македонка, споменик на Револуцијата (05).jpg|Статуата од делото „[[Македонка, споменик на Револуцијата]]“ Македонка, споменик на Револуцијата (02).jpg|Релјеф од делото „Македонка, споменик на Револуцијата“ Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|[[Плоштад „Јосип Броз Тито“ (Куманово)|Плоштадот „Маршал Тито“]] Хотел „Куманово“.jpg|Поранешниот [[хотел]] „Куманово“ Градски парк Куманово (02).jpg|[[Градски парк (Куманово)|Градскиот парк]] Соколански парк (04).jpg|[[Соколански парк|Соколанскиот парк]] </gallery> == Личности == ==== Личности родени во Куманово: ==== * [[Благоја Стевковски - Гојчо]] ([[15 август]] [[1915]] - [[Скопје]], [[3 декември]] [[1965]]) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и повоен воен раководител * [[Борис Чушкаров]] ([[28 јануари]] [[1916]] - [[Скопје]], [[19 септември]] [[1982]]) - македонски комунист, основач и прв раководител на [[ОЗНА]] во [[СРМ]] и учесник на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Веселинка Малинска]] ([[4 јануари]] [[1917]] - [[Скопје]], [[12 ноември]] [[1987]]) - македонска комунистка, учесничка во [[НОВ]] и вршител на политички функции по ослободувањето * [[Боро Менков]] ([[6 мај]] [[1919]] - кај с. [[Белановце]], Кумановско, [[14 октомври]] [[1941]]) - македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Боро Петрушевски|Боро Петрушевски - Папучар]] ([[1920]] - [[21 април]] [[1943]], Горанце, [[Косово и Метохија|Косово]]) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Јездимир Богдански]] (1930-2007) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], општественик и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Анка Богданска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Вука Ангеловска|Вука Ангеловска-Врвка]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Роза Кирова|Роза Андонова Кирова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Кица Андоновска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Санда Георгиева|Санда Ангеловска Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Евгенија Бацковиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Антеска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Радмила Богдановска|Радмила Илиева Богдановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Димка Божинова|Димка Георгиева Божинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Божиновска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Боцевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванка Величкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Царевка Велковска - Величиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Живка Владиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Смиља Георгиевска|Смиља Ангелова Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Дивна Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Душка Георгиевска|Душка Спирова (Трајковска) Георгиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Ленка Давиткова|Ленка Стојанова Давиткова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Лена Давитковска - Паланкалика]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Давитковска - Паланкалија]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Сунчица Давитковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Денковска|Нада Арсовска Василева Денковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Немања Димитриевски]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Неранџа Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Димовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Евремовска|Олга Тодорова Евремовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Бурназовска|Слоботка Динкова Бурназовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Богица Златева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Иванова|Нада Младеновиќ Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Славка Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Которка|Вера Теодосиева Трајковска - Которка]] ([[2 април]] [[1925]] - [[Лопен]], [[Осоговски планини]], [[1944]]) - македонска [[партизан]]ка, учесничка во [[НОБ]] * [[Елица Живкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ротка Ивановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Торка Илиевска|Торка Миткова Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Јакимова|Вера Орданова Јакимова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вела Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јуцка Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слободанка Јаневска|Слободанка Петко Јаневска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Славка Јанкуловска|Славка Јованоска Јанкуловска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Карабичанка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Невена Кирова]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драгица Клисинка]] (1925- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Захаринка Костова|Захаринка Андонова Костова]] (1923-1963) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Костова|Нада Костова - Ерменка]] (1924-) — борец во НОВ на Македонија * [[Голупка Краљевска|Голупка Конева Краљевска]] (1926-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија * [[Љуба Крстевска|Љуба Анева Крстевска]] (1925-) — учесник во [[НОВ]] на Македонија * [[Косара Крстевска|Косара Бранкова Крстевска]] (1924-) — учесник во [[НОВ]], активистка во младинското и женското движење. * [[Вера Крстевска]] (1925-) — борец во [[НОВ]] на Македонија * [[Добрила Пуцкова]] ([[6 јуни]] [[1926]] - [[23 февруари]] [[2007]], [[Скопје]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица * [[Драгутин Аврамовски|Драгутин Аврамовски - Гуте]] ([[11 март]] [[1931]] - [[Скопје]], [[12 септември]] [[1986]]) - истакнат македонски академски [[Сликарство|сликар]] и графичар. * [[Александар Митевски (поет)|Александар Митевски]] ([[4 март]] [[1934]]) - [[Македонци|македонски]] [[поет]] и [[преведувач]] * [[Данило Коцевски]] ([[1947]]) - [[Македонци|македонски]] книжевен [[критичар]], [[Расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тург и [[поет]]. * [[Ангел Миладинов]] (* [[1936]]), ликовен уметник * [[Зоран Јакимовски]] (* [[1953]]), графичар и сликар * [[Столе Златановски]] (* [[1960]]), познат фудбалер * [[Вујадин Станојковиќ]] (* [[1963]]), репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]], [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], играч на [[ФК Куманово|Куманово]] [[ФК Вардар|Вардар]], белградски [[ФК Партизан|Партизан]], и неколку [[Шведска|шведски]] клубови * [[Нино Величковски]] (* [[2 мај]] [[1954]]), македонски фолк-пејач на народна музика * [[Венко Андоновски]] (* [[1964]]), писател * [[Илија Струмениковски]] (* [[20 септември]] [[1940]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и сликат * [[Горан Илиќ]] (* [[27 јули]] [[1959]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Тони Михајловски]] (* [[30 јуни]] [[1967]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Сашко Коцев]] (* [[28 ноември]] [[1981]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Јонуз Јонузи]] (* [[1965]] - † [[2010]]), балкански првак во атлетика * [[Југослав Петровски]] (* [[1969]]), поет и драматург * [[Бобан Трајковски]] (* [[1973]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], припадник на [[Баталјон за специјални намени „Волци“|БСН Волци]], еден од загинатите во [[масакрот кај Вејце]] во [[2001]] година * [[Дејан Јакимовски]] (* [[1975]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], водник во [[АРМ]] * [[Оливер Петрушевски]] (* [[1978]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Џељаљ Бајрами]] ([[17 ноември]] [[1973]]) — македонски политичар. ==== Личности доселени во Куманово: ==== * [[Мара Ѓорѓевиќ (партизан)|Мара Томиќ Ѓорѓевиќ]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] '''Личности починати во Куманово:''' * [[Ленка Ивановска|Ленка Ивановска-Шајка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Збратимени градови и меѓународна соработка == Градот Куманово (поточно [[Општина Куманово]]) е збратимен со градовите:<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://doc.kumanovo.gov.mk/obrazovanie/lista_na_gradovi.pdf| title = Список на збратимени градови со Општина Куманово| publisher = Општина Куманово}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Div col|cols=|small=No}} * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Прозор]], [[Босна и Херцеговина]] * {{знамеикона|Хрватска}} [[Вараждин]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Србија}} [[Горен Милановац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Лесковац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Панчево]], [[Србија]] * {{знамеикона|Косово}} [[Косовска Митровица]], [[Косово]] * {{знамеикона|Србија}} [[Чукарица]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Врање]], [[Србија]] * {{знамеикона|Црна Гора}} [[Никшиќ]], [[Црна Гора]] * {{знамеикона|Турција}} [[Чорлу]], [[Турција]] * {{знамеикона|Бугарија}} [[Пловдив]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Бијељина]], [[Босна и Херцеговина]] {{Div col end}} Исто така, Куманово е член на Европската асоцијација на градови на спортот, Асоцијата на градови носители на пораката за мир и Мрежата на силни градови.<ref name="ReferenceA"/> ==Куманово како мотив во уметноста== * „Кумановскиот превој“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 101.</ref> * „Што останува од родниот град?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 16.</ref> * „Кумановски пуканки“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 17.</ref> * „Кумановци и кумановчани“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 312-313.</ref> * „Стотици години“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 542.</ref> ==Галерија== <gallery> 11 Ноември (населба во Куманово) (01).jpg|Улицата „Србо Томовиќ“ 11 Ноември (населба во Куманово) (03).jpg|Улицата „Боро Прцан“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (01).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (02).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (01).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (02).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово.jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „Братство-единство“, Куманово.jpg|Улицата „Братство-Единство“ Ул. „Доне Божинов“, Куманово.jpg|Улицата „Доне Божинов“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (01).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (02).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Народна револуција“, Куманово.jpg|Улицата „Народна Револуција“ Zgrada na opštinata vo Kumanovo 1.JPG|Седиштето на [[Општина Куманово]] </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско]] == Наводи == {{наводи}} ;Општи извори * „''Градовите во Република Македонија''“. Б. А. Тошевска, Географски лексикон, 2000. ;Белешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Kumanovo}} * [http://www.kumanovo.gov.mk Службено мрежно место на Општина Куманово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231075358/http://www.kumanovo.gov.mk/ |date=2007-12-31 }} {{Куманово}} {{Градови во Македонија}} {{Општина Куманово}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Куманово| ]] pi6ayn8dxj8w0hgn1gka6zb6fhjenfh 5629949 5629942 2026-09-19T08:53:50Z Forbidden History 89259 /* Личности родени во Куманово: */ 5629949 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место | name = Куманово | native_name = | native_name_lang = <!-- ISO 639-2 code e.g. "fr" for French. If more than one, use {{lang}} instead --> | settlement_type = [[Градови во Македонија|Град]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = Панорама на Куманово | image_flag = | flag_alt = | image_seal = | seal_alt = | image_shield = | shield_alt = | nickname = | motto = | image_map = {{Maplink|frame=yes|raw={"type": "ExternalData","service": "geoshape","ids": "Q54452"}|plain=y|frame-width=325|frame-height=325|zoom=13|frame-lat=42.133|frame-long=21.716|stroke-width=1|stroke-color=#333333|id=Q54452|title=Куманово}} | map_alt = | map_caption = Местоположба на Куманово во [[Македонија]] | pushpin_map = Македонија | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 42 |latm = 08 |lats = 00 |latNS = N | longd = 21 |longm = 43 |longs = 00 |longEW = E | coor_pinpoint = | coordinates_type = | coordinates_display = inline,title | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[Список на држави во светот|Држава]] | subdivision_name = [[Република Македонија]] | subdivision_type1 = [[Региони на Македонија|Регион]] | subdivision_name1 = [[Североисточен Регион]] | subdivision_type2 = [[Општини во Македонија|Општина]] | subdivision_name2 = [[Општина Куманово]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = <!-- established --> | established_title = Првпат споменат во | established_date = 1519 | founder = | seat_type = | seat = | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric <!-- or US or UK --> <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use <ref> tags --> | area_footnotes = | area_urban_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_rural_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_metro_footnotes = <!-- <ref> </ref> --> | area_magnitude = <!-- <ref> </ref> --> | area_note = | area_water_percent = | area_rank = | area_blank1_title = | area_blank2_title = <!-- square kilometers --> | area_total_km2 = | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_urban_km2 = | area_rural_km2 = | area_metro_km2 = | area_blank1_km2 = | area_blank2_km2 = <!-- hectares --> | area_total_ha = | area_land_ha = | area_water_ha = | area_urban_ha = | area_rural_ha = | area_metro_ha = | area_blank1_ha = | area_blank2_ha = <!-- dunams used in Middle East articles only --> | dunam_link = <!-- which dunam to link --> | area_total_dunam = | area_land_dunam = | area_water_dunam = | area_urban_dunam = | area_rural_dunam = | area_metro_dunam = | area_blank1_dunam = | area_blank2_dunam = | length_km = | width_km = | dimensions_footnotes = | elevation_footnotes = | elevation_m = 330 | population_footnotes = | population_total = 75051 | population_as_of = 2021 | population_density_km2 = auto | population_demonym = кумановец, кумановка, [[Список на луѓе од Куманово|кумановци]]/кумановчанец, кумановчанка, кумановчани<ref>{{ОДРМЈ|Куманово}}</ref><ref>{{ДРМЈ|Куманово}}</ref> | population_note = | timezone1 = [[UTC+01:00|UTC+1]] | utc_offset1 = | timezone1_DST = [[UTC+2]] | utc_offset1_DST = | postal_code_type = | postal_code = 1300 | area_code_type = | area_code = +389 031 | blank_name = [[Автомобилски регистарски таблички во Македонија|Рег. таб.]] | blank_info = KU | blank1_name = | blank1_info = | iso_code = | website = [http://kumanovo.gov.mk/ www.kumanovo.gov.mk] | footnotes = }} '''Куманово''' — [[Главен град|главен]] и најголем [[Градови во Македонија|град]] во [[Североисточен Регион|Североисточниот Регион]] кој се наоѓа во североисточниот дел на [[Република Македонија]], на надморска височина од 340 метри, распространет од двете страни на [[Липковска Река]], [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] и [[Кумановска Река]], и претставува административен и економски центар на областа [[Жеглигово]], која е заградена со високи планини. Куманово е трет град по број на жители во [[Македонија]] и има население од 70.842 жители (2002), од кои 42.840 се [[Македонци]], а според Пописот од 2021, втор со 75.051 жител, од кои 43.280 се Македонци. Градот Куманово е административно седиште на [[Општина Куманово|истоимената општина]]. == Етимологија == Според легендата името на населбата потекнува од името на воинственото племе [[Кумани]] кои во [[1094]] година, навлегле во овој крај и извесно време се задржале на територијата на денешната кумановска општина и пошироко.<ref>Здружение на професори по географија на Македонија „Проф. Д-р Љубе Миленковски“- Скопје, Филип Ѓошевски, [https://www.geograf.mk/clenovite-pishuvaat/995-kumanichevo-edno-ischeznato-selo-vo-kumanovskiot-kraj Куманичево - едно исчезнато село во Кумановскиот крај.]</ref><ref>Victor Spinei (2009) The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century, Brill, {{ISBN|9789047428800}}, p. 317.</ref><ref>Mykola Melnyk (2022) Byzantium and the Pechenegs. The Historiography of the Problem. Brill, {{ISBN|9789004505223}}, p. 180.</ref> Според друга легенда името потекнува од зборот "кум" на словенски јазик == Историја == === Археолошки наоѓалишта === На територијата на Куманово, постојат следните [[Археолошко наоѓалиште|археолошки наоѓалишта]]: * [[Градиште (Бедиње)|Градиште]] ([[Бедиње]])<ref>{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=205|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Бел Брег (Куманово)|Бел Брег]] - [[некропола]] од [[Железно време|железното време]]<ref name="АКРМ211">{{наведена книга|last= Коцо|first=Димче |authorlink=Димче Коцо|title=Археолошка карта на Република Македонија|url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/mk/e/ef/%D0%9C%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8%D1%98%D0%B0%D0%BB.pdf|publisher=Македонска академиjа на науките и уметностите|location=Скопје|date=1996|page=211|volume=II|isbn=9989649286}}</ref> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од релјеф)|Куманово]] - [[осамен наод]] од [[Римско време|античкоримско време]] од вотивен [[мермер]]ен релјеф<ref name="АКРМ211"/> * [[Куманово (археолошко наоѓалиште од ара)|Куманово]] - осамен наод од античкоримско време од ара<ref name="АКРМ211"/> === 13-17 век === Се претпоставува дека Куманово било основано во [[XII век]] во близина на селото Жеглигово, со цел да го чува преминот меѓу реките [[Вардар]] и [[Јужна Морава]]. Првите изворни податоци за Куманово претставуваат [[Османлиско Царство|османлиските]] пописни дефтери од [[1519]] година, во кои населбата се споменува како село во состав на Нагоричката нахија, која пак била дел од [[Ќустендилски Санџак|Ќустендилскиот Санџак]], со 52 семејства и околу 300 жители. Како градска населба (касаба) се споменува во втората половина на XVII век. Се претпоставува дека населбата во овој период има слабо развиено стопанство. Тоа го потврдуваат и патописните забелешки на [[Евлија Челебија]] од [[1660]] година, според кои населбата имала околу 600 куќи покриени со ќерамиди. Тој понатаму вели дека чаршијата ја сочинувале голем број на занаетчиски и трговски дуќани и дека во него има убава [[џамија]], а самата населба била опкружена со многу бавчи, лозја и голем број воденици.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.50</ref> === Карпошово востание === [[Податотека:Smrtta na Karpos.jpg|мини|десно|250п|Смртта на Карпош. На сликата му се чита пресудата, а во позадина се гледа [[Камен мост|Камениот мост]], [[Скопје]].]] Во 1689&nbsp;г. при продирањето на [[Хабсбуршка Монархија|Австријците]] на [[Балкан]]от, водачот на востаниците од северниот дел на [[Македонија (регион)|Македонија]], [[Карпош]] се прогласува за „крал од Куманово“ што покажува дека Куманово како населба била на добар глас. Имено како сообраќаен крстопат имал значајна економска важност каде трговијата била значително развиена. Со тоа успева да ги надмине конкурентните средишта ([[Табановце]], [[Нагоричане]], [[Стрезовце]] и [[Клечевце]]) во својата најблиска околина. Таквиот стопански раст бил прекинат со австрискиот поход на Балканскиот Полуостров. Како и повеќето градови во Македонија, Куманово бил во опаѓање, но не исчезнал како населба. По бурните настани ([[Карпошовото востание]] во [[1689]] година) настанала стагнација на градот, и тој сè до крајот на XVIII век претставува типична турска касаба. === 18-19 век === Сè до крајот на XVIII век тоа имало претежно аграрна физиономија со околу 300 куќи. Ами Буе во 1836 година забележал дека во Куманово живеат околу 3.000 жители, а било познато како богато сточно пазариште. Во развојот на градот значајно влијание имале изградбата на државното џаде [[Скопје]]-Куманово-[[Врање]] во седмата деценија од XIX век и посебно пуштањето во употреба на Моравско-вардарската железница во 1888 година. Тогаш Куманово станало значајно миграциско средиште. Во него се доселувале [[Грци]] од [[Јанина]] и [[Власи]] од [[Крушево]], а еден четврт бил наречен Велешки, бидејќи повеќе од семејствата овде биле дојдени од [[Велес]]. Во градот интензивно започнал да се развива занаетчиството и трговијата, така што во почетокот на XX век населението се наголемило на 14.530 жители. Во периодот меѓу двете светски војни, Куманово многу не напреднало, во 1931 година неговото население броело 16.984 жители.<ref>Стојмилов, А., (2005), Социоекономска географија на Република Македонија, ПМФ, Скопје</ref> Во текот на XVIII век е спомнати двапати (1706 г. и 1792 г.) во белешките на патници кои преноќиле во градот, но без некои посебни податоци. Во следниот, XIX, век Куманово успева да се оддели од околните населби и интензивно да напредува. Ова е период кога Куманово се споменува како важно пазариште за добиток и жито. Во исто време значително напредувало и угостителството кое претежно било во рацете на [[Грци]] од [[Јанина]], а подоцна и башиноселци. Наспроти нив, во текот на втората половина на XIX век некои занаети воопшто не биле развиени или пак нивното производство било далеку под побарувачката на пазарот. Според патописецот Жан, во Куманово до средината на XIX век имало „20 христијански и уште толку турски куќи“. Градот постепено почнал да расте по 1865 година (тогаш имал 3 000 жители, односно 650 куќи од кои 350 биле [[Македонци|македонски]], 300 [[Македонски Турци|турски]] и 30 [[Македонски Роми|ромски]] колиби). Причините за ваквиот раст на градот се во неговата улога на административно средиште и сообраќаен крстопат за патиштата кои одамна постоеле и оние поновите кои се граделе во седумдесеттите години на XIX век. Со изградбата на железницата во негова непосредна близина и добивајќи сопствена железничка станица, не само што ја зацврстува својата доминантна положба во однос на околните населби, туку и стопански се наметнува над нив, оневозможувајќи го нивниот поинтензивен развој. Веќе во 1876 година, Куманово наликувало на голема градска населба, со образувана и развиена градска чаршија, која ја сочинувале над 250 занаетчиски и трговски дуќани, со 34 склада за сместување и продажба на жито и 33 ана. Десетина години подоцна, во градот веќе имало 330 дуќани, како и голем број [[Магаза|магази]] и [[ан]]ови. Меѓутоа, вистинската преродба Куманово ја доживува дури по 1888 година, по поврзувањето на железничката линија со [[Солун]], [[Скопје]] и [[Белград]]. Во тој период градот доживува експанзија во стопанството, трговијата и занаетчиството. Се појавила и граѓанска класа, која воедно е и носител на напредокот. Градското пазариште било богато со селско-стопански производи, додека трговците тргувале во сите краеви на [[Македонија (регион)|Македонија]], со [[Бугарија]] и [[Србија]], како и со некои други земји.<ref>Македонските градови во турско време, Зоран Сенев, Киро Герасимов, Кочани, 2004, стр.51</ref> Како нормален одраз на тоа, Куманово станало привлечно имиграциско место за околното население и бележело поизразен раст на населението. Истовремено Куманово и стопански раснело и денес претставува град со развиени дејности од секундарниот и терцијарниот сектор. Водечко место има индустријата (металопреработувачка, текстилна, чевларско-кожарска, прехранбена, тутунска) потоа земјоделието и трговијата. Со својата местоположба и сообраќајно значење, развој и обликуваните градски функции, Куманово има три контактни гравитациски зони на влијание - спрема [[Крива Паланка]], [[Кратово]] и [[Свети Николе]]. Истовремено тоа значи и функционално наметната моќност кон овие три правци што е една од причините за силен популациски и функционален раст на Куманово на сметка на растот на трите гореспоменати градски населби. Стопански развој градот доживува дури при крајот на XIX век (земјоделство, занаетчиство и трговија), но во стопанскиот развој нема значаен подем на индустријата сè до крајот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. [[Податотека:Flag of the Kumanovo insurgents.png|мини|десно|Знаме на востаниците во [[Илинденското востание]]]] [[Македонска револуционерна организација]] (МРО) (ТМОРО) ја проширила својата дејност во Куманово во 1894 година. Во овој период во Куманово пристигнал [[Димитар Мирасчиев]], по потекло од Штип и учител во Крива Паланка. Тој во куќата на Ѓорѓи Јованов Борозанов го формирал комитетот на МРО во Куманово во кој влегле: Ѓорѓи Караман (претседател), Јанко Арсов, Петко Костов - Думановски, Аксентиј Јованов Борозанов и Диме Ќумбетчијата кој бил избран за курир на комитетот. Во 1895 година [[Гоце Делчев]] го посетил Куманово, притоа за време на десетдневниот престој во Куманово водел разговори со месниот комитет на МРО. Гоце престојувал во куќата на Караман, а потоа три дена кај Ѓорѓи Борозанов. Неговите активности биле насочени кон пронаоѓање на сигурни и проверени луѓе на кои требало да се потпира Организацијата, не само во Куманово туку и во селата. По посетата на Гоце, во текот на 1895 година се формирале селски комитети на МРО во Кумановско. Селски комитети најпрвин биле формирани во источниот дел на Кумановската Каза и тоа во селата: Пчиња, Винце, Градиште, Кшање и Живиње, а потоа во северниот дел во селата: Облавце, Сув Ора, Канарево, Челопек и Младо Нагоричане. Во јужните и западните делови на казата не биле формирани комитети на Организацијата, поради концентрација на албанското и турското население. За време на [[Илинденското востание]] Месниот комитет на ТМОРО во Куманово донел одлука да биде формирана чета од доброволци, која што имала задача да замине за Крушево и да им помогне на востаниците. Четата ја формирал Аксентиј Јованов Борозанов, член на ТМОРО од село Младо Нагоричане. Меѓутоа кога четата пристигнала кај селото Пчиња, пристигнал курир на Организацијата кој што им кажал дека востаниците во Крушево биле поразени. Комитетот на ТМОРО во Куманово успеал да изврши една успешна диверзантска акција. Во август 1903 година бил поставен експлозив на железничката станица во Куманово, при што била нанесена материјална штета.<ref>Миодраг Арсовски-Болто, Кумановска револуционерна организација, Куманово, 2007, стр. 20, 30.</ref><ref>Масевски Димитар, Арсовски Миодраг-Болто, Куманово - прилози за проучување на неговото минато од праисторијата до денес, ноември 1996, стр.16, 168, 172-173.</ref> === Прва половина на 20 век === [[Податотека:Kumanovo-2BW-1WW.jpg|мини|Куманово во почетокот на XX век]] [[Податотека:Kumanovo, razglednica od 1930ti godini.jpg|мини|Разгледница на Куманово од 1930-те години.]] Во близина на Куманово на [[23 октомври]] [[1912]] година е одржана и познатата [[Кумановска битка]] во која [[Османлиско Царство|османлиските]] сили биле поразени од [[Кралство Србија|српската]] војска и биле натерани на повлекување од оваа територија. Во близината на ова место на наоѓалиштето кој се нарекува [[Зебрњак]] е изграден споменик кој подоцна делумно ќе биде разрушен од страна на [[Царство Бугарија|бугарската]] војска за време на [[Втора светска војна|Втората светска војна]]. === Втора светска војна === [[Податотека:Osloboduvanje na Kumanovo, 1944.jpg|мини|лево|Свечен пречек на раководители на [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ и ПОМ]] по повод ослободувањето на Куманово. (11 ноември 1944).]] На [[11 октомври]] [[1941]] година во Куманово и [[Прилеп]], започнала [[Народноослободителна борба во Вардарска Македонија|антифашистичката борба на македонското население]]. По [[1945]] година Куманово доживувеало брз стопански, административен и културен развој. === Војна 2001 === {{Главна|Воен конфликт во Македонија, 2001}} === Куманово во 2015=== На 9 мај 2015 било [[Вооружена престрелка во Куманово (2015)|нападнато]] Диво Насеље во Куманово од страна на терористи на [[Ослободителна народна армија|ОНА]]. Акцијата траела повеќе од 1 ден во која биле [[Македонски полициски службеници убиени на должност|убиени 8 полицајци]] од македонска страна, 30 ранети полицајци и 10 терористи биле убиени во престрелката во Куманово. == Географија == Градот Куманово се наоѓа во северниот дел на Република Македонија. Сместен е во источното подножје на [[Скопска Црна Гора]], во источниот дел на Кумановското Поле на надморска височина од 330 метри. Поставен на главната сообраќајна артерија по Вардарско-моравската долина, Куманово има мошне добра сообраќајно-географска положба. Како сообраќаен јазол, освен трасираниот железнички сообраќај, низ него минуваат патишта кои на исток водат за [[Крива Паланка]] и [[Кратово]], на југоисток за [[Свети Николе]], на север за долината на [[Јужна Морава]] и на југозапад за [[Скопје]]. === Сообраќај === За сообраќајна поврзаност со соседите и други области, денес поголемо значење има Моравско-вардарската долина по која минува железничка линија и асфалтиран автомобилски пат, кој е изграден како современ автопат. Преку овој пат Куманово на југ има добра сообраќајна поврзаност со [[Скопје]] и долината на [[Вардар]], а на север со [[Јужна Морава|Јужноморавскиот]] регион. Во напореден правец се користат два патни правци. Едниот од нив оди, главно, по долината на [[Крива Река]], кон [[Крива Паланка]] и соседната [[Бугарија]]. На овој патен правец во поголем дел е изграден современ магистрален автомобилски пат, а со довршување на изградбата на железничката линија до границата со Бугарија ќе се овозможи полесно и побрзо поврзување со неа. Од овој патен правец кај [[Страцин]] се одделува еден крак кој овозможува сообраќајна поврзаност со Кратово. Вториот патен правец оди на југоисток и преку [[Овче Поле]] се одржуваат врски со [[Источна Македонија|источниот дел на Република Македонија]]. По долината на реката [[Пчиња]] Куманово се поврзува со [[Трговиште|Трговишката]] област и сообраќајниците по долината на Јужна Морава. === Населби во Куманово === [[Податотека:Kumanovo_at_night.jpg|алт=Josip Broz Tito Square at night|мини|227x227пкс|Центарот на Куманово ноќе]] *[[Перо Чичо]] *[[Гоце Делчев (населба во Куманово)|Гоце Делчев]] *[[Зелен Рид (Кумановска населба)|Зелен Рид]] *[[Бедиње]] *[[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] *[[Ајдучка Чешма]] *[[Пуковско]] *[[Бабин Дол (населба)|Бабин Дол]] *[[Железничка Станица (населба)|Железничка Станица]] *[[Вера Которка (населба)|Вера Которка]] *[[Тромеѓа (село)|Тромеѓа]] === Месни заедници === [[Податотека:11 Ноември (населба во Куманово) (04).jpg|мини|220п|МЗ 11 Ноември.]] ;Градски *Центар *Панче Пешев *11 Октомври *11 Ноември *Христијан Тодоровски Карпош *Благој Стефковски Гојчо *Тоде Мендол *Перо Чичо *Трета Македонска Ударна Бригада *Гоце Делчев *Абдула Прешева *Бајрам Шабани *Средорек *Зелен Рид ;Приградски *Проевце *Иго Тричковиќ *Козјак (населба Карпош) *Долно Коњаре *Липковско Езеро *Јане Сандански (Бабин Дол) *Бедиње *Черкези *Ајдучка Чешма * Добрашане * Тромеѓа === Хидрографија === Хидрографската мрежа во Куманово ја сочинуваат [[Липковска Река]] и [[Коњарска Река (Кумановско)|Коњарска Река]] кои во градот се спојуваат и ја создаваат [[Кумановска Река]]. == Kлима == Врз климатските одлики, односно различните вредности на метеоролошките елементи во Куманово, влијание имаат неколку фактори. Според географската ширина и близина на поголемите водени површини, се смета дека во Македонија се чувствуваат топли влијанија. Но, Куманово се наоѓа во северниот дел на Македонија, така што тие влијанија помалку се чувствуваат. До израз доаѓа релативната отвореност на релјефот, што овозможува навлегување на различни воздушни влијанија, особено по Моравско-вардарската долина со меридијански правец на протегање. Според наведените одлики може да се заклучи дека во Куманово се чувствуваат влијанија на топли и студени воздушни маси, кои условуваат во климатски поглед да се издвојат две годишни времиња, и тоа: студена и влажна зима и топло и суво лето. Од преодните годишни времиња поизразена е есента, понекогаш долга и топла што е одлика на умерено-континентална клима. На околните планини повеќе се изразени одликите на континенталната клима. Температурата на воздухот е важен метеоролошки елемент. Нејзината средна годишна вредност изнесува 11,8<sup>о</sup>C (за Куманово), а на падините на околните планини е пониска, во зависност од надморската висина. Просечното годишно количество на врнежи во Куманово изнесува 549,3&nbsp;mm на квадратен метар, според кое спаѓа во второто подрачје во Македонија по сушност. Сушите, најчесто се карактеристични за летните месеци, а може да продолжат и во есен. Кумановскиот регион се одликува и со изразита ветровитост, најчесто дува северен и помалку северозападен ветер. Просечната честота на овој ветер изнесува 331%. Средната месечна брзина е различна, а годишниот просек изнесува 3,2 m во секунда. Просечната годишна сончевина изнесува околу 2.200 часови, а во околниот планински терен таа е поголема. Годишно во Куманово просечниот број (ведри) денови изнесува 84, додека годишно има просечно 97 облачни денови. == Население == Според статистиката на бугарскиот етнограф [[Васил К’нчов]] (''[[Македонија. Етнографија и статистика]]'') од 1900 година, во Куманово живееле околу 14,530 жители, од кои 7,700 [[Македонци]], 5,800 [[Македонски Турци|Турци]], 600 [[Македонски Албанци|Албанци]], 50 [[Македонски Власи|Власи]], 30 [[Македонски Евреи|Евреи]] и 350 [[Македонски Роми|Роми]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_28.htm Кънчов, Васил. Македония. Етнография и статистика, София, 1900, стр. 215.]</ref> Во повоениот период, градот забележал постојан раст на населението, посебно во временски период од 1961 до 1981 година кога населението двојно се зголемува. Пописот од 1991 година не бил целосно одржан во градот Куманово, бидејќи дел од неговото население одбило да учествува, односно го бојкотирало неговото одржување, поради што за таа пописна година, во градот нема целосни податоци.{{#tag:ref|Во Пописот од 1991 година, во населените места: Страчинци, Љуботен, Арачиново, Грушино, Мојанци, Орланци, Боговиње, Жеровјане, Пирок, Милетино, Радиовце, Теново, Челопек, Горно Јаболчиште, Велешта, Горно Татеши, Долно Татеши, Врапчиште, Топлица, Вруток, Долно Јеловце, Здуње, Речане, Балин Дол, Беловиште, Гостивар, Дебреше, Мало Турчане, Чајле, Баниште, Дебар, Кривци, Селокуќи, Хаме, Делогожди, Корошишта, Ливада, Мислодежда, Ново Село (Делогожди), Горна Бањица, Долна Бањица, Симница, Долна Лешница, Желино, Озормиште, Требош, Бачишта, Букојчани, Горно Строгомиште, Зајас, Колари, Лешница, Палиград, Смесница, Копанце, Шемшево, Горно Палчиште, Долно Палчиште, Камењане, Кичево, Долно Свиларе, Кондово, Радуша, Рудник Радуша, Бедиње, Горно Коњаре, Д`лга, Куманово, Лопате, Романовце, Сопот, Табановце, Черкези, Белановце, Матејче, Никуштак, Опае, Ропалце, Жужње, Нистрово, Сенце, Тануше, Добри Дол, Калиште, Неготино-Полошко, Сенокос, Бериково, Гарани, Јагол, Ново Село (Осломеј), Поповјани, Премка, Србица, Стрелци, Туин, Шутово, Охрид, Ќојлија, Арнакија, Буковиќ, Грчец, Крушопек, Ласкарци, Љубин, Семениште, Барово, Јаболци, Биџево, Долна Белица, Заграчани, Калишта, Радолишта, Струга, Батинци, Вртекица, Морани, Студеничани, Глоѓи, Доброште, Непроштено, Пршовце, Слатино, Теарце, Голема Речица, Лавце, Мала Речица, Сараќино, Тетово, Баланци, Форино, Чегране, Џепиште, Гајре, Лисец, Скопје дел - Гази Баба, Скопје дел Карпош, Скопје дел - Центар и Скопје дел - Чаир, дел од жителите не прифатија да земат учество (го бојкотираа) во Пописот.|group="заб"}} Според бројот на жители во 2002 година, Куманово претставува трет град по големина во [[Македонија]] (зад [[Скопје]] и [[Битола]]), додека [[Општина Куманово]] со '''105.484''' жители претставува најголема општина во Македонија. Во поширокиот [[Кумановско|Кумановски регион]], во 2002 година биле запишани '''137.382''' жители и со тоа претставува по [[Скопски Регион|скопската]] и [[Тетовско|тетовската]], трета најнаселена област во [[Македонија]]. ;Етнички групи Според пописот на населението од [[2002]] година, во градот имало 70.842 жители и спаѓал во групата на големи градови. Заедно со приградската населба [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]] (5.433 жит.), која се води посебно во официјалните пописи, градот Куманово брои 76.275 жители.<ref>{{СоцГеоМак|глава=II|страница=91}}</ref> Етнички гледано, населението (без [[Карпош (населба во Куманово)|Карпош]]) е составено од:<ref name="попис">{{Наведена мрежна страница|url= http://www.stat.gov.mk/publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија|date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија |accessdate=30 мај 2012}}</ref> {{bar box |float=right |title=Етнички групи<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Македонци|red|60.47}} {{Столбен постоток|Албанци|black|25.80}} {{Столбен постоток|Срби|blue|6.67}} {{Столбен постоток|Роми|cyan|5.71}} {{Столбен постоток|други|grey|0.82}} {{Столбен постоток|Турци|orange|0.36}} {{Столбен постоток|Власи|yellow|0.15}} {{Столбен постоток|Бошњаци|green|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Народ!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[Македонци]]''' | '''42.840''' | 60,47 |- | [[Албанци]] | 18.277 | 25,80 |- | [[Турци]] | 256 | 0,36 |- | [[Роми]] | 4.042 | 5,71 |- | [[Власи]] | 108 | 0,15 |- | [[Срби]] | 4.727 | 6,67 |- | [[Бошњаци]] | 14 | 0,02 |- |други | 578 | 0,82 |} ;Јазик Во градот се зборуваат следниве јазици:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Јазици<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|македонски|red|63.95}} {{Столбен постоток|албански|black|25.81}} {{Столбен постоток|ромски|cyan|5.66}} {{Столбен постоток|српски|blue|3.39}} {{Столбен постоток|други|grey|0.74}} {{Столбен постоток|турски|orange|0.30}} {{Столбен постоток|влашки|yellow|0.12}} {{Столбен постоток|бошњачки|green|0.03}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Јазик!!width="100px"| Вкупно!!width="100px" |Удел (%) |- | '''[[македонски]]''' | '''45.306''' | 63,95 |- | [[албански]] | 18.283 | 25,81 |- | [[турски]] | 215 | 0,30 |- | [[ромски]] | 4.007 | 5,66 |- | [[влашки]] | 85 | 0,12 |- | [[српски]] | 2.399 | 3,39 |- | [[бошњачки]] | 23 | 0,03 |- |други | 524 | 0,74 |} ;Вероисповед Во Куманово се застапени следните религиски групи:<ref name="попис"/> {{bar box |float=right |title=Религија<ref name="попис"/> |barwidth=200px |bars= {{Столбен постоток|Православие|red|66.02}} {{Столбен постоток|Ислам|green|31.74}} {{Столбен постоток|други|grey|2.10}} {{Столбен постоток|Католицизам|orange|0.14}} {{Столбен постоток|Протестантство|yellow|0.02}} }} {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%;" !width="100px"|Вероисповед!! width="100px" | Вкупно!! width="100px" |Удел (%) |- | '''[[МПЦ|Православни]]''' | '''46.766''' | 66,02 |- | [[ИВЗ|Муслимани]] | 22.483 | 31,74 |- | [[Грко-католичка црква во Македонија|Католици]] | 98 | 0,14 |- | [[Протестантството во Македонија|Протестанти]] | 11 | 0,02 |- | други | 1.484 | 2,10 |} Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во градот Куманово: {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom | 1948|20.242 | 1953|23.339 | 1961|30.762 | 1971|46.363 | 1981|60.842 | 1991|52.204 | 1994|65.233 | 2002|70.842 | 2021|75.051 }} {| class="wikitable" |- ! Години ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Роми ! Власи ! Срби ! Бошњаци ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |title=архивски примерок |accessdate=2018-04-11 |archive-date=2017-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107024522/http://pop-stat.mashke.org/yugoslavia-ethnic1948.htm |url-status=dead }}</ref> |12.981 |2.370 |1.498 |1.648 |25 |1.222 | — |498 | — | '''20.242''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 14.351 | 951 | 3.858 | 1.861 | 12 | 1.790 | — | 516 | — | '''23.339''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 20.323 | 1.893 | 2.512 | — | — | 2.808 | — | 3.226 | — | '''30.762''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 28.789 | 7.827 | 1.791 | 3.013 | — | 3.759 | — | 1.184 | — | '''46.363''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 36.812 | 12.997 | 936 | 4.415 | 44 | 4.252 | — | 1.386 | — | '''60.842''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 40.205 | 487 | 242 | 4.048 | 76 | 4.966 | — | 2.180 | — | '''52.204''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 40.634 | 15.612 | 241 | 2.987 | 85 | 5.097 | — | 577 | — | '''65.233''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 42.840 | 18.277 | 256 | 4.042 | 108 | 4.727 | 14 | 578 | — | '''70.842''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 43.280 | 17.685 | 125 | 2.768 | 88 | 4.300 | 32 | 645 | 6.128 | '''75.051''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1948-2002), според податоци од службените пописи во соодветните години</small> == Религија == Во градот доминираат православните христијани (66,02 %), а останатите се со исламска (31,74 %) и евангелистичко-методистичка вероисповед. === Христијанство === [[Кумановско-осоговска епархија|Кумановско-осоговската епархија]] го зафаќа североисточниот дел од [[Република Македонија]] и е дел од [[Македонската православна црква]]. Нејзин надлежен епархиски архијереј е митрополитот г. д-р Јосиф и тоа од септември 2013 година, па сè до денес. Архијерејско намесништво Куманово: 60 цркви, 8 манастири, 12 параклиси и 120 крстови. === Цркви и манастири === [[Податотека:View of St. Nikola church in Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Никола“]] [[Податотека:Sv.Troica-Kumanovo.JPG|мини|десно|Црквата „Св. Троица“ во средиштето на Куманово]] *[[Црква „Св. Никола“ - Куманово|Црква „Св. Никола“]] *[[Црква „Св. Троица“ - Куманово|Црква „Св. Троица“]] * [[Црква „Воскресение Христово“ - Куманово|Црква „Воскресение Христово“]] — гробјанска црква, осветен камен темелник на [[25 април]] [[2014]] година; * [[Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“ - Куманово|Црква „Св. арx. Михаил и Гаврил“]] — црква во населбата Карпош; * [[Црква „Св. Ѓорѓи“ - Куманово|Црква „Св. Ѓорѓи“]] — манастирска црква; *[[Црква „Св. Благовештение“ - Куманово|Црква „Св. Благовештение]] — црква во населбата [[Банево Трло]]. Камен темелник удрен на [[7 април]] [[2015]] година;<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |title=''Локација за нов православен храм во Куманово'' |accessdate=2014-11-24 |archive-date=2015-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150215010413/http://koe.mk/lokacija-za-nov-pravoslaven-hram-vo-kumanovo/ |url-status=dead }}</ref> * [[Црква „Св. Петка“ - Куманово|Црква „Св. Петка“]] * [[Црква „Св. Тереза од детето Исус“ - Куманово|Црква „Св. Тереза од детето Исус“]] — католичка црква; * [[Евангелска црква - Куманово|Евангелска црква — Куманово]] <center>Галерија од други храмови</center> <gallery> Татар Синан Бег Џамија“ 01.jpg|[[Татар Синан Бег џамија (Куманово)|Татар Синан-бег џамијата]] Голема џамија (Куманово) (04).jpg|[[Голема џамија (Куманово)|Големата џамија]] во [[Бедиње]] Светилиште во Бедиње (01).jpg|[[Православие|Православно]] светилиште во Бедиње </gallery> == Стопанство == [[Податотека:ЈП Куманово Гас.jpg|мини|220п|ЈП „Куманово гас“.]] [[Податотека:Тутунски комбинат Куманово.jpg|мини|220п|Старата зграда на Тутунскиот комбинат Куманово.]] Куманово има развиена [[индустрија]] и претставува центар на индустриското производство во североисточна [[Македонија]]. [[Чевларска индустрија|Чевларската индустрија]] во овој град има огромна традиција и опстанува со децении. Денес во градот функционираат повеќе од 60 фирми за производство на чевли, што го прави овој град центар за чевларската индустрија во Македонија и пошироко. Производството е наменето за Македонија, бившите југословенски држави, како и Бугарија, Грција, Албанија и Италија. Помал дел се извезува и во Чешка, Словачка и Германија. Исто така, во градот работи ФЗЦ 11 Октомври А.Д. Куманово, Фабрика за заварени цевки и профили која вработува повеќе од 250 работници и има големо учество во економијата на градот. Од [[Прехранбена индустрија|прехранбената индустрија]] најмногу се застапени мелничката и пекарската, додека од индустрија за производство на пијалаци функционира „Кватро“. == Образование == [[Податотека:Ученички дом „Професор Мијалковиќ“.jpg|мини|220п|Ученичкиот дом „Професор Мијалковиќ“.]] === Факултети === *[[Факултет за бизнис администрација (Куманово)|Факултет за бизнис администрација]] - дисперзиран факултет при [[Државен универзитет во Тетово]] со студии од полињата на [[бизнис администрација]], јавна администрација, [[информатика]], [[англиски јазик]] и [[Англиска книжевност|книжевност]] *Еуроколеџ (EuroCollege) — American Heritage University — Високообразовна установа со студии по менаџмент, маркетинг, економија и бизнис ===Средни училишта=== *[[Гимназија „Гоце Делчев“ - Куманово|„Гоце Делчев“]] *[[ДСТУ „Наце Буѓони“ - Куманово|„Наце Буѓони“]] *[[СУ „Киро Бурназ“ - Куманово|„Киро Бурназ“]] *[[СОУ „Перо Наков“ - Куманово|„Перо Наков“]] ===Основни училишта=== *[[ОУ „11 Октомври“ - Куманово|„11 Октомври“]] *[[ОУ „Бајрам Шабани“ - Куманово|„Бајрам Шабани“]] *[[ОУ „Браќа Миладиновци“ - Куманово|„Браќа Миладиновци“]] *[[ОУ „Вук Караџиќ“ - Куманово|„Вук Караџиќ“]] *[[ОУ „Крсте Петков Мисирков“ - Куманово|„Крсте Петков Мисирков“]] *[[ОУ „Кочо Рацин“ - Куманово|„Кочо Рацин“]] *[[ОУ „Магдалена Антова“ - Куманово|„Магдалена Антова“]] *[[ОУ „Наим Фрашери“ - Куманово|„Наим Фрашери“]] *[[ОУ „Христијан Тодоровски Карпош“ - Куманово|„Христијан Тодоровски Карпош“]] *[[ОУ „Толи Зордумис“ - Куманово|„Толи Зордумис“]] *[[УОМО „Панче Пешев“ - Куманово|„Панче Пешев“]] - [[Музика|музичко]] училиште == Култура == Во Куманово постои голем број професионални културни установо: [[Библиотека „Тане Георгиевски“|Библиотеката]], [[Народен музеј (Куманово)|Народниот музеј]], [[Театар Куманово]] и [[Центар за култура „Трајко Прокопиев“ - Куманово|Центарот за култура „Трајко Прокопиев“]], [[Уметничка галерија Куманово]], [[Галерија на икони (Куманово)|Галерија на икони]]. Поистакнати културните манифестации се: Ликовната колонија, Џез-фестивалот „[[Денови на комедија]]“. == Архитектура == == Спорт и рекреација == На полето на спортот во Куманово делуваат или делувале многубројни клубови: * Околу четириесет фудбалски клубови: [[ФК Куманово|ГФК Куманово]],[[ФК Башкими]] (распаднат), [[ФК Милано]], [[ФК Гоблен]] (распаднат), [[ФК Куманово 2012]], [[ФК Башкими 1947]], [[ФК Гоблен Јуниор]] и др. * Кошаркарски клубови: [[КК Куманово]], КК Пинк Пантери * Ракометни клубови: [[РК Куманово]], [[ЖРК Куманово]] * Боксерски клубови: БК Куманово * Шахот во Куманово датира уште од 1930 (женски и машки) * Атлетика: АК Скок. * Велосипедски клубови: Вело М и Кросс Сајклинг Куманово * Стрелечки клубови: СК Куманово (основан во 1961 година) * Во градот Куманово постои голема активност во [[карате]] клубовите, аеро-клубовите, мал фудбал и други спортски активности каде што спаѓаат пливачките клубови „Аква Куманово“ и „Тумба“, кои се активни во ново отворениот затворен базен. Куманово е член на Европската асоцијација на градовите на спортот, а во 2019 година го добил признанието „Европски град на спортот“.<ref name="ReferenceA">Максим Димитриевски, „Децентрализацијата е клучот за развој на државата“, ''Економија и бизнис'', година 22, број 267, ноември 2020, стр. 40.</ref> == Знаменитости == === Музеј на Христијан Тодоровски-Карпош === [[Спомен-куќа на Христијан Тодоровски Карпош (Куманово)|Спомен куќата]] на командантот на кумановскиот [[Баталјон „Јордан Николов“|баталјон „Јордан Николов-Орце“]], [[Христијан Тодоровски-Карпош]], убиен од страна на [[Бугарска окупација на Македонија во Втората светска војна|бугарскиот окупатор]] на [[7 февруари]] [[1944]] година за време на нападот на бугарското воено и полициско упориште во селото Билјача, Прешевско. === Спомен костурница === [[Податотека:„Спомен костурница“ 06.jpg|мини|десно|Спомен-костурницата]] [[Спомен-костурница (Куманово)|Спомен костурницата]] била изградена во [[1957]] година по повод [[11 Октомври]], [[Денот на востанието во Македонија|Денот на востанието на македонскиот народ]]. Дело е на архитектот Зордумис и вајарот Сретен Стојановиќ. Се состои од [[обелиск]] и костурници во кои се сместени посмртните останки на загинатите во Народноослободителната војна од Куманово и [[Кумановско]]. <center>Други знаменитости</center> <gallery> Плоштад „Нова Југославија“ (02).jpg|[[Плоштад „Нова Југославија“|Плоштадот „Нова Југославија“]] The square of Kumanovo (2).JPG|Занаетчискиот дом Batko Gjorgjija monument in the square of Kumanovo.JPG|Споменик на Батко Ѓорѓија, претпозналив лик од Куманово Македонка, споменик на Револуцијата (05).jpg|Статуата од делото „[[Македонка, споменик на Револуцијата]]“ Македонка, споменик на Револуцијата (02).jpg|Релјеф од делото „Македонка, споменик на Револуцијата“ Плоштад „Маршал Тито“ (Куманово).jpg|[[Плоштад „Јосип Броз Тито“ (Куманово)|Плоштадот „Маршал Тито“]] Хотел „Куманово“.jpg|Поранешниот [[хотел]] „Куманово“ Градски парк Куманово (02).jpg|[[Градски парк (Куманово)|Градскиот парк]] Соколански парк (04).jpg|[[Соколански парк|Соколанскиот парк]] </gallery> == Личности == ==== Личности родени во Куманово: ==== * [[Благоја Стевковски - Гојчо]] ([[15 август]] [[1915]] - [[Скопје]], [[3 декември]] [[1965]]) — македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и повоен воен раководител * [[Борис Чушкаров]] ([[28 јануари]] [[1916]] - [[Скопје]], [[19 септември]] [[1982]]) - македонски комунист, основач и прв раководител на [[ОЗНА]] во [[СРМ]] и учесник на Првото заседание на [[АСНОМ]] * [[Веселинка Малинска]] ([[4 јануари]] [[1917]] - [[Скопје]], [[12 ноември]] [[1987]]) - македонска комунистка, учесничка во [[НОВ]] и вршител на политички функции по ослободувањето * [[Боро Менков]] ([[6 мај]] [[1919]] - кај с. [[Белановце]], Кумановско, [[14 октомври]] [[1941]]) - македонски комунист, учесник во [[НОВ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Боро Петрушевски|Боро Петрушевски - Папучар]] ([[1920]] - [[21 април]] [[1943]], Горанце, [[Косово и Метохија|Косово]]) — македонски комунист, учесник во [[НОБ]] и [[народен херој на Југославија]] * [[Јездимир Богдански]] (1930-2007) — [[Македонија|македонски]] [[политичар]], општественик и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Анка Богданска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Вука Ангеловска|Вука Ангеловска-Врвка]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Роза Кирова|Роза Андонова Кирова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Кица Андоновска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Санда Георгиева|Санда Ангеловска Георгиева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Евгенија Бацковиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Антеска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Радмила Богдановска|Радмила Илиева Богдановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Димка Божинова|Димка Георгиева Божинова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Божиновска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Боцевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ванка Величкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Царевка Велковска - Величиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Живка Владиќ]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Смиља Георгиевска|Смиља Ангелова Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Дивна Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Цвета Георгиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Душка Георгиевска|Душка Спирова (Трајковска) Георгиевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Ленка Давиткова|Ленка Стојанова Давиткова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Лена Давитковска - Паланкалика]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Давитковска - Паланкалија]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Сунчица Давитковска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Нада Денковска|Нада Арсовска Василева Денковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Немања Димитриевски]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Неранџа Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Зора Димитриевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Горица Димовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Евремовска|Олга Тодорова Евремовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слоботка Бурназовска|Слоботка Динкова Бурназовска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] и носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Богица Златева]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Иванова|Нада Младеновиќ Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Славка Иванова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Которка|Вера Теодосиева Трајковска - Которка]] ([[2 април]] [[1925]] - [[Лопен]], [[Осоговски планини]], [[1944]]) - македонска [[партизан]]ка, учесничка во [[НОБ]] * [[Елица Живкова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Ротка Ивановска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Љубица Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Торка Илиевска|Торка Миткова Илиевска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Јакимова|Вера Орданова Јакимова]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вела Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Јуцка Јакимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Слободанка Јаневска|Слободанка Петко Јаневска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Партизанска споменица 1941|Партизанска споменица од 1941 година]] * [[Славка Јанкуловска|Славка Јованоска Јанкуловска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Вера Карабичанка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Невена Кирова]] (1929-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Драгица Клисинка]] (1925- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Захаринка Костова|Захаринка Андонова Костова]] (1923-1963) — учесник во НОВ на Македонија * [[Нада Костова|Нада Костова - Ерменка]] (1924-) — борец во НОВ на Македонија * [[Голупка Краљевска|Голупка Конева Краљевска]] (1926-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] на Македонија * [[Љуба Крстевска|Љуба Анева Крстевска]] (1925-) — учесник во [[НОВ]] на Македонија * [[Косара Крстевска|Косара Бранкова Крстевска]] (1924-) — учесник во [[НОВ]], активистка во младинското и женското движење. * [[Вера Крстевска]] (1925-) — борец во [[НОВ]] на Македонија * [[Катерина Крстевска|Катерина Георгиева Крстевска]] (1914- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Олга Крстевска|Олга Георгиева Крстевска]] (1912- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Данче Крстевска|Данче Крстевска-Соколица]] (1924-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Добрила Пуцкова]] ([[6 јуни]] [[1926]] - [[23 февруари]] [[2007]], [[Скопје]]) — македонска театарска, филмска и телевизиска глумица * [[Драгутин Аврамовски|Драгутин Аврамовски - Гуте]] ([[11 март]] [[1931]] - [[Скопје]], [[12 септември]] [[1986]]) - истакнат македонски академски [[Сликарство|сликар]] и графичар. * [[Александар Митевски (поет)|Александар Митевски]] ([[4 март]] [[1934]]) - [[Македонци|македонски]] [[поет]] и [[преведувач]] * [[Данило Коцевски]] ([[1947]]) - [[Македонци|македонски]] книжевен [[критичар]], [[Расказ|раскажувач]], [[роман]]описец, [[драма]]тург и [[поет]]. * [[Ангел Миладинов]] (* [[1936]]), ликовен уметник * [[Зоран Јакимовски]] (* [[1953]]), графичар и сликар * [[Столе Златановски]] (* [[1960]]), познат фудбалер * [[Вујадин Станојковиќ]] (* [[1963]]), репрезентативец на [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]], [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]], играч на [[ФК Куманово|Куманово]] [[ФК Вардар|Вардар]], белградски [[ФК Партизан|Партизан]], и неколку [[Шведска|шведски]] клубови * [[Нино Величковски]] (* [[2 мај]] [[1954]]), македонски фолк-пејач на народна музика * [[Венко Андоновски]] (* [[1964]]), писател * [[Илија Струмениковски]] (* [[20 септември]] [[1940]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец и сликат * [[Горан Илиќ]] (* [[27 јули]] [[1959]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Тони Михајловски]] (* [[30 јуни]] [[1967]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Сашко Коцев]] (* [[28 ноември]] [[1981]]), македонски театарски, филмски и телевизиски глумец * [[Јонуз Јонузи]] (* [[1965]] - † [[2010]]), балкански првак во атлетика * [[Југослав Петровски]] (* [[1969]]), поет и драматург * [[Бобан Трајковски]] (* [[1973]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], припадник на [[Баталјон за специјални намени „Волци“|БСН Волци]], еден од загинатите во [[масакрот кај Вејце]] во [[2001]] година * [[Дејан Јакимовски]] (* [[1975]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]], водник во [[АРМ]] * [[Оливер Петрушевски]] (* [[1978]] – † [[2001]]), [[Список на загинати бранители на Македонија|македонски бранител]] * [[Џељаљ Бајрами]] ([[17 ноември]] [[1973]]) — македонски политичар. ==== Личности доселени во Куманово: ==== * [[Мара Ѓорѓевиќ (партизан)|Мара Томиќ Ѓорѓевиќ]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] '''Личности починати во Куманово:''' * [[Ленка Ивановска|Ленка Ивановска-Шајка]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] == Збратимени градови и меѓународна соработка == Градот Куманово (поточно [[Општина Куманово]]) е збратимен со градовите:<ref>{{Наведена мрежна страница| url = http://doc.kumanovo.gov.mk/obrazovanie/lista_na_gradovi.pdf| title = Список на збратимени градови со Општина Куманово| publisher = Општина Куманово}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Div col|cols=|small=No}} * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Прозор]], [[Босна и Херцеговина]] * {{знамеикона|Хрватска}} [[Вараждин]], [[Хрватска]] * {{знамеикона|Србија}} [[Горен Милановац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Лесковац]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Панчево]], [[Србија]] * {{знамеикона|Косово}} [[Косовска Митровица]], [[Косово]] * {{знамеикона|Србија}} [[Чукарица]], [[Србија]] * {{знамеикона|Србија}} [[Врање]], [[Србија]] * {{знамеикона|Црна Гора}} [[Никшиќ]], [[Црна Гора]] * {{знамеикона|Турција}} [[Чорлу]], [[Турција]] * {{знамеикона|Бугарија}} [[Пловдив]], [[Бугарија]] * {{знамеикона|Босна и Херцеговина}} [[Бијељина]], [[Босна и Херцеговина]] {{Div col end}} Исто така, Куманово е член на Европската асоцијација на градови на спортот, Асоцијата на градови носители на пораката за мир и Мрежата на силни градови.<ref name="ReferenceA"/> ==Куманово како мотив во уметноста== * „Кумановскиот превој“ — песна на македонскиот поет [[Блаже Конески]].<ref>Блаже Конески, ''Поезија''. Скопје: Просветно дело, Редакција „Детска радост“, 2011, стр. 101.</ref> * „Што останува од родниот град?“ — краток расказ на македонската писателка [[Оливера Ќорвезироска]] од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 16.</ref> * „Кумановски пуканки“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 17.</ref> * „Кумановци и кумановчани“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 312-313.</ref> * „Стотици години“ — краток расказ на Оливера Ќорвезироска од 2021 година.<ref>Оливера Ќорвезироска, ''Престапни години (прозен календар)''. Скопје: Бегемот, 2021, стр. 542.</ref> ==Галерија== <gallery> 11 Ноември (населба во Куманово) (01).jpg|Улицата „Србо Томовиќ“ 11 Ноември (населба во Куманово) (03).jpg|Улицата „Боро Прцан“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (01).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Бул. „Трета македонска ударна бригада“, Куманово (02).jpg|Булеварот „Трета македонска ударна бригада“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (01).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово (02).jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „11 Октомври“, Куманово.jpg|Улицата „11 Октомври“ Ул. „Братство-единство“, Куманово.jpg|Улицата „Братство-Единство“ Ул. „Доне Божинов“, Куманово.jpg|Улицата „Доне Божинов“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (01).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Моша Пијаде“, Куманово (02).jpg|Улицата „Моша Пијаде“ Ул. „Народна револуција“, Куманово.jpg|Улицата „Народна Револуција“ Zgrada na opštinata vo Kumanovo 1.JPG|Седиштето на [[Општина Куманово]] </gallery> == Поврзано == * [[Кумановско]] == Наводи == {{наводи}} ;Општи извори * „''Градовите во Република Македонија''“. Б. А. Тошевска, Географски лексикон, 2000. ;Белешки {{Reflist|group="заб"}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Kumanovo}} * [http://www.kumanovo.gov.mk Службено мрежно место на Општина Куманово] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20071231075358/http://www.kumanovo.gov.mk/ |date=2007-12-31 }} {{Куманово}} {{Градови во Македонија}} {{Општина Куманово}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Куманово| ]] nnqjj5ixp5fpdq0geyh9g864pb75x5u 0 3093 5629943 5587397 2026-09-19T08:36:10Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5629943 wikitext text/x-wiki :''Оваа статија се однесува на селото Вратница. За истоимената поранешна општина, видете [[Општина Вратница]]'' {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Вратница | слика = Vratnica pogled.JPG | големина на слика = 300п | опис = Панорамски поглед на селото Вратница | општина = {{општинскигрб|Општина Јегуновце}} | регион = {{грб|Полошки Регион}} | население = 364 | година = 2002 | поштенски број = 1225 | повикувачки број = 044 | надморска височина = 700-760 | lat_dir=N | lat_deg=42 | lat_min=08 | lat_sec=26 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=06 | lon_sec=51 | слава = | мрежно место = vratnica.info/ | карта = Вратница во Општина Јегуновце.svg }} '''Вратница''' — село во [[Општина Јегуновце]], во областа [[Полошка Котлина|Долни Полог]], во околината на градот [[Тетово]]. До [[2004]] година, селото претставувало административен центар на поранешната [[Општина Вратница|истоимена општина]], која била споена со Општина Јегуновце. == Географија и местоположба == [[Податотека:Ракита крај Вратница.jpg|мини|лево|Реката [[Ракита]] крај селото Вратница]] Вратница е сместена во областа [[Полог]] (Долен Полог), во подножјето на планинскиот врв [[Љуботен (планински врв)|Љуботен]] (2.498 м на [[Шар Планина]]). Надморската височина се движи од 700-760 м. Во близина на селото се наоѓа и реката [[Ракита]] (Раќита), која се влева во [[Вардар]]. Селото се наоѓа на магистралниот пат кој води од градот [[Тетово]] до граничниот премин [[Јажинце]] на [[Македонија|македонско]]-[[Република Косово|косовската]]<ref>{{Косово-белешка}}</ref> граница. Од градот [[Тетово]] е оддалечено 22 километри и е на само 5 километри од [[Јажинце]]. Порано, селото претставувало општинско средиште на [[Општина Вратница|истоимената]] општина, во која влегувале и селата [[Јажинце]], [[Рогачево]], [[Старо Село]], [[Беловиште]] и [[Орашје]], додека денес селото е дел од проширената [[Општина Јегуновце]]. == Историја == Се верува дека некогашното село [[Моравце]], сместено околу 800 метри северозападно, е претходник на денешното современо село Вратница. Поради притисокот на османлиските власти, жителите на Моравце биле приморани да побараат посигурна област за населбата. Првично се населиле во денешно Косово, но на крајот повторно биле приморани да се вратат назад. По нивното враќање го создале денешното село Вратница, заедно со потомците на првичните иселеници. Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Тетовската нахија (''Нихије-и Калканделен'') и имало 66 семејства, 4 неженети и 4 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.348</ref> === Понова историја === [[Податотека:2001 Macedonia insurgency-mk.svg|мини|десно|Преглед на жариштата во воениот конфликт]] Вратница била цел на идејата за [[Голема Албанија]], откога била објавена со [[Призренска лига|Призренската лига]] во 1878 година. Во текот на [[Втора светска војна|Втората светска војна]], Вратница на кратко се нашла во територијата на Голема Албанија, создадена од балистите. Во 1912 година влегува во рамките на [[Кралство Србија|Кралството Србија]], кадешто е седиште на општина Вратница.<ref>{{Наведена книга|title=Речник места у Ослобођеној области Старе Србије|year=1914|location=Белград|pages=140}}</ref> За време на [[Воен конфликт во Македонија, 2001|воениот конфликт]] во [[Македонија]] во текот на 2001 година, Вратница била цел на постојани напади и дел од воените борби кои се случиле во текот на конфликтот. Во текот на постконфликтниот период, селото се нашло под удар на [[Македонски Албанци|албанските]] вандали и терористи, кога заедно со селата [[Старо Село]], [[Беловиште]] и [[Рогачево]], биле под практична опсада од членови на т.н. [[Ослободителна Народна Армија|Ослободителната Народна Армија]]. Вратница, како и останатите села, со недели поминала без храна, вода, лекови и медицинска помош. Албанските терористи биле сместени во блиското село [[Одри]], од каде објавиле ултиматум упатен до македонското население за напуштање на своите домови. == Население == {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|1299 |1953|1387 |1961|1384 |1971|1578 |1981|1688 |1991|1836 |1994|572 |2002|505 |2021|364 }} Вратница била првпат запишано во османлиските дефтери во {{римски|15}} век. Во првите дефтери, населението изнесувало 59 семејства. Селото било под влијание на миграциски движење во текот на {{римски|20}} век, кога голем број на жители се иселувале во [[САД]]. Според статистиката на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика|Македонија, Етнографија и статистика]]“) од 1900 година, во Вратница живееле 780 жители, сите [[Македонци]].<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_27.htm Кънчов, Васил. „Македония. Етнография и статистика“, София, 1902, стр. 211.]</ref> Според секретарот на Бугарската егзархија [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Вратница имало 880 [[Македонци]], патријаршисти.<ref>Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, pp.122-123.</ref> Во 1914 година има 1045 жители.<ref>{{Наведена книга|title=Речник места у Ослобођеној области Старе Србије|year=1914|location=Белград|pages=140}}</ref> Според [[Афанасиј Селишчев]] во 1929 година селото било центар на општина и имало 131 куќа и 1.131 жител, сите [[Македонци]].<ref>Селищев, Афанасий. „Полог и его болгарское население. Исторические, этнографические и диалектологические очерки северо-западной Македонии“. - София, 1929, стр.22.</ref> Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија]] во 1931 година, селото имало 700 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_35_39-42_SKOPLJE_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Во 1914 година, вкупното население изнесувало 1131 со 131 куќа; во 1948 година, имало 1299 жители и 197 куќи; во 1953 имало 1387 жители и 214 куќи; во 1961, бројот на жители изнесувал 1384 и 227 куќи; во 1968 имало 1240 жители и 225 куќи, а во 1971 година 1082 жители и 266 куќи. Како и во другите села во [[Македонија]] така и во Вратница поради миграциските движења село-град, бројот на жителите се намалил од 1384 жители во 1961 година на 572 жители денес. Во [[1994]] година селото броело 572 жители, од кои [[Македонци]] 522 жители, Срби 33 жители и 17 жители изјаснети како „други“. На пописот од 2002 година, селото имало 505 жители, од кои 482 [[Македонци]], 20 [[Македонски Срби|Срби]] и 3 останати.<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=30 март 2013}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 364 жители, од кои 301 [[Македонци|Македонец]], 1 [[Македонски Албанци|Албанец]], 10 [[Македонски Срби|Срби]], 1 останат и 52 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> На табелата е прикажан националниот состав на населението низ сите пописни години:<ref>Население на Република Македонија според изјаснувањето за етничката припадност, по населени места, според пописите на население 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 1994 и 2002 година (согласно територијалната организација од 1996 година). [http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 База на податоци МАКСтат] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211210163915/http://makstat.stat.gov.mk/PXWeb/pxweb/mk/MakStat/MakStat__Popisi__PopisNaNaselenie__PopisiNaseleniMesta/Popis_nm_1948_2002_NasPoEtnPrip_mk.px/?rxid=b7539b0f-f64f-46b7-b99d-a34d7ae55646 |date=2021-12-10 }}. Државен завод за статистика.</ref> {| class="wikitable" !Година !Македонци !Албанци !Турци !Роми !Власи !Срби !Бошњаци !{{крат|Ост.|Останати}} !{{крат|б.п.|Лица без податоци}} !Вкупно |- |1948 |— |— |— |— |— |— |— |— |— |'''1.299''' |- |1953 |1.103 |— |— |— |— |272 |... |12 |— |'''1.387''' |- |1961 |1.371 |1 |— |... |... |8 |... |4 |— |'''1.384''' |- |1971 |1.521 |2 |— |— |... |35 |... |20 |— |'''1.578''' |- |1981 |1.629 |— |— |— |— |22 |... |37 |— |'''1.688''' |- |1991 |1.678 |— |— |— |— |72 |— |86 |— |'''1.836''' |- |1994 |522 |— |— |— |— |33 |— |17 |— |'''572''' |- |2002 |482 |— |— |— |— |20 |— |3 |— |'''505''' |- |2021 |301 |1 |— |— |— |10 |— |1 |51 |'''364''' |} === Родови === Вратница е македонско село. Според истражувањата од 1948 година, родови во селото се: *'''Староседелци:''' ''Костанаќевци (26 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Кога се распаднало тоа село преминале некаде во [[Косово и Метохија|Косово]] (мислат во [[Коачовци]]?). Потоа се вратиле во Вратница каде го основале денешното село со останатите староседелски родови. Некои предци од овој род по професија биле ковачи. Имаат иселеници во [[Ратае]] (како домазет), [[Рогачево]] (како домазет) и во [[Канада]] (едно семејство); ''Степановци (22 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. И они по распадот на старото село преминале некаде во [[Косово и Метохија|Косово]] и Горна Морава, па потоа се вратиле назад. Они ги дале првите печалбари за [[Америка]]. Имаат иселеници во [[Јанчиште]] (Анто и Стојче); ''Папунџини (11 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Го знаат следното родословие: Ристо (жив на 72&nbsp;г. во 1948 година) Димо-Јанко-Анѓеле-Брајко-?. Се верува дека дедото на Брајко бил папуџија. При враќањето во селото, некое време се задржале во селото [[Копачин Дол]], таму еден од браќата се оженил и останал. А другите дошле и го основале селото Вратница. Еден далечен предок од овој род (Јанко) имал 800 овци и 40 коњи. На лето тој времето го поминувал во бачилото на Шар Планина (во месноста Ливадица). На зимо одел во Солун. Еднаш во летниот период завладеал силен ветар, по што цела стока му изумрела. Имаат иселеници во [[Америка]] (едно семејство); ''Крагуљевци (9 к.)'' гранка се од родот Папунџини. Името го добиле по некој предок Крагуљ. Имаат иселеници во Тетово (две семејства); ''Машкоќевци (16 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. По пропаста на старото село најпрво се иселиле во селото [[Камена Глава]] кај [[Гнилане]] во [[Косово и Метохија|Косово]]. Но потоа се вратиле во селото. Имаат иселеници во [[Јегуновце]] ( Машкоќевци) и во [[Јанчиште]]; ''Дабоќевци (7 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Имаат иселеници во [[Бугарија]] (две семејства) и во [[Војводина]] (едно семејство); ''Василевци (10 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Имаат иселеници во [[Подбреге|Подбреѓе]] (Јовчевци); ''Коеќевци (24 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. По распадот на старото село се населиле во селото [[Врбан]] кај [[Гнилане]] во [[Косово и Метохија|Косово]], но потоа се вратиле назад. Имаат иселеници во [[Тетово]] (две семејства), [[Скопје]] (едно семејство), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Бугарија]] (едно семејство). Од овој род потекнувал универзитетскиот професор од [[Бугарија]], [[Михаил Арнаудов]]. Неговиот татко е роден во Вратница; ''Мојсиќевци (7 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Имаат иселеници во [[Шемшево]]; ''Станисавлевци (6 к.)'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Се сметаат за основачи на денешното село. Имаат иселеници во [[Ратае]] (Станисавлевци); ''Тодоровци (8 к.).'' живееле во раселеното село [[Моравци]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство) и во [[Белград]] (едно семејство). *'''Доселеници:''' ''Длабочанци (8 к.)'' доселени се од денес албанското село [[Длабочица]] кај [[Качаник]] ([[Косово и Метохија|Косово]]), од таму се доселиле двајца браќа Велко и Ѓуро. Во селото Длабочица се потурчила сестрата на браќата. Па тие потоа ја убиле нивната сестра. И плашејќи се од крвна одмазда избегале. Го знаат следното родословие: Бојо (жив на 73&nbsp;г. во 1948 година) Мишо-Петре-Ѓуро, кој се доселил во селото; ''Шишковци (18 к.)'' потекнуваат од предок кој се доселил од областа [[Љума]] во северна [[Албанија]]. Основачот на родот овде бил слуга кај родот Степановци. Кај нив се оженил со крива девојка, го примил едниот дел од нивниот имот и така останал; ''Мажиќевци (3 к.)'' доселени се од денес албанското село [[Орашје]]. Таму живееле три браќа, од кои едниот останал во селото и си ја променил верата и поалбанчил, вториот отишол во селото [[Старо Село (Тетовско)|Старо Село]] (Краговци), а третиот дошол во селото Вратница; ''Пејовци (5 к.)'' доселени се од денес албанското село [[Нераште]]. Имаат иселеници во [[Тетово]] (едно семејство), [[Белград]] (едно семејство) и во [[Канада]] (едно семејство); ''Даноќевци (8 к.)'' некои мислат дека се доселени се од некое денес албанско село кај [[Качаник]]; ''Доброќевци (3 к.)'' некои мислат дека се доселени се од некое денес албанско село кај [[Качаник]]; ''Голомевци (7 к.)'' доселени се однекаде; ''Ивановци (1 к.)'' потекнуваат од домазет доселен од селото [[Рогачево]]; ''Станимир (1 к.)'' дошол од селото [[Горно Село косово|Горно Село]], [[Средска]] во [[Косово и Метохија|Косово]].<ref>{{Наведена книга|title=Полог|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=САНУ|year=1976|isbn=|location=Белград|pages=}}</ref> == Општествени установи == * Пошта — испостава на [[Македонска пошта]] со број 1225 * [[ОУ „Симче Настевски“ - Вратница|ОУ „Симче Настевски“]] — централно основно училиште со повеќе подрачни училишта * Месна заедница „Вратница“ == Самоуправа и политика == Селото се наоѓа во рамките на проширената [[Општина Јегуновце]], која во денешните граници настанала по донесувањето на новата територијална поделба на Македонија во 2004 година. Претходно, селото претставувало општинско седиште на поранешната [[Општина Вратница]], кон која припаѓале селата Јажинце, Рогачево, Старо Село, Беловиште и Орашје. Во периодот од 1962 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Тетово, додека во периодот по војната од 1955 до 1962 година селото се наоѓа во некогашната општина Теарце, која припаѓала на Тетовската околија. Во периодот 1952-1955, селото исто така било седиште на тогашната општина Вратница, во која покрај Вратница се наоѓале и селата Беловиште, Јажинце, Нераште, Одри, Орашје, Првце, Рогачево и Старо Село. Самата Општина Вратница била дел од Тетовската околија. Општината Вратница постоела и во периодот 1950-1952 година. === Избирачко место === Во селото постојат избирачките места бр. 2128 и 2129 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на месна заедница и основното училиште.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 564 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Св. Константин и Елена - Вратница (7).JPG|мини|десно|Црквата „Св. Константин и Елена“ во близина на Вратничкото Езеро]] [[Податотека:Arhangel Mihail - Vratnica 09.JPG|мини|десно|Гробјанската црква „Св. Архангел Михаил“]] ;Цркви * [[Црква „Св. Петка“ - Вратница]] — главната селска црква; * [[Црква „Св. Архангел Михаил“ - Вратница|Црква „Св. Архангел Михаил“]] — гробјанската црква; * [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Вратница]] — црква кон Вратничкото Езеро ;Археолошки наоѓалишта * [[Мали Орман (Вратница)|Мали Орман]] * [[Св. Дуси (Вратница)|Св. Дуси]] * [[Св. Петка (Вратница)|Св. Петка]] * [[Тумба (Вратница)|Тумба]] * [[Црквиште (Вратница)|Црквиште]] ;Реки * [[Ракита]] ;Езера * [[Вратничко Езеро]] * [[Ливадичко Езеро]] ;Месност * [[Сенокос (Вратница)|Сенокос]] * [[Савин Камен]] — место од културно-историско значење поврзано со [[Свети Сава]] == Редовни настани == Во Вратница постои повеќедецениска [[традиција]] во одржувањето на следните настани: * Одбележување на [[Божиќ]] (на [[6 јануари]]) во центарот на Вратница. * [[Водици]] ([[19 јануари]]) — црковна манифестација во црквата [[Црква „Св. Петка“ - Вратница|„Св. Петка“]] и покрај вратничката река [[Ракита]] (Раќита). * Традиционален првомајски турнир „Вратница“ ([[1 мај]]). Ова е најголема спортска манифестација во [[Полог|Полошкиот]] крај. Турнирот се состои од натпревари во мал [[фудбал]] и [[кошарка]] (а во минатото и во [[ракомет]]). * Костановден (Св. Константин и Елена), месна слава ([[3 јуни]]). Се одбележува во манастирот [[Црква „Св. Константин и Елена“ - Вратница|„Свети цар Константин и царица Елена“]] во месноста Честодубје под Вратница. * Прославување на празникот [[Илинден]] ([[2 август]]) на [[Љуботен (планински врв)|Љуботен]] и покрај [[Ливадичко Езеро|Ливадичкото Езеро]] (на Шар Планина). == Личности == '''Личности родени во Вратница:''' * [[Атанас Крстевски]] (1903-1944) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Петко Јанчевски]] (1913-1943) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Симче Настевски]] (1925-1943) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Стефан Димовски]] (1904-1943) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Столе Ацевски]] (1915-1943) — македонски партизан, борец за слобода на Македонија и учесник во [[НОВ]] * [[Лена Атанасова]] (1899-) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Трнина Ацевска|Трнина Атанасова Ацевска]] (1921-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Зугра Ацевска]] (1921-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Перса Ѓорчевска]] (1901- ) — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Здравковска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Таса Јанкоска|Таса Самојлова Јанкоска]] (1923-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Бора Јанчевска|Бора Ристова Јанчевска]] (1916-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Стојна Кировска]] (1915-) — учесник во НОВ на Македонија * [[Веца Крстевска]] (1902-) — учесник во [[НОД]] на Македонија, активистка и хуманистка. * [[Славко Милосавлевски]] (28 јануари 1928 - 14 октомври 2012) — македонски социолог, и дисидент од [[комунизам|комунизмот]]; * [[Бранко Попов]] (р. 1940) - македонски научник и редовен професор на Технолошко-металуршкиот факултет во Скопје; * [[Киро Поповски]] (13 април 1942 - Скопје, 29 октомври 1995) — македонски правник, политичар, основоположник и прв претседател на [[Социјалистичка партија на Македонија|Социјалистичката партија на Македонија]]; * [[Карл Савиќ]] — американски професор и историчар, истражувач со голем осврт на Балканот;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.balkanalysis.com/blog/2006/09/14/vratnica-history-of-a-unique-macedonian-village/|title=Vratnica: History of a Unique Macedonian Village|first=Carl Kosta Savich|date=September 14, 2006|language=англиски|accessdate=2012-09-05|archive-date=2012-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20120717004152/http://www.balkanalysis.com/blog/2006/09/14/vratnica-history-of-a-unique-macedonian-village/|url-status=dead}}</ref> == Култура и спорт == * [[ФК Хајдук (Вратница)]] — фудбалски клуб * [[Бојана (друштво)|Бојана]] — еколошко, научно, стручно, културно-истражувачко друштво<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://izdanija.slvesnik.com.mk/2002/E66CDAC9F6B1A24792E8BED0DC6D28B9.pdf|title=Рег. згф. пр 18/2002 година,|publisher=Службен весник на Македонија|accessdate=2010-02-01}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Иселеништво == Вратница е наделеку позната како место кое има многу иселеници. Вратничани може да се сретнат во многу западноевропски земји, но најмногу ги има во [[САД]], поточно во околината на градот [[Детроит]] (државата [[Мичиген]]). Во 1980-тите години имало над 200 домаќинства со жители од Вратница во областа на Детроит. Најголем дел од миграциите од селото се случиле по [[Прва светска војна|Првата светска војна]], кога најголем дел од иселениците биле економски мигранти. По 1924 година, кога се наметнале одредени квоти за иселеници од Источна Европа, многумина Вратничани се одлучиле за иселување во [[Канада]]. Уште еден голем бран на иселување се случил за времето на првите години од [[Југославија]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Vratnica}} * [http://vratnica.info/ Vratnica.info] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150329013554/http://www.vratnica.info/ |date=2015-03-29 }} — вести, статии, информации, слики.. * [http://www.vratnica.5u.com Сајбер Вратница] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060101115722/http://www.vratnica.5u.com/ |date=2006-01-01 }} — портал за селото Вратница * [http://twitter.com/Vratnica Вратница на Твитер] — Најнови вести од Вратница. {{Општина Јегуновце}} [[Категорија:Вратница| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Тетовски села]] [[Категорија:Села во Општина Јегуновце]] bwhr4wovkrrf2n1wfumnq6yi5x4sbnd 0 3192 5629984 5534930 2026-09-19T10:32:30Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (6) 5629984 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher|region=Западна филозофија|school_tradition=Континентална филозофија, марксизам, дијалектички материјализам, историски материјализам.|notable_ideas=отуѓување, експлоатација на работникот, дијалектички материјализам|notable_works=„Положбата на работничката класа во Англија“, „Анти-Диринг“, „Социјализам: Утописки и научен“, „Германска идеологија“.|influences=Георг Вилхелм Хегел, Лудвиг Фојербах, Макс Штирнер, Адам Смит, Дејвид Рикардо, Карл Маркс, Жан-Жак Русо, Гете, Шарл Фурје, Мозес Хес, Левис Х. Морган, Сен-Симон, Имануел Кант, Фихте, Хераклит|main_interests=политичка филозофија, класна борба, критика на капитализмот|education=Гимназија во Елберфелд, Универзитет во Берлин|nationality=Германско|death_place=Лондон, Англија|era=филозофија на 19 век|death_date=5 август 1895 (возраст 74)|birth_place=Бармен, Кралство Прусија|birth_date=28 ноември 1820|name=Фридрих Енгелс|caption=Енгелс во 1877, во Брајтон, од Вилијам Хол|image=Friedrich Engels portrait (cropped).jpg|signature=Friedrich Engels Signature.svg}}'''Фридрих Енгелс''' ({{langx|de|Friedrich Engels}}) ({{роден на|28|ноември|1820}} – {{починал на|5|август|1895}}) бил [[Германија|германски]] политички филозоф, историчар, општествен научник, социолог, новинар, деловен човек, комунистички револуционер и крупна фигура во [[Европа|европското]] [[социјализам|социјалистичко]] движење во втората половина на [[19 век]]. Неговиот татко бил сопственик на големи фабрики за текстил во Солфорд, Англија и Бармен, Прусија (сега Вупертал, Германија). Беше близок соработник на [[Карл Маркс]], со кого соработуваше долги години. Заедно со Маркс го напиша ''[[Комунистички манифест|Комунистичкиот манифест]]'', а по смртта на Маркс ги редактира и издаде вториот и третиот том на Марксовиот „Капитал“. Енгелс ја разви она што сега е познато како марксистичка теорија заедно со Карл Маркс и во 1845 година ја објави книгата „Положбата на работничката класа во Англија“, заснована врз лични набљудувања и истражувања во англиските градови. Во 1848 година, Енгелс беше соавтор на ''Комунистичкиот манифест'' со Маркс и исто така е автор и соавтор (првенствено со Маркс) и на многу други дела. Подоцна, Енгелс финансиски го издржувал Маркс, овозможувајќи му да ја истражува политичката економија на капитализмот и да го напише својот магнум опус ''Das Kapital''. По смртта на Маркс, Енгелс ги уредувал вториот и третиот том на ''Das Kapital''. Покрај тоа, Енгелс ги организираше Марксовите ракописи за теориите за вишок на вредност, кои подоцна беа објавени како „четврти том“ на ''Das Kapital''. Во 1884 година, тој ja објави книгата „Потеклото на семејството, приватната сопственост и државата“ врз основа на етнографското истражување на Маркс. Енгелс почина во Лондон на 5 август 1895 година, на 74-годишна возраст од карцином на грлото и по кремирањето, неговата пепел е расфрлана од белиот 'рт Бичи-Хед, во близина на Истборн. == Животопис == === Млади години === Фридрих Енгелс е роден на 28 ноември 1820 година во Бармен, провинција Рајна, Прусија (сега Вупертал, Германија) како најстар син на Фридрих Енгелс (1796–1860) и од Елизабета „Елиса“ Франзиска Мауриција фон Хаар (1797–1873). Богатото семејство Енгелс поседувало големи фабрики за текстил од памук во Бармен и Солфорд. Родителите на Фридрих биле посветени пијетистички протестанти и тие ги одгледале своите деца соодветно на оваа вероисповед. На 13-годишна возраст, Енгелс посетувал гимназија во соседниот град Елберфелд, но морал да замине на 17 години, поради притисок од страна на неговиот татко, кој сакал тој да стане стопанственик и да започне со работа како трговски чирак во семејната фирма. После една година во Бармен, младиот Енгелс во 1838 година бил испратен од страна на неговиот татко да започне со школување во трговска куќа во Бремен. Неговите родители очекувале дека тој ќе го следи неговиот татко во кариера во семејниот бизнис. Револуционерните активности на нивниот син ги разочарале. Ќе поминат неколку години пред тој да се приклучи на семејната фирма. Додека бил во Бремен, Енгелс започнал да ја чита филозофијата на Хегел, чии учења доминираа во германската филозофија во тоа време. Во септември 1838 година го објавил своето прво дело, поема под наслов „Бедуинот“, во ''Bremisches Conversationsblatt'' бр. 40. Тој исто така се занимавал со други книжевни дела и започнал да пишува статии во весници, критикувајќи ги општествените зла на индустријализацијата. Тој пишувал под псевдонимот „Фридрих Освалд“ за да избегне поврзување на семејството со неговите провокативни списи. Во 1841 година, Енгелс ја извршувал својата воена служба во Пруската армија како припадник на ''Garde-Artillerie-Brigade''. Отслужувајќи во Берлин, тој присуствувал на универзитетски предавања на Универзитетот во Берлин и почнал да се дружи со група на младо-хегелијанци. Тој анонимно објавил статии во ''Рајниш Цајтунг'', изложувајќи ги лошите услови за работа и живот што ги трпеле фабричките работници. Уредник на ''Рајниш Цајтунг'' бил Карл Маркс, но Енгелс нема да се сретне со Маркс до крајот на ноември 1842 година. Енгелс го признал влијанието на германската филозофија врз својот интелектуален развој во текот на својата кариера. Тој исто така напишал: „За да извлечете максимум од животот, вие мора да бидете активни, мора да живеете и мора да имате храброст да го вкусите возбудувањето од младоста...“ (1840). Енгелс развил атеистички убедувања и неговата врска со неговите родители станала напната. === Манчестер и Солфорд === Во 1842 година, неговите родители го испратиле 22-годишниот Енгелс во Манчестер, Англија, производствен центар каде индустријализацијата се засилувала. Тој требал да работи во Вист, Солфорд во канцелариите на вабриката Викторија на Ермен и Енгелс, каде се изработувале конци за шиење. Таткото на Енгелс верувал дека работењето во фирмата во Манчестер може да го натера неговиот син да преиспита некои од своите радикални идеи. На пат кон Манчестер, Енгелс ја посетил канцеларијата на ''Рајниш Цајтунг'' во Келн и за прв пат се запознал со Карл Маркс. Тие не беа импресионирани еден од друг. Маркс погрешно помислил дека Енгелс сè уште е поврзан со берлинските младо-хегелијанци, со кои Маркс штотуку ги прекинал врските. Во Манчестер, Енгелс се запознал со Мери Брнс, жестока млада Иркиња со радикални идеи која работела во фабриката Енгелс. Тие започнале врска што траела 20 години до нејзината смрт во 1863 година. Двајцата не стапиле во брак, бидејќи и двајцата биле против институцијата брак. Иако Енгелс ја сметаше стабилната моногамија како доблест, тој ја сметаше сегашниот државно и црковно регулиран брак како форма на класно угнетување. Брнс го водела Енгелс низ Манчестер и Солфорд, покажувајќи му ги најлошите области за неговото социолошко истражување. Додека бил во Манчестер помеѓу октомври и ноември 1843 година, Енгелс ја напишал својот прв економски труд, под наслов „Краток преглед на критиката на политичката економија.“ Енгелс ја испратил статијата во Париз, каде што Маркс ја објавил во ''Deutsch–Französische Jahrbücher'' во 1844 година. Додека детално ги набљудувал сиромашните квартови во Манчестер, Енгелс напишал прибелешки за тамошните ужаси, особено детскиот труд, опустошената животна средина и преуморните и сиромашни работници. Тој испратил трилогија на статии до Маркс. Овие беа објавени во ''Рајниш Цајтунг'', а потоа и во ''Deutsch–Französische Jahrbücher'', каде се евидентирани условите меѓу работничката класа во Манчестер. Тој подоцна ги собрал овие написи за неговата влијателна прва книга „Положбата на работничката класа во Англија“ (1845). Напишана помеѓу септември 1844 и март 1845 година, книгата е објавена на германски јазик во 1845 година. Во книгата, Енгелс ја опиша „мрачната иднина на капитализмот и индустриската ера“, забележувајќи ги деталите за нечистотијата во која живееле работниците. Книгата е објавена на англиски јазик во 1887 година. Архивските ресурси од времето на престојот на Енгелс во Манчестер, фрлија светло врз некои од условите што тој ги опишува, вклучувајќи еден ракопис (МММ/10/1) чуван во специјалните збирки на Универзитетот во Манчестер. Овој ракопис раскажува за случаите забележани во манчестерската кралска болница каде доминирале индустриските несреќи и кои се усогласуваат со коментарите на Енгелс за осакатените лица кои можеле да бидат видени како шетаат низ Манчестер како резултат на вакви несреќи.<blockquote>„Кога еден човек му нанесува на друг телесна повреда што резултира со смрт на повредениот, тогаш ние го нарекуваме тоа убиство; а ако убиецот однапред знаел дека повредата ќе биде смртносна, тогаш ние го нарекуваме тоа убиство со умисла. Но, кога општеството* става стотици работници во една таква положба што тие неизбежно мора да умрат од прерана и неприродна смрт, исто така насилна како и смрт од меч или куршум; кога тоа општество лишава илјадници луѓе од најнужните животни услови, кога ги става во услови во кои тие не можат да живеат; кога со силата на законот ги присилува во тие услови да останат до смрт, која мора да настапи како последица на тие услови; и кога тоа општество знае, многу добро знае, дека тие илјадници работници мора да паднат како жртви на тие услови, па сепак не ги менува тие услови – тогаш тоа е исто така убиство со умисла како и она убиство кое е извршено од поединец, само што ова убиство е скриено, подмолно, убиство од кое никој не може да се одбрани, кое не личи на какво било убиство, бидејќи никој не може да го види убиецот, бидејќи убиецот е сите и никој, бидејќи смртта на жртвата изгледа како природна смрт, бидејќи делото е направено повеќе од пропуст отколку со наредба. Но, сепак, тоа е убиство. *Кога овде, како и на други места, зборувам за општеството како одговорна целина која има свои права и должности, тогаш се подразбира дека мислам на општествената моќ, на онаа класа, значи, која денес поседува политичка и социјална власт, а со тоа сноси и одговорност за положбата на оние на кои не им дава никакво учество во власта. Таа владејачка класа во Англија, како и во сите други цивилизирани земји, е буржоазијата...“<ref>{{Наведена книга|title=Dela, četvrti tom|last=Karl Marx - Friedrich Engels|first=|publisher=Prosveta|year=1968|isbn=|location=Beograd|pages=183}}</ref></blockquote>Енгелс ја продолжил својата ангажираност во радикалното новинарство и политика. Тој честопати ги користел областите популарни меѓу членовите на англиските синдикални и чартистички движења, со кои се запознал. Тој исто така пишувал за неколку списанија, вклучувајќи ги ''Северната ѕвезда'', ''Новиот морален свет'' на Роберт Овен и весникот ''Демократски преглед''. === Париз === [[Податотека:Friedrich Engels-1840-cropped.jpg|мини|Познатата младешка фотографија на Фридрих Енгелс, за која се тврди дека го покажува на 25 години во 1845 година, или на 20 години во 1840 година, или „во дваесеттите години“.]] Енгелс решил да се врати во Германија во 1844 година. Пропатно, тој застанал во Париз за да се сретне со Карл Маркс, со кого имал порано дописи. Маркс живеел во Париз од крајот на октомври 1843 година, откако ''Рајниш Цајтунг'' бил забранет во март 1843 година од страна на пруските владини власти. Пред да се сретне со Маркс, Енгелс бил оформен како целосно развиен материјалист и научен социјалист, независен од филозофскиот развој на Маркс. Во Париз, Маркс го објавувал ''Deutsch–Französische Jahrbücher''. Енгелс се запознал со Маркс по втор пат на Café de la Régence на Place du Palais, 28 август 1844 година. Двајцата станале блиски пријатели и останале така цел живот. Маркс ги прочитал и бил импресиониран од написите на Енгелс за „Положбата на работничката класа во Англија“ во кои напишал „Класа која ги носи сите неповолности на општествениот поредок без да ужива во неговите предности… Кој може да бара таква класа да го почитува овој општествен поредок?“ Маркс ја усвоил идејата на Енгелс дека работничката класа ќе ја предводи револуцијата против буржоазијата додека општеството напредувало кон социјализам и ја вметнал оваа идеја како дел од својата филозофија. Енгелс останал во Париз за да му помогне на Маркс да ја напише книгата „Светото семејство“. Тоа беше напад врз младо-Хегелијанците и браќата Бауер и книгата беше објавена кон крајот на февруари 1845 година. Најраниот придонес на Енгелс во творештвото на Маркс беше пишувањето за ''Deutsch–Französische Jahrbücher'', уредувано од Маркс и Арнолд Руге, во Париз во 1844 година. За ова време во Париз, Маркс и Енгелс го започнаа нивното поврзување со и потоа се приклучија на тајното револуционерно здружение наречено Сојуз на праведните. Сојузот на праведните беше формиран во 1837 година во Франција за промовирање на егалитарно општество преку соборување на постојните влади. Во 1839 година, Сојузот на праведните учествуваше во востанието од 1839 година, основано од францускиот утопистички револуционерен социјалист, Луј Август Бланки. Како и да е, бидејќи Руге останал младо-Хегелијанец во своето верување, Маркс и Руге наскоро се разделиле и Руге го напуштил ''Deutsch–Französische Jahrbücher.'' Како и да е, по разделбата, Маркс останал доволно пријателски расположен со Руге, кој испратил предупредување до Руге на 15 јануари 1845 година дека полицијата во Париз ќе изврши налози за апсења против него, Маркс и други во ''Deutsch–Französische Jahrbücher'' која од сите побарала да го напуштат Париз во рок од 24 часа. Самиот Маркс бил протеран од Париз од француските власти на 3 февруари 1845 година и се населил во Брисел со својата сопруга и ќерка. Откако го напуштил Париз на 6 септември 1844 година, Енгелс се вратил во својот дом во Бармен, Германија, за да работи на својата книга „Положбата на работничката класа во Англија“, која била објавена кон крајот на мај 1845 година. Дури и пред објавувањето на својата книга, Енгелс се преселил во Брисел кон крајот на април 1845 година, за да соработува со Маркс на друга книга, „Германската идеологија“. Додека живеел во Бармен, Енгелс започнал да остварува контакти со социјалистите во Рајнската област за да собере пари за публицистичките напори на Маркс во Брисел. Сепак, овие контакти станаа поважни бидејќи Маркс и Енгелс започнаа со политичко организирање за Социјалдемократската работничка партија на Германија. === Брисел === [[Податотека:Belgique - Bruxelles - Grand-Place - Maison du Cygne - 01b.jpg|мини|''La Maison du Cygne'' (Лебедовата гостилница), Брисел, каде што „Комунистичкиот манифест“ бил напишан.]] Белгиската нација, основана во 1830 година, беше обдарена со еден од најлибералните устави во Европа и функционираше како засолниште за прогресивците од други земји. Од 1845 до 1848 година, Енгелс и Маркс живееле во Брисел, поминувајќи поголем дел од времето организирајќи ги германските работници во градот. Набргу по нивното пристигнување, тие го контактирале и се приклучиле на илегалниот германски Сојуз на комунисти. Сојузот на комунисти беше наследничка организација на стариот сојуз на праведните кој беше основан во 1837 година, но неодамна бил распуштен. Под влијание на Вилхелм Вајтлинг, Сојузот на комунисти беше меѓународно здружение на пролетерски револуционери со филијали во разни европски градови. Сојузот на комунисти имал контакти и со илегалната заговорничка организација на Луј Август Бланки. Многумина од тогашните пријатели на Маркс и Енгелс станале членови на Сојузот на комунисти. Старите пријатели како Георг Фридрих Хервег, кои работеа со Маркс на ''Рајнише Цајтунг'', Хајнрих Хајне, славниот поет, младиот доктор по име Роланд Даниелс, Хајнрих Бургерс и Август Херман Евербек сите ги одржуваа своите контакти со Маркс и Енгелс во Брисел. Георг Верт, кој станал пријател на Енгелс во Англија во 1843 година, сега се населил во Брисел. Карл Валау и Стефан Борн (вистинско име Симон Бутермилих) беа двајцата германски имигрантски работници на машини за сложување кои се населиле во Брисел за да им помогнат на Маркс и Енгелс во нивната работа на Сојузот на комунисти. Маркс и Енгелс оствариле многу нови важни контакти преку Сојузот на комунисти. Еден од првите беше Вилхелм Волф, кој наскоро требаше да стане еден од најблиските соработници на Маркс и Енгелс. Други беа Јосиф Вејдемејер и Фердинанд Фрајлиграт, познат револуционерен поет. Додека повеќето соработници на Маркс и Енгелс беа германски имигранти кои живееле во Брисел, некои нивни нови соработници беа Белгијци. Филип Жиго, белгиски филозоф и Виктор Тедеско, адвокат од Лиеж, и двајцата се приклучија на Сојузот на комунисти. Јоахим Лелевел, истакнат полски историчар и учесник во полското востание од 1830-1831 година, исто така, беше чест соработник. Сојузот на комунисти им наложи на Маркс и Енгелс да напишат памфлет во кој ќе ги објаснат принципите на комунизмот. Ова стана ''Манифест на Комунистичката партија'', попознат како ''Комунистичкиот манифест''. Првпат беше објавен на 21 февруари 1848 година и завршува со светски познатата фраза: „Нека владејачките класи треперат од комунистичката револуција. Пролетаријатот нема што да изгуби, освен своите синџири. Работниците имаат да освојат цел свет... Работници од сите земји, обединете се!“ Мајката на Енгелс му напишала во писмото за нејзината загриженост, коментирајќи дека тој „навистина отишол предалеку“ и го „молела“ да „не оди понатака“. Таа продолжила:<blockquote>Повеќе внимание посвети на други луѓе, на странци и не ги зеде предвид молбите на твојата мајка. Само Бог знае што доживеав и колку страдав. Се тресев кога го зедов весникот и видов во него дека е распишана потерница за апсење на мојот син.<ref>{{Наведена книга|title=Писмото на Елизабет Енгелс до Фридрих Енгелс содржано во бр. 6 од Додатокот во Собраните дела на Карл Маркс и Фридрих Енгелс: Том 38|last=|first=|publisher=(International Publishers: New York, 1982)|year=|isbn=|location=|pages=540–541}}</ref></blockquote> === Враќање во Прусија === Избувнала револуција во Франција во 1848 година која наскоро се проширила и во другите Западноевропски земји. Овие настани ги натерале Енгелс и Маркс да се вратат во татковината Кралството Прусија, поточно во градот Келн. Додека живееле во Келн, тие го создале и работеле како уредници на новиот дневен весник наречен ''Neue Rheinische Zeitung''. Покрај Маркс и Енгелс, други чести соработници на ''Neue Rheinische Zeitung'' беа Карл Шапер, Вилхелм Волф, Ернст Дронке, Питер Нотјунг, Хајнрих Бургерс, Фердинанд Волф и Карл Крамер. Мајката на Фридрих Енгелс, самата, била несвесен сведок за ефектот на ''Ноје Рајнише Цајтунг'' врз револуционерното востание во Келн во 1848 година, критикувајќи ја неговата вмешаност во востанието за којашто таа пишува во писмо од 5 декември 1848 година до Фридрих дека „никој, ниту самите ние, не се сомневаше дека состаноците на кои зборувавте ти ​​и твоите пријатели, а исто така и јазикот на (Neue) Rh.Z. во голема мера, беше причина за овие безредија.“<ref name="ReferenceA">{{Наведена книга|title=Писмото на Елизабет Енгелс до Фридрих Енгелс содржано во бр. 8 од Додатокот во Собраните дела на Карл Маркс и Фридрих Енгелс: Том 38|last=|first=|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=543}}</ref> Родителите на Енгелс се надевале дека младиот Фридрих „ќе одлучи да се посвети на активности, освен оние што ги тера во последните години и кои предизвикаа толку многу немири.“<ref name="ReferenceA"/> Во овој момент, родителите на Фридрих ја полагале единствената надеж за својот син во тоа дека требал да емигрира во Америка и да го започне својот живот одново. Тие му кажале дека тој треба да го стори тоа или „ќе престане да прима пари од нас.“<ref name="ReferenceA"/> Сепак, проблемот во односот меѓу Фридрих и неговите родители бил решен без Енгелс да мора да ја напушти Англија или да биде отсечен од финансиска помош од неговите родители. Во јули 1851 година, таткото на Фридрих Енгелс дошол да го посети во Манчестер, Англија. За време на посетата, неговиот татко се договорил Фридрих да се сретне со Питер Ермен од канцеларијата на ''Ермен и Енгелс'', да се пресели во Ливерпул и да го преземе сам управувањето со канцеларијата во Манчестер. Во 1849 година, Енгелс отпатувал за Кралството Баварија заради [[Германска револуција 1848-49|Германската револуција 1848-49]], уште поопасно учество. Започнувајќи со напис наречен „Унгарската борба“, напишана на 8 јануари 1849 година, самиот Енгелс започнал серија извештаи за Револуцијата и војната за независност на ново основаната Унгарска Република. Написите на Енгелс за Унгарската Република станале редовна одлика во ''Neue Rheinische Zeitung'' под наслов: „Од театарот на војната“. Сепак, за време на јуни 1849 година, прускиот државен удар го затворил весникот. По пучот, Маркс го изгубил своето пруско државјанство, бил депортиран и избегал во Париз, а потоа во Лондон. Енгелс останал во Прусија и учествувал во вооружено востание во јужна Германија како аѓутант во волонтерскиот корпус на Август Вилих. Енгелс, исто така, со себе донел два сандаци со куршуми за пушки кога заминал да се приклучи на востанието во Елберфелд на 10 мај 1849 година. Подоцна, кога пруските трупи пристигнале во [[Кајзерслаутерн]] за да го задушат востанието таму, Енгелс се придружил на група доброволци под команда на Август Вилих, кои заминале да се борат со пруските трупи. Кога востанието пропаднало, Енгелс бил еден од последните членови на доброволците на Вилих кој избегал со преминување на границата со Швајцарија. Маркс и другите се загрижиле за животот на Енгелс сè додека конечно не слушнале од самиот него. Енгелс патувал низ Швајцарија како бегалец и на крајот стигнал на безбедност во Англија. На 6 јуни 1849 година, пруските власти издале потерница за Енгелс, во кој имало физички опис како „висина: 168 сантиметри; коса: руса, чело: мазно; веѓи: руси; очи: сини; нос и уста: добро пропорционални; брада: црвеникава; брада: овална; лице: овално; тен: здрав; фигура: витка. Посебни одлики: зборува многу брзо и е кратковид.“ Што се однесува до својата „кратковидост“, Енгелс признал во писмо напишано до Јосиф Вејдемејер на 19 јуни 1851 година во кое тој вели дека не бил загрижен затоа што бил избран за пруската војска заради „мојот очен проблем, за којшто сега дознав дека еднаш засекогаш ме прави потполно непогоден за активна служба од секаков вид.”<ref>{{Наведена книга|title=Писмо на Фридрих Енгелс содржано во бр. 183 од Собраните дела на Карл Маркс и Фридрих Енгелс: Том 38|last=|first=|publisher=|year=|isbn=|location=|pages=370}}</ref> Откако бил безбеден во Швајцарија, Енгелс започнал да ги запишува сите свои спомени од неодамнешниот воен поход против Прусите. Ова пишување на крајот станало статија објавена под името „Походот за германскиот империјален устав“. === Назад во Британија === [[Податотека:Engel House in Primrose.jpg|мини|Енгелсовата куќа во Primrose Hill, Лондон]] За да му помогне на Маркс со новите публицистички напори во Лондон, ''Neue Rheinische Zeitung Politisch-ökonomische Revuе'', Енгелс барал начини да го избегне континентот и да стигне до Лондон. На 5 октомври 1849 година, Енгелс пристигнал во италијанскиот пристаништен град Џенова. Таму, Енгелс резервирал премин на англискиот [[едреник]], ''Cornish Diamond'' под команда на капетанот Стивенс. Патувањето низ западниот Медитеран, околу Иберскиот Полуостров со пловење на едреник траело околу пет недели. Конечно, на 10 ноември 1849 г. ''Cornish Diamond'' се укотвил во реката Темза во Лондон со Енгелс на бродот. По неговото враќање во Велика Британија, Енгелс повторно се вработил во компанијата Манчестер во која неговиот татко имал акции со цел да го поддржи Маркс финансиски додека работел на ''Das Kapital''. За разлика од неговиот прв период во Англија (1843), Енгелс сега бил под полициски надзор. Тој имал „службени“ домови и „неофицијални домови“ низ целиот Солфорд, Вист и други области во градот Манчестер каде живеел со Мери Брнс под лажни имиња за да ја збуни полицијата. Малку повеќе е познато, дека Енгелс уништил над 1500 писма меѓу него и Маркс по смртта на вториот, за да ги прикрие деталите за нивниот таен начин на живот. И покрај неговата работа во фабриката, Енгелс нашол време да напише книга за Мартин Лутер, протестантската реформација и револуционерната војна на селаните во 1525 година, насловена како „Селанската војна во Германија“. Енгелс исто така напишал голем број написи за весниците, меѓу кои и „Кампањата за германскиот империјален устав“ што тој го завршил во февруари 1850 година, и „За слоганот за укинување на државата и германските „Пријатели на анархијата“, напишани во октомври 1850 година. Во април 1851 година, тој го напишал памфлетот „Услови и перспективи за војна на светата алијанса против Франција“. Маркс и Енгелс го осудиле Луј Бонапарт кога, на 2 декември 1851 година, тој извршил пуч против француската влада и се прогласил себеси за доживотен претседател. Во осудата на оваа акција, Енгелс му пишал на Маркс на 3 декември 1851 година, опишувајќи го пучот како „комичен“ и го поврзал со настанот што се случил на „18-ти Бример“ - датумот на пучот на Наполеон I од 1799 година, според [[Француски републикански календар|Францускиот републикански календар]]. Подоцна Маркс ја вклучил оваа комично иронична карактеризација на пучот на Луј Бонапарт во неговиот есеј за пучот. Навистина, Маркс дури го нарекол есејот ''Осумнаесеттиот бример на Луј Бонапарт'' повторно користејќи ја предложената карактеризација на Енгелс. Маркс, исто така, ја позајмил од Енгелс карактеризацијата на Хегеловата идеја за Светскиот дух (''Geist'') дека историјата се случила двапати, „еднаш како трагедија и вторпaт како фарса“ во првиот пасус од својот нов есеј. Во меѓувреме, во фабриката во сопственост на неговиот татко во Манчестер, Енгелс започнал да работи како службеник, истата позиција што ја имал во своите тинејџерски години додека бил во Германија, каде што се наоѓала компанијата на неговиот татко. Како и да е, Фридрих работел сè за да стане партнер на фирмата во 1864 година. Пет години подоцна, Енгелс се повлекол од бизнисот и можел да се фокусира повеќе на своите истражувања. Во тоа време, Маркс живеел во Лондон, но тие биле во можност да ги разменуваат своите размислувања преку дневна преписка. Една од идеите за којашто Енгелс и Маркс размислуваа беше можноста и карактерот на потенцијална револуција во Русија. Уште во април 1853 година, Енгелс и Маркс предвидоа „аристократско-буржоаска револуција во Русија која ќе започне во Св. Петроград со последователна граѓанска војна во внатрешноста.” Моделот за овој вид аристократско-буржоаска револуција во Русија против автократската царска влада во корист на уставна влада го овозможи Декемврискиот револт од 1825 година. Иако неуспешен револт против царската влада во корист на уставна влада, и Енгелс и Маркс предвидуваа дека ќе се случи буржоаска револуција во Русија што ќе донесе буржоаска фаза во рускиот развој која ќе му претходи на комунистичката фаза. До 1881 година, и Маркс и Енгелс започнале да размислуваат за развоен курс во Русија што би водел директно во комунистичка фаза без посредувачката буржоаска фаза. Оваа анализа се засновала на она што Маркс и Енгелс го сметале за исклучителни одлики на руската селска комуна или обшина. Иако сомневање било изразено кон оваа теорија од Георги Плеханов, расудувањето на Плеханов се засновало на првото издание на ''Das Kapital'' (1867), кое му претходеше на Марксовото интересирање за руските селски комуни за две години. Подоцнежните изданија на текстот ја демонстрираат симпатијата на Маркс за аргументот на [[Николај Чернишевски]], дека треба да се воспостави социјализам во Русија без посредничка буржоаска фаза под услов селанската комуна да се користи како основа за транзицијата. Во 1870 година, Енгелс се пресели во Лондон, каде што живеел заедно со Маркс, сè до смртта на Маркс во 1883 година. Домот на Енгелс во Лондон од 1870–1894 година бил на 122 Regent's Park Road. Во октомври 1894 година, тој се преселил на 41 Road Regent's Road, Primrose Hill, NW1, каде починал следната година. Првата резиденција на Маркс во Лондон бил мал стан на улицата Дин Стрит, Сохо. Од 1856 година, тој живеел на 9 Grafton Terrace, Кентиш Таун, а потоа и во стан на 41 Maitland Park Road во Белсајз Парк од 1875 година до неговата смрт во март 1883 година. Мери Брнс одеднаш починала од срцево заболување во 1863 година, по што Енгелс се зближил со нејзината помлада сестра Лидија („Лизи“). Тие живееле отворено како пар во Лондон и се венчале на 11 септември 1878 година, неколку часа пред смртта на Лизи. === Стари години === По смртта на Маркс, Енгелс посветил голем дел од преостанатите години на уредување на недовршените томови на Марксовиот ''Das Kapital''. Сепак, тој значително придонел и во други области. Енгелс дал аргументи користејќи антрополошки докази од тоа време, за да покаже дека семејните структури се менувале низ историјата и дека концептот за моногамен брак потекнува од неопходноста во класното општество мажите да ги контролираат жените за да осигурат дека нивните деца ќе го наследат нивниот имот. Тој тврди дека идното комунистичко општество ќе им овозможи на луѓето да донесуваат одлуки за своите односи без економски ограничувања. Еден од најдобрите примери на размислувањата на Енгелс за овие теми се во неговото дело ''[[Потеклото на семејството, приватната сопственост и државата]]''. Фридрих Енгелс починал од рак на грлото во Лондон на 5 август 1895 година, на 74-годишна возраст. По кремирањето во креаториумот во Вокинг, неговата пепел била расфрлана од белиот 'рт Бичи-Хед, во близина на Истбурн, како што тој барал. Тој оставил значителен имот, вреден 25 265 фунти што е еквивалентно на 2 939 827 фунти во 2019 година. == Творештво == Негови позначајни дела се: * „Селанската војна во Германија“ ([[1850]]), * „Револуцијата и контрареволуцијата во Германија“ ([[1852]]), * „Анти-Диринг“ ([[1877]]), * „Потеклото на семејството, приватната сопственост и државата“ ([[1884]]), * „[[Лудвиг Фојербах и крајот на германската класична филозофија]]“ ([[1886]]) и други. == Поврзано == * [[Енгелс (град)|Енгелс]] — град во [[Саратовска област|Саратовската област]] наречен во негова чест == Надворешни врски == * [http://www.marxists.org/makedonski/m-e/index.htm Македонска архива на Карл Маркс и Фридрих Енгелс] * [https://marks-engels-citati.blogspot.com/ Цитати од Собраните дела на Маркс и Енгелс во 46 томови] {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Енгелс, Фридрих}} [[Категорија:Германски филозофи]] [[Категорија:Германски комунисти]] [[Категорија:Германски економисти]] [[Категорија:Марксизам]] [[Категорија:Апсолвенти на Хумболтовиот универзитет]] [[Категорија:Луѓе од Вупертал]] ilnwqx8i9ovggyhmlpvhxqgbmzbv5y8 0 10981 5629954 5619061 2026-09-19T09:02:13Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5629954 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | име = Србјани | слика = Викиекспедиција во Копачка 362.jpg | големина на слика = 300п | опис = Поглед на селото | општина = {{општинскигрб|Општина Кичево}} | регион = {{грб|Југозападен Регион}} | област = [[Копачка (област)|Копачка]] | население = 518 | година = 2002 | поштенски број = 6261 | повикувачки број = 045 | надморска височина = 610 | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=29 | lat_sec=8 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=56 | lon_sec=58 | слава = | мрежно место = | карта = Србјани во Општина Кичево.svg }} '''Србјани''' — село во областа [[Копачка (област)|Копачка]], во [[Општина Кичево]], во околината на градот [[Кичево]]. До март 2013 година, селото било дел од поранешната [[Општина Другово]], која била споена со Општина Кичево. == Потекло на името == Името на Србјани е многу старо, но сепак не се знае неговото потекло. За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна]], бугарската окупаторска власт селото го преименувало во '''Танево'''.<ref name=":0" /> == Географија и местоположба == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 346.jpg|мини|300п|лево|Поглед на селото]] Ова село се наоѓа во областа [[Копачка (област)|Копачка]], во јужниот дел на територијата на [[Општина Кичево]], сместено во [[Кичевска Котлина|Кичевската Котлина]], од десната страна на реката [[Треска]].<ref name="енциклопедија">{{наведена книга|last=Панов|first=Митко|title=Енциклопедија на селата во Република Македонија|url= https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%D0%95%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%98%D0%B0_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%82%D0%B0_%D0%B2%D0%BE_%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D1%98%D0%B0.pdf|accessdate=11 март 2019|year=1998|publisher=Патрија|location=Скопје|page=281}}</ref> Селото е рамничарско, на надморска височина од 610 метри.<ref name="енциклопедија" /> Куќите на ова село се наоѓаат во една плодна низина околу Треска на север и повисоко шумско земјиште на север. Околу селото се: градот [[Кичево]] на север, [[Другово]] на запад, [[Манастирско Доленци]] на југ и други.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Кичевска котлина: Селски населби и население|last=Трифуноски|first=Јован|publisher=Српска академија на науките и уметностите|year=1968|isbn=|location=Белград|pages=105-107}}</ref> Месностите во атарот на селото ги носат следниве имиња: Полатиште, Смиљаница, Гребен, Габер, Белчев Камен, Јастребец, Крешна, Кутел, Литурѓии, Осој, Орлов Камен, Солиште, Долно Поле и Јаз Беловоденички.<ref name=":0" /> Селото има збиен тип. Се разликуваат Горно, Долно и Чифлик маало. Првите две се најстари маала. Во Долно маало се наоѓаат куќите на торбешките родови, додека во другите две маала живеат македонските православни родови.<ref name=":0" /> Селото Србјани се наоѓа во областа [[Копачка (област)|Долна Копачка]], на само 2 километри јужно од [[Кичево]]. == Историја == Србјани спаѓа меѓу најстарите села во Кичевската Котлина. Животот во населбата не бил прекинат.<ref name=":0" /> Првпат се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Кичевската нахија, кога имало 40 семејства, 3 неженети и 4 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.213</ref> Народната традиција наведува дека Србјани и подоцна имало само христијанско население. Меѓутоа, во понатамошниот период, дел од тие христијани се преобратиле во ислам и оттогаш населението е мешано, муслиманско и христијанско. Бројот на двете групи низ годините се менувал.<ref name=":0" /> Пред крајот на турската власт, во Србјани се наоѓал чифлик на Риза-бег од [[Ѓаковица]]. По заминувањето на Турците, неговото земјиште го добиле македонските родови (околу 15 к.). Додека бегот се наоѓал во селото настанало Чифлик маало, во кое се доселиле чифчии од други кичевски села.<ref name=":0" /> == Стопанство == Атарот зафаќа простор од 6,5&nbsp;км². На него преовладува обработливото земјиште на површина од 252 [[хектар]]и, на шумите отпаѓаат 225 хектари, а на пасиштата 132 хектари.<ref name="енциклопедија" /> Селото, во основа, има полјоделска функција.<ref name="енциклопедија" /> == Население == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 348.jpg|мини|300п|десно|Поглед на селото од селската црква [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Србјани|„Св. Петар и Павле“]], а во позадина се гледаат селото [[Другово]] и градот [[Кичево]]]] {{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|526 |1953|565 |1961|473 |1971|496 |1981|534 |1991|475 |1994|508 |2002|495 |2021|518 }} Според податоците од 1873 година, селото имало 51 домаќинство со 126 жители христијани ([[Македонци]]) и 50 жители [[Македонци муслимани]].<ref>„Македония и Одринско. Статистика на населението от 1873 г.“ Македонски научен институт, София, 1995, стр.92-93.</ref> Според податоците на [[Васил К’нчов]] („[[Македонија. Етнографија и статистика]]“) од [[1900]] година, во селото Србјани имало 454 жители, од кои 304 христијани [[Македонци]] и 150 Македонци муслимани.<ref>[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_36.htm Васил К’нчов. „Македонија. Етнографија и статистика“. Софија, 1900, стр. 257.]</ref> Според егзархискиот секретар [[Димитар Мишев]], во 1905 година во Србјани имало 288 жители, под врховенството на [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]].<ref>D.M.Brancoff. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 156-157.</ref> На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Србјани се води како чисто македонско село од мешана (муслиманска и православна) вероисповед во Кичевската каза на Битолскиот Санџак со 40 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|37}}</ref> Една статистика, која ја подготвил кичевскиот училиштен инспектор [[Крсто Димчев]] во 1909 година, ги дава следниве податоци за Србјани:<ref>Стойчева, Станислава. Аспекти на грамотността на българското население в Македония (1878 – 1912), Македонски преглед, година ХХХVІІІ, 2015, кн. 2, с. 76.</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Домаќинства ! rowspan="2" |Гурбетчии ! colspan="3" |Писмени ! colspan="3" |Неписмени |- !мажи !жени !вкупно !мажи !жени !вкупно |- |40 |35 |34 |2 |36 |99 |105 |204 |} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 450 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Селото е средно по големина, кое што во 1961 година броело 473 жители, од кои 400 биле [[Македонци]], а 71 жител [[Турци]]. Во 1994 година, бројот се зголемил на 508 жители, од кои 298 биле Македонци, 138 Турци и 70 жители [[Албанци]].<ref name="енциклопедија" /> Според последниот попис од 2002 година, во селото Србјани живееле 495 жители, од кои:<ref name="попис">{{нмс|url=http://www.stat.gov.mk/Publikacii/knigaX.pdf|title=Попис на Македонија |date=2002|publisher=Завод за статистика на Македонија|accessdate=11 март 2019}}</ref> * [[Македонци]]: 281 * [[Албанци]]: 47* * [[Турци]]: 164* * останати: 3 <nowiki>*</nowiki>Населението е претежно македонско, но дел од македонското население со исламска вероисповед се изјаснило како Турци или Албанци. Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 518 жители, од кои 288 [[Македонци]], 61 [[Македонски Албанци|Албанец]], 139 [[Македонски Турци|Турци]], 1 [[Македонски Срби|Србин]], 1 останат и 28 лица без податоци.<ref>{{Попис2021белешка}}</ref> Низ годините ова било вкупното население и етничка припадност на населението во Србјани: {| class="wikitable" |- ! Година ! Македонци ! Албанци ! Турци ! Срби ! {{крат|Ост.|Останати}} ! {{крат|б.п.|Лица без податоци}} ! Вкупно |- style="text-align:center;" | 1948 | — | — | — | — | — | — | '''526''' |- style="text-align:center;" | 1953 | 477 | 0 | 83 | 0 | 5 | — | '''565''' |- style="text-align:center;" | 1961 | 400 | 1 | 71 | 0 | 1 | — | '''473''' |- style="text-align:center;" | 1971 | 355 | 19 | 120 | 1 | 1 | — | '''496''' |- style="text-align:center;" | 1981 | 332 | 44 | 69 | 1 | 88 | — | '''534''' |- style="text-align:center;" | 1991 | 287 | 39 | 143 | 0 | 6 | — | '''475''' |- style="text-align:center;" | 1994 | 298 | 70 | 138 | 0 | 2 | — | '''508''' |- style="text-align:center;" | 2002 | 281 | 47 | 164 | 0 | 3 | — | '''495''' |- style="text-align:center;" | 2021 | 288 | 61 | 139 | 1 | 1 | 28 | '''518''' |} <small>* Извор: [[Државен завод за статистика на Република Македонија]] (1953-2021), според податоци од официјалните пописи во соодветните години</small> === Родови === Селото Србјани е населено во целост со [[Македонци|македонско]] население, кое се разликува според верската припадност на [[Православие|православна]] и [[Ислам|муслиманска]] вероисповед. Во селото живее претежно староседелско население.<ref name=":0" /> Според истражувањата на [[Јован Трифуноски]] во 1960-тите години родови во селото се: * Македонски православни родови се: ''Крстевци'' (5 к.), ''Настевци'' (5 к.), ''Пулевци'' (4 к.), ''Марковци'' (3 к.), ''Миајлевци'' (1 к.), ''Таневци'' (2 к.), ''Влаовци'' (2 к.), ''Ѓурчиновци'' (2 к.), ''Трипуновци'' (3 к.), ''Дуковци'' (1 к.) и ''Даневци'' (1 к.), овие родови се староседелски; ''Ѓормалевци'' (6 к.), доселени се во турско време од селото [[Кладник]], ''Долгачевци или Спировци'' ( 3 к.), доселени се во турско време од селото [[Брждани]], ''Кршковци'' (5 к.) и ''Петревци'' (2 к.), доселени се од селото [[Карбуница]], ''Плетикошаровци'' (2 к.), доселени се од селото [[Јудово]], ''Матиќевци'' (2 к.), доселени се од селото [[Туин]], ''Бинијовци'' (3 к.) и ''Жванковци'' (2 к.), не знаат од каде се доселени, ''Лавчанци'' (2 к.) и ''Ќипревци'' (2 к.), доселени се после [[Прва светска војна|Првата светска војна]] од селото [[Лавчани]], ''Бржданци'' (2 к.) овде живеат од кога и претходните два рода, доселени се од селото [[Брждани]]. * Македонски муслимански (т.н. „торбешки“) родови се следните: ''Даутовци'' (3 к.), ''Есатовци'' (2 к.), ''Кленчевци'' (2 к.), ''Мендевци'' (2 к.), ''Сулевци'' (1 к.), ''Имеровци'' (1 к.) и ''Расим Кукуш'' (1 к.), староседелски родови; ''Оџовци'' дојдени се во турско време од [[Кичево]], ''Расимовци'' (2 к.) нив околу 1910 година ги населил газдата на чифликот Риза-бег. По потекло се од околината на [[Ѓаковица]], порано домашниот јазик им бил [[Албански јазик|албанскиот]], но мешајќи се со Торбешите го примиле македонскиот јазик. Според истражувањата пак на [[Томо Смилјаниќ - Брадина|Тома Смиљаниќ]] во периодот од 1921-1926 година родови во селото се:<ref>{{Наведени вести|url=https://kicevo.mk/kicevija-tomo-smiljanic-bradina/|title=Кичевија - Тома Смиљаниќ (1926) - Кичево|date=2018-05-16|work=Кичево|access-date=2018-11-25|language=mk-MK}}{{Мртва_врска|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * Македонски христијански родови: ''Чадоровци'' (4 к.), ''Марковци'' (4 к.), ''Кршаковци'' (12 к.), ''Саздановци'' (2 к.), староседелци; ''Влаовци'' (7 к.), биле [[Власи]] од [[Крушево]]; ''Биновци'' (3 к.), доселени од Охридско; ''Мијаиловци'' (3 к.), доселени од Охридско; ''Чормалевци'' (4 к.), доселени од селото [[Кладник]]; ''Блажевци'' (3 к.), доселени од Охридско; ''Кршковци'' (2 к.), доселени од Охридско; ''Мотичовци'' (3 к.), доселени од Горна Копачка; ''Пулевци'' (5 к.), доселени од [[Белица (Кичевско)|Белица]]; ''Дабевци'' (1 к.), доселени од [[Орланци (Кичевско)|Орланци]]; ''Даневци'' (1 к.), доселени од Охридско; ''Филиповци'' (1 к.), доселени од [[Карбуница]] и ''Тупуровци'' (2 к.), доселени од Карбуница, исто така. * Македонски муслимански родови: ''Љамовци'' (6 к.) и ''Алијевци'' (2 к.), староседелци; ''Адемовци'' (1 к.), дошле од [[Крушица (Кичевско)|Крушица]]; ''Кленчевци'' (7 к.), дошле од [[Кичево]]; ''Мивтаровци'' (2 к.), дошле од [[Дебар]]; ''Емин-аговци'' (1 к.) и ''Демир-аговци'' (1 к.), дошле од Кичево. == Општествени установи == * Подрачно основно училиште == Самоуправа и политика == Селото влегува во рамките на [[Општина Кичево]], која била проширена по новата територијална поделба на Македонија во 2013 година. Во периодот од 1996-2013 година, селото било дел од некогашната [[Општина Другово]]. Во периодот од 1965 до 1996 година, селото се наоѓало во рамките на големата општина Кичево. Селото припаѓало на некогашната општина Кичево во периодот од 1955 до 1965 година. Во периодот 1952-1955, селото било дел од тогашната Општина Другово, во која покрај селото Србјани, се наоѓале и селата Горно Добреноец, Долно Добреноец, Другово, Јаворец, Лавчани, Манастирско Доленци, Подвис и Пополжани. Општината Другово постоела и во периодот 1950-1952, кога во нејзе биле вклучени селата: Другово, Манастирско Доленци, Пополжани и Србјани. === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 0780 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместено во училишната зграда.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=11 март 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Локални избори во Македонија (2017)|локалните избори во 2017 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 434 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=970|title=Локални избори 2017|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210217203434/https://rezultati.sec.mk/Local/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=970|archive-date=2021-02-17|dead-url=|accessdate=11 март 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Референдум во Македонија (2018)|референдумот во 2018 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 432 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://referendum.sec.mk/Referendum/Results?cs=mk-MK&r=r&rd=r1&eu=All&m=39&ps=970|title=Референдум 2018|last=|first=|date=|work=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|accessdate=11 март 2019}}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 437 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == [[Податотека:Викиекспедиција во Копачка 361.jpg|мини|300п|десно|Поглед кон главната селска црква „Св. Петар и Павле“]] ;Археолошки наоѓалишта<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка картаг на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> * [[Баројца (Србјани)|Баројца]] — доцноантичка населба и некропола. ;Цркви<ref name="верски објекти">{{наведена книга|last=Јелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски|title=Карта на верски објекти во Македонија|editor=Валентина Божиновска|publisher=Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи|location=Менора - Скопје|date=2011|isbn=978-608-65143-2-7}}</ref> * [[Црква „Св. Петар и Павле“ - Србјани|Црква „Св. Петар и Павле“]] — главна селска црква ;Џамии<ref name="верски објекти" /> * [[Џамија (Србјани)|Џамија]] — главна и единствена џамија во селото. <!--== Редовни настани ==--> == Личности == ;Родени во Србјани * [[Стојан Илиоски]] (1927-1945) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Ангеле Крстески]] (1924-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Стојан Крстески]] (1922-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Драгана Крстевска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка и член на [[АФЖ]] *[[Мирка Настеска]] (1918-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Киро Настески]] (1915-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Стојмир Стефаноски]] (1917-1944) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Тане Цалески]] (1918-1943) — [[Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]] *[[Мирослав Спироски]] (р. 1949) — македонски новинар и публицист. *[[Мане Сиљанов Дукоски]] — македонски револуционер, Илинденец.<ref>{{Наведена книга|title=|others=Јасмина Дамјановска, Ленина Жила и Филип Петровски (2016). Илинденски сведоштва. том I, дел II. Скопје: Државен архив на Република Македонија.}}</ref> <!--== Култура и спорт ==--> == Иселеништво == Од Србјани највеќе се иселувале македонските муслимански родови, кои бегале во [[Турција]], во градовите [[Истанбул]] и [[Адапазар]]. Неколку семејства се иселиле околу 1913 година, некои после после [[Прва светска војна|Првата светска војна]], а највеќе се иселиле после крајот на 1950-тите од XX век.<ref name=":0" /> Од македонските христијански родови, постари иселеници има во [[Бугарија]], после [[Втора светска војна|Втората светска војна]], неколку семејства се иселиле во [[Кичево]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{наводи|2}} == Поврзано == * [[Кичевско Поле]] * [[Општина Другово]] * [[Кичево]] == Надворешни врски == {{Ризница-ред|Srbjani}} {{Општина Кичево}} [[Категорија:Србјани| ]] [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Кичевски села]] [[Категорија:Села во Општина Кичево]] d672xrmr480oecq7iwebr5nqqglydr3 0 11519 5629960 5618781 2026-09-19T09:10:30Z Forbidden History 89259 /* Личности */ 5629960 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за село во Република Македонија | слика= | име=Дабница | регион= | општина={{општинскигрб|Општина Прилеп}} | население=2 | година= 2002 | поштенски број= | надморска височина= | географска широчина=41° 23' 53" сев. ш. | географска должина=21° 33' 56" ист. д. | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=23 | lat_sec=53 | lon_dir=E | lon_deg=21 | lon_min=33 | lon_sec=56 | мрежно место= | карта = Дабница во Општина Прилеп.svg }} :''За селото Дабница во Пиринска Македонија, видете [[Дабница (Пиринско)|овде]]'' '''Дабница''' — село во [[Општина Прилеп]], во околината на градот [[Прилеп]]. Сместено е на падините на планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], во северниот дел на регионот [[Пелагониски Регион|Пелагонија]]. == Географија и местоположба == Дабница се наоѓа на падините на планината [[Бабуна (планина)|Бабуна]], северно од градот [[Прилеп]]. == Историја == [[Податотека:Masakr vo selo Dabnica, 1942.jpg|мини|Масовно стрелани Македонци од село Дабница, Прилепско. Во масакрот настрадале 18 лица. (19 септември 1942)]] Дабница е старо село населено уште од [[антика]]та, за што сведочат бројните [[#Археолошки наоѓалишта|археолошки наоѓалишта]]. Во 1337 година, половина од Дабница кралот [[Стефан Душан]] ја приложил на [[Манастир Трескавец|манастирот Трескавец]].<ref name="jovantrifunoski">{{наведена книга|last=Ф. Трифуноски|first=Јован|title=Битољско-прилепска котлина|language=sr|publisher=Српска академија наука и уметности|year=1998|page=|isbn=|location=|pages=}}</ref> За време на турското ропство, селото било раселено, а потоа повторно е обновено. Селото било обновено од Македонци кои се доселиле од други населби кон крајот на XVIII век.<ref name=jovantrifunoski /> За време на турското ропство цела земја на селото припаѓала на [[Манастир Трескавец|манастирот Трескавец]] (во 1912 година манастирот во ова село имал околу 700 овци и кози).<ref name=jovantrifunoski /> Селото се споменува во турските пописни дефтери од 1467/68 година, како дел од Прилепскиот Вилает (Vilayet-I Prilepe) под името ''Д-б-н-ч-а'' имало 13 семејства, 2 неженети и 3 вдовици, сите христијани.<ref>Турски документи за историјата на македонскиот народ кн.4, Методија Соколоски, д-р Александар Стојановски, Скопје 1971, стр.87</ref> Кон крајот на {{Римски|19}} век, селото било дел од Прилепската Каза на [[Отоманско Царство|Отоманското Царство]]. На 23 октомври 1941 година кај местото Гарван, кај Дабница бил формиран [[Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“|Прилепскиот партизански одред „Гоце Делчев“]]. Во 1942 г. се случил [[Масакр кај Дабница, 1942|Масакрот кај Дабница]] извршен од бугарските окупаторски сили. == Население == На Етнографската карта на [[Битолски Вилает|Битолскиот Вилает]] од 1901 г. Дабница се води како чисто македонско село во Прилепската Каза на Битолскиот Санџак со 32 куќи.<ref>{{Битолски Вилает|22}}</ref>{{Население низ историјата | cols = 2 | graph-pos = bottom |1948|223 |1953|189 |1961|117 |1971|41 |1981|17 |1991|13 |1994|13 |2002|66 |2021|2 }} Според германска карта издадена во 1941 година, а заснована на пописот на [[Кралство Југославија|Кралството Југославија]] од 1931 година, селото имало 200 [[Македонци]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://maps.mapywig.org/m/German_maps/series/200K_Volkstumskarte_Jugoslawien/VKJug_Bl_39_39-41_BITOLJ_(MONASTIR)_1941.jpg|title=200K Volkstumskarte Jugoslawien}}</ref> Според последниот попис од 2021 година, во селото живееле 2 жители, сите [[Македонци]]. {{Пописи|220|280|223|189|117|41|17|13|13|66|2}} === Родови === Дабница е македонско православно село, иако во него има и Роми, доселени од поново време. Родовите македонски во селото се сите доселенички. Според истражувањата од 1954 година, родови во Дабница се: * '''Доселеници:''' ''Анѓеловци (2 куќи)'' најстар род во селото, доселени се однекаде; ''Секуловци (7 куќи)'' потекнуваат од предокот Секула кој се доселил околу 1804 година од селото [[Крушеани]]; ''Коруновци (5 куќи)'' доселени се кога и ''Секуловци'' од [[Дебарско]]; ''Бешировци (3 куќи)'' доселени се однекаде, имаат роднини во Прилеп (''Големџиковци''); ''Наневци (2 куќи) и Кремчевци (2 куќи)'' и они се доселени однекаде; ''Трајковци (4 куќи)'' дошол Трајко од [[Крушеани]]; ''Рапешовци (3 куќи)'' доселени се од село [[Рапеш]] во [[Мариово]].<ref name="jovantrifunoski" /> == Самоуправа и политика == === Избирачко место === Во селото постои избирачкото место бр. 1441 според [[Државна изборна комисија на Македонија|Државната изборна комисија]], сместени во просториите на приватна куќа.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|title=Описи на ИМ|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817210325/https://mojotizbor.mk/arhiva/parlamentarni-izbori-2011/9-uncategorised/194-opisi-na-izbiracki-mesto.html|archive-date=2023-08-17|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> На [[Македонски претседателски избори (2019)|претседателските избори во 2019 година]], на ова избирачко место биле запишани вкупно 4 гласачи.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|title=Претседателски избори 2019|last=|first=|date=|work=|archive-url=https://web.archive.org/web/20191229144944/https://rezultati.sec.mk/mk-MK/1/r/all/56/1613|archive-date=2019-12-29|dead-url=|accessdate=3 ноември 2019|url-status=dead}}</ref> == Културни и природни знаменитости == ;Цркви * [[Црква „Св. Никола“ - Дабница|Црква „Св. Никола“]] — селска црква ;Манастири * [[Трескавец]] — познат средновековен манастир во крајниот северозапад на атарот ;Археолошки наоѓалишта<ref name="АрхеоКарта">{{АрхеоКарта|294, 314}}</ref>{{котва|Археолошки наоѓалишта}} * [[Караташ (Дабница)|Караташ]] — некропола од римско време * [[Градиште (Дабница)|Градиште]] — неопределено наоѓалиште од непознат период * [[Св. Петка (Дабница)|Св. Петка]] — црква од непознат период * [[Кукул (Дабница)|Кукул]] — неопределено наоѓалиште од непознат период * [[Бунар (Трескавец)|Бунар]] — населба од доцноантичко време, кај Трескавец * [[Гробови во Карпа (Трескавец)|Гробови во Карпа]] — некропола од римско време, кај Трескавец * [[Гумење (Трескавец)|Гумење]] — некропола од хеленистичко и римско време, кај Трескавец * [[Златоврв (Трескавец)|Златоврв]] — населба и базилика од хеленистичко, доцноантичко и старохристијанско време * [[Манастирски Дол (Дабница)|Манастирски Дол]] — населба од хеленистичко, римско и доцноантичко време * [[Црква Св. Богородица (Трескавец)|Црква Св. Богородица]] — осамени наоди, населба и црква од раноантичко, римско и старохристијанско време и средниот век, околу манастирската црква на Трескавец == Личности == '''Личности родени во Дабница:''' * [[Доситеј Новаковиќ]] * [[Спиро Црне]] * [[Рампо Левков - Левката]] * [[Душан Бешироски]] * [[Ѓорче Бешироски]] * [[Алексо Бешироски]] * [[Менка Бешироска]] * [[Сотир Дамески]] * [[Стева Бошкоска|Стева Мирческа Бошкоска]] — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]] * [[Леца Забрчанец]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Стеве Јованоска-Бешимовска]] — учесник во НОВ на Македонија * [[Даница Крстеска|Даница Мрчевска Крстеска]] (1922-) — учесник во НОВ на Македонија == Иселеништво == Се знае за следните постари иселени родови и семејства од ова село. Од 1912 во Прилеп се имаат иселено околу 40 семејства. Од родовите Секуловци, Коруновци, Бешировци, Наневци, Трајковци и Кремчевци.<ref name="jovantrifunoski" /> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рв|Dabnica}} {{Општина Прилеп}} [[Категорија:Села во Македонија]] [[Категорија:Прилепски села]] [[Категорија:Села во Општина Прилеп]] [[Категорија:Дабница| ]] 7ih84slmlc6e8w4qh5e4h0a2abjrsvn 0 16103 5629919 5550282 2026-09-19T07:23:51Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: чвор → јазол 5629919 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | direction = horizontal | width = 185 | image1 = Museum of Macedonia 60.jpg | alt1 = Машка скопско-црногорска носија изложена во [[Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]] | image2 = Museum of Macedonia 59.jpg | alt2 = Женска скопско-црногорска носија изложена во [[Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]] | footer_align = center | footer = ''Машка и женска носија од [[Црногорија]]та'' }} '''Носиите од Скопската Котлина''' се делат на четири различни носии, од кои две битно се разликуваат една од друга — носијата од [[Скопска Црна Гора]] и носијата од [[Скопска Блатија]], додека носиите од с. [[Кучково]] и с. [[Пуста Брезница]] се варијанти од овие две, со разлики во одделни облеки, украси и детали.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Етнологија на Македонците|last=Томовски|first=Крум|publisher=МАНУ|year=1996|isbn=9989-649-25-1|location=Скопје|pages=146 и 147}}</ref> [[Скопска Котлина|Скопската Котлина]], како географска и културна целина, претставува простор каде традиционалната носија не била само облека, туку претставувала и израз на локалниот идентитет.<ref name=":2" /> == Носии од Скопска Црна Гора == '''Скопска Црна Гора''' ја сочинуваат 11 планински села во околината на Скопје, во кои народната носија се издвојува со специфичниот начин на украсување на облеките и со изразити црно-бели контрасти. Носијата и кај мажите и кај жените била направена од бели природни материјали ([[волна]], [[памук]], [[лен]] или [[коноп]]), освен зиме, кога мажите носеле црно сукно. [[Податотека:Kuchevishte-1900.gif|мини|лево|Народни носии од с. [[Кучевиште]], Скопска Црна Гора (1900)]] На кошулата од женската носија, која во главните кројни елементи не отстапува од општопознатиот облик на македонските кошули — туниковидни, е застапен богат вез по целата должина на ракавите, на градите и долу по скутовите, изведен со волнени конци во црна импозантна релјефна орнаментика, создавана врз основа на старите антички традиции. Облеките од бела клашна — з'бан за девојки и долама за мажени жени, изобилуваат со украси од црни рески или црни гајтани на зимската облека џубе. Ткаениот алов појас или црна каница, скутината утајка со дискретни прави шарки, плетените волнени шарени чорапи, опанци с'с опутице и богатиот накит, ја оформуваат целокупната композиција на носијата. Забрадувањето на главата со долги, домашно ткаени, крпи пребрадник и прекривач, поинакво за девојки од тоа на омажените жени, е посебна одлика на носијата во овој регион. Овие две крпи се фиксирале со помош на ремен на кој била прикачена парична низа наречена огрља. На истиот ремен се прикачувал и филигрански крст познат како низат крст. Косата била исплетена во две плетенки, кои на врвот од главата се врзувале во заеднички јазол, украсен со монистрени украси. На нозете се носеле платнени чорапи, а во посебни свечени прилики обувале папучиња наречени капаклие, кои биле рачно изработени од занаетчии. Невестите носеле на глава невестинска капа со кружна форма, цвеќе и многу накит (тепелаци, игла главичата, ушници со трепки, потоа гердани на градите, [[чапрази]] на појасот). Кај невестинската [[Народна носија|носија]] прво се облекувала кошулата позната како прекуребрњарка. На градниот дел од кошулата биле пришиени украсни елементи изработени од бели конци - китке или јаке. Половината се опашувала со појас - каница, а врз него се ставал уште еден појас познат како алов појас. На аловиот појас се врзувал колун украсен со чапрази, додека на предниот дел се поставувала скутина, локално наречена алова утајка с'с лозице. Околу скутината, на ниво на колковите, се прикачувале волнени индустриски [[Шамија|шамии]] познати како ускукнице. На градниот кош се носи низат [[Ѓердан|гердан]], а покрај него се опашувала и низата [[шамија]].<ref name=":1">{{Наведена книга|title=Македонски народни носии|last=Јаневски|first=Владимир|publisher=Здружение на етнокореолози на Македонија|year=2024|isbn=978-608-65803-2-2|location=Скопје|pages=38}}</ref> Машката [[Народна носија|носија]], главно платнена и клашнена, се состои од кошула од бело домашно памучно платно, долга, широка и многу набрана во долниот дел. Платнените гаќи, аловиот ткаен појас, кусата безракавна клашнена облека [[џамаданче]] и подолгото [[џубе]] од бела клашна со декоративни украси од црни гајтани, плетените волнени чорапи и опанци с'с опутице ја оформуваат носијата во пределот Скопска Црна Гора.<ref name=":0" /> Кај мажите на главата, најчесто се носела [[шубара]] која не само што штитела од сонце, туку и го означувала статусот на носителот. Во постаро време, мажите носеле црн [[Фес (капа)|фес]], завиен со долга бела марама наречена [[чалма]]. Кошулата, изработена од домашно изткаен [[памук]] или [[лен]], се одликувала со чисти линии и отсутност на претерани украси. Ракавите, умерено широки во горниот дел, кон дланката постепено се стеснувале, создавајќи хармонична силуета. Секој дел од кошулата имал свое име и функција, од „брчканите“ ракави до „ребрениците“ на страните. Гаќите, шиени од ист материјал како кошулата, биле целосно бели и лишени од украси. Во нивниот крој внимателно е вметнато четвртасто парче ткаенина наречено скут или кут, кое овозможувало поголема слобода при одење. На нозете обувале волнени плетени чорапи со сложени геометриски шарки, секоја со свое име и значење – „крстовички“, „рибички“, „мачкини нозки“. Кај зимската варијанта на носијата се носела и [[Гуна|гуња]] - долга волнена наметка со качулка која може да се спушти за заштита од непогоди. За време на најстудените денови на носијата се додавал и [[кожув]] од јагнешка кожа со волната свртена навнатре. Празничната носија што ја носеле младите мажи била карактеристична по кошулите со прецизни везови во форма на змијки и лозници. Посебен елемент е „колунот“ - украсен кожен појас кој се носел преку волнениот, симболизирајќи ја машкоста и подготвеноста за женидба.<ref name=":2">{{Наведено списание|last=Раичевиќ|first=Светозар|date=1930|title=Народна ношња у Скопској Црној Гори|journal=Гласник Скопског научног друштва|volume=7-8|pages=347-368}}</ref> == Носии од Скопска Блатија == [[Податотека:Свадбарска група на селани во носии од с. Булачани, Скопска Блатија (1940).jpg|мини|285п|Свадбарска група на селани во носии од с. [[Булачани]], Скопска Црна Гора (1940)]] Спротивно од смирените црно-бели комбинации на носијата од [[Скопска Црна Гора]], женската носија од [[Скопска Блатија]], рамничарски земјоделски предел во непосредна близина на [[Скопје]], се одликува со изразита полихромност, како во извезените така и во вткаените орнаментални мотиви. Везените украси со геометриски и стилизирани вегетабилни мотиви на белата туниковидна кошула, изведени со разнобојни волнени конци и изобилство од срма, се вклопуваат во стилското единство со другите делови од носијата, платнената саја и клашнената курдија, ткаената волнена скутина вута и појасот кемерче ја оформуваат носијата со исти колористички ефекти. Празничните носии, како и невестинската се дополнети со повеќе декоративни детали — ракавчиња, крпи, [[коцел]], поткоцелник, како и богат и разновиден монистрен и метален накит — игла титрајка, огрље, леденик, [[пафти]], [[ѓердан]]и. Кај носиите на невестите од крајот на XIX век основен дел била кошулата позната како црнетица црногорка, која била богато украсена на долниот дел со црни декоративни елементи наречени прутови, провези и [[Талисман|амајлии]]. Ракавите на кошулата исто така биле интензивно везени, а овој декоративен [[Македонски вез|вез]] се нарекувал плочи. Како горен дел од облеката, невестата носела алов елек, врз кој се облекувала [[саја]] со рукавчиња. Половината се стегнувала со појас, а на предниот дел се поставувала [[скутина]]. Врз скутината се ределе [[Шамија|шамии]] и колан со [[пафти]], додека од страните се прикачувале индустриски [[Шамија|шамии]]. Над скутината се носеле и мали крпички со пари. Најгорниот дел од облеката била ќурдија. Косата на невестата била исплетена во неколку плетенки, во кои се вметнувал и големиот масивен коцел – дел од продолжената фризура. Главата се покривала со вес - [[Фес (капа)|фес]], украсен со пришиени метални монети. Врз фесот се префрлало невестинско крпче, кое се прицврстувало со ремен богато украсен со метални пари. Под ременот биле закачени и волнени и срмени конци, познати како пискули. На фесот, покрај монетите, се прикачувал и пиришан. На градите, невестата носела [[леденик]] – парче клашна украсено со метални [[Монета|монети]]. Над леденикот се носел волнен гердан, плетен и украсен со монистри и копчиња. Голем дел од украсите се поставувале и на коцелот, кој дополнително се кител со тепе (украсна трака). Во горниот дел на коцелот се вметнувала и гранка од зеленика или шимшир, што му давал посебен изглед на невестинското покривање. Поради големата тежина на [[коцел]]от, за дополнителна потпора се користеле и рафтови, кои го олеснувале носењето на овој масивен украс. Во текот на невестинскиот период, невестата во раката носела крпче, кое служело и како апотропеон (заштитен [[Талисман|амајлија]]) и како украсен елемент. На нозете се носеле богато украсени чорапи и [[Опинок|опинци]] со ремени, на чиј преден дел се прикачувало волнено китче.<ref name=":1" /> [[Податотека:Двајца мажи во носии од с. Бардовци, Скопска Блатија (1926).webp|мини|Двајца мажи во носии од село [[Бардовци]], Скопска Блатија (1926)]] Мажите од овој предел лете носат платнени кошула и гаќи, како во Скопска Црна Гора, со широк ткаен волнен појас на половината. Карактеристична е празничната кошула наречена ајта — широка и со многу набори во долниот дел, а специјален детаљ на облеката на младоженците и младите мажи е широко набраното долниште тоска, фустан, кое по називот потсетува на албанското племе Тоски, по кројот на тоскиската фустанела, а по потекло се врзува со старобалканското културно наследство. На нозете се обувале шарени волнени чорапи, кои под колената се придржувале со тесни ткаени појасчиња дизгии. Зиме се облекува елек од шарено, [[долама]] и [[чакшири]] од темна клашна, а во некои села и широки тумани или литарки. Горна зимска облека е кожув од овча кожа или [[гуња]] со куси ракави од темна клашна.<ref name=":0" /> Како најгорен дел од облеката, младите мажи (крај на 19-ти и почеток на 20-ти век) носеле [[џубе]], украсено со црни гајтански апликации. Особено во зетовскиот период, оваа облека се дополнувала и со шамиче што се врзувало околу вратот. Исто така, околу појасот се препашувал ремен, богато украсен со метални копчиња, а покрај него се врзувале и ткаени крпи. Во празничните денови, на ременот мажите прикачувале и мушка лејка, која најчесто била наполнета со течност – вода или алкохол. Во однос на фризурата и покривката на главата, мажите од [[Скопска Блатија]] имале посебен обичај. До крајот на XIX век, карактеристично било мажите да носат перчин – косата се подстригувала само над ушите и на тилот, додека остатокот од косата се оставало долго и се исплетувало во перчин, кој можел да достигне сè до појасот. Главата се покривала со плитка овална [[капа]], врз која се префрлала крпа. Перчинот се обмотувал околу капата, а потоа крпата се завиткувала во форма на чалма. Едниот крај од крпата се спуштал надолу по рамото или се превиткувал преку брадата и се закачувал на другиот крај од капата. Овој начин на носење на покривката бил карактеристичен за овој регион.<ref name=":1" /> == Носија од село Кучково (Ск. Дервен) == Селото [[Кучково]], за кое во стручната литература е забележано дека е единственото село од стариот [[Скопски Дервен]], има поинаква носија, која ја одбележуваме како преодна меѓу Скопска Блатија и Скопска Црна Гора. Жените во ова село носат кошула украсена со црн или разнобоен вез, летна саја или зимска ќурдија, со поинакви украси од тие во соседните предели. Карактеристична облека во ова село е белото платнено сајче, со богати везени декорации, од дебели црни волнени конци, по грбот и предниците. Скутината бовча е од алова волна, прошарана со поситни вткаени геометриски мотиви. Забрадувањето е со ткаена бела памучна или свилена крпа, придржувана од ремче со монистрена декорација. На нозете се носат волнени, плетени, шарени чорапи и [[опинци]]. Машката носија од с. Кучково во некои облеки има сличности со носиите во Скопска Црна Гора и Скопска Блатија, но се разликува од нив по начинот на украсувањето на облеките — белото џубе, темнокафеавата гуња и белиот платнен елек, со извезени црни и црвени украси.<ref name=":0" /> == Носија од село Пуста Брезница (Каршијак) == [[Податотека:Une noce dans un village bulgare près d'Uskub - Les mariés et leur cortège - Van Den Brule Alfred - 1907.jpg|мини|285п|Селани во носии од с. [[Долно Соње]], '''Каршијак''' (1903)]] Во планинското село [[Нова Брезница|Пуста Брезница]], и во околните села, машката носија е сета од бели клашнени облеки со оптоки од црни гајтани — [[џамадан]], [[минтан]], [[бечви]], потоа [[чорап]]и — сплетени од разнобојна [[волна]] со геометриски мотиви, и [[капа]] од [[јагне]]шка кожа — делува впечатливо како изразито планинско-сточарска носија. Женската носија од село Пуста Брезница е варијанта на носијата во Скопска Блатија, со поинакви извезени и вткаени орнаментални мотиви и поинакви форми на горните облеки. Во рамките на Скопската Котлина се наоѓа и групата [[Торбешија]], во која живеат помуслиманети Македонци, со македонски говорни одлики, кои со менувањето на верата го смениле и својот начин на живот, па во извесна смисла и својата носија. Слична на торбешката носија носат и Шиптарите од селата меѓу Полог и Скопска Блатија. Женската носија се состои од кошула од бело тенко платно — кенарлија, украсена со разнобоен вез, л'скавци и монистра, преку која се облекува јелек од индустриски материјал, алаџа поставен и полнет со памук, а се опашува со волнен ткаен појас и скутина — бовча. Носијата е дополнета со украсни крпи. Карактеристичен детал од носијата е бел чаршав — тенка памучна ткаенина, сета украсена со вткаени геометриски мотиви, а служи како нокривка за забулување.<ref name=":0" /> == Галерија == <gallery> Податотека:Хавзипашини Конаци (Бардовци) 1944 02.jpg|Овчар кај [[Хавзипашини конаци|хавзипашините конаци]] во с. Бардовци, Скопска блатија (1944) Податотека:Museum of Macedonia 61.jpg|Машки и женски носии од '''Скопска Блатија''' ''(изложени во [[Музеј на Македонија|Музејот на Македонија]]'') Податотека:Family from Bunardžik near Skopje, 1913.jpg|Семејство во носии од с. [[Бунарџик]], '''Скопска Блатија''' (1913) </gallery> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == *[http://www.youtube.com/watch?v=0gkEAXa5sx8 Оплитање на невестата - Обичај кој некогаш се изведувал во селата на Скопска Црна Гора] {{Македонски народни носии}} [[Категорија:Македонски народни носии]] [[Категорија:Горновардарска носија]] 95nfycj2vhj2j3t3yguwqt9ay4cw4xc 0 16363 5629999 5446193 2026-09-19T10:33:03Z Bjankuloski06 332 /* Поголеми градови во Англија (во илјади) */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629999 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Држава |conventional_long_name = Англија |native_name = England |common_name = Англија |image_flag = Flag of England.svg |image_coat = Royal Arms of England.svg |national_motto = [[Dieu et mon droit]]<br>„[[Бог и моето право]]“ |image_map = England in the UK and Europe.svg |map_caption = {{map caption|location_color=темнозелено|region=Обединето Кралство|region_color=светлозелено}} |capital = [[Лондон]] |latd=51 | latm=30 | latNS=N |longd=0 |longm=7 |longEW=W |largest_city = Лондон |official_languages = [[Англиски јазик|англиски]] |ethnic_groups = 79,8% Бели британци<br>4,6% Друго бели<br>2,6% Индијци |ethnic_groups_year = 2011 |religion = [[Црква на Англија]] |demonym = [[англичани]]н |government_type = [[Уставна монархија]] |leader_title1 = [[Список на британски монарси|Монарх]] |leader_name1 = [[Чарлс III]] |sovereignty_type = Основавање |established_event1 = Обединување |established_date1 = 12 јули 927 |established_event2 = Унија со Шкотска |established_date2 = 1 мај 1707 |area_km2 = 130 279 |population_estimate = 56 286 961 |population_estimate_year = 2019 |population_census = 53 012 500 |population_census_year = 2011 |population_density_km2 = 432 |currency = [[Британска фунта]] |currency_code = GBP |time_zone = [[GMT]] |utc_offset = +0 |time_zone_DST = [[BST]] |utc_offset_DST = +1 |date_format = дд/мм/год |drives_on = лево |iso3166code = GB-ENG |calling_code = [[+44]] |royal_anthem=[[Податотека:United States Navy Band - God Save the King.oga|центар]]}} '''Англија''' ({{langx|en|England}}) — најголемата [[Составни држави на Обединетото Кралство|држава]] во рамките на [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. Во неа живее повеќе од 83% од населението на Обединетото Кралство, и го зафаќа поголемиот дел од островот. Таа граничи со [[Шкотска]] на север и со [[Велс]] на запад. == Историјата на името Англија == Англија е именувана по Англос (Стар [[генитив]] на [[англиски јазик|англискиот јазик]], Енгла, па оттука [[староанглиски јазик|староанглиски]] - Енгла ланд/Engla Land), едно од [[Германски племиња|Германските племиња]] верувале дека потекнуваат во Ангелн во северна [[Германија]], кои потоа се доселиле во Англија во 5 и 6 век. Оттука доаѓа и [[Латински|латинското]] име Англија/Anglia. На почетокот Англија била географски термин но не и [[држава]], сè додека одделните кралства се обединиле под кралот Васекс во 10 век. На кратко обединета Англија потпаднала и под [[Данска]] власт под кралот [[Кнут]], а потоа се одметнала и прогласила [[независност]], пред повторно да е освоена од [[Војводата од Нормандија]] во [[1066]]. == Политика == Седиштето на владата и на [[британско кралско семејство|кралското семејство]] се наоѓа во [[Лондон]]. За разлика од Шкотска, Велс или [[Северна Ирска]], Англија нема ни свој [[парламент]] ни своја [[влада]]. Нивната улога ја презеле Парламентот и централната Влада. При тоа е вообичаено за прашања кои директно ја засегаат Англија, делегатите од другите земји не гласаат во парламентот. == [[Хералдика]] == Англиското знаме, познато и како Крстот на [[Св. Ѓорѓија]], претставува црвен крст на бела основа. Другиот хералдички симбол е [[Тудорска роза|тудорската роза]] и три лава. == Административна поделба == {{Главна|Административна поделба на Англија}} '''39 историски грофови ([[англ.]] Counties)''' Тие 39 историски грофови постојат од доцниот [[среден век]]. Од половината на 20 век, грофовите имаат улога како административни подрачја, кои неколкупати се реорганизирани. '''Современа административна поделба''' Во текот на 20 век, административната поделба е делумно прилагодена на новонастанатите големи градови. На тој начин се променуваат и границите на наведените 39 историски грофови. Така на пример во [[1965]] се создава административен центар - [[Голем Лондон]]. :''Видете: [[Церемонијални англиски грофовии]]'' Англија се дели и на региони. За поподробно, видете: [[Региони во Англија]] == Поголеми градови во Англија (во илјади) == * [[Лондон]] (7 1729) * [[Бирмингем]] (977) * [[Лидс]] (715) * [[Шефилд]] (513) * [[Брадфорд]] (468) * [[Ливерпул]] (439) * [[Манчестер]] (393) * [[Кирклис]] (389) * [[Бристол]] (381) * [[Вејкфилд]] (315) * [[Вирал]] (312) * [[Дудлеј]] (305) * [[Виган]] (301) * [[Ковентри]] (301) * [[Донкастер]] (287) * [[Стокпорт]] (285) * [[Сефтон]] (283) * [[Сендвел]] (283) * [[Сандерленд]] (281) * [[Лестер]] (279) * [[Нотингем]] (266) * [[Болтон]] (261) * [[Њукасл]] (260) * [[Велсал]] (253) * [[Ротерам]] (248) * [[Кингстон]] (244) * [[Стоук]] (241) * [[Плимут]] (240) * [[Вулверхемптон]] (237) * [[Дерби (град)|Дерби]] (222) * [[Барнсли]] (218) * [[Саутемптон]] (217) * [[Олдхам]] (217) * [[Солфорд]] (216) * [[Тејмсајд]] (213) * [[Трафорд]] (210) * [[Милтон Кејнс]] (210) * [[Рочдал]] (205) * [[Солихул]] (200) ==Англија како тема во уметноста и во популарната култура== * „На одреден остров“ — песна на аргентинскиот писател [[Хорхе Луис Борхес]].<ref>Horhe Luis Borhes, ''Šifra''. Beograd: Paidea, 2012, стр. 84-85.</ref> * „Седумнаесет отруени Англичани“ - расказ на колумбискиот писател [[Габриел Гарсија Маркес]] <ref>Габриел Гарсија Маркес, ''Дванаесет искушенија''. Скопје: Три, 2008.</ref> * „Англија“ (англиски: ''England'') — песна на британската [[Панк рок|панк-рок]] група [[Адиктс]] (''The Adicts'') од 1981 година.<ref>[https://www.discogs.com/master/53873-The-Adicts-Songs-Of-Praise DISCOGS, The Adicts – Songs Of Praise (пристапено на 16.4.2022)]</ref> * „Нова Англија“ (англиски: ''New England'') - песна на британскиот [[Рок-музика|рок]]-музичар [[Били Брег]] (''Billy Bragg'') од 1983 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=aCfRcgoPxTw YouTube, Billy Bragg New England (пристапено на 30.8.2017)]</ref> * „Нешто за Англија“ (англиски: ''Something About England'') - песна на британската [[Рок-музика|рок]]-група [[Клеш]] (''The Clash'') од 1980 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Clash-Sandinista/master/14996 DISCOGS, The Clash ‎– Sandinista! (пристапено на 10.6.2020)]</ref> * „Нека се тресе Англија“ (англиски: ''Let England Shake'') - песна од истоимениот музички албум на британската рок-музичарка [[ПЈ Харви]] (''PJ Harvey'') од 2011 година.<ref name="discogs.com">[https://www.discogs.com/PJ-Harvey-Let-England-Shake/master/310242 DISCOGS, PJ Harvey ‎– Let England Shake (пристапено на 3.4.2021)]</ref> * „Англија“ (''England'') - песна на британската рок-музичарка [[ПЈ Харви]] (''PJ Harvey'') од 2011 година.<ref name="discogs.com"/> * „Америка и Англија (Ќе биде земја пролетерска)“ (''Amerika I Engleska (Biće Zemlja Proleterska)'') - песна на црногорскиот музичар [[Рамбо Амадеус]] од 1989 година.<ref>[https://www.discogs.com/Rambo-Amadeus-Ho%C4%87emo-Gusle/release/1157021 DISCOGS, Rambo Amadeus ‎– Hoćemo Gusle! (пристапено на 25.8.2019)]</ref> * „Англиските градови“ (англиски: ''English Towns'') — песна на британската рок-група [[Стренглерс]] (''The Stranglers'') од 1977 година.<ref>[https://www.discogs.com/The-Stranglers-No-More-Heroes/master/24312 DISCOGS, The Stranglers ‎– No More Heroes (пристапено на 4.5.2021)]</ref> * „Англиска шема“ (англиски: ''English Scheme'') - песна на британската рок-група [[Фол (рок-група)|Фол]] (''The Fall'') од 1980 година.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=J2YMuFzp2uc YouTube, The Fall - Grotesque (full album) (пристапено на 29.6.2017)]</ref> * „Продавајќи ја Англија за една фунта“ (англиски: ''Selling England by the Pound'') - албум на британската рок-група [[Џенезис]] (''Genesis'') од 1973 година.<ref>[https://www.discogs.com/Genesis-Selling-England-By-The-Pound/release/1702230 DISCOGS, Genesis ‎– Selling England By The Pound (пристапено на 21.11.2020)]</ref> == Поврзано == * [[Географија на Англија]] * [[Демографија на Англија]] == Наводи == {{наводи}} {{Англија: Теми}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Обединето Кралство]] [[Категорија:Англија| ]] [[Категорија:Островски земји]] fboq590scf1n5r9aqb8e1yv7n0xb9bs 0 34880 5629851 5608307 2026-09-18T17:16:59Z Bjankuloski06 332 /* Поврзано */ Исправено заглавие, replaced: = Видете исто така = → = Поврзано = 5629851 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за училиште | name = Солунска бугарска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“ | native_name = Българска мѫжка гимназия „Св. св. Кирилъ и Методий“ | image = Bulgarian Men's High School of Thessaloniki in 1891.jpg | image_size = | alt = | caption = Солунската машка гимназија во 1891 година. | location = [[Солун]] | country = [[Османлиска Империја]] | country1 = | coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | coordinates_footnotes = | other_name = <!-- or | other_names = --> | former_name = <!-- or | former_names = --> | schooltype = | fundingtype = | type = [[гимназија]] | religious_affiliation = | denomination = | patron = | established = 1880 | founder = <!-- or | founders = --> | status = | closed = 1913 | grades_label = Класови | grades = I–VII | enrollment = 267 (1886/7)<ref name="Новаковић 1888 86">{{Cite journal |last=Новаковић |first=Стојан |date=1888 |title=Бугарске школе по Македонији |url=https://books.google.mk/books?id=jLkDAAAAYAAJ&pg=PA78&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |journal=Отаџбина |volume=7 |issue=19 |pages=86}}</ref> }} '''Солунската бугарска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“''' ([[Македонска преродбеничка азбука|стар правопис:]] ''Българска мѫжка гимназия „Свв. Кирилъ и Методий“'') — машка гимназија основана во есента 1880 година во [[Солун]], тогаш во [[Османлиската империја]]. Постоела до 1913 година. Била едно од најважните [[Бугарска пропаганда во Македонија|бугарски просветни средишта]] во Македонија и Одринско. Гимназијата била основана со поддршка на [[Бугарската егзархија]] и солунската бугарска црковно-училишна општина. Главен иницијатор и прв главен учител бил [[Кузман Шапкарев]]. Официјалното име „Св. св. Кирил и Методиј“ го добила во 1881 година. Наставата се изведувала на [[бугарски јазик]], а училиштето имало [[пансион]]. Во текот на своето 33-годишно постоење низ гимназијата поминале околу 5.800 ученици.{{sfn|Кандиларовъ|1930|p=108}} Голем дел од нив останале само неколку години, а со целосна матура завршиле 488 ученици.{{sfn|Кандиларовъ|1930|p=108}} Меѓу учениците имало и идни видни дејци на Внатрешната македонско-одринска револуционерна организација ([[ВМОРО]]), Врховниот македоно-одрински комитет ([[ВМОК]]) и други организации, како [[Гоце Делчев]], [[Даме Груев]], [[Тодор Александров]], [[Борис Сарафов]] и други. Учители во одреден период во гимназијата биле [[Григор Прличев]], [[Васил К’нчов]], [[Георги Кандиларов]] и други. Гимназијата престанала со работа по [[Балканските војни]] и воспоставувањето на грчка власт во Солун во 1913 година. Нејзин наследник денес се смета Националната хуманитарна гимназија „Св. св. Кирил и Методиј“ во [[Благоевград]], Бугарија. == Историја == === Основање на гимназијата === Пролетта 1880 година, Шапкарев ја напуштил Македонија за да му го понуди своите услуги како инспектор за Татарпазарџискиот училиштен округ на тогашниот директор за образование на [[Источна Румелија]], [[Јоаким Груев]].{{sfn|Минов|2015|p=129}} Но и покрај посредништвото од страна на архимандритот [[Методиј Кусев]], Груев го одбил Шапкарев. За да не пропадне неговата мисија во Бугарија, Шапкарев се обидел да ја искористи блискоста на Кусев со егзархот, за барем да може да го издаде етнографскиот и фолклорен материјал што го собрал претходните години во Македонија. Проникливиот Кусев заклучил дека охриѓанецот може да биде употребен за многу поважна цел. Имено, како што подоцна дознал Шапкарев, „во тоа време се кроеше план да и се помогне на Македонија на просветен план, но не можеше да се најде погодна личност... која што ќе ја постави првата основа – основниот камен на тамошното учебно дело“. Помошта на просветен план за која што зборува Шапкарев всушност има поинаква позадина. Средбата на Шапкарев со Кусев се случила во истиот период кога Портата го издала т.н. ''Закон за вилаети'', кој предвидувал одземање на патријаршиските привилегии во егзархиските училишта. Оттука, испраќањето на личност во Македонија која би ја поставила основата на бугарското училишно дело била токму во овој контекст. Така, со препорака од архимандритот, Шапкарев се упатил во Цариград за да се сретне со егзархот [[Јосиф I Бугарски|Јосиф I]] и од него да побара средства за издавање на собраните етнографско-фолклорни материјали. Меѓутоа, во писмото од Кусев до егзархот немало ниту збор за зборникот и во него пишувало само: „Еве го човекот што го бараме за учебното дело“.{{sfn|Минов|2015|p=130}} [[Податотека:Kuzman Shapkarev Liondas Bros Thessaloniki.png|лево|мини|275x275пкс|[[Кузман Шапкарев]]]] Со препорака од егзархот, Шапкарев бил упатен во Софија за да се сретне со премиерот [[Драган Цанков]], од кого бил задолжен да подготви извештај за перспективите на бугарското училишно дело во Македонија. Во мај 1880 година, Шапкарев го изложил својот план пред кнежевскиот Министерски совет, при што предвидел: 1) Солун да биде центар на делото. Таму да се основаат и поддржат по една полна машка и женска гимназија со пансиони; 2) Во Битола, Скопје и Серес да се отвори по една полугимназија и по едно трикласно женско училиште; 3) Во неколку второстепени градови да се отвори по едно двокласно или трокласно училиште; 4) Во другите места, кај што би се укажала потреба, да се даде привремена или постојана помош за поткрепа на постојните училишта; 5) Помошта за подржување на сите овие учебни установи да не се испраќа директно, туку со посредство на [[Бугарска егзархија|Егзархијата]].{{sfn|Минов|2015|p=130}} На 2 јуни 1880 година Кузман Шапкарев пристигнал во [[Солун]] заедно со Д. Узунов, кој бил назначен да отвори училиште во Битола. Притоа, Шапкарев истакнува дека улогата што му била наменета од Егзархот, покрај учителствувањето, била и „да ја насочува бугарштината во цела Македонија“. Истовремено, Егзархијата поканила уште 30 Македонци во Бугарија да појдат за учители во Македонија, но никој од нив не одговорил на повикот. Во Солун Шапкарев, кој бил назначен за главен учител во солунските егзархиски училишта, ги нашол училиштата во очајна состојба. Во машкото училиште имало само 17 ученици првоодделенци и четворица повозрасни, кои составувале нешто налик на прв клас. Во женското училиште учеле 11 ученички, од кои само 2-3 знаеле да читаат.{{sfn|Минов|2015|p=132}} Во октомври истата година, Шапкарев и кукушанецот [[Христо Бучков]] започнале со работа во солунското основно училиште во солунското маало Ајринџик. Како резултат на плодната агитаторска дејност на Шапкарев, активноста на солунската егзархиска општина и претходно воспоставените врски во Солунско и Кукушко, училиштето го посетувале 87 ученици, претежно од околината на [[Кукуш]] и [[Солун]], од кои се формирале 4 одделенија и два класа. Брзиот успех резултирал со позитивни сигнали од Егзархијата за отворање на редовна и полна бугарска гимназија во Солун. Меѓутоа, и покрај успешно завршената учебна година, пред почетокот на 1881/82 година, Шапкарев бил известен дека бугарската гимназија ќе биде отворена во Прилеп. Тврдоглавоста на охриѓанецот сепак се покажала решавачка. Шапкарев одбил да ги изврши наредбите на архимандритот Методиј Кусев, кој како роден прилепчанец најмногу се залагал гимназијата да биде отворена во Прилеп. По долга расписка со разни егзархиски и политички фактори, Шапкарев успеал да издејствува гимназијата сепак да биде отворена во Солун. Притоа, меѓу другото, егзархискиот учител истакнал дека Европа може да види дека во Македонија живеат и Бугари само доколку гимназијата биде отворена во Солун, кој го посетувале голем број на странци. Истовремено, Шапкарев разгласил низ цела Македонија дека во Солун ќе се отвори бугарска гимназија со пансион. На тој начин, учебната година започнала со 123 ученици, распоредени во три гимназијални класа.{{sfn|Минов|2015|p=134}}[[Податотека:Solunska bugarska mashka gimnazija dokument.jpg|thumb|300px|right|Документ од 1884 година]] === Ученички бунтови === Солунската гимназија, и покрај егзархискиот језуитски режим, била расадник на револуционерни идеи. Во гимназијата циркулирала забранета литература, се ковале планови и се дигале ученички бунтови. Во гимназијата често избувнувале конфликти за тоа да се зголеми бројот на професори со потекло од [[Македонија (регион)|Македонија]], а да се намали бројот на оние што се носат од територијата на кнежевството [[Бугарија]]. [[Бугарска егзархија|Бугарската егзархија]] која ја спроведувала политиката на [[Стефан Стамболов]] за еволутивно решавање на македонското прашање, била против зголемување на бројот на учители од [[Македонија (регион)|Македонија]], заради стравот дека Македонците учители ќе ги револуционеризираат учениците, и со тоа ќе бидат нарушени добрите односи меѓу кнежевството [[Бугарија]] и Османлиска [[Турција]]. Веднаш по нејзиното создавање, веќе во учебната 1882/1883 година, дошло до бранување. При училишниот бунт во учебната 1883/1884 година биле исклучени од гимназијата [[Ѓорче Петров]] и [[Пере Тошев]], кои биле меѓу првите ученици на оваа гимназија. Во учебната 1887/1888 година дошло до нов бунт, поради кој биле исклучена поголема група на ученици. Меѓу причините за бунтот било и барањето на учениците: ''дека не можат да работат на бугарски јазик, туку сакале да работат и да им се предава на нивниот домашен, македонски дијалект''. Меѓу учениците кои заминале во [[Белград]], за да го продолжат образованието, биле: [[Даме Груев]], [[Петар Поп Арсов]], [[Никола Наумов]], [[Христо Поп Коцев]], [[Димитар Мирчев (раководител на ТМОРО)|Димитар Мирчев]] итн. Во своето дело „Во Македонија под ропство“ [[Павел Шатев]] пишува дека во основата на ученичките бунтови бил спорот како да се извршува ослободувањето на [[Македонија (регион)|Македонија]].<ref>Шатев, П., ''В Македония под робство'', София, 1983, трето издание, с. 35</ref> [[Бугарска егзархија|Екзархиската]] страна верувала дека ова требе да се извршува со легална борба, просвета, цркви и училишта, а другата страна - со револуционен метод на дејствие.<ref>Шатев, П., ''В Македония под робство'', София, 1983, трето издание, с. 36</ref> === Педагошки курс при гимназијата === За да се обезбедат учители за основните и за трикласните училишта во провинцијата (пред сè во Македонија), во учебната 1887/1888 година при машката гимназија бил отворен педагошки курс во времетраење од две години. Со курсот раководел директорот на гимназијата, а наставата ја изведувале професорите кои предавале и во самата гимназија. Курсот функционирал осум учебни години, од 1887/1888 до 1895/1896 година. Во тој период го завршиле 129 ученици, кои биле оспособени за учителска работа.{{sfn|Кандиларовъ|1930|p=109}} Учениците кои биле примани морало да имаат завршено трет клас гимназија (приближно денешно основно образование). Програмата на курсот била составена од општо гимназиски предмети, дополнети со [[педагогија]] (наука за воспитување и образование), која ја предавале специјализирани наставници. Иако педагошкиот курс бил наменет за подготовка на учители, релативно малиот број на завршени ученици укажува дека учениците почесто избирале да го продолжат гимназиското образование, наместо да се насочат кон учителската професија.{{sfn|Кандиларовъ|1930|p=109}} === По 1913 === По крајот на [[Втора балканска војна|Втората балканска војна]], грчките власти го протеруваат целиот наставнички колектив на гимназијата во Бугарија. Задно со себе тие успеваат да земат голем дел од материјалот и регистарски материјали. Преместувана е неколкупати во [[Струмица]], [[Штип]] и [[Петрич]]. Од [[1920]] до денес се наоѓа во [[Благоевград]] (Горна Џумаја), [[Пиринска Македонија]] и го носи името '''Национална хуманитарна гимназија „Свети Кирил и Методиј“''' (''Национална хуманитарна гимназия „Свети Свети Кирил и Методий“''). == Директори и учители == === Директори === [[Податотека:First Graduates and Teachers of the Thessaloniki Bulgarian Hight School 1886.jpg|мини|350x350px|Првата генерација на матуранти во гимназијата во учебната 1885/86 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': Георги Миндов, Александар Кулев, Христо Димитров, Костадин Стателов, Фран Сплитек, [[Григор Прличев]], [[Георги Кандиларов]], архимандрит [[Козма Пречистански]], ѓакон [[Иларион Пенчев]], Георги Попов, [[Петар Драганов]], Андреј Дојкин, Јероним Буфети{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Христо Нечев]], [[Јордан Читкушев]], [[Јордан Мирчев]], [[Иван Липошлиев]], [[Димитар Изов]], [[Бано Кушев]], [[Лазар Тодев]], [[Јордан Бомболов]], [[Георги Стрезов]], [[Петар Мавродиев]], [[Александар Кожухарски]]]] Од вкупно 14 директори на гимазијата, 9 биле од Бугарија, а 5 од Македонија. Притоа нужно е да се истакне дека во најважните години од работата на солунската гимназија, од нејзиното основање до периодот кога во Македонија се отвориле и други бугарски средношколски установи, директорите биле исклучиво етнички Бугари.<ref>{{cite book |last=Минов |first=Никола |date=2017 |title= 70 години Институт за историјаː 70 години македонска историографијаː зборник на трудови од научната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 во Скопје |publisher=Филозофски факултет - Скопје|page=337 |chapter=Гимназиите во османлиска Македонија}}</ref> Според нивното образование, речиси сите минале низ бугарските средни училишта во Софија, Пловдив итн., а голем дел од нив го продолжиле своето образование во поголемите европски центри. Повеќемина од солунските директори имале и завидна политичка кариера. Додека Михаил Сарафов најпрво бил министер за народна просвета во владата на Петко Каравелов (1880-1881) и министер за финансии во владата на Драган Цанков (1884), а дури потоа бил назначен за директор на гимназијата во Солун, некои од директорите својот политички подем го започнале откако се докажале како спроводници на бугарската политика во солунската машка бугарска гимназија. Васил К’нчов во 1902 година бил министер за народна просвета во владата на Стојан Данев, а Лазар Пајаков бил министер за финансии во кабинетите на Рачо Петров, Димитар Петков, Димитар Станчов и Петар Гудев (1903-1908).<ref>{{cite book |last=Минов |first=Никола |date=2017 |title= 70 години Институт за историјаː 70 години македонска историографијаː зборник на трудови од научната конференција одржана на 13 и 14 декември 2016 во Скопје |publisher=Филозофски факултет - Скопје|page=337 |chapter=Гимназиите во османлиска Македонија}}</ref> * ''[[Кузман Шапкарев]] — (1880 – 1881) (главен учител)'' * [[Божил Рајнов]] — (1881 – 1883) * [[Георги Кандиларов]] — (1883 – 1887) * [[Никола Начов]] — (1887 – 1891) * [[Димитар Хаџи Иванов]] — (1891 — 1892) * [[Васил К’нчов]] — (1892 — 1893) * [[Михаил Сарафов]] — (1893 — 1896) * [[Анастас Наумов]] — (1896 — 1897) * [[Атанас Ченгелев]] — (1897 — 1899) * [[Лазар Пајаков]] — (1899 — 1900) * [[Георги Раев]] — (1900 — 1904) * [[Христо Тенчев]] — (1904 — 1907) * [[Антон Поп Стоилов]] — (1907 — 1909) * [[Тодор Дечев]] — (1909 – 1912) * [[Георги Белев]] — (1912 – 1913)<ref>Николов, Стоян. „Съдбата на българите в Солун преди и по време на Балканските войни (1912 - 1913 г.)“. Списание „Македонски преглед“, кн. 2, София, 2008, стр. 70.</ref> === Учители === [[Податотека:Teachers-of-Bulgarian-men-school-Thessaloniki-1890.jpg|мини|Учители во гимназијата во 1890 година.|300x300пкс]] До средината на 1880-те меѓу учителите во бугарските средни училишта преовладувале руските воспитаници. Тоа важи како за училиштата во европските вилаети на Османлиската империја, така и за тие во слободното [[Кнежевство Бугарија]]. Руски воспитаници се и директорите на гимназијата во почетниот период од нејзиниот развој: [[Божил Рајнов]] (Одеса, Лиеж и Киев) и [[Георги Кандиларов]] (Киевска духовна академија). Иста е положбата и кај учителите – [[Трајко Китанчев]] (Киев и Москва), [[Благој Димитров]] (Одеса), [[Константин Стателов]] (Москва), [[Иларион Пенчев]] (Одеса) итн. Значително помалку се предавачите кои завршиле во пределите на Австроунгарија – чехот Франтишек Сплитек и унгарецот Роже Калман, кој бил принуден од власта да напушти во учебната учебната 1886/1887 г. За предавање на странски јазици биле назначени учители французи (Ф. Бертранд, Ж. Гиро, Е. Шевалие) и турци (Абди Етхем ефенди и Фадил беј). Помал бил бројот на предавачите кои завршиле на други места – Григор Прличев во Атина, Јероним Буфети во Џенова, Димитар Цухлев во Љасковец, Лазар Пајаков во Роберт колеџ и Париз, Антон Дојков во Габрово, Христо Станишев во Гент и др. Во првата деценија на 20 век директорите на Гимназијата воглавно веќе биле воспитаници на [[Софиски универзитет|Софиското вишо училиште]] – Христо Тенчов (1904–1907), Антон Попстоилов (1907–1909), Тодор Дечев (1909–1912), Георги Белев (1912–1913). Меѓу учителите продолжиле да се истакнуваат истакнати бугарски учени, општественици и политичари – професорот по природни науки Стефан Петков, професорот по француски јазик во Софискиот универзитет и бугарски конзул во Стокхолм [[Атанас Јаранов]], уметникот Михаил Крстев, новинарот и политичар Петко Пенчев и др. {{Учители во Солунска машка гимназија „Св. Кирил и Методиј“}} == Предметна програма == [[Податотека:Bulgarian high school in Solun teachers and students.JPG|мини|350x350px|Четврта генерација на матуранти во гимназијата во учебната 1888/89 год.{{Br}}''Прв ред'' ''(учители)'': [[Јероним Буфети]], [[Благој Димитров]], [[Григор Прличев]], [[Димитар Матов]], [[Никола Начов]], [[Димитар Хаџииванов]], [[Васил К’нчов]], [[Едхем ефенди]]{{Br}}''Втор ред'' ''(матуранти):'' [[Никола Зарзев]], [[Константин Робев]], [[Никола Апостолов]], [[Панче Васков]], [[Димитар Поптомов]], [[Јаким Игнатиев]], [[Иван Хаџимишев]], [[Манасиј Лучански]]{{Br}}''Трет ред'' ''(матуранти):'' [[Јанаки Гелев]], [[Георги Трајчев]], [[Антон Димитров]], [[Георги Николов]]]] Уште во првите години од своето постоење, солунската машка гимназија ја приспособила својата предметна програма со програмите на гимназиските училишта во [[Софија]] и [[Пловдив]]. Притоа, за основа била земена програмата во пловдивската реална гимназија, приспособена на реалните потреби. Оттука, со оглед на тоа што „учениците (во солунската гимназија, б.н) доаѓале со идејата дека Бугарите немаа свое минато и дека се најдолниот род на земјата“, во учебната 1882/83 било решено предметот бугарска историја да се воведе од првиот клас во гимназијата. Поради значењето на грчкиот јазик во Солун, во вториот клас бил воведен и предметот [[грчки јазик]], а во првиот клас биле воведени предметите [[Турски јазик|турски]] и [[француски јазик]]. На тој начин, предметната програма во тогаш четирикласната солунска гимназија ја сочинувале предметите: бугарски јазик, бугарска историја, закон божји, математика, физика, природни науки, географија, општа историја, книжевност, аритметика, краснопис, цртање, француски, грчки и турски јазик.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Со понатамошниот развој на гимназијата и нејзиното прераснување во полна, седумкласна гимназија, покрај горенаведените предмети се изучувале и [[старословенски јазик]], логика, психологија, алгебра, геометрија, дескриптива, космографија, хемија, латински јазик и геометриско цртање. Сепак, фондот на часови за секој одделен предмет јасно покажува дека акцентот сепак бил ставен на историјата, на бугарскиот јазик, како и на турскиот и францускиот јазик.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Со исклучок на часовите по грчки, француски и турски, наставата се изведувала исклучиво на бугарски јазик, без никакво право на некаков компромис и употреба на македонскиот јазик во наставата. Ваквото инсистирање на бугарскиот јазик за сметка на мајчиниот македонски јазик, често резултирало со отворено незадоволство кај македонските ученици, а понекогаш и со бунтови. Така, во учебната 1887/88 година во солунската гимназија избиле нереди и ученички бунт, чија што иницијална каписла била „клерикалноста на (директорот, б.н) Кандиларов... којшто многумина го сметаа за језуит и нетактичките интриги на... учителите родум бесарабци“.{{sfn|Минов|2015|p=151}} Бунтот бил последица на политичките пресметки во Бугарија, пренесени во Македонија и солунската машка гимназија, меѓутоа, според изјавите на дел од учениците, македонските ученици се вклучиле во бунтот затоа што „не можеле да работат на бугарски јазик, туку сакале да им се предава на нивниот домашен македонски дијалект“. Дел од македонските ученици никако не можеле да разберат зошто е забранет македонскиот јазик со неговите дијалекти, а на негова сметка се форсира бугарскиот јазик. Во овој контекст, за време на летниот распуст еден ученик од солунската бугарска гимназија бил задолжен од двајца свои професори да им објасни на сограѓаните дека наместо „џ“ и „ч“ (или „ѓ“ и „ќ“) треба да ги користат гласовите „жд“ и „шт“, односно, наместо куќа, веѓа, свеќа и Ѓурѓовден, да употребуваат к’шта, вежда, свешта, Георгиев ден. Притоа, кога на почетокот на учебната година истиот ученик пред своите сокласници ги рецитирал песните од неговиот роден крај, од учителите му било кажано дека тие песни не се бугарски, туку повеќе наликуваат на српски. За да ги задоволи своите професори во бугарската гимназија, младиот дебарчанец постојано се трудел наместо „јас“ и „ќе“ да ги користи бугарските „аз“ и „ште“, и бил принуден „да го замрази мајчиниот јазик“.{{sfn|Минов|2015|p=151}} {{Gallery |title=Свидетелства |width=160 |height=170 |align=center |File:Boris Proevski Solun Diploma.jpg|Свидетелство на Борис Проевски |File:School Certificate of Ivan Ikonomov from Kukush from the Bulgarian Men's High School of Thessaloniki, 17 June 1901 - Page 1.jpg|Свидетелство на Иван Икономов |File:School Certificate of Georgi Kulishev from Doyran from the Bulgarian Men's High School of Thessaloniki, 11 July 1904 - Page 1.jpg|Свидетелство на Георги Кулиштев |File:School Certificate of Kuzman Yosifov from Debar from the Bulgarian Men's High School of Thessaloniki, 6 June 1910 - Page 1.jpg|Свидетелство на Кузман Јосифов од Дебар за завршување на Солунската гимназија, 6 јуни 1910 г. }} == Бројност на учениците == {{See also|Список на матуранти од Солунската машка гимназија}} [[Податотека:Number of graduates of the Thessaloniki Bulgarian Men's High School (1885–1913).jpg|алт=нхгбвфцдџс|мини|366x366px|Број на матуранти по генерации на Солунската бугарска машка гимназија (1885–1913). Во овој период, 488 ученици го завршиле образованието во 27 генерации.{{sfn|Кандиларовъ|1930|p=104}}]] Во учебната 1886/87 во гимназијата учеле 267 ученици, во VII класа. {| class="wikitable" |+ ! !I !II !III !IV !V !VI !VII |- |1886/87<ref name="Новаковић 1888 86">{{Cite journal |last=Новаковић |first=Стојан |date=1888 |title=Бугарске школе по Македонији |url=https://books.google.mk/books?id=jLkDAAAAYAAJ&pg=PA78&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |journal=Отаџбина |volume=7 |issue=19 |pages=86}}</ref> |16 |38 |37 |45 |64 |36 |31 |- |1893/94<ref>Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1893-1894 година. Пловдив, 1895, с. 55.</ref> |24 |18 |17 |24 |19 |21 |14 |- |1895/96<ref>Статистика на българските училища в Турция (Македония и Одринско) за учебната 1895-1896 година. Шумен, 1897, с. 86.</ref> |27 |20 |32 |36 |74 |31 |12 |} == Поврзано == * [[Солунска бугарска женска гимназија „Св. Благовештение“]] * [[Бугарска католичка семинарија во Солун]] == Извори == <references/> === Литература === * {{Наведена книга|title=Българскитѣ гимназии и основни училища въ Солунъ|last=Кандиларовъ|first=Георги|publisher=[[Македонски научен институт|Македонски Наученъ Институтъ]]|year=1930|location=Софија|language=бугарски|author-link=Георги Кандиларов}} * {{cite thesis|last=Минов|first=Никола|date=2015|title=Бугарската пропаганда во Македонија и Големите сили (1878-1912)|url=|work=|degree=PhD|location=|publisher=Филозофски факултет, Скопје|access-date=}} == Надворешни врски == {{Ризница-врска|Bulgarian Men's High School of Thessaloniki}} {{Гимназии во Османлиска Македонија}} [[Категорија:Османлиски Солун]] [[Категорија:Бугарска пропаганда во Македонија]] [[Категорија:Солунска машка гимназија]] [[Категорија:Образованието во Отоманското Царство]] [[Категорија:Училишта на Бугарската егзархија]] k8e3mipmd5q8y9c8zq4fxjaak61rjqb 0 48278 5629815 5629813 2026-09-18T12:02:11Z Buli 2648 /* Осудени */ 5629815 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=ноември 2009}} {{Инфокутија Врховен суд |court_name = Меѓународен кривичен трибунал<br />за поранешна Југославија |image = ICTY logo.svg |caption = Logo of the Tribunal |established = 25 мај 1993 |dissolved = 31 декември 2017 |location = [[Хаг]], [[Холандија]] |coordinates= {{Coord|52.0944|4.2843|display=inline,title}} |type = <!-- partisan election/non-partisan election/legislative selection/executive selection/cooption/etc --> |authority = [[United Nations Security Council Resolution 827]] |appeals = <!-- appeals of from this court go where --> |terms = Четири години |positions = {{plainlist| * 16 постојани * 12 ''[[ad litem]]''}} |website = {{Official URL}} }} [[Податотека:ICTY 2006-01-16.jpg|thumb|right|250px|Зградата на Судот во Хаг, Холандија.]] '''Меѓународниот кривичен суд за поранешна Југославија'''{{efn|Официјално "'''Меѓународен суд за гонење на лица одговорни за сериозни прекршувања на меѓународното хуманитарно право сторени на територијата на поранешна Југославија по 1991'''"}} (МКСЈ; {{langx|en|International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia}}, ICTY) бил ад хок меѓународен кривичен трибунал на [[Обединети нации|Обединетите нации]], со седиште во [[Хаг]], [[Холандија]]. Бил основан со [[Резолуција 827 на Советот за безбедност на Обединетите нации|Резолуцијата 827]] на [[Советот за безбедност на ООН]], усвоена на 25 мај 1993 година, со цел да ги гони лицата одговорни за сериозни повреди на [[меѓународно хуманитарно право|меѓународното хуманитарно право]] извршени на територијата на поранешна [[Социјалистичка Федеративна Република Југославија]] од 1991 година. Трибуналот бил надлежен за [[тешки повреди на Женевските конвенции од 1949 година]], [[повреди на законите и обичаите на војувањето]], [[геноцид]] и [[злосторства против човештвото]]. Неговата надлежност се однесувала на физички лица, а не на држави или други правни лица. Во текот на своето постоење, Трибуналот подигнал обвиненија против 161 лице за злосторства извршени во конфликтите во [[Хрватска]], [[Босна и Херцеговина]], [[Косово]] и [[поранешна Југословенска Република Македонија]]. МКСЈ престанал да постои на 31 декември 2017 година, по завршувањето на својот мандат. Неговите преостанати функции, вклучително и надзорот врз извршувањето на казните, жалбените постапки во преостанатите предмети и заштитата на сведоците, биле пренесени на [[Механизам за меѓународни кривични трибунали|Механизмот за меѓународни кривични трибунали]]. == Организација == МКТЈ бил составен од три главни органи: Судските совети (Chambers), Канцеларијата на обвинителот (Office of the Prosecutor) и Секретаријатот (Registry). Овие три органи имале различни и меѓусебно одделени функции. === Судски совети === Судските совети биле судскиот орган на Трибуналот. Тие одлучувале за вината или невиноста на обвинетите, изрекувале казни и одлучувале по други судски прашања. Судскиот систем на МКТЈ бил организиран во три првостепени судски совети и Апелационен совет. Секој Првостепен совет бил составен од три судии. Во текот на различни периоди, составот можел да биде дополнет со судии ad litem, односно судии назначени за конкретни судски постапки. На тој начин Трибуналот можел да го приспособува бројот на судии кон обемот на предметите. Секој предмет пред Првостепениот совет го разгледувале тројца судии, при што најмалку еден морал да биде постојан судија. Во постапките пред МКТЈ немало порота. Судскиот совет ја оценувал изведената доказна материја и донесувал одлука. Обвинителството го носело товарот на докажување, а стандардот бил „надвор од разумно сомнение“. === Канцеларија на обвинителот === Канцеларијата на обвинителот била независен орган одговорен за истрагите и кривичното гонење. Обвинителот бил одговорен за истражување на сериозни повреди на меѓународното хуманитарно право и за поднесување обвиненија против лица за кои постоеле доволно докази. Обвинителот бил независен и не смеел да прима упатства од влади, меѓународни организации или од другите органи на Трибуналот. За разлика од националните судски системи во кои може да постои истражен судија, во МКТЈ немало истражен судија. Обвинителот одлучувал кога да започне истрага, кои дејствија да ги истражува, кои лица да ги гони и кои обвиненија да ги поднесе. Сепак, обвинението морало да биде потврдено од судија пред обвинетиот да биде формално обвинет и да биде издаден налог за апсење. Канцеларијата била организирана околу истражувачки, обвинителски и жалбени функции. Во различни периоди имала Оддел за истраги, Оддел за обвинителство, оддели за жалби, информации и докази, како и теренски канцеларии. Подоцна, согласно со стратегијата за завршување на работата на Трибуналот, структурата била приспособена и истрагите и обвинителската работа функционирале во поинтегрирана форма. Обвинителот бил назначуван од Советот за безбедност на ООН, со мандат од четири години со можност за повторно назначување, додека заменик-обвинителот бил назначуван од генералниот секретар на ООН. === Секретаријат === Секретаријатот (Registry) бил административниот и поддржувачкиот орган на Трибуналот. Со него раководел секретар (Registrar), назначуван од генералниот секретар на ООН. Неговата улога била многу поширока од вообичаената административна служба на суд. Секретаријатот обезбедувал административна, техничка и логистичка поддршка за Судските совети, обвинителството и одбраната. == Осудени == Во текот на своето работење, Меѓународниот кривичен трибунал за поранешна Југославија (МКСЈ) и неговиот наследник Механизмот за меѓународни кривични трибунали осудиле вкупно 93 лица. Од нив: 63 ја отслужиле казната, дел сè уште ја отслужуваат во различни држави, неколку починале за време на издржувањето на казната. Подолу е список на сите осудени лица со конечната казна и тековниот статус (според официјални податоци на ICTY/IRMCT, ажурирано до 2023/2026 година): {| class="wikitable sortable sticky-header" style="font-size:85%; text-align:left" |- ! Име ! Конечна казна ! Статус ! Case |- | Златко Алексовски || 7 години || Отслужена (предвремено ослободен) || IT-95-14/1 |- | Харадин Бала || 13 години || Отслужена || IT-03-66 |- | Предраг Бановиќ || 8 години || Отслужена || IT-02-65/1 |- | Видоје Благојевиќ || 15 години || Отслужена || IT-02-60 |- | Тихомир Блашкиќ || 9 години || Отслужена || IT-95-14 |- | Љубомир Боровчанин || 17 години || Отслужена || IT-05-88 |- | Лахи Брахимај || 6 години || Отслужена || IT-04-84 |- | Радослав Брѓанин || 30 години || Отслужена (починал 2022) || IT-99-36 |- | Мирослав Брало || 20 години || Отслужува (Шведска) || IT-95-17 |- | Марио Черкез || 6 години || Отслужена || IT-95-14/2 |- | Ранко Чешиќ || 18 години || Отслужена || IT-95-10/1 |- | Валентин Ќориќ || 16 години || Отслужена (предвремено) || IT-04-74 |- | Хазим Делиќ || 18 години || Отслужена || IT-96-21 |- | Дамир Дошен || 5 години || Отслужена || IT-95-8/1 |- | Властимир Ѓорѓевиќ || 18 години || Отслужува (Германија) || IT-05-87/1 |- | Дражен Ердемовиќ || 5 години || Отслужена || IT-96-22 |- | Анто Фурунџија || 10 години || Отслужена || IT-95-17/1 |- | Станислав Галиќ || Доживотен || Отслужува (Германија) || IT-98-29 |- | Енвер Хаџихасановиќ || 3,5 години || Отслужена || IT-01-47 |- | Драган Јокиќ || 9 години || Отслужена || IT-02-60 |- | Миодраг Јокиќ || 7 години || Отслужена || IT-02-42 |- | Драго Јосиповиќ || 12 години || Отслужена || IT-95-16 |- | Драган Колунџија || 3 години || Отслужена || IT-95-8 |- | Дарио Кордиќ || 25 години || Отслужена || IT-95-14/2 |- | Милојица Кос || 6 години || Отслужена || IT-98-30/1 |- | Радомир Ковач || 20 години || Отслужена || IT-96-23 & 23/1 |- | Момчило Крајишник || 20 години || Отслужена || IT-00-39 |- | Радислав Крстиќ || 35 години || Отслужува || IT-98-33 |- | Амир Кубура || 2 години || Отслужена || IT-01-47 |- | Драгољуб Кунарац || 28 години || Отслужува (Германија) || IT-96-23 & 23/1 |- | Мирослав Квочка || 7 години || Отслужена || IT-98-30/1 |- | Есад Ланџо || 15 години || Отслужена || IT-96-21 |- | Владимир Лазаревиќ || 14 години || Отслужена || IT-05-87 |- | Милан Лукиќ || Доживотен || Отслужува (Естонија) || IT-98-32/1 |- | Средоје Лукиќ || 27 години || Отслужува (Норвешка) || IT-98-32/1 |- | Милан Мартиќ || 35 години || Отслужува (Естонија) || IT-95-11 |- | Винко Мартиновиќ || 18 години || Отслужена || IT-98-34 |- | Радивоје Милетиќ || 18 години || Отслужува || IT-05-88 |- | Драгомир Милошевиќ || 29 години || Отслужува (Естонија) || IT-98-29/1 |- | Дарко Мрѓа || 17 години || Отслужена || IT-02-59 |- | Здравко Мучиќ || 9 години || Отслужена || IT-96-21 |- | Младен Налетилиќ || 20 години || Отслужена || IT-98-34 |- | Драган Николиќ || 20 години || Отслужена || IT-94-2 |- | Момир Николиќ || 20 години || Отслужена || IT-02-60/1 |- | Драган Обреновиќ || 17 години || Отслужена || IT-02-60/2 |- | Драгољуб Ојданиќ || 15 години || Отслужена || IT-05-87 |- | Винко Пандуревиќ || 13 години || Отслужена || IT-05-88 |- | Небојша Павковиќ || 22 години || Отслужува || IT-05-87 |- | Миливој Петковиќ || 20 години || Отслужена (предвремено) || IT-04-74 |- | Билјана Плавшиќ || 11 години || Отслужена || IT-00-39 & 40/1 |- | Вујадин Поповиќ || Доживотен || Отслужува || IT-05-88 |- | Драгољуб Прцаќ || 5 години || Отслужена || IT-98-30/1 |- | Јадранко Прлиќ || 25 години || Отслужува (В. Британија) || IT-04-74 |- | Берислав Пушиќ || 10 години || Отслужена (предвремено) || IT-04-74 |- | Млаѓо Радиќ || 20 години || Отслужена || IT-98-30/1 |- | Ивица Рајиќ || 12 години || Отслужена || IT-95-12 |- | Владимир Шантиќ || 18 години || Отслужена || IT-95-16 |- | Душко Сикирица || 15 години || Отслужена || IT-95-8 |- | Франко Симатовиќ || 15 години || Отслужена || MICT-15-96 |- | Благоје Симиќ || 15 години || Отслужена || IT-95-9 |- | Милан Симиќ || 5 години || Отслужена || IT-95-9 |- | Никола Шаиновиќ || 18 години || Отслужена || IT-05-87 |- | Војислав Шешељ || 10 години || Отслужена (веќе издржана) || MICT-16-99 |- | Веселин Шљиванчанин || 10 години || Отслужена || IT-95-13/1 |- | Павле Стругар || 7,5 години || Отслужена || IT-01-42 |- | Бруно Стојиќ || 20 години || Отслужува (Австрија) || IT-04-74 |- | Миломир Стакиќ || 40 години || Отслужува (Франција) || IT-97-24 |- | Миќо Станишиќ || 22 години || Отслужува (Полска) || IT-08-91 |- | Душко Тадиќ || 20 години || Отслужена || IT-94-1 |- | Мирослав Тадиќ || 8 години || Отслужена || IT-95-9 |- | [[Јохан Тарчуловски]]|| 12 години || Отслужена || IT-04-82 |- | Стеван Тодоровиќ || 10 години || Отслужена || IT-95-9/1 |- | Митар Васиљевиќ || 15 години || Отслужена || IT-98-32 |- | Зоран Вуковиќ || 12 години || Отслужена || IT-96-23 & 23/1 |- | Симо Зариќ || 6 години || Отслужена || IT-95-9 |- | Драган Зеленовиќ || 15 години || Отслужена || IT-96-23/2 |- | Зоран Жигиќ || 25 години || Отслужена || IT-98-30/1 |- | Стојан Жупљанин || 22 години || Отслужува || IT-08-91 |- | [[Ратко Младиќ]]|| Доживотен || Починал во притвор (27 август 2026) || IT-09-92 / MICT-13-56 |- | [[Радован Караџиќ]]|| Доживотен || Отслужува (В. Британија) || IT-95-5/18 / MICT-13-55 |- | Јовица Станишиќ || 15 години || Чека трансфер / отслужува || MICT-15-96 |- | Милан Бабиќ || 13 години || Починал (самоубиство 2006) || IT-03-72 |- | Љубиша Беара || Доживотен || Починал 2017 || IT-05-88 |- | Расим Делиќ || 3 години || Починал 2010 || IT-04-83 |- | Мирослав Дероњиќ || 10 години || Починал 2007 || IT-02-61 |- | Милан Гверо || 5 години || Починал || IT-05-88 |- | Миле Мркшиќ || 20 години || Починал || IT-95-13/1 |- | Драго Николиќ || 35 години || Починал || IT-05-88 |- | Слободан Праљак || 20 години || Починал (самоубиство 2017) || IT-04-74 |- | Здравко Толимир || Доживотен || Починал 2016 || IT-05-88/2 |} ==Белешки== {{notelist}} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Меѓународни судови]] [[Категорија:Меѓународни организации]] ix4tjk64le1m8zc5l6h2zlfkfr0f4cn 0 50169 5629887 5424297 2026-09-18T21:28:59Z Andrew012p 85224 5629887 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за филм | name = Убиј го Бил: Изд. 1 | image = Kill bill vol one ver.jpg | caption = Постерот за првото издание | director = [[Квентин Тарантино]] | producer = [[Лоренс Бендер]] | writer = [[Ума Турман]]<br />Квентин Тарантино | starring = Ума Турман<br />[[Луси Лу]]<br />[[Дерил Хана]]<br />[[Дејвид Карадин]]<br />[[Вивика А. Фокс]]<br />[[Мајкл Медсен]]<br />[[Џули Дрејфус]]<br /> | music = [[Риза (рапер)|Риза]] | cinematography = [[Роберт Ричардсон]] | editing = [[Сали Менк]] | distributor = [[Мирамакс]] | released = [[10 октомври]], [[2003]] | runtime = 111 минути | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|англиски]]<br />[[Јапонски јазик|јапонски]]<br />[[Француски јазик|француски]] | budget = 30 милиони [[Американски долар|$]]<ref name="gross1">([[2003]]), [http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=killbill.htm "Kill Bill Vol. 1 - Domestic Total Gross"], ''Box Office Mojo'', accessed [[2006-09-13]]</ref> | gross = $180.949.045 | followed_by = ''Убиј го Бил: Изд. 2'' | amg_id = 1:280648 | imdb_id = 0266697 }} {{Инфокутија за филм | name = Убиј го Бил: Изд. 2 | image = Kill bill vol two ver.jpg | caption = Постерот за второто издание | director = [[Квентин Тарантино]] | producer = [[Лоренс Бендер]] | writer = [[Квентин Тарантино]] | starring = [[Ума Турман]]<br />[[Дејвид Карадин]]<br />[[Дерил Хана]]<br />[[Мајкл Медсен]]<br />[[Луси Лу]]<br />[[Мајкл Паркс]] | music = [[Роберт Родригес]] | cinematography = [[Роберт Ричардсон]] | editing = [[Сали Менк]] | distributor = [[Мирамакс]] | released = [[16 април]], [[2004]] | runtime = 136 минути | country = [[САД]] | language = [[Англиски јазик|англиски]]<br />[[Кантонски кинески|кантонски]]<br />[[Мандарински кинески|мандарински]]<br />[[Шпански јазик|шпански]] | budget = 30 милиони [[Американски долар|$]]<ref name="gross2">([[2004]]), [http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=killbill2.htm "Kill Bill Vol. 2 - Domestic Total Gross"], ''Box Office Mojo'', Accessed Sep 13, 2006</ref> | gross = $152.159.461 | preceded_by = ''Убиј го Бил: Изд. 1'' | followed_by = | website = | amg_id = 1:289932 | imdb_id = 0378194 }} '''''Убиј го Бил''''' ({{langx|en|Kill Bill}}) — четвртиот филм на [[сценарист]]от-[[режисер]] [[Квентин Тарантино]]. Оригинално замислен како еден филм, тој бил издаден како два посебни дела во [[есен]]та [[2003]] и во [[пролет]]та [[2004]] поради времетраењето од приближно четири часа. Филмот претставува драма за одмазда со епички размери, заснован на поранешни филмски жанрови како што се хонгконшките боречки филмови, јапонските [[Самурајски филм|самурајски филмови]] и италијанските [[шпагети вестерн]]и. Филмот е исполнет со популарна музика, постојани наводи на [[поп-култура]]та и намерно прекумерно [[насилство]]. == Приказна == ''Убиј го Бил'' е една приказна, поделена во две изданија со по пет „подглавија“ во секое, презентирани преку нелинеарен стил, што е карактеристично за филмовите на режисерот Тарантино. === Прво издание === Во Ел Пасо, Тексас, се случува масакр изведен од страна на Смртоносниот Вајпер Атентаторски Тим и е ранета Невестата. Таа се обидува да му каже на водачот на овој тим, Бил, дека е бремена, но тој ја пука во глава. Набрзо доаѓа полицијата и го истражува масакрот, Шерифот ја мисли Невестата за мртва, но дознава дека е жива. Невестата завршува во болница и останува во кома, а за тоа време Бил испраќа еден атентарор, Еле Драјвер, да ја убие Невестата со смртоносна инекција, но Бил одлучува да ја прекине мисија, бидејќи смета дека е нечесно да се убие Невестата кога таа не може да се брани. Поминуваат четири години и Невестата се разбудува од својата кома, за нејзино изненадување, таа не е повеќе бремена. Таа е принудена да убие еден болнички работник кој ја силувал додека таа била во кома и го украдува неговиот камион и набрзо се опоравува. Таа има план да се одмазди на Бил и неговиот атентаторски тим. Отпрвин оди во домот на еден поранешен атентатор, Вернита Грин, и ја напаѓа, започнувајќи една брутална тепачка. Нивната тепачка е прекината од страна на младата ќерка на Вернита, Ники. Двете одат да разговараат насамо, но Вернита се обидува да ја убие Невестата и Невестата е принудена да ја убие Вернита, Ники е сведок на убиството. Невестата потоа прави список на членовите на Смртоносниот Вајпер Атентаторски Тим кои треба да ги убие и одлучува првин да ја убие О-Рен Иши, која ја води јакузата во Токио. Невестата е принудена да патува во Окинава, Јапонија, за да земе меч од легендариниот Хатори Ханзо, кој се заколнал дека нема повторно да направи меч, но откако Невестата му кажува дека сака да го убие Бил, тој оди преку својата заклетва и прави меч за Невестата. Невестата, подготвена со мечот на Хатори Ханзо, оди во еден ресторан во Токио за конечно да се соочи со О-Рен Иши, но прво се соочува со нејзината армија Лудите 88 и издвојува победа. Таа потоа конечно се соочува со О-Рен Иши во Јапонската градина на ресторанот и повторно издвојува победа, убивајќи ја О-Рен Иши. Невестата потоа ја зема асистентката, Софи Фатале, и добива информации за Бил со помош на тортура и ја остава жива. Филмот завршува со посетата на Бил во болница кај Софи, кој ја прашува за невестата и едно од поважните прашања е тоа дали Невестата знае дека нејзината ќерка е жива. ===Второ издание=== Невестата решава да се соочи со третиот член на атентаторскиот тим на Бил, братот на Бил, Буд. Таа оди во неговата приколката, но Буд беше спремен и ја застрела со пушка полна со камен од сол. Тој зборувал со Бил за Невестата и бил предупреден дека Невестата ќе дојде да го убие. Буд го здогледува мечот на Невестата и му се јавува на Еле Драјвер, планирајќи да го продаде мечот за еден милион долари. Тој потоа ја онесвестува Невестата и ја затвора во ковчег, закопувајќи ја жива во гробиштата. Години порано, Бил ја однел Невестата кај легендарниот господар за боречки вештини, Паи Меи, за да може да ги унапреди своите боречки вештини и Бил му кажува на Невестата за посебната техника на Паи Меи, удар кој може да предизвика срцето да експлодира. Така, Невестата искористува една техника на Паи Меи со која се ослободува од ковчегот и излегува на површина. Еле Драјвер одлучува да го убие Буд и тоа и го сторува, таа скрива црна мамба во куферот полн со пари и Буд полека умира од отровот на змијата. Таа му ѕвони на Бил и му кажува дека Невестата го убила Буд, а таа дека ја убила Невестата. Ама Невестата, која всушност се вика Беатрикс Кидо, извршува заседа на Еле и тие влегуваат во брутална тепачка. Еле му открива на Беатрикс дека и таа била ученичка на Паи Меи и дека го отрула како одмазда дека ѝ го извадил окото кога таа го навредила. Како за одмазда, Беатрикс ѝ го вади и преостанатото око и ја остава во приколката на своја судбина. Беатрикс го наоѓа Бил со помош на еден познаник и дознава дека нејзината ќерка Б.Б е сè уште жива. Таа ги наоѓа двата во еден хотел и ја поминува вечерта со нив. Ама, откако Бил ја става Б.Б во кревет, тој и Беатрикс имаат сериозен разговор. Беатрикс му ја кажува на Бил причината поради која таа го напуштила неговиот атентаторски тим, додека Бил му ја кажува причината поради кој тој го наредил нејзиното убиство. Беатрикс и Бил набрзо влегуваат во кратка мечовска борба каде Беатрикс го удира Бил со посебната техника на Паи Меи и на тој начин издвојува победа. Откога Бил прави пет чекори, тој паѓа и умира. Беатрикс одлучува да води нормален живот со Б.Б. == Улоги == Прво издание * [[Ума Турман]] како Невестата/Беатрикс Кидо * [[Луси Лиу]] како О-Рен Иши * [[Давид Карадине]] како Бил * [[Вивика А. Фокс]] како Вернита Грин * [[Мајкл Медсен]] како Буд * [[Дарил Ханах]] како Еле Драјвер * [[Џули Дрејфус]] како Софи Фатале * [[Сони Чиба]] како Хатори Ханзо * [[Чиаки Куријама]] како Гого Јубари * [[Гордон Лиу]] како Џони Мо * [[Мајкл Паркс]] како Ерл МекГрау * [[Мајкл Боуен]] како Бак * [[Џун Кунимира]] како Танака * [[Кенџи Оба]] како Широ * [[Џејмс Паркс]] како Едгар МекГроу * [[Џонатан Логран]] како клиент на Бак * Јуки Казамацури како сопственичката на Куќата од Сини Лисја * [[Сакичи Сато]] како Чарли Браун * Амбросија Кели како Ники Бел * Сачико Фуџи, Јошико Јамагучи и Рони Јошико Фуџијама како настапувачи во Куќата од Сини Лисја Второ издание * [[Ума Турман]] како Невестата/Беатрикс Кидо * [[Давид Карадине]] како Бил * [[Мајкл Мадсен]] како Буд * [[Дарил Ханах]] како Еле Драјвере * [[Гордон Лиу]] како Паи Меи * [[Мајкл Паркс]] како Естебан Вихаио * [[Бо Свенсон]] како мнистерот * [[Jeannie Epper]] како жена на министерот * [[Самуел Л. Џексон]] како Руфус * [[Лери Бишоп]] како Лери Гомес * [[Сид Хејг]] како Џеј * [[Перла Хени-Џардине]] како Б.Б * Хелен Ким како Керен Ким * [[Кристофер Нелсон]] како Томи Плимптон * [[Лаура Кајоте]] како Ракет * [[Кларк Мидлтон]] како Ерни * Стефани Л. Мур, Шана Штајн и Кејтлин Китс како Џолин, Ерика и Џенин == Наводи == {{наводи}} {{САД-филм-никулец}} {{Тарантино навигација}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Филмови од 2003 година]] [[Категорија:Филмови на Квентин Тарантино]] 1qwx99i2djfa43pnxy6cp553lexi7t2 0 63133 5629918 5408668 2026-09-19T05:09:54Z ~2026-50442-31 136902 Izvrshiv korekcija na merkite, namesto km treba da stoi m. 5629918 wikitext text/x-wiki {{Infobox lake | name = Бледско Езеро | native_name = Blejsko jezero | native_name_lang = sl | image = Lake Bled from the Mountain.jpg | caption = Поглед на езерото со Бледскиот Остров | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[Општина Блед]], [[Јулиски Алпи]] | coords = {{coord|46|21|52|N|14|05|41|E|region:SI-003_type:waterbody|display=inline,title}} | lake_type = | inflow = Природни извори, Мишца | outflow = Језерница | catchment = | basin_countries = [[Словенија]] | length = 2120 m | width = 1380 m | area = 1,45 | depth = | max-depth = 29,5 | volume = 0.0257 км³ | residence_time = | shore = | elevation = 475 | frozen = | islands = [[Бледски Остров]] | cities = [[Блед]] | reference = }} '''Бледско Езеро''' ({{langx|sl|Blejsko jezero}}; {{langx|de|Bleder See, Veldeser See}}) — [[ледничко езеро]] во [[Јулиски Алпи|Јулиските Алпи]] во регионот [[Горењска]] во северозападна [[Словенија]], каде што е сместено [[Градови во Словенија|гратчето]] [[Блед]]. Езерото се наоѓа во склоп на истоимената [[Општина Блед]]. Езерото е 35 км од [[Аеродром Љубљана|Меѓународниот аеродром Љубљана]] и 55 км од главниот град [[Љубљана]]. Бледското Езеро е 4,2 км од Железничката станица „Лесце-Блед“. ==Географија и историја== Езерото е од мешано [[глацијално езеро|глацијално]] и [[тектонско езеро|тектонско]] потекло. Долг е 2,120 м и широко 1,380 м, со максимална длабочина од 29,5 м , и има мал [[остров]]. Езерото лежи во живописно опкружување, опкружено со [[планини]] и [[шуми]]. Бледското Езеро било важно култно средиште за време на [[Урнополска култура|Бронзеното време]]. [[Злато|Златни]] украсни предмети кои датираат од 13-12 век п.н.е. биле пронајдени во [[Археолошко наоѓалиште|наоѓалиште]] покрај брегот на езерото. Се смета дека врежаните украси на предметите ја претставуваат [[Сончева година|сончевата]] и [[Месечев календар|месечевата година]]. Слични предмети биле откриени во [[Швајцарија]], [[Баварија]] и [[Унгарија]], главно во населби утврдени во бронзеното време и во гробовите на богатите жени.<ref>{{cite web |date=2022 |title=Two appliqués |url=https://www.nms.si/en/collections/highlights/417-Two-appliques |website=National Museum of Slovenia |quote=These extraordinary appliqués were part of treasures deposited in the Bronze Age as an offering to gods on the shore of Lake Bled. The prestigious gold appliqués also indicate that the lake was an important centre of a cult. ... Similar appliqués have been discovered in Switzerland, Bavaria and Hungary, mainly in Bronze Age fortified settlements and in the graves of wealthy women. ... The ornamentation bears markings of the solar and lunar year.}}</ref> [[Среден век|Средновековниот]] [[Бледски замокот]] наоѓа над езерото на северниот брег и има [[музеј]].<ref>Lake Bled Castle (https://safarinomad.com/lake-bled-castle/ {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210324014127/https://www.safarinomad.com/lake-bled-castle/ |date=2021-03-24 }})</ref> [[Долина Зака|Долината Зака]] лежи на западниот крај на езерото. [[Светското првенство во веслање]] било одржано на Бледското Езеро во [[Светско првенство во веслање 1966|1966]], [[Светско првенство во веслање 1979|1979]], [[1989 Светско првенство во веслање|1989]] и [[Светско првенство во веслање 2011|2011]].<ref>{{Cite web |title=1966 Bled World Rowing Championships - Australian Rowing History |url=https://www.rowinghistory-aus.info/world-championships/1966-Bled.html |access-date=16 февруари 2023 |website=www.rowinghistory-aus.info}}</ref><ref>{{Cite web |date=21 октомври 2014 |title=1979 Bled World Championships - Australian Rowing History |url=http://www.rowinghistory-aus.info/world-championships/1979-Bled.html |access-date=2022-05-25 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20141021191533/http://www.rowinghistory-aus.info/world-championships/1979-Bled.html |archive-date=21 октомври 2014 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=World Rowing - 1989 World Rowing Championships - Blejsko jezero/Bled, Slovenia |url=https://worldrowing.com/event/undefined |access-date=2022-05-25 |website=World Rowing |language=en }}{{Мртва_врска|date=March 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=19 март 2016 |title=2011 World Rowing Championships / Overview - worldrowing.com |url=http://www.worldrowing.com/events/2011-world-championships/ |access-date=16 февруари 2023 |website= |archive-url=https://web.archive.org/web/20160319205128/http://www.worldrowing.com/events/2011-world-championships/ |archive-date=19 март 2016 |url-status=dead}}</ref> Со векови, [[Европа|Европејците]] се собираат на брегот на езерото за да уживаат во [[рекреација]], но и во [[лек|медицински]] придобивки. Императорот [[Хајнрих II]], владетел на [[Свето Римско Царство|Средновековната Германска Империја]], толку многу уживал во езерото што го изградил [[Бледски замок|Бледскиот замок]] во 1004 година за да го превори како престојувачки имот. Денес замокот е популарна [[знаменитост]].<ref>{{Cite web |title=All You Need To Know To Visit Bled Castle In Slovenia - Travel Slovenia |url=https://travelslovenia.org/bled-castle/ |access-date=16 февруари 2023 |website=TRAVELSLOVENIA.ORG – All You Need To Know To Visit Slovenia |language=en-US}}</ref> ==Бледски Остров== [[Податотека:Sunrise at Lake Bled.jpg|лево|мини|Изгрејсонце над Бледско Езеро. Црквата на Бледскиот Остров има 52 м [[кула]].]] Езерото го опкружува [[Бледски Остров|Бледскиот Остров]] ({{lang|sl|Blejski otok}}). Островот има неколку [[Градба|градби]], а главната е [[Црква (градба)|црквата]] за [[аџилак]] посветена на [[Успение на Богородица]] ({{lang|sl|Cerkev Marijinega vnebovzetja}}), изградена во сегашниот облик кон крајот на 17 век, и украсени со остатоци од [[готска уметност|готска]] [[фреска]] од околу 1470 година во [[презвитериумот]] и богата [[барок]]на опремнина.<ref name="DEDI">{{cite encyclopedia |url=http://www.dedi.si/dediscina/130-podruznicna-cerkev-marijinega-vnebovzetja-na-otoku-na-bledu |title=Podružnična cerkev Marijinega vnebovzetja na Otoku na Bledu |trans-title=Assumption Chapel of Ease on the Island in Bled |encyclopedia=Enciklopedija naravne in kulturne dediščine na Slovenskem – DEDI [Encyclopedia of Natural and Cultural Heritage in Slovenia] |first1=Simona |last1=Kermavnar |first2=Matija |last2=Turk |editor1-first=Mateja |editor1-last=Šmid Hribar |editor2-first=Gregor |editor2-last=Golež |editor3-first=Dan |editor3-last=Podjed |editor4-first=Drago |editor4-last=Kladnik |editor5-first=Bojan |editor5-last=Erhartič |editor6-first=Primož |editor6-last=Pavlin |editor7-first=Jerele |editor7-last=Ines |access-date=16 февруари 2023 |language=sl}}</ref> Црквата има 52 м кула и има барокно скалило кое датира од 1655 година со 99 камени скали кои водат до градбата. Црквата е често посетена и таму редовно се одржуваат свадби. Традиционално се смета за среќа за [[младоженец]]от да ја носи својата [[невеста]] по скалите на денот на нивната [[венчавка]] пред да заѕвони и да направи желба внатре во црквата. Традиционалниот превоз до Бледскиот Остров е дрвен чамец познат како плетна.<ref>{{Cite web|url=http://www.bled.si/en/what-to-see/symbols-of-bled/pletna/Presentation|title=The Pletna boat - Bled|website=www.bled.si|access-date=16 февруари 2023}}</ref> Зборот плетна е позајмица од [[Баварски јазик|баварскиот]] збор Plätten (плотен; во превод: „чамец со рамно дно“).<ref>{{cite book|last1=Snoj|first1=Marko|title=Slovenski etimološki slovar|date=2003|publisher=Modrijan|location=Ljubljana|isbn=961-6465-37-6|page=527|edition=2}}</ref> Некои извори тврдат дека плетната била користена во езерото уште во 1150 година, но повеќето историчари ги датираат првите чамци во 1590 година.<ref>{{Cite web|url=http://www.bled.si/en/what-to-see/symbols-of-bled/pletna/Presentation|title=The Pletna boat - Bled|website=www.bled.si|access-date=16 февруари 2023}}</ref> Сличен облик на италијанските [[Гондола|гондоли]], плетната собира 20 патници. Современите чамци сè уште се изработувани рачно и се препознаваат по разнобојните тенди. Веслачот на плетна ја користи техниката штерудер“ за придвижување и навигација со чамци низ езерото користејќи две весла. Улогата на веслачот датира од 1740 година, кога [[Марија Терезија]] им доделила на 22 месни семејства ексклузивни права да ги превезуваат верските аџии преку Бледското Езеро за да се поклонуваат на Бледскиот Остров.<ref>{{Cite book|title=Bled Slovenia|last=Sims|first=Davy|publisher=Firsthand Guides|year=2018|isbn=9781977025357|pages=137}}</ref> The profession is still restricted. Many modern oarsmen descend directly from the original 22 families.<ref>{{Cite web|url=http://www.bled.si/en/what-to-see/symbols-of-bled/pletna/Presentation|title=The Pletna boat - Bled|website=www.bled.si|access-date=16 февруари 2023}}</ref> ==Галерија== <gallery> Bled island panorama.jpg|Бледското Езеро во [[зима]]. Bled-Island-Castle-2021-Luka-Peternel.jpg|Бледскиот Остров со црквата (лево) и Бледскиот Остров (десно) Bled island 2021.jpg|Бледскиот Остров Lake bled 2021.jpg |Бледскиот Остров со Бледскиот Остров во позадина File:Lake Bled gold1.jpg|Златни украсни предмети од Бледското Езеро, [[Урнополска култура#Златки капи|Доцнобронзено време]], 13–12 век п.н.е.<ref>{{cite web|url=https://www.nms.si/en/collections/highlights/417-Two-appliques|title=Two appliqués|website=National Museum of Slovenia|date=2022|quote=These extraordinary appliqués were part of treasures deposited in the Bronze Age as an offering to gods on the shore of Lake Bled. The prestigious gold appliqués also indicate that the lake was an important centre of a cult. ... Similar appliqués have been discovered in Switzerland, Bavaria and Hungary, mainly in Bronze Age fortified settlements and in the graves of wealthy women. ... The ornamentation bears markings of the solar and lunar year.}}</ref> </gallery> == Поврзано == * [[Туризам во Словенија]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{рвр|Lake Bled}} * [http://www.bled.si/slo/narava/otok/otok.htm Островот на Bled.si] *[http://www.blejskiotok.si Мрежно место на Бледскиот Остров] {{in lang|sl}} *[http://www.lakebled.org Lake Bled Tourism] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20190528172247/http://www.lakebled.org/ |date=2019-05-28 }} {{in lang|en}} {{нормативна контрола}} [[Категорија:Езера во Горењска]] [[Категорија:Веслачки зданија]] [[Категорија:Езера на Јулиските Алпи]] [[Категорија:Блед|Езеро]] [[Категорија:Савски слив]] [[Категорија:Блатии во Словенија]] fgsj66n2g56l8g7lxf005mb610whqv1 0 65887 5629993 5472101 2026-09-19T10:32:50Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5629993 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football biography-retired | playername = Пол Сколс | image = [[Податотека:P Scholes.jpg|195px]] | fullname = Пол Арон Сколс<ref name="PFA 548">{{Наведена книга |last=Hugman |first=Barry J. |title=The PFA Premier & Football League Players' Records 1946–2005 |publisher=Queen Anne Press |year=2005 |page=548 |isbn=1852916656 }}</ref> | height = {{height|m=1.71}}<ref>{{Наведена мрежна страница |title=Paul Scholes Profile |url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Paul-Scholes.aspx?section=Quote |work=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=10 July 2011 }}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1974|11|16}} | cityofbirth = {{роден во|Олдам|}} | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = | clubnumber = | retired = 12 мај 2013 <small>(38 г.)</small> | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Manchester United}} | years1 = 1994–2013 | caps1 = 499 | goals1 = 107 | clubs1 = {{Fb team Manchester United}} | nationalyears1 = 1993 | nationalcaps1 = 3 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија 18]] | nationalyears2 = 1997-2004 | nationalcaps2 = 66 | nationalgoals2 = 14 | nationalteam2 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] | manageryears1 = 2011–2012 |managerclubs1 = {{Fb team Manchester United}} <small>(Резерви)</small> | manageryears2 = 2014 |managerclubs2 = {{Fb team Manchester United}} <small>(Асистент)</small> | manageryears3 = 2015 |managerclubs3 = {{Fb team Salford City}} | manageryears4 = 2019 |managerclubs4 = {{Fb team Oldham Athletic}} | manageryears5 = 2020 |managerclubs5 = {{Fb team Salford City}} }} '''Пол Арон Сколс''' (роден на {{роден на|16|ноември|1974}} во [[Олдам]]) — англиски [[фудбал]]ски тренер и поранешен [[фудбалер]], играч од [[Среден ред (фудбал)|средниот ред]]. Сколс целата своја кариера ја поминал во екипата на [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], за која играл во периодот 1994-2013. Како производ на академијата на ''црвените ѓаволи'', Сколс го направил своето деби за Манчестер Јунајтед во сезоната 1994-1995 под водството на менаџерот [[Алекс Фергусон|Сер Алекс Фергусон]]. Оттогаш тој станал еден од најстандардните играчи и освоил 25 титули со клубот, вклучувајќи 11 титули во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и две титули во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=http://www.fourfourtwo.com/features/paul-scholes-one-one#:YUlCPmEN3fJzpA|title=The big interview: Paul Scholes – "People blamed Sven for me quitting England, but I'd played on the wing for Man United and scored a lot of goals"|date=19 April 2017|work=FourFourTwo}}</ref><ref>{{cite web|url=http://metro.co.uk/2017/02/26/manchester-united-legend-paul-scholes-the-best-player-ive-ever-faced-says-arsenal-icon-thierry-henry-6473886/|title=Thierry Henry: This Premier League legend was the best player I EVER faced|last=Sealey|first=Louis|date=26 February 2017|website=metro.co.uk}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/0/francesco-totti-turns-40-footballs-greatest-one-club-men/paul-scholes/|title=Francesco Totti turns 40: Football's greatest one-club men|newspaper=The Telegraph|date=27 September 2016}}</ref> Во мај 2011 година, тој го најавил своето завршување на играчката кариера и ја преземал фунцијата тренер во резервниот тим, но во јануари 2012 се предомислил и се вратил во клубот играјќи уште околу година и половина до конечното пензионирање во мај 2013.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/22501180|title=Sir Alex Ferguson's Old Trafford farewell in pictures|date=12 May 2013|work=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/22499705|title=Paul Scholes: Manchester United midfielder's career in pictures|date=12 May 2013|work=BBC Sport}}</ref> Вкупно за Манчестер Јунајтед одиграл 718 натпревари, со кои денес се наоѓа на третото место по бројот на настапи за клубот. Сколс ја претставувал [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]] од 1997 до 2004 година, забележувајќи 66 настапи и учествувал на две светски (во [[Светско првенство во фудбал 1998|1998]] и [[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]) и две европски првенства ([[Европско првенство во фудбал 2000|2000]] и [[Европско првенство во фудбал 2004|2004]]). Сколс го најавил своето повлекување од репрезентативниот фудбал во август 2004 година, наведувајќи ги како поважни семејниот живот и клупската кариера во Манчестер Јунајтед. По завршувањето на играчката кариера, Сколс работел како менаџер во [[АФК Олдам Атлетик|Олдам Атлетик]] и [[ФК Солфорд Сити|Солфорд Сити]]. ==Технички одлики== Се смета за еден од најсилните централни играчи за врска во неговата генерација, почестен меѓу многумина и од [[Зинедин Зидан]] (кој го смета за „најдобриот играч за врска на нивната генерација и најтешкиот противник со кои се соочил“<ref>{{Cite web|url=https://www.express.co.uk/sport/football/250095/Zinedine-Zidane-Paul-Scholes-was-my-toughest-rival|title=Zinedine Zidane: Paul Scholes was my toughest rival|author=Richard Tanner|language=en|accessdate=18 март 2016}}</ref>) и од [[Чави Ернандес|Чави]] (кој во 2011 година признал дека отсекогаш бил обожавател на англискиот играч за врска, сметајќи го за „најдобриот централен играч за врска во последните 15-20 години“)<ref>{{Cite news|language=en|author=Sid Lowe|url=https://www.theguardian.com/football/2011/feb/11/xavi-barcelona-spain-interview|title=I'm a romantic says Xavi, heartbeat of Barcelona and Spain|publisher=The Guardian|date=11 февруари 2011|accessdate=22 септември 2015}}</ref> Сколс бил комплетен играч за врска и покрај тоа што страдал од [[астма]], болест што го принудувала да пие [[аеросол]] пред секој натпревар. Сколс созревал во универзален, жилав и разноврсен плејмејкер, способен да игра на која било позиција во средниот ред, често наизменично помеѓу [[Среден ред (фудбал)#Дефанзивен играч од среден ред|дефанзивните]], [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|напаѓачките]], [[Среден ред (фудбал)#Надворешен играч од среден ред|надворешните]] и [[Среден ред (фудбал)#Плејмејкер|плејмејкерските]] улоги, поради неговата издржливост, визија, тимска работа и чувството за позиција. Тој поседувал извонреден опсег на додавања и често иницирал опасни напади по освојувањето на поседот на топката.<ref>{{cite news|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/paul-scholes-steven-gerrard-who-7001944|title=Who is better: Scholes or Gerrard?|newspaper=The Manchester Evening News|access-date=18 December 2014}}</ref> == Титули == ===={{flagsport|ENG}} Манчестер Јунајтед ==== *'''{{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига]]''' : 11 : 1995–1996, 1996–1997, 1998–1999, 1999–2000, 2000–2001, 2002–2003, 2006–2007, 2007–2008, 2008–2009, 2010–2011, 2012–2013 *'''{{Трофеј-ФА куп}} [[ФА Куп]]''' : 3 : 1995–1996, 1998–1999, 2003–2004 *'''{{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија|Лига куп]]''' : 2 : 2008-2009, 2009-2010 *'''{{Трофеј-Комјунити Шилд}} [[ФА Комјунити Шилд]]''' : 5 : 1996, 1997, 2003, 2008, 2010 *'''{{Трофеј-Лига на шампиони}} [[Лига на Шампиони]]''' : 2 : 1998-1999, 2007-2008 *'''{{Трофеј-Интерконтинентален куп}} [[Интерконтинентален куп]]''' : 1 : 1999 *'''[[ФИФА Светско клупско првенство|Светско клупско првенство]]''' : 1 : 2008 == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рвр-авто}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} *[https://int.soccerway.com/coaches/paul-scholes/2915/ Пол Сколс на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/paul-scholes/profil/spieler/3397 Пол Сколс на transfermarkt] *[https://www.zerozero.pt/player.php?id=1589 Пол Сколс на zerozero] *[https://www.whoscored.com/Players/11/Show/Paul-Scholes Пол Сколс на whoscored] {{Navboxes |bg= white |fg= #0B0B3F |bordercolor= #0B0B3F |title= Состави на Англија |list1= {{Состав на Англија на СП фудбал 1998}} {{Состав на Англија на ЕП фудбал 2000}} }} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сколс}} [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 1998]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2002]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] l37ti0ugskcrhlhds1l8kuf4184y959 0 70429 5630001 4229119 2026-09-19T10:33:07Z Bjankuloski06 332 /* Окружно ниво */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5630001 wikitext text/x-wiki {{England Labelled Map|float=right}} '''Административната поделба на [[Англија]]''' се состои од четири слоја (нивоа) на [[административна поделба|делба]], каде некои слоеви содржат разновидни административни единици. Сите овие постојат за целите на локалната управа на Англија. Некои единици играат комбинирана улога на два слоја на локална управа, како на пример административното подрачје на Голем Лондон, кое исто така ја претставува и единицата Лондонски регион, а унитарните единици често се вбројуваат во единици на грофовиско и на окружно ниво. == Регионално ниво == {{Главна|Региони во Англија}} На највисоко ниво, Англија се дели на 9 региони кои содржат една или повеќе грофовиски единици. Регионите биле создадени во 1994 г. и како такви се користат и како изборни единици за [[Европски парламент|Европскиот парламент]]. Сите имаат ист статус. Меѓутоа [[Голем Лондон|Лондон]] е единствениот регион со забележителна [[деволуција|деволуирана власт]] во облик на [[Градоначалник на Лондон|избран градоначалник]] и [[Управа на Голем Лондон|управата на Голем Лондон]]. Регионите во голема мера се разликуваат по големина, како со површината, така и со бројот на населението. {| class="wikitable" ! Тип || Создаден || Број || Единици |- | [[Региони во Англија|Регион]] || 1994 || 9 || [[Источна Англија|Источен]]&nbsp;• [[Источен Мидлендс (регион)|Источен Мидлендс]]&nbsp;• [[Голем Лондон|Лондон]]&nbsp;• [[Североисточна Англија|Североисточен]]&nbsp;• [[Северозападна Англија|Северозападен]]&nbsp;• [[Југоисточна Англија|Југоисточен]]&nbsp;• [[Југозападна Англија|Југозападен]]&nbsp;• [[Западен Мидлендс (регион)|Западен Мидлендс]]&nbsp;• [[Јоркшир и Хамбер]] |} == Грофовиско ниво == {{Главна|Метрополски и неметрополски грофовии во Англија|Церемонијални грофовии во Англија}} Англија административно се дели на двослојни и еднослојни управни единици; оние од повисоко ниво во двослојно-структуираните единици се нарекуваат „грофовии“ (''counties''). Во Англија постојат три вида на [[Метрополски и неметрополски грофовии во Англија|грофовии]], меѓутоа тие не ја покриваат цела Англија; останатите се еднослојни унитарни единици (видете подолу). За други (неадминистративни) цели, Англија се дели на т.ен. „[[Церемонијални англиски грофовии|церемонијални грофовии]]“ (''ceremonial counties''), иако ова не е службен поим. Секоја грофовија има [[Лорд-намесник]] (''Lord Lieutenant'') кој ја претставува Круната во својата грофовија. Церемонијалните грофовии често се разликуваат од административните грофовии по тоа што ги заземаат подрачјата кои ги покриваат унитарните единици, и така ја покриваат Англија во потполност. Тие најчесто се употребуваат од луѓето, кога кажуваат во кој дел на земјата живеат, а истите играат улога и во образувањето на границите на парламентарни изборни единици. [[Податотека:ShireCountiesEngland.png|thumb|Ширските грофовии и неметрополскит унитарни единици се розови, додека [[Метрополска грофовија|метрополските грофовии]] се црвени, а [[Голем Лондон]] е портокалов.]] Трите вида на административна грофовија се: {| class="wikitable" |- ! Тип || Создадена || Број || Единици |- | [[Метрополска грофовија]] || 1974 || 6 || [[Голем Манчестер]]&nbsp;• [[Мерсисајд]]&nbsp;• [[Јужен Јоркшир]]&nbsp;• [[Тајн и Вер]]&nbsp;• [[Западен Мидлендс]]&nbsp;• [[Западен Јоркшир]] |- | [[Неметрополска грофовија|Ширска грофовија]]<br />(Неметрополска грофовија) || 1974 || 35 || [[Бедфордшир]]&nbsp;• [[Беркшир]] (без грофовиски совет) &nbsp;• [[Бакингемшир]]&nbsp;• [[Кембриџшир]]&nbsp;• [[Чешир]]&nbsp;• [[Корнвол]]&nbsp;• [[Камбрија]]&nbsp;• [[Дарбишир]]&nbsp;• [[Девон]]&nbsp;• [[Дорсет]]&nbsp;• [[Дарем (грофовија)|Дарем]]&nbsp;• [[Источен Сасекс]]&nbsp;• [[Есекс]]&nbsp;• [[Глостершир]]&nbsp;• [[Хемпшир]]&nbsp;• [[Хартфордшир]]&nbsp;• [[Кент]]&nbsp;• [[Ланкашир]]&nbsp;• [[Лестершир]]&nbsp;• [[Линколншир]]&nbsp;• [[Норфолк]]&nbsp;• [[Нортхемптоншир]]&nbsp;• [[Норамберленд]]&nbsp;• [[Северен Јоркшир]]&nbsp;• [[Нотингемшир]]&nbsp;• [[Оксфордшир]]&nbsp;• [[Шропшир]]&nbsp;• [[Сомерсет]]&nbsp;• [[Стафордшир]]&nbsp;• [[Сафолк]]&nbsp;• [[Сари]]&nbsp;• [[Ворикшир]]&nbsp;• [[Западен Сасекс]]&nbsp;• [[Вилтшир]]&nbsp;• [[Вустершир]] |- | [[Акт за управата на Лондон 1963|Административно подрачје]] || 1965 || 1 || [[Голем Лондон]] |} Треба да се напомене дека иако метрополските грофовии сѐ уште законски постојат, највеќето од нивните административни функции сега ги вршат метрополските окрузи, кои во практика се унитарни единици (видете подолу). Управата на [[Беркшир]] исто така сега ја вршат унитарни управни власти, иако грофовијата сѐ уште правно постои, бидејќи никогаш не била укината. == Окружно ниво == {{Главна|Окрузи во Англија}} Во рамките на двослојната административна структура, на подолно ниво се окрузите (''districts''). Некои окрузи се нарекуваат „окрузи“ (''boroughs''), [[град]]ови (''cities'') или пак [[кралски округ|кралски окрузи]] (''royal boroughs''). [[Податотека:EnglandSubdivisions.png|thumb|Метрополски окрузи, лондонски окрузи и неметрополски унитарни единици (остатокот се ширски грофовии)]] {| class="wikitable" |- ! Тип || Создаден || Број || Единици |- | [[Метрополски округ]]<br />(во рамките на метрополска грофовија)|| 1974 || 36 || ''Голем Манчестер:'' [[Болтон (метрополски округ)|Болтон]]&nbsp;• [[Бари (метрополски округ)|Бари]]&nbsp;• [[Манчестер]]&nbsp;• [[Олдам (метрополски округ)|Олдам]]&nbsp;• [[Рочдејл (метрополски округ)|Рочдејл]]&nbsp;• [[Солфорд (метрополски округ)|Солфорд]]&nbsp;• [[Стокпорт (метрополски округ)|Стокпорт]]&nbsp;• [[Темсајд]]&nbsp;• [[Трафорд]]&nbsp;• [[Виган (метрополски округ)|Виган]]<br />''Мерсисајд:'' [[Ноусли (метрополски округ)|Ноусли]]&nbsp;• [[Ливерпул]]&nbsp;• [[Сефтон (метрополски округ)Сефтон|Сефтон]]&nbsp;• [[Сент Хеленс (метрополски округ)|Сент Хеленс]]&nbsp;• [[Вирал (метрополски округ)|Вирал]]<br />''Јужен Јоркшир:'' [[Барнсли (метрополски округ)|Барнсли]]&nbsp;• [[Донкастер (метрополски округ)|Донкастер]]&nbsp;• [[Ротерам (метрополски округ)|Ротерам]]&nbsp;• [[Шефилд]]<br />''Тајн и Вер:'' [[Гејтсхед (метрополски округ)|Гејтсхед]]&nbsp;• [[Њукасл на Тајн]]&nbsp;• [[Северен Тајнсајд]]&nbsp;• [[Јужен Тајнсајд]]&nbsp;• [[Сандерленд]]<br />''Западно Средиште:'' [[Бирмингем]]&nbsp;• [[Ковентри]]&nbsp;• [[Дадли (округ)|Дадли]]&nbsp;• [[Седвел]]&nbsp;• [[Солихал (метрополски округ)|Солихал]]&nbsp;• [[Волсал (метрополски округ)|Волсал]]&nbsp;• [[Вулверхемптон]]<br />''Западен Јоркшир:'' [[Брадфорд]]&nbsp;• [[Калдердејл]]&nbsp;• [[Кирклис]]&nbsp;• [[Лидс]]&nbsp;• [[Вејкфилд]] |- | [[Неметрополски округ]]<br />(во рамките на ширска грофовија) || 1974 || 284 || ''видете: [[Неметрополски округ#Список на грофовии и окрузи]] |- | [[Окрузи во Лондон|Лондонски округ]]<br />(во рамките на Голем Лондон) || 1965 || 32 || [[Баркинг и Дегенам (лондонски округ)|Баркинг и Дегенам]]&nbsp;• [[Барнет (лондонски округ)|Барнет]]&nbsp;• [[Бексли (лондонски округ)|Бексли]]&nbsp;• [[Брент (лондонски округ)|Брент]]&nbsp;• [[Бромли (лондонски округ)|Бромли]]&nbsp;• [[Кемден (лондонски округ)|Кемден]]&nbsp;• [[Кројдон (лондонски округ)|Кројдон]]&nbsp;• [[Илинг (лондонски округ)|Илинг]]&nbsp;• [[Енфилд (лондонски округ)|Енфилд]]&nbsp;• [[Гринич (лондонски округ)|Гринич]]&nbsp;• [[Хекни (лондонски округ)|Хекни]]&nbsp;• [[Хамерсмит и Фулем (лондонски округ)|Хамерсмит и Фулем]]&nbsp;• [[Харинги (лондонски округ)|Харинги]]&nbsp;• [[Харо (лондонски округ)|Харо]]&nbsp;• [[хевринг (лондонски округ)|Хевринг]]&nbsp;• [[Хилингдон (лондонски округ)|Хилингдон]]&nbsp;• [[Хаунсло (лондонски округ)|Хаунсло]]&nbsp;• [[Излингтон (лондонски округ)|Излингтон]]&nbsp;• [[Кенсигтон и Челси (кралски округ)|Кенсингтон и Челси]]&nbsp;• [[Кингстон на Темза (кралски округ)|Кингстон на Темза]]&nbsp;• [[Ламбет (лондонски округ)|Ламбет]]&nbsp;• [[Луишам (лондонски округ)|Луишам]]&nbsp;• [[Мертон (лондонски округ)|Мертон]]&nbsp;• [[Њуам (лондонски округ)|Њуам]]&nbsp;• [[Редбриџ (лондонски округ)|Редбриџ]]&nbsp;• [[Ричмонд на Темза (лондонски округ)|Ричмонд на Темза]]&nbsp;• [[Садарк (лондонски округ)|Садарк]]&nbsp;• [[Сатон (лондонски округ)|Сатон]]&nbsp;• [[Тауер Хамлетс (лондонски округ)|Тауер Хамлетс]]&nbsp;• [[Волтам Форест (лондонски округ)|Волтам Форест]]&nbsp;• [[Вондсворт (лондонски округ)|Вондсворт]]&nbsp;• [[Град Вестминстер|Вестминстер]] |- | засебен || во антиката || 1 || [[Сити (Лондон)|Сити]] заедно со [[Судско здружение на Обединетото Кралство|Внатрешниот и Средниот Храм]] |} Треба да се напомене дека метрополските окрузи се во практика унитарни единици (видете подолу), иако метрополските грофовии сѐ уште правно постојат. Лондонските окрузи и Сити исто така во практика се унитарни единици, иако управата на Голем Лондон задржува извесна (но ограничена) доза на управа. == Унитарни единици == {{Главна|Унитарна административна единица}} Извесни, главно урбани, делови од Англија не потпаѓаат под двослојната грофовиско-окружна поделба. Тие пак се покриени од единствено подрачје, често (но неофицијално) наречено „унитарна единица“ (''unitary authority''). Унитарните единици се создадени во 1995 г., главно за окрузи кои биле одделени од нивната грофовија. Во некои случаи се променети границите, или пак окрузите се споени во еден при ваквата реогранизација. Единствено единицата [[Остров Вајт]] била создадена од грофовиската управа чии окрузи не биле укинати. Сите окрузи во рамките на грофовијата [[Беркшир]] се унитарни единици, иако Беркшир сѐ уште правно постои како грофовија, и покрај тоа што нема грофовиска управа. Беркширските унитарни единици се обележани со ѕвездички (*) во следната таблица. Островите [[Сили]] имаат засебна локална управа, која е Советот на Сили, која е слична на унитарните единици во остатокот од Англија. Метрополските окрузи, лондонските окрузи и лондонскиот [[Сити (Лондон)|Сити]] во практика се исто така унитарни единици, иако правно тие сѐ уште потпаѓаат под двослојната поделба. {| class="wikitable" |- ! Тип || Создадена || Број || Единици |- | [[Унитарна административна единица|Унитарни единици]] образувани од окрузи || 1995 || 45 || [[Бат и Североисточен Сомерсет]]&nbsp;• [[Блекберн со Дарвен]]&nbsp;• [[Блекпул]]&nbsp;• [[Борнмут (округ)|Борнмут]]&nbsp;• [[Брекнел Форест]]*&nbsp;• [[Брајотон и Хоув]]&nbsp;• [[Бристол]]&nbsp;• [[Дарби]]&nbsp;• [[Дарлингтон (округ)|Дарлингтон]]&nbsp;• [[Источен Рајдинг Јоркшир]]&nbsp;• [[Халтон (округ)|Халтон]]&nbsp;• [[Хартлпул (округ)|Хартлпул]]&nbsp;• [[Херефордшир]]&nbsp;• [[Кингстон на Хал]]&nbsp;• [[Лестер]]&nbsp;• [[Лутон]]&nbsp;• [[Медвеј]]&nbsp;• [[Мидлсбро (округ)|Мидлсбро]]&nbsp;• [[Милтон Кинс (округ)|Милтон Кинс]]&nbsp;• [[Североисточен Линколншир]]&nbsp;• [[Северен Линколншир]]&nbsp;• [[Северен Сомерсет]]&nbsp;• [[Нотингем]]&nbsp;• [[Питербро]]&nbsp;• [[Плимут]]&nbsp;• [[Пул]]&nbsp;• [[Портсмут]]&nbsp;• [[Рединг (округ)|Рединг]]*&nbsp;• [[Редкар и Кливленд]]&nbsp;• [[Ратленд]]&nbsp;• [[Слау]]*&nbsp;• [[Саутхемптон]]&nbsp;• [[Саутенд на Море]]&nbsp;• [[Јужен Глостершир]]&nbsp;• [[Стоктон на Тис (округ)|Стоктон на Тис]]&nbsp;• [[Стоктон на Трент]]&nbsp;• [[Свиндон (округ)|Свиндон]]&nbsp;• [[Телфорд и Рекин]] &nbsp;• [[Тарок]]&nbsp;• [[Торбеј]]&nbsp;• [[Ворингтон]] &nbsp;• [[Западен Беркшир]]*&nbsp;• [[Виндзор и Мејденхед]]*&nbsp;• [[Вокингем (округ)|Вокингем]]*&nbsp;• [[Јорк]] |- | [[Унитарна административна единица|Унитарни единици]] образувани од грофовии || 1995 || 1 || остров [[Остров Вајт]] |- | засебен || 1890 || 1 || острови [[Сили]] |} == Месно ниво == {{Главна|Месна околија|Список на месни околии во Англија}} Месната околија (наречена „граѓанска парохија“, ''civil parish'') е најлокалната управна единица во Англија. Голем Лондон нема месни околии. Не сета Англија е поделена на месни околии, иако нивниот бројот, како и вкупната месна покриеност на земјата сè повеќе расте. {{Поделба на Англија-структура}} [[Категорија:Административна поделба на Англија| ]] [[Категорија:Локална управа во Англија]] iseyug1hfl0ih0b787g7y7oazofnyia 0 74714 5629836 5181926 2026-09-18T14:59:21Z Prosnu 125837 Источен Ерусалим е дел од Палестина според меѓународното право, а хебрејскиот јазик не е поврзан со овој споменик ниту е службен јазик во Палестина. 5629836 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Верски објект |building_name=Купола на Карпата<br /> مسجد قبة الصخرة<br />כיפת הסלע |image=Jerusalem-2013(2)-Temple Mount-Dome of the Rock (SE exposure).jpg |caption= Куполата на Карпата |location= [[Ерусалим]], [[Израел]] |geo= {{coord|34|0|25|N|58|9|33|E|display=title}} |religious_affiliation=[[ислам]] |district= |consecration_year= 688–692,<ref>{{наведена книга |first= Moshe |last= Gil |year= 1997 |title= A History of Palestine, 634–1099 |url= https://books.google.com/books?id=M0wUKoMJeccC&pg=PA92 |publisher= Cambridge University Press |isbn= 978-0-521-59984-9 |access-date= 30 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170306005128/https://books.google.com/books?id=M0wUKoMJeccC#v=onepage&q&f=false |archive-date= 6 March 2017 |url-status= live }}</ref> |status= |leadership= |website= |architect= |architecture_type=[[џамија]] |architecture_style= |facade_direction= |year_completed= |construction_cost= |capacity= |length= |width= |width_nave= |height_max= |dome_quantity=1 |dome_height_outer= |dome_height_inner= |dome_dia_outer= |dome_dia_inner= |minaret_quantity= |minaret_height= |spire_quantity= |spire_height= |materials= }} '''Купола на Карпата''' ([[арапски јазик|арапски]]: مسجد قبة الصخرة) е [[џамија|муслиманскo светилиште]] кое се наоѓа во [[Ерусалим]], [[Израел]]. Оваа [[џамија]] е позната и како ''Омерова џамија'', и е една од најстарите муслимански градби. Самото [[кубе]] е изградено во [[684]] година на местото на [[Храмова Гора|храмот]]. За самата градба е позната сириските елементи кои биле користени при изградбата. За првпат била реконструирана во [[1554]] година. Куполата на карпата е едно од најстарите постоечки дела на [[Исламска архитектура|исламската архитектура]]<ref name="Slavik2001 p.60">{{наведена книга|last= Slavik|first= Diane|year= 2001|title= Cities through Time: Daily Life in Ancient and Modern Jerusalem|location= Geneva, Illinois|publisher= Runestone Press|page= [https://archive.org/details/dailylifeinancie00dian/page/60 60]|isbn= 978-0-8225-3218-7|url-access= registration|url= https://archive.org/details/dailylifeinancie00dian/page/60}}</ref>. <br><gallery class=center caption="Купола на Карпата"> Jerusalem-Felsendom-04-Panorama-2010-gje.jpg Jerusalem-Felsendom-30-Boegen-2010-gje.jpg Jerusalem-Felsendom-26-Detail-2010-gje.jpg Jerusalem-Felsendom-42-Kuppel-2010-gje.jpg Jerusalem-Felsendom-70-Minarett-1985-gje.jpg Jerusalem-Felsendom-68-Brunnen-1985-gje.jpg </gallery> == Наводи == {{наводи}} {{Исламски градби на Храмовата Гора}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Џамии во Ерусалим]] [[Категорија:Џамии во Израел]] [[Категорија:Светилишта во Ерусалим]] [[Категорија:Храмова Гора]] ppznimdc3ba13lz6cxzsf44aoksjacl 0 102705 5629978 5468146 2026-09-19T10:31:56Z Bjankuloski06 332 /* Отворени згради */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5629978 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|2000|архитектурата}}'''[[2000]] година во [[архитектура]]та''' содржи некои значајни настани. Годината „2000 во архитектурата“ вклучува некои значајни архитектонски настани и нови згради. ==Настани== *22 јуни - Architect компанијата [[Снохета (компанија)|Снохета]] победи на меѓународниот конкурс за архитект за Осло [[Нова национална опера (Осло)|Нова национална опера]]. *[[Колона на Света Троица во Оломуц]] е впишан на УНЕСКО [[Список на светско наследство]]. *[[Гриничко милениумско село]] во Лондон дизајниран од [[Ралф Ерскин (архитект)|Ралф Ерскин]]. ==Згради и градби== ===Отворени згради=== [[Слика:EMPPano11.jpg|мини|десно|[[Музеј на поп култура]] во Сиетл]] *[[19 февруари]] – [[Центар Розе за Земјата и вселената]] во Њујорк, САД, дизајниран од [[Полшек Партнерство Архитекти]]. *[[8 март]] – [[Библиотека Пекам]] во Лондон, ОК, дизајниран од [[Вил Алсоп|Алсоп и Штормер]]. Ја освојува овогодинешната [[Награда Стирлинг]]. *[[12 мај]] – [[Тејт Модерн]] во Лондон, претворање на [[Банксајд електрана]] од [[Херцог и де Мојрон]]. *[[12 октомври]] – [[Лори]] театар и галериски центар во [[Солфорд]], Англија, дизајниран од [[Мајкл Вилфорд]] и [[Буро Хаполд]]. *Август – [[Британски бразилски центар]] во [[Саун Пауло]], дизајниран од Марк Рабин. *[[19 август]] – [[Катедралата на Христос Спасителот]] во [[Москва]], Русија, реконструирана според дизајнот на [[Константин Тон]] [[1832 во архитектура|1832]] е посветена. *[[25 октомври]] – [[Спомен на холокаустот на Јуденплац]] откриен во [[Виена]], дизајниран од [[Рејчел Вајтред]]. *''непознат датум'' **[[Кули на Емирати]] во [[Дубаи]], Обединети Арапски Емирати. **[[Сони центар]], [[Потсдамер Плац]] во [[Берлин]], Германија, дизајниран од [[Хелмут Јан]]. **[[Дајмонд Ранч Гимназија]] во [[Помона, Калифорнија]], САД, дизајниран од [[Том Мејн]] од Морфозис. **[[Искуство со музички проект и Музеј на научна фантастика и Куќа на славните|Искуство музички проект]] во [[Сиетл]], САД, дизајниран од [[Френк Гери]]. **[[Сибелиус Хол]] во [[Лахти]], Финска, дизајниран од Кимо Линтула и Хану Тика. ===Зградите се завршени=== *[[14 мај]] – [[Центар Ал Фајсалијах]] во [[Ријад]], Саудиска Арабија, дизајнирана од [[Фостер и партнери]], првата зграда што е завршена во конкуренција на двајца саудиски принца; [[Центар на Кралството]] е завршен во [[2002 во архитектура|2002]]. *[[Сала на банкари]] Запад во [[Калгари]], [[Алберта]], дизајниран од [[Кохос Евами]]. *[[:File:Montevetro Oct 2010.jpg|Montevetro]] (апартмани), [[Батерси]] Посегнете, Лондон, дизајниран од [[Партнерство Ричард Роџерс]]. ==Награди== *[[Златен медал на АИА]] – [[Рикардо Легорета]] *[[Награда за архитектура]] - [[Генслер]] *[[Награда за облакодер Емпорис]] – [[Хотел Софител Њујорк]] *[[Гран при на урбанизмот]] – [[Александре Шеметоф]] *[[Премиум Империјал#Архитектура|Премиум Империјал]] Лауреат за архитектура – ​​[[Ричард Роџерс]] *[[Прицкерова награда]] – [[Рем Кулхас]] *[[Награда Едуер Д'Аржент]] – [[Филип Газео]] *[[Златен медал на Кралскиот австралиски институт за архитекти|Златен медал РАИА]] – [[Џон Морфет (архитект)|Џон Морфет]] *[[Кралскиот институт на британски архитекти|РИБА]] [[Кралскиот златен медал]] – [[Френк Гери]] *[[Награда Стирлинг]] – [[Вил Алсоп|Алсоп и Стормер]], [[Библиотека Пекам]] *[[Медал на Томас Џеферсон во архитектура]] – [[Даниел Патрик Мојнихан]] *[[Дваесет и петгодишна награда]] - [[Куќата Смит]] *[[Награда Винсент Скали]] - [[Џејн Џејкобс]] ==Смртни случаи== *[[18 јануари]] – [[Маргарет Шут-Лихоцки]], австриски архитект во нацистичкото движење на отпорот (роден 1897 година) *[[19 февруари]] – [[Фриденсрајх Хундертвасер]], австриски уметник и архитект (роден 1928 година) *[[3 јули]] – [[Енрик Миралес]], шпански архитект (роден 1955 година) *[[29 јули]] – [[Еладио Диесте]], уругвајски инженер и архитект (роден 1917 година) ==Поврзано== *[[Времеплов на архитектура]] ==Наводи== {{Рефлиста}} [[Категорија:Архитектурата во 2000 година| ]] [[Категорија:Години во архитектурата]] hwaknklabp3hxwtuubejnc3j5ftaou4 0 103717 5629977 5446732 2026-09-19T10:31:39Z Bjankuloski06 332 /* Згради */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629977 wikitext text/x-wiki {{Без извори|датум=октомври 2009}} {{Year nav topic|1900|архитектурата}} '''[[1900]] година во [[архитектура]]та''' содржи некои значајни настани. ==Згради и градби== ===Згради=== [[Податотека:Paris Metro 2 Porte Dauphine Libellule.JPG|мини|Метрото во Париз]] [[Податотека:Paris Musée d'Orsay Grande nef centrale 02a Allée des sculptures.jpg|мини|[[Музеј во Орсеј]] во [[Париз]], Франција]] * 30 мај - [[Даниел Бурнам]] [[Спомен библиотека Гилберт М. Симонс]] и споменикот на војниците и морнарите се посветени заедно во [[Кеноша, Висконсин]]<ref>{{нмс |title=КЕНОША ОКРАТИЈА СПОМЕНИК НА ВОЈНИЦИ |url=https://www.kenosha.org/images/dev_insp/SoldiersMonument-WingedVictory.pdf |website=Kenosha.org |publisher=KENOSHA КОМИСИЈА ЗА ИСТОРИСКО ЧУВАЊЕ |accessdate=3 декември 2019}}</ref ref>{{наведете веб |наслов=WRL-110: Меморијална библиотека Гилберт М. Симонс |url=http://www.wisconsinhistoricalmarkers.com/2013/05/wrl-110-gilbert-m-simmons-memorial.html | веб-страница=Историски маркери во Висконсин |publisher=Историски маркери во Висконсин |accessdate=3 декември 2019}}</ref> * 19 јули - [[Париското метро]] се отвора, со влезови дизајнирани од [[Хектор Гимард]] во 1899 година. * 11 ноември - Осветена е црквата [[Сент Анселмо Ал-Валентино]] во Рим, дизајнирана од игуменот [[Hildebrand de Hemptinne]]. * [[Антони Гауди]] започнува со работа на [[Парк Гуел]], на кој работи во следните четиринаесет години. * ''Станица во Орсеј'', современиот [[Музеј во Орсеј]], е изграден во [[Париз]] од [[Виктор Лалу]]. * [[Спомен часовникот на Џозеф Чембрлен]] на [[Универзитетот во Бирмингем]], [[Англија]] е завршена. * [[Зградата на Хју Рој и Лили Кален|Административна зграда]] на [[Југозападен универзитет]], [[Џорџтаун, Тексас]], дизајнирана од физичарот и претседател на Универзитетот [[Роберт Стјуарт Хаер]] е завршена. * [[Кулата OXO]] во [[Лондон]], Англија, е завршена. * Магацинот на Co-Operative Wholesale Society, современиот хотел Малмесон, на [[Кејсајд]], [[Њукасл на Тајн]], Англија, дизајниран од Т. Г. Герит за [[Луис Густав Мушел]] на принципите на [[Франсоа Хенебик]] со Ф. Е. Л. Харис како архитект на CWS, е завршен.<ref>{{цитирај книга|first1=Michael|last1=Stratton|first2=Barrie|last2=Trinder|title=English Heritage book of Industrial England|издавач =Батсфорд|локација=Лондон|година=1997|isbn=978-0-7134-7563-0|страница=72}}</ref> * ''[[:File:3bis rue de la Salpétrière - Nancy -WP 20160920 038.jpg|Ројерско печатење]]'' (печатница Роје) во [[Нанси, Франција]], дизајниран од [[Лисјен Вајсенбургер]], е завршен. * [[Катедралата Александар Невски, Талин]], дизајниран од Михаил Преображенски, е завршена. * [[Доходно Ждание]], [[Рус]], [[Бугарија]]. * [[Вила Шуценбергер]] во [[Стразбур]], Франција, е завршена. * [[Замокот Кинлох]] на островот [[Рум]], Шкотска, дизајниран од Лиминг и Лиминг, е завршен. * [[:File:MausoleumAtHarrisWithRumCullins(LisaJ)Apr2006.jpg|Мавзолејот Булоу]] на островот [[Рум]], Шкотска, изграден (приближен датум). * [[Театар Викторија, Солфорд]], се отвора Англија. * Овоштарник, [[Чорливуд]], Англија, куќа дизајнирана од [[C.F.A. Војси]] за себе, е завршен. [[Категорија:Архитектурата во 1900 година| ]] [[Категорија:Години во архитектурата]] 4juuiapr9e8iy70jpbq5l6a8h1r149i 0 179238 5629917 5625341 2026-09-19T03:21:50Z NadyBarbieGirl 63459 5629917 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | Name = Мајли Сајрус<br>Miley Cyrus | Img =170526-N-EO381-052 Miley Cyrus on Today show.jpg | Img_capt = Мајли Сајрус 2017 | Background = solo_singer | Birth_name = Дестини Хоуп Сајрус | Alias = Дестини Сајрус | Born = {{Birth date and age|df=yes|1992|11|23}} <br />[[Нешвил]], [[Тенеси]], [[САД]] | Instrument = [[вокал]], [[гитара]], [[пијано]] | Genre = [[поп музика|поп]]<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.allmusic.com/artist/miley-cyrus-p823418|title=allmusic ((( Miley Cyrus > Overview )))|last=Deming|first=Mark|work=[[Allmusic]]|publisher=[[Macrovision|Macrovision Corporation]]|accessdate=21 октомври 2009}}</ref> <!--Cyrus has not put out any studio albums where country pop is a predominant genre. Please discuss before re-adding.--> | Occupation = [[пејач]]ка, [[актер]]ка, [[автор]]ка, [[композитор]]ка, [[музичар]]ка | Years_active = 2003–до денес | Associated_acts = [[Били Реј Сајрус]], [[Jonas Brothers]], [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]], [[Тимбаленд]],[[Сиера]] | Label = Hollywood Records<br />Fascination Records <small>(UK)</small> | URL = [http://www.mileycyrus.com/ www.MileyCyrus.com] }} '''Мајли Rej Сајрус''' ({{langx|en|Miley Ray Cyrus}}; родена како '''Дестини Хоуп Сајрус''' на {{роден на|23|ноември|1992}}) ― американска пејачка, текстописец и глумица. Се смета за [[Поп икона|поп-икона]] и е нарекувана „тинејџерска кралица“ од 2000-тите. Исто така, се смета за еден од ретките примери на деца ѕвезди со успешна кариера како возрасни.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|title=Disney and Nickelodeon Stars Gone Pop: A Ranking|last=Crucchiola|first=Jordan|last2=Haylock|first2=Zoe|date=June 14, 2019|work=[[Vulture (website)|Vulture]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928113404/https://www.vulture.com/2019/06/disney-and-nick-stars-gone-pop-an-updated-power-ranking.html|archive-date=September 28, 2019|accessdate=October 25, 2019|last3=Polk|first3=Milan}}</ref> Малји Сајрус на 13-годишна возраст ја добила главната улога во тинејџерската ТВ-серија ''[[Хана Монтана]]'' (2006 ― 2011) и набрзо станала тинејџерски идол. Под името Хана Монтана објавила два саундтрак-албуми кои се искачиле на прво место на Билбордовите топ-листи. Соло кариерата ја започнала со издавањето на [[поп-рок]] албумите: ''Meet Miley Cyrus'' (2007) и ''Breakout'' (2008); „Party in the U.S.A.“, [[водечки сингл]] од нејзиното [[EP]] ''The Time of Our Lives'' (2009), станал еден од најпродаваните синглови на сите времиња во САД, а подоцна од [[Здружение на музичките сниматели на Америка|RIAA]] бил сертифициран со тринаестеткратен платинест тираж. Во 2010 година го издала [[денс-поп]] албумот ''Can't Be Tamed''. Значително го променила имиџот и музичкиот стил со објавувањето на [[Хип-хоп музика|хип-хоп]] и [[Современ Р&Б|R&B]]-албумот ''Bangerz'' (2013), со кој по петти пат се искачила на прво место во САД, а кој ги содржел и сингловите „We Can't Stop“ и „Wrecking Ball“. „Wrecking Ball“ бил нејзин прв сингл на прво место на [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]]. Потоа се впуштила во [[Експериментална музика|експерименталниот]] стил на ''Miley Cyrus & Her Dead Petz'' (2015), го прифатила [[кантри-поп]]от на ''Younger Now'' (2017) и се впуштила во [[Рок-музика|рок]] и [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] со ''[[Пластични срца|Plastic Hearts]]'' (2020). Откако потпишала со [[Columbia Records]] во 2021 година, Сајрус го издала нејзиниот осми студиски албум ''Endless Summer Vacation'' (2023). Песната „Flowers“, водечки сингл од албумот се искачила на врвот на топ-листите на меѓународно ниво и поставила многу рекорди. Песната освоила две [[Награди Греми|Греми награди]] меѓу кои и за „[[Греми награда за рекорд на годината|Запис на годината]]“, а албумот бил номиниран за [[Греми награда за албум на годината|албум на годината]]. Таа глумеше во филмовите ''Молња'' (2008), ''Хана Монтана: Филм'' (2009), ''Последната песна'' (2010), ''LOL: Live It Up'' (2012) и ''Тинејџерски таен агент'' (2013), а потоа се појавила во филмовите ''Чувари на галаксијата 2'' (2017) и Drive-Away Dolls (2024). На телевизија, го продуцирала и се појавила во документарниот филм ''Мајли: Движењето'' (2013), била ментор во натпреварот по пеење ''The Voice'' (2016–2017) и глумела во една епизода од ''[[Црно огледало]]'' (2019), ја води годишната специјална емисија ''Новогодишна забава на Мајли'' (2021–сега) и глумела и била извршен продуцент на документарната концертна емисија ''Бескраен летен одмор'' (2023). Во 2014 година, ја основала непрофитната организација Happy Hippie Foundation за чии потреби ја започнала веб-видео серијата ''Backyard Sessions'' (2012-2023). Мајли Сајрус добила многу награди и признанија меѓу кои: две [[Награди Греми|Греми-награди]], една [[Британски музички награди|награда Брит]], пет [[Билбордови музички награди|Билборд-награди]], три [[МТВ Видео Музички Награди|MTV-видеонагради]] и поставила осум ''[[Гинисови рекорди]]''. Таа се појавилa на листи како: ''Time'' 100 (2008 и 2014) и ''Forbes'' 30 Under 30 (2014 и 2021). ''[[Билборд (магазин)|Билборд]]'' ја ставил на деветто место на списокот од „Најдобри б''илборд'' 200 пејачки“ и на 62-ро место на списокот од „Најдобри пејачки на сите времиња“. Сајрус се наоѓа на осмо место меѓу пејачките со најмногу продадени дигитални синглови сертифицирани од RIAA,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Gold & Platinum – Top Artists (Digital Singles)|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|accessdate=February 6, 2024}}</ref> а според ''Billboard'' е меѓу најуспешните пејачи во 2010-тите.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=February 6, 2024}}</ref> == Живот и кариера == === Детство и почетоци на кариерата === Мајли Сајрус е родена во Френклин, Тенеси,<ref name="childhood">{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|title=Miley Cyrus Biography|publisher=[[The Biography Channel (UK and Ireland)|The Biography Channel]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512170758/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/miley-cyrus.html|archive-date=May 12, 2015|access-date=April 7, 2014|url-status=dead}}</ref> како ќерка на Летиција „Тиш“ Сајрус и кантри-пејачот [[Били Реј Сајрус]].<ref name="childhood" /> Била родена со [[суправентрикуларна тахикардија]], состојба која предизвикува абнормален пулс во мирување.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|title=Miley Cyrus Opens Up About Heart Condition|work=mtv.com|publisher=MTV|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304192429/http://www.mtv.com/news/1606651/miley-cyrus-opens-up-about-heart-condition/|archive-date=March 4, 2017|accessdate=March 4, 2017}}</ref> Нејзино родено име е Дестини Хоуп Сајрус (Destiny Hope Cyrus), но бидејќи како мала постојано била насмеана, нејзиниот татко Били Реј Сајрус (Billy Ray Cyrus) постојано ја викал smiley, а како рима на тоа е Мајли;<ref name="signonsandiego2">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.utsandiego.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|title=Miley Cyrus braced for Disney stardom|last=Hiltbrand|first=David|date=May 20, 2006|work=[[The San Diego Union-Tribune]]|publisher=Platinum Equity|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075515/http://www.sandiegouniontribune.com/uniontrib/20060520/news_1c20hannah.html|archive-date=March 5, 2016|accessdate=May 30, 2010}}</ref> во 2008 година официјално си го сменила името во Мајли Реј Сајрус.<ref>{{Наведени вести|url=http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|title='Eraserhead' director inspired Billy Ray Cyrus|last=France|first=Lisa Respers|date=August 25, 2009|work=CNN|access-date=July 21, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20170304194018/http://edition.cnn.com/2009/SHOWBIZ/08/25/billy.ray.cyrus/|archive-date=March 4, 2017}}</ref> [[Кумство|Кума]] на Сајрус била кантри-пејачката [[Доли Партон]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|title=Dolly Parton Has A Surprising Family Role–That You Just May Not Know About!|last=Geller|first=Wendy|date=January 18, 2013|publisher=[[Yahoo! Music]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140907040539/https://music.yahoo.com/blogs/our-country/dolly-parton-surprising-family-role-just-may-not-205451471.html|archive-date=September 7, 2014|accessdate=April 7, 2014}}</ref> И покрај противењето на издавачката куќа на нејзиниот татко,<ref name="abcnews2">{{Наведена мрежна страница|url=https://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388&page=1|title=Once a Country Superstar, He Got Out of the Spotlight for Fatherhood|date=March 13, 2004|work=[[ABC News (United States)|ABC News]]|publisher=[[The Walt Disney Company]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015215128/http://abcnews.go.com/Primetime/story?id=132388|archive-date=October 15, 2013|accessdate=August 14, 2008}}</ref> родителите на Сајрус тајно се венчале на 28 декември 1993 година, една година по нејзиното раѓање.<ref name="GQBilly2">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|title=Mr. Hannah Montana's Achy Broken Heart|last=Heath|first=Chris|date=March 2011|work=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006175652/http://www.gq.com/entertainment/celebrities/201103/billy-ray-cyrus-mr-hannah-montana-miley?currentPage=4|archive-date=October 6, 2014|accessdate=September 10, 2017}}</ref> Тие имале уште две деца, синот Брејсон и ќерката [[Ное Сајрус|Ноа]].<ref>{{Наведени вести|url=https://hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|title=Miley Cyrus' Brother Hospitalized With Serious Bleeding|date=July 15, 2012|work=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=April 7, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608220052/http://www.hollywoodreporter.com/news/miley-cyrus-billy-ray-cyrus-braison-bloody-349473|archive-date=June 8, 2014}}</ref> Нејзинот постар полубрат и постара полусестра се од претходната врска на нејзината мајка Тиш Сајрус.<ref name="adopt">{{Наведена мрежна страница|url=https://people.com/archive/cover-story-my-girl-billy-ray-and-miley-cyrus-vol-68-no-1/|title=My Girl|last=Tan|first=Michelle|date=July 2, 2007|work=[[People (magazine)|People]]|accessdate=March 7, 2019}}</ref> Постариот брат Трејси е пејач во поп-групата Метро Стејшан (Metro Station).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/268332/metro-station-ready-to-roll-with-miley|title=Metro Station Ready To Roll With Miley|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=June 19, 2009|access-date=August 4, 2009|last=Graff|first=Gary|location=[[Detroit]], Michigan}}</ref> Постарата полусестра, Бранди Сајрус, ѝ прави друштво на Мајли на скоро сите нејзини концерти како гитаристка. Исто така има уште еден полубрат од претходната врска на татко, Кристофер Коди кој бил роден во април 1992 година <ref name="GQBilly2"/> и пораснал со неговата мајка, келнерката Кристин Лаки, во [[Јужна Каролина]].<ref name="abcnews2"/><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.instagram.com/p/CX991nVO8M8/?igshid=MzRlODBiNWFlZA==|title=Instagram|work=www.instagram.com|accessdate=February 9, 2024}}</ref> Сајрус детството го поминала на фармата на нејзините родители во Томпсон Стејшн во Тенеси каде што учела во основното училиште.<ref>{{cite web|url=http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|title=WCS Teacher Surprises Hannah Montana|publisher=[[Williamson County Schools]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140322225130/http://schools.wcs.edu/InFocus/infocus0708/Issue_10/hannah_montana.htm|archive-date=March 22, 2014|access-date=May 30, 2010}}</ref> Кога ѝ била доделена улогата на ''Хана Монтана,'' семејството се преселило во [[Лос Анџелес]] и таму имала приватен учител.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|title=Hannah Montana and Miley Cyrus: A Tale of Two Tweens|last=Steinberg|first=Jacques|date=April 20, 2006|work=[[The New York Times]]|access-date=June 9, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20201102050322/https://www.nytimes.com/2006/04/20/arts/television/20cyru.html|archive-date=November 2, 2020}}</ref> Во 2001 година, додека нејзиниот татко ја снимал телевизиската серија ''Док,'' таа и нејзиното семејство се преселиле во [[Торонто]]. Почнала да зема часови по пеење и глума во студио за глума во Торонто.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|title=Famous Teens: Miley Cyrus|last=Weisz|first=Marni|date=March 1, 2009|publisher=[[Cineplex Entertainment]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110221002409/http://www.cineplex.com/Movies/FamousNews/FamousMagazine/March%202009.aspx?FamousArticles=26633|archive-date=February 21, 2011|accessdate=April 13, 2009}}</ref><ref>{{Cite interview|access-date=June 1, 2010}}</ref> Првата глумечка улога на Сајрус била улогата на Кајли во телевизиската серија на нејзиниот татко, ''Док.''<ref name="signonsandiego2"/> Во 2003 година, ја глумела „младата Рути“ во ''[[Голема риба (филм)|Големата риба]]'' од [[Тим Бартон]].<ref name="instanthit2">{{Наведени вести|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|title=Miley Cyrus interview: I'm going to hire an acting coach|last=Hiscock|first=John|date=March 25, 2010|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=May 30, 2010|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/culture/film/7521454/Miley-Cyrus-interview-Im-going-to-hire-an-acting-coach.html|archive-date=January 10, 2022}}</ref> Нејзините родители, по совет од Доли Партон, потпишале договор со Morey Management Group за нејзината музичка кариера. Менаџерот на нејзиниот татко станал одговорен за финансиите на Мајли Сајрус, а нејзината мајка станала нејзин ко-менаџер. === 2006–2009: ''Хана Монтана'' и први музички изданија === [[Податотека:Miley Cyrus Wonder World concert at Auburn Hills 07.jpg|лево|thumb|200px|Мајли во 2009 година]] Сајрус била на аудиција за Дизниевата телевизиска серија ''[[Хана Монтана]]'' кога имала тринаесет години.<ref name="montana3">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/milestogo00mile|title=''Miles to Go''|last=Cyrus|first=Miley|publisher=[[Disney Hyperion]]|year=2009|isbn=978-1-4231-1992-0|page=[https://archive.org/details/milestogo00mile/page/7 7]|url-access=registration}}</ref> И покрај тоа што на почетокот била одбиена за улогата затоа што била „премала и премлада“,<ref>{{Наведени вести|url=http://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|title=Lifelong work pays off, says Miley Cyrus, 13.|last=Oldenburg|first=Ann|date=March 23, 2006|work=[[USA Today]]|access-date=October 1, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428190048/https://usatoday30.usatoday.com/life/television/news/2006-03-23-miley-cyrus_x.htm|archive-date=April 28, 2023}}</ref> подоцна ѝ била доделена главната улога поради нејзините пејачки и симпатично глупави глумечки способности.<ref name="especial">{{Cite episode}}</ref> Серијата била премиерно прикажана во март 2006 година и премиерата имала највисока гледаност на Дизни канал,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138|title=Miley Cyrus Biography|work=[[TV Guide]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923210541/https://www.tvguide.com/celebrities/miley-cyrus/bio/259138/|archive-date=September 23, 2020|accessdate=May 30, 2010}}</ref> а за брзо серијата се вброила и меѓу највисоко оценетите серии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|title=Disney marketers making most of 'Hannah Montana'|last=Ostrow|first=Joanne|date=October 25, 2007|work=[[The Dallas Morning News]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080116154513/http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/ent/stories/DN-hannah_1024gl.ART.State.Edition2.422c049.html|archive-date=January 16, 2008|accessdate=May 30, 2010}}</ref> Поради успехот на серијата Сајрус била прогласена за „[[тинејџерски идол]]“ и била наречена најголема светска детска ѕвезда и ''глобален феномен.''<ref name="instanthit2"/><ref name="TIMEmag2">{{Наведен нестручен часопис|access-date=May 5, 2010}}</ref> Таа, исто така, станала прва личност која склучила договори со ''[[Компанија Волт Дизни|Компанијата Волт Дизни]]'' за телевизија, филм, музика и други маркетиншки производи.<ref name="TIMEmag2"/> Сајрус, која потпишала договор за снимање на четири албуми со [[Hollywood Records]], издавачка куќа во сопственост на компанијата Волт Дизни, во јуни 2007 година издала двојно ЦД под наслов Hannah Montana 2: Meet Miley Cyrus. Првото ЦД, ''Хана Монтана 2,'' било саундтрак за втората сезона од серијата. Второто ЦД ''Meet Miley Cyrus'' всушност бил прв студиски албум на пејачката. Албумот бил подеднакво успешен како и неговиот претходник, а исто така се искачил и на првото место во САД.<ref>{{Наведен нестручен часопис|access-date=April 29, 2013}}</ref> По издавањето, Сајрус тргнала на турнеја.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|title=Miley Cyrus is hottest concert ticket going|date=October 8, 2007|publisher=Today|archive-url=https://web.archive.org/web/20151005034645/http://www.today.com/id/21084902/ns/today-today_entertainment/t/miley-cyrus-hottest-concert-ticket-going/|archive-date=October 5, 2015|accessdate=May 2, 2014}}</ref><ref>{{Наведена изјава за печат|access-date=January 16, 2011}}</ref> Официјалните претставници од Ticketmaster навеле дека „немало толкава побарувачка за карти уште од времето на [[Битлси]] или [[Елвис Пресли|Елвис]] “.<ref>{{Наведени вести|url=https://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|title='Hannah Montana' stirs a U.S. tizzy|last=Boucher|first=Geoff|date=October 6, 2007|work=Los Angeles Times|access-date=October 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119175433/http://articles.latimes.com/2007/oct/06/entertainment/et-montana6|archive-date=January 19, 2010|last2=Lee|first2=Chris}}</ref> Успехот на турнејата довело до театрално објавување на 3Д концертниот филм ''Hannah Montana & Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert'' (2008).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://boxofficemojo.com/movies/?id=hannahmontanaconcert.htm|title=Hannah Montana/Miley Cyrus: Best of Both Worlds Concert Tour (2008)|work=Box Office Mojo|archive-url=https://web.archive.org/web/20240604151142/https://www.boxofficemojo.com/release/rl508986881/|archive-date=June 4, 2024|accessdate=August 7, 2011}}</ref> Исто така Мајли е позната пејачка која има 4 албуми: Meet Miley Cyrus (2007), Breakout (2008), The time of our lives (2009) и I Can't Be Tamed (2010). Таа исто така има и снимено филм "Хана Монтана". Има уште еден филм снимено "The last song".<ref>{{Наведени вести|url=https://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|title=Miley Cyrus to star in Disney film|last=Fleming|first=Michael|date=September 16, 2008|work=Variety|access-date=June 18, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20100405111748/http://www.variety.com/article/VR1117992306.html?categoryid=1236&cs=1|archive-date=April 5, 2010}}</ref> Таа го има позајмено и гласот во цртанот "Bolt".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mtv.com/news/articles/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-busy-year.jhtml|title=Miley Cyrus' Golden Globe Nomination Caps A Busy Year For 'Hannah Montana' Star|last=Vena|first=Jocelyn|date=January 5, 2009|work=MTV News. Viacom|accessdate=April 7, 2014|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327153153/http://www.mtv.com/news/1601974/miley-cyrus-golden-globe-nomination-caps-a-busy-year-for-hannah-montana-star/|url-status=dead}}</ref> Taa исто така има песна наречена "Send it on" која ја пее со [[Селена Гомес]], [[Деми Ловато]] и Џонас Брадерс. Со таа песна тие помогнаа во еден проект за чување на природата. == Дискографија == {{Infobox Artist Discography |Artist = [[Мајли Сајрус]] |Image = |Image size = 250px |Caption = |Studio = 10 |Option = |Option name = Компилации |Option link = Компилации |Option color = |Music videos = 47 |Singles = |1Option = |1Option name = Видео албуми |1Option link = ДВД-а |1Option color = Beige |Референци = yes |Ref link = Наводи }} === Албуми === * ''[[Meet Miley Cyrus]]'' (2007) * ''[[Breakout]]'' (2008) * ''[[Can't Be Tamed]]'' (2010) * ''[[Bangerz]]'' (2013) * ''[[Miley Cyrus & Her Dead Petz]]'' (2015) * ''[[Younger Now]]'' (2017) * ''[[Plastic Hearts]]'' (2020) * ''[[Endless Summer Vacation]]'' (2023) * ''[[Something Beautiful]]'' (2025) * ''[[Bass Persuades]]'' (2026) === Спотови === {| class="wikitable" |- ! Спот !! Година !! Режисер |- | '' Start All Over'' || 2007 || Марк Веб |- | ''7 Things'' || 2008 || Brett Ratner |- | '' Fly On The Wall '' || 2008 || Филип Анделман |- | '' The Climb'' || 2009 || Метју Ролстон |- | ''Party in the U.S.A'' || 2009 || Крис Ејплбаум |- | ''When I Look at You'' || 2010 || Адам Шанкман |- | ''Can't Be Tamed'' || 2010 ||Роберт Хејлс |- | ''Who Owns My Heart'' || 2010 || Роберт Хејлс |- | ''You're Gonna Make Me Lonesome When You Go'' || 2012 || James Minchin III |- | ''We Can't Stop'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''Wrecking Ball'' || 2013 ||Тери Ричардсон |- | ''23'' || 2013 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Real and True'' || 2013 || Rankin |- | ''Feelin' Myself'' || 2013 ||Мајкл Јурковац,Паша Шапиро |- | ''Adore You'' || 2013 || Дајан Мартел |- | ''BB Talk'' || 2015 || Мајли Сајрус,Дајан Мартел |- | Malibu || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Younger Now'' || 2017 || Дајан Мартел |- | ''Nothing Breaks Like a Heart'' || 2018 || We Are From LA |- | ''On A Roll'' || 2019 || Anne Sewitsky |- | ''Mother's Dauther'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Slide Away'' || 2019 || Alexandre Moors |- | ''Don't Call Me Angel'' || 2019 || Хана Лукс-Дејвис |- | ''Midnight Sky'' || 2020 ||Мајли Сајрус |- | ''Who Owns My Heart'' || 2020 || |- | ''Prisoner '' || 2020 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Angels Like You '' || 2021 ||Alana O’Herlihy,Мајли Сајрус |- | ''Without You (Remix)'' || 2021 || |- | ''Flowers'' || 2023 || Jacob Bixenman |- | ''River'' || 2023 || |- | ''Jaded'' || 2023 || |- | ''Used To Be Young'' || 2023 || |- | ''Doctor (Work It Out) '' || 2024 ||Jacob Bixenman |- | ''Something Beautiful'' || 2025|| |- | ''End Of The World'' || 2025|| |- | ''More To Lose'' || 2025|| |- | ''Easy Lover'' || 2025|| |- | ''Every Girl You've Ever Loved'' || 2025|| |- | ''Walk Of Fame'' || 2025|| |- | ''Secrets'' || 2025|| |- | ''Younger You'' || 2026|| |- | ''Dream As One'' || 2026|| |- | ''Pretend You're good'' || 2026|| |- | ''Give Me Love'' || 2026|| |- | ''Golden Burning'' || 2026|| |- | ''Bass Persuades'' || 2026|| |- | ''Let's Get Married'' || 2026|| |- |} == Наводи == {{наводи}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Сајрус, Мајли}} [[Категорија:Американски глумци]] [[Категорија:Американски музичари]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Американски феминистки]] [[Категорија:Американски поп-пејачки]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-пејачи]] [[Категорија:Добитници на MTV Video музички награди]] [[Категорија:Добитници на MTV Europe музички награди]] [[Категорија:Добитници на Греми]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Американски кантавторки]] [[Категорија:Американски хип-хоп пејачки]] [[Категорија:Американски денс музичари]] [[Категорија:Американски пејачки од 21 век]] [[Категорија:Родени во 1992 година]] [[Категорија:Американски рок-пејачки]] [[Категорија:Пејачи од Нешвил]] [[Категорија:Дизниеви легенди]] [[Категорија:Американски електронски музичарки]] [[Категорија:Американски хип-хоп музичарки]] [[Категорија:Американски гласовни глумици]] [[Категорија:Американски ЛГБТ-глумци]] [[Категорија:Американски телевизиски глумици]] [[Категорија:Американски поп-рок пејачи]] [[Категорија:Американски мецосопрани]] [[Категорија:Американски филмски глумици]] [[Категорија:Глумци од Нешвил]] [[Категорија:Американски филмски глумци]] ha7u9qsklnsillyt83ltj2oza2pqbag 0 192036 5629874 5412521 2026-09-18T20:38:50Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:RO_AG_Poiana_Lacului_1.jpg]] со [[File:RO_AG_Lunca_Corbului_1.jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · misidentified location). 5629874 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Населено место |name=Појана Лакулуј |settlement_type=[[општини во Романија|општина]] |image_skyline =RO AG Lunca Corbului 1.jpg |total_type=&nbsp; |image_map= |map_caption= |subdivision_type=Држава |subdivision_name={{знаме|Романија}} |subdivision_type1=[[Окрузи во Романија|Округ]] |subdivision_name1=[[Арџеш (округ)|Арџеш]] |population_total=6781 |population_as_of=2002 |population_footnotes=<ref>[http://recensamant.referinte.transindex.ro/?pg=3&id=221 Податоци од пописот во 2002 г.]</ref> |latd=44|latm=49|lats=|latNS=N|longd=24|longm=44|longs=|longEW=E |pushpin_map=Романија |timezone=[[Источноевропско време|EET]]|utc_offset=+2 |timezone_DST=[[Источноевропско летно време|EEST]]|utc_offset_DST=+3 }} '''Појана Лакулуј''' ({{langx|ro|Poiana Lacului}}) — [[општини во Романија|општина]] во [[Арџеш (округ)|округот Арџеш]] во јужна [[Романија]], во која живее 6.781 жител. == Наводи == {{наводи}} {{Округ Арџеш}} {{Романија-никулец}} {{coord|44|49|N|24|44|E|display=title|region:RO_type:city_source:GNS-enwiki}} [[Категорија:Арџеш (округ)]] [[Категорија:Општини во Романија]] e1diclnadzfe2k6syltyg55l518hupp 0 209733 5629824 5532493 2026-09-18T13:25:27Z ~2026-50455-87 136876 5629824 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Лакомец<ref name=msw3>{{MSW3 Wozencraft | id = 14001166}}</ref> | status = LC | trend = непознато | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref name="iucn"/> | image = Gulo gulo 2.jpg | regnum = [[Животни]] | phylum = [[Хордати]] | classis = [[Цицачи]] | ordo = [[Ѕверови]] | familia = [[Куни]] | genus = '''''Gulo''''' | genus_authority = [[Петер Симон Палас|Палас]], 1780 | species = '''''G. gulo''''' | binomial = ''Gulo gulo'' | binomial_authority = ([[Карл Лине|Лине]], 1758) | range_map = Leefgebied veelvraat.JPG | range_map_caption = Распостранетоста на лакомецот }} '''Лакомецот''' ({{науч|Gulo gulo}}) е осамен, лаком месојадец, кој лови ноќе. == Особености == Живее во северните шуми низ светот. Лакомецот е долг 65-90 см, висок 36-45 см, тежи 9-30 кг; бушавата опашка му е долга 13-26 см. Неговото тело е силно и набиено, како тело на [[мечка]], а прекриено е со долго, густо крзно. Лакомците се мошне агресивни и храбри борци. Благодарејќи на силните раце и нозе и широките стапала можат брзо да трчаат по снег. Освен тоа, можат да се качуваат по дрвја и извонредно пливаат. Мошне се издржливи, и одеднаш можат да претрчаат 10-15 км, а дневно претрчуваат и по 50 км. Нивната исхрана е разновидна, се хранат со елени, зајаци, глодачи и птици, но и со јајца и бобинки, како и со мрша. Лакомците не спијат зимски сон, туку се активни преку целата година. Дувло прават меѓу корења, под карпи или ги копаат во снежни наноси. Женките котат млади дури еднаш во две години, а потоа 8-10 недели ги хранат со своето млеко и остро ги бранат. [[File:Wolverine (Gulo gulo), Korkeasaari (video).webm|thumb|Лакомец]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Куни]] [[Категорија:Зборови што ги нема во ТРМЈ]] [[Категорија:Животински таксони опишани од Карл Линеј]] c1nacl8z7rm3q9kirldbnpqz5gjjsc1 0 743839 5629989 5535919 2026-09-19T10:32:44Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (10) 5629989 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox football biography 3 | name = Рајан Гигс | image = [[Податотека:Ryan Giggs vs MLS All Stars 2010.jpg|225px|безрамка]] | caption = Гигс во 2010. | fullname = Рајан Џозеф Гигс<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf |title=Premier League clubs submit squad lists |publisher=Premier League |page=23 |format=PDF |date=2 February 2012 |accessdate=2 February 2012 |archive-date=2012-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120227041058/http://www.premierleague.com/content/dam/premierleague/site-content/News/publications/squad-lists/squad-lists-february-2012.pdf }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|1973|11|29|df=y}} | birth_place = [[Кардиф]], Велс | height = {{convert|1.79|m|abbr=on}}<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Ryan-Giggs.aspx?section=Quote |title=Official Man Utd profile |work=ManUtd.com |publisher=Manchester United |accessdate=23 July 2011}}</ref> | position = [[Среден ред (фудбал)|Среден ред]] | currentclub = [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]<br/>(привремен играч-тренер) | clubnumber = 11 | youthyears1 = 1985–1987 |youthclubs1 = [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]] | youthyears2 = 1987–1990 |youthclubs2 = [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] | years1 = 1990– |clubs1 = [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |caps1 = 672 |goals1 = 114<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 1989 |nationalteam1 = Англија до 16 години |nationalcaps1 = 1 |nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 1989 |nationalteam2 = Велс до 18 години |nationalcaps2 = 3 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1991 |nationalteam3 = [[Фудбалска репрезентација на Велс до 21 година|Велс до 21 година]]<ref>{{Наведена книга|editor1-first=Glenda|editor1-last=Rollin|editor2-first=Jack|editor2-last=Rollin|title=Sky Sports Football Yearbook 2012–2013|year=2012|publisher=[[Headline Publishing Group|Headline]]|location=London|isbn=978-0-7553-6356-8|page=979|edition=43rd}}</ref> |nationalcaps3 = 1 |nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 1991–2007 |nationalteam4 = [[Фудбалска репрезентација на Велс|Велс]] |nationalcaps4 = 64 |nationalgoals4 = 12 | nationalyears5 = 2012 |nationalteam5 = [[Фудбалска олимписка репрезентација на Велика Британија|Велика Британија]] |nationalcaps5 = 4 |nationalgoals5 = 1 | manageryears1 = 2014– | managerclubs1 = [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] (привремен играч-тренер) | club-update = 26 март | nationalteam-update = 20 јули }} '''Рајан Џозеф Гигс''' (р. [[29 ноември]] [[1973]] во Кантон, [[Кардиф]]) — велшки пензиониран професионален [[фудбал]]ер, кој целата своја професионална кариера ја помина во [[Манчестер Јунајтед]]. Тој се докажа како лево крило за време на 1990-тите и прдолжи да игра добро на оваа позиција и во почетокот на двеилјадитата година, но беше сè повеќе и повеќе употребуван и подлабоко во плејмејкерска улога во неговите подоцнежни години. Гигс е најодликуваниот играч во англиската фудбалска историја. На 16 мај 2009 година, стана првиот фудбалер кој освоил 11 шампионски медали во [[Премиер лига на Англија|Англиската најквалитетна лига]]. Гигс беше првиoт фудбалер во историјата што освои двe последователни награди (1992 и 1993 година) за [[младински играч на годината]] од Асоцијацијата на професионални фудбалери на Англија, и е единствениот фудбалер што има играно и постигнувано голови во секоја сезона на [[Премиер лигата]]. Гигс има долготрајна домашна и континентална кариера и е единствениот фудбалер во историјата на [[Лига на шампиони во фудбал|УЕФА Лигата на шампиони]] што има постигнато голови во 11 последователни сезони, и како резултат на тоа е избран во тимот на векот во 2007 година од страна на асоцијацијата на професионални фудбалери на Англија, во тимот на декадата во [[Премиер лигата]], во 2003 година, како и во тимот на векот во [[ФА Куп|ФА купот]]. Тој е исто така единствениот играч на Јунајтед кој има играно во сите 11 тимови на Јунајтед кои ја освоиле Премиер лигата икако и првите три тима тима кои го освоиле [[Лига куп]]от. Во финалето на УЕФА Лигата на шампионите во 2008 година, одржано на 21 мај 2008 година, Гигс го надмина рекордот на [[Боби Чарлтон|Сер Боби Чарлтон]] со 758 настапи за Манчестер Јунајтед и стана клупски водач во настапи на сите времиња. На интернационално ниво, Гигс играше за [[Фудбалска репрезентација на Велс|репрезентацијата на Велс]] сè до неговото пензионирање од меѓународниот фудбал на 2 јуни 2007 година, и еднаш беше најмладиот фудбалер кој некогаш ја претставувал својата држава. Во збирката на многуте почести кои Гигс ги доби со фудбалот како што е да се биде именуван во 100-те легенди на Фудбалската лига (тој е единствен активен фудбалер на листата), тој беше избран за Офицер на Редот на Британската Империја во [[листата за почести]] за роденденот на Кралицата во 2007 година, и беше внесен во Куќата на славните на Англискиот фудбал во 2005 година, за неговата улога во Англискиот фудбал. Тој беше именуван како [[BBC Спортска личност на годината]] во 2009 година. ==Почетни години== Роден како Рајан Џозеф Вилсон (тој подоцна го присвои моминското презиме на неговата мајка за негово професионлно презиме) во болницата Сент Давид во [[Кантон]], [[Кардиф]], од Дани Вилсон, рагби играч кој играл за [[Крдиф РФК]], и Лине Гигс (сега Лине Џонсон), како дете пораснал во Ели, станбена област во западен Кардиф. Неговиот помлад брат Родри ги водеше [[Солфорд Сити]] кои не се натпреваруваа во лигата. Тој помина многу време со родителите на неговата мајка играјќи фудбал на патиштата до нивната куќа во [[Пентребан]]. Во 1980 година, Гигс имаше шест години, неговиот татко потпиша за [[Свиндон РЛФК]], принудувајќи го целото семејство да се пресели на север во Свиндон, град во Солфорд, Грејтер Манчестер. Преселбата беше трауматична, бидејќи Гигс беше многу близок со неговите дедо и баба во [[Кардиф]], но тој често се враќаше таму со неговата фамилија за викенди или за школските распусти. Гигс е дете од мешани раси- неговиот дедо е од [[Сиера Леоне]] и говореше за расизмот со кој се соочувал како дете. По преселбата во [[Стафорд]], Гигс настапи за локалниот тим, Динс ФК, кои беа тренирани од скаутот на Манчестер Сити Денис Скофилд. Неговиот прв натпревар за Динс заврши со пораз од 9-0 за Стритфорд Викс но, како и да е, многу луѓе признаа дека Гигс бил најдобриот играч на теренот тој ден. Скофилд го препорача Гигс до [[Манчестер Сити]], и беше запишан во нивното училиште. Во меѓувреме, Гигс, продолжи да игра за Солфорд Бојс, кои стигнаа до финалето на натпреварот на Гранада училишниот куп на [[Енфилд]] во 1987 година. Гигс го предводеше тимот Солфорд до победа над нивните противници од [[ФК Блекбурн|Блекбурн]], и трофејот му беше предаден од страна на главниот скаут на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] [[Рон Јетс]]. Јетс беше импресиониран од перформансите на Гигс, и го препорача на менаџерот на [[Ливерпул]] [[Кени Даглиш]], но Гигс беше веднаш одбран од [[Манчестер Јунајтед]]. Додека играше за Динс, Гигс редовно беше набљудуван од локалниот агент и стјуард од [[Олд Трафорд]] Харолд Вуд кој редовно го препорачуваше младото момче на сениорскиот персонал на [[Манчестер Јунајтед]] да го добијат. Вуд зборуваше лично со [[Алекс Фергусон]] кој испрати скаут кој беше импресиониран доволно за Јунајтед да понуди проба за време на Божиќниот период во 1986 година. Гигс играше меч за Солфорд Бојс против Јунајтед под 15 години на Клиф и постигна хет-трик, додека Фергусон го гледаше од прозорецот на неговата канцеларија. На 29 ноември 1987 година (неговиот 14-ти роденден), Фергусон помина во куќата на Гигс со скаутот на Јунајтед Џо Браун и му понудија две години како вонреден ученик. Тие му понудија младински договор и го убедија да потпише со нудење на можност за да го претвори во професионален за три години. Гигс потоа потпиша за рекордни за непрофесионален договор 350 000 фунти, кои сè уште се највисоки. Гигс беше капитен на Англија на школско ниво, играјќи на стадионот [[Вембли]] против [[Германија]] во 1989 година. Тој го промени неговото презиме на возраст од 15 години, кога неговата мајка се прамажи. Неговите родители се разделија две години порано. ==Првиот тим на Манчестер Јунајтед== Гигс го забележа неговиот прв настап за клубот за време на сезоната 1990-91 и беше постојан играч од сезоната 1991-92. Тој го држи клупскиот рекорд за настапи, и клупскиот рекорд за освоени тимски трофеи од страна на играч (23). Од 1992 година, тој освои 11 [[Премиер лига на Англија|Премиер лигашки титули]], [[ФА Куп|4 ФА куп титули]], [[Лига куп|3 Лига куп титули]], 2 титули во [[Лигата на шампиони]]. Тој има медал и како финалист во [[Лигата на шампиони]], 3 како финалист во ФА купот, и 2 од финалињата во Лига купот, и беше дел од тимовите на Јунајтед кои четири пати завршија втори во лигата. Во последните години, Гигс беше капитен на тимот во многу прилики, практично во сезоната 2007-08 кога првиот капитен [[Гери Невил]] беше надвор од теренот поради многуте повреди. Гигс е единствениот играч кој играше во секоја сезона од Премиер лигата за еден клуб и постигнуваше погодок во секоја сезона од Премиер лигата за било кој клуб. ===Деби и сезона на пробив=== [[Гигс]] потпиша професионален договор на 29 ноември 1990 година (на неговиот 17-ти роденден), од кога беше опишуван од многу извори како еден од најголемите проспритети на Англискиот фудбал од [[Џорџ Бест]] во 1960-тите. Во ова време, Јунајтед го освои [[ФА Куп|ФА купот]]- нивниот прв значаен трофеј од ангажирањето на Алекс Фергусон како менаџер во ноември 1986. После две несигурни сезони во лигата каде што завршуваа во средината на табелата, тие конечно започнаа да му се закануваат на доминантноста на [[Ливерпул]] и [[ФК Арсенал|Арсенал]], но тие завршија само шести таа сезона. Барањето на [[Алекс Фергусон|Фергусон]] за успешно лево крило не беше лесно од разделбата со [[Јеспер Олсен]] две години порано. Прво го потпиша [[Ралф Милн]], но играчот не беше успешен во Јунајтед и играше само една сезона во првиот тим пред Фергусон да го доведе крилото од [[Саутемптон]] [[Дани Валас]] во септември 1989. Валас потфрли во повторувањето на перформансите што го направија еден од најценетите крилни играчи на јужниот брег, и сè до времето кога Гигс потпиша професионален договор тој се бореше со деветнаесет годишниот [[Ли Шарп]] за улогата на прв избор за лево крило. Гигс своето деби во лигата го направи против [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Олд Трафорд]] на 2 март 1991 година, како измена за повредениот бек [[Денис Ирвин]] во поразот од 2-0. Во неговиот прв старт, Гигс го постигана неговиот прв гол во победата од 1-0 во Манчестерското дерби, на 4 мај 1991 година, но подоцна се покажа дека е автогол на [[Колин Хендри]]. Како и да е, не беше вклучен во составот од 16 играчи што ја порази [[Барселона]] во [[УЕФА Купот на победниците]] 11 дена подоцна. Ли Шарп, кој сега ја доби трката да го замени Дани Валас како постојано лево крило на Јунајтед, се појави на теренот како лево крило на Јунајтед, додека Валас беше избран како замена. Тој стана постојан првотимец во почетокот на сезоната 1991-92, сè уште останувајќи активен во младинскиот состав и капитен на тимот кои од младинци на Феги станаа победници на [[ФА купот]] за млади фудбалери во 1992. Гигс влезе во првиот тим иако имаше само 17 години, ги покажа неговите вештини и зрелост, и си го поплочи патот како прв од многуте млади играчи на [[Манчестер Јунајтед]] кој премина во првиот тим на Фергусон. Како најмлад член во составот на Јунајтед, Гигс му се обрати на постарите играчи како [[Брајан Робсон]] за совет. Робсон препорача да потпише со [[Хари Свалс]], агент кој самиот наследи од [[Кевин Киген]]. Таа сезона, Гигс настапуваше за тимот кој заврши зад [[ФК Лидс Јунајтед|Лидс Јунајтед]] во последната година од старата Прва дивизија пред да настане Премиер лигата. Јунајтед ја предводеше табелата поголемиот дел од сезоната пред серијата разочарувачки резултати во април кога беа претекнати од тимот од Западен Јоркшир. Гигс го доби првиот сребрен медал на 12 април 1992 година откако Јунајтед беше поразен во финалето на [[Лига куп]]от од [[ФК Нотингем Форест|Нотингем Форест]], откако Гигс му намести погодок на Бриан МекКлаир да го постигне единствениот погодок на средбата. На крајот на сезоната, беше прогласен за [[најдобар млад фудбалер на годината]] од страна на [[Асоцијацијата на професионални фудбалери на англија]]- награда која му беше доделена на неговиот колега Ли Шарп една година порано. ===Почетоците на кариерата=== Од почетокот на сезоната 1992-93, прва сезона од новоформираната [[Премиер лига]], Гигс беше цврсто естаблирам како прв избор за левата крилна позиција на [[Јунајтед]], и стана познат како еден од најневероватните млади фудбалери во [[Британскиот фудбал]], каде што исто така Гигс беше познат како поневеројатна половина од двете англиски најдобри млади крила, заедно со [[Стив МекМанаман]], кој беше копија од ерата на крилата на [[Стенли Метјуз]] во 1950-тите, и за нивната можност да ја ,, посрамотат одбраната со нивните итри движења, кои премногу често немаа финален допир кој го посакуваа”. Гигс, како водач во ова ново заживнување на брз модерен фудбал после традиционалните години на стиловите на долги топки од претходните декади, играше клучна улога во преобразувањето на англискиот фудбал, и му помогна на [[ФК Манчестер Јунајтед|Јунајтед]] за нивната прва шампионска титула во лигата по 26 години, и покрај тоа што не дојдоа на врвот дури до Божиќ и ја победија конкуренцијата од тогаш големите вложувања на [[Астон Вила]] и [[Блекбурн Роверс]] како и изненадувањето во шампионската битка [[ФК Норич Сити|Норич Сити]]. [[File:Ryan Giggs United.jpg|thumb|left|upright|Гигс играјќи за Јунајтед.]] Неговото откривање и доаѓањето на [[Ерик Кантона]] ја најави доминацијата на [[ФК Манчестер Јунајтед|Јунајтед]] во новата лига. Неговиот менаџер беше многу заштитнички настроен кон него, одбивајќи да му дозволи на Гигс да биде интервјуиран сè додека не наполни 20 години, и конечно му го дозволи првото интервју на [[Дес Линам]] од [[BBC]] за ,,Натпревар на денот” во сезоната 1993-94. Ова беше сезона кога Јунајтед ја освои двојната круна и Гигс беше еден од клучните играчи заедно со [[Ерик Кантона]], [[Пол Инс]] и [[Марк Хјуџис]]. [[Ли Шарп]], играчот кој Гигс го отстрани од левата крилна позиција две години претходно, сега се бореше со [[Андреј Канчелскис]] за десната крилна позиција- и двата играчи имаа клучни улоги во клупскиот успех. Тие беа на врвот на табелата од четвртиот натпревар од крајот на август и не беа престигнати цела сезона. Гигс исто така играше за [[Јунајтед]] во финалето на фудбалскиот [[Лига куп]], каде беа поразени со 3-1 од [[Астон Вила]], уништувајќи ги надежите за уникатна домашна [[тројна круна]]. Надвор од теренот, весниците објавија дека Гигс има ,,самостојна револуционерна слика за фудбалот” кога се појави како тинејџер ,,со брзина на оган, црна коса обвиткана околу неговото детинесто лице на поп ѕвезда, и импресивна, леплива врска помеѓу неговата неверојатно брза лева нога и фудбалската топка”. Како резултат на ова, му беа овозможени многу шанси кои обично не му беа доделувани на фудбалери на негова возраст, како што беше водење негово сопствено телевизиско шоу, Фудбалските вештини на Рајан Гигс, што се појави во 1994 година, и исто имаше и книга заснована на оваа серија. Гигс беше дел од обидот на Премиер лигата да се промовира себеси глобално, повторно создавајќи ја сликата после хулиганството- бледите години во 1980-тите и тој претстави безброј фудбалски корици, станувајќи домашно име, и пополнувајќи ја ерата каде што фудбалерите почнаа да стануваат славни идоли во пар со поп звездите, во и околу средината и крајот на 1990-тите. Наспроти неговата одбивност од внимание, Гигс исто стана тинејџерски пин-ап и еднаш беше опишан како ,, Првото момче од постерите во Премиер лигата”, и ,, чудо од дете”, несомнено оригинален фудбалер кој го испрати терминот во јавната лексика. Беше претставен како првата фудбалска ѕвезда која ја претстави јавната имагинација на начин невиден од времето на [[Џорџ Бест]]. Иронијата беше во тоа што Бест и Боби Чарлтон го опишуваа Гигс како нивен омилен млад играч, одејќи до тренинг игралиштето [[Клиф]] само за да го гледаат, каде Бест еднаш даде духовита забелешка, ,,Еден ден тие можеби дури и ќе кажат дека јас бев другиот Рајан Гигс.” Гигс докажа дека е одличен постигнувач на голови, многу од неговите незаборавни голови беа ставани во потесен круг за многуте награди за гол на сезоната. Најшироко се сметаат за најдобри оние против [[ФК Квинс Парк Ренџерс|Квинс Парк Ренџерс]] во 1993, [[Тотенхем]] во 1994, [[ФК Евертон|Евертон]] во 1995, [[Ковентри]] во 1996, и најневеројатниот од сите, неговиот соло погодок против [[Арсенал]] во повторниот натпревар од полуфиналето во ФА купот во 1999 година. За време на продолженијата, Гигс за собра топката во негов посед по губењето на топката на [[Патрик Виеира]], потоа трчаше од средишната линија, дриблајќи ја и поминувајќи преку целата дефанзивна линија на [[ФК Арсенал|Арсенал]], вклучувајќи ги и [[Тони Адамс]], [[Ли Диксон]] и [[Мартин Кион]] пред да лансира удар со левата нога веднаш под пречката на [[Дејвид Симан]]. Тој препознатливо го подигна неговиот дрес и се втрча да прослави со неговите соиграчи. Исто така има измена и тој е последниот гол вака постигнат во полуфиналињата од [[ФА Куп|ФА купот]], од наредната сезона, полуфиналињата од ФА купот се решавани во еден натпревар, со ектра време и шутирање на пенали ако е потребно. ===Средината и крајот на 1990-тите=== Во сезоната 1994-95 Гигс беше подложен на повреда и во 29 натпревари од Премиер лигата и постигна само 1 гол, подоцна во сезоната се опорави и ја подобри неговата форма и физичка подготвеност, иако беше премногу касно да му помогне на Јунајтед да освои некој голем трофеј. Неуспехот да го победат [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]] на последниот натпреварувачки ден од сезоната ги чинеше губење на титулата во [[Премиер лигата]] од [[Блекбурн Роверс]]. Една недела подоцна, Гигс влезе како замена во финалето од [[ФА Куп|ФА купот]] против [[ФК Евертон|Евертон]], но Јунајтед загуби со 1-0. Тоа беше фрустрирачка сезона за играчот и клубот, и Гигс не беше единствениот клучен играч кој беше надвор од игра во пресудни натпревари. [[Рој Кин]], [[Ли Шарп]] и [[Андреј Канчелскис]] имаа забележително отсуство поради повреди, додека [[Ерик Кантона]] ги пропушти последните четири месеци од лигашката кампања (и првите шест недели од наредната) откако беше казнет за инцидент за време на натпреварот со [[ФК Кристал Палас|Кристал Палас]] кон крајот на јануари. Попозитивно гледано во сезоната 1994-95, Гигс се најде на списокот на стрелците двапати на отворањето во [[Лига на шампиони во фудбал|Лигата на шампионите]] против Копенхаген (во победата од 4-2, иако Јунајтед неуспеа да се пласира во четврт финалето) и исто постигна гол четвртата рунда од ФА купот во победата против [[Врексам]], што значи дека постигна четири во сите натпреварувања таа сезона. Крајот на сезоната во 1995 година донесе многу контроверзи откако Јунајтед ги продаде [[Пол Инс]], [[Марк Хјуџис]] и [[Андреј Канчелскис]] и ја започна сезоната без некое поголемо засилување, иако тие го доведоа [[Енди Кол]] на тој ранг за национален рекорд од 7 милиони [[фунти]] на половина од сезоната. Во 1995-96 година, Гигс се врати во потполна форма и играше витален дел во уникатната втора двојна круна на Јунајтед, неговиот гол против [[ФК Евертон|Евертон]] на [[Стадион Гудисон Парк|Гудисон Парк]] на 9 септември 1995 година беше во потесниот круг за наградата гол на сезоната, иако беше победен во гласовите од голот на [[Џорџи Кинкладзе]] од [[Манчестер Сити]]. Во ноември таа сезона, Гигс постигна два гола во мечот од Премиер лигата против [[ФК Саутхемптон|Саутемптон]], веројатно неговото најдобро издание во сезоната, каде Јунајтед победи со 4-1 да го задржи притисокот на страната на [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] кои всушност имаа позитива од 10 бода на 23 декември но беа конечно престигнати од Јунајтед во средината на март. Гигс беше исто така во составот на Јунајтед во победата над [[Ливерпул]] во финалето на [[ФА Куп|ФА купот]] на 11 мај 1996 година, каде [[Ерик Кантона]] го постигна победничкиот погодок и единствен гол на натпреварот. Од сега, Гигс имаше неколку нови клучни колеги во пробивот на младинците [[Гери Невил]], [[Фил Невил]], [[Ники Бат]], [[Дејвид Бекам]] и [[Пол Сколс]]. Бекам ја презеде десната крилна позиција од Андреј Канчелскис и Бат го наследи Пол Инс на централната средна позиција за да го комплетира новиот изглед на средината на Јунајтед со Гигс и [[Рој Кин]]. Во сезоната што следеше, Гигс ја имаше првата вистинска шанса да заблеска во [[Европа]]. Играјќи клучна улога во освојувањето на Јунајтед на нивната трета титула во лигата во четири сезони, тој му помогна на тимот да стигне до полифиналето на [[Лига на шампиони во фудбал|УЕФА Лигата на шампионите]], првпат за Јунајтед по 28 години. Како и да е, нивните надежи за европска слава беа прекинати од страна на [[ФК Борусија Дортмунд|Борусија Дортмунд]], кои ги оддалечи со победата во двата натпревари во полуфиналето од по 1-0. На крајот на сезоната, играчот на [[Јувентус]] [[Алесандро Дел Пјеро]] им кажа на италијаските медии дека Гигс бил еден од двајцата негови омилени играчи, и ја даде следнава незаборавна мисла; ,,Ова е засрамувачко да се каже, но јас имам заплачено двапати во мојот живот гледајќи фудбалер, првиот беше [[Роберто Баџо|Роберто (Баџо)]] и вториот беше Рајан Гигс.“ Во сезоната 1997-98, Јунајтед беа победени за титулата од Премиер лигата од [[ФК Арсенал|Арсенал]], проследени со непосакувана форма од март до почетокот на април, беа оставени без трофеј за само вторпат од 1989. Во оваа сезона, Гигс пропушти многу натпревари поради повреда, но кога беше здрав неговата форма беше постојано одлична и тој играше во двете финалиња на куповите за Јунајтед таа сезона. Значајни моменти беа неговиот гол во продолжението во полуфиналето од [[ФА Куп|ФА купот]] против [[ФК Арсенал|Арсенал]] за победа на Јунајтед од 2-1, и неговиот израмнувачки гол во деведесетата минута во натпреварот на домашен терен од УЕФА Лигата на шампиони против Јувентус, реми 1-1 по кое две недели подоцна следеше 3-2 победа во [[Торино]] каде што Јунајтед се врати од негатива од два гола. Најзначајно во сезоната 1998-99 беше кога Гигс го намести израмнувачкиот гол постигнат од [[Теди Шерингам]] во финалето од УЕФА Лигата на шампиони во 1999 година против [[Бајерн Минхен|Баерн Минхен]], што му го отвори патот на Јунајтед за тројната круна. Напаѓачот [[Оле Гунар Солскер]] го постигна победничкиот гол во последните моменти од натпреварот две минути подоцна. Гигс беше исто играч на натпреварот кага Јунајтед го победи [[ФК Палмеирас|Палмеирас]] и го освои Меѓународниот куп подоцна таа година. ===2000–2005=== [[Image:Giggs cropped.jpg|thumb|upright|Рајан Гигс, 2006]] Гигс стана играчот со најдолг стаж во Јунајтед по повлекувањето на [[Денис Ирвин]] во мај 2002 година, и стана значаен дел од клубот, и покрај тоа што сè уште имаше дваесеттина години. Гигс продолжи со брилјантната игра и во четирите години што следеа по тројната круна во 1999 година. Јунајтед беа шампиони во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] во три од четирите години што следеа по тројната круна, како и беа трипати во четвртфиналињата на [[Лига на шампиони во фудбал|УЕФА Лигата на шампиони]] и еднаш полуфиналисти во истата лига. Ја прослави неговата десетгодишнина на [[Олд Трафорд]] со специјален меч против [[ФК Селтик|Селтик]] на почетокот на сезоната 2001-02. Како и да е, ова беше една од најразочарувачките сезони за Јунајтед откако Гигс играше за нив, како резултат на лошата натпреварувачка форма на почетокот на зимата која ги чинеше титула во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и изненадувачко испаѓање од Лигата на шампионите со головите во гости во полуфиналето од германските аутсајдери [[Баер Леверкузен]]. Година подоцна, во есента 2002 година, Гигс го постигна неговиот стоти гол во кариерата во нерешениот натпревар со [[Челзи]] на [[Стемфорд Бриџ]]. Тој играше во неговиот четврт триумф во [[ФА Куп|ФА купот]] на 22 мај 2004 година, што го направи еден од само двајцата играчи (другиот е Рој Кин) што го освоиле овој трофеј четири пати додека играле за Манчестер Јунајтед. Тој исто така заврши и како вицешампион трипати (1995, 2005 и 2007 година). Неговото учество во победата над [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] во септември 2004 година го направи третиот играч кој изиграл 600 натпревари за Јунајтед, заедно со [[Боби Чарлтон|Сер Боби Чарлтон]] и [[Бил Фоулкс]]. Тој беше вклучен во [[Куќата на славните на Англискиот фудбал]] во 2005 година како благодарност за неговиот придонес кон Англискиот фудбал. ===Од 2006=== После таа сезона, Гигс потпиша двегодишно продолжување на договорот со Јунајтед кога извршниот директор [[Дејвид Гил]] отстапи од својата вообичаена политика да не потпишува со фудбалери постари од 30 години на повеќе од една година. Тој подоцна потпиша уште три понатамошни договори на по една година продолжување, кои ќе го задржат на [[Олд Трафорд]] најмалку до јуни 2011 година, кога ќе има 37 години. Гигс избегна да биде сериозно повреден и покрај проблемите кои ги имаше со тетивата на коленото. На 6 мај 2007 година, кога [[Челзи]] можеа да извадат само нерешен резултат 1-1 со соперниците од [[Лондон]] тимот на [[ФК Арсенал|Арсенал]], [[Манчестер Јунајтед]] стана шампион на [[Англија]]. Тогаш, Гигс постави нов рекорд од девет [[Премиер лига на Англија|премиерлигашки титули]], поминувајќи го рекордот од осум кој го делеа [[Алан Хансен]] и [[Фил Нил]] (кои ги освоија сите нивни титули со [[Ливерпул]]). Гигс играше значајна улога во победата на Манчестер Јунајтед во [[Черити Шилд]] по погодокот во првото полувреме со што натпреварот заврши нерешено 1-1, по што следеше триум на пенали за [[Црвените Ѓаволи]] откако голманот [[Едвин ван дер Сар]] ги одбрани сите три пенали на [[Челзи]]. Во сезоната 2007-08, Алекс Фергусон адаптираше ротациски систем помеѓу Гигс и новодојдените [[Нани]] и [[Андерсон]]. И покрај тоа, Гигс остана прв изборор во битката со [[ФК Челси|Челзи]] на [[Олд Трафорд]] и по еден пробив навор од неговата позиција му намести на [[Карлос Тевез]] да го постигне неговиот прв гол за Јунајтед. [[File:Ryan Giggs vs Man City 2008.jpg|thumb|left|Гигс после мечот со Манчестер Сити во февруари 2008 година]] Гигс го постигна својот стоти лигашки погодок за Јунајтед против [[ФК Дерби Каунти|Дерби Каунти]] на 8 декември 2007 година, што Јунајтед го доби со 4-1. Уште значајни настани беа достигнати: на 20 февруари 2008 година кога го забележа стотиот настап во [[Лига на шампиони во фудбал|УЕФА Лигата на шампиони]] во меч против [[Лион]] и на 11 мај 2008 фодина кога влезе како замена за [[Парк Џи-Сунг]] и го изедначи рекордот на [[Боби Чарлтон|Сер Боби Чарлтон]] од 758 настапи за Јунајтед. Гигс го постигна вториот погодок во тој меч, кој му ја донесе него, и на Јунајтед десеттата Премиерлигашка титула. Десет дена подоцна, на 21 мај 2008 година, Гигс го помина рекордот на [[Боби Чарлтон]] во настапи за Јунајтед кога влезе во 87-мата минута како замена за [[Пол Сколс]] во финалето од Лигата на шампионите против Челзи. Јунајтед го доби финалето, поразувајќи ги Челзи 6-5 на пенали откако резултатот по проделженијата беше нерешен 1-1. Гигс со победата на пенали за Јунајтед му се придружи на [[Стив МекМанаман]] и на тимскиот колега [[Овен Харгрејвс]] како единствени Британски фудбалери кои играле и победиле во повеќе од едно финале во Лигата на шампиони. (Ова не важи за [[Купот на Европа]] во кој неколку играчи на [[Нотингем Форест]] го достигнаа ова во 1979 и 1980 година и за неколку играчи на Ливерпул кои победија во 1977, 1978, 1981 и 1984 година) Гигс го подигна трофејот од Лигата на шампионите со [[Рио Фердинанд]] како капитен откако Гери Невил беше надвор од игра речиси цела сезона поради повреда. На почетокот на сезоната 2008-09 за Манчестер Јунајтед, Сер Алекс Фергусон започна да го позиционира Гигс во центарот на средината, позади напаѓачите, наместо на неговата омилена крилна позиција. Гигс оттгаш се адаптираше многу добро на неговата нова позиција и направи две асистенции во натпреварите против [[ФК Мидлсбро|Миделсброу]] и [[Алборг]]. Сер Алекс Фергусон во интервју кажа, ,,(Гигс) — многу корисен играч, ќе наполни 35 години овој ноември но на 35 може да биде сè уште клучен играч за Јунајтед. На 25 години, Рајан ги разбиваше одбранбените играчи со продори кон корнер знамето, но на 35 години, ќе игра подлабоко.” Гигс започна да зема тренерска значка и Фергусон посочи дека би сакал Гигс да биде во неговиот тренерски персонал откако ќе се пензионира како што направи [[Оле Гунар Солскер]]. [[Image:Ryan Giggs in 2008.jpg|thumb|Рајан Гигс, 2008]] На 8 февруари 2009 година, Гигс го постигна неговиот рекорд и стана единствениот играч кој постигнал гол во секоја сезона од Премиер лигата од настанувањето во 1992 година со постигнувањето на единствениот гол во победата над [[ФК Вест Хем Јунајтед|Вест Хем Јунајтед]] од 1-0. Следејќи ги шпекулациите таа година, во февруари 2009 година, Гигс потпиша едногодишно продолжување на неговиот дотогашен договор кој истекуваше во јуни 2009 година. После успешната сезона, Гигс беше во потесен круг со уште четири други соиграчи од Манчестер Јунајтед за наградата [[Играч на годината]]. На 26 април 2009 година, Гигс ја доби наградата, и покрај тоа што имаше стартувано во само дванаесет натпревари за време на сезоната 2008-09 (за време на доделувањето на трофејот). Ова беше првпат во кариерата Гигс да ја добие наградата. За време на церемонијата, [[Алекс Фергусон]] му ја даде неговата поддршка на Гигс за освојување на наградата и посочи дека е пригоден момент да му се даде за неговото долготрајно придонесување за фудбалот. Гигс го забележа неговиот 800-тоти настап за Манчестер Јунајтед на 29 април 2009 година, во полуфиналето од УЕФА Лигата на шампиони во победата од 1-0 над [[ФК Арсенал|Арсенал]]. На 16 мај 2009 година, Манчестер Јунајтед ја освои титулата во Премиер лигата по нерешениот резултат 0-0 со Арсенал, и Рајан Гигс како и Манчестер Јунајтед ја освоија единаесеттата титула во Премиер лигата. Гигс го постигна својот прв хет-трик за Манчестер Јунајтед во пред-сезонскиот пријателски натпревар против [[Ханџхоу Грентаун]] по влегувањето во второто полувреме како замена. На 12 септември 2009 година, Гигс го постигна својот прв погодок во победата на Јунајтед во Премиер лигата од 3-1 против [[Тотенхем Хотспарс]], на [[Вајт Харт Лејн]], продолжувајќи го неговиот рекорд на постигнување на погодок во секоја сезона на Премиер лигата од нејзиното настанување, единствен играч кој го направил тоа. Овој натпревар исто го одбележа и 700-тотиот старт на Гигс за Јунајтед. Гигс го постигна својот 150-ти гол за Јунајтед, само деветтиот играч кој го направил тоа, против [[Волзбург]] во првиот натпревар од Лигата на шампионите таа сезона. Голот, како и неговиот претходен погодок против Спарс, беше дирекно од слободен удар, проследен со големо [[ефе]]. Исто така го направи рекордното израмнување во четиринаесеттата сезона во Лигата на шампионите во која постигнуваше погодок, донесувајќи го на исто ниво со [[Раул Гонзалез|Раул]] кој го достигна тоа 15 дена порано. Тој потоа му асистираше на [[Мајкл Карик]] да го постигне победничкиот гол за 2-1 за Јунајтед во Лигата на шампиони. На 28 ноември 2009 година, вечерта на негобиот 36-ти роденден, Гигс го постигна својот 100-ти гол во Премиер лигата- сите за Манчестер Јунајтед- постигнувајќи го последниот гол во победата од 4-1 над [[ФК Портсмунт|Портсмут]] на [[Фратон Парк]]. Голот како и неговите претходни два погодоци во сезоната беше исто така од слободен удар, станувајќи постојан изведувач на слободните удари од заминувањето на Кристијано Роналдо, тој исто стана само седумнаесттиот играч кој стана важен дел од Премиер лигата. На 30 ноември 2009 година, еден ден после неговиот 36-ти роденден, беше објавено дека на Гигс ќе му биде понуден нов едногодишен договор со што ќе може да игра до крајот на сезоната 2010-2011 и ќе може да ја дочека дваесетгодишнината од неговиот прв натпревар и прв гол за Јунајтед. На истиот ден Гигс беше номиниран за [[BBC Спортска личност на годината]] за 2009 година. На 5 декември 2009 година, на настапот на Гигас против Вест Хем Јунајтед- натпревар на кој заврши да игра како лев бек- го израмни рекордот на сонародникот [[Гери Спид]] од 535 натпревари во лигата. На 12 декември 2009 година, Гигс го премина Спид на натпреварот против [[Астон Вила]]. Истиот ден, Гигс ја доби наградата за BBC Спортска личност на годината. На 18 декември 2009 година, Гигс потпиша едногодишно продолжување на договорот со Јунајтед, кој го задржува до јуни 2011 година му овозможува да ја дочека дваесетгодишнината од неговиот професионален договор во ист тимиот тим со кој дебитираше- ретко достигнување на играч кој кој достигнал 20 години со ист клуб без раскинување на услугите. На 31 декември 2009 година, Гигс беше прогласен за играч на декадата на Манчестер Јунајтед. На 24 април 2010 година, Гигс го постигна првиот гол од пенал во лигата што некогаш го постигналво неговиот 900-тоти натпревар, постигнувајќи два гола од пенал во победата на домашен терен од 3-1 над Тотенхем Хотспарс, што беше од голема важност и го однесе Јунајтед на првото место на Премиерлигашката табела откако поминаа неколку недели на второто место зад [[ФК Челси|Челзи]]. На 16 август 2010 година, Гигс го продолжи неговиот рекорд за постинување гол во секоја сезона од настанувањето на Премиер лигата откако погоди во победата на домашен терен од 3-0 над [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] во првиот натпревар од новата сезона. Откако ја погоди мрежата во последните две сезони од старата [[Прва фудбалска дивизија]], тој сега имаше постигнувано погодоци во 21 сезона во првите лиги. На 17 јануари 2011 година, Гигс го достигна 600-тиот лига настап (сите за Манчестер Јунајтед), во натпреварот без голови против [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспарс]] на [[Вајт Харт Лејн]]. ==Интернационална кариера== [[File:Giggs wales x brazil.JPG|thumb|Right|Гигс како капитен на Велс во пријателски меч против Бразил во септември 2006 година]] Роден во [[Кардиф]] од велшки родители, Гигс го претставуваше [[Велс]] на интернационално ниво. Како младинец, Гигс беше капитен на Англиските ученици. Наспроти популарноста која ја добиваше, тој никогаш не беше достапен за тимот на [[Англија]] (достапноста на школско ниво зависеше од местото на училиштето, во случајот на Гигс средното училиште Морсајд во [[Солфорд]]). Тој изјави дека секако би избрал да игра за [[Велс]]. Кога го направи неговото интернационално деби во 1991 година, го собори рекордот за најмлад дебитант за Велс и го држеше додека не беше соборен од [[Рајан Грин]] во јуни 1998 година. Тој доби 64 натпревари, и постигна 12 голови за репрезентацијата на Велс помеѓу 1991 и 2007 година. Беше назначен за [[капитен на Велс]] во 2004 година. За време на квалификациите за Светското првенство во 2006 година на 12 октомври 2005 година против Азербејџан, Гигс постигна ретки два погодоци во победата на Велс од 2-0 но Велс неуспеа да се пласира во плејофот. Како што одигра тогаш, следејќи победата на [[Бразил]] од 2-0, тренерот на Бразил [[Дунга]] му упати комплимент на Гигс изјавувајќи дека би можел да игра за петкратните светски шампиони заедно со ѕвезди како што се [[Кака]] и [[Роналдињо]]. Гигс го најави неговото пензионирање од меѓународниот фудбал во среда, 30 мај 2007 година, на прес конференција одржана во салата на хотелот Гламорган, ставајќи крај на шеснаесетгодишната интернационална кариера. Тој кажа дека ќе се концентрира на кариерата со Јунајтед и дека тоа е главна причина за неговото повлекување. Неговиот последен натпревар за Велс, и како капитен, беше на квалификациите за европското 2008 година против [[Чешка]] на 2 јуни во [[Кардиф]]. Го доби шеесеттиот натпревар на овој натпревар и ја доби наградата играч на натпреварот откако Велс изигра нерешено 0-0. Во ноември, беше еден од трите играчи во најтесна номинација од [[Асоцијацијата на Велшки фудбалери]] за наградата [[Велшки играч на годината]], која му припадна на [[Крег Белами]]. Во интервју за [[Вестерн Маил]] на 26 март 2010 година, Гигс посочи дека можеби би се повлекол од интернационалното пензионирање за неговата земја во кампањата за квалификациите за УЕФА европското 2012, за да го покрие отсуството на повредениот [[Арон Рамзи]]. Потоа ја измени изјавата за радиото BBC Манчестер, велејќи дека би се вратил да игра за Велс само во итна ситуација. ===Интернационални голови=== {| class="wikitable" |- ! # !! Дата !! Место !! Противник !! Резултат !! Исход !! Натпреварување |- | 1 || 31 март 1993 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|BEL}} || 2–0 || Победа|| [[квалификации за ФИФА Светско Првенство 1994 година]] |- | 2 || 8 септември 1993 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|CZE}} || 2–2 || Нерешено|| [[квалификации за ФИФА Светско Првенство 1994 година]] |- | 3 || 7 септември 1994 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|ALB}} || 2–0 || Победа || [[квалификации за ФИФА Светско Првенство 1996 година]] |- | 4 || 2 јуни1996 || [[Серавале (Сан Марино), Серавале]], Сан Марино || {{fb|SMR}} || 5–0 || Победа|| [[ФИФА Светско Првенство 1998]] |- | 5 || 11 ноември 1997 || [[Брисел]], Белгија || {{fb|BEL}} || 2–3 || Пораз|| [[ФИФА Светско Првенство 1998|кфалификации за ФИФА Светско Првенство 1998година]] |- | 6 || 4 септември 1999 || [[Минск]], Белорусија || {{fb|BLR}} || 2–1 || Победа|| [[УЕФА Европско Првенство 2000|кфалификации за УЕФА Европско Првенство 2000]] |- | 7 || 29 март 2000 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|FIN}} || 1–2 || Пораз|| [[Пријателски меч|Пријателски]] |- | 8 || 29 март 2003 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|AZE}} || 4–0 || Победа|| [[УЕФА Европско Првенство 2004|кфалификации за УЕФА Европско Првенство 2004]] |- | 9 || 8 октомври 2005 || [[Белфаст]], Северна Ирска || {{fb|NIR}} || 3–2 || Победа|| [[ФИФА Светско Првенство 2006|кфалификации за ФИФА Светско Првенство 2006]] |- | 10 || 12 октомври 2005 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|AZE}} || 2–0 || Победа|| [[2006 FIFA World Cup|кафалификации за Светското Првенство 2006]] |- | 11 || 12 октомври 2005 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|AZE}} || 2–0 || Победа|| [[2006 FIFA World Cup|кафалификации за Светското Првенство 2006]] |- | # || 21 мај2006 || [[Билбао]], Шпанија || {{fb|Basque Country}} || 1–0 || Победа|| [[Non-FIFA football|надвор од ФИФА]] пријателски меч |- | 12 || 28 март2007 || [[Кардиф]], Велс || {{fb|SMR}} || 3–0 || Победа|| [[2008 UEFA European Championship|кфалификации за Европското Првенство 2008]] |} ==Дисциплина== Гигс никогаш не беше исклучен додека игра за Манчестер Јунајтед и само еднаш кога играл за Велс, на 5 септември 2001 година на квалификациите за Светско првенство против Норвешка. Гигс го доби вториот жолт картон во 86-тата минута. Во ноември 2003 година, беше прогласен за виновен за од страна на ФА за неговото однесување на битката на Олд Трафорд против Арсенал. Истата недела, Гигс доби два меча суспензија од интернационален фудбал за намерно удирање со лакт во лицето на рускиот играч Владимир Евсеев во првиот натпревар од плејофот за Еуро 2004 година. Ударот не го виде судијата [[Лусилио Батиста]], но Гигс беше подоцна казнет користејќи го видео доказот. ==Статистика во кариерата== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !rowspan="2"|Клуб !rowspan="2"|Сезона !colspan="2"|[[Премиер лига]] !colspan="2"|[[ФА Куп]] !colspan="2"|[[Лига куп]] !colspan="2"|[[UEFA#Club|Европа]] !colspan="2"|Други !colspan="2"|Вкупно |- !Настапи!!Голови!!Настапи!!Голови!!Настапи!!Голови!!Настапи!!Голови!!Настапи!!Голови!!Настапи!!Голови |- | rowspan="22"|[[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] |[[1990–91 Football League|1990–91]] |2||1||0||0||0||0||0||0||0||0||2||1 |- |[[1991–92 Football League|1991–92]] |38||4||3||0||8||3||1||0||1||0||51||7 |- |[[1992–93 FA Premier League|1992–93]] |41||9||2||2||2||0||1||0||0||0||46||11 |- |[[1993–94 FA Premier League|1993–94]] |38||13||7||1||8||3||4||0||1||0||58||17 |- |[[1994–95 FA Premier League|1994–95]] |29||1||7||1||0||0||3||2||1||0||40||4 |- |[[1995–96 FA Premier League|1995–96]] |33||11||7||1||2||0||2||0||0||0||44||12 |- |[[1996–97 FA Premier League|1996–97]] |26||3||3||0||0||0||7||2||1||0||37||5 |- |[[1997–98 FA Premier League|1997–98]] |29||8||2||0||0||0||5||1||1||0||37||9 |- |[[1998–99 FA Premier League|1998–99]] |24||3||6||2||1||0||9||5||1||0||41||10 |- |[[1999–2000 FA Premier League|1999–2000]] |30||6||colspan="2"|–||0||0||11||1||3||0||44||7 |- |[[2000–01 FA Premier League|2000–01]] |31||5||2||0||0||0||11||2||1||0||45||7 |- |[[2001–02 FA Premier League|2001–02]] |25||7||1||0||0||0||13||2||1||0||40||9 |- |[[2002–03 FA Premier League|2002–03]] |36||8||3||2||5||0||15||4||0||0||59||14 |- |[[2003–04 FA Premier League|2003–04]] |33||7||5||0||0||0||8||1||1||0||47||8 |- |[[2004–05 FA Premier League|2004–05]] |32||5||4||0||1||1||6||2||1||0||44||8 |- |[[2005–06 FA Premier League|2005–06]] |27||3||2||1||3||0||5||1||0||0||37||5 |- |[[2006–07 FA Premier League|2006–07]] |30||4||6||0||0||0||8||2||0||0||44||6 |- |[[2007–08 Premier League|2007–08]] |31||3||2||0||0||0||9||0||1||1||43||4 |- |[[2008–09 Premier League|2008–09]] |28||2||2||0||4||1||11||1||2||0||47||4 |- |[[2009–10 Premier League|2009–10]] |25||5||1||0||2||1||3||1||1||0||32||7 |- |[[2010–11 Premier League|2010–11]] |12||1||1||1||1||0||3||0||1||0||18||2 |- |[[2011–12 Premier League|2011–12]] |16||1||2||0||1||1||3||1||0||0||22||3 |- !colspan="2"|Вкупно !600!!109!!66!!11!!37!!9!!135!!28!!18!!1!!856!!157 |} ==Титули== ===Манчестер Јунајтед=== *[[Премиер лига]] (11): [[FA Premier League 1992–93|1992–93]], [[FA Premier League 1993–94|1993–94]], [[FA Premier League 1995–96|1995–96]], [[FA Premier League 1996–97|1996–97]], [[FA Premier League 1998–99|1998–99]], [[FA Premier League 1999–2000|1999–2000]], [[FA Premier League 2000–01|2000–01]], [[FA Premier League 2002–03|2002–03]], [[FA Premier League 2006–07|2006–07]], [[Premier League 2007–08|2007–08]], [[Premier League 2008–09|2008–09]] *[[ФА Куп]] (4): [[1994 FA Cup Final|1993–94]], [[1996 FA Cup Final|1995–96]], [[1999 FA Cup Final|1998–99]], [[2004 FA Cup Final|2003–04]] *[[Лига куп]] (4): [[1992 Football League Cup Final|1991–92]], [[2006 Football League Cup Final|2005–06]], [[2009 Football League Cup Final|2008–09]], [[2010 Football League Cup Final|2009–10]] *[[ФА Комјунити Шилд]] (8): [[1993 FA Charity Shield|1993]], [[1994 FA Charity Shield|1994]], [[1996 FA Charity Shield|1996]], [[1997 FA Charity Shield|1997]], [[2003 FA Community Shield|2003]], [[2007 FA Community Shield|2007]], [[2008 FA Community Shield|2008]], [[2010 FA Community Shield|2010]] *[[УЕФА Лига на шампиони]] (2): [[1999 UEFA Champions League Final|1998–99]], [[2008 UEFA Champions League Final|2007–08]] *[[УЕФА Супер Куп]] (1): [[1991 UEFA Super Cup|1991]] *[[Интернационален Куп (football)|Интернационален Куп]] (1): [[1999 Intercontinental Cup|1999]] *[[ФИФА Светско клупско првенство]] (1): [[2008 FIFA Club World Cup Final|2008]] ===Лични признанија=== *[[Млад играч на годината]] (2): 1991-92, 1992-93 *[[Тим на годината]] (9): [[PFA Team of the Year#Premier League|1992-93]], [[PFA Team of the Year#Premier League|1993-94]], [[PFA Team of the Year#Premier League 6|1994-95]], [[PFA Team of the Year#Premier League|1995-96]], [[PFA Team of the Year#Premier League|1997-98]], [[PFA Team of the Year#Premier League 9|2000-01]], [[PFA Team of the Year#Premier League 10|2001-02]], [[PFA Team of the Year#Premier League 15|2006-07]], [[PFA Team of the Year#Premier League 17|2008-09]] *[[Professional Footballers' Association]] Тим на векот (1): 1997-2007<ref>{{наведени вести |title=Team of the Century: 1997-2007 - the Premiership's finest of the last decade |url=http://www.givemefootball.com/pfa-legends/teams-of-the-century/team-of-the-century-1997-2007 |work=GiveMeFootball.com |publisher=Give Me Football |date=5 September 2007 |accessdate=5 September 2007 |archive-date=2008-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081021032411/http://www.givemefootball.com/pfa-legends/teams-of-the-century/team-of-the-century-1997-2007 |url-status=dead }}</ref> *[[Браво наградата]]: 1993 *[[Играч на годината]] (1): 2008-09 *[[BBC Спортска личност на годината]] (1): 2009 *[[BBC Велшка спортска личност на годината]] (2): 1996, 2009 *[[Сер Мат Бисби играч на годината]] (1): [[1997–98 Manchester United F.C. season|1997-98]] *[[Manchester United F.C. Reserves and Academy#Players of the Year|Џим Марфи Млад играч на годината]] (2): [[1990–91 Manchester United F.C. season|1990-91]], [[1991-92 Manchester United F.C. season|1991-92]] *[[Награда за десет сезони во Премиер лигата]] (1992–93 to 2001–02): [[Premier League 10 Seasons Awards#Teams of the Decade|Вкупно со тимот на декадата]] *[[УЕФА Лига на Шампиони]] 10 сезони во екипта од соништата ( од 1992 до 2002): 2002 *Велшки играч на годината (2): 1996, 2006 *[[Играч на месоцот во Премиер лигата]] (3): септември 1993, [[2006–07 FA Premier League#Monthly awards|август 2006]], [[2006–07 FA Premier League#Monthly awards|февруари 2007]] *[[Гол на Сезоната]] (1): 1998-99 *[[English Football Hall of Fame|Вклучен во Куќата на славните во Англија]]: [[English Football Hall of Fame#2005 Inductees|2005]] ==Одликувања и специјални награди== *Офицер на Редот на Британската Империја за улогата во фудбалот: 2007 *Почесно Master of Arts степен од универзитетот Солфорд за придонесот во фудбалот и добротворната забота за развој на државата: 2008<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/manchester/7508195.stm Giggs is Awarded Honorary Degree] BBC, (15 July 2008). Посетено на 15 July 2008.</ref> *[[Независност на градот Солфорд ]]: 7 јануари 2010. ==Рекорди== [[File:Ryan Giggs with PL trophy in 2008.jpg|thumb|right|Рајан Гигс со трофејот на Премиер Лигата]] *Единствен играч кој освоил 11 титули во лигата, и единствен играч на Манчестер Јунајтед кој има играно во сите 11 победнички тимови во Премиер лигата. *Најмногу асистенции во Премиер лигата (податоците се ажурирани само од 2002 гидана навака). * Единствениот играч кој постигнувал погодоци во сите 19 сезони од почетокот на Премиер лигата. * Еден од двајцата играчи кои играле во секоја Премиерлигашка сезона од нејзиниот почеток, а другиот е Сол Кембел * Единствен играч кој има постигнувано погодоци во 11 последователни кампањи во Лигата на шампионите (од сезоната 1996-97 до 2006-07). * Единствен играч на Манчестер Јунајтед кој има постигнувано погодоци во четиринаесет различни кампањи во Лигата на шампионите. * Најмогу постигнати голови на Британски играч во Лигата на шампионите/Купот на Европаво целата историја, и севкупно четиринаесетти (несметајќи ги квалификационите рунди). * Најмногу настапи од еден играч во Манчестер Јунајтед. * Прв играч кој постигнал 100 голови во Премиер лигата за Манчестер Јунајтед. * Втор играч од средниот ред што постигнал 100 голови во Премиер лигата за еден клуб (првиот беше Мат Ле Тисиер). ==Препораки== Гигс беше употребуван во реклами за Рибок (Reebok), Sovil Titus, Citizen Watches, Givenchy, Fuji, Patek Phillipe, Quorn Burgers, ITV Digital и Celcom. Според овој член од BBC Спорт: ,, Во раните 1990-ти, Гигс беше Дејвид Бекам дури и пред Бекам да заземе место во првиот тим на Јунајтед. Ако го ставите неговото лице на насловнастрана на фудбалски магазин, тоа би ви гарантирало најголема продажба во годината. Зошто? Човек би го купил за да прочита за ,новиот Бест’ а девојките би го купиле затоа што тие го сакаа неговото лице на нивните ѕидови во спалните соби. Гигс имаше договор од милион фунти (со Reebok ), профитабилни спонзорски договори на далечниот исток (со Fuji) и славнити девојки (Дани Бер, Давина Тејлор) во времето кога Бекам беше пуштен на позајмица во Престон Норт Енд.” Гигс кажа дека намерно го избегнува медиумското внимание. ,,Ништо не можеше да ме подготви кога бев втурнат во центарот на вниманието на 17 години,” рече Гигс. ,,Бев во весниците, магазините, на телевизија и сите на улица ме препознаваа. Беше чудно за мене и се справував со тоа трудејќи се да не привлечам внимание. Јас само се обидував да бидам каков што бев прет тоа.” На тежината на неговата слава, врските на Гигс го принудија да го измени пристапот кон медиумите. Гигс зборуваше за тоа дека решил да се држи понастрана од јавноста- начин на кој му беше судено да заврши како славна личност некогаш во средината на 1990-тите. ,,Големата врска што ја имав со ТВ презентерката Дани Бер беше пресвртна точка замене”, рече Гигс. ,,Пред да знам, ние бевме фотграфирани пред мојата куќа и камерманите не следеа секогаш. За тоа време почувствував дека мојата рекламна работа влијае на мојата работа исто така. Помислив не, фудбалот е мојот леб и путер. Бил, и секогаш ќе биде на прво место”, изјави за Дејли Мирор. ==Брак== Гигс се ожени со неговата долгогодишна партнерка, Стејси Куки, на приватна церемонија на 7 септември 2007 година. Тие имаат две деца, и двете родени во Солфорд: Либерти Беу (позната како Либи, родена 2003 година) и Зах Џозеф (роден 2006 година), и живеат во Ворсли, Солфорд. ===Активности=== Во скоро време, Гигс стана претставник на [[УНИЦЕФ]], промовирајќи кампања во 2002 година да се заштитат децата од убивањето со нагазни мини. Гигс го посети проектот на УНИЦЕФ во [[Тајланд]] и изјави за BBC: „Како фудбалер не можам да замислам живот без употребување на една од моите нозе... За жал тоа е точно она што им се случува на илјадници деца секоја година кога случајно ќе нагазат на нагазна мина.” ===Пост-играчка кариера=== Во октомври 2010 година, Гигс кажа дека ,,веројатно ќе ја заврши неговата кариера овде (на [[Олд Трафорд]])”, и дека не се гледа себеси ,,спуштајќи се во пониски лиги и како игра на пониско ниво.“ Кажа дека сака да продолжи како тренер, менаџирајќи ги [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] или Велс, ,, двете најзначајни работи”, и е на пола пат до тоа со неговата УЕФА ,,А” тренесрска лиценца. == Наводи == {{наводи}} ==Надворешни врски== {{рв|Ryan Giggs}} *{{FIFA player|95299}} *{{Soccerbase}} *[http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Ryan-Giggs.aspx Profile] at ManUtd.com *{{IMDb name|0317604}} *{{Worldcat id|lccn-no2006-1383}} *{{Guardian topic}} {{Состав на Велика Британија во фудбал (мажи) на Летните олимписки игри 2012}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гигс, Рајан}} [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Луѓе од Кардиф]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Велшки фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1973 година]] [[Категорија:Офицери на Редот на Британската Империја]] i22ekmbypx6f2fkb5q80kroay2e2vsi 0 750056 5629907 4675528 2026-09-18T22:45:29Z Dandarmkd 31127 5629907 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име=Кале |слика= |опис= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=47 | lat_sec=15.2 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=50 | lon_sec=39.3 |место=Равен |општина=Гостивар |тип=населба |тип1=некропола |период=доцноантичко време |период1=среден век |период2= }} '''Кале''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[гостиварско]]то село [[Равен]]. Претставува утврдена [[населба]] и [[некропола]] од [[доцноантичкото време]] и [[средновековна]] некропола. Се наоѓа на околу 1&nbsp;км западно од селото, на висок рид со зарамнето плато, каде се гледаат ѕидови од бедемот на тврдината, градени од кршен камен и варов малтер, дебели и до 2&nbsp;м. Надворешниот појас на тврдината е исто така граден од кршен камен и варов малтер, а дебелината на овие ѕидови е до 0,60&nbsp;м. Во подножјето на тврдината, спрема [[Јеловичка Река]] се откриени траги од населба -градби изведувани од кршен камен и варов малтер, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, [[питоси]]. Најдени се и повеќе монети од Валентијан и Јустинијан. Северозападно од тврдината се откриени остатоци -гробови од доцноантичка некропола, а над неа, во горните слоеви, има гробови од словенска некропола кои се градени од камени плочи -тип циста.<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> == Поврзано == *[[Равен]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.youtube.com/watch?v=YlhjjkxsMDs Археолошки локалитет,,Калаја", с. Равен, Општина Гостивар] на [[Youtube]] {{Архео-Гостивар}} {{КНМ-Гостивар}} [[Категорија:Равен]] 6guftkjbli045hlomi9p9hpvnfni654 5629908 5629907 2026-09-18T22:59:42Z Dandarmkd 31127 5629908 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Археолошко наоѓалиште во Македонија |име=Кале |слика= |опис= | lat_dir=N | lat_deg=41 | lat_min=47 | lat_sec=15.2 | lon_dir=E | lon_deg=20 | lon_min=50 | lon_sec=39.3 |место=Равен |општина=Гостивар |тип=населба |тип1=некропола |период=доцноантичко време |период1=среден век |период2= }} '''Кале''' — [[археолошко наоѓалиште]] во [[гостиварско]]то село [[Равен]]. Претставува утврдена [[населба]] и [[некропола]] од [[доцноантичкото време]] и [[средновековна]] некропола. Се наоѓа на околу 1&nbsp;км западно од селото, на висок рид со зарамнето плато, каде се гледаат ѕидови од бедемот на тврдината, градени од кршен камен и варов [[малтер]], дебели и до 2&nbsp;м. Надворешниот појас на тврдината е исто така граден од кршен камен и варов малтер, а дебелината на овие ѕидови е до 0,60&nbsp;м. Во подножјето на тврдината, спрема [[Јеловичка Река]] се откриени траги од населба -градби изведувани од кршен камен и варов малтер, а по површината се среќаваат фрагменти од керамички садови, [[питоси]]. Најдени се и повеќе монети од Валентијан и Јустинијан. Северозападно од тврдината се откриени остатоци -гробови од доцноантичка некропола, а над неа, во горните слоеви, има гробови од словенска некропола кои се градени од камени плочи -тип циста.<ref>[[Димче Коцо|Коцо, Димче]] (1996). ''Археолошка карта на Република Македонија''. Скопје: МАНУ. ISBN 9789989101069</ref> ==Историја== [[Археолошко наоѓалиште|Наоѓалиштето]] било прогласено за [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство]] врз основа на актот 178 од 14 јануари 1955 година.<ref name="ноември2024">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=7 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf |accessdate=19 септември 2026 |date=ноември 2024 |archive-date=2024-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227112456/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf |url-status=live }}</ref> == Поврзано == *[[Равен]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[https://www.youtube.com/watch?v=YlhjjkxsMDs Археолошки локалитет,,Калаја", с. Равен, Општина Гостивар] на [[Youtube]] {{Архео-Гостивар}} {{КНМ-Гостивар}} [[Категорија:Равен]] phf6rft8hjwgt99ule5apaepmeb2jna 0 756772 5629980 5612312 2026-09-19T10:32:09Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629980 wikitext text/x-wiki {{викифицирање}} [[Податотека:JoyDivision logo.png|мини|Лого на Joy Division]] '''Џој Дивижн''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''Joy Division'') бил англискa рок-група, еден од најпознатите претставници на пост-панк музиката. групата е формирана во [[1976]] година во Солфорд, [[Манчестер]]. Првично именувана како ''[[Варшава]]'' (''[[Варшава|Warsaw]]''), групата се состоела од [[Ијан Куртис]] (Ian Curtis) - вокал и повремено гитара, Бернард Самнер (Bernard Sumner) - гитара клавијатура, Питер Хук (Peter Hook) - бас гитара и придружен вокал и Стефан Морис (Stephen Morris) - тапани. == Формирање == На [[20 јули]] [[1976]] година, Самнер и Хук (кои биле пријатели уште од единаесетгодишна возраст) одделно присуствувале на вториот концерт на [[Секс Пистолс]] (''Sex pistols'') во Манчестер, во салата "''Lesser free trade''". Следниот ден, Хук позајмил од мајка му 35 [[британска фунта|фунти]] и ја купил својата прва [[бас гитара|бас-гитара]]. Самер подоцна изјавил дека Секс Пистолс го уништиле митот на поп-звездата, т.е. митот за музичар кој е некаков бог кој мора да се обожува. Инспирирани од нивната изведба, Самер и Хук формирале група со нивниот пријател Тери Мејсон (Terry Mason), кој исто така присуствувал на концертот. Самнер купил [[гитара]], а Мејсон купил комплет [[тапани]]. Тие го поканиле другарот од училиштето Мартин Грести (Martin Gresty) да им се придружи како вокал, но тој ги одбил по добивањето работа во локалната фабрика. Оттука, тие поставиле оглас за пејач во продавницата "Вирџин Рекордс "(Virgin Records). Ијан Куртис, кој веќе ја запознал тројката среќавајки ги на претходните свирки, се јавил на огласот и бил примен без аудиција. Подоцна, Самнер рекол: „Знаев дека е во ред да започне и врз тоа ја основавме целата група. Ако ни се допаднеше некој, го земавме“. Менаџерот на [[Базкокс]] (''Buzzcocks'') Ричард Бун и одачот на групата [[Пит Шели]] (''Pete Shalley'') предложиле групата да се вика "Стиф Китенс" (''The Stiff Kittens'') и како такви биле запишани за нивниот прв јавен настап, но сепак, кратко пред свирката, групата го избрала името „Варшава“ според истоимената песна од [[Дејвид Боуви]] (''David Bowie''). „Варшава“ ја отсвириле својата прва свирка на [[29 мај]] [[1977]] година како предгрупа на „Базкокс“, „Пенетрејшн“ (''Penetration'') и Џон Купер Кларк (''John Cooper Clarke'') во салата "''Electric Circus''". Групата го свртела вниманието на пошироката публика благодарение на критиките за свирката, напишани од музичките новинари [[Паул Морли]] (''Paul Morley'') од "Њу Мјузикал Експрес" (''NME'') и Ијан Вуд (Ian Wood) од Саундс (''Sounds''). Таа вечер, на тапани свирел Тони Табак (Tony Tabac) кој се приклучил кон групата два дена претходно. Мејсон станал менаџер на групата и во јуни 1977 го заменил Табак со Стив Бродердејл (Steve Brotherdale), кој исто така свирел во панк-групата „Паник“ (Panic). За време на неговото свирење во „Варшава“, Бродердејл се обидел да го натера Куртис да ја напушти групата и да им се придружи на „Паник“, па дури го натерал и да се јави на аудиција за групата. Во јули 1977, „Варшава“ снимила пет демо-снимки во студиото „Pennine Sound“, во Олдам. Поради агресивниот карактер на Бродердејл, тој бил отпуштен по демо-сесиите. Во август 1977 година, групата објавила оглас во музичката продавница кој гласел: "Бараме тапанар". Стефан Морис, кој учел во училиштето кое го посетувал и Куртис, бил единствениот кој се јавил на огласот. Дебора Куртис (''Deborah Curtis''), жената на Ијан, изјавила дека Морис „одговара совршено“ со останатите момци и со неговото влегување „Варшава“ станале „комплетно семејство“. За да ја избегнат забуната со лондонската [[панк рок|панк]]-група „Варшавски Пакт“ (Warsaw Pact), на почетокот од [[1978]] година, групата се преименувала во „Џој Дивижн“, позајмувајќи го името од едно проститутско крило на Нацистичкиот концентрационен логор, спомнато во новелата „Куќата на куклите“ од [[1955]] година. Во декември 1978 година, групата ја снимила нивната прва деби-плоча, „An Ideal for Living“ во студиото „Pennine Sound“ и на Нова година, во [[Ливерпул]] ја отсвириле нивната последна свирка под името „Варшава“. На [[25 јануари]] [[1978]] година, во диското "Пип" во Манчестер, на картите повторно го пишувало името „Варшава“ колку да обезбедат публика, но тогаш, групата ја отсвирила својата прва свирка под името „Џој Дивижн“. == Први издавања == RCA Records им понудиле на Joy Division да направат песната за N.F. Porter „Keep on Keepin’ On, а како за возврат им било дозволено одреден период да снимаат во професионалното студио Манчестер. Joy Division го поминаа крајот на март и април 1978 година пишувајќи и снимајќи пробен материјал. За време на концертот Стиф/Чизик во клубот Рафтерс во Манчестер, на 14 април, групата го привлекла вниманието на Тони Вилсон и Роб Гретон. Куртис го прекорил Вилсон поради тоа што не ги вметнал во неговото шоу So It Goes, на веќе сега неговиот непостојечки телевизиски канал Гранада. Вилсон како одговор на тоа кажал дека тие ќе бидат следниот бенд кој ќе се појави на телевизија. Гретон, резидент диџеј, бил толку многу имресиониран од бендот со што ги убедил Joy Division да им стане менаџер. За Гретон, со неговата истрајна решителност, се сметало дека е главен виновник за големиот успех на бендот. Тој придонел со неговите деловни вештини, кои и баш Joy Division не ги поседувале многу, за подобра креативна основа. Joy Division ја поминале првата недела од мај 1978 година снимајќи во студиото Arrow во Манчестер. Бендот бил незадоволен од продуцентот на Grapevine Records, Џон Андерсон, и од неговото инсистирање за додавање на синтисајзер за да ја омекнат музиката, така што го замолиле да го отпишат од договорот, кој бил неодамна потпишан со RCA. Joy Division првото деби го имале во јуни 1978 година. Самиот бенд ја издал плочата „An Ideal for living“, а две недели подоцна една нивна песна, „At a Later Date“, била вметната во компилацискиот албум Short Circuit: Live at the Electric Circus (кој бил снимен во живо во октомври 1977 година). На прегледот од музичкиот весник Melody Maker, Крис Брејзер рекол дека „ја имаат онаа познато грубо-врежана природа на домашно продуцирани снимки, но тие не се свирачи на плех музика-за седум месеци имаат голем број на добри идеи и до сега можеби станале прилично забавен бенд“. На омотот од An Ideal for Living, на корицата имало цртеж од член на Хитлеровата младина и заедно со името на бендот, предизвикало шпекулации за нивните политички ориентации. Додека Хук и Самнер подоцна признале дека некое време биле заинтригирани од фашизмот, Морис инсистирал на тоа дека опсесијата со нацистичката фантазија е резултат на желбата за задржување на спомените од Втората светска војна и жртвите на нивните родители, баби и дедовци. Кажал дека обвиненијата на нео-нацистичките симпатизери едвај и ги испровоцирале кажувајќи „продолжете со тоа што го правите, бидејќи ние сме таков вид на луѓе“. Во септември 1978 година, Joy Division го имале својот прв телевизиски настап на локалните вести на шоуто Granada Reports, чиј водител бил Тони Вилсон. Истиот месец подоцна, Joy Division придонел со двете песни снимени со продуцентот Мартин Ханет, за дуплата компилација-7“ на плочата A Factory Sample, првото издавање на дискографската куќа на Тони Вилсон, Factory Records. Наскоро Joy Division се приклучиле кон распоредот на Factory Records, откупувајќи дел од својот договор со „RCA“. Роб Гретон станал партнер на куќата за да ги застапува интересите на бендот. На 27 декември, Ијан Куртис за првпат ја имал неговата препознатлива епилептичарска епизода. За време на возењето накај дома, Куртис имал напад и бил однесен во болница. И покрај неговата болест , Joy Division продолжиле со нивната кариера и напредок. На 13 јануари 1979 година во изданието од списанието NME, Куртис се појавил на насловната страница само заради настојувањето на музичкиот новинар Пол Морли. Истиот месец, бендот ја снимил нивната прва радио сесија за BBC Radio 1, со диџејот Џон Пил. Според Дебора Куртис „Болеста на Ијан беше нешто за кое што моравме да се приспособиме, иако беше ставен помеѓу тие две значајни белези“. == Непознати задоволства == Во април 1979 година, бендот го започна нивниот прв деби-албум Unknown Pleasures во студиото Strawberry , во Стокпорт. Продуцентот Мартин Ханет имаше значаен придонес за конечниот звук. На почеток, бендот не го сакаше „просторниот и атмосферски звук“ на албумот, кој не го рефлектирал нивниот жив поагресивен звук. Хук, во 2006 година изјавил „Тоа дефинитивно не излезе како што сакав....Но, сега гледам дека Мартин завршил добра работа.....Нема дилема околу тоа дека Мартин Ханет го создаде звукот на „Joy Division“. Омотот на албумот беше дизајниран од Питер Савил, човекот којшто продолжил да работи на понатамошните издавања на „Joy Division“.Unknown Pleasures беше издаден во јуни и по првичниот тираж, се распродадоа 10,000 копии. Тони Вилсон изјавил дека релативниот успех на албумот го претворил „инди“ правецот во прав, вистински бизнис и „револуционерна сила“ која што оперирала надвор од дискографскиот систем. Писателот Џон Севиџ, разгледувајќи го албумот за Melody Maker, Unknown Pleasures го нарече „непроѕирна манифестација“ и изјави дека „напуштањето“ на XX век е многу тешко; повеќето луѓе сакаат да се вратат во минатото и да жалат за него. Оф леле. Joy Division барем поставија правец во сегашноста со кондензациски траги за иднината – најверојатно не може да се побара повеќе. Навистина, Unknown Pleasures може да е еден од најдобрите, бели, англиски, деби-плочи на годината“. Joy Division настапија повторно на ТВ Гранада во јули 1979 година, а нивниот прв настап на национално ниво го имаа во септември на ТВ-програмот BBC2, во шоуто Something Else. Во ноември беше издаден нивниот сингл "Transmission". Како резултат на растечкиот успех на Joy Division произлезе прекарот, кој беше посветен на нив, „Култ без име“ и беше стереотипизиран како „напнати млади луѓе облечени во сиви капути“. == Албумот Closer и самоубиството на Куртис == Во јануари 1980 година, Joy Division тргнаа на турнеја низ Европа. Иако турнејата беше напорна, Куртис преживеа само два гранд мал напади (вид епилепсија, кај која кратко пред нападот се појавуваат аура и необични сензации) во рок од два месеца пред завршниот датум. Во март во лондонското студио Britannia Row заедно со Мартин Ханет, повторно како продуцент, бендот го снимија нивниот втор албум, Closer. Исто така во март, беа издадени синглот Licht und Blindheit ( вклучувајќи ги и песните Dead Souls и Atmosphere ) во малата француска дискографска куќа Sordid Sentimental. Заради недостаток на сон и долготрајна нестабилна епилепсија, нападите на Куртис веќе не можеле да се контролираат. Куртис често имал напади за време на настапите, нешто што го правело да се чувствува засрамено и депримирано. Додека бендот бил загрижен за неговиот пејач, публиката мислела дека неговото однесување било дел од нивниот настап. На 7 април, Куртис имал обид за самоубиство со фенобарбитантско предозирање. Следната вечер, Joy Division требале да свират во Дерби халата, во Бјури. Со закрепнувањето на Куртис, било решено бендот да отсвири комбиниран сет заедно со Алан Хемпстал од Crispy Ambulance и Симон Топинг од A Certain Ratio, како вокали за првите неколку песни. Куртис се појавил на сцена само за дел од настапот. Кога се вратил Топинг да го заврши сетот на Куртис, некои во публиката почнале да фрлаат со шишиња накај бината. Гретон скокнал во толпата и насанал хаос. Неколку свирки во април биле откажани заради болеста на Куртис, но и покрај тоа тој месец бендот снимил спот за промоција на синглот Love Will Tear Us Apart. На 2 мај, бендот ја имал последната свирка во Универзитетот од Бирмингем во халата High. Во мај 1980 година, „ Joy Division“ требаше да ја започнат нивната прва турнеја низ Америка. Додека Куртис изразувал желба за мал одмор за да посети некои познаници, тој ја лажирал својата возбуда во врска со турнејата. Не сакал да ги разочара своите другари од бендот како и дискографската куќа Factory Records. Во тоа време, односите на Куртис со жена му, Дебора Куртис ( парот се венчал уште во 1975 година како тинејџери), се распаѓале. Факторите што придонеле за тоа биле неговото нарушено здравје, нејзиното отсуство од неговиот живот со бендот и неговата врска со една млада белгијка , чие име било Аник Хоноре. Се сретнале на турнејата низ Европа. Вечерта, пред „ Joy Division“ да ја започнат турнејата низ Америка, Куртис се вратил во неговиот дом во Маклесфилд за да разговара со жена му, која веќе не била со него. Ја замолил да се откаже од разводот; подоцна ,тој и кажал да го остави на само во куќата, додека го чека утринскиот воз за Манчестер. Рано наутро, 18 мај 1980 година, Куртис се обесил во кујната; кога се вратила на пладне, Дебора Куртис била таа која го нашла неговото тело. Во 2005 година Тони Висон изјавил: „ Мислам дека сите ние згрешивме што не помисливме дека ќе се случи неговото самоубиство… Сите ние комплетно ја потценивме опасноста на ситуацијата. Не ја сфативме сериозно. Ете колку сме глупави“. == Последици == Самоубиството на Куртис „направено за моментален мит“, беа зборовите на музичкиот критичар Сајмон Рејнолдс. Џон Севиџ, во куртисовата посрмтница во Melody Maker, напиша: „ Сега никој нема да го памети неговото дело со „ Joy Division“ додека беше жив. Ќе се перцепира како трагично а не храбро“. Во јуни 1980 година, беше издаден посмртниот сингл Love Will Tear Us Apart, кој го достигна 13-тото место од британската топ-список на синглови. Во јули 1980 година, конечно излезе Closer, пробивајќи се на 6-тото место од британската топ-список на албуми. Критичарот на NME, Чарлс Шаар Муреј напишал: „Closer е величествен спомен (колку за „ Joy Division“ толку и за Ијан Куртис) каков што секој посмртно популарен музичар треба да го има. Членовите на „ Joy Division“ направиле пакт долго време пред смртта на Куртис, дека ако некој член си замине, останатите ќе го сменат името на групата. Со тек на време, тие се преименувале во New Order (Нов Поредок). Бендот се преродил како трочлен, со помош на вокалните способности на Самнер. Подоцна, групата ја регрутираше девојката на Морис, Џилиан Гилберт, за да ја пополни дупката од клавијатурист и втора гитарист. Во 1981, првиот сингл на New Order со име Ceremony (Церемонија), беа вметнати две песни напишани од Ијан Куртис. Додека на почетокот, групата се бореше да ја избегне сенката на Joy Division, New Order достигнаа прилично поголем комерцијален успех, за разлика од нивниот претходен бенд. Останатиот материјал на Joy Division беше издаден по нивното пропаѓање. Во 1981 година беше издаден албумот Still (Сè уште) кој е компилација од песни во живо и ретки снимки. Во 1988 година, Factory ја објави компилацијата Substance, која ги содржи сингловите што не се излезени. Друга компилација, Permanent (Постојан) , беше објавена во 1995 година од дискографската куќа London Records, која се стекна со каталогот на Joy Division, по банкротот на Factory Records во 1992 година. Компилацискиот албум The best of Joy Division (Најдоброто од Џој Дивижн), беше издаден во 2008 година. == Музички стил == На Joy Division им беше потребно време за да го развијат нивниот звук. Како Warsaw, бендот свиреше некарактеристично променет хард рок-панк. Критичарот Сајмон Рејнолдс изјави: „Оригиналноста на Joy Division навистина стана забележлива со сè поголемото успорување на песните“. Музиката на групата имаше „оскуден“ квалитет. Во описот на Рејнолд: „Басот на Питер Хук ја понесуваше мелодијата, гитарата на Бернард Самнер оставаше празнини наместо да го пополни звукот на групата со збиени рифови, а пак тапаните на Стив Морис изгледаа како да кружат на ивица од кратер“. Во 1994 година, Самнер го опиша карактеристичниот звук на бендот како: „Се испадна спонтано, природно. Јас сум повеќе за ритам и акорди, а Хуки за мелодија. Тој порано басот го свиреше со повисок тон, бидејќи сакав гитарата да ми звучи дисторзирано, а засилувачот, којшто тогаш го имав, работепе само кога гласот е појачан до крај. Кога Хуки свиреше пониско, тој самиот не можеше да се слушне. Стив има свој стил кој е различен од стилот на останатите тапанари. За мене, тапанарот во бендот е како часовник, но Стив не може да биде часовник, бидејќи е пасивен. Тој го следеше ритамот на бендот, нешто што не направи посебни. Повремено, Ијан Куртис пееше да пее со низок, баритон глас. Тоа често доведуваше до споредби со Џим Морисон од The Doors (еден од најомилените бендови на Куртис)“. Самнер беше како неофицијалниот музички директор на бендот, улога која ја извршуваше и во New Order. Додека Самнер беше главниот гитарист на групата, Куртис свиреше на гитара само на неколку снимени песни и за време на неколку шоуа. Куртис мразел да свири на гитара, но бендот инсистирал на тоа. Самнер изјавил: „Тој свиреше на прилично бизарен начин, а тоа нам ни беше интересно, бидејќи никој друг не би свирел како Ијан“. За време на снимањата за Closer , Самнер почнал да користи само-вградени синтисајзери, а Хук за повеќе мелодија користел бас со шест жици. Продуцентот Мартин Ханет „се посветил себеси на доловување и засилување на морничавата просторност на Joy Division“. Ханет мислел дека панк-рокот е звучно конзервативен, заради неговото одбивање да ја искористи технологијата на студиото за создавање на звучен простор. Наместо тоа, продуцентот целел кон тоа да на снимките од групата создаде звук кој повеќе се шири. Ханет рекол: „ Joy Division се како подарок за еден продуцент, бидејќи тие немаа поим. Не се расправаа“. Ханет сакал чиста и јасна „звучна поделба“ не само за поединечните инструменти, туку и за поединечните делови од тапанарската опрема на Морис. Морис рекол: „За песните за коишто мислеше дека се потенцијални синглови, тој ме тераше да свирам на секој тапан посебно за да избегнам „крварење“ на звукот. == Стихови == Единствениот текстописец на групата бил Ијан Куртис. Кога ќе го „прифателе“ тој почнувал да пишува трескавично. Потоа ја слушал музиката на бендот (нешто што често било аранжирано од страна на Самнер) и ги користел стиховите таму каде што било најсоодветно. Зборовите и сликите како „студ, притисок, темнина, криза, неуспех, колапс, губење контрола“ често се повторувале во неговите песни. Во 1979 година, новинарот на NME Пол Рамбали напишал: „Темите од музиката на Joy Division се полни со јад, болка, а понекогаш и длабока тага. Музичарот Робер Палмер во списанието Musician напишал дека текстовите на Вилијам С. Бароуз и Ј.Г. Балард очигледно имале влијание на Куртис, а Морис спомнал дека пејачот често го читал и Т.С. Елиот. Бендот не сакал да ги објасни стиховите на новинарите, ниту да ги испечати. Куртис изјавил за списанието Printed Noise:„ Всушност немаме некоја порака. Стиховите се отворени за толкување. Тие се повеќедимензионални. Во нив можете да видите сè што сакате“. Во 1987 година, во интервјуто направено од музичкото списание Option (избор), Морис коментирал: „Мислевме дека песните се еден вид на сочувство и расположителни а не депресивни. Но секој си има право на свое мислење“. Според Дебора Куртис, со самото појавување на албумот Closer многумина, кои биле блиски со пејачот, сфатиле дека неговите намери и чувства биле таму, вметнати во стиховите. Преживеаните членови не бендот во ретроспективно жалење не ги видоа предупредувачките знаци во стиховите на Куртис. „Ова ќе звучи ужасно, но само по смртта на Ијан, ние седнавме да ги ислушаме стиховите“-изјави Морис во 2007 година. „Ќе се приметиш самиот себеси како размислуваш ’О Боже, го промашив ова’. Ги гледав стховите на Ијан и мислев колку бил тој паметен, да се стави на местото на некој друг. Никогаш не поверував дека тој пишувал за себеси. Гледајќи наназад, како можев да бидам толку проклето глупав? Секако дека ги пишувал за себе. Но не никогаш го прашав ’Еј, што ти е ?’ Сега морам да живеам со тоа“. == Настапи во живо == Во контраст на звукот на нивните студиски снимки, Joy Division за време на нивните настапи во живо, свиреле типично гласно и агресивно. Бендот не бил задоволен со тоа што Ханет им го измиксал Unknown Pleasures, што довело до намалување на зајадливоста на нивниот звук. Според Самнер: „Музиката беше толку гласна и тешка, па почувствувавме дека Мартин ја намалил, особено кај деловите со гитарите“. На концерт, групата малку комуницирала со публиката. Пол Морли напишал: „За време на сетот на Joy Division, од песните, ако имаш среќа, можеш да чуеш само два три збора како Здраво и Збогум. Без почеток, без промоција“. Куртис, додека пеел често го изведувал танцот кој го нарекле „танцот на мртвата мува“, кога рацете на пејачот ќе почнеле да „летаат“ во полукружно, хипнотизирачко вртење. Сајмон Рејнолдс забележал дека стилот на играњето на Куртис го потсетувало на падавичарски движења и дека пред да му дијагностираат епилепсија, тој почнал да игра на таков начин. Заради неговата состојба, настапите во живо станувале голем проблем. Самнер подоцна рекол: „Немавме осветлување, но понекогаш некој ритам од тапаните правеше да се случува нешто со него. На момент, ќе беше во транс, а потоа тотално ќе се изгуби и ќе почнеше да се движи падавично. Моравме да ги прекинуваме настапите и да го однесеме во соблекувалната каде што си ги ’вадеше’ очите плачејќи, заради таа ужасна работа што му се случила“. == Наследство == Покрај нивната кратка кариера и култен статус, Joy Division извршиле огромно влијание. Џон Буш од списанието Allmusic објавил дека Joy Division станале првиот бенд во пост-панк движењето со нагласување на расположението и изразувањето а не на гневот и енергијата, посочувајќи го почетокот на меланхоличната алтернативна музика од 80-тите години. Магливиот и темен звук на бендот, кој Мартин Ханет во 1979 година го опиша како „музика за танцување со готски призвуци“, го навестил појавувањето на готскиот рок жанр. Додека во музиката од 1970-тите години поимот „готик“ бил опишан како „атмосфера на пропастот“, наскоро тој бил применет во специфични бендови како Bauhaus , кој бил проследен со појавувањето на Joy Division. Слични музички елементи на раните готик-рок бендови како „високо пискави пост-Joy Division бас линии кој ја узурпирале улогата на мелодијата“ и „ вокали кои биле скоро оперски и тевтонски или длабоки, како на Џим Морисон и Ијан Куртис“.Joy Division имале влијание на бендови од типот на U2 и како и на изведувачите на пост-панк будењето The Cure Interpol, Bloc Party и Editors. Фронтменот на U2 , Боно, изјави дека неговата група ги обожавала Joy Division. Пејачот изјави за автобиографијата од нивниот бенд: „Ќе биде тешко да се најде потемно место од она што е во музиката од Joy Division. Нивното име, нивните стихови и нивниот пејач беа како голем црн облак кој може да се пронајде на небото. Сепак, го почувствував присуството на Господ, или светлото, или причината...причината за да се постои. Со Joy Division и од нивниот пејач можете да почувствувате убавина која е искрена и искреност која е убава. Нивната цел беше потрага по двете“. Изведувачите кои имаат вметнато и електронски елементи, како Moby и гитаристот на Red Hot Chili Peppers Џон Фрусканте, да оддале својата почит кон музиката на Joy Division и на влијанието кое било присутно во нивниот материјал. Во 2005 година, Joy Division заедно со New Order биле воведени во британската музичка хала на славни. Издадени се два биографски филма коишто ги драматизираат Joy Division. Во 2002 година, 24 Hour Party People (24 часа забава),еден вид на фикција, го претстави подемот и падот на Factory Records , кој ги вклучува и членовите на Joy Division како споредни улоги. Тони Вилсон, за филмот рече дека „се е вистина, се е невистина. Не е некаков документарен филм“, инсистирајќи на тоа дека кога се снимал филмот, кога било можно, го ставал митот пред вистината. Филмот од 2007 година Control (Контрола), со режија на Антон Корбијн, е биографијата на Ијан Куртис (Сем Рајли) и се заснова на биографската книга за починатиот сопруг на Дебора Куртис, Touching from a Distance (Допирајќи од далечина). Control ја имаше својата меѓународна премиера на отворањето на четвртата режисерска ноќ во 2007 година на Канскиот филмски фестива, каде што беше добро примен од страна на критичарите. Таа година Грант Џи го режираше документарниот филм за бендот, едноставно наречен Joy Division. {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Англиска музика]] [[Категорија:Пост-панк]] [[Категорија:Музички групи основани во 1976 година]] 8o1ntkpwzl7we5kv53xygfuony60h2t 0 763830 5629845 5629631 2026-09-18T17:03:27Z Carshalton 30527 5629845 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Чедомир Јаневски | image = [[Податотека:Čedomir Janevski.jpg|250px]] | height = | dateofbirth = {{роден на|3|јули|1961}} | cityofbirth = [[Скопје]] | countryofbirth = [[СФРЈ|Југославија]] | nationality = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Југославија]] (до 1992)<br>{{flagsport|MKD}} [[Македонија]] | currentclub = | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|Одбрана]] | retired = 1999 <small>(37 г.)</small> | years1 = 1980–1982 | clubs1 = {{Fb team Skopje}} | caps1 = ? | goals1 = ? | years2 = 1982–1989 | clubs2 = {{Fb team Vardar}} | caps2 = 160 | goals2 = 9 | years3 = 1989–1991 | clubs3 = {{Fb team Club Brugge}} | caps3 = 23 | goals3 = 0 | years4 = 1991–1995 | clubs4 = {{Fb team Charleroi}} | caps4 = 87 | goals4 = 4 | years5 = 1995–1996 | clubs5 = {{Fb team Istanbulspor}} | caps5 = 2 | goals5 = 0 | years6 = 1996–1997 | clubs6 = {{Fb team Lokeren}} | caps6 = 31 | goals6 = 0 | years7 = 1998–1999 | clubs7 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | caps7 = ? | goals7 = ? | nationalyears1 = 1987 | nationalteam1 = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1993–1995 | nationalteam2 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | manageryears1 = 1997–1998 | managerclubs1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 21 година|Македонија 21]] | manageryears2 = 1998–2000 | managerclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | manageryears3 = 2000–2005 | managerclubs3 = {{Fb team Club Brugge}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 2005–2007 | managerclubs4 = {{Fb team Olympiakos}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears5 = 2007 | managerclubs5 = {{Fb team Club Brugge}} | manageryears6 = 2007–2008 | managerclubs6 = {{Fb team Gent}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears7 = 2008–2009 | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | manageryears8 = 2009–2011 | managerclubs8 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = {{Fb team Ethnikos Achna}} | manageryears10 = 2012–2013 | managerclubs10 = {{Naz|FUrep|MKD}} | manageryears11 = 2013–2014 | managerclubs11 = {{Fb team Mons}} | manageryears12 = 2015–2016 | managerclubs12 = {{Fb team Mouscron-Peruwelz}} | manageryears13 = 2016–2017 | managerclubs13 = {{Fb team Waasland-Beveren}} | manageryears14 = 2017–2018 | managerclubs14 = {{Fb team Vardar Skopje}} | manageryears15 = 2018–2019 | managerclubs15 = {{Fb team Ismailly}} | manageryears16 = 2019–2020 | managerclubs16 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} }} '''Чедомир Јаневски - Четка''' (роден на {{роден на|3|јули|1961}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. ==Животопис== ==Професионална кариера== ==Тренерска кариера== Во својата тренерска кариера, Јаневски предводел повеќе клубови: белгиските „[[ФК Клуб Брухе|Клуб Брухе]]“ и „[[ФК Гент|Гент]]“, „[[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]“ од [[Белград]], кипарските „Енозис Паралимни“ и „Етникос Ахна“, како и белгиските „Монс“ и „Мускрон“.<ref>„Јаневски седнува на клупата кај белгискиот Мускрон“, ''Дневник'', година XIX, број 5782, петок, 5 јуни 2015, стр. 22.</ref> {{никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/cedomir-janevski/profil/spieler_133922.html Профил на transfermarkt.co.uk] {{Селектори на Македонската фудбалска репрезентација}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јаневски, Чедомир}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери од Скопје]] [[Категорија:Југословенски фудбалери]] [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Скопје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Истанбулспор]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Локерен]] [[Категорија:Македонски фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалски тренери од Скопје]] [[Категорија:Македонски иселенички фудбалери]] m7d3nkd6kvd8lv2lirc59l7vx8lc5dp 5629846 5629845 2026-09-18T17:03:51Z Carshalton 30527 5629846 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Чедомир Јаневски | image = [[Податотека:Čedomir Janevski.jpg|250px]] | height = | dateofbirth = {{роден на|3|јули|1961}} | cityofbirth = [[Скопје]] | countryofbirth = [[СФРЈ|Југославија]] | nationality = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Југославија]] (до 1992)<br>{{flagsport|MKD}} [[Македонија]] (од 1993) | currentclub = | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|Одбрана]] | retired = 1999 <small>(37 г.)</small> | years1 = 1980–1982 | clubs1 = {{Fb team Skopje}} | caps1 = ? | goals1 = ? | years2 = 1982–1989 | clubs2 = {{Fb team Vardar}} | caps2 = 160 | goals2 = 9 | years3 = 1989–1991 | clubs3 = {{Fb team Club Brugge}} | caps3 = 23 | goals3 = 0 | years4 = 1991–1995 | clubs4 = {{Fb team Charleroi}} | caps4 = 87 | goals4 = 4 | years5 = 1995–1996 | clubs5 = {{Fb team Istanbulspor}} | caps5 = 2 | goals5 = 0 | years6 = 1996–1997 | clubs6 = {{Fb team Lokeren}} | caps6 = 31 | goals6 = 0 | years7 = 1998–1999 | clubs7 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | caps7 = ? | goals7 = ? | nationalyears1 = 1987 | nationalteam1 = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1993–1995 | nationalteam2 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | manageryears1 = 1997–1998 | managerclubs1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 21 година|Македонија 21]] | manageryears2 = 1998–2000 | managerclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | manageryears3 = 2000–2005 | managerclubs3 = {{Fb team Club Brugge}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 2005–2007 | managerclubs4 = {{Fb team Olympiakos}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears5 = 2007 | managerclubs5 = {{Fb team Club Brugge}} | manageryears6 = 2007–2008 | managerclubs6 = {{Fb team Gent}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears7 = 2008–2009 | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | manageryears8 = 2009–2011 | managerclubs8 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = {{Fb team Ethnikos Achna}} | manageryears10 = 2012–2013 | managerclubs10 = {{Naz|FUrep|MKD}} | manageryears11 = 2013–2014 | managerclubs11 = {{Fb team Mons}} | manageryears12 = 2015–2016 | managerclubs12 = {{Fb team Mouscron-Peruwelz}} | manageryears13 = 2016–2017 | managerclubs13 = {{Fb team Waasland-Beveren}} | manageryears14 = 2017–2018 | managerclubs14 = {{Fb team Vardar Skopje}} | manageryears15 = 2018–2019 | managerclubs15 = {{Fb team Ismailly}} | manageryears16 = 2019–2020 | managerclubs16 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} }} '''Чедомир Јаневски - Четка''' (роден на {{роден на|3|јули|1961}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. ==Животопис== ==Професионална кариера== ==Тренерска кариера== Во својата тренерска кариера, Јаневски предводел повеќе клубови: белгиските „[[ФК Клуб Брухе|Клуб Брухе]]“ и „[[ФК Гент|Гент]]“, „[[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]“ од [[Белград]], кипарските „Енозис Паралимни“ и „Етникос Ахна“, како и белгиските „Монс“ и „Мускрон“.<ref>„Јаневски седнува на клупата кај белгискиот Мускрон“, ''Дневник'', година XIX, број 5782, петок, 5 јуни 2015, стр. 22.</ref> {{никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/cedomir-janevski/profil/spieler_133922.html Профил на transfermarkt.co.uk] {{Селектори на Македонската фудбалска репрезентација}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јаневски, Чедомир}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери од Скопје]] [[Категорија:Југословенски фудбалери]] [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Скопје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Истанбулспор]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Локерен]] [[Категорија:Македонски фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалски тренери од Скопје]] [[Категорија:Македонски иселенички фудбалери]] go80oewhijaofm5hcefn4uo2s7se6ha 5629847 5629846 2026-09-18T17:05:26Z Carshalton 30527 5629847 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Чедомир Јаневски | image = [[Податотека:Čedomir Janevski.jpg|250px]] | height = | dateofbirth = {{роден на|3|јули|1961}} | cityofbirth = [[Скопје]] | countryofbirth = [[СФРЈ|Југославија]] | nationality = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Југославија]] (до 1992)<br>{{flagsport|MKD}} [[Македонија]] (од 1993) | currentclub = | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|Одбрана]] | retired = 1999 <small>(37 г.)</small> | years1 = 1980–1982 | clubs1 = {{Fb team Skopje}} | caps1 = ? | goals1 = ? | years2 = 1982–1989 | clubs2 = {{Fb team Vardar}} | caps2 = 160 | goals2 = 9 | years3 = 1989–1991 | clubs3 = {{Fb team Club Brugge}} | caps3 = 23 | goals3 = 0 | years4 = 1991–1995 | clubs4 = {{Fb team Charleroi}} | caps4 = 87 | goals4 = 4 | years5 = 1995–1996 | clubs5 = {{Fb team Istanbulspor}} | caps5 = 2 | goals5 = 0 | years6 = 1996–1997 | clubs6 = {{Fb team Lokeren}} | caps6 = 31 | goals6 = 0 | years7 = 1998–1999 | clubs7 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | caps7 = ? | goals7 = ? | nationalyears1 = 1987 | nationalteam1 = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1993–1995 | nationalteam2 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | manageryears1 = 1997–1998 | managerclubs1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 21 година|Македонија 21]] | manageryears2 = 1998–2000 | managerclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | manageryears3 = 2000–2005 | managerclubs3 = {{Fb team Club Brugge}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 2005–2007 | managerclubs4 = {{Fb team Olympiakos}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears5 = 2007 | managerclubs5 = {{Fb team Club Brugge}} | manageryears6 = 2007–2008 | managerclubs6 = {{Fb team Gent}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears7 = 2008–2009 | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | manageryears8 = 2009–2011 | managerclubs8 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = {{Fb team Ethnikos Achna}} | manageryears10 = 2012–2013 | managerclubs10 = {{Naz|FUrep|MKD}} | manageryears11 = 2013–2014 | managerclubs11 = {{Fb team Mons}} | manageryears12 = 2015–2016 | managerclubs12 = {{Fb team Mouscron-Peruwelz}} | manageryears13 = 2016–2017 | managerclubs13 = {{Fb team Waasland-Beveren}} | manageryears14 = 2017–2018 | managerclubs14 = {{Fb team Vardar Skopje}} | manageryears15 = 2018–2019 | managerclubs15 = {{Fb team Ismailly}} | manageryears16 = 2019–2020 | managerclubs16 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} }} '''Чедомир Јаневски - Четка''' (роден на {{роден на|3|јули|1961}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. ==Животопис== ==Професионална кариера== ==Тренерска кариера== Во својата тренерска кариера, Јаневски предводел повеќе клубови: белгиските „[[ФК Клуб Брухе|Клуб Брухе]]“ и „[[ФК Гент|Гент]]“, „[[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]“ од [[Белград]], кипарските „Енозис Паралимни“ и „Етникос Ахна“, како и белгиските „Монс“ и „Мускрон“.<ref>„Јаневски седнува на клупата кај белгискиот Мускрон“, ''Дневник'', година XIX, број 5782, петок, 5 јуни 2015, стр. 22.</ref> {{никулец}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/cedomir-janevski/profil/spieler_133922.html Профил на transfermarkt.co.uk] {{Селектори на Македонската фудбалска репрезентација}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јаневски, Чедомир}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери од Скопје]] [[Категорија:Југословенски фудбалери]] [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Скопје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Истанбулспор]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Локерен]] [[Категорија:Македонски фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалски тренери од Скопје]] [[Категорија:Македонски иселенички фудбалери]] bcood0fm4xuc9yskxh1t03p1poagn2t 5629849 5629847 2026-09-18T17:09:51Z Carshalton 30527 5629849 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Чедомир Јаневски | image = [[Податотека:Čedomir Janevski.jpg|250px]] | height = | dateofbirth = {{роден на|3|јули|1961}} | cityofbirth = [[Скопје]] | countryofbirth = [[СФРЈ|Југославија]] | nationality = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Југославија]] (до 1992)<br>{{flagsport|MKD}} [[Македонија]] (од 1993) | currentclub = | position = [[Одбранбен играч (фудбал)|Одбрана]] | retired = 1999 <small>(37 г.)</small> | years1 = 1980–1982 | clubs1 = {{Fb team Skopje}} | caps1 = ? | goals1 = ? | years2 = 1982–1989 | clubs2 = {{Fb team Vardar}} | caps2 = 160 | goals2 = 9 | years3 = 1989–1991 | clubs3 = {{Fb team Club Brugge}} | caps3 = 23 | goals3 = 0 | years4 = 1991–1995 | clubs4 = {{Fb team Charleroi}} | caps4 = 87 | goals4 = 4 | years5 = 1995–1996 | clubs5 = {{Fb team Istanbulspor}} | caps5 = 2 | goals5 = 0 | years6 = 1996–1997 | clubs6 = {{Fb team Lokeren}} | caps6 = 31 | goals6 = 0 | years7 = 1998–1999 | clubs7 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | caps7 = ? | goals7 = ? | nationalyears1 = 1987 | nationalteam1 = {{flagsport|YUG (1943-1992)}} [[Фудбалска репрезентација на Југославија|Југославија]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1993–1995 | nationalteam2 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија|Македонија]] | nationalcaps2 = 5 | nationalgoals2 = 1 | manageryears1 = 1997–1998 | managerclubs1 = {{flagsport|MKD}} [[Фудбалска репрезентација на Македонија под 21 година|Македонија 21]] | manageryears2 = 1998–2000 | managerclubs2 = {{симбол2|Flag of None.svg}} Даринг | manageryears3 = 2000–2005 | managerclubs3 = {{Fb team Club Brugge}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Млади)</small> | manageryears4 = 2005–2007 | managerclubs4 = {{Fb team Olympiakos}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears5 = 2007 | managerclubs5 = {{Fb team Club Brugge}} | manageryears6 = 2007–2008 | managerclubs6 = {{Fb team Gent}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears7 = 2008–2009 | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} | manageryears8 = 2009–2011 | managerclubs8 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} | manageryears9 = 2011–2012 | managerclubs9 = {{Fb team Ethnikos Achna}} | manageryears10 = 2012–2013 | managerclubs10 = {{Naz|FUrep|MKD}} | manageryears11 = 2013–2014 | managerclubs11 = {{Fb team Mons}} | manageryears12 = 2015–2016 | managerclubs12 = {{Fb team Mouscron-Peruwelz}} | manageryears13 = 2016–2017 | managerclubs13 = {{Fb team Waasland-Beveren}} | manageryears14 = 2017–2018 | managerclubs14 = {{Fb team Vardar Skopje}} | manageryears15 = 2018–2019 | managerclubs15 = {{Fb team Ismailly}} | manageryears16 = 2019–2020 | managerclubs16 = {{Fb team Enosis Neon Paralimni}} }} '''Чедомир Јаневски - Четка''' (роден на {{роден на|3|јули|1961}} во [[Скопје]]) — [[Македонија|македонски]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбалер]], [[Одбрана (фудбал)|играч од одбраната]]. ==Животопис== ==Професионална кариера== ==Тренерска кариера== Во својата тренерска кариера, Јаневски предводел повеќе клубови: белгиските „[[ФК Клуб Брухе|Клуб Брухе]]“ и „[[ФК Гент|Гент]]“, „[[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]“ од [[Белград]], кипарските „Енозис Паралимни“ и „Етникос Ахна“, како и белгиските „Монс“ и „Мускрон“.<ref>„Јаневски седнува на клупата кај белгискиот Мускрон“, ''Дневник'', година XIX, број 5782, петок, 5 јуни 2015, стр. 22.</ref> ==Титули== ===Играч=== ;Клуб Бриж *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 1989-1990 *'''[[Фудбалски куп на Белгија|Куп на Белгија]]''' : 1 : 1990-1991 ===Тренер=== ;Клуб Бриж *'''[[Фудбалски куп на Белгија|Куп на Белгија]]''' : 1 : 2006-2007 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/cedomir-janevski/profil/spieler_133922.html Профил на transfermarkt.co.uk] {{никулец}} {{Селектори на Македонската фудбалска репрезентација}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Јаневски, Чедомир}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери од Скопје]] [[Категорија:Југословенски фудбалери]] [[Категорија:Македонски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Скопје]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вардар (Скопје)]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Клуб Бриж]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Истанбулспор]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Локерен]] [[Категорија:Македонски фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалски тренери од Скопје]] [[Категорија:Македонски иселенички фудбалери]] i1nl8o816nvhec9jg0xzmso4frqzqov 0 780604 5630003 4994332 2026-09-19T10:33:18Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (3) 5630003 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = Џејмс Прескот Џул | image = Joule_James_sitting.jpg | image_size = 200px | caption = Џејмс Џул - Физичар | birth_date = {{birth date|df=yes|1818|12|24}} | birth_place = [[Солфорд, Голем Манчестер|Солфорд, Ланкашир]], Англија, ОК | death_date = {{death date and age|df=yes|1889|10|11|1818|12|24}} | death_place = [[Сејл, Голем Манчестер|Сејл, Чешир]], Англија, ОК | residence = | citizenship = Британец | field = [[Физика]] | work_institution = | alma_mater = | influences = [[Џон Далтон]]<br />[[Џон Дејвис]] | known_for = [[Првиот Закон за Термодинамика]] | prizes = }} '''Џејмс Прескот Џул''' ([[англиски јазик|англиски]]: ''James Prescott Joule''; Солфорд {{роден|24|декември|1818}} - Сејл, {{починал|11|октомври|1889}}) бил англиски физичар и пивар. Како син на богат [[пивар]], неговото семејство го испрати (заедно со неговиот брат) да го подучува Џон Далтон. По зарвшувањето, како [[раководител]] во пиварата на својот татко (која ја водел скоро целиот живот) размислувал за замена на парни машини со тогашниот нов изум, електричен мотор. Неговата научна работа се заснова на проучувањето на топлината, и нејзината врска со електрицитетот и механиката. Во статијата која [[1841]]. ја испратил во Кралското Друштво покажал дека проводник низ кој поминува електрична струја произведува топлина во количина која е пропорционална на отпорот на проводникот и квадратот на стујата која минува низ него. Овој феномен е познат како [[Џулов закон]]. Преку експериментите покажал дека топлината и работата можат да се претвораат од едно во друго, чувајќи ја нивната кумулативна вредност. Имено, во механиката хидрауличните машини поради триењето дел од работата ја претвораат во топлина, а топлотните машини работата се добива преку величина еквивалентна на топлината. Овој Џулов принцип е познат како механички еквивалент на топлината, во која тој практично го покажал законот за одржување на термодинамичките системи. Овие негови резултати придонеле за дефинирање на првиот принцип на термодинамиката. Со [[Лорд Келвин|Лордот Келвин]] ја развил температурната скала. Во негова чест денешна [[SI-единица]] за работа и енергија го носи името [[џул]] (симбол Ј, Џ). {{Епоними на SI-единици}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Џу, Џејмс}} [[Категорија:Англиски физичари]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Носители на Коплиевиот медал]] [[Категорија:Носители на Кралскиот медал]] [[Категорија:Хидродинамичари]] [[Категорија:Термодинамичари]] [[Категорија:Членови на Американската академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Членови на Торинската академија на науките]] 0lfv9qlha2pnxlxia25k9z774n7fmps 0 964101 5629906 5443378 2026-09-18T22:43:02Z ~2026-50526-74 136896 5629906 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност | име = Димитар Гуштанов | портрет = Dimitar Gushtanov IMARO.JPG | px = 150п | опис = македонски револуционер | наставка = | роден-дата = {{роден на|||1876}} | роден-место = {{роден во|Крушево (Валовишко){{!}}Крушево}}, [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] | починал-дата = {{починал на|4|мај|1903}} | починал-место = [[Баница (Серско)|Баница]], [[Солунски Вилает]], [[Османлиско Царство]] }} '''Димитар Атанасов Гуштанов''' ([[1876]] — [[4 мај]] [[1903]]) — македонски револуционер, учесник во македонското револуционерно движење и деец на [[Македонска револуционерна организација|Македонската револуционерна организација]] . Победувал многу турнири на Кантер Страјк за Македонија == Животопис == Роден е во [[Крушево (Валовишко)|Крушево]], [[Валовишта|Валовишко]] (Демирхисарско), во патриотско учителско семејство. Учи во егзархиското класно училиште во [[Сер]] и во богословското училиште во [[Самоков (Бугарија)|Самоков]]. Некое време учителството во селото [[Старчишта]], Неврокопско. Подоцна заминува за [[Лозана]], [[Швајцарија]], каде што во 1898 година завршува право. Во 1898 година е учител во градот [[Кочани]]. Во 1899 година е назначен од [[Бугарската егзархија]] за главен учител на егзархиското класно училиште во [[Петрич]]. На таа должност останал до 1900 година. Уште во 1899 година се приклучува на [[ВМОРО]] и е избран за околиски раководител во градот. Под негово раководство во голем број села во Петричко се создадават комитети на организацијата. Во 1902 е назначен за директор на Серско педагошко училиште, но поради прогонот на османските власти, во септември преминува во илегала и се присоединува кон четата на [[Михаил Чаков]]. Станува нелегален член на Серскиот револуционерен комитет и од [[Гоце Делчев]] е поставен за инспектор на четите на ВМОРО во Серскиот револуционерен округ, а од февруари 1903 година е драмски војвода. Во март 1903 година учествува во извршувањето на атентатот на тунелот и мостот на реката [[Драматица]], на железничката линија [[Солун]] - [[Цариград]]. Гуштанов загинува заедно со [[Гоце Делчев]] во борба со турските аскер во селото [[Баница (Серско)|Баница]], Серско. Во Битката загинале и неговите четници Евстати Арнаутчето, Стефчо од [[Трлис]] и Конзулот од [[Волак]], а Георги Савеклијата е тешко повреден и уапсен од Турците . Гоце Делчев и Димитар Гуштанов се закопани во заедничка гробница. == Наводи == {{наводи}} {{Дејци на МРО}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гуштанов, Димитар}} [[Категорија:Дејци на ВМОРО]] [[Категорија:Луѓе од Крушево (Валовишко)]] [[Категорија:Починати во Баница (Серско)]] d9q14ep9w3q1u3pvfyo7h66be10d1ey 0 1005400 5629969 5265475 2026-09-19T10:03:38Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629969 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Кит (соѕвездие)|Кит]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=0 ч 19 м 4,9 с |деклинација=- 22° 56' 11" |положбен агол=32 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,2' х 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Франк Милер]] |датум на откривање=[[1886]] |алтернативни ознаки=ESO 473-10, MCG -4-2-2, AM 0016-231, IRAS 00165-2312 |слика=NGC 0066 2MASS.jpg}} '''NGC 66''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Кит (соѕвездие)|Кит]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 66 се споменува и како ESO 473-10, MCG -4-2-2, AM 0016-231, IRAS 00165-2312 . == Откривање == Објектот е откриен во [[1886]] година од страна на [[Франк Милер]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 26&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 66 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{број}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 66 има привидни димензии од 1,2' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 0 ч 19 м 4,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, - 22° 56' 11". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 32°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 66 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 1236. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 306; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6413. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 577. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (1-500)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Кит (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)". Tucson, Arizona:University of Arizona Press, 1973. (4016,0) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC66 Прегледувач на длабокото небо — NGC 66]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC66 Поправени информации за NGC 66] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%2066 NGC 66] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2066 NGC 66] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20220308060726/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%2066 |date=2022-03-08 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Кит (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1886 година]] [[Категорија:Пречкести спирални галаксии]] [[Категорија:PGC-објекти]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:MCG-објекти]] tv5api6duw4hs139hart8t5dsqb2dee 0 1048143 5629820 5269486 2026-09-18T12:51:09Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629820 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5794 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=14 ч 55 м 53,6 с |деклинација=+49° 43' 33"" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=S |привиден сјај В=13,5 |привиден сјај Ч=14,3 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[13 мај]] [[1830]] |алтернативни ознаки=UGC 9610, MCG 8-27-32, CGCG 248-27 }} '''NGC 5794''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5794 се споменува и како UGC 9610, MCG 8-27-32, CGCG 248-27. == Откривање == Објектот е откриен на [[13 мај]] [[1830]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5794 е од видот S.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14,3 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5794 има привидни димензии од 1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 55 м 53,6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +49° 43' 33"". == Други поделби == Проучување на NGC 5794 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53378. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3477. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 706. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5794 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5794]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5794 Поправени информации за NGC 5794] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205794 NGC 5794] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205794 NGC 5794] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240722204031/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205794 |date=2024-07-22 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1830 година]] sap39u47lnywdpt3hdc2l7i7st8jrdm 0 1048149 5629823 5269504 2026-09-18T13:00:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629823 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |слика = NGC_5800_2MASS.jpg |опис = NGC 5800 |соѕвездие=[[Волк (соѕвездие)|Волк]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 1 м 47,8 с |деклинација=-51° 55' 6"" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=OCL |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=8 |површински сјај= |привидни димензии=5' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[8 јули]] [[1834]] |алтернативни ознаки=ESO 223-SC11 }} '''NGC 5800''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Волк (соѕвездие)|Волк]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5800 се споменува и како ESO 223-SC11. == Откривање == Објектот е откриен на [[8 јули]] [[1834]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5800 е од видот OCL.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 8 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5800 има само една позната привидна димензија, која изнесува 5'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 1 м 47,8 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -51° 55' 6"". == Други поделби == Проучување на NGC 5800 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 431; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8305. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Волк (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5800 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5800]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5800 Поправени информации за NGC 5800] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205800 NGC 5800] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205800 NGC 5800] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20211214034142/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205800 |date=2021-12-14 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Волк (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1834 година]] mtfzcdjzgknzqcqu3gpvve99ighipuw 0 1048182 5629832 5269609 2026-09-18T13:49:48Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629832 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Мала Мечка (соѕвездие)|Мала Мечка]] |епоха=Ј2000.0 |слика=NGC_5832_PanS.jpg |ректасцензија=14 ч 57 м 45,7 с |деклинација=+71° 40' 53"" |положбен агол=45 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBb |привиден сјај В=12,1 |привиден сјај Ч=12,9 |површински сјај=14,2 |привидни димензии=3,6' x 2,2' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[16 март]] [[1785]] |алтернативни ознаки=UGC 9649, MCG 12-14-15, CGCG 337-25, IRAS 14575+7152, KARA 656, KAZ 409 }} '''NGC 5832''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Мала Мечка (соѕвездие)|Мала Мечка]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5832 се споменува и како UGC 9649, MCG 12-14-15, CGCG 337-25, IRAS 14575+7152, KARA 656, KAZ 409. == Откривање == Објектот е откриен на [[16 март]] [[1785]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5832 е од видот SBb.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,2 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5832 има привидни димензии од 3,6' х 2,2'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 14 ч 57 м 45,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +71° 40' 53"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 45°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5832 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 53469. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 27; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 4414. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 752. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Мала Мечка (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5832 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5832]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5832 Поправени информации за NGC 5832] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205832 NGC 5832] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205832 NGC 5832] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240707014625/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205832 |date=2024-07-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Мала Мечка (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:PGC-објекти]] g30njtu6tglfrptlnnd4uimcvab5bcg 0 1048207 5629835 5273115 2026-09-18T14:28:24Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629835 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |податотека =NGC 5856 SDSS2.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 7 м 20,3 с |деклинација=+18° 26' 32"" |положбен агол= |вид на објект= [[ѕвезда]] |морфолошки вид=* |привиден сјај В= |привиден сјај Ч=6 |површински сјај= |привидни димензии= |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[24 мај]] [[1791]] |алтернативни ознаки=SAO 101379 }} '''NGC 5856''' — [[ѕвезда]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5856 се споменува и како SAO 101379. == Откривање == Објектот е откриен на [[24 мај]] [[1791]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5856 е од видот *.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] во рамките на интервалот од минималната до максималната честота изнесува 6 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 7 м 20,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +18° 26' 32"". == Други поделби == Проучување на NGC 5856 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 153; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1489. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 91. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5856 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5856]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5856 Поправени информации за NGC 5856] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205856 NGC 5856] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205856 NGC 5856] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240724024211/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205856 |date=2024-07-24 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:HD-објекти]] [[Категорија:HR-објекти]] [[Категорија:HIP-објекти]] [[Категорија:Тела од Бонскиот преглед]] [[Категорија:Двојни ѕвезди]] [[Категорија:Ѕвезди од главната низа од типот A]] 6xjppe7ilz5j40hif7tta294m2oohbu 0 1048391 5629838 5269905 2026-09-18T16:07:32Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629838 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Вага (соѕвездие)|Вага]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC 5915-16-16A GALEX WikiSky.jpg |ректасцензија=15 ч 21 м 13,7 с |деклинација=-13° 6' 3" |положбен агол=146 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBc/P |привиден сјај В=14,4 |привиден сјај Ч=15,1 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,1' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[5 јуни]] [[1836]] |алтернативни ознаки=MCG -2-39-18 }} '''NGC 5916A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Вага (соѕвездие)|Вага]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5916A се споменува и како MCG -2-39-18. == Откривање == Објектот е откриен на [[5 јуни]] [[1836]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5916A е од видот SBc/P.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,4 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,1 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5916A има привидни димензии од 1,1' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 21 м 13,7 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -13° 6' 3". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 146°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5916A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54779. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 289; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5606. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1437. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Вага (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5916A Прегледувач на длабокото небо — NGC 5916A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5916A Поправени информации за NGC 5916A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205916A NGC 5916A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205916A NGC 5916A] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240729124449/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205916A |date=2024-07-29 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Вага (соѕвездие)]] nss73p1sb4vzcl75ufwje96f1iotpoo 0 1048393 5629839 5269911 2026-09-18T16:12:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629839 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Воловар (соѕвездие)|Воловар]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5918 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 19 м 25,1 с |деклинација=+45° 52' 49"" |положбен агол=85 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=13,2 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,5 |привидни димензии=1,9' x 0,8' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[26 април]] [[1830]] |алтернативни ознаки=UGC 9817, MCG 8-28-17, CGCG 249-16, IRAS 15177+4603 }} '''NGC 5918''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Воловар (соѕвездие)|Воловар]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5918 се споменува и како UGC 9817, MCG 8-28-17, CGCG 249-16, IRAS 15177+4603. == Откривање == Објектот е откриен на [[26 април]] [[1830]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5918 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5918 има привидни димензии од 1,9' х 0,8'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 19 м 25,1 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +45° 52' 49"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 85°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5918 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 54690. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 78; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3482. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 706. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Воловар (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5918 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5918]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5918 Поправени информации за NGC 5918] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205918 NGC 5918] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205918 NGC 5918]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Воловар (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1830 година]] bjegd1im3nwlsn4fwjqb5p2su9ihacw 0 1048400 5629840 5269935 2026-09-18T16:24:40Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629840 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Рамнило (соѕвездие)|Рамнило]] |податотека =NGC 5925 2MASS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 27 м 26 с |деклинација=-54° 31' 42"" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=III1m |привиден сјај В=8,4 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=20' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[28 јули]] [[1826]] |алтернативни ознаки=OCL 938, ESO 177-SC6 }} '''NGC 5925''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Рамнило (соѕвездие)|Рамнило]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5925 се споменува и како OCL 938, ESO 177-SC6. == Откривање == Објектот е откриен на [[28 јули]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5925 е од видот III1m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 8,4 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5925 има само една позната привидна димензија, која изнесува 20'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 27 м 26 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -54° 31' 42"". == Други поделби == Проучување на NGC 5925 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 431; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 8699. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Рамнило (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5925 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5925]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5925 Поправени информации за NGC 5925] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205925 NGC 5925] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205925 NGC 5925] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240723191645/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205925 |date=2024-07-23 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Рамнило (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]] 11y5dco1ewy3o1kqut7iip2xmr4lu1u 0 1048427 5629848 5270026 2026-09-18T17:06:47Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629848 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змија (соѕвездие)|Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC5952 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=15 ч 34 м 56,3 с |деклинација=+4° 57' 34"" |положбен агол=126 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0 |привиден сјај В=14,5 |привиден сјај Ч=15,5 |површински сјај=12,1 |привидни димензии=0,4' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[25 март]] [[1865]] |алтернативни ознаки=CGCG 50-30, NPM1G +05.0472 }} '''NGC 5952''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Змија (соѕвездие)|Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5952 се споменува и како CGCG 50-30, NPM1G +05.0472. == Откривање == Објектот е откриен на [[25 март]] [[1865]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5952 е од видот S0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5952 има привидни димензии од 0,4' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 34 м 56,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +4° 57' 34"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 126°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5952 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 55496. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 244; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 358. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1082. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5952 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5952]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5952 Поправени информации за NGC 5952] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205952 NGC 5952] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205952 NGC 5952] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240707041252/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205952 |date=2024-07-07 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1865 година]] 26r6p76duq96waqp0r6041u9t57abwb 0 1048428 5629850 5270029 2026-09-18T17:10:00Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629850 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змија (соѕвездие)|Змија]] |епоха=Ј2000.0 |слика= ARP91-NGC5953-NGC5954-IRAC-R3G4B5.jpg |ректасцензија=15 ч 34 м 32,3 с |деклинација=+15° 11' 39"" |положбен агол=169 |вид на објект= [[леќеста галаксија]] |морфолошки вид=S0-a |привиден сјај В=12,3 |привиден сјај Ч=13,2 |површински сјај=13 |привидни димензии=1,6' x 1,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[17 април]] [[1784]] |алтернативни ознаки=UGC 9903, MCG 3-40-5, CGCG 107-8, IRAS 15322+1521, Arp 91, VV 244, KCPG 468A }} '''NGC 5953''' — [[леќеста галаксија]] во соѕвездието [[Змија (соѕвездие)|Змија]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5953 се споменува и како UGC 9903, MCG 3-40-5, CGCG 107-8, IRAS 15322+1521, Arp 91, VV 244, KCPG 468A. == Откривање == Објектот е откриен на [[17 април]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5953 е од видот S0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,3 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5953 има привидни димензии од 1,6' х 1,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 34 м 32,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +15° 11' 39"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 169°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5953 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 55480. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 199; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1494. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 82. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5953 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5953]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5953 Поправени информации за NGC 5953] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205953 NGC 5953] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205953 NGC 5953]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:UGC-објекти]] [[Категорија:Арпови објекти]] [[Категорија:Сејфертови галаксии]] fl67dq068tl6f59xba62i8yne2thyj0 0 1048454 5629855 5270113 2026-09-18T17:53:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629855 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змеј (соѕвездие)|Змеј]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 36 м 7,2 с |деклинација=+59° 34' 0" |положбен агол= |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBab |привиден сјај В=14,6 |привиден сјај Ч=15,4 |површински сјај=14,5 |привидни димензии=1' x 1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[6 мај]] [[1850]] |алтернативни ознаки=UGC 9934, MCG 10-22-23, CGCG 297-20 }} '''NGC 5976A''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Змеј (соѕвездие)|Змеј]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот не претставува [[Дрееров објект]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5976A се споменува и како UGC 9934, MCG 10-22-23, CGCG 297-20. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 мај]] [[1850]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5976A е од видот SBab.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,6 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,4 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 14,5 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5976A има привидни димензии од 1' х 1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 36 м 7,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +59° 34' 0". == Други поделби == Проучување на NGC 5976A е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 55561. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 51; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3875. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1413. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5976A Прегледувач на длабокото небо — NGC 5976A]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5976A Поправени информации за NGC 5976A] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205976A NGC 5976A] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205976A NGC 5976A] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20251217135151/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205976A |date=2025-12-17 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змеј (соѕвездие)]] qkex5nj0e5fgbqwxeg9x1xaq831w1eg 0 1048459 5629856 5270128 2026-09-18T18:02:28Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629856 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змеј (соѕвездие)|Змеј]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 37 м 53,4 с |деклинација=+59° 23' 29"" |положбен агол=140 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=Sc |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=13,9 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=2,7' x 0,3' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Парсонс]] |датум на откривање=[[6 мај]] [[1850]] |алтернативни ознаки=UGC 9948, MCG 10-22-27, CGCG 297-23, IRAS 15368+5933 }} [[Податотека:NGC5981 - SDSS DR14.jpg|алт=NGC 5981 — спирална галаксија во соѕвездието Змеј|мини|NGC 5981 — спирална галаксија во соѕвездието Змеј]] '''NGC 5981''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Змеј (соѕвездие)|Змеј]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5981 се споменува и како UGC 9948, MCG 10-22-27, CGCG 297-23, IRAS 15368+5933. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 мај]] [[1850]] година од страна на [[Вилијам Парсонс]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 72&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5981 е од видот Sc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,9 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5981 има привидни димензии од 2,7' х 0,3'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 37 м 53,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +59° 23' 29"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 140°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 5981 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 55647. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 51; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 3875. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1413. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змеј (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5981 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5981]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5981 Поправени информации за NGC 5981] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205981 NGC 5981] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205981 NGC 5981]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змеј (соѕвездие)]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1850 година]] 8duzyp5qat95ia4zgsagcksqzqunc7x 0 1048464 5629858 5270143 2026-09-18T18:10:53Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629858 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Волк (соѕвездие)|Волк]] |слика= NGC 5986 Hubble WikiSky.jpg |опис= Поглед кон NGC 5986 |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=15 ч 46 м 3,5 с |деклинација=-37° 47' 8"" |положбен агол= |вид на објект= [[збиено ѕвездено јато]] |морфолошки вид=VII |привиден сјај В=7,6 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=9,6' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џејмс Данлоп]] |датум на откривање=[[10 мај]] [[1826]] |алтернативни ознаки=GCL 37, ESO 329-SC18 }} '''NGC 5986''' — [[збиено ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Волк (соѕвездие)|Волк]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 5986 се споменува и како GCL 37, ESO 329-SC18. == Откривање == Објектот е откриен на [[10 мај]] [[1826]] година од страна на [[Џејмс Данлоп]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 9&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 5986 е од видот VII.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 7,6 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 5986 има само една позната привидна димензија, која изнесува 9,6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 15 ч 46 м 3,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -37° 47' 8"". == Други поделби == Проучување на NGC 5986 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 374; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 7837. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (5501-6000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Волк (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC5986 Прегледувач на длабокото небо — NGC 5986]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC5986 Поправени информации за NGC 5986] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%205986 NGC 5986] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205986 NGC 5986] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240802110656/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%205986 |date=2024-08-02 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Волк (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Збиени ѕвездени јата]] [[Категорија:Мелотови објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1826 година]] 8no6f2f2wwm44madxl1t0gud3b6fhnk 0 1050038 5629968 5265459 2026-09-19T09:56:35Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629968 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Стрела (соѕвездие)|Стрела]] |податотека =NGC 6596 PanS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=18 ч 17 м 33 с |деклинација=-16° 39' 0"" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=III2m |привиден сјај В= |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=10' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[27 јуни]] [[1786]] |алтернативни ознаки=OCL 41 }} '''NGC 6596''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Стрела (соѕвездие)|Стрела]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6596 се споменува и како OCL 41. == Откривање == Објектот е откриен на [[27 јуни]] [[1786]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6596 е од видот III2m.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> NGC 6596 има само една позната привидна димензија, која изнесува 10'.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 17 м 33 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -16° 39' 0"". == Други поделби == Проучување на NGC 6596 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 294; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6265. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1106. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Стрела (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6596 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6596]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6596 Поправени информации за NGC 6596] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206596 NGC 6596] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206596 NGC 6596] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250328085131/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206596 |date=2025-03-28 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Стрела (соѕвездие)]] 5jppwnunkjv3jyq6s6l0nzcj0739na1 0 1050045 5629970 5265495 2026-09-19T10:11:59Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629970 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Стрела (соѕвездие)|Стрела]] |епоха=Ј2000.0 |слика= Caustiche.jpg |ректасцензија=18 ч 18 м 24 с |деклинација=-18° 24' 24"" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=I1r |привиден сјај В=11,1 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=4' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[15 јули]] [[1830]] |алтернативни ознаки=OCL 36, ESO 590-SC17, in M 24 }} '''NGC 6603''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Стрела (соѕвездие)|Стрела]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6603 се споменува и како OCL 36, ESO 590-SC17, in M 24. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 јули]] [[1830]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6603 е од видот I1r.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 11,1 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6603 има само една позната привидна димензија, која изнесува 4'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 18 м 24 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -18° 24' 24"". == Други поделби == Проучување на NGC 6603 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 339; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 6269. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 1106. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Стрела (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6603 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6603]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6603 Поправени информации за NGC 6603] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206603 NGC 6603] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206603 NGC 6603] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210715184259/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206603 |date=2021-07-15 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Стрела (соѕвездие)]] [[Категорија:ESO-објекти]] [[Категорија:Астрономски тела откриени во 1830 година]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] [[Категорија:Стрелец (соѕвездие)]] [[Категорија:Мелотови објекти]] [[Категорија:Колиндерови објекти]] gr2hc4jvoa8imeh56rs1it67t9wnln8 0 1050046 5629971 5265499 2026-09-19T10:14:57Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629971 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија | слика = The star cluster NGC 6604 and its surroundings.jpg |опис = Слика на телескопот ESO/MPG од 2,2 метри . NGC 6604 е видлив во горниот лев агол, со HII регионот Sh2-54 под него црвеникава |соѕвездие=[[Змија (соѕвездие)|Змија]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=18 ч 18 м 6 с |деклинација=-12° 13' 0" |положбен агол= |вид на објект= [[расеано ѕвездено јато]] |морфолошки вид=I3p |привиден сјај В=6,5 |привиден сјај Ч= |површински сјај= |привидни димензии=6' x ?' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Вилијам Хершел]] |датум на откривање=[[15 јули]] [[1784]] |алтернативни ознаки=OCL 56 }} '''NGC 6604''' — [[расеано ѕвездено јато]] во соѕвездието [[Змија (соѕвездие)|Змија]], заведено во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6604 се споменува и како OCL 56. == Откривање == Објектот е откриен на [[15 јули]] [[1784]] година од страна на [[Вилијам Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6604 е од видот I3p.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 6,5 ''m''.<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6604 има само една позната привидна димензија, која изнесува 6'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 18 м 6 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -12° 13' 0". == Други поделби == Проучување на NGC 6604 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката . Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 294; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 5685. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 503. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змија (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6604 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6604]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6604 Поправени информации за NGC 6604] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206604 NGC 6604] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206604 NGC 6604] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210314094512/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206604 |date=2021-03-14 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змија (соѕвездие)]] [[Категорија:Расеани ѕвездени јата]] qtwcn7zi3g3am524o97zbenyatn6ml1 0 1050052 5629975 5265527 2026-09-19T10:26:14Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629975 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Херкул (соѕвездие)|Херкул]] |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=18 ч 11 м 51,2 с |деклинација=+14° 58' 54"" |положбен агол=160 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SBbc |привиден сјај В=12 |привиден сјај Ч=12,8 |површински сјај=12,3 |привидни димензии=1,5' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Едуар Жан Мари Стефан]] |датум на откривање= [[1876]] |алтернативни ознаки=NGC 6574, UGC 11144, MCG 2-46-10, IRAS 18095+1458, CGCG 113-26, CGCG 84-24 }} '''NGC 6610''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Херкул (соѕвездие)|Херкул]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6610 се споменува и како NGC 6574, UGC 11144, MCG 2-46-10, IRAS 18095+1458, CGCG 113-26, CGCG 84-24. == Откривање == Објектот е откриен на [[1876]] година од страна на [[Едуар Жан Мари Стефан]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 31,5&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6610 е од видот SBbc.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 12,8 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6610 има привидни димензии од 1,5' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 11 м 51,2 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +14° 58' 54"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 160°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 6610 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 61536. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 204; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1021. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 123. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Херкул (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6610 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6610]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6610 Поправени информации за NGC 6610] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206610 NGC 6610] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206610 NGC 6610]{{Мртва_врска|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Херкул (соѕвездие)]] [[sr:NGC 6610]] iel10vhgf0hk8iub8w4t69b0j2n9cjz 0 1050054 5629976 5265531 2026-09-19T10:29:16Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629976 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Лира (соѕвездие)|Лира]] |податотека =NGC 6612 PanS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=18 ч 16 м 10,9 с |деклинација=+36° 4' 45"" |положбен агол= |вид на објект= [[галаксија]] |морфолошки вид=C |привиден сјај В=14,2 |привиден сјај Ч=15,2 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=0,7' x 0,7' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Луис Свифт]] |датум на откривање= [[1886]] |алтернативни ознаки=MCG 6-40-11, CGCG 200-14, 1ZW 204 }} '''NGC 6612''' — [[галаксија]] во соѕвездието [[Лира (соѕвездие)|Лира]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6612 се споменува и како MCG 6-40-11, CGCG 200-14, 1ZW 204. == Откривање == Објектот е откриен на [[1886]] година од страна на [[Луис Свифт]], со помош на [[рефрактор]], чијашто леќа имала пречник од 16&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6612 е од видот C.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 14,2 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 15,2 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6612 има привидни димензии од 0,7' х 0,7'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 16 м 10,9 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +36° 4' 45"". == Други поделби == Проучување на NGC 6612 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 61665. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 116; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2634. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 197. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Лира (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6612 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6612]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6612 Поправени информации за NGC 6612] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206612 NGC 6612] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206612 NGC 6612] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20250219164021/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206612 |date=2025-02-19 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Лира (соѕвездие)]] laty45s3h8sbofo61d5h5927ehnixy2 0 1050056 5629981 5265535 2026-09-19T10:32:13Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5629981 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Паун (соѕвездие)|Паун]] |податотека =NGC 6614 DSS.jpg |епоха=Ј2000.0 |ректасцензија=18 ч 25 м 7,3 с |деклинација=-63° 14' 54"" |положбен агол=65 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E/SB0 |привиден сјај В=12,5 |привиден сјај Ч=13,5 |површински сјај=12,9 |привидни димензии=1,4' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Џон Хершел]] |датум на откривање=[[20 јуни]] [[1835]] |алтернативни ознаки=ESO 103-18 }} '''NGC 6614''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Паун (соѕвездие)|Паун]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6614 се споменува и како ESO 103-18. == Откривање == Објектот е откриен на [[20 јуни]] [[1835]] година од страна на [[Џон Хершел]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 18,7&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6614 е од видот E/SB0.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 12,5 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 13,5 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 12,9 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6614 има привидни димензии од 1,4' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 25 м 7,3 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, -63° 14' 54"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 65°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 6614 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 61852. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 455; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 9072. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број N/A. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Паун (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6614 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6614]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6614 Поправени информации за NGC 6614] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206614 NGC 6614] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206614 NGC 6614] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210702162557/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206614 |date=2021-07-02 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Паун (соѕвездие)]] 3pl3liq1ctt5qkvc5cjpvhwc8ko201b 0 1050057 5630005 5265539 2026-09-19T10:35:11Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5630005 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Змијоносец (соѕвездие)|Змијоносец]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC6615 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=18 ч 18 м 33,4 с |деклинација=+13° 15' 55"" |положбен агол=165 |вид на објект= [[спирална галаксија]] |морфолошки вид=SB0-a |привиден сјај В=13,1 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=13,1 |привидни димензии=1,3' x 0,9' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[9 јули]] [[1863]] |алтернативни ознаки=UGC 11196, MCG 2-46-13, CGCG 84-34 |слика=NGC6615 - SDSS DR14.jpg}} '''NGC 6615''' — [[спирална галаксија]] во соѕвездието [[Змијоносец (соѕвездие)|Змијоносец]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6615 се споменува и како UGC 11196, MCG 2-46-13, CGCG 84-34. == Откривање == Објектот е откриен на [[9 јули]] [[1863]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6615 е од видот SB0-a.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13,1 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,1 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6615 има привидни димензии од 1,3' х 0,9'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 18 м 33,4 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +13° 15' 55"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 165°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 6615 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 61713. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 204; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 1022. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 123. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Змијоносец (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Hirshfeld, Alan, and Roger W. Sinnott, eds., Sky Catalogue 2000.0, Vol.2, Cambridge, Massachusetts: Sky Publishing Corp. and Cambridge University Press, 1985. (3098,238) == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6615 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6615]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6615 Поправени информации за NGC 6615] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206615 NGC 6615] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206615 NGC 6615] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240726201436/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206615 |date=2024-07-26 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Змијоносец (соѕвездие)]] 5jeeb3017g35d192ye61x83rc90h9j3 0 1050061 5630006 5265551 2026-09-19T10:40:52Z InternetArchiveBot 92312 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 5630006 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Галаксија |соѕвездие=[[Херкул (соѕвездие)|Херкул]] |епоха=Ј2000.0 |слика= NGC6619 - SDSS DR14.jpg |ректасцензија=18 ч 18 м 55,5 с |деклинација=+23° 39' 19"" |положбен агол=102 |вид на објект= [[елиптична галаксија]] |морфолошки вид=E1 |привиден сјај В=13 |привиден сјај Ч=14 |површински сјај=13,3 |привидни димензии=1,2' x 1,1' |црвено поместување= |оддалеченост= |откривач=[[Алберт Март]] |датум на откривање=[[6 јуни]] [[1864]] |алтернативни ознаки=UGC 11200, MCG 4-43-25, CGCG 142-39 }} '''NGC 6619''' — [[елиптична галаксија]] во соѕвездието [[Херкул (соѕвездие)|Херкул]], заведена во [[Нов општ каталог|Новиот општ каталог]] на [[длабоконебесно тело|длабоконебесни тела]]. Објектот бил предмет и на други истражувања, па освен како NGC 6619 се споменува и како UGC 11200, MCG 4-43-25, CGCG 142-39. == Откривање == Објектот е откриен на [[6 јуни]] [[1864]] година од страна на [[Алберт Март]], со помош на [[рефлекторски телескоп]], чијашто леќа имала пречник од 48&nbsp;см. == Податоци == === Податоци од набљудување === Според [[Хаблова низа|морфолошката класификација на галаксиите]], NGC 6619 е од видот E1.<ref>{{NASA link|број={{{n}}}}}</ref> Видливиот [[Привидна ѕвездена величина|сјај]] со голо око изнесува 13 ''m'', а оној во рамките на интервалот од минималната до максималната честота 14 ''m'', додека [[Површински сјај|површинскиот сјај]] изнесува 13,3 ''m''/лм².<ref name="SEDS">[http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC{{{n}}} Students for the Exploration and Development of Space], поправени податоци за NGC {{{n}}}</ref> NGC 6619 има привидни димензии од 1,2' х 1,1'.<ref name="SEDS"/> === Астрономски податоци === Објектот е од [[Епоха (астрономија)|епохата]] Ј2000.0. Неговата [[ректасцензија]], односно аголот измерен меѓу [[еклиптика]]та и [[небесен екватор|небесниот екватор]] со теме во [[Пролетна точка|пролетната точка]], изнесува 18 ч 18 м 55,5 с, а неговата [[Деклинација (астрономија)|деклинација]], односно висината на лакот на тој агол, +23° 39' 19"". [[Положбен агол|Положбениот агол]] на објектот е во износ од 102°.<ref name="SEDS"/> == Други поделби == Проучување на NGC 6619 е вршено од повеќе истражувачи, па поради тоа е вклучен и во други познати збирки според различн критериуми на поделба. Така, во [[Каталог на најважните галаксии|Каталогот на најважните галаксии]] (PGC), објектот се среќава со ознаката 61721. Во рамките на атласот на длабокото небо, Уранометрија 2000.00, објектот припаѓа на групата означена со бројот 159; додека во [[Каталог на основни ѕвезди|Каталогот на основни ѕвезди]] (GSC) е групиран под бројот 2093. Објектот е забележан и во фотографското истражување спроведено од [[Паломарска опсерваторија|Паломарската опсерваторија]] во 1958 година, каде што се споменува во групата под број 284. == Поврзано == {{portalpar|Астрономија}} * [[Список на NGC објекти (6501-7000)]]; * [[Нов општ каталог]]; * [[Херкул (соѕвездие)]]. == Наводи == {{наводи}} == Користена литература == * Sulentic, Jack W., and William G. Tifft, "The Revised New General Catalogue of Nonstellar Astronomical Objects (RNGC)", Tucson, Arizona: University of Arizona Press, 1973. (4016,0). == Надворешни врски == * [http://www.messier45.com/cgi-bin/dsdb/dsb.pl?ss=116277112754765&str=NGC6619 Прегледувач на длабокото небо — NGC 6619]{{Мртва_врска|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://spider.seds.org/ngc/revngcic.cgi?NGC6619 Поправени информации за NGC 6619] * [http://vizier.u-strasbg.fr/viz-bin/VizieR-S?NGC%206619 NGC 6619] — VizieR. * [http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206619 NGC 6619] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20240605081601/http://ned.ipac.caltech.edu/cgi-bin/nph-objsearch?objname=NGC%206619 |date=2024-06-05 }} — [[Вонгалактичка база на податоци на НАСА]] [[Категорија:Објекти од Новиот општ каталог]] [[Категорија:Херкул (соѕвездие)]] 9omsfbe8v06bima94vux3qafvf9880l 0 1107636 5630007 5629355 2026-09-19T11:07:26Z Andrew012p 85224 /* */ 5630007 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Хју Џекман | image =Logan_Japan_Premiere_Red_Carpet-_Hugh_Jackman_(38445328406)_(rotated).jpg | caption = 2017 | alt = <!--- see [[WP:ALT]] ---> | birth_name = Хју Мајкл Џекман | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1968|10|12}} | birth_place =[[Сиднеј]], Нов Јужен Велс, Австралија | occupation = глумец, продуцент, пејач, [[танчар]] | years_active = 1994–денес | known_for = ''[[X-Men (филмски серијал)|X-Men]]'', ''[[Ван Хелсинг (филм)|Ван Хелсинг]]'', ''[[Тони Награда]]'', ''[[81-ви Академски Награди]]'', ''[[Real Steel]]'', ''[[Клетници (2012 филм)|Клетници]]'', ''[[Затвореници (2013 film)|Затвореници]]'' | spouse = {{marriage|[[Дебора-Ли Фурнес]]|1996}} | children = 2 }} '''Хју Мајкл Џекман''' (роден на 12 октомври 1968)<ref>{{наведени вести|title=Monitor|newspaper=[[Entertainment Weekly]]|publisher=[[Time Inc.]]|date=12/19 Oct 2012|issue=1228/1229|page=23}}</ref> — [[австралиски]] глумец и продуцент, кој е вклучен во филм, музички театар и телевизија. Џекман има добиено интернационални признанија за неговите улоги во познати филмови, претежно како херојски, временски и романтични карактери. Тој е познат по неговата долгорочна улога како [[Вулверин (стрипови)|Вулверин]] во [[X-Men (филмски серијал)|''X-Men'' филмскиот серијал]], како и за главните улоги во ''[[Кејт и Леополд]]'', ''[[Ван Хелсинг (филм)|Ван Хелсинг]]'', ''[[Престиж (филм)|Престиж]]'', ''[[Австралија (2008 филм)|Австралија]]'', ''[[Real Steel]]'', ''[[Клетици (2012 филм)|Клетници]]'', и ''[[Затвореници (2013 филм)|Затвореници]]''. Неговата улога во ''Клетници'' му ја донесе неговата прва номинација за [[Академска награда]] за [[Академска Награда за Најдобар Глумец|Најдобар Глумец]] и неговата прва [[Златен Глобус Награда за Најдобар Глумец – Мјузикл или Комедија]] во 2013. Тој исто така е и пејач, танчер и глумец во мјузикли, и има добиено [[Тони Награда]] за улогата во ''[[Момчето од Оз]]''. Трипати водител на Тони Наградите, добивајќи [[Еми Награда]] за едно од овие појавувања, Џекман исто така ги има водено и [[81-те Академски Награди]] на 22 февруари 2009. ==Ран живот== Џекман е роден во [[Сиднеј]], [[Нов Јужен Велс]], син на Грејс МкНил (Гринвуд) и Кристофер Џон Џекман, консултант образуван на Кембриџ.<ref>{{Наведена книга|last=Sullivan|first=Leanne|title=Who's who in Australia|url=http://books.google.com/books?id=5es-AQAAIAAJ|accessdate=November 9, 2013|year=2009|publisher=Crown Content|isbn=978-1-74095-166-1}}</ref><ref name=tegl12011>{{наведени вести|last=Illey|first=Chrissy|title=Hugh Jackman: The Wonderful Wizard of Oz|url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/8781262/Hugh-Jackman-The-Wonderful-Wizard-of-Oz.html|newspaper=The Daily Telegraph|date=3 October 2011|accessdate=9 November 2013|location=London}}</ref> His parents were English and had come to Australia in 1967 as part of the "[[Ten Pound Poms]]" immigration.<ref name=tegl12011/> Еден од прадедовците на Џекман бил [[Грк]].<ref name="1911census">{{Наведена мрежна страница|url=http://blog.1911census.co.uk/2010/02/family-history-for-actor-hugh-jackman/|title=1911census.co.uk blog &raquo; Blog Archive &raquo; Family history for actor Hugh Jackman|publisher=blog.1911census.co.uk|accessdate=2014-02-20|archive-date=2013-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131209151926/http://blog.1911census.co.uk/2010/02/family-history-for-actor-hugh-jackman/|url-status=dead}}</ref> Неговите родители биле посветени христијани, кои биле сменети од Евангелистот [[Били Грахам]] по нивниот брак.<ref name=tegl12011/> Џекман има четири постари браќа и сестри, и бил второ дете кое е родено во Австралија.<ref name="bravo">{{cite episode|title = Hugh Jackman |episode-link = Inside the Actors Studio|series = Inside the Actors Studio|series-link = Inside the Actors Studio|network = [[Bravo (US TV channel)|Bravo]]|airdate = |season = |number = }}; can be viewed at http://www.youtube.com/watch?v=Sf6DH_LKjro</ref> Тој исто така има помала полусестра, од другиот брак на неговата мајка.<ref>{{наведени вести|title=Jackman's Sisterly Pride|url=http://www.teenhollywood.com/2004/05/21/jackmans-sisterly-pride|accessdate=9 November 2013|newspaper=Teen Hollywood|date=21 May 2004|archive-date=2013-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130425110155/http://www.teenhollywood.com/2004/05/21/jackmans-sisterly-pride|url-status=dead}}</ref> Неговите родители се развеле кога имал осум години, и Џекман останал во Австралија со татко му и двајцата браќа, додека неговата мајка и две сестрисе преселиле назад во Англија.<ref name=tegl12011/><ref>{{наведени вести|title=Hugh Jackman relishes performing|url=http://www.today.com/id/4893079|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Today.com]]|date=2004-05-11|agency=Associated Press}}</ref><ref>{{наведени вести|title=Hugh Jackman and his mum finally at peace|url=http://www.perthnow.com.au/entertainment/hugh-jackman-and-his-mum-finally-at-peace/story-e6frg30l-1225799467882|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Perth Now]]|date=18 November 2009}}</ref> Како дете, Џекман сакал да биде надвор, поминувајќи многу време на плажата и на кампувања и одмори низ цела Австралија. Тој сакал да го виде светот: "Ги поминував ноќите гледајќи во атласи. Одлучив дека сакам да бидам готвач на авион. Бидејќи кога бев во авион имаше храна, па претпоставив дека има готвач. Мислев дека тоа би била идеална работа."<ref name="Biography Today">{{Наведена книга |first=|title=Biography Today|url=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_h7i3|year=2010|page=[https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_h7i3/page/86 86]|publisher=Omnigraphics|location=Detroit, Michigan |isbn=978-0-7808-1058-7}}</ref> Џекман тргнал во основно училиште во Памбл Паблик Училиштето а потоа продолжил на [[Нокс Грамар Училиштето]] само за момчиња на [[Горниот Северен Брег]] на Сиднеј, каде учествувал во неговата продукција на ''[[Мојата Убава Дама]]'' во 1985, и станал капитен (претседател на класот) во училиштето во 1986.<ref>{{наведени вести|last=Scobie |first=Claire |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/3833405/Hugh-Jackman-X-appeal.html |title=Hugh Jackman: X Appeal |work=The Daily Telegraph |location=UK |date=18 December 2008 |accessdate=6 September 2010 }}</ref> По матурирањето, поминал [[празна година]] работејќи во [[Апингам Училиштето]] во Англија.<ref>{{наведени вести|title=Hollywood star, Hugh Jackman, returns to Uppingham|url=http://www.uppingham.co.uk/hollywood-star-hugh-jackman-returns-to-uppingham|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Uppingham School]]|date=25 May 2012|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109044119/http://www.uppingham.co.uk/hollywood-star-hugh-jackman-returns-to-uppingham|url-status=dead}}</ref> Кога се враќа, студира на [[Универзитетот за Технологија, Сиднеј]], дипломирајќи во 1991 со БА во[[Комуникациски студии|Комуникации]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.newsroom.uts.edu.au/news/detail.cfm?ItemId=11098|title=Alumnus Hugh Jackman honoured at UTS 20-year celebration|accessdate=27 May 2009}}</ref> Во неговата последна година на универзитетот, посетил курс за глума за да надополни кредити. Класот ја извел [[Ваклав Хавел]]-овата [[Меморандум]] со Џекман во главната улога.<ref name="bravo"/> Тој подоцна искоментирал, "За време на таа недела се чувствував повеќе дома со тие луѓе отколку во сите три години [на универзитетот]".<ref>{{наведени вести|last=Lariviere|first=Serafin|title=Hugh Jackman on overcoming his fear of being called a poof|url=http://dailyxtra.com/toronto/arts-and-entertainment/hugh-jackman-overcoming-fear-called-poof|accessdate=9 November 2013|newspaper=Daily Xtra|date=29 June 2011|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109052636/http://dailyxtra.com/toronto/arts-and-entertainment/hugh-jackman-overcoming-fear-called-poof|url-status=dead}}</ref> Откако ја зел неговата диплома, Џекман комплетирал едногодишен курс "Патувањето" во Центарот за Глумци во Сиднеј.<ref name="bravo"/> За постојаното студирање глума, изјавил, "Сè додека не наполнив 22 години никогаш не го замислував моето хоби како нешто од што ќе можам да заработувам. Како момче, секогаш имав интерес кон театарот. Но идејата во моето училиште бење дека драмата и музиката се за да го комплетираат човекот. Не беше нешто од кое човек заработува. Преминав преку тоа. Најдов храброст да станам и кажам, 'Сакам да го направам тоа'."<ref name="Biography Today"/> По завршувањето на "Патувањето", му била понудена улога во познатата сапуница ''[[Соседи]]'' но ја одбил<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/hugh_jackman_biog/2.html|title=''home and away''|accessdate=27 May 2009|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221221416/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/hugh_jackman_biog/2.html|url-status=dead}}</ref> за да студира на [[Западната Австралиска Академија за Изведувачки Уметности]] на [[Едит Кован Универзитетот]] во [[Перт, Западна Австралија]], на која дипломирал во 1994.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.thewest.com.au/default.aspx?MenuID=77&ContentID=8095|title=Jackman back as boy from Waapa|accessdate=27 May 2009|archive-date=2009-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090417014849/http://www.thewest.com.au/default.aspx?MenuID=77|url-status=dead}}</ref> Џекман има кажано дека "секогаш сум го сакал глумењето но кога почнав со школата за драма бев како изгубен во класот. Едноставно не ми доаќаше како што треба. Сите беа подобри, сите изгледаа дека ќе бидат поуспешни, сите изгледаа поприродно во тоа и гледајќи наназад мислам дека тоа е доброe. Мислам дека треба да си претпазлив како глумец. Мислам дека е добро да се влезе на аудиција со мислење 'Треба да бидам најдобар за да ја добијам улогата.'"<ref name="shavemagazine">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.shavemagazine.com/entertainment/interview-Hugh-Jackman/2 |title=Interview: Hugh Jackman |publisher=[[Shave (magazine)|Shave Magazine]] |first=Ziyah |last=Karmali |accessdate=8 November 2011 |archive-date=2012-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120311185759/http://www.shavemagazine.com/entertainment/interview-Hugh-Jackman/2 |url-status=dead }}</ref> ==Кариера== ===Почетна работа=== Ноќта на неговата финална изведба на Академската Дипломска, Џекман примил телефонски повик на кој му била понудена улога во ''[[Correlli]]'': "Технички бев невработен околу тринаесет секунди." ''Correlli'', смислена од Австралиската глумица [[Денис Робертс]], била серија на АБЦ составена од 10 дела, првата поголема професионална работа на Џекман, и каде ја запознал својата идна жена [[Дебора-Ли Фуентес]]: "Запознавањето со жена ми беше најдоброто нешто што мижеше да излезе од сето тоа."<ref name="Biography Today"/> Шоуто траеше само една сезона. По ''Correlli'' Џекман отишол на сцената во Мелбурн. Во 1996, Џекман го играл [[Гастон (Убавицата и Ѕверот)|Гастон]] во локалната Дизниева продукција на ''[[Убавицата и Ѕверот (мјузикл)|Убавицата и Ѕверот]]'', и Џо Гилис во ''[[Сансет Булевар (мјузикл)|Сансет Булевар]]''.<ref name="bravo"/> За време на неговата музичка кариера на сцената во Мелбурн, глумел во 1998 во [[Мидсумма]] Фестивалската кабаре продукција на ''[[Сумма Кабаре]]''. Исто така ги водел Мелбурновите [[Carols by Candlelight]] и Сиднејските [[The Domain, Sydney|Carols in the Domain]]. Почетната работа на Џекман ги вклучува ''[[Кралевите на Ераксвил]]'' и''[[Paperback Hero (1999 филм)|Paperback Hero]]'' (1999), и неговата телевизиска работа вклучува ''[[Законот на земјата]]'', ''[[Halifax f.p.]]'', ''[[Blue Heelers]]'', and ''[[Човекот од Снежната река (ТВ серија)|Бенџо Петерсон-овата Човекот од Снежната река]]''. ===''Оклахома!''=== Џекман станал познат надвор од Австралија во 1998, кога ја играл главната улога како Карли во [[Ројалниот Национален театар]]-овата адаптирана продукција на ''[[Оклахома!]]'', во Лондоновиот [[Вест Енд Театар|Вест Енд]].<ref name="bravo"/> Изведбата му донела [[Оливие Награда]] номинација за Најдобар Глумец во Мјузикл. Џекман изјавил "Тотално се чувствував дека не може подобро од ова. На некое ниво оваа продукција ќе биде една од светлите точки во мојата кариера."<ref name="Biography Today"/> Исто така играл и во [[Оклахома! (1999 филм)|1999 филмска верзија од истиот сценски мјузикл]], кој бил емитуван во многу држави. ===''X-Men''=== [[File:HughJackmanApr09b.jpg|thumb|upright|Џекман на ''[[X-Men Потекло: Вулверин]]'' премиерата, април 2009.]] Во 1999, Џекман бил избран како [[Вулверин (стрипови)|Вулверин]] во ''[[X-Men (филм)|X-Men]]'' на [[Брајан Сингер]] (2000), заменувајќи го [[Дугреј Скот]]. Негови колеги биле [[Патрик Стјуарт]], [[Јејмс арсден]], [[Фамке Јенсен]], и [[Ијан МекКелен]]. Според [[ЦБС]]-овото интервју во ноември 2006, Жената на Џекман [[Дебора-Ли Фурнес]] му рекла да не ја прифаќа улогата, совет којшто подоцна признала дека и е мило што го игнорирал.{{citation needed | date = October 2012}} Вулверин бил тежок за да го изведе Џекман бидејќи имал малку за говорење, но многу емоции за да ги изведе. За да ги изведе, тој го гледал [[Клинт Иствуд]] во [[Валканиот Хари (филмски серијал)|''Валканиот Хари'' филмовите]] и [[Мел Гибсон]] во [[Лудиот Макс 2|''Воин на Автопатот'']]. "Овие беа момци кои имаат малку дијалог, како Вулверин, но се знаеше и се чувствуваше се. Не сум некојшто копира, но сакав да видам како овие момци го постигнале тоа."<ref name="Biography Today"/> Џекман бил непопустлив за да ги прави сопствените акробации во филмот. "Многу работевме на стилот на движење на Вулверин, и проучив некои боречки вештини. Гледав многу од борбите на [[Мајк Тајсон]], особено неговите рани борби. Има нешто во неговиот стил, животинскиот бес, кој изгледаше како добар за Вулверин. Постојано им кажував на писателите, 'Не ми давајте долги, кореографирани борби жити се. Не ги правете борбите убави."<ref name="Biography Today"/> Џекман морал да се прилагоди да ги носи канџите на Вулверин. "Секој ден во мојата дневна соба, само се шетав со канџите, да се навикнам на нив. Имам лузни на едната нога, дупки низ образот, на моето чело. Малку сум несмасен. Среќен сум бидејќи не им кажав за тоа кога бев на аудиција."<ref name="Biography Today"/> Џекман<ref name="Height">{{Наведена мрежна страница |work=imdb.com |title=Hugh Jackman |url=http://www.imdb.com/name/nm0413168/bio |accessdate=18 December 2008}}</ref> е една стапка повисок од Вулверин, за кој во оригиналниот стрип пишува.<ref>[http://www.marvel.com/universe/Wolverine_(James_Howlett) Marvel Universe: Wolverine (James Howlett)] ''Marvel.com''</ref> Затоа, режисерите биле често принудувани да го снимат Џекман од невообичаени агли или само од половината нагоресамо да изгледа понизок отколку што е, а неговите колеги носелеплатформски стапала. Од Њекмен исто така било барано да додаде голема колицина на мускули за оваа улога.<ref>{{Наведено списание |last=Fleming |first=Michael |date=December 2008 |title=''Playboy'' Interview: Hugh Jackman |journal=Playboy |page= 62}}</ref> Џекман ја репризирал неговата улога во 2003-тата ''[[X2 (филм)|X2: X-Men Обединети]]'', 2006-тата ''[[X-Men: Последен Отпор]]'', и во 2009-тата ''[[X-Men Потекло: Вулверин]]'', иако [[Трој Сиван]] ја играше помладата верзија на Џејмс Ховлет. Тој исто така имаше [[кратко појавување|појавување]] како Вулверин во 2011-тата ''[[X-Men: Прв Клас]]''. Се врати во улогата на Вулверин повторно во 2013-тата ''[[The Wolverine (филм)|The Wolverine]]'', самостојно продолжение кое зазема место по настаните од ''X-Men: Последниот Отпор'', и ќе го репризира своето појавување во продолжението во 2014 ''[[X-Men: Денови на Идното Минато]]''. ===2001=== Џекман го глумеше Леополд во 2001 во романтичната комедија ''[[Кејт & Леополд]]'', улога за која доби Најдобар Глумец [[Златен Глобус]] номинација.<ref name="bravo"/> Џекман игра [[Викторијанска ера|Викторијански]] Англиски [[војвода]] кој не сакајќи патува низ времето во 21-иот век во Менхетн, каде ја запознава Кејт ([[Мег Рајан]]), циничен извршен директор во рекламна агенција. Во 2001, Џекман исто така глуми во акциската драма ''[[Сабјарка (филм)|Сабјарка]]'' со [[Џон Траволта]] и [[Хали Бери]]. Ова бил вторпат Џекман да работи со Бери, и двајцата работеле заедно уште двапати во ''[[X-Men]]'' филмовите. Водел една епизода на ''[[Сабота Навечер во Живо]]'' во 2001.<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0694825/ "saturday night live"] imdb.com</ref> ===2002–2011 (сцена)=== Во 2002, Џекман ја испеал улогата на Били Бигелоу во мјузиклот ''[[Carousel (Мјузикл)|Carousel]]'' во специјално концертно издание во [[Салата Карнеги]] со [[Оркестарот на Св. Лука]]. Во 2004, Џекман освоил [[Тони Награда]] и [[Драма Деск Наградата]] за Извонреден Глумец во Мјузикл за неговиот портрет во 2003–2004 на [[Бродвеј Театарот|Бродвеј]] на Австалискиот кантавтор и изведувач [[Питер Ален]] во хит мјузиклот ''[[Момчето од Оз]]'', кој исто го глумел и во Австралија во 2006.<ref name="bravo"/> Исто така, Џекман ги водел Тони Наградите во 2003, 2004, и 2005, собирајќи позитивни критики. Неговото водење во 2004 на Тони Хаградите му донеле [[Еми|Еми Награда]] за Извонреден Поединечен Изведувач во Музички или Комичен програм. Џекман бил колега со [[Даниел Крејг]] на Бродвеј во [[Скоенфелд Театарот]] во лимитирано емитување на претставата ''[[Постојан Дожд]]'', која се емитувала од 10 септември 2009 до 6 декември 2009.<ref>{{наведени вести|last=Gans|first=Andrew|title=A Steady Rain, with Craig and Jackman, to Play Broadway's Schoenfeld|url=http://www.playbill.com/news/article/130947-A-Steady-Rain-with-Craig-and-Jackman-to-Play-Broadways-Schoenfeld|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Playbill]]|date=9 July 2009}}</ref> Се вратил на Бродвеј во ново шоу, ''Ху Џекман, Назад на Бродвеј'' во [[Бросдхрст Театарот]], кое започнало со изведби на 25 октомври 2011 и завршило на 1 јануари 2012.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Photo Flash: HUGH JACKMAN, BACK ON BROADWAY- Production Shots!|url=http://www.broadwayworld.com/article/Photo-Flash-HUGH-JACKMAN-BACK-ON-BROADWAY--Production-Shots-20111102|work=Broadway World|accessdate=9 November 2013|date=2 November 2011}}</ref> ===2003–2008 (филмови)=== По ''[[X2 (филм)|X2: X-Men Обединети]]'', Џекман ја играл насловната улога на убиец на чудовишта Гејбриел Ван Хелсинг во 2004 во филмот ''[[Ван Хелсинг (филм)|Ван Хелсинг]]''.<ref name="bravo"/> Џекман и филмон биле спомнати во книгата на Брус А. МекКлеланд "Убијци и Ивнит Вампири: Културна историја на убивање на Мртвите". Џекман бил еден од изборите за да го игра [[Џејмс Бонд]] во 2006 во ''[[Казино Ројал (2006 филм)|Казино Ројал]]'', но на крај изгуби од [[Даниел Крејг]].<ref>{{наведени вести|last=Walls|first=Jeannette|title=Call him Bland, James Bland|url=http://www.today.com/id/9546090|accessdate=9 November 2013|newspaper=Today.com|date=18 October 2005}}</ref> Џекман глумел и во филмот ''[[Престиж (филм)|Престиж]]'', режиран од [[Кристофер Нолан]] и бил колега со [[Кристијан Бејл]], [[Мајкл Кејн]], и [[Скарлет Јохансон]]. Глумејќи го Роберт Ангиер, Џекман претставил магионичар кој развил соперништво со Алфред Борден во обид да се надминат еден со друг в уметноста на илузијата. Џекман изјавил дека главната причина за да глуми во ''Престиж'' било за да игра со музичарот [[Дејвид Боуви]], кој го играл научникот [[Никола Тесла]]. [[File:XMenOriginsWolverineCastPremiereApr09b.jpg|thumb|upright|Хју Џекман и [[Рајан Рејнолдс]] (десно) на премиерата на ''X-Men Потекло: Вулверин'' во Темпа, Аризона(2009)]] Џекман претставил три различни карактери во научнофанатастичниот филм на [[Дарен Аронофски]] ''[[Фонтанатаn (филм)|Фонтаната]]'': Томи Крео, [[невролог]], кој е разделен помеѓу неговата жена, Изи ([[Рачел Веиз]]) која умира од [[тумор на мозокот]], и неговата работа пробувајќи да ја излечи; Капетан Томас Крео, Шпански [[Освојувач]] во 1532 [[Севиља]]; и иден астронаут, Том, патувајќи до златно соѕвездие во еколошко вселенско летало барајќи да биде заедно со Изи. Џекман рекол ''Фонтаната'' бил неговиот најтежок филм до тогаш заради физичките и психичките побарувања за улогата. Џекман глумел и во филмот на [[Вуди Ален]]во 2006 ''[[Scoop (2006 филм)|Scoop]]'' заедно со [[Скарлет Јохансон]]. Таа година тој исто така ја репризирал улогата на Вулверин во ''[[X-Men: Последен Одбор]]''. Ја заокружил 2006 со два анимирани филмови: ''[[Среќни Стапала]]'', режиран од [[Џорџ Милер (продуцент)|Џорџ Милер]], во кој го глумел ликот на Мемфис, [[пингвин император]]; и ''[[Исфрлен]]'', каде Џекман го глумел глушецот со име Роди кој е исфрлен во семеен тоалет во Лондонскиот канализационен систем. Во ''Исфрлен'' глумел со [[Кејт Винслет]] и [[Ијан МекКелен]] (Четвртата соработка на Џекман со него). Во 2007, Џекман ја продуцирал и глумел како гостин во телевизискиот [[Музички филм|Мјузикл]]-[[комедија-драма|драмедија]] серијата ''[[Да живее смеењето]]'', која била прекината од [[ЦБС]] по две епизоди. ВО филмовите на Џекман за 2008 биле вклучени и ''[[Измама (2008 филм)|Измама]]'' (во кој глумел и го продуцирал), ''Чичко Џони'', и ''[[Австралија (2008 филм)|Австралија]]''. ===''Австралија''=== Во 2008, режисерот [[Баз Лурман]] го одбрал Џекман да го замени [[Расел Кроу]] како главна машка улога во неговиот многу публициран [[епски филм]], ''[[Австралија (2008 филм)|Австралија]]'', во кој глумел со [[Никол Кидман]]. Премиерата на филмот била во ноември 2008 во Ацтралија и САД. Џекман играј јак, независен [[Drover (Australian)|преносник]] на добиток, кој и помага на Англиска чесна жена во нејзината потрага да ги спаси [[Фармата за добиток]] на нејзиниот сопруг и Абориџинското [[мелез]] дете кое го пронаоѓа таму. На филмот, Џекман рекол, "Ова е претежно една од оние улоги кои ме тераа да се измачувам цело време на снимањето. Имав да снимам високобуџетен, бесрамно старовремски романтично епски сет неспроти едно од најтрубулентните времиња од античката историја на мојата земја, додека, во исто време, славејќи ја природната убавина на земјата, нејзините луѓе,нејзините култури... Ќе умрам среќен знаејќи дека го имам овој филм на моето [[curriculum vitae|CV]]."<ref>{{наведени вести|last=Byrne|first=Paul|title=Big Down Under|url=http://www.herald.ie/entertainment/big-down-under-27895383.html|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Evening Herald]]|date=11 December 2008|archive-date=2021-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210124003013/https://www.herald.ie/entertainment/big-down-under-27895383.html|url-status=dead}}</ref> ===2009–денес=== Џекман ја репризирал својата улога на Вулверин во продолженијата на ''X-Men'' филмовите. Џекман глумел во ''[[X-Men Потекло: Вулверин]]'' чија премиера била во 2009. Џекман пак глумел како Вулверин во 2013 во ''[[Вулверин (филм)|Вулверин]]''. Џекман имал кратко појавување како Вулверин во ''[[X-Men: Првиот Клас]]'' во 2012. Џекман имал монолог шоу во [[Куран Театар]]-от во Сан Франциско од 3 до 15 мај 2011.<ref name=CurranPreview>{{наведени вести|last=Hurwitt|first=Robert|title=Hugh Jackman exclusive at Curran Theatre in May|url=http://articles.sfgate.com/2011-03-21/entertainment/29149678_1_hugh-jackman-thrill-sets|publisher=SFGate|accessdate=16 May 2011|date=21 March 2011|archive-date=2011-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110327100435/http://articles.sfgate.com/2011-03-21/entertainment/29149678_1_hugh-jackman-thrill-sets|url-status=dead}}</ref> Продукцијата била мешавина од неговите омилени Бродвејски и Холивудски мјузикли, поддржано од 17-член оркестар, од шоуа како ''[[Оклахома (мјузикл)|Оклахома]]'' и ''[[Момчето од Оз]]''. Шоуто траело околу 100 минути, заедно со презентација од младоста, семејството и работата на Џекман, исто така и еден-на-еден комуникација со публиката. Џекман бил придружуван од неговите пријатели ветерани од музичкиот театар [[Мерл Данриџ]] и [[Ангел Рида]].<ref>{{наведени вести|first=Linda|last=Ayres-Fredrick|url=http://www.sfbaytimes.com/?sec=article&article_id=15133|title=Hot Hugh Jackman in Vegas Mode|newspaper=SF Bay Times|date=12 May 2011|accessdate=14 August 2011}}</ref><ref name="contracostatimes">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.contracostatimes.com/ci_18000355|title=Review: Hugh Jackman in San Francisco - ContraCostaTimes.com|publisher=contracostatimes.com|accessdate=2014-02-20|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109053104/http://www.contracostatimes.com/ci_18000355|url-status=dead}}</ref> Во изданието во ноември во 2012, Џекман го позајмил гласот за улогата на Е.Астер Банимунд ([[Велигденското зајаче]]) во анимираниот филм ''[[Издигнување на Чуварите]]''.<ref>{{наведени вести|title=DreamWorks Animation Names All-Star Cast Featuring Chris Pine, Alec Baldwin, Hugh Jackman, Isla Fisher and Jude Law for Rise of the Guardians on November 21, 2012|url=http://ir.dreamworksanimation.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=545929|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[DreamWorks Animation]]|date=27 January 2011|agency=PRNewswire|archive-date=2013-01-14|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20130114100934/http%3A//ir.dreamworksanimation.com/releasedetail.cfm?ReleaseID%3D545929|url-status=dead}}</ref> Џекман глумел како [[Жан Валжан]] во филмот ''[[Клетници (2012 филм)|Клетници]]'', адаптација на [[Клетници (мјузикл)|мјузиклот]]. Премиерата на филмот била на 25 декември 2012.<ref>{{наведени вести|last=Jones|first=Kenneth|title=Hugh Jackman Is Russell Crowe's Quarry in Les Miserables Film|url=http://www.playbill.com/news/article/154412-Hugh-Jackman-Is-Russell-Crowes-Quarry-in-Les-Miserables-Film|accessdate=9 November 2013|newspaper=Playbill|date=9 September 2011}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Kit|first=Borys|title=Hugh Jackman in Talks to Star in 'Les Miserables' Adapation|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/hugh-jackman-talks-star-les-202114|accessdate=9 November 2013|newspaper=The Hollywood Reporter|date=15 June 2011}}</ref><ref>{{наведени вести|last=Fleming Jr|first=Mike|title=If Hugh Jackman Plays Jean Valjean, Will Paul Bettany Play Javert In 'Les Miserables'?|url=http://www.deadline.com/2011/06/if-hugh-jackman-plays-jean-valjean-will-paul-bettany-play-javert-in-les-miserables/|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Deadline.com]]|date=15 June 2011}}</ref> For the role, he lost 15&nbsp;pounds and later had to regain 30&nbsp;pounds to mirror his character's newfound success.<ref>{{наведени вести|last=Galloway|first=Stephen|title=Inside the Fight to Bring 'Les Mis' to the Screen|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/les-miserables-anne-hathaway-russell-398099?page=2|work=The Hollywood Reporter|accessdate=13 January 2013|page=2|date=5 December 2012}}</ref> Тој ја добил наградата [[Златен Глобус за Најдобар Глумец – Мјузикл или Комедија]] во јануари 2013 за оваа изведба.<ref>{{наведени вести|url=http://www.usatoday.com/story/life/tv/2013/01/13/golden-globes-running-story/1830919/|title=Golden Globes: Jackman takes comedy/musical actor prize|date=13 January 2013|work=[[USA Today]]|accessdate=14 January 2013}}</ref> Џекман се појавил заедно со [[Кејт Винслет]] во ''[[Филм 43]]'', споена комедија, во јануари 2013.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Movie 43 is Upcoming Movie of Emma Stone, Release Date, Cast, Wallpapers|url=http://www.viewsbuzz.com/movie-43-is-upcoming-movie-of-emma-stone-release-date-cast-wallpapers|accessdate=2 May 2011|archive-date=2011-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110503073147/http://www.viewsbuzz.com/movie-43-is-upcoming-movie-of-emma-stone-release-date-cast-wallpapers/|url-status=dead}}</ref> Џекман (заедно со глумицата [[Кристен Уиг]]) присуствувал на "Ти го имаш погледот", на песната од [[комичната хип-хоп]] група [[The Lonely Island]] на нивниот трет албум, ''[[The Wack Album]]'', издаден во јуни 2013. ===Идни проекти=== <!--- All "Future Projects" must include a citation from a reliable source ---> *Џекман ќе ја репризира неговата улога на Логан/Вулверин од [[X-Men (филмски серијал)|X-Men филмскиот серијал]] во филмот ''[[X-Men: Денови на идно минато]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://screenrant.com/hugh-jackman-x-men-days-future-past/ |title=Bryan Singer Confirms Hugh Jackman for 'X-Men: Days of Future Past’ |last=Schaefer |first=Sandy |publisher=Screenrant |date=19 December 2012 |accessdate=19 January 2013}}</ref> *Режисерот [[Ли Даниелс]] потврди дека Џекман се придружил на екипата од неговиот претстоен филм ''Селма'', филм за [[Мартин Лутер Кинг Џуниор]] и [[Линдон Бејнс Џонсон]] и маршовите за [[цивилни права]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hollywood.com/news/Hugh_Jackman_To_Topline_Daniels_Selma/6830009|publisher=hollywood.com|title=Hugh Jackman To Topline Daniel's 'Selma'|accessdate=11 May 2010}}</ref> Shooting of the movie has suffered repeated delays. *Џекман ќе се појави и во филмот ''[[Најголемиот Снешко на Земјата]]''.<ref>{{наведени вести|last=Weinstein|first=Joshua L.|title=Michael Gracey to Direct Hugh Jackman in Fox's 'Greatest Showman on Earth'|url=http://www.thewrap.com/movies/column-post/michael-gracey-direct-hugh-jackman-foxs-pt-barnum-movie-30194|accessdate=9 November 2013|newspaper=TheWrap|date=17 August 2011|archive-date=2016-03-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307171240/http://www.thewrap.com/movies/column-post/michael-gracey-direct-hugh-jackman-foxs-pt-barnum-movie-30194/|url-status=dead}}</ref> Улогата за Џени Линд е напишана за [[Ен Хатавеј]]. Џекман и Хатавеј се обединиле заедно за церемонијата Оскари во 2009, и играле еден спроти друг во ''[[Клетници (2012 филм)|Клетници]]''. *Џекман ќе го игра негативецот [[Црнобрадиот]] во [[Џо рајт]]-овиот филм во 2015, ''Пан'', кој ќе биде за позадинските приказни на [[Џ.М. Барни]]-овите карактери [[Петар Пан]] и [[Капетан Кука]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://insidemovies.ew.com/2014/01/24/hugh-jackman-peter-pan-blackbeard/|publisher=ew.com|title=Hugh Jackman signs on for Joe Wright's Peter Pan movie|accessdate=24 January 2014|archive-date=2015-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150111100609/http://insidemovies.ew.com/2014/01/24/hugh-jackman-peter-pan-blackbeard/|url-status=dead}}</ref> ''Пан'' Ќе се насочи на тоа како Пан и човекот кој станува Капетан Кука почнуваат како пријатели, со тоа што Кука работи како член на посадата на пиратскиот брод на Црнобрадиот.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.moviethatmatters.com/garrett-hedlund-offered-captain-hook-role-in-pan/ |title=Garrett Hedlund Offered Captain Hook Role in ‘Pan’ |accessdate=2014-05-07 |archive-date=2014-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140130081232/http://www.moviethatmatters.com/garrett-hedlund-offered-captain-hook-role-in-pan/ |url-status=dead }}</ref> <!--- All "Future Projects" must include a citation from a reliable source ---> ==Продукциска компанија== Во 2005, Џекман му се придружил на долгогодичниот асистент Џон Палермо за да отворат продукциска компанија, [[Сиид Продакшн]], чиј прв проект бил ''[[Да Живее Смеењето]]'' во 2007. Жената на Џекман [[Дебора-Ли Фурнес]] е исто вклучена во компанијата, и Палермо имал направено три прстени со "единство" изгравирано за него, Фурнес, и Џекман.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.moviesonline.ca/movienews_10478.html |title=Movies Online |publisher=Moviesonline.ca |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2010-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709172723/http://www.moviesonline.ca/movienews_10478.html |url-status=dead }}</ref> Џекман рекол, "Многу сум среќен од партнерите со кои работам во мојот живот, Деб и Џон Палермо. Навистина функционира. Сите имаме свои различни јаки особини. Ми се допаѓа. Многу е возбудливо."<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17540 |title=Movie News |publisher=Comingsoon.net |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2011-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518061442/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17540 |url-status=dead }}</ref> Фокс-заснованата Сиид лабела пораснала во големина за да ги вклучи Аманда Швеитзер, Кетрин Тамблин, Алан Манделбаум и Џон арино, Со Алан Фри водејќи ја продукциската канцеларија во Сиднеј чија цел е да работи со скромно-буџетни филмови и да пронаоѓа локален талент во татковината на Џекман. ==Други интереси== ===Добротворна работа=== [[File:Hugh Jackman navy.jpg|thumb|upright|Џекман на палубата на Амфибискиот напаѓачки брод {{USS|Kearsarge|LHD-3|6}} во Њујорк, мај 2006]] Како филантропист, Џакмен е долгогодишен поборник за [[микрокредит]] – екстензија на многу мали кредити на перспективни стопанственици во сиромашни земји. Тој е гласовен поддржувач на [[Мухамед Јунуз (економист)|Мухамед Јунуз]], микрокредит пионер и добитнив во 2006 на [[Нобелова награда за Мир]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=p0rMrUcM8Cc Hugh Jackman Congratulates Professor Yunus] (video)</ref><ref>[http://www.oprah.com/article/omagazine/books/obc_omag_200711_books "Books That Made a Difference to Hugh Jackman."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091111024058/http://www.oprah.com/article/omagazine/books/obc_omag_200711_books |date=2009-11-11 }} ''Oprah.com''</ref><ref>[http://www.oprah.com/article/omagazine/omag_books_hjack_a/1 "Hugh Jackman's Bookshelf: ''Banker to the Poor'', by Muhammad Yunus."] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20091114160818/http://www.oprah.com/article/omagazine/omag_books_hjack_a/1 |date=2009-11-14 }} ''Oprah.com''</ref> Џекман е глобален советник на [[Глобалниот Проект за Сиромаштија]], за кој раскажувал во документарец;<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Global Poverty Project Narrated by Hugh Jackman|url=http://www.looktothestars.org/video/84-global-poverty-project-narrated-by-hugh-jackman|work=Look to the Stars|accessdate=9 November 2013|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109045754/http://www.looktothestars.org/video/84-global-poverty-project-narrated-by-hugh-jackman|url-status=dead}}</ref> и тој и основачот на проектот [[Хју Еванс (хуманитарец)|Хју Еванс]] ги посетиле ОН за целта во 2009.<ref>{{наведени вести|last=Firkin|first=Katherine|title=Hugh Jackman goes to UN to join fight against poverty|url=http://www.heraldsun.com.au/news/hugh-jackman-goes-to-un-to-join-fight-against-poverty/story-e6frf7jo-1225745313813|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Herald Sun]]|date=2 July 2009}}</ref> Џекман водел проба за [[Проектот за Глобална Сиромаштија]] презентацијата во Њујорк заедно со [[Дона Каран]], Лиза Фокс и неговата жена Дебора-Ли.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.life.com/image/94457143 |title=Hugh Evans, LIsa Fox, Deborra-Lee Furness – The Global Poverty Project Presents "1.4&nbsp;Billion Reasons" – Photo |publisher=LIFE |date=14 December 2009 |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2009-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091218172537/http://www.life.com/image/94457143 |url-status=dead }}</ref> Тој е исто и [[World Vision]] амбасадор и учествувал во Нујоршката церемонија на 21 септември 2009.<ref>{{наведени вести|last=Shanahan|first=Dennis|title=Hugh Jackman steals lead role on climate|url=http://www.theaustralian.com.au/news/world/hugh-jackman-steals-lead-role-on-climate/story-e6frg6so-1225778117307|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[The Australian]]|date=22 September 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.worldvision.org/content.nsf/about/20090916-hugh-jackman |title=World Vision ambassador Hugh Jackman speaks on climate change |publisher=Worldvision.org |date=16 September 2009 |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2009-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090925013207/http://www.worldvision.org/content.nsf/about/20090916-hugh-jackman |url-status=dead }}</ref> Џекман ја поддржува уметноста не Елисеум<ref>[http://theartofelysium.org The Art of Elysium]</ref> and the MPTV Fund Foundation,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.mptvfund.org/cm/about-us/Home.html |title=MPTV Fund Foundation |publisher=Mptvfund.org |accessdate=6 September 2010 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> и тој и неговата жена [[Дебора-Ли Фурнес]] се патрони на Бон Мароу Институтот во Австралија.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.bmdi.org.au/ |title=Bone Marrow Donor Institute |publisher=Bmdi.org.au |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2011-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217180614/http://www.bmdi.org.au/ |url-status=dead }}</ref> Џекман исто така раскажувал во документарецот за глобално затоплување во 2008, ''[[Сезоната на Горење (2008 филм)|Сезоната на Горење]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.theburningseasonmovie.com |title=The Burning Season |publisher=Theburningseasonmovie.com |date=15 January 2010 |accessdate=6 September 2010}}</ref> Џекман исто го користи својот Твитер профил за добротворни цели. На 14 април 2009, Џекман објавил на неговата Твитер страна дека ќе донира 100.000 долари на една поединечна непрофитабилна организација.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://twitter.com/RealHughJackman/status/1519899038 |title=Charity Tweet |work=Twitter |date=14 April 2009 |accessdate=6 September 2010}}</ref> На 21 април 2009 ја објавил неговата одлука да донира 50.000 долари [[Charity: water|Charity:Water]] и 50,000 долари на Операцијата за Надеж.<ref>{{наведени вести|title=Twitter on the Radio: Hugh Jackman Reveals $100K Charity Donation|url=http://mashable.com/2009/04/24/twitter-on-the-radio-hugh-jackman-reveals-100k-charity-donation/|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Mashable]]|date=24 April 2009}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.operationofhope.org/ |title=Operation of Hope |publisher=Operation of Hope |date=13 June 2009 |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2010-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100820152847/http://www.operationofhope.org/ |url-status=dead }}</ref> Хју Џекман и Даниел Крејг зазеле уникатно место за нив во историјата на [[Бродвеј Се Грижи/Борба на Еднаквост СИДА]] за собирање на средства на 8 декември 2009, кога било објавени дека собрале 1,549,953 долари на 21-иот годишен Gypsy of the Year натпревар, за шест недели појавување на нивната Бродвејска драма, ''Постојан Дожд''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.broadwaycares.org |title=Broadway Cares |publisher=Broadway Cares |date=9 February 2010 |accessdate=6 September 2010}}</ref> ===Спорт и други активности=== Џекман покажал голем интерес кон спортовите. Во средно, тој играл [[рагби]] и [[крикет]], учествувал и во [[скок во височина]] и бил во пливачкиот тим.<ref name="bravo"/> Тој уживал во кошарка и [[кајак]].<ref>{{наведени вести|title=Jackman in training for Boy From Oz|url=http://www.smh.com.au/news/people/jackman-in-training-for-boy-from-oz/2006/02/13/1139679526894.html|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[The Sydney Morning Herald]]|date=13 February 2006|agency=Australian Associated Press}}</ref> Покажал и интерес кон фудбал, посветувајќи се као поддржувач на [[Норич Сити ФК]].<ref>{{наведени вести|url=http://www.skysports.com/socceram/media/video/0,21631,,00.html |title=Sky Sports Interview |publisher=Skysports.com |accessdate=6 September 2010}}</ref> Во Обединетите Држави, Џекман навивал за [[Филаделфија Унион]] од [[Главната Фудбалска Лига]], присуствувајќи на меч во [[ППЛ Парк]] во јуни 2010.<ref>{{наведени вести|last=Klein|first=Michael|title=Inqlings: Idle time for traffic reporter|url=http://articles.philly.com/2010-06-29/news/24963149_1_traffic-reporter-john-brown-film|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Philly.com]]|date=29 June 2010|archive-date=2012-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20120112205611/http://articles.philly.com/2010-06-29/news/24963149_1_traffic-reporter-john-brown-film|url-status=dead}}</ref> На 22 јуни 2011, Џекман повторно посетил домашен меч на Унион со [[Спортинг КЦ]], седејќи напред со навивачката група [[Синовите на Бен (МЛС Навивачка Асоцијација)|Синовите на Бен]], наречена "Ривер Енд". Џекман е долгогодичен навивач на [[Морските Орли]], [[Национална Рагби Лига]] (НРЛ) клуб од северот на Сиднеј.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.manlyseaeagles.com.au/news.asp?newsid=2155&Mth=7&Yr=2007 |title=ManlySeaEagles.com.au |publisher=ManlySeaEagles.com.au |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706110238/http://www.manlyseaeagles.com.au/news.asp?newsid=2155&Mth=7&Yr=2007 |url-status=dead }}</ref> Ја испеал [[Advance Australia Fair|Австралиската Национална Химна]] во [[1999-тото НРЛ Големо Финале]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.monstersandcritics.com/people/archive/peoplearchive.php/Hugh_Jackman/biography/ |title=Hugh Jackman Biography |publisher=Monsters and Critics |accessdate=6 September 2010 |archiveurl=https://archive.today/20121211051141/www.monstersandcritics.com/people/archive/peoplearchive.php/Hugh_Jackman/biography/ |archivedate=2012-12-11 |url-status=dead }}</ref> Џекман исто така [[Список на WWE Raw гости|гостувал]] на 19 септември 2011 изданието на [[WWE Raw|WWE Понеделник Навечер Raw]], асистирајќи на [[Зак Рајдер]] во победата над [[WWE Шампионат на Одединетите Држави|WWE Шампион на Обединетите Држави]] [[Долф Зиглер]]. Џекман им помогнал на "Long Island Iced Z" да победатво меч без титула удирајќи го шампионот во вилицата додека не гледал судијата.<ref name="wwe">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-09-19/results|title=WWE Raw SuperShow results: Miz & Truth fired &#124; WWE.com|publisher=wwe.com|accessdate=2014-02-20}}</ref><ref>{{наведени вести|title=Hugh Jackman Comes Out Swinging for 'Monday Night RAW'|url=http://www.tmz.com/2011/09/20/hugh-jackman-punches-guy-in-the-face-wwe-zack-ryder-dolph-ziggler-monday-night-raw-real-steel/|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[TMZ]]|date=20 September 2011}}</ref> Џекман свири на пијано,<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=3524 |title=Hugh Jackman takes up piano lessons |publisher=Starswelove.com |accessdate=6 September 2010 |archive-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809120719/http://www.starswelove.com/scriptsphp/news.php?newsid=3524 |url-status=dead }}</ref> прави јога,<ref>{{Наведена мрежна страница|title=Hugh Jackman: Actor|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20134364,00.html|work=People|accessdate=9 November 2013|date=14 May 2011|archive-date=2013-10-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20131022133146/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20134364,00.html|url-status=dead}}</ref> и е член на[[Школата за Практична Филозофија]] од 1992.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.jackmanslanding.com/news/news-articles/interviewmag.html |title=''School of Practical Philosophy'' |accessdate=2014-05-07 |archive-date=2010-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714155022/http://www.jackmanslanding.com/news/news-articles/interviewmag.html |url-status=dead }}</ref> Џекман бил страствен практичар на [[Трансендентална Медитација]] од неговата дваесетта година. ''"Ништо ми ги нема отворено ошите како Трансендентална Медитација. Ме прави смирен и среќен, и, добро, ми дава малку мир и тишина во приличјо хаотичниот живот!"''. Тој сега помага на [[Фондацијата на Дејвид Линч]] да ''"ја донесе медитацијата до сите на кои им е потребна"''.<ref>{{наведени вести|title='Meditation Has Changed My Life,' Says Hugh Jackman|url=http://www.huffingtonpost.co.uk/2013/07/01/hugh-jackman-workout_n_3527552.html|accessdate=9 November 2013|newspaper=[[Huffington Post]]|date=1 July 2013}}</ref><ref>[http://www.hollywoodreporter.com/news/how-david-lynch-hugh-jackman-668785?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+thr%2Fnews+%28The+Hollywood+Reporter+-+Top+Stories%29 How David Lynch and His Hollywood Friends Are Bringing Back Transcendental Meditation - One of film's darkest directors, with help from Jerry Seinfeld and Hugh Jackman, is shining a light by bringing meditation to everyone from PTSD sufferers to inner-city kids.]</ref> Џекман е нов амбасадор на Индискиот производител на мобилни телефони, [[Микромакс Мобиле|Микромакс]].<ref>{{наведени вести|title='Wolverine' star Hugh Jackman to endorse Micromax|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tech/tech-news/hardware/Wolverine-star-Hugh-Jackman-to-endorse-Micromax/articleshow/24331082.cms | work=The Times Of India}}</ref> ==Личен живот== Џекман се венчал со [[Дебора-Ли Фурнес]] на 11 април 1996 во Сб. Џон во [[Торак, Викториа]], мало во [[Мелбурн]].<ref>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.trumpetevents.com/hugh-jackman-deborra-lee-furness | title = The Wedding of the Year 1996 | publisher = Trumpet Events | accessdate = 21 December 2012 | archive-date = 2012-12-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121231033306/http://www.trumpetevents.com/hugh-jackman-deborra-lee-furness | url-status = dead }}</ref> Тие се сретнале на снимањето на <br />Австралиското ТВ шоу ''[[Корели]]''.<ref name=enoughrope>{{Наведена мрежна страница | url = http://www.abc.net.au/tv/enoughrope/transcripts/s1076056.htm | title = Deborra-Lee Furness | publisher = Enough Rope with Andrew Denton]]'' / [[Australian Broadcasting Corporation]] |date=29 March 2004 |accessdate=6 September 2010}}</ref> Џекман лично дизајнирал венчален прстен за Фурнес, и на нивните венчални прстени имало изгравирано <br />[[Санскрит]] натпис "Om paramar mainamar", кој во превос значи "ка посветуваме начата заедница на поголем извор".<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abc.net.au/tv/enoughrope/transcripts/s1076056.htm |title=Enough Rope with Andrew Denton |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=29 March 2004 |accessdate=6 September 2010}}</ref> Фурнес имала два брака,<br /><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.abc.net.au/tv/enoughrope/transcripts/s1076056.htm |title=Furness on enough rope-adoption |publisher=Australian Broadcasting Corporation |date=29 March 2004 |accessdate=6 September 2010}}</ref> после кои таа и Џекман посвоиле две деца, Оскар Максимилиан<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebritybabyscoop.com/2010/05/16/hugh-jackman-his-birthday-boy|title=Hugh Jackman & His Birthday Boy|date=16 May 2010|work=CelebrityBabyScoop.com|author=Jenny Schafer|accessdate=6 March 2011|archive-date=2010-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20101118015019/http://celebritybabyscoop.com/2010/05/16/hugh-jackman-his-birthday-boy|url-status=dead}}</ref> и Ава Елиот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.people.com/people/article/0,,1087514,00.html|title=Hugh Jackman & His Wife Adopt a Daughter|date=27 July 2005|work=People|accessdate=6 March 2011|archive-date=2011-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110308181229/http://www.people.com/people/article/0,,1087514,00.html|url-status=dead}}</ref> Во ноември 2013 г., Џекман објавил дека имал [[рак на кожата]] отстранет од носот.<ref>{{наведени вести | title = Hugh Jackman Treated for Skin Cancer | first= Melody | last= Chu | work = People (magazine) | date= November 21, 2013 | url = http://www.people.com/people/article/0,,20758900,00.html}}</ref> ==Филмографија== ===Филм=== {| class="wikitable sortable" |+Филм ! Година ! Филм ! Улога ! scope="col" class="unsortable" | Забелешки |- | 1999 | ''[[Кралевите на Еркенсвил]]'' | Вејс | |- | 1999 | ''[[Paperback Hero (1999 филм)|Paperback Hero]]'' | Џек Вилис | |- | 2000 | ''[[X-Men (Филм)|X-Men]]'' | [[Вулверин (стрипови)|Логан / Вулверин]] | |- | 2001 | ''[[Кејт & Леополд]]'' | Леополд | |- | 2001 | ''[[Некој како тебе (филм)|Некој како тебе]]'' | Еди | |- | 2001 | ''[[Сабјарка (film)|Сабјарка]]'' | Стенли Џобсон | |- | 2003 | ''[[X2 (филн)|X2: X-Men Обединети]]'' | Логан / Вулверин | |- | 2004 | ''[[Ван Хелсинг (филм)|Ван Хелсинг]]'' | [[Van helsing#Van Helsing .282004.29|Габриел Ван Хелсинг]] | |- | 2004 | ''[[Ван Хелсинг: Лондонската задача]]'' | Габриел Ван Хелсинг <small>(глас)</small> | |- | 2005 | ''[[Приказни за изгубени души]]'' | Роџер | Сегмент "Соба Само за Стоење" |- | 2006 | ''[[Среќни стапала]]'' | Мемфис <small>(глас)</small> | |- | 2006 | ''[[Исфрлен]]'' | Роди <small>(глас)</small> | |- | 2006 | ''[[Престиж]]'' | Роберт Ангиер | |- | 2006 | ''{{sortname|Фонтаната}}'' | Томас / Томи / Том Крео | |- | 2006 | ''[[Скууп (2006 филм)|Скууп]]'' | Питер Лиман | |- | 2006 | ''[[X-Men: Последниот отпор]]'' | Логан / Вулверин | |- | 2008 | ''[[Измама (2008 филм)|Измама]]'' | Вајат Бууз | Исто и продуцент |- | 2008 | ''Чичко Џони'' | Чичко Расел | Краток Филм |- | 2008 | ''[[Австралија (2008 филм)|Австралија]]'' | Дроувер | |- | 2008 | ''{{sortname|Сезона на горење|dab=2008 film}}'' | Раскажувач | Документарец |- | 2009 | ''[[X-Men Потекло: Вулверин]]'' |Логан / Вулверин | Исто и продуцент |- | 2011 | ''[[X-Men: Прв Клас]]'' | Логан | Кратко појавување |- | 2011 | ''[[Снежниот Цвет и Тајниот обожавател (филм)|Снежниот Цвет и Тајниот обожавател]]'' | Артур | |- | 2011 | ''[[Real Steel]]'' | Чарли Кентон | |- | 2012 | ''[[Путер (2011 филм)|Путер]]'' | Бојд Болтон | |- | 2012 | ''[[Издигнување на Чуварите]]'' | Банимунд (Велигденско Зајаче) <small>(глас)</small> | |- | 2012 | ''[[Клетници]]'' | [[Жан Валжан]] | |- | 2013 | ''[[Филм 43]]'' | Дејвис | |- | 2013 | ''[[Волверин]]'' |Логан / Вулверин | Исто и продуцент |- | 2013 | ''[[Затвореници (2013 film)|Затвореници]]'' | Келер Доувер | |- | 2014 | ''[[X-Men: Денови на Идното Минато]]'' | Логан / Вулверине | ''Пост-Продукција'' |- | 2015 | ''[[Чапи (филм)|Чапи]]'' | Винсент | ''Се снима'' |} ===Телевизија=== {| class="wikitable sortable" |+Телевизија ! Година ! Серија ! Улога ! scope="col" class="unsortable" | Забелешка |- | 1994 | ''[[Законот на Земјата]]'' | Чарлс "Чика" МекКреј | Епизода: "Победи, Загуби и Нерешено" |- | 1995 | ''[[Correlli]]'' | Кевин Џонс |10 епизоди |- | 1995 | ''[[Blue Heelers]]'' | Брејди Џексон | Епизода: "Само Дезертери" |- | 1996 | ''{{sortname|The|Man from Snowy River|dab=TV series}}'' | Данкан Џонс | 5 епизоди |- | 1998 | ''[[Halifax f.p.]]'' | Ерик Рингер | Епизода: "Исплашени од темнината" |- | 2001 | ''[[Saturday Night Live]]'' | Себеси/Водител | Епизода: "Хју Џекман/[[Мик Џегер]]" |- | 2006 | ''[[An Aussie Goes Barmy]]'' | Раскажувач | 1 епизода |- | 2006–07 | ''[[Punk'd]]'' | Себеси | 2 епизоди |- | 2007 | ''[[Viva Laughlin]]'' | Ники Фонтана | Епизода: "Pilot", исто и извршен продуцент |- | 2008 | ''[[An Aussie Goes Bolly]]'' | Раскажувач | 6 епизоди |- | 2010 | ''[[Улицата Сесам]]'' | Себеси | Епизода: "Придонес за Бројот Седум" |- |2011 |''[[WWE Raw]]'' |Себеси/Водител |Епизода #955 |- |2011 |''Saturday Night Live'' |[[Даниел Редклиф]] |Епизода: "[[бен Стилер]]/[[Потикни ги Луѓето]]" |- | 2013 | ''[[Top Gear (2002 тВ Серијал)|Top Gear]] | Себеси | Епизода: [[Top Gear (серија 20)|"20.4"]] |- |2014 |''WWE Raw'' |Себеси/Водител |Епизода #1,091 |- |} ===Водител=== {| class="wikitable sortable" |+Телевизија ! Година ! Наслов ! scope="col" class="unsortable" | Забелешка |- | 2003 | ''[[57-ми Тони Награди]]'' | ТВ Специјал |- | 2004 | ''[[58-ми Тони Награди]]'' | ТВ Специјал |- | 2005 | ''[[59-ми Тони Награди]]'' | ТВ Специјал |- | 2009 | ''[[81-ви Академски Награди]]''<ref>{{наведени вести|last=Gans|first=Andrew|title=Tony Winner Jackman to Host Academy Awards|url=http://www.playbill.com/news/article/124292-Tony-Winner-Jackman-to-Host-Academy-Awards|accessdate=9 November 2013|newspaper=Playbill|date=12 December 2008}}</ref> | ТВ Специјал |- | 2014 | ''[[68-ми Тони Награди]]'' | ТВ Специјал |- |} ===Театар=== {| class="wikitable sortable" |+Театар ! Година ! Наслов ! Улога ! scope="col" class="unsortable" | Белешки |- | 1998 | ''[[Оклахома!]]'' | Курли МекЛејн | Вест Енд |- | 2002 | ''[[Момчето од Оз]]'' | [[Питер Ален]] | Њујорк |- | 2002 | ''[[Карусел (мјузикл)|Карусел]]'' | Били Бигелоњ | Надвор од Бродвеј |- | 2003 | ''Момчето од Оз'' | Питер Ален | Бродвеј |- | 2006 | ''Момчето од Оз:Мјузиклот во Арената'' | Питер Ален | Австралија |- | 2009 | ''[[Постојан Дожд]]'' | Дени | Бродвеј |- | 2011 | ''Назад во Бродвеј'' | Себеси | Бродвеј |} ==Награди и номинации== {{Главна|Листа од награди и номинации примени од Хју Џекмен}} ==Спомнувања во популарната култура== *Џекман бил избран како Најсекси Жив Маж во 2008 во ''[[People magazine|People]]''-овиот магазин."<ref name="people.com">{{наведени вести|title=Hugh Jackman: The Sexiest Man Alive|url=http://www.people.com/people/article/0,,20241213,00.html|accessdate=9 November 2013|newspaper=People (magazine)|date=19 November 2008}}</ref> *Во [[American Broadcasting Company|АБЦ]]-овата комедија ''[[Scrubs (ТВ серија)|Scrubs]]'', една од најекспонираните е нерационалната омраза кон Хју Џекман на [[Пери Кокс|Д-р Кокс]] ([[Џон Ц. МекГини]]). *Во 7-мата сезона на ''[[Punk'd]]'', Џекман бил наместен да верува дека не сакајќи ја кренал во воздух куќата на директорот Брет Ратнер.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.celebrific.com/x-men-hugh-jackman-gets-seriously-punkd-by-ashton-kutcher |title=Hugh Jackman gets seriously punk'd |publisher=Celebrific.com |accessdate=6 September 2010}}</ref> *Во 6-тата сезона, 13-та епизода од ''[[Вил & Грејс]]'', која се емитувала на 10 февруари 2004, карактерот [[Џек МекФарланд]] ([[Шон Хејс (актер)|Шон Хејс]]), спомнува дека ќе оди да го гледа ''[[Момчето од Оз]]'', бидејќи не може да дочека да го види Хју Џекман.<ref name="imdb">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.imdb.com/title/tt0748812/plotsummary|title="Will & Grace" Ice Cream Balls (TV Episode 2004) - Plot Summary - IMDb|publisher=imdb.com|accessdate=2014-02-20}}</ref> Подоцна кажува даке сака да го тужи Џекман затоа што му украл некои од танцувачките потези. ==Наводи== {{Reflist|30em}} ==Надворешни врски== {{рв|Hugh Jackman}} *{{IMDb name|413168}} *{{IBDB name|101172}} *{{people.com}} *[http://www.broadway.tv/broadway-features-reviews/a-steady-rain-rules-broadway 'A Steady Rain' Rules Broadway – opening night blog] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20180530230252/http://www.broadway.tv/broadway-features-reviews/a-steady-rain-rules-broadway |date=2018-05-30 }} at [http://www.broadway.tv broadway.tv] *[http://nla.gov.au/nla.party-1446737 Jackman, Hugh] National Library of Australia, ''Trove, People and Organisation'' record for Hugh Jackman {{s-start}} {{succession box| title=People (магазин)|People]]-овиот'' Најсекси Жив Маж| before=[[Мет Дејмон]]| after= [[Џони Деп]]| years=2008| }} {{s-end}} {{S-start}} {{S-media}} {{Succession box|before=[[Бернадет Питерс]] & [[Грегори Хајнс]]| title=[[Тони награди]] водител| years=[[57th Tony Awards|2003]]–[[59th Tony Awards|2005]]| after=Нема водител}} {{Succession box|before=[[Џон Стјуарт]]| title=[[Академски Награди]]водител| years=[[81-ви Академски Награди|2009]]| after=[[Алек Болдвин]] & [[Стив Мартин]]}} {{S-end}} {{Водители на Оскар 2001–2020}} {{Водители на Тони наградите}} {{Navboxes |title = Награди на Хју Џекмен |list ={{DramaDesk MusicalOutstandingActor 2001–2025}} {{EmmyAward VarietyPerformance 2001–2025}} {{GoldenGlobeBestActorMotionPictureMusicalComedy 2001–2020}} {{Saturn Award for Best Actor 1991–2010}} {{TonyAward MusicalLeadActor 2001–2025}} }} {{Нормативна контрола}} {{DEFAULTSORT:Џекмен, Хју}} [[Категорија:Родени во 1968 година]] [[Категорија:Австралиски машки глумци преселени во Обединетите Држави]] [[Категорија:Австралиски машки глумци]] [[Категорија:Австралиски машки пејачи]] [[Категорија:Австралиски машки глумци во музички театар]] [[Категорија:Австралиски луѓе со Англиско потекло]] [[Категорија:Австралиски глумци со Грчко потекло]] [[Категорија:Австралиски машки сценски глумци]] [[Категорија:Австралиски машки телевизиски глумци]] [[Категорија:Австралиски телевизиски презентери]] [[Категорија:Австралиски мачки гласовни глумци]] [[Категорија:Добитници на ЕМИ награди]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Луѓе образовани во Нокс Грамар Училиштето]] [[Категорија:Луѓе од Сиднеј]] [[Категорија:Добитници на Тони награди]] [[Категорија:Универзитет за технологија, Сиднеј]] [[Категорија:Машки глумци од Сиднеј]] [[Категорија:Австралиски машки глумци од 20-иот век]] [[Категорија:Австралиски машки глумци од 21-иот век]] [[Категорија:Добитници на награда за Најдобар Музички или Комичен глумец Златен Глобус]] [[Категорија:Преживеани од рак на кожа]] [[Категорија:Добитници на наградата „Тони“]] [[Категорија:Добитници на Златен глобус]] spsidejvuzkz8oo9xtiol7jq287a2pd 0 1111217 5629998 5435067 2026-09-19T10:33:01Z Bjankuloski06 332 /* Животопис */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629998 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = | native_name = | native_name_lang = | image = <!--(as myimage.jpg, no 'File:')--> | image_size = | alt = | caption = | birth_date = {{роден на|31|март|1890}} | birth_place = [[Бутстаун]] | death_date = {{починал на и возраст|df=yes|1968|01|10|1890|03|31}} | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}} --> | other_names = | residence = | citizenship = | nationality = | fields = | workplaces = | alma_mater = | thesis_title = | thesis_url = | thesis_year = | doctoral_advisor = | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = дудсонови броеви | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | influences = | influenced = | awards = | signature = <!--(filename only)--> | signature_alt = | website = <!-- {{URL|www.example.com}} --> | footnotes = | spouse = | children = }} [[Податотека:Doodson family gravestone, Flaybrick.jpg|мини|291x291пкс]] '''Артур Томас Дудсон''' ({{langx|en|Arthur Thomas Doodson}}; {{роден на|31|март|1890}} - {{починал на|10|јануари|1968}}) — [[британски]] океанограф. == Животопис == Местото на раѓање на Артур е Бутстаун, Солфорд, неговиот татко Томас Дудсон е раководител во текстилна фабрика. Средно образование го завршил во училиштето Рочдејл па потоа во 1908 година се запишал на Универзитет во Ливерпул, дипломирајки на катедрата за хемија во 1911 г. и математика во 1912 г.. Тој бил изразито наглув и му било тешко да најде работа но започнал да работи во Феранти во [[Манчестер]] како тестирач на мерни уреди. Во 1919 г. се преселил во Лондон за да работи на анализата на плимите и осеките и во 1929 станал помошник директор на Ливерпулската опсерваторија за анализа на плими и осеки. Од тој момент тој целосно се посветува на анализата на плимните движења претежно во океаните но исто така и во езерата, и бил прв кој создал методи за плитки води како што се естуарите. Висината на плимата и табелите за водените струења се од голема важност за наведувањето, но овие детални движења се доста сложени. Дудсон објавил обемен труд за неговата работа на анализата на плими во 1921 г.. Со ова се овозможил начин за создавање на плимни потенцијали кои можат да се запишат во хармониски облик. Дудсон разликувал 388 плимни честоти. Анализите на Дудсон од 1921 г. биле засновани на тогашните месечеви теории на Е.В. Браун. Тој исто така измислил практичен систем за одредување на различни хармонични компоненти на плимно-генерирачкиот потенцијал.(Погледај [[Дудсонови броеви]]) Дудсон исто така се вклучил во осмислувањето на уредите за предвидување на плимите, од кои најупотребувана била на пример „Doodson-Légé TPM“. Меѓу другите работи, Дудсон исто така бил и соавтор на „Admiralty Manual of Tides“, ХМСО Лонодн 1941, (Дудсон А.Т., и Варбург Х.Д.), со второ издание во 1973 г. Дудсон починал во Беркенхед на 10 јануари 1968 година. Бил оженет двапати. {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Дудсон, Артур Томас}} [[Категорија:Британски океанографи]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Родени во 1890 година]] [[Категорија:Починати во 1968 година]] 7zjq22oga2r7rjtxd4ijhd4ppvp2ip2 0 1125471 5630002 5482176 2026-09-19T10:33:09Z Bjankuloski06 332 /* Признание */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5630002 wikitext text/x-wiki {{Слика десно-горе|Link=Нобелова награда|Text=Нобеловец|Image=Nobel prize medal.svg|Width=25}} {{Infobox scientist |name = Сер Џон Кокрофт |image =Cockcroft.jpg |image_size = 220px |birth_date = {{Birth date|1897|05|27|df=y}} |birth_place = [[Тодморден]], [[Англија]] |death_date = {{death date and age|1967|09|18|1897|05|27|df=y}} |death_place = [[Кембриџ]], [[Англија]] |nationality = {{знамеикона|UK}} Британец |field = [[Физика]] |work_institutions = [[Воспоставено истражување на атомска енергија]] |alma_mater = [[Манчестерски универзитет Викторија]]<br>[[Технолошки колеџ во Манчестер]]<br>[[Колеџ „Св.Џон“, Кембриџ]] |doctoral_advisor = |academic_advisors = [[Ернест Радерфорд]] |notable_students = [[Ајшфак Ахмед]] |known_for = [[Атом|Разделување на атомот]] |influences = [[Хорас Ламб]] |influenced = |prizes = [[Хјузов медал]] (1938)<br>[[Нобелова награда за физика]] (1951)<br>[[Кралски медал]] (1954)<br>[[Фарадеев медал]] (1955)<br>[[Награда „Атоми за мир“]] (1961) |religion = [[Христијанство|христијанин]] |footnotes = |signature = }} '''Сер Џон Даглас Кокрофт''' ({{langx|en|Sir John Douglas Cockcroft}} {{роден на|27|мај|1897}} – {{починал на|18|септември|1967}}) — британски [[Физика|физичар]]. Тој ја споделил [[Нобеловата награда]] за физика за разделување на [[Атомско јадро|атомското јадро]] со [[Ернест Волтон]], и било инструментално за развитокот на јадрената енергија. Тој бил првиот мајстор на [[Черчил колеџот]] и закопан е во [[Вознесените парохиски гробишта]] во Кембриџ, заедно со својата жена Елизабет и синот Џон, познат како Тимотеј, кој умрел на две годишна возраст во 1929. == Рани години == Кокрофт се родил во [[Тодморден]], [[Западен Јоркшир]], [[Англија]], најстар син на сопственик на мелница. Се образовал во средното училиште на Тодморден од 1909 до 1914, (каде што неговиот професор по физика, Лука Сатклиф, подоцна ќе предава на уште еден иден нобеловец, [[Џефри Вилкинсон]]) и изучувал [[математика]] во [[Манчестерскиот универзитет Викторија]] од 1914 до 1915. Тој бил сигналист во кралската артилерија од 1915 до 1918. По крајот на војната, тој студирал електротехничко инженерство во институтот за наука и технологија во Манчестерскиот универзитет од 1919 сè до 1920. Тој се школувал во Митрополитската електрична компанија „Викерс“ додека бил примен да присуствува на стипендиската изложба од 1851 на кралската комисија за изложби од 1851.<ref>1851 Royal Commission Archives</ref> Тој заминал во колеџот „Св.Џон“ во Кембриџ, од каде добил степен по математика во 1924, и почнал да истражува под раководство на [[Ернест Радерфорд]]. Во 1929 бил избран за соработник со колеџот „Св.Џон“. Во 1939 станал професор на природна и експериментална [[филозофија]]. == Јадрено истражување == Во 1928, почнал да работи на забрзувањето на [[протон]]ите со [[Ернест Волтон]]. Во 1932, бомбардирале [[литиум]] со високоенергетски [[неутрон]]и, [[електрон]]и и [[протон]]и и успеале да го пренесат во [[хелиум]]от и други хемиски елементи. Ова бил еден од најраните експерименти за размена на атомското јадро на еден елемент во друго јадро преку вештачки средства. Овој процес бил познат како „разделување на атомот“. На почетокот на [[Втора светска војна]], ја земал позицијата на помошник директор на научното истражување во министерството за снабрување, работејќи на [[радар]]от. Во 1944, раководел со канадскиот проект за атомска енергија и станал директор на [[Монтреалска лабораторија|Монтреалската лабораторија]] и лабораториите во Чалк Ривер, заменувајќи го местото на [[Ханс фон Халбан]], кој претставувал опасност за безбедноста. Во 1946, се вратил во Велика Британија за да го воспостави истражувањето на атомска енергија во Харвел, зафатен со развивањето на британскиот програм за атомска енергија, воедно и првиот директор. Дури и по напуштањето на работното место, повторно бил замешан со Харвел. Бил назначен за командант на поредокот на британската армија во 1944, а во 1948 бил прогласен за витез. Во повоениот период, организацијата под негова контрола станала дел од истражувањето на граничната соединување, вклучувајќи го „ZETA“ реакторот на соединување. == Лудоста на Кокрофт == Како директор на организацијата, славно инсистирал испуштањето на течноста за ладење да биде дел од реакторите кои произведувале [[плутониум]], при голем трошок, и филтри со високи перформанси. Откако ова било решено, произведувале иконски грутки во форма на градбите. Реакторите биле дизајнирани да останат чисти и некородирани за време на употреба, иако не се сметало дека би имало какви било честички да бидат сопрени од филтрите. Овие филтри биле познати како „Лудоста на Кокрофт“ сè додека во еден од двата реактори не избувнал пожар во 1957, и филтрите спречиле несреќата да стане катастрофа.<ref name="bbc.co.uk">[http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-cumbria-29803990 BBC News: Windscale Piles: Cockcroft's Follies avoided nuclear disaster]</ref> Теренс Прајс, иден научен советник во министерството за одбрана во 1960-те, посочил на тоа дека зборот „лудост“ не бил пристоен по инцидентот.<ref name="bbc.co.uk"/> == Личен живот == Кокрофт се оженил со Јунис Елизабета Крабтри (родена на 26 октомври 1898, починала на 4 октомври 1989) во 1925 и имале шест деца: *Џон Хаслам, познат како Тимотеј, роден на 29 јануари 1927, починал на 11 октомври 1929 *Џоан Доротеја, позната како Теа, родена на 5 октомври 1932 *Џослин, роден на 1 септември 1934 *Елизабет Филден, родена на 23 февруари 1936 *Кетрин Елена, родена на 17 октомври 1939 *Кристофер Хју Џон, роден на 14 јануари 1942 Починал во колеџот Черчил во Кембриџ, 18 септември 1967. Погребан е во Вознесените парохиски гробишта во Кембриџ, во истиот гроб каде што се неговата жена и неговиот син Џон, познат како Тимотеј.<ref>A Guide to Churchill College, Cambridge: text by Dr. Mark Goldie, pages 62 and 63 (2009)</ref> Џон Кокрофт е ноговиот правнук, познат во полето на кардиологијата и артериската вкочанетост. == Признание == Во 1951, Кокрофт, заедно со Волтон, добил [[Новелова награда]] за физика „за употреба на забрзани честички за проучување на атомското јадро“. Во 1959, станал првиот магистер на колеџот Черчил во Кембриџ. Бил претседател на Институтот за физика, Друштвото на физичари, и Британското здружение за напредок во науката. Кокрофт работел како канцелар во Австралискиот национален универзитет од 1961 до 1965. Тој ја добил американската награда „Атоми за мир“ во 1961. Го испорачал меморијалното предавање за Радерфорд во 1944. Денес, шест градби во Оберинетото кралство се именувани по него: *Градбата Кокрофт во Мапата на нови музеи на Кембричкиот универзитет, опфатен е театар за предавање и неколку лаборатории *Институтот на Кокрофт во Дерсбрушката лабораторија во Чешир *Кокрофт салата на театарот за предавање во центарот за наука и иновации на Харвел *Градбата Кокрофт на Брајтонскиот универзитет *Градбата Кокрофт на Солфордскиот универзитет, во градот Тодморден, каде што се родил, таму има кварт кој е именуван по него Во 1950-те, овластена организација спровела изградба на куќи во соседниот град [[Дидкот]] за многу работници од Харвел кои живееле таму. „Фокусниот“ пат на овој развиток на југот од градот (делот со продавниците, училиштата и јавните куќи) — именуван „Кокрофтов пат“. == Наводи == {{наводи}} == Поврзано == * Кеткарт, Брајан, ''[[The Fly in the Cathedral]]'', Penguin, 2005. ISBN 0-14-027906-7 * [http://janus.lib.cam.ac.uk/db/node.xsp?id=EAD%2FGBR%2F0014%2FCKFT The Papers of Sir John Cockcroft] се чуваат во [http://www.chu.cam.ac.uk/archives/collections/ Churchill Archives Centre] во Кембриџ, и се достапни за јавноста. Вклучени се лабораториските книги на Кокрофт, кореспонденција, фотографии, тези и политички книги == Надворешни врски == * {{Find a Grave|5935484}} *[http://janus.lib.cam.ac.uk/db/node.xsp?id=EAD%2FGBR%2F0014%2FCKFT Biography] from [[Churchill Archives Centre]] *[http://www.nobel.se/physics/laureates/1951/cockcroft-bio.html Biography from the Nobel Museum]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.nobel-winners.com/Physics/john_douglas_cockcroft.html Another Nobel biography] *[http://www.empireclubfoundation.com/details.asp?SpeechID=1578&FT=yes Speech to the Empire Club of Canada] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20040513171750/http://www.empireclubfoundation.com/details.asp?SpeechID=1578&FT=yes |date=2004-05-13 }} *[http://alsos.wlu.edu/qsearch.aspx?browse=people/Cockcroft,+John Annotated bibliography for John Cockcroft from the Alsos Digital Library for Nuclear Issues]{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{NRA|P6021}} {{s-start}} {{s-new}} {{s-ttl |title= Магистер на <br>[[Колеџ Черчил (Кембриџ)]] |years=1959&ndash;1968}} {{s-aft|after=[[Вилијам Хоторн]] }} {{S-bef|before=[[Стенли Брус]]}} {{s-ttl |title= [[Канцелар]] на [[Австралискиот национален универзитет]] |years= 1961{{spaced ndash}}1965 }} {{s-aft|after=[[Хауард Флореј]]}} {{s-end}} {{Нобелова награда за физика}} {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кокрофт, Џон}} [[Категорија:Експериментални физичари]] [[Категорија:Добитници на Нобеловата награда за физика]] [[Категорија:Витези-заповедници на Редот на Бањата]] [[Категорија:Заповедници на Редот на Британската Империја]] [[Категорија:Носители на британскиот Орден за заслуги]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Носители на Кралскиот медал]] [[Категорија:Витези-бакалауреати]] [[Категорија:Учесници во проектот „Менхетн“]] [[Категорија:Англиски нобеловци]] [[Категорија:Членови на Кралската шведска академија на науките]] [[Категорија:Апсолвенти на Кембричкиот универзитет]] j5nk1sok9zcx0phgnm4f3wk5fc509ii 0 1127877 5629983 5497014 2026-09-19T10:32:26Z Bjankuloski06 332 /* Дошле */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629983 wikitext text/x-wiki {{Infobox Football club season | клуб = {{знамеикона|Англија}} [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] | сезона = 2014–15 | тренер = {{знамеикона|Холандија}} [[Луј ван Гал]] | mgrtitle = Менаџер | тренер2 = {{знамеикона|Велс}} [[Рајан Гигс]] | mgrtitle2 = Асистент | претседател = {{знамеикона|САД}} [[Семејство Глејзер]] | chrtitle = Сопственик | првенство = {{Трофеј-Англија (Премиер лига)}} [[Премиер лига 2014-15|Премиер лига]] | првенство резултат = 4. место | куп1 = {{Трофеј-ФА куп}} [[ФА куп 2014-15|ФА куп]] | куп1 резултат = четврт-финале | куп2 = {{Трофеј-Англија (Лига куп)}} [[Фудбалски Лига куп на Англија 2014–15|Лига куп]] | куп2 резултат = второ коло | најдобар стрелец во лигата = {{знамеикона|Англија}} [[Вејн Руни]] (12) | најдобар стрелец за сезоната = {{знамеикона|Англија}} [[Вејн Руни]] (14) | highest attendance = | lowest attendance = | претходна сезона = [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2013-14|2013–14]] | следна сезона = [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 2015-16|2015–16]] }} '''Сезоната 2014-15''' за фудбалскиот клуб [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] е нивна 23. сезона во [[Премиер лига]]та, и вкупно 40-та по ред сезона во највисоката по ранг лига во [[Фудбал во Англија|англискиот фудбал]]. Сезоната за Јунајтед започнала на 16 август [[2014]] година, со првиот нивен натпревар во [[Премиер лига 2014-15|Премиер лигата]]. Тие, исто така, се натпреварувале во двата домашни купови; [[ФА куп 2014-15|ФА купот]] и [[Фудбалски Лига куп на Англија 2014–15|Лига купот]]. Ова ќе биде прва сезона во која Манчестер Јунајтед нема да се натпреваруваат во некој од [[УЕФА|европските турнири]], уште од [[ФК Манчестер Јунајтед сезона 1989-1990|1989-1990]]. ==Дресови== Главниот спонзор кој се наоѓа од предната страна на дресовите е [[Шевролет]]. Ова е последната сезона во која дресовите на клубот се изработени од [[Најк]], од сезоната 2015-2016 Црвените ѓаволи ќе носат [[Адидас]].<ref>{{Наведена мрежна страница |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Club-News/2014/Jul/Manchester-United-plc-reaches-agreement-with-adidas.aspx|title=Manchester United plc reaches agreement with adidas |editor=manutd.com |accessdate=15 јули 2014}}</ref> '''Спортска опрема: [[Најк]]''' <br/> '''Главен спонзор: [[Шевролет]]''' {| |- | {{Football kit | pattern_la = _manutd1415h | pattern_b = _manutd1415h | pattern_ra = _manutd1415h | pattern_sh = | pattern_so = _manutd1415h | leftarm = FFFFFF | body = FFFFFF | rightarm = FFFFFF | shorts = FFFFFF | socks = 000000 | title = Домашен }} | {{Football kit |pattern_la = |pattern_b = _mufc1415a |pattern_ra = |pattern_sh = _monterrey1213t1 |pattern_so = _blacktop |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = 000000 |socks = FFFFFF |title = Гостински }} | {{Football kit |pattern_la = _manutd1415t |pattern_b = _manutd1415t |pattern_ra = _manutd1415t |pattern_sh = _manutd1415t |pattern_so = _manutd1415t |leftarm = 0000FF |body = 0000FF |rightarm = 0000FF |shorts = 0000FF |socks = 0000FF |title = Трет дрес }} |} ==Преглед на сезоната== ''Резмимето на сезоната ќе биде додадено по нејзиното завршување'' ==Состав== {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=ESP|pos=GK|name=[[Давид де Хеја]]}} {{Fs player|no=2|nat=BRA|pos=DF|name=[[Рафаел Переира да Силва|Рафаел]]}} {{Fs player|no=3|nat=ENG|pos=DF|name=[[Лук Шо]]}} {{Fs player|no=4|nat=ENG|pos=DF|name=[[Фил Џонс]]}} {{Fs player|no=5|nat=ARG|pos=DF|name=[[Маркос Рохо]]}} {{Fs player|no=6|nat=NIR|pos=DF|name=[[Џони Еванс]]}} {{Fs player|no=7|nat=ARG|pos=MF|name=[[Анхел Ди Марија]]}} {{Fs player|no=8|nat=ESP|pos=MF|name=[[Хуан Мата]]}} {{Fs player|no=9|nat=COL|pos=FW|name=[[Радамел Фалкао]]}} {{Fs player|no=10|nat=ENG|pos=FW|name=[[Вејн Руни]]|other=[[капитен]]}} {{Fs player|no=11|nat=BEL|pos=MF|name=[[Аднан Јанузај]] }} {{Fs player|no=12|nat=ENG|pos=DF|name=[[Крис Смолинг]]}} {{Fs player|no=13|nat=DEN|pos=GK|name=[[Андерс Линдегард]]}} {{Fs player|no=16|nat=ENG|pos=MF|name=[[Мајкл Карик]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=17|nat=NED|pos=MF|name=[[Дели Блинд]]}} {{Fs player|no=18|nat=ENG|pos=MF|name=[[Ешли Јанг]]}} {{Fs player|no=20|nat=NED|pos=FW|name=[[Робин ван Перси]]}} {{Fs player|no=21|nat=ESP|pos=FW|name=[[Андер Ерера]]}} {{Fs player|no=22|nat=ENG|pos=MF|name=[[Ник Пауел]]}} {{Fs player|no=25|nat=ECU|pos=MF|name=[[Антонио Валенсија]]}} {{Fs player|no=31|nat=BEL|pos=MF|name=[[Маруан Фелаини]]}} {{Fs player|no=32|nat=ESP|pos=GK|name=[[Виктор Валдес]]}} {{Fs player|no=33|nat=NIR|pos=DF|name=[[Пади Макнер]]}} {{Fs player|no=39|nat=ENG|pos=DF|name=[[Том Торп]]}} {{Fs player|no=41|nat=ENG|pos=DF|name=[[Рис Џејмс]]}} {{Fs player|no=42|nat=ENG|pos=DF|name=[[Тајлер Блекет]]}} {{Fs player|no=44|nat=BEL|pos=MF|name=[[Андреас Переира]]}} {{Fs player|no=49|nat=ENG|pos=FW|name=[[Џејмс Вилсон]]}} {{Fs end}} ===Играчи кој го напуштиле клубот во текот на сезоната=== {{fs start}} {{fs player |no=14 |nat=MEX |pos=FW |name=[[Хавиер Ернандес]] }} {{fs player |no=17 |nat=POR |pos=MF |name=[[Нани]] }} {{fs player |no=19 |nat=ENG |pos=FW |name=[[Дани Велбек]] }} {{fs player |no=23 |nat=ENG |pos=MF |name=[[Том Клеверли]] }} {{fs player |no=24 |nat=SCO |pos=MF |name=[[Дарен Флечер]] }} {{fs player |no=26 |nat=JPN |pos=MF |name=[[Шинџи Кагава]] }} {{fs player |no=28 |nat=BRA |pos=MF |name=[[Андерсон Луис де Абреу Оливеира|Андерсон]] }} {{fs player |no=29 |nat=ENG |pos=MF |name=[[Вилфред Заха]] }} {{fs player |no=30 |nat=URU |pos=DF |name=[[Гиљермо Варела]] }} {{fs mid}} {{fs player |no=34 |nat=WAL |pos=FW |name=[[Том Лоренс]] }} {{fs player |no=35 |nat=ENG |pos=MF |name=[[Џеси Лингард]] }} {{fs player |no=36 |nat=BEL |pos=DF |name=[[Марник Вермијл]] }} {{fs player |no=37 |nat=SUI |pos=DF |name=[[Саиди Јанко]] }} {{fs player |no=38 |nat=ENG |pos=DF |name=[[Мајкл Кин]] }} {{fs player |no=40 |nat=ENG |pos=GK |name=[[Бен Ејмос]] }} {{fs player |no=48 |nat=ENG |pos=FW |name=[[Вил Кин]] }} {{fs player |no=40 |nat=ENG |pos=GK |name=[[Сем Џонстон]] }} {{fs end}} ==Трансфери== ===Дошле=== [[Податотека:Angel di Maria-Portugal vs. Argentina.jpg|thumb|240px|right|Аргентинецот [[Анхел Ди Марија]] бил купен од [[Реал Мадрид]] за сума од 74,95 милиони €, што претставува '''најскап трансфер во историјата на клубот''' и највисока сума платена од страна на некој англиски клуб.]] {| class="wikitable" |- !Дата !Поз. !Играч !Од !Начин и сума |- |26 јуни 2014 |СР |{{знамеикона|ESP}} [[Андер Ерера]] |{{Fb team Athletic Bilbao}} |конечно (36 мил. €)<ref name="Herrera">{{наведени вести |first=Simon |last=Stone |title=Ander Herrera: Man Utd confirm deal for Athletic Bilbao midfielder |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27993874 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=26 June 2014 |accessdate=26 June 2014 }}</ref> |- |27 јуни 2014 |ОД |{{знамеикона|ENG}} [[Лук Шоу]] |{{Fb team Southampton}} |конечно (37,5 мил. €)<ref name="Shaw">{{наведени вести |title=Luke Shaw: Man Utd sign Southampton defender for £27M |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28048866 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=27 June 2014 |accessdate=27 June 2014 }}</ref> |- |4 август 2014 |ГМ |{{знамеикона|SRB}} [[Вања Милинковиќ]] |{{Fb team Vojvodina}} |конечно, необјавена сума<ref name="Milinković">{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Milinkovic deal finalised |url=http://www.manutd.com/en/news-and-features/football-news/2014/aug/manchester-united-finalise-deal-for-vanja-milinkovic.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=5 August 2014 |accessdate=15 August 2014 }}</ref> |- |20 август 2014 |ОД |{{знамеикона|ARG}} [[Маркос Рохо]] |{{Fb team Sporting Lisboa}} |конечно (20 мил. €)<ref name="Rojo">{{наведени вести |title=United sign Marcos Rojo from Sporting Lisbon |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Aug/Manchester-United-confirm-transfer-of-Marcos-Rojo-from-Sporting-Lisbon.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=20 August 2014 |accessdate=20 August 2014 }}</ref> |- |26 август 2014 |СР |{{знамеикона|ARG}} [[Анхел Ди Марија]] |{{Fb team Real Madrid}} |конечно (74,95 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=United sign Ángel Di María from Real Madrid |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Aug/manchester-united-sign-angel-di-maria-from-real-madrid.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=26 August 2014 |accessdate=26 August 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |СР |{{знамеикона|NED}} [[Дели Блинд]] |{{Fb team Ajax}} |конечно (17 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=United sign Daley Blind from Ajax |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/manchester-united-complete-the-signing-of-daley-blind-from-ajax.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=1 September 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |НП |{{знамеикона|COL}} [[Радамел Фалкао]] |{{Fb team Monaco}} |позајмица со право на откуп (7,6 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=Manchester United sign Falcao on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/radamel-falcao-signs-for-manchester-united-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=1 September 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |2 септември 2014 |ОД |{{знамеикона|NED}} Тимоти Фосу-Менса |{{Fb team Ajax}} |конечно (0,38 мил. €)<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=United agree Fosu-Mensah deal |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/manchester-united-sign-Timothy-Fosu-Mensah.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=2 September 2014 |accessdate=2 September 2014 }}</ref> |- |8 јануари 2015 |ГМ |{{знамеикона|ESP}} [[Виктор Валдес]] |слободен играч |без пари<ref>{{наведени вести |title=Manchester United sign Victor Valdes |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/Manchester-United-confirms-the-signing-of-Victor-Valdes.aspx|website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=8 January 2015 |accessdate=8 January 2015 }}</ref> |- |30 јануари 2015 |ОД |{{знамеикона|LBY}} Садик Ел Фитури |Солфорд Сити |непозната сума<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Sadiq El Fitouri signs for United |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/sadiq-el-fitouri-of-salford-city-joining-manchester-united.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=30 January 2015 |accessdate=31 January 2015 }}</ref> |- |2 февруари 2015 |ОД |{{знамеикона|ENG}} [[Енди Келет]] |{{Fb team Bolton}} |позајмица<ref name="kellett_janko">{{наведени вести |title=Saidy Janko loaned from Man United, Andy Kellett goes other way |url=http://www.bwfc.co.uk/news/article/saidy-janko-loaned-from-man-united-andy-kellett-goes-other-way-2244989.aspx |publisher=Bolton Wanderers F.C |date=2 February 2015 |access-date=2015-04-12 |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818053612/http://www.bwfc.co.uk//news/article/saidy-janko-loaned-from-man-united-andy-kellett-goes-other-way-2244989.aspx |url-status=dead }}</ref> |} ===Заминале=== [[Податотека:Rio Ferdinand, Feb. 2008.jpg|thumb|240px|right|По цели 12 години во клубот, [[Рио Фердинанд]] го напуштил Манчестер Јунајтед во летото [[2014]], откако не му бил понуден нов договор.]] [[Податотека:Danny Welbeck 20120611.jpg|thumb|240px|right|[[Дани Велбек]] бил најскапо продадениот играч во сезоната со неговиот трансфер во [[ФК Арсенал|Арсенал]] за 20 милиони евра.]] {| class="wikitable" |- !Дата !Поз. !Играч !Во !Начин и сума |- |28 јуни 2014 |ОД |{{знамеикона|NED}} [[Александер Битнер]] |{{Fb team Dinamo Moscow}} |конечно (5,5 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=Alexander Buttner leaves Man Utd for Dynamo Moscow in £4.4m deal |url=http://www.bbc.com/sport/0/football/28003794 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=28 June 2014 |accessdate=28 June 2014 }}</ref> |- |1 јули 2014 |СР |{{знамеикона|WAL}} [[Рајан Гигс]] | |крај на кариерата |- |1 јули 2014 |DF |{{знамеикона|ENG}} [[Рио Фердинанд]] | |истечен договор<!--Please do not add QPR as he joined them after being released by Manchester United!--><ref name="Ferdinand">{{наведени вести |title=Rio Ferdinand: Defender to leave Manchester United in summer |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27386066 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=12 May 2014 |accessdate=12 May 2014 }}</ref> |- |1 јули 2014 |ОД |{{знамеикона|SRB}} [[Немања Видиќ]] |{{Fb team Inter}} |истечен договор, слободен трансфер<ref name="Vidić">{{наведени вести |title=Nemanja Vidic: Inter Milan deal for Manchester United captain |url=http://www.bbc.com/sport/0/football/26418208 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=5 March 2014 |accessdate=29 April 2014 }}</ref> |- |1 јули 2014 |НП |{{знамеикона|ITA}} [[Федерико Македа]] |{{Fb team Cardiff City}} |истечен договор, слободен трансфер<ref>{{наведени вести |title=Federico Macheda: Cardiff City sign striker after Man Utd release |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/27567914 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=27 May 2014 |accessdate=18 July 2014 }}</ref> |- |11 јули 2014 |СР |{{знамеикона|BEL}} [[Чарни Екангамене]] |{{Fb team Zulte Waregem}} |истечен договор, слободен трансфер<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Charni returns to Belgium |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Jul/charni-ekangamene-signs-for-zulte-waregem.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=11 July 2014 |accessdate=12 July 2014 }}</ref> |- |21 јули 2014 |ОД |{{знамеикона|FRA}} [[Патрис Евра]] |{{Fb team Juventus}} |конечно (1,5 мил. €)<ref name="Evra">{{наведени вести |title=Manchester United: Patrice Evra joins Juventus for £1.2m |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28409439 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=21 July 2014 |accessdate=21 July 2014 }}</ref> |- |25 јули 2014 |НП |{{знамеикона|POR}} [[Бебе]] |{{Fb team Benfica}} |конечно (3 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=Manchester United: Bebe signs for Benfica in deal worth up to £2.4m |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28492579 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=25 July 2014 |accessdate=25 July 2014 }}</ref> |- |31 август 2014 |СР |{{знамеикона|JPN}} [[Шинџи Кагава]] |{{Fb team Borussia Dortmund}} |конечно (8 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=Shinji Kagawa: Manchester United midfielder returns to Dortmund |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/29006030 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=31 August 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |СР |{{знамеикона|WAL}} [[Том Лоренс]] |{{Fb team Leicester City}} |необјавено<ref>{{наведени вести |first=Mark |last=Froggatt |title=Lawrence signs for Leicester |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/Tom-Lawrence-joins-Leicester-City.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=1 September 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |НП |{{знамеикона|ENG}} [[Дани Велбек]] |{{Fb team Arsenal}} |конечно (20 мил. €)<ref>{{наведени вести |url=http://www.bbc.com/sport/0/football/29023952 |title=Danny Welbeck: Arsenal sign Man Utd forward in £16m deal |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=9 September 2014 |accessdate=9 September 2014 }}</ref> |- |8 септември 2014 |СР |{{знамеикона|ITA}} [[Давиде Петручи]] | |раскинат договор<ref>{{наведени вести |title=Davide Petrucci signs for Cluj |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/Davide-Petrucci-signs-for-Cluj-after-being-released-by-Manchester-United.aspx |publisher=Manchester United F.C |date=8 September 2014 |accessdate=8 September 2014}}</ref> |- |8 јануари 2015 |ОД |{{знамеикона|ENG}} [[Мајкл Кин]] |{{Fb team Burnley}} |конечно (2,56 мил. €)<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Keane leaves United for Burnley |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/mike-keane-leaves-manchester-united-for-burnley.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=8 January 2015 |accessdate=8 January 2015 }}</ref> |- |2 февруари 2015 |ОД |{{знамеикона|BEL}} [[Марник Вермијл]] |{{Fb team Sheffield Wednesday}} |конечно, необјавена сума<ref>{{наведени вести |title=Marnick Vermijl checks in |url=http://www.swfc.co.uk/news/article/marnick-vermijl-checks-in-2243901.aspx |publisher=Sheffield Wednesday F.C |date=2 February 2015}}</ref> |- |2 февруари 2015 |СР |{{знамеикона|SCO}} [[Дарен Флечер]] |{{Fb team West Bromwich}} |слободен трансфер<ref>{{наведени вести |title=Man Utd's Fletcher joins West Brom |url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/31104346 |publisher=BBC Sport |date=2 February 2015}}</ref> |- |2 февруари 2015 |НП |{{знамеикона|ENG}} [[Вилфрид Заха]] |{{Fb team Crystal Palace}} |конечно (3,83 мил. €)<ref>{{наведени вести |title=Wilfried Zaha and Lee Chung-yong deals for Crystal Palace |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31099507 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=2 February 2015 |accessdate=2 February 2015 }}</ref> |- |3 февруари 2015 |СР |{{знамеикона|BRA}} [[Андерсон Луис де Абреу Оливеира|Андерсон]] |{{Fb team Internacional}} |слободен трансфер<ref>{{наведени вести |title=Anderson: Manchester United midfielder joins Internacional |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/31118761 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=3 February 2015 |accessdate=21 February 2015 }}</ref> |} ===Позајмени играчи=== [[Податотека:Nani in October 2008.jpg|thumb|260px|right|Крилниот играч, [[Нани]] се вратил во својот прв клуб [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]] на позајмица до крајот на сезоната, како дел од трансферот на [[Маркос Рохо]] од Спортинг во Манчестер Јунајтед.]] {| class="wikitable" |- !Дата од !Дата до !Поз. !Играч !Во |- |4 август 2014 |30 јуни 2015 |ГМ |{{знамеикона|SRB}} [[Вања Милинковиќ]] |{{Fb team Vojvodina}}<ref name="Milinković"/> |- |11 август 2014 |30 јуни 2015 |НП |{{знамеикона|CHI}} [[Анхело Енрикез]] |{{Fb team Dinamo zagreb}}<ref>{{наведени вести |title=Man Utd: Striker Angelo Henriquez joins Dinamo Zagreb on loan |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28746451 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=11 August 2014 |accessdate=12 August 2014 }}</ref> |- |20 август 2014 |30 јуни 2015 |СР |{{знамеикона|POR}} [[Нани]] |{{Fb team Sporting Lisboa}}<ref name="Rojo"/> |- |28 август 2014 |2 февруари 2015 |НП |{{знамеикона|ENG}} [[Вилфрид Заха]] |{{Fb team Crystal Palace}}<ref>{{наведени вести |title=Wilfried Zaha: Crystal Palace re-sign Man Utd winger on loan |url=http://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28967117 |publisher=BBC Sport (British Broadcasting Corporation) |date=28 August 2014 |accessdate=28 August 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |30 јуни 2015 |НП |{{знамеикона|MEX}} [[Хавиер Ернандес]] |{{Fb team Real Madrid}}<ref>{{наведени вести |first=James |last=Tuck |title=Chicharito joins Real Madrid on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/javier-chicharito-hernandez-joins-real-madrid-on-season-long-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=1 September 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |2 јануари 2015 |СР |{{знамеикона|ENG}} [[Ник Пауел]] |{{Fb team Leicester City}}<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Powell loaned to Leicester |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/nick-powell-joins-leicester-city-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=1 September 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |31 јануари 2015 |ОД |{{знамеикона|ENG}} [[Мајкл Кин]] |{{Fb team Burnley}}<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Keane loaned to Burnley |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/mike-keane-joins-burnley-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=1 September 2014 |accessdate=1 September 2014 }}</ref> |- |1 септември 2014 |30 јуни 2015 |СР |{{знамеикона|ENG}} [[Том Клеверли]] |{{Fb team Aston Villa}}<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Villa sign Cleverley on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/tom-cleverley-loan-move-to-aston-villa-agreed.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=2 September 2014 |accessdate=2 September 2014 }}</ref> |- |3 септември 2014 |30 јуни 2015 |ОД |{{знамеикона|URU}} [[Гиљермо Варела]] |{{Fb team Real Madrid Castilla}}<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Varela heads to Madrid |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Sep/guillermo-varela-signs-for-real-madrid-castilla-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=3 September 2014 |accessdate=5 September 2014 }}</ref> |- |27 октомври 2014 |12 јануари 2015 |ГМ |{{знамеикона|ENG}} [[Сам Џонстон]] |{{Fb team Doncaster Rovers}}<ref>{{наведени вести |title=Johnstone joins Doncaster on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Oct/sam-johnstone-signs-for-doncaster-rovers-on-loan.aspx |publisher=Manchester United F.C |date=27 October 2014}}</ref><ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Johnstone extends Doncaster loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/sam-johnstone-extends-loan-spell-with-doncaster-rovers.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=5 January 2015 |accessdate=5 January 2015 }}</ref><ref name="johnstone_preston">{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Johnstone signs for Preston on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/sam-johnstone-joining-preston-north-end-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=12 January 2015 |accessdate=12 January 2015 }}</ref> |- |26 ноември 2014 |10 јануари 2015 |ОД |{{знамеикона|ENG}} [[Рис Џејмс]] |{{Fb team Rotherham United}}<ref>{{наведени вести |title=James joins Rotherham on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2014/Nov/reece-james-joins-rotherham-united-on-loan-until-january.aspx |publisher=Manchester United F.C |date=26 November 2014}}</ref> |- |8 јануари 2015 |30 јуни 2015 |СР |{{знамеикона|ENG}} [[Бен Пирсон]] |{{Fb team Barnsley}}<ref>{{наведени вести |first=Mark |last=Froggatt |title=Pearson joins Barnsley on one-month loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/Ben-Pearson-joins-Barnsley-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=8 January 2015 |accessdate=8 January 2015 }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Pearson stays on at Barnsley |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Mar/ben-pearson-extends-loan-at-barnsley.aspx |publisher=Manchester United F.C |date=9 March 2015}}</ref> |- |12 јануари 2015 |30 јуни 2015 |ГМ |{{знамеикона|ENG}} [[Сам Џонстон]] |{{Fb team Preston}}<ref name="johnstone_preston"/> |- |22 јануари 2015 |30 јуни 2015 |НП |{{знамеикона|ENG}} [[Вил Кин]] |{{Fb team Sheffield Wednesday}}<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Bostock |title=Keane joins Sheffield Wednesday on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/will-keane-joins-sheffield-wednesday-on-loan-until-the-end-of-the-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=22 January 2015 |accessdate=31 January 2015 }}</ref> |- |27 јануари 2015 |30 јуни 2015 |СР |{{знамеикона|ENG}} [[Џо Ротвел]] |{{Fb team Blackpool}}<ref>{{наведени вести |first=Gemma |last=Thompson |title=Rothwell heads out on loan |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/joe-rothwell-to-join-blackpool-on-loan-for-rest-of-the-season.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=27 January 2015 |accessdate=31 January 2015 }}</ref> |- |30 јануари 2015 |30 јуни 2015 |ГМ |{{знамеикона|ENG}} [[Бен Ејмос]] |{{Fb team Bolton}}<ref>{{наведени вести |first=Adam |last=Marshall |title=Amos loan agreed with Bolton |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Jan/ben-amos-loaned-to-bolton-wanderers.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=30 January 2015 |accessdate=31 January 2015 }}</ref><ref>{{наведени вести |title=Amos extends Bolton loan |url=https://www.clubcall.com/bolton-wanderers/amos-extends-bolton-loan-1760820.html |publisher=ClubCall |date=2 March 2015 |access-date=2015-04-12 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162434/https://www.clubcall.com/bolton-wanderers/amos-extends-bolton-loan-1760820.html |url-status=dead }}</ref> |- |2 февруари 2015 |30 јуни 2015 |СР |{{знамеикона|ENG}} [[Џеси Лингард]] |{{Fb team Derby County}}<ref>{{наведени вести |title=Derby County Sign Jesse Lingard On Loan From Manchester United |url=http://www.dcfc.co.uk/news/article/derby-county-sign-jesse-lingard-on-loan-from-manchester-united-2244842.aspx |website=dcfc.co.uk |publisher=Derby County FC |date=2 February 2015 }}</ref> |- |2 февруари 2015 |30 јуни 2015 |СР |{{знамеикона|SUI}} [[Саиди Јанко]] |{{Fb team Bolton}}<ref name="kellett_janko"/> |- |26 март 2015 |30 јуни 2015 |ОД |{{знамеикона|ENG}} [[Рис Џејмс]] |{{Fb team Huddersfield Town}}<ref>{{наведени вести |first=James |last=Tuck |title=Young Red heads to Huddersfield |url=http://www.manutd.com/en/News-And-Features/Football-News/2015/Mar/manchester-united-defender-reece-james-joins-huddersfield-town-on-loan.aspx |website=ManUtd.com |publisher=Manchester United |date=26 March 2015 |accessdate=26 March 2015 }}</ref> |} ==Натпреварувања во сезоната== ===Премиер лига=== ====Завршна табелата==== {{Fb cl header}} {{Fb cl team |p= 1.|t=Chelsea |w=26|d=9 |l=3 |gf=73|ga=32|bc=#BBF3BB|champion=yes}} {{Fb cl2 qr |rows=3|s=2015-16 |c=UCL |r=GS}} {{Fb cl team |p= 2.|t=Manchester City |w=24|d=7 |l=7 |gf=83|ga=38|bc=#BBF3BB}} {{Fb cl team |p= 3.|t=Arsenal |w=22|d=9 |l=7 |gf=71|ga=36|bc=#BBF3BB}} {{Fb cl team |p= 4.|t=Manchester United |w=20|d=10|l=8 |gf=62|ga=37|bc=#CCF9CC}} {{Fb cl2 qr |s=2015-16 |c=UCL |r=PO}} {{Fb cl team |p= 5.|t=Tottenham |w=19|d=7 |l=12|gf=58|ga=53|bc=#BBF3FF}} {{Fb cl2 qr |s=2015-16 |c=UEL |r=GS}} {{Fb cl team |p= 6.|t=Liverpool |w=18|d=8 |l=12|gf=52|ga=48|bc=#CCF9FF}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2015-16 |c=UEL |r=QR3| nt=1}} {{Fb cl team |p= 7.|t=Southampton |w=18|d=6 |l=14|gf=54|ga=33}} {{Fb cl3 qr |rows=5 }} {{Fb cl team |p= 8.|t=Swansea City |w=16|d=8 |l=14|gf=46|ga=49}} {{Fb cl team |p= 9.|t=Stoke City |w=15|d=9 |l=14|gf=48|ga=45}} {{Fb cl team |p=10.|t=Crystal Palace |w=13|d=9 |l=16|gf=47|ga=51}} {{Fb cl team |p=11.|t=Everton |w=12|d=11|l=15|gf=48|ga=50}} {{Fb cl team |p=12.|t=West Ham United |w=12|d=11|l=15|gf=44|ga=47|bc=#ddfcff}} {{Fb cl2 qr |rows=1 |s=2015-16 |c=UEL |r=KR1| nt=2}} {{Fb cl team |p=13.|t=West Bromwich |w=11|d=11|l=16|gf=38|ga=51}} {{Fb cl3 qr |rows=5 }} {{Fb cl team |p=14.|t=Leicester City |w=11|d=8 |l=19|gf=46|ga=55}} {{Fb cl team |p=15.|t=Newcastle United |w=10|d=9 |l=19|gf=40|ga=63}} {{Fb cl team |p=16.|t=Sunderland |w=7 |d=17|l=14|gf=31|ga=53}} {{Fb cl team |p=17.|t=Aston Villa |w=10|d=8 |l=20|gf=31|ga=57}} {{Fb cl team |p=18.|t=Hull City |w=8 |d=11|l=19|gf=33|ga=51|bc=#FFBBBB}} {{Fb cl3 qr|rows=3|relegation=y|competition=Испаѓаат во [[Чемпионшип лига 2015-2016]]}} {{Fb cl team |p=19.|t=Burnley |w=7 |d=12|l=19|gf=28|ga=53|bc=#FFBBBB}} {{Fb cl team |p=20.|t=Queens Park Rangers |w=8 |d=6 |l=24|gf=42|ga=73|bc=#FFBBBB}} |} ====Натпревари==== {{football box collapsible |round = 1 |date = 16 август 2014 |time = 13:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 1–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-swansea Извештај] |team2 = {{Fb team Swansea City}} |goals1 = [[Вејн Руни|Руни]] {{goal|53}} |goals2 = [[Ки Сунг-Јуенг|Ки]] {{goal|28}}<br>[[Гилфи Сигурдсон|Сигурдсон]] {{goal|72}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.339 |referee = [[Мајк Дин]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 2 |date = 24 август 2014 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Sunderland}} |score = 1–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/sunderland-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Џек Родвел|Родвел]] {{goal|30}} |goals2 = [[Хуан Мата|Мата]] {{goal|17}} |stadium = [[Стадион на светлината]] |location = [[Сандерленд]] |attendance = 43.217 |referee = [[Мартин Аткинсон]] |result = D}} {{football box collapsible |round = 3 |date = 30 август 2014 |time = 13:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Burnley}} |score = 0–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/burnley-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Трф Мур]] |location = [[Барнли]] |attendance = 21.099 |referee = [[Крис Фој]] |result = D}} {{football box collapsible |round = 4 |date = 14 септември 2014 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 4–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-qpr Извештај] |team2 = {{Fb team Queens Park Rangers}} |goals1 = [[Анхел Ди Марија|Ди Марија]] {{goal|24}}<br>[[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|36}}<br>[[Вејн Руни|Руни]] {{goal|44}}<br>[[Хуан Мата|Мата]] {{goal|58}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.355 |referee = [[Фил Дауд]] |result = W}} {{football box collapsible |round =5 |date = 21 септември 2014 |time = 14:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Leicester City}} |score = 5–3 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/leicester-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Леонардо Улоа|Улоа]] {{goal|17||83|пен.}}<br>[[Дејвид Нуџент|Нуџент]] {{goal|62|пен.}}<br>[[Естебан Камбијасо|Камбијасо]] {{goal|64}}<br>[[Џејми Варди|Варди]] {{goal|79}} |goals2 = [[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|13}}<br>[[Анхел Ди Марија|Ди Марија]] {{goal|16}}<br>[[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|57}} |stadium =[[Стадион Кинг Пауер]] |location = [[Лестер]] |attendance = 31.784 |referee = Марк Клатенбург |result= L}} {{football box collapsible |round = 6 |date = 27 септември 2014 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 2–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-west-ham Извештај] |team2 = {{Fb team West Ham United}} |goals1 = [[Вејн Руни|Руни]] {{goal|5}}<br>[[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|22}} |goals2 = [[Диафра Сако|Сако]] {{goal|37}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.317 |referee = [[Ли Мејсон]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 7 |date = 5 октомври 2014 |time = 13:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 2–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-everton Извештај] |team2 = {{Fb team Everton}} |goals1 = [[Анхел Ди Марија|Ди Марија]] {{goal|27}}<br>[[Радамел Фалкао|Фалкао]] {{goal|62}} |goals2 = [[Стивен Нејсмит|Нејсмит]] {{goal|55}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.294 |referee = [[Кевин Френд]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 8 |date = 20 октомври 2014 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team West Bromwich}} |score = 2–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/west-brom-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Стефан Сесењон|Сесењон]] {{goal|8}}<br>[[Саидо Бераино|Бераино]] {{goal|56}} |goals2 = [[Маруан Фелаини|Фелаини]] {{goal|48}}<br>[[Дели Блинд|Блинд]] {{goal|87}} |stadium = [[Стадион Хауторнс]] |location = [[Вест Бромвич]] |attendance = 25.794 |referee = [[Мајк Дин]] |result = D}} {{football box collapsible |round = 9 |date = 26 октомври 2014 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 1–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-chelsea Извештај] |team2 = {{Fb team Chelsea}} |goals1 = [[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|90+4}} |goals2 = [[Дидје Дрогба|Дрогба]] {{goal|53}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.327 |referee = [[Фил Дауд]] |result = D}} {{football box collapsible |round = 10 |date = 2 ноември 2014 |time = 14:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester City}} |score = 1–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-city-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Серхио Агуеро|Агуеро]] {{goal|63}} |goals2 = [[Крис Смолинг|Смолинг]] {{sent off|2|31|39}} |stadium = [[Градски стадион во Манчестер|Стадион Етихад]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 45.358 |referee = [[Мајкл Оливер]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 11 |date = 8 ноември 2014 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 1–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-crystal-palace Извештај] |team2 = {{Fb team Crystal Palace}} |goals1 = [[Хуан Мата|Мата]] {{goal|67}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.325 |referee = [[Крис Фој]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 12 |date = 22 ноември 2014 |time = 18:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Arsenal}} |score = 1–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/arsenal-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Оливие Жиру|Жиру]] {{goal|90+5}} |goals2 = [[Киеран Гибс|Гибс]] {{goal|56|а.г.}}<br>[[Вејн Руни|Руни]] {{goal|85}} |stadium = [[Стадион Емирати]] |location = [[Лондон]] |attendance = 60.074 |referee = [[Мајк Дин]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 13 |date = 29 ноември 2014 |time = 15:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-hull Извештај] |team2 = {{Fb team Hull City}} |goals1 = [[Крис Смолинг|Смолинг]] {{goal|16}}<br>[[Вејн Руни|Руни]] {{goal|42}}<br>[[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|66}} |goals2 = |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.345 |referee = Ентони Тејлор |result = W}} {{football box collapsible |round = 14 |date = 2 декември 2014 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 2–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-stoke Извештај] |team2 = {{Fb team Stoke City}} |goals1 = [[Маруан Фелаини|Фелаини]] {{goal|21}}<br>[[Хуан Мата|Мата]] {{goal|59}} |goals2 = [[Стивен Н'Зонзи|Н'Зонзи]] {{goal|39}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.388 |referee = [[Џонатан Мос]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 15 |date = 8 декември 2014 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Southampton}} |score = 1–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/southampton-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Грацијано Пеле|Пеле]] {{goal|31}} |goals2 = [[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|12||71}} |stadium = [[Сент Мерис (Стадион)|Сент Мерис]] |location = [[Саутхемптон]] |attendance = 31.420 |referee = [[Кевин Френд]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 16 |date = 14 декември 2014 |time = 14:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-liverpool Извештај] |team2 = {{Fb team Liverpool}} |goals1 = [[Вејн Руни|Руни]] {{goal|12}}<br>[[Хуан Мата|Мата]] {{goal|40}}<br>[[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|71}} |goals2 = |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.331 |referee = [[Мартин Аткинсон]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 17 |date = 20 декември 2014 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Aston Villa}} |score = 1–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/aston-villa-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Кристијан Бентеке|Бентеке]] {{goal|18}} |goals2 = [[Радамел Фалкао|Фалако]] {{goal|53}} |stadium = [[Вила Парк]] |location = [[Бирмингем]] |attendance = 41.273 |referee = [[Ли Мејсон]] |result = D}} {{football box collapsible |round = 18 |date = 26 декември 2014 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-newcastle Извештај] |team2 = {{Fb team Newcastle United}} |goals1 = [[Вејн Руни|Руни]] {{goal|23||36}}<br>[[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|53}} |goals2 = [[Папис Сисе|Сисе]] {{goal|87|пен.}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.318 |referee = [[Мајк Џонс]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 19 |date = 28 декември 2014 |time = 13:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Tottenham}} |score = 0–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/spurs-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Вајт Харт Лејн]] |location = [[Лондон]] |attendance = 35.711 |referee = Џонатан Мос |result = D}} {{football box collapsible |round=20 |date= 1 јануари 2015 |time = 13:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1= {{Fb-rt team Stoke City}} |score= 1–1 |report= [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/stoke-vs-man-utd Извештај] |team2= {{Fb team Manchester United}} |goals1= [[Рајан Шоукрос|Шоукрос]] {{goal|2}} |goals2= [[Радамел Фалкао|Фалкао]] {{goal|26}} |stadium=[[Стадион Британија]] |location=[[Стоук на Трент]] |attendance= 27.203 |referee= [[Мајкл Оливер]] |result= D}} {{football box collapsible |round = 21 |date = 11 јануари 2015 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 0–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-southampton Извештај] |team2 = {{Fb team Southampton}} |goals1 = |goals2 = [[Душан Тадиќ|Тадиќ]] {{goal|69}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.395 |referee = [[Фил Дауд]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 22 |date = 17 јануари 2015 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Queens Park Rangers}} |score = 0–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/qpr-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = [[Маруан Фелаини|Фелаини]] {{goal|58}}<br>[[Џејмс Вилсон|Вилсон]] {{goal|90+4}} |stadium = [[Лофтус Роуд]] |location = [[Лондон]] |attendance = 18.098 |referee = [[Нил Сворбик]] |result = W}} {{football box collapsible |round =23 |date = 31 јануари 2015 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1= {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-leicester Извештај] |team2= {{Fb team Leicester City}} |goals1 = [[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|27}}<br>[[Радамел Фалкао|Фалкао]] {{goal|32}}<br>[[Вес Морган|Морган]] {{goal|44|а.г.}} |goals2 = [[Марсин Василевски|Василевски]] {{goal|80}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.329 |referee = [[Мартин Аткинсон]] |result = W}} {{football box collapsible |round =24 |date = 8 февруари 2015 |time = 17:15 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team West Ham United}} |score = 1–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/west-ham-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Шеику Кујате|Кујате]] {{goal|49}} |goals2 = [[Дели Блинд|Блинд]] {{goal|90+2}} |stadium =[[Болејн Граунд]] |location = [[Лондон]] |attendance = 34.499 |referee = [[Марк Клатенбург]] |result= D}} {{football box collapsible |round = 25 |date = 11 февруари 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-burnley Извештај] |team2 = {{Fb team Burnley}} |goals1 = [[Крис Смолинг|Смолинг]] {{goal|6||45+3}}<br>[[Робин ван Перси|ван Перси]] {{goal|82|пен.}} |goals2 = [[Дани Ингс|Ингс]] {{goal|12}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.356 |referee = [[Кевин Френд]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 26 |date = 21 февруари 2015 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Swansea City}} |score = 2–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/swansea-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Ки Сунг-Јуенг|Ки]] {{goal|30}}<br>[[Бафетимби Гоми|Гоми]] {{goal|73}} |goals2 = [[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|28}} |stadium = [[Либерти (Стадион)|Либерти]] |location = [[Свонзи]] |attendance = 20.809 |referee = [[Нил Сворбик]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 27 |date = 28 февруари 2015 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 2–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-sunderland Извештај] |team2 = {{Fb team Sunderland}} |goals1 = [[Вејн Руни|Руни]] {{goal|66|пен.|84}} |goals2 = |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.344 |referee = [[Роџер Ист]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 28 |date = 4 март 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Newcastle United}} |score = 0–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/newcastle-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = [[Ешли Јанг|Јанг]] {{goal|89}} |stadium = [[Сент Џејмс Парк]] |location = [[Њукасл на Тајн]] |attendance = 49.801 |referee = [[Антони Тејлор]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 29 |date = 15 март 2015 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-spurs Извештај] |team2 = {{Fb team Tottenham}} |goals1 = [[Маруан Фелаини|Фелаини]] {{goal|9}}<br>[[Мајкл Карик|Карик]] {{goal|19}}<br>[[Вејн Руни|Руни]] {{goal|34}} |goals2 = |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.112 |referee = [[Марк Клатенбург]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 30 |date = 22 март 2014 |time = 14:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Liverpool}} |score = 1–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/liverpool-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Даниел Стариџ|Стариџ]] {{goal|69}} |goals2 = [[Хуан Мата|Мата]] {{goal|14||59}} |stadium = [[Анфилд]] |location = [[Ливерпул]] |attendance = 44.405 |referee = [[Мартин Аткинсон]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 31 |date = 4 април 2015 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-aston-villa Извештај] |team2 = {{Fb team Aston Villa}} |goals1 = [[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|43||90+2}}<br>[[Вејн Руни|Руни]] {{goal|79}} |goals2 = [[Кристијан Бентеке|Бентеке]] {{goal|80}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.397 |referee = [[Роџер Ист]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 32 |date = 12 април 2015 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 4–2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-man-city Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester City}} |goals1 = [[Ешли Јанг|Јанг]] {{goal|14}}<br>[[Маруан Фелаини|Фелаини]]{{goal|27}}<br>[[Хуан Мата|Мата]]{{goal|67}}<br>[[Крис Смолинг|Смолинг]] {{goal|73}} |goals2 = [[Серхио Агуеро|Агуеро]] {{goal|8||89}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.313 |referee = [[Марк Клатенбург]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 33 |date = 18 април 2015 |time = 18:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Chelsea}} |score = 1-0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/chelsea-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Еден Азар|Азар]] {{goal|38}} |goals2 = |stadium = [[Стамфорд Бриџ]] |location = [[Лондон]] |attendance = 41.422 |referee = [[Мајк Дин]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 34 |date = 26 април 2015 |time = 14:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Everton}} |score = 3-0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/everton-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Џејмс Мекарти|Мекарти]] {{goal|5}}<br>[[Џон Стоунс|Стоунс]]{{goal|35}}<br>[[Кевин Миралас|Миралас]]{{goal|74}} |goals2 = |stadium = [[Гудисон Парк]] |location = [[Ливерпул]] |attendance = 39.497 |referee = [[Андре Маринер]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 35 |date = 2 мај 2015 |time = 18:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 0-1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-west-brom Извештај] |team2 = {{Fb team West Bromwich}} |goals1 = |goals2 = [[Јонас Олсон|Олсон]] {{goal|63}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.454 |referee = [[Антони Тејлор]] |result = L}} {{football box collapsible |round = 36 |date = 9 мај 2014 |time = 18:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Crystal Palace}} |score = 1-2 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/crystal-palace-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Џејсон Пнчон|Пнчон]] {{goal|57}} |goals2 = [[Хуан Мата|Мата]] {{goal|19|пен.}}<br>[[Маруан Фелаини|Фелаини]]{{goal|78}} |stadium = [[Селхрст Парк]] |location = [[Лондон]] |attendance = 25.000 |referee = [[Мајкл Оливер]] |result = W}} {{football box collapsible |round = 37 |date = 17 мај 2015 |time = 17:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 1-1 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/man-utd-vs-arsenal Извештај] |team2 = {{Fb team Arsenal}} |goals1 = [[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|30}} |goals2 = [[Тајлер Блекет|Блекет]] {{goal|82|а.г.}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 75.323 |referee = [[Мајк Дин]] |result = D}} {{football box collapsible |round = 38 |date = 24 мај 2015 |time = 16:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Hull City}} |score = 0-0 |report = [http://www.premierleague.com/en-gb/matchday/matches/2014-2015/epl.html/hull-vs-man-utd Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Кеј-Си Стедиум]] |location = [[Кингстон на Хал]] |attendance = 24.745 |referee = [[Ли Проберт]] |result = D}} ===ФА куп=== =====Трето коло===== {{football box collapsible |round = |date = 4 јануари 2015 |time = 16:30 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Yeovil Town}} |score = 0–2 |report = [http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2015/Jan/Yeovil-Town-v-Manchester-United-match-report-FA-Cup-4-January.aspx Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = [[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|64}}<br>[[Анхел Ди Марија|Ди Марија]] {{goal|90}} |stadium = [[Хаиш Парк]] |location = [[Јовил]] |attendance = 9.264 |referee = [[Крег Поусон]] |result = W}} =====Четврто коло===== {{football box collapsible |round = |date = 23 јануари 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Cambridge United}} |score = 0–0 |report = [http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2015/Jan/Cambridge-United-vs-Manchester-United-match-report-FA-Cup-23-January.aspx?pageNo=1 Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Abbey Stadium]] |location = [[Кембриџ]] |attendance = 7.987 |referee = [[Крис Фој]] |result = D}} {{football box collapsible |round = повторен натпревар |date = 3 февруари 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 3–0 |report = [http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2015/Feb/Manchester-United-vs-Cambridge-United-match-report-FA-Cup-3-February.aspx Извештај] |team2 = {{Fb team Cambridge United}} |goals1 = [[Хуан Мата|Мата]] {{goal|25}}<br>[[Маркос Рохо|Рохо]] {{goal|32}}<br>[[Џејмс Вилсон|Вилсон]] {{goal|73}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 74.511 |referee = [[Џонатан Мос]] |result = W}} =====Петто коло===== {{football box collapsible |round = |date = 16 февруари 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Preston}} |score = 1–3 |report = [http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2015/Feb/preston-north-end-v-manchester-united-match-report-FA-Cup-16-February.aspx Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Скот Лерд|Лерд]] {{goal|47}} |goals2 = [[Андер Ерера|Ерера]] {{goal|65}}<br>[[Маруан Фелаини|Фелаини]] {{goal|72}}<br>[[Вејн Руни|Руни]] {{goal|88|пен.}} |stadium =[[Дипдејл]] |location = [[Престон]] |attendance = 21.348 |referee = [[Фил Дауд]] |result= W}} =====Четврт-финале===== {{football box collapsible |round = |date = 9 март 2015 |time = 20:45 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Manchester United}} |score = 1–2 |report = [http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2015/Mar/Manchester-United-vs-Arsenal-match-report-FA-Cup-9-March.aspx Извештај] |team2 = {{Fb team Arsenal}} |goals1 = [[Вејн Руни|Руни]] {{goal|29}} |goals2 = [[Начо Монреал|Монреал]] {{goal|25}}<br>[[Дани Велбек|Велбек]] {{goal|61}} |stadium = [[Олд Трафорд]] |location = [[Манчестер]] |attendance = 74.285 |referee = [[Мајкл Оливер]] |result = L}} ===Лига куп=== =====Второ коло===== {{football box collapsible |round = |date = 26 август 2014 |time = 21:00 [[Средноевропско време|CET]] |team1 = {{Fb-rt team Milton Keynes Dons}} |score = 4–0 |report = [http://www.manutd.com/en/Fixtures-And-Results/Match-Reports/2015/Feb/Manchester-United-vs-Cambridge-United-match-report-FA-Cup-3-February.aspx Извештај] |team2 = {{Fb team Manchester United}} |goals1 = [[Вил Григ|Григ]] {{goal|25||63}}<br>[[Беник Афобе|Афобе]] {{goal|69||84}} |stadium = [[МК (Стадион)|Стадион МК]] |location = [[Милтон Кинс]] |attendance = 26.969 |referee = [[Стјуарт Атвел]] |result = L}} ==Најдобри стрелци на клубот во сезоната== {| class="wikitable" |- !{{tooltip|R|Ranking}} !width="150"|Играч !width=80|Премиер лига !width=80|ФА Куп !width=80|Лига куп !width=80|'''Вкупно''' |- |1 |{{знамеикона|ENG}} [[Вејн Руни]] |align=center|12 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|14 |- |2 |{{знамеикона|NED}} [[Робин ван Перси]] |align=center|10 |align=center|0 |align=center|0 |align=center|10 |- |3 |{{знамеикона|ESP}} [[Хуан Мата]] |align=center|9 |align=center|1 |align=center|0 |align=center|10 |- |4 |{{знамеикона|ESP}} [[Андер Ерера]] |align=center|6 |align=center|2 |align=center|0 |align=center|8 |- |5 |{{знамеикона|BEL}} [[Маруан Фелаини]] |align=center|6 |align=center|1 |align=center|0 |align=center|7 |} == Наводи == {{наводи|2}} [[Категорија:Сезони на ФК Манчестер Јунајтед]] t0ywti2zda5ywbojz29tabbhlwsb2eo 10 1147834 5629818 3921359 2026-09-18T12:44:09Z Kailingkaz 136875 5629818 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{нмс |url=https://id.eaufrance.fr/CoursEau_Carthage2017/{{{id|{{{1}}}}}} |title={{#if:{{{texte|}}}|{{{texte}}}|Податоци за течението {{#if:{{{nom|{{{2|}}}}}}|— {{{nom|{{{2|}}}}}}}} ({{{id|{{{1}}}}}})}} |author={{#ifeq:{{{source|}}}|non||[[:fr:Service d'administration nationale des données et référentiels sur l'eau|Сандр]]}} |accessdate={{{consulté le|}}}}}{{#if:{{{consultée le|}}}|, {{конс|{{{consultée le}}}}}}}</includeonly><noinclude>{{документација}} [[Категорија:Предлошки за поединечни извори]] </noinclude> kv248ie35tichhzk81jclu9ur5xlyys 0 1176264 5629996 5596208 2026-09-19T10:32:56Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5629996 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | name = Гари Невил | image = [[File:Gary Neville crop.jpg|250px|]] | image_size = | fullname = Гери Александар Невил | birth_date = {{Birth date and age|1975|2|18|df=y}} | birth_place = [[Бери]], [[Манчестер]], [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | height = {{height|m=1.80}}<ref>{{Наведена книга |editor1-last=Rollin |editor1-first=Glenda |editor2-last=Rollin |editor2-first=Jack |title=Sky Sports Football Yearbook 2009–2010 |url=https://archive.org/details/skysportsfootbal0000unse |publisher=Headline |year=2009 |isbn=978-0-7553-1948-0 |page=[https://archive.org/details/skysportsfootbal0000unse/page/502 502] }}</ref><ref>{{Наведена книга |last=Hugman |first=Barry J. |title=The PFA Footballers' Who's Who 2009–10 |url=https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_j6q8 |year=2009 |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburgh |isbn=978-1-84596-474-0 |page=[https://archive.org/details/pfafootballerswh0000unse_j6q8/page/303 303] }}</ref> | position = [[Одбрана (фудбал)|одбрана]] | retired = 2011 <small>(35 г.)</small> | youthyears1 = 1991–1992 |youthclubs1 = {{Fb team Manchester United}} | years1 = 1992–2011 |clubs1 = {{Fb team Manchester United}} |caps1 = 400 |goals1 = 5<!-- LEAGUE ONLY --> | nationalyears1 = 1992 |nationalteam1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 16 години|Англија под 16]] |nationalcaps1 = 1 |nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 1992–1993 |nationalteam2 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија под 18 години|Англија под 18]] |nationalcaps2 = 8 |nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 1995–2007 |nationalteam3 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]] |nationalcaps3 = 85 |nationalgoals3 = 0 | medaltemplates = | manageryears1 = 2012–2016 | managerclubs1 = {{flagsport|ENG}} [[Фудбалска репрезентација на Англија|Англија]]&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2015–2016 | managerclubs2 = {{Fb team Valencia}} }} '''Гари Александар Невил'''<ref>{{englandstats|701}}</ref> (роден на 18 февруари 1975 година) — англиски фудбалски тренер и поранешен [[фудбалер]]. Тој исто така моментално е ко-сопственик на [[ФК Солфорд Сити|Солфорд Сити]]. Тој се пензионирал од фудбалот во 2011 година, и подоцна стана коментатор за [[Скај Спорт]], сè додека не ја презел позицијата тренер на во шпанската [[ФК Валенсија|Валенсија]]. Откако бил отпуштен од страна на клубот во 2016 година, тој се врати на својата позиција како критичар на Скај Спорт во истата година. Невил ја поминал целата своја играчка кариера во еден клуб, [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]. Во времето на неговото пензионирање во 2011 година, тој бил фудбалер со вториот најдолг стаж во клубот, зад долгогодишниот соиграч [[Рајан Гигс]], и ја имал честа да биде капитен на клубот пет години. Тој е еден од најпознатите англиски и европски фудбалери на сите времиња, кој има освоно вкупно 20 трофеи, вклучувајќи осум титули во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] и две во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.sportskeeda.com/football/footballers-won-most-trophies-club-football|title=Footballers who have won the most trophies in club football|author=Ran, Ed|date=12 August 2015|work=sportskeeda.com}}</ref> Невил го имал своето деби за [[Фудбалска репрезентација на Англија|англиската репрезентација]] во 1995 и бил прв избор на десната бековска позиција повеќе од 10 години, претставувајќи ја Англија на две Европски првенства и две [[Светско првенство во фудбал|Светски првенства]]. За репрезентацијата на Англија има забележано 85 настапи. Невил е постар брат на својте брат и сестра близнаци, поранешниот фудбалер на [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]] и [[ФК Евертон|Евертон]] [[Фил Невил]] и сестрата [[Трејси Невил]], поранешен [[нетболот|нетбол]] играч. ==Наводи== {{reflist}} ==Надворешни врски== {{рв|Gary Neville}} * [http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/Legends/Gary-Neville.aspx Profile] ManUtd.com * [http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/neville_g.html Profile] StretfordEnd.co.uk{{FIFA player|168639|Gary Neville}} * * {{Soccerbase}} * [http://www.thefa.com/England/All-Teams/Players/N/Gary-Neville.aspx England FA profile] {{Нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Невил, Гари}} [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Јунајтед]] [[Категорија:Тренери на ФК Валенсија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1975 година]] 4azdvhudyi2lsmva9qj0e8x72uuo7on 0 1185514 5629990 5177049 2026-09-19T10:32:46Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629990 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Rugby formation-mk.svg|мини|десно|250п|Позициите во рагбито]] [[Податотека:RugbyPitchMetricDetailed-mk.svg|мини|десно|Распоред и линии на терен за рагби]] '''Рагби''' или рагби фудбал (анг. rugby football, често само rugby) е спорт во екипи кои се игра со овална топка, кој се развил од верзијата фудбал игран во рагби школа во истоимениот град во Обединетото Кралство и е еден од најпопуларните светски спортови,што велат податоците, тоа е светско првенство на рагби, друго најгледано светско првенство, после светското првенство во фудбал.Двете главни верзии во рагбито се: рагби лига (рагби 13) и рагби сојуз (рагби 15), како и верзии со помалку играчи - рагби седум според рагби 15 правила, рагби-лигата 9 и рагби-лигата 7 според правилата за рагби 13. Исто така постои рагби на песок.Од 1900 до 1924, рагби Сојуз беше вклучен во официјалната програма на Олимписките игри. МОК е на 121-тата седница на 2009 година во Копенхаген, одлучи да се постави рагби 7, верзија на рагби со 7 играчи според правилата за сојузното рагби, во програмата на Летните олимписки игри 2016 во Рио де Жанеиро. ===Форми=== По распаѓањето во 1895 година во рагби фудбал, две форми на рагби-лигата и рагби-сојузот беа единствените што се разликуваа административно. Наскоро правилата на рагби биле променети, што доведе до две различни форми на рагби. После 100 години, 1995 година, Рагби Сојуз се приклучи кон рагби-лига и повеќето други форми на фудбал како отворен професионален спорт. ===Историја=== Грците и Римјаните знаеле дека играат многу игри со топки, од кои некои ги користеле нозете. Се верува дека римската игра Харпастум била адаптација на грчката тимска игра позната како "Епискир" или "Феникс" (phaininda), споменат од грчкиот драмски писател Антифанс (388-311 стр. итн.), а подоцна се споменува и христијанскиот теолог Климент Александрија (c.150-c.215). Се верува дека овие игри изгледаа како рагби фудбал. Римскиот политичар Цицерон (106-42 п.н.е.) го опишал случајот на еден човек кој бил убиен додека се бричил кога топката била шутната во берберница. Римските игри со топки веќе ја знаеле топката исполнета со воздух, фолис. ФИФА ги признава Епискирос како рана форма на фудбал. Историски гледано официјално почетокот на рагби спортот е временски обврзан за годината 1823 година. Градот Рагби во округот Ворик во Централна Англија, во тоа време (Викторијанскиот век), бил познат по многу силниот училиштен колеџ. Покрај стекнувањето на академски титули, во ова училиште младите развија и разни спортски активности. Многу родители кои сакаа да ги образоваат своите деца колку што е можно ги испратија во тоа училиште. Еден од учениците во тоа училиште беше Вилијам Веб Елис. Неговото име влезе во историјата на рагби спортот, како основач на модерен рагби спорт. Вилијам Вебб Елис е роден во Солфорд - Манчестер на 24 ноември 1806 година. Бидејќи неговиот татко починал рано, неговата мајка го испратил во градот Рагби во 1816 година за да го заврши училиштето таму. Во есента 1823 година, за време на спортска активност, во една игра со топка, ја зел топката во свои раце и трчаше кон линијата на противникот. Елементот на играта, во која работи и ја носи топката во рацете, и каде што покажувањето е постигнато со намалување на топката на теренот, во завиткан простор беше сосема ново. Во тоа време, топката била дозволена само да се турка, со нозе, со рака, но тоа не беше дозволено да го носат. Фактот што Елис ја зеде топката во раката не беше најмалку збунувачки на неговите противници, но тие се обидоа да го спречат. Англиската конзервативна публика ја прифати оваа новина и во тој момент може да се каже дека историјата на рагбито започнала. Елис почина во 1872 година. Неговиот гроб, неодамна беше откриен на гробиштата во Ментон, [[јужна Франција]]. Колку колеџот во градот Рагби воопшто значи за образование во Англија во тоа време, исто така укажува дека еден од најистакнатите реформатори на образованието во Англија, Томас Арнолд, бил администратор на тоа училиште. На прво место тој поставил морални принципи и христијански вредности, тој ставил господин на сите активности на трето место, на трети интелектуални способности и на четвртиот развој мускулатурата. Основите на таков пристап се вградени во основите на рагби спортот. [[Податотека:Rugby School 850.jpg|мини|десно|Рагби училиште]] [[Податотека:Wc0042-3b13159r.jpg|мини|десно|"Рагби е хулиган игра што ја играат мажи".]] [[Податотека:Rugby tackle cropped.jpg|мини|десно|Рагби или рагби фудбал]] Првата асоцијација на рагби клубови беше основана во 1871 година во Лондон во ресторанот "Палл Мол" и беше наречена фудбалски сојуз на Рагби. Зборот фудбал остана во титулата, бидејќи од 1863 до 1871 година, рагби се развива под покровителство на фудбалскиот сојуз.На РФУ вклучени 21 клубови од Англија, од кои повеќето сè уште постојат. Од самото основање, здружението ги принудило аматерските принципи. Првиот меѓународен натпревар се одигра на 27 март 1871 година во Единбург помеѓу Шкотска и Англија. Следната година беше одиграна првата игра меѓу Оксфорд и Кембриџ.Тие брзо почнаа да организираат национални упади на британскиот остров. Едно од најпознатите натпревари, сегашните 6 нации на национално ниво започнаа како група од четири нации (Англија, Шкотска, Ирска и Велс) да се приклучат на Франција во 1910 година, а во 2000 година во Италија. Во првиот натпревар одржан во 1883 година, Англија ја победи Шкотска. Овој натпревар, покрај прекините во двете светски војни, континуирано се одржува и до ден-денес. Во почетната фаза на рагби-спортот доминира еден голем проблем. Рагби спортисти, господа и индустријалци кои дипломирале на колеџ и имале високо ниво на образование, биле во социјална друштвена поделба, која во тоа време била многу истакната, највисока класа.Тие имаа многу пари и висок општествен рејтинг. Тие сметале дека рагби спортот треба да биде аматер. Вториот слој на едно општество кое беше слабо образовано и сиромашно и кое беше работна класа, побара да биде платен спорт, односно професионализиран.Проблемот на аматеризмот и професионализмот беше највпечатлив за проблемот со дневниот додаток во саботата. Работниците, од кои повеќето имале рудари од северниот дел на Велика Британија, мораа да работат во саботата, а натпреварите во саботата беа одиграни.Уколико радник не оде на посао а оде да игра утакмицу, неће добити суботњу дневницу, а по аматерским принципима, не може од Уније да добије новац за одигравање утакмице.Проблемот беше решен со одделување на 29 август 1895 година во Рагби-унија. Група клубови кои го враќаа дневниот надоместок во саботата ја формираа нивната асоцијација рагби-лигата, додека аматерските принципи останаа цврсто валидни во Рагби-сојузот.Тие останаа повеќе од сто и дваесет години, а во последните десет години Светската рагби федерација (ИРБ) го отстрани ограничувањето на аматеризмот.Со цел рагби да игра во рагби, лизијата се разликуваа од рагби игра на Унијата, бројот на играчи од 15 до 13 беше намален и некои правила беа поедноставени. Затоа рагби лигата во жаргон се вика Рагби XIII. Рагби XV беше на Олимписките игри во 1900, 1908, 1920 и 1924 година. Најголемата популарност на Рагби беше постигната во Англија, Австралија, Нов Зеланд, Јужна Африка, Франција, Италија и Романија, така што сите овие земји постигнаа најдобри резултати во натпреварите.До 1987 година беа одржани натпревари за Веб-Елис купот (именуван по преподобниот спортист), и од таа година името е променето во Светскиот куп на рагби.Првенствата се одржуваат на секои четири години од 1987 година. Како по правило, домаќинствата делат повеќе земји, иако има "главен домаќин", со најголем дел од игрите и играњето на "асистент домаќини", во соседните земји каде што се одиграат една или повеќе натпревари.Куп на нации (анг. Rugby Union Tri Nations Series) ее меѓународно рагби натпреварување кое секоја година се игра меѓу Австралија, Нов Зеланд и ЈАР. Првото натпреварување е одржано во 1996 г., кое го освииле „Ол Блекс“ - популарното име на новозеландската репрезентација. ===За спортот=== Во програмата на Олимписките игри тој беше 1900, 1908, 1920 и 1924 година. Највисоката популарност на рагби беше постигната во Англија, Австралија, Нов Зеланд, Јужна Африка, Франција, Италија и Романија, така што сите овие земји постигнаа највисоки резултати во натпреварите.До 1987 година беа одржани натпревари за Веб-Елис купот (именуван по преподобниот спортист), и од таа година името е променето во Светскиот куп на рагби. Рагби се игра на земја со димензии: 100 метри во должина и 70 метри во ширина. Целта во рагби е во форма на латинската буква Н. Топката е од форма на јастог, а најчесто се состои од 4 панели. Постојат 2 главни верзии на рагби: рагби 13 и рагби 15 (рагби-лигата и рагби-унија). Освен бројот на играчи, тие се разликуваат според правилата. Двете струи се разликуваат меѓу себе како два различни спортови, со различни сојузи.Исто така постојат и верзии со помалку играчи - рагби 7 според рагби 15 и рагби 9 според рагби правила 13.Овие верзии имаат помал број на контакти, побрзи игри и подолги пократки времиња. Неодамна таа стана многу популарна и рагби на песок (beach rugby).. Најосновно правило за сите рагби е дека топката не смее да се фрли однапред, освен кога е застрелано. Целта на играта е да ја префрли топката во целниот простор на противникот - есеј.За тоа има одреден број бодови, а потоа претворањето се намалува за неколку точки. Точниот број на бодови зависи од рагби до рагби.Ако топката рагби оди напред, судијата ќе постигне гол за противничкиот тим. Основната разликВо рагби 13 во еден напад, играчите на напаѓачкиот тим може да бидат поразени најмногу 6 пати, по што треба да ја предадат топката на противничкиот тим, а во рагби 15 може да бидат откриени неограничен број пати.а помеѓу двата спортови е кога играчот ќе биде исфрлен од рагби 13 play the ball, игра на топката и рагби 15 формира рак.Кога ја играат топката, двајца играчи од тимот за напад стојат еден зад другиот, play the ball-a двајца одбранбени играчи исто така се спротивставуваат на нив. Тимот на одбраната се пензионира на 10 метри наназад. Извршувањето го изведува само првиот играч кој напаѓа (оној кој е уценуван) полека го удира играчот зад него, и тој може да продолжи да игра сам или да го додаде.Во случај на рагби 15, поразениот играч е должен да ја напушти топката и да формира рак. Целта на двете екипи е да го поништи противникот и топката останува зад своите нозе.Во рагби 13 во еден напад, играчите на напаѓачкиот тим може да бидат поразени најмногу 6 пати, по што треба да ја предадат топката на противничкиот тим, а во рагби 15 може да бидат откриени неограничен број пати. ==Култура== ===Земји домаќини=== Во Англија рагби-унија е општо прифатена како класен спорт, пред сè игра од членовите на горните и средните класа. На пример, многу студенти од јавни и гимназии играат во рагби-сојузот, иако игра (која имаше долга историја на играње во државните училишта до 1980-тите) станува сè попопуларна во денешните сеопфатни училишта.И покрај овој стереотип, играта е популарна меѓу сите класи во западните делови на Англија. Спротивно на тоа, рагби-лигата традиционално се смета за активност на работничката класа.Друг исклучок од рагби унифицираниот класичен стереотип се гледа во Велс, каде што играта традиционално се поврзува со мали селски екипи составени од рудари за јаглен и други индустриски работници кои го играле во нивните слободни денови.Во Ирска, рагби-унија е обединувачка сила која ги надградува националните и секташките поделби, со ирскиот меѓународен тим кој ги претставува и двете политички ентитети. Во Австралија, поддршката за двата кода е концентрирана во Нов Јужен Велс, Квинсленд и австралиската главна територија.Истата перцепција на класната бариера што постои помеѓу две натпревари во Англија, исто така, е присутна во овие земји, поттикнати од репутацијата и поддршката на рагби-сојузот во приватните училишта. Исклучоци од горенаведените вклучуваат Нов Зеланд (иако рагби лигата сè уште се смета за игра од пониска класа од многу или западни игри што се однесува на западното предградие на Окленд населено со ниската класа, а од неодамна и во јужниот Окленд, каде што играта е исто така популарна , Велс, Франција (со исклучок на Париз), Корнвол, Глостершир, Самерсет, Шкотски Бодери, Лимерик (види Манстер) и Тихоокеанските Острови, каде што Рагби Сојузот е популарен во заедниците на работничката класа.И покрај ова, рагби лигата се смета за работна класа во Северна Англија и во државата Нов Јужен Велс и Квинсленд. Во Обединетото Кралство, обожавателите на рагби-синдикатите понекогаш го користат терминот "режец" како алтернативно име за спорт, иако овој архаичен израз не е многу корисен од 1950-тите или порано.Новозеланѓаните го нарекуваат рагби-сојузот или едноставно "рагби" или "унија", па дури и едноставно "фудбал", и рагби-лигата како "рагби-лига" или "лига". === Рагби во Македонија === Рагбито во Македонија е отпочнато аматерски пред повеќе години, почнувајќи со екипи од аматери во Кочанско и РФК „Рудар“ од Пробиштип. Денес постојат екипи како РФК „Диви свињи“ (РФК „Вепри“) од Скопје.<ref>[https://www.facebook.com/skopjewildboars/ Страница на „РФК Вепри“ на Фејсбук]</ref> Во Австралија постои Македонска рагби-лига предводена од екипата „Македонски лавови“ (''Macedonian Lions'').<ref>[https://www.macedonianrugbyleague.com/ Мрежно место на Македонска рагби-лига во Австралија] {{en}}</ref> Во 2023 година е формиран рагби клубот Вардар, кој моментално игра рагби 13 (рагби лига) и има за цел да се наптреварува во втората дивизија во Балканската Супер Лига. ===Рагби во Србија=== Во Србија, рагби се појави по Првата светска војна. Првиот клуб Орао е основан во Шабац во 1919 година, а фондацијата ја иницираше Маринко Ѓорѓевиќ-Маша. Тој се сретнал со Рагби во Франција за време на Првата светска војна. Тие имаа сопствено рагби игралиште на Дудара.Клубот престана да постои во текот на 1923 година. Во Југословенскиот спортски клуб во Белград, на иницијатива на Јован Ружиќ, првиот Србин кој настапи на Олимпијадата во Антверпен во 1920 година за фудбалскиот тим на Југославија, беше формиран рагби-дел. Јован Ружиќ првпат се сретнал со Рагби во Франција.Во октомври 1923 година СК Југославија го одигра првиот рагби натпревар во Србија против морнарите од англискиот воен брод Глодур на игралиштето кое се наоѓаше на местото на денешниот хотел Метропол.Денес рагби е маргинален аматерски спорт во Србија, само рекреативна забава и хоби за деца. [[Податотека:François Steyn Rugby Racing vs Stade Toulousain 311009.jpg|мини|десно|Во рагби, топката може да се додаде само наназад.]] [[Податотека:SerbiaRugby1918.jpg|мини|десно|Рагби тим на српски студенти во Шкотска во 1918 година.]] == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Рагби| ]] [[Категорија:Екипни спортови]] n2rpjivqu0qqsmy3mvftg43dx13qcab 0 1204350 5629997 5593414 2026-09-19T10:32:59Z Bjankuloski06 332 /* Првите години */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629997 wikitext text/x-wiki {{внимание}} '''Гардијан''' ({{langx|en|The Guardian}}) — британски дневен весник. Од 1821 до 1959 година е познат како '''''Манчестер Гардијан (Manchester Guardian)'''''. Заедно со своите сестрински весници ''[[Опсервер (The Observer)]]'' и ''[[Неделен Гардијан (Guardian Weekly)]]'', ''Гардијан (The Guardian)'' е дел од [[Гардијан Медиа Груп (Guardian Media Group)]], поседувани од [[Скот Траст Лимитед (Scott Trust Limited)|Скот Траст (Scott Trust)]]. Траст (The Trust) бил создаден во 1936 година "за да обезбеди финансиска и издавачка независност на ''Гардијан (Guardian)'' во континуитет и да ја заштити слободата на новинарите и либералните вредности на ''Гардијан (Guardian)'' ослободени од комерцијални или политички влијанија." ''Скот Траст (Scott Trust)'' бил претворен во друштво со ограничена одговорност во 2008 година, со Статут напишан на начин со кој ќе ги застапува истите заштитни мерки на ''Гардијан'' какви што биле вградени на почетокот во структуртата на Траст (the Trust) од неговите основачи. Профитот се реинвестира во новинарството наместо да претставува погодност за сопственикот или акционерите.<ref>{{наведени вести|last1=The Guardian News and Media Limited|title=The Scott Trust: values and history|url=https://www.theguardian.com/the-scott-trust/2015/jul/26/the-scott-trust|accessdate=20 December 2015|work=The Guardian|date=26 July 2015}}</ref> Читателите на весникот главно се од левицата на политичката мисла во Британија.<ref name="International Socialism 2003">''[[International Socialism (magazine)|International Socialism]]'' Spring 2003, {{ISBN|1-898876-97-5}}</ref><ref name="Ipsos MORI">{{Наведена мрежна страница |url=http://www.ipsos-mori.com/content/polls-05/voting-intention-by-newspaper-readership-quarter-1.ashx |title=Ipsos MORI |publisher=Ipsos MORI |date= |accessdate=6 March 2016 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090523104959/http://www.ipsos-mori.com/content/polls-05/voting-intention-by-newspaper-readership-quarter-1.ashx |archivedate=23 May 2009 |df=dmy-all }}</ref> Репутацијата на весникот како платформа за [[Социјал либерализам|либералната]] и левичарската публика довело да се употребува изразот "читател на ''Гардијан''" и "Гардијанист" често (но не секогаш) како погрден епитет за оние со левичарски или [[политички коректни]] тенденции.<ref>{{Наведена мрежна страница|author=Department of the Official Report (Hansard), House of Commons, Westminster |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200102/cmhansrd/vo011119/debtext/11119-08.htm#11119-08_spnew3 |title=Hansard 374:54 19 November 2001 |publisher=Publications.parliament.uk |date=19 November 2001 |accessdate=28 July 2009}}</ref><ref name="What the papers say">{{наведени вести|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4348620.stm|title=What the papers say|work=BBC News|date=17 October 2005}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|title=Definition of Guardian Reader|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/guardian-reader|website=Collins English dictionary|accessdate=10 January 2018}}</ref> ''Гардијан'' е уредуван од [[Катерина Винер (Katharine Viner)]], која го наследила [[Алан Русбриџер (Alan Rusbridger)]] во 2015 година.<ref name="Guardian200315">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/media/2015/mar/20/guardian-appoints-katharine-viner-new-editor-in-chief |title=Guardian appoints Katharine Viner as editor-in-chief &#124; Media |publisher=The Guardian |date=20 March 2015 |accessdate=6 March 2016}}</ref><ref name=RusbridgerFarewell>{{Наведена мрежна страница|last1=Rusbridger|first1=Alan|title='Farewell, readers': Alan Rusbridger on leaving the Guardian after two decades at the helm|url=https://www.theguardian.com/media/2015/may/29/farewell-readers-alan-rusbridger-on-leaving-the-guardian|website=The Guardian|accessdate=29 May 2015}}</ref> Во 2016 година, печатеното издание на ''Гардијан'' имало просечно околу 162,000 копии во земјата како [[Листа на дневни весници во Велика Британија според тираж|дневен тираж]], позади ''[[Дејли телеграф]]'' и ''[[Тајмс]]''.<ref name="circ">{{Наведена мрежна страница|title=Print ABCs: Metro overtakes Sun in UK weekday distribution, but Murdoch title still Britain's best-selling paper|url=http://www.pressgazette.co.uk/print-abc-metro-overtakes-sun-in-uk-weekday-distribution-but-murdoch-title-still-britains-best-selling-paper/|website=Press Gazette|accessdate=11 July 2017}}</ref> Од 2018 година се печати во [[Таблоид (формат на весник)|форма на таблоид]]. Весникот има [[TheGuardian.com|онллајн издание во Велика Британија]] како и два интернационални мрежни места, ''[[Guardian Australia]]'' (основан во 2013 година) и ''[[Guardian US]]'' (основан во 2011 година). [[онлајн весник|онлајн изданието]] на весникот било петто најчитано во светот во октомври 2014 година, со преку 42,6 милиони читатели.<ref>{{наведени вести |url = https://www.theguardian.com/media/2014/oct/21/the-guardian-overtakes-new-york-times-in-comscore-traffic-figures|title = The Guardian overtakes New York Times in comScore traffic figures|publisher = The Guardian|accessdate = 11 September 2015}}</ref> Неговото комбинирано печатено и онлајн издание достигнува до близу 9 милиони читатели во Британија.<ref>{{ наведени вести | url=https://www.theguardian.com/media/2012/sep/12/guardian-9-million-readers-nrs | title=The Guardian reaches nearly 9 million readers across print and online | last=Halliday | first=Josh | publisher=The Guardian | date=12 September 2012| accessdate=27 October 2013}}</ref> Значајни [[scoop (news)|стории]] го вклучуваат [[Меѓународниот скандал со прислушување на телефони]] од 2011 година, особено прислушувањето на телефонот на убиениот англиски тинејџер [[Убиство на Мили Доулер (Milly Dowler)|Мили Доулер (Milly Dowler)]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://moreintelligentlife.com/content/ideas/tim-de-lisle/can-guardian-survive?page=0%2C2|title=Can the Guardian survive?|publisher=''Intelligent Life''|date=July–August 2012|accessdate=2018-07-25|archive-date=2015-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701204849/http://moreintelligentlife.com/content/ideas/tim-de-lisle/can-guardian-survive?page=0%2C2|url-status=dead}}</ref> Истражувањето доведе до затворање на најпродаваниот неделен весник во Британија, и еден од весниците со најголем тираж во светот, ''[[Вести од светот]]''.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2012-07/03/interview-with-the-guardian-newspaper-editor-alan-rusbridger-on-hacking|title=Could the newspaper that broke the hacking scandal be the next to close?|first=Nicky|last=Woolf|publisher=GQ.com|date=3 July 2012|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120706181914/http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2012-07/03/interview-with-the-guardian-newspaper-editor-alan-rusbridger-on-hacking|archivedate=6 July 2012|df=dmy-all}}</ref> Весникот исто така објави вести за тајната збирка на телефонски разговори на [[Веризон комуникации (Verizon Communications)|Веризон (Verizon)]] на владата на претседателот на САД [[Барак Обама (Barack Obama)]] во јуни 2013 година,<ref name="reuters.com">{{Наведена мрежна страница |last=Hosenball |first=Mark |url=https://www.reuters.com/article/2013/06/06/us-usa-wiretaps-verizon-idUSBRE95502920130606 |title=Obama administration defends massive phone record collection |publisher=Reuters |date=6 June 2013 |accessdate=6 March 2016 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924181927/http://www.reuters.com/article/2013/06/06/us-usa-wiretaps-verizon-idUSBRE95502920130606 |url-status=dead }}</ref> и потоа откри постоење на [[PRISM (surveillance program)|PRISM систем за следење]] по неговото доставување до весникот од [[Националната Агенција за Безбедност (National Security Agency)|NSA]] [[whistleblower]] [[Едвард Сноуден (Edward Snowden)]].<ref name="theguardian.com">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/09/edward-snowden-nsa-whistleblower-surveillance |title=Edward Snowden: the whistleblower behind the NSA surveillance revelations &#124; US news |publisher=The Guardian |date=9 June 2013 |accessdate=6 March 2016}}</ref> Во 2016 година, го предводеше истражувањето на [[Панама Пејперс (Panama Papers)]], објавувајќи врски на тогашниот премиер на Британија [[Дајвид Камерон (David Cameron)]] со [[Офшор банка (Offshore bank)|сметки во офшор банки (offshore bank accounts)]]. ''Гардијан'' бил избран за весник на годината четири пати од годишните [[Британски новински награди]], последен пат во 2014 година за известување за следењето на владата.<ref name="award">{{наведени вести|first=Kevin|last=Rawlinson|url=https://www.theguardian.com/media/2014/apr/02/guardian-observer-glory-press-awards |title=Guardian wins newspaper and website of the year at British press awards |newspaper=The Guardian |date=2 April 2014|accessdate=12 June 2014}}</ref> Заради честите [[печатни грешки]] во весникот, во 1960-тите ''[[Private Eye]]'' го нарекол ''The Grauniad'', прекар кој денес сè уште употребува.<ref>{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/aug/24/grauniad-spelling-grammar-subeditors|title=Mind your language|date=23 August 2009|newspaper=The Guardian|language=en-GB|issn=0261-3077|access-date=23 December 2016}}</ref> ==Историја== ===Од 1821 до 1972 година=== ====Првите години==== [[File:The Manchester Guardian, May 5 1821.jpg|thumb|''Manchester Guardian'' Prospectus, 1821]] ''Манчестер Гардијан (The Manchester Guardian)'' бил основан во [[Манчестер]] во 1821 година од трговец со памук [[Џон Едвард Тејлор (John Edward Taylor)]] со поддрѓка од [[Малиот Круг]], група на [[неконформизам|неконформисти]] стопанственици.<ref name = "G">{{наведени вести|title=Battle for the memory of Peterloo: Campaigners demand fitting tribute |work=The Guardian |date=13 August 2007 |url=https://www.theguardian.com/uk/2007/aug/13/britishidentity.artnews |accessdate=26 March 2008 | location=London|last=Wainwright|first=Martin}}</ref> Тие го стартувале својот весник по затворањето на повеќе [[радикализам (историски)#Popular agitation|радикалниот]] ''[[Манчестер Обсервер (Manchester Observer)]]'', весник кој ја фаворизирал каузата на протестантите од [[масакрот од Петерло (Peterloo Massacre)]].<ref>{{наведени вести|author=Editorial|title=The Manchester Guardian, born 5 May 1821: 190 years&nbsp;– work in progress|date=4 May 2011|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2011/may/05/manchester-guardian-work-in-progress}}</ref> Тејлор бил непријателски настроен кон радикалните реформатори, и напишал: "Тие не се насочени кон причината туку кон страстите и страдањата на нивните злоупотребени и лековерни сонародници, од кои заболената индустрија изнудува средства за удобно постоење кое е полно со изобилство. Тие не се трудат, ниту пак измислуваат и лажат, но живеат подобро од тие што тоа го прават."<ref>''Manchester Gazette'', 7 August 1819, quoted in {{Наведена книга| title= 'Guardian' : biography of a newspaper | last= Ayerst | first= David | year= 1971 | publisher=Collins | location= London | isbn= 0-00-211329-5 | page=20}}</ref> Кога власта го затворила ''Манчестер опсервер (Manchester Observer)'', сопствениците на мелницата стекнале превласт.<ref>{{Наведена книга| title= Poor men's guardians : a record of the struggles for a democratic newspaper press, 1763–1973 | url= https://archive.org/details/poormensguardian0000harr | last= Harrison |first= Stanley | year= 1974 | publisher=Lawrence and Wishart | location= London | isbn= 0-85315-308-6 | page=[https://archive.org/details/poormensguardian0000harr/page/53 53]}}</ref> Влијателниот новинар [[Џеремаја Гарнет (Jeremiah Garnett)]] му се приклучил на Тејлор за време на основањето на весникот, и сите членови на Малиот Круг (Little Circle) пишувале статии за новиот весник.<ref name=dnbGarnett>{{cite DNB|wstitle=Garnett, Jeremiah|last=Garnett|first=Richard|authorlink=Richard Garnett (writer)|volume=21|quote=''citing:'' [''Manchester Guardian'', 28 September 1870; ''Manchester Free Lance'', 1 October 1870 ; Prentice's Historical Sketches and Personal Recollections of Manchester; personal knowledge.]}}</ref> Огласот кој го најавувал новото издание тврдел дека тоа "ревносно ќе ги спроведува принципите на граѓанската и религиската слобода […] застапувајќи ја причината за реформирање […] со настојување да помогне во ширењето на принципите на политичката економија и […] поддршка, без оглед на партијата од која потекнуваат сите корисни мерки".<ref>{{Наведена мрежна страница|title=The Scott Trust: History |publisher=Guardian Media Group |url=http://www.gmgplc.co.uk/ScottTrust/History/tabid/193/Default.aspx |accessdate=26 March 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080728175652/http://www.gmgplc.co.uk/ScottTrust/History/tabid/193/Default.aspx |archivedate=28 July 2008 |url-status=dead |df= }}</ref> Во 1825 година весникот се обединил со ''Британски доброволец (British Volunteer)'' и бил познат како '''''Манчестер Гардијан и Британски Доброволец (The Manchester Guardian and British Volunteer)''''' сè до 1828 година.<ref>{{Наведена мрежна страница |url=https://catalyst.library.jhu.edu/catalog/bib_3593893 |title=The Manchester guardian and British volunteer – JH Libraries |publisher=Catalyst.library.jhu.edu |date= |accessdate=6 March 2016 }}{{Мртва_врска|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Весникот на работничката класа ''Огласник на Манчестер и Солфорд (Manchester and Salford Advertiser)'' го нарекол ''Манчестер Гардијан (Manchester Guardian)'' "расипана [[проституција|проститутка]] и нечист [[паразит]] од најлошиот дел од сопствениците на мелницата".<ref>21 May 1836</ref> ''Манчестер Гардијан'' главно бил непријателски настроен кон работничките барања. Од нацрт-законот од 1832 година за Десет Часа (Ten Hours Bill), весникот се сомнева дали во однос на странскиот конкуренција "усвојувањето на законот со позитивно влијание врз постепеното уништување на производството на памук во кралството ќе биде многу помалку рационална постапка."<ref>{{наведени вести|title=Editorial|work=The Manchester Guardian|date=28 January 1832}}</ref> The ''Manchester Guardian'' dismissed strikes as the work of outside agitators: "[…]&nbsp;if an accommodation can be effected, the occupation of the agents of the Union is gone. They live on strife […]"<ref>{{наведени вести|title=Editorial|work=The Manchester Guardian|date=26 February 1873}}</ref> ''Манчестер Гардијан (The Manchester Guardian)'' бил многу критички настроен кон однесувањето на претседателот на САД [[Абрахам Линколн (Abraham Lincoln)]] за време на [[Американската граѓанска војна|граѓанската војна во САД]], пишувајќи дека Абрахам Линколн бил убиен во атентат: "За неговото владеење, не можеме да кажеме ништо друго освен дека е серија на дејства одвратни за секое вистинско разбирање на уставното право и човековата слобода […]"<ref>{{наведени вести|title=Editorial|work=The Manchester Guardian|date=27 April 1865}}</ref> ====Ц.П.Скот (C. P. Scott)==== [[Ц.П.Скот (C. P. Scott)]] го направил весникот познат во целата земја. Тој бил уредник во период од 57 години почнувајќи во 1872 година, и станал негов сопсвеник кога го купил весникот од синот на Тејлор во 1907 година. Под водство на Скот (Scott), умерената уредувачка линија на весникот станала порадикална, давајќи поддршка на [[Вилијам Јуарт Гладстон (William Ewart Gladstone)|Вилијам Гладстон (William Gladstone)]] при поделбата на либералите во 1886 година, и спротивставувајќи се во [[Втората Бурска Војна]] на народното мислење.<ref>{{Наведено списание|author=Hampton, Mark|year=2011|title=The Press, Patriotism, and Public Discussion: C. P. Scott, the "Manchester Guardian", and the Boer War, 1899–1902|journal=The Historical Journal|volume=44|number=1|pages=177–197|url=https://www.jstor.org/pss/3133966}}</ref> Скот (Scott) го поддржал движењето за [[право на глас на жените]], но бил критички настроен кон какви било дејства на [[приврзаниците за право на глас на жените]] кои вклучувале [[директно дејство]]:<ref name="suffragettes">{{наведени вести|url=https://www.theguardian.com/education/2007/nov/13/research.highereducation |title=Unladylike behaviour|work=The Guardian |location=London |date=13 November 2007 |accessdate=28 July 2009 |publisher=Guardian News and Media|last=Purvis|first=June|authorlink = June Purvis}}</ref> "Навистина смешен став е тој што [[Дејвид Лојд Џорџ (David Lloyd George)|Господин Лојд Џорџ (Mr Lloyd George)]] се бори да ослободи седум милиони жени и протестантите кршат прозорци на беспомошни луѓе и ги кршат состаноците на добротворни заедници во очаен обид да го спречат." Скот (Scott) сметал дека "храброста и посветеноста" на борците за право на глас на жените биле "вредни подобра причина и поздраво водство".<ref>quoted in David Ayerst, ''The Guardian'', 1971, p 353</ref> Се зборува дека критичкиот став на Скот влијаел врз распространетиот презир, кој постоел во тоа време, кон оние жени кои "ги прекршиле родовите очекувања на [[Едвардијанска ера|Едвардијанското општество]]".<ref name="suffragettes"/> Скот (Scott) нарачал [[Џ.М.Синџ (J. M. Synge)]] и неговиот пријател [[Џек Јетс (Jack Yeats)]] да создадат статии и цртежи кои ги документираат општествените услови на западот од Ирска (пред Првата светска војна), и овие дела биле објавени во 1911 година во збирката ''Патувања во Виклоу, Вест Кери и Конемара''.<ref>{{наведени вести| last =Arnold | first =Bruce | title =To the waters and the wild | newspaper =Irish Independent| location =Dublin| pages = | language = | publisher =Independent News & Media| date =27 November 2012| url =http://www.independent.ie/incoming/to-the-waters-and-the-wild-26527736.html | accessdate =4 June 2014}}</ref> Пријателството на Скот со [[Чаим Ваицман (Chaim Weizmann)]] играло улога во [[Декларацијата од Балфур (Balfour Declaration) од 1917 година]], и во 1948 година ''Манчестер Гардијан'' бил поддржувач на новата држава [[Израел]]. Во јуни 1936 година сопственоста на весникот преминала кај ''[[Скот Труст (Scott Trust)]]'' (наречен според последниот сопственик, Џон Расел Скот (John Russell Scott), кој бил прв претседател на Трустот). Ова осигурало независност на весникот.{{citation needed|date=December 2016}} ====Шпанска граѓанска војна==== Традиционално поврзан со центристичката до централно-левичарската [[Либерална партија (Велика Британија)|Либерална партија]], и со северна, не-конформистичка основа на тиражот, весникот стекнал национална репутација и почитување од левицата за време на [[Шпанската граѓанска војна]] (1936–1939 година). [[Џорџ Орвел (George Orwell)]] напишал во ''[[Омаж за Каталонија#Додаток еден|Омаж за Каталонија]]'': "Од нашите најголеми весници, ''Манчестер Гардијан'' е единствениот кој ми остава зголемен почит за неговата чесност". Со про-либералната ''[[Хроника на новостите]]'', [[Лабуристичка партија (Велика Британија)|Лабуристички]] настроениот ''[[Дејли Хералд (Daily Herald) (весник од Велика Британија)|Дејли Хералд (Daily Herald)]]'', весникот на [[Комунистичка партија на Велика Британија|Комунистичката партија]] ''[[Морнинг Стар (Morning Star) (Британски весник)|дељи Воркер (Daily Worker)]]'' и неколку неделни и седмични весници, тој ја поддржувал Републиканската власт против националистите на Генералот [[Франциско Франко (Francisco Franco)]]. [[Категорија:Британски весници]] h3e8dk8jus6yrtxpyk45mubyuy40jpc 0 1224795 5629854 5482249 2026-09-18T17:23:55Z ~2026-50539-09 136883 /* */ Многу почест термин е матка отколку материца 5629854 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Illu cervix.svg|мини|200п|десно|Матка и јајоводи]] [[Податотека:Gray38 – Illustration of a fetus in utero between the fifth and sixth months.png|мини|140п|десно|Фетус во матка помеѓу 6 и 7 месец]] '''Матка''' или '''материца''' ({{langx|la|uterus}}) е [[орган]] кој припаѓа на [[Женски репродуктивен систем|репродуктивните органи]] кај женскиот [[пол]]. Кај [[Цицачи|цицачите,]] улогата на матката е да го прифати и одржува развојот на фетусот за време на [[бременост]]а. == Облик и положба на човечката матка == Матката е обликувана како круша сцртена наопаку, на едниот крај има цервикс или грлото на матката ({{langx|la|cervix}}) чие отворање е во [[родница]]та и формира пониска третина од матката. Помалиот дел е изграден од [[мускул]]ите, а најчесто со [[сврзно ткиво]]. Во средината на грлото е канал покриен со мукозна мембрана што е потенка од мукозната мембрана на телото на матката и содржи бројни жлезди кои ја секретираат слузта што се менува за време на циклусот. Другите два краја на матката се поврзани со [[јајцевод]]и. Утробата се наоѓа помеѓу [[Мочен меур|мочниот меур]] и крајот на [[Дебело црево|дебелото црево]] . Телото на матката е околу 4,5, а вратот е 3,5 и тежи помеѓу 50 и 60 грама. Вкупната должина на матката кај возрасна женка изнесува 7 до 8. За време на бременоста, матката се зголемува, со цел да се врати на нормална големина по раѓањето. Затоа, состојбата на матката варира со фазите на менструалниот циклус и со годините на жената. == Градба на матката == Изградена е од три слоја: * Надворешен мазен слој - периметар * Мускулен среден слој - миометриум * Внатрешниот слој на мукозната мембрана - ендометриум Ендометриум е слој на матката која е важна за [[бременост]]а, бидејќи содржи оплодена [[јајце-клетка]]. Имено, за време на бременоста, ендометриумот се губи и се полни со [[Крвен сад|крвни садови]] за да се приспособат и да го поддржат развојот на фетусот. Ако не се случи зачнување, ендометриумот се лупи и се исклучува како дел од менструалното крварење. ==Матката како мотив во уметноста и во популарната култура== * „Ветената матка“ ([[англиски]]: ''The Promised Womb'') - песна на британската група „[[Дед кен денс]]“ (''Dead Can Dance'') од 1990 година.<ref>[https://www.discogs.com/Dead-Can-Dance-Aion/release/233854 Discogs, Dead Can Dance ‎– Aion (пристапено на 15.7.2020)]</ref> * „Во матката“ ([[англиски]]: ''Mephisto'') - музички албум на американската [[Рок-музика|рок]]-група „[[Нирвана (музичка група)|Нирвана]]“ (''Nirvana'') од 1993 година.<ref>[https://www.discogs.com/Nirvana-In-Utero/master/13859 Discogs, Nirvana ‎– In Utero (пристапено на 15.7.2020)]</ref> == Наводи == {{наводи}} [[Категорија:Карлица]] [[Категорија:Гинекологија]] [[Категорија:Анатомија]] 8795hbuekmwcwdfgdkim3wlpoekclhn 0 1243270 5629979 4737237 2026-09-19T10:32:06Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5629979 wikitext text/x-wiki {{внимание}} {{Infobox company | name = BBC спорт | logo = [[Податотека:BBC Sport (2022, alt boxed).svg|200px]] | caption = | type = Одделение на [[BBC]] | genre = спорт | foundation = Олимписки игри 1988 и одвоен огранок на BBC 2000 | location_city = [[МедијаСитиУК]],<br />[[Град Солфорд|Солфорд]], [[Шири Манчестер]] | location_country = Соединето Кралевство | location = | locations = | area_served = Посебни услуги за Соединетото Кралство и остаток од светот | key_people = [[Барбара Слејтер (спортски продуцент)|Барбара Слејтер]] (директор) | industry = медија | products = | services = Телевизиско емитување <br /> Радио емитување <br /> Онлајн претставување | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | owner = [[BBC]] | num_employees = | parent = | divisions = | subsid = | homepage = {{URL|http://www.bbc.co.uk/sport|www.bbc.co.uk/sport}} | footnotes = | intl = да }} '''Би-Би-Си спорт''' (јазик англиски|BBC Sport) е одделение на [[Би-Би-Си норт]] огранок кои обезбедуваат национална спортска покриеност за [[Би-Би-Си телевизија]], [[Би-Би-Си радио]] и [[Би-Би-Си онлајн]]. Би-Би-Си има права на телевизијско и радио емитување во УК за неколку спортови, емитување на спорт во живо напоредно со анализирачките програми, како што е ''[[Меч на денот]]'', ''-{[[Test Match Special]]}-'', ''-{[[Ski Sunday]]}-'', ''[[Денес на Вимблдон]]'' и претходно ''[[Grandstand (Би-Би-Си)|-{Grandstand}-]]''. Резултатите, анализата и покриеносат исто така се додава и на Би-Би-Си спорт мрежно место<ref name="ref1">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.bbc.co.uk/sport|title=BBC Sport Website|last=|first=|date=|work=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070328210227/http://www.bbc.co.uk/sport|archivedate=28 март 2007|dead-url=|accessdate=30 март 2007|url-status=live}}</ref> и кроз [[Би-Би-Си Red Button|Би-Би-Си -{Red Button}-]], интерактивна телевизиска услуга. == Интерактивни услуги == [[Податотека:Sports personality of the year trophy.jpg|thumb|right|150px|Трофеј за Личност на година на Би-Би-Си спорт.]] [[Податотека:BBC Sport.svg|200px|thumb|2003-2017]] Би-Би-Си спорт исто така ја нуди услугата [[Би-Би-Си Red Button]], интерактивна телевизијска услуга. Услугата нуди спортски сервис на повеќе екрани кои ги покрива спортските вести кои се додаток на пет преноси кои се емитуваат преку црвеното копче. Таа често се користи за непречено гледање на резултати преку коментарите, или алтернативни спортски случувања кои не можат да се прикажат на главната Би-Би-Си ТВ или радио услуга.<ref>{{наведени вести|title=BBC Red Button Schedule|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tv_and_radio/5345480.stm|work=BBC Sport|accessdate = 29 мај 2012}}</ref> Главен пример е емитувањето на [[Тениско првенство во Вимблдон]] како и натпреварувањата на другите терени можат да бидат прикажани преку црвеното копче, текот на мечот на поголемиот ранг се емитува во рамка на главната ТВ услуга.<ref>{{Наведена мрежна страница|title=What's On BBC Red Button 20th June - 4th July|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/bbcinternet/2011/06/whats_on_bbc_red_button_20th_j.html#more|work=BBC Internet Blog|publisher=BBC|accessdate = 29 мај 2012}}</ref> == Награди == {{Поврзано|Личност на година на Би-Би-Си спорт|Млада личност на година nа Би-Би-Си спорта}} Би-Би-Си спорт исто така доделува неколку награди како признание на спортската заедница. Главната поддршка на оваа е наградата на [[Личност на годината на Би-Би-Си спортот]], направена во [[1954]] година и се доделува на високопрофилната церемонијиа во декември секоја година.<ref name="BBC SPOTY">{{наведени вести|title=Sports Personality facts and figures|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/tv_and_radio/sports_personality_of_the_year/7659905.stm|work=BBC News|accessdate = 24 јуни 2012}}</ref> Постојат и неколку други награди кои се доделуваат во слично време и кои се фокусирани на различни области во спортската индустрија, на пример перформансите на младите, перформансите на селекторите и тренерите.<ref name="BBC SPOTY"/> Наградите се исто така и Би-Би-Си нација и регија, кои често претставуваат награди на локалните церемонии од слични причини; победниците на овие локални награди се поради тоа пратени подалеку за национална награда, што им овозможува на сите области на замјите да бидат претставувани на националните награди. == Извори == {{reflist|2}} == Надворешни врски == {{col-begin}} {{col-2}} * [https://www.facebook.com/BBC.Sports.Football Би-Би-Си спорт фудбал Фејсбук страна] {{col-2}} * {{Facebook user|pages/BBC-Sport/164139051318|name=Би-Би-Си спорт}} * {{Twitter|bbcsport|Би-Би-Си спорт}} {{col-end}} {{DEFAULTSORT:Би-би-си спорт}} [[Категорија:Би-Би-Си]] [[Категорија:Медии во Обединетото Кралство]] sl3oax6kdd3y0p3lq1i3anq7wsb9m6z 0 1255318 5629833 5629527 2026-09-18T13:53:24Z ~2026-50091-75 136845 /* Животопис */ 5629833 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ходченкова Светлана Викторовна 2017.jpg|мини|Светлана Ходченкова]] '''Светлана Кодченкова''' (родена на [[21 јануари]] 1983 година, [[Москва]], [[Советски Сојуз|СССР]]) - [[Русија|руска]] глумица која работела во театар, кино, телевизија и синхронизација, и како филмски продуцент. Почесен уметник на Русија од 2018 година.<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=30&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> == Животопис == Родена е во [[Москва]] на 21 јануари 1983 година. Долго време живеела со својата мајка во градот Железнодорожни (сега Балашиха). На 16 години кратко работела во агенција за модели. Дебито на глумицата во кино се случила на 20-годишна возраст - во филмот на Станислав Говорухин „Благослови ја жената“ (2003), каде што Ходченкова ја играла улогата на сопругата Вера на командантот на Црвената армија. За овој филм била номинирана за филмската награда Ника за најдобра глумица. Својата кариера ја продолжила како јасновидец Касандра во историската телевизиска серија „Талисман на љубовта“ (2005). Во 2005 година дипломирала на Театарскиот институт Борис Шчукин, курс на Михаил Борисов. Истата година глумела во друг филм во режија на Станислав Говорухин, „Не само со леб “ во улогата на Надежда Дроздова. Во 2007 година, Кодченкова глумела во филмот „Километар нула“ во режија на Павел Санаев. Во периодот од 2009 до 2013 година соработувала со режисерот Марјус Вајсберг, кој ја ангажирал во трилогијата „Љубов во градот“ со пејачката Вера Брежнева и глумицата Анастасија Задорожнаја. "Во 2008 година, таа глуми во телевизиската серија „Универ“<ref>2</ref>. Во 2011 година, глумицата го имала своето деби во Холивуд.<ref>[http://www.sobaka.ru/oldmagazine/portrety/13770#pr Светлана Ходченкова в рубрике «Портреты»] — Журнал «[[Собака.ru (журнал)|Собака.ru]]» — [https://www.webcitation.org/6OBkWmZuC архивировано от 19.03.2013]</ref> - филмот „ Шпион,излези надвор! » <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marieclaire.ru/razgovori/svetlana-hodchenkova-v-rossii-pleyboy-eto-kompliment-a-ne-kompromat-/|title=Светлана Ходченкова: "В России плейбой – это комплимент, а не компромат"|last=|date=18 октября|publisher=marieclaire.ru}}</ref> Светлана е презентирана заедно со странски колеги (Гери Олдман, Колин Фирт и други) на [[Венецијански филмски фестивал|филмскиот фестивал во Венеција]]. Во 2013 година, таа глумеше во ТВ серијата „СашаТања“. Кодченкова глумела во друг американски филм „Волверин: Бесмртниот“, каде што ја играла улогата на злобниот вајпер. Потоа, имала и улоги во такви филмови како „Василиса“, „Шампиони“, „Крвава дама Батори“. На 29 декември 2016 година бил објавен историскиот филм „Викинг“,каде Кодченкова играла една од главните улоги. Во 2019 година и била доделена наградата „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога за улогата во филмот „Довлатов“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tass.ru/kultura/6043270|title=Картина «Война Анны» получила премию «Золотой орёл» и стала лучшим фильмом года|last=|date=2019-01-25|work=|publisher=[[ТАСС]]|language=ru|accessdate=2019-01-26}}</ref> Член е на партијата [[Единствена Русија]],<ref>[http://www.fontanka.ru/2010/02/27/141/ Светлана Ходченкова: «Вторая Юлия Тимошенко из меня не выйдет» // Фонтанка.ру 27.02.2010]</ref> и член е на Сојузот на кинематографери на Русија. === Личен живот === На 13 декември 2005 година се омажила за глумецот Владимир Јаглич, кого го познавала од институтот. После венчавката, таа го сменила презимето, но го користела своето моминско во филмовите и на сцената. Тие се развеле летото во 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|title=Светлана Ходченкова развелась с мужем|date=2010-07-31|publisher=LIVEstory.com.ua|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6E80r3r4s?url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|archive-date=2013-02-02|accessdate=2013-01-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|title=Светлана Ходченкова разводится с мужем|last=З. Крутова|date=2010-07-30|publisher=ЕвроСМИ|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/65lEiw30z?url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|archive-date=2012-02-27|accessdate=2011-06-10}}</ref> Од 2011 година, таа почнала врска со московскиот стопанственик Георги Петришин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26020.3/2941078/|title=Светлана Ходченкова: Перестать сниматься ради рождения ребенка? Легко!|last=Александр Нечаев, Мария Ремизова.|date=2013-01-24|publisher=Комсомольская правда|language=ru|accessdate=2013-08-23}}</ref> На 28 мај 2015 година, Петришин ја запросил глумицата на сцената во театарот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mk.ru/culture/2015/05/29/vozlyublennyy-sdelal-svetlane-khodchenkovoy-predlozhenie-na-scene.html|title=Возлюбленный сделал Светлане Ходченковой предложение на сцене|date=2015-05-29|publisher=[[Московский комсомолец]]|accessdate=2015-06-01}}</ref> но на крајот тие раскинале во февруари 2016 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26484.5/3356777/|title=Светлана Ходченкова и Георгий Петришин разошлись за месяц до свадьбы|last=Елена Лаптева|date=2016-02-01|publisher=[[Комсомольская правда]]|accessdate=2016-02-11}}</ref> == Творештво == === Улоги во театарот === ==== Проекти на независен театар ==== * 2005 — «Болница „Мулен Руж“»<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ «Госпиталь „Мулен Руж“»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210805160653/http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ |date=2021-08-05 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> Дани Лоран — ''Луиза'' * 2006 — «Дедо Мраз — измамник »<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ «Дед Мороз — Мерзавец»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210418015054/https://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ |date=2021-04-18 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> [[Баласко, Јосијан|Ж. Баласко]], [[Шазел, Мари-Ана|М.-А. Шазел]], [[Клавие, христијанин|К. Клаве]], [[Јужно, eraерард|Ж. Жјуњо]], [[Лермит, Тиери|Т. Лермит]], Б. Мојно — ''Терез'' * 2008 — «Театар по правилам и без» [[Фрејн, Мајкл|М. Фрејн]], режисер [[Петров, Владимир Сергеевич|В. Петров]] — ''Брук-Вики'' * 2014 — «Историја на љубовта»<ref>[https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ «История любви»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200603132406/https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ |date=2020-06-03 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> по пиеса [[Сиблејарас, eraералд|Ж. Сиблејрас]] — ''Анита'' ==== Театарски центар „На Страсном“ ==== * „Тие слободни пеперутки“ === Филмографија === === Продуцент === * „ Таа има друго име “ <ref>{{Наведени вести|url=https://rg.ru/2018/06/28/svetlana-hodchenkova-mne-interesno-brat-ocherednye-vershiny.html|title=Светлана Ходченкова: Мне интересно брать очередные вершины|date=2018-06-28|work=Российская газета|access-date=2018-07-02|language=ru}}</ref> === Спотови === * „Јас сум веќе 18“ „ Рацете горе “ * „Летото е секогаш! "(Заедно со групата" Диско Краш ", Вера Брежнева и Настја Задорожнаја ) * „Парчиња меморија“ (со Тимур Родригес ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|title=Тимур Родригес снял новый клип|date=2014-05-19|publisher=Радиостанция «Ванильное радио»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519223143/http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|archive-date=2014-05-19|accessdate=2014-05-19}}</ref> * „Екстази“ (заедно со групата „ Ленинград “) * "Заљубена сум" === Работа во реклами === * Елсеве Лореал <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8FMTXK8qIDQ Реклама Elseve «Полное восстановление 5»]</ref> * Еле <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IGl-yNBMtvs ELLE героиня: Светлана Ходченкова - YouTube]</ref> * Авон <ref>{{Наведени вести|url=http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|title=Светлана Ходченкова стала новым лицом марки Avon|date=2013-03-05|work=tele.ru|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113110832/http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|url-status=dead}}</ref> == Награди и номинации == * 2004 година - номинирана за наградата Ника за најдобра глумица ( благослови ја жената ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kinoafisha.info/news/18995/|title=Объявлены номинанты на премию «Ника»|date=2004-03-24|publisher=«Киноафиша Санкт-Петербурга»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015125201/http://www.kinoafisha.info/news/18995/|archive-date=2014-10-15|accessdate=2013-08-01}}</ref> * 2004 година - Награда за најдобра глумица за нив. Клара Лучко на Филмскиот фестивал за литература и кино во Гачина (филмот Благослови ја жената) * 2008 година - Награда за најдобра глумица на Фестивалот на полски играни филмови во Гдиња (филмот „Мала Москва“) * 2014 година - Награда за најдобра глумица на Меѓународниот филмски фестивал во Пјонгчанг (филм „Василиса“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itar-tass.com/kultura/1463889|title=Актриса Светлана Ходченкова получила приз кинофестиваля в Пхеньяне за лучшую женскую роль|last=|date=2014-09-24|work=|publisher=ИТАР-ТАСС|language=|accessdate=2014-09-26}}</ref> * 2018 година - Почесен уметник на Руската Федерација - ''за нејзиниот голем придонес во развојот на националната култура, уметност, масовни медиуми и долгогодишна плодна работа'' <ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=31&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> * 2019 година - Награда „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога (филм на Довлатов) <ref>{{Наведени вести|url=https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|title="Золотой орел-2019": Светлана Ходченкова, Аглая Тарасова, Александр Петров и другие триумфаторы премии|date=2019-01-25|work=hellomagazine.com|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923004630/https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|url-status=dead}}</ref> === Други награди === * 2012 година - Награда „ Жорж “ во категорија „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|title=Церемония «Жорж 2012»|publisher=national-movie-awards.ru|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6BVwyj5C8?url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|archive-date=2012-10-18|accessdate=2012-09-09|url-status=live}}</ref> * 2013 година - номинирана за наградата „Жорж“ во категоријата „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013/|title=Церемония «Жорж 2013»|publisher=national-movie-awards.ru|language=|accessdate=2013-09-03|archive-date=2014-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528050850/http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013|url-status=dead}}</ref> * 2017 година - Награда на весникот на годината на магазинот Гламур за глумица на годината <ref name="example">''glamour.ru'' [https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress Актриса года] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181019001715/https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress |date=2018-10-19 }}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ходченкова, Светлана}} [[Категорија:Политичари од Единствена Русија]] [[Категорија:Заслужни артисти на Русија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Родени на 21 јануари]] i68mc14kldnlnk3523ssco99b13yo9y 5629841 5629833 2026-09-18T16:46:22Z Виолетова 1975 Отповикани уредувања на [[Special:Contributions/~2026-50091-75|~2026-50091-75]] ([[User talk:~2026-50091-75|разговор]]), враќајќи на последната преработка на [[User:Gurther|Gurther]] 5625347 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Ходченкова Светлана Викторовна 2017.jpg|мини|Светлана Ходченкова]] '''Светлана Кодченкова''' (родена на [[21 јануари]] 1983 година, [[Москва]], [[Советски Сојуз|СССР]]) - [[Русија|руска]] глумица која работела во театар, кино, телевизија и синхронизација, и како филмски продуцент. Почесен уметник на Русија од 2018 година.<ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=30&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> == Животопис == Родена е во [[Москва]] на 21 јануари 1983 година. Долго време живеела со својата мајка во градот Железнодорожни (сега Балашиха). На 16 години кратко работела во агенција за модели. Дебито на глумицата во кино се случила на 20-годишна возраст - во филмот на Станислав Говорухин „Благослови ја жената“ (2003), каде што Ходченкова ја играла улогата на сопругата Вера на командантот на Црвената армија. За овој филм била номинирана за филмската награда Ника за најдобра глумица. Својата кариера ја продолжила како јасновидец Касандра во историската телевизиска серија „Талисман на љубовта“ (2005). Во 2005 година дипломирала на Театарскиот институт Борис Шчукин, курс на Михаил Борисов. Истата година глумела во друг филм во режија на Станислав Говорухин, „Не само со леб “ во улогата на Надежда Дроздова. Во 2007 година, Кодченкова глумела во филмот „Километар нула“ во режија на Павел Санаев. Во периодот од 2009 до 2013 година соработувала со режисерот Марјус Вајсберг, кој ја ангажирал во трилогијата „Љубов во градот“ со пејачката Вера Брежнева и глумицата Анастасија Задорожнаја. Во 2011 година, глумицата го имала своето деби во Холивуд.<ref>[http://www.sobaka.ru/oldmagazine/portrety/13770#pr Светлана Ходченкова в рубрике «Портреты»] — Журнал «[[Собака.ru (журнал)|Собака.ru]]» — [https://www.webcitation.org/6OBkWmZuC архивировано от 19.03.2013]</ref> - филмот „ Шпион,излези надвор! » <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.marieclaire.ru/razgovori/svetlana-hodchenkova-v-rossii-pleyboy-eto-kompliment-a-ne-kompromat-/|title=Светлана Ходченкова: "В России плейбой – это комплимент, а не компромат"|last=|date=18 октября|publisher=marieclaire.ru}}</ref> Светлана е презентирана заедно со странски колеги (Гери Олдман, Колин Фирт и други) на [[Венецијански филмски фестивал|филмскиот фестивал во Венеција]]. Кодченкова глумела во друг американски филм „Волверин: Бесмртниот“, каде што ја играла улогата на злобниот вајпер. Потоа, имала и улоги во такви филмови како „Василиса“, „Шампиони“, „Крвава дама Батори“. На 29 декември 2016 година бил објавен историскиот филм „Викинг“,каде Кодченкова играла една од главните улоги. Во 2019 година и била доделена наградата „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога за улогата во филмот „Довлатов“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://tass.ru/kultura/6043270|title=Картина «Война Анны» получила премию «Золотой орёл» и стала лучшим фильмом года|last=|date=2019-01-25|work=|publisher=[[ТАСС]]|language=ru|accessdate=2019-01-26}}</ref> Член е на партијата [[Единствена Русија]],<ref>[http://www.fontanka.ru/2010/02/27/141/ Светлана Ходченкова: «Вторая Юлия Тимошенко из меня не выйдет» // Фонтанка.ру 27.02.2010]</ref> и член е на Сојузот на кинематографери на Русија. === Личен живот === На 13 декември 2005 година се омажила за глумецот Владимир Јаглич, кого го познавала од институтот. После венчавката, таа го сменила презимето, но го користела своето моминско во филмовите и на сцената. Тие се развеле летото во 2010 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|title=Светлана Ходченкова развелась с мужем|date=2010-07-31|publisher=LIVEstory.com.ua|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6E80r3r4s?url=http://www.livestory.com.ua/star/2010/07/31/121630.html|archive-date=2013-02-02|accessdate=2013-01-28|url-status=dead}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|title=Светлана Ходченкова разводится с мужем|last=З. Крутова|date=2010-07-30|publisher=ЕвроСМИ|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/65lEiw30z?url=http://www.eurosmi.ru/svetlana_hodchenkova_razvoditsya_s_mujem.html|archive-date=2012-02-27|accessdate=2011-06-10}}</ref> Од 2011 година, таа почнала врска со московскиот стопанственик Георги Петришин.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26020.3/2941078/|title=Светлана Ходченкова: Перестать сниматься ради рождения ребенка? Легко!|last=Александр Нечаев, Мария Ремизова.|date=2013-01-24|publisher=Комсомольская правда|language=ru|accessdate=2013-08-23}}</ref> На 28 мај 2015 година, Петришин ја запросил глумицата на сцената во театарот,<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mk.ru/culture/2015/05/29/vozlyublennyy-sdelal-svetlane-khodchenkovoy-predlozhenie-na-scene.html|title=Возлюбленный сделал Светлане Ходченковой предложение на сцене|date=2015-05-29|publisher=[[Московский комсомолец]]|accessdate=2015-06-01}}</ref> но на крајот тие раскинале во февруари 2016 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kp.ru/daily/26484.5/3356777/|title=Светлана Ходченкова и Георгий Петришин разошлись за месяц до свадьбы|last=Елена Лаптева|date=2016-02-01|publisher=[[Комсомольская правда]]|accessdate=2016-02-11}}</ref> == Творештво == === Улоги во театарот === ==== Проекти на независен театар ==== * 2005 — «Болница „Мулен Руж“»<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ «Госпиталь „Мулен Руж“»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210805160653/http://theatreatelier.ru/about/archive/gospital-mulen-ruzh/ |date=2021-08-05 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> Дани Лоран — ''Луиза'' * 2006 — «Дедо Мраз — измамник »<ref>[http://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ «Дед Мороз — Мерзавец»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210418015054/https://theatreatelier.ru/about/archive/ded-moroz-merzavets/ |date=2021-04-18 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> [[Баласко, Јосијан|Ж. Баласко]], [[Шазел, Мари-Ана|М.-А. Шазел]], [[Клавие, христијанин|К. Клаве]], [[Јужно, eraерард|Ж. Жјуњо]], [[Лермит, Тиери|Т. Лермит]], Б. Мојно — ''Терез'' * 2008 — «Театар по правилам и без» [[Фрејн, Мајкл|М. Фрејн]], режисер [[Петров, Владимир Сергеевич|В. Петров]] — ''Брук-Вики'' * 2014 — «Историја на љубовта»<ref>[https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ «История любви»] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20200603132406/https://theatreatelier.ru/about/spektakli/istoriya-lyubvi/ |date=2020-06-03 }} Архив спектаклей «НТП».</ref> по пиеса [[Сиблејарас, eraералд|Ж. Сиблејрас]] — ''Анита'' ==== Театарски центар „На Страсном“ ==== * „Тие слободни пеперутки“ === Филмографија === === Продуцент === * „ Таа има друго име “ <ref>{{Наведени вести|url=https://rg.ru/2018/06/28/svetlana-hodchenkova-mne-interesno-brat-ocherednye-vershiny.html|title=Светлана Ходченкова: Мне интересно брать очередные вершины|date=2018-06-28|work=Российская газета|access-date=2018-07-02|language=ru}}</ref> === Спотови === * „Јас сум веќе 18“ „ Рацете горе “ * „Летото е секогаш! "(Заедно со групата" Диско Краш ", Вера Брежнева и Настја Задорожнаја ) * „Парчиња меморија“ (со Тимур Родригес ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|title=Тимур Родригес снял новый клип|date=2014-05-19|publisher=Радиостанция «Ванильное радио»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20140519223143/http://vanilnoeradio.ru/show_business/4422-timur-rodrigez-snjal-novyjj-klip.html|archive-date=2014-05-19|accessdate=2014-05-19}}</ref> * „Екстази“ (заедно со групата „ Ленинград “) * "Заљубена сум" === Работа во реклами === * Елсеве Лореал <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=8FMTXK8qIDQ Реклама Elseve «Полное восстановление 5»]</ref> * Еле <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=IGl-yNBMtvs ELLE героиня: Светлана Ходченкова - YouTube]</ref> * Авон <ref>{{Наведени вести|url=http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|title=Светлана Ходченкова стала новым лицом марки Avon|date=2013-03-05|work=tele.ru|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113110832/http://www.tele.ru/news/svetlana-khodchenkova-stala-novym-litsom-marki-avon/|url-status=dead}}</ref> == Награди и номинации == * 2004 година - номинирана за наградата Ника за најдобра глумица ( благослови ја жената ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.kinoafisha.info/news/18995/|title=Объявлены номинанты на премию «Ника»|date=2004-03-24|publisher=«Киноафиша Санкт-Петербурга»|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015125201/http://www.kinoafisha.info/news/18995/|archive-date=2014-10-15|accessdate=2013-08-01}}</ref> * 2004 година - Награда за најдобра глумица за нив. Клара Лучко на Филмскиот фестивал за литература и кино во Гачина (филмот Благослови ја жената) * 2008 година - Награда за најдобра глумица на Фестивалот на полски играни филмови во Гдиња (филмот „Мала Москва“) * 2014 година - Награда за најдобра глумица на Меѓународниот филмски фестивал во Пјонгчанг (филм „Василиса“) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://itar-tass.com/kultura/1463889|title=Актриса Светлана Ходченкова получила приз кинофестиваля в Пхеньяне за лучшую женскую роль|last=|date=2014-09-24|work=|publisher=ИТАР-ТАСС|language=|accessdate=2014-09-26}}</ref> * 2018 година - Почесен уметник на Руската Федерација - ''за нејзиниот голем придонес во развојот на националната култура, уметност, масовни медиуми и долгогодишна плодна работа'' <ref>[http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201808210048?index=31&rangeSize=1 Указ Президента Российской Федерации от 21 августа 2018 года № 488 «О награждении государственными наградами Российской Федерации»]</ref> * 2019 година - Награда „Златен орел“ за најдобра споредна женска улога (филм на Довлатов) <ref>{{Наведени вести|url=https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|title="Золотой орел-2019": Светлана Ходченкова, Аглая Тарасова, Александр Петров и другие триумфаторы премии|date=2019-01-25|work=hellomagazine.com|access-date=2020-05-20|language=|archive-date=2020-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923004630/https://ru.hellomagazine.com/zvezdy/krasnaya-dorozhka/29708-zolotoy-orel-2019-svetlana-khodchenkova-aglaya-tarasova-aleksandr-petrov-i-drugie-triumfatory-premii.html|url-status=dead}}</ref> === Други награди === * 2012 година - Награда „ Жорж “ во категорија „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|title=Церемония «Жорж 2012»|publisher=national-movie-awards.ru|language=ru|archive-url=https://www.webcitation.org/6BVwyj5C8?url=http://www.national-movie-awards.ru/ceremony|archive-date=2012-10-18|accessdate=2012-09-09|url-status=live}}</ref> * 2013 година - номинирана за наградата „Жорж“ во категоријата „Руска глумица на годината“ <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013/|title=Церемония «Жорж 2013»|publisher=national-movie-awards.ru|language=|accessdate=2013-09-03|archive-date=2014-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20140528050850/http://www.national-movie-awards.ru/winners/2013|url-status=dead}}</ref> * 2017 година - Награда на весникот на годината на магазинот Гламур за глумица на годината <ref name="example">''glamour.ru'' [https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress Актриса года] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20181019001715/https://www.glamour.ru/awards/woty/2017/actress |date=2018-10-19 }}</ref> == Наводи == {{Наводи|2}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Ходченкова, Светлана}} [[Категорија:Политичари од Единствена Русија]] [[Категорија:Заслужни артисти на Русија]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1983 година]] [[Категорија:Родени на 21 јануари]] lik6jupuvjfsvds9wnc9gj2ninr8m0o 10 1259471 5629992 4411801 2026-09-19T10:32:49Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (4) 5629992 wikitext text/x-wiki [[Податотека:600px bisection vertical HEX-FF0000 White.svg|20px|Солфорд Сити]] {{fb team |t=Солфорд Сити |tan=ФК Солфорд Сити |tc=ENG |abb={{#if:{{{abb|}}}|SFC}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Англија|Солфорд Сити]] </noinclude> btudnjmwbr3cqfzznx2w1adiexph6g3 10 1259472 5629991 4411803 2026-09-19T10:32:47Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (4) 5629991 wikitext text/x-wiki {{fb team |t=Солфорд Сити |tan=ФК Солфорд Сити |tc=ENG |abb={{#if:{{{abb|}}}|SFC}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }} [[Податотека:600px bisection vertical HEX-FF0000 White.svg|20px|Солфорд Сити]]<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb-rt_team_предлошки Англија|Солфорд Сити]] </noinclude> 98k1k9ymi4oiuj3x3tkvdq2ccf951y5 0 1268950 5629961 5629786 2026-09-19T09:11:43Z Carshalton 30527 5629961 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џош Виндас | image = [[Податотека:Josh Windass 12-04-2014 1.jpg|200px]] | fullname = Џошуа Дин Виндас<ref name="Hugman">{{Hugman|26425|access-date=9 January 2017}}</ref> | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|1|9}}<ref name="Hugman"/> | cityofbirth = [[Кингстон на Хал|Хал]] | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Wrexham}} | clubnumber = 10 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]], [[Напад (фудбал)|напад]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Huddersfield Town}} | years1 = 2012-2013 | caps1 = ? | goals1 = ? | clubs1 = {{Fb team Harrogate Railway Athletic}} | years2 = 2013-2016 | caps2 = 75 | goals2 = 22 | clubs2 = {{Fb team Accrington Stanley}} | years3 = 2016-2018 | caps3 = 55 | goals3 = 13 | clubs3 = {{Fb team Rangers}} | years4 = 2018-2020 | caps4 = 54 | goals4 = 9 | clubs4 = {{Fb team Wigan}} | years5 = 2020-2025 | caps5 = 162 | goals5 = 46 | clubs5 = {{Fb team Sheffield Wednesday}} | years6 = 2025- | caps6 = 45 | goals6 = 16 | clubs6 = {{Fb team Wrexham}} }} '''Џошуа Дин Видас''' (роден на [[9 јануари]] [[1994]] година во [[Кингстон на Хал|Хал]]) — [[Англичани|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} или {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Wrexham}}. ==Животопис== Виндас е роден во [[Кингстон на Хал|Хал]], [[Хамберсајд]].<ref name="Hugman"/> Toj е син на поранешниот фудбалер, [[Дин Виндас]].<ref name = "Independent">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/josh-windass-is-helping-accrington-stanleys-promotion-push-a6714346.html|title=Josh Windass is helping Accrington Stanley's promotion push|date=30 October 2015|access-date=30 June 2016|first=Simon |last=Hart|publisher=Independent News & Media|work=The Independent|location=London}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.examiner.co.uk/sport/football/news/famous-fathers-new-huddersfield-town-4998935|title=Famous fathers of new Huddersfield Town academy players|date=21 May 2010|access-date=9 November 2013|first=Doug |last=Thomson|work=Huddersfield Examiner}}</ref> ==Технички карактеристики== Примарно е [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч за врска]], но Виндас може да игра и како [[Напад (фудбал)|напаѓач]].<ref>{{cite web|url=https://rangers.co.uk/news/headlines/josh-aiming-top-scorer/|title=Josh Aiming For Top Scorer|date=16 March 2018|website=Rangers Football Club, Official Website|access-date=13 July 2018|archive-date=2018-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180713174852/https://rangers.co.uk/news/headlines/josh-aiming-top-scorer/|url-status=dead}}</ref> ==Кариера== Виндас ја започнал својата кариера во екипата на {{Fb team (N) Huddersfield Town}}.<ref name = "Independent"/> Тој поминал десет години во овој клуб пред да биде ослободен во април 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/sportbcfc/9667546.Baker_s_at_the_double_for_City_reserves/|title=Baker's at the double for City reserves|date=24 April 2012|access-date=9 November 2013|publisher=Newsquest Media Group|work=Telegraph & Argus|location=Bradford}}</ref> Својата сениорска кариера ја започнал во нисколигашот [[ФК Харогет Релвеј Атлетик|Харогет Релвеј Атлетик]], на кој му се приклучил во декември 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.evostikleague.co.uk/saturdays-transfer-list-12196/|title=Saturday's Transfer List|date=22 December 2012|access-date=9 November 2013|author=David Watters|publisher=Evo-Stik Northern Premier League|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705040222/http://www.evostikleague.co.uk/saturdays-transfer-list-12196|url-status=dead}}</ref> Додека играл полупрофесионален фудбал во овој клуб, тој во исто време работел како градежен работник.<ref name = "Independent"/> По завршувањето на сезоната 2012-2013, Виндас потпишал договор со [[ФК Акрингтон Стенли|Акрингтон Стенли]] во јули 2013, станувајќи официјално професионален фудбалер откако му се приклучил на клубот од [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига&nbsp;Два]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23407590|title=Accrington Stanley sign Josh Windass on one-year contract|date=24 July 2013|access-date=25 July 2013|publisher=BBC |work=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ripongazette.co.uk/sport/local/harrogate-railway-winger-josh-windass-joins-accrington-stanley-1-5886239|title=Harrogate Railway winger Josh Windass joins Accrington Stanley|date=27 July 2013|access-date=27 July 2013|publisher=Ripon Gazette|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20131109185837/http://www.ripongazette.co.uk/sport/local/harrogate-railway-winger-josh-windass-joins-accrington-stanley-1-5886239|archive-date=9 November 2013}}</ref> Откако во првата сезона, ретко бележел минути поминати на теренот, следните две сезони биле многу важни за развојот на Виндас; во тие две сезони тој добил многу простор за игра благоарение на кој успеал да ги покаже својте квалитети постигнувајќи 23 голови, од кои 17 биле во последната сезона. Откако во ноември 2015, на совет на својот татко одбил да го продолжи договорот со Акрингтон, во јануари 2016, заедно со својот соиграч [[Мат Крукс]], Виндас потпишал четири годишен договор со шкотскиот великан [[ФК Ренџерс|Ренџерс]]. Двете засилувања од Акрингтон, официјално му се приклучиле на Ренџерс во јули 2016 и биле дел од подготвителните натпревари. Своето деби за Ренџерс, Виндас го направил на 16 јули 2016, во натпревар од [[Лига куп на Шкотска|Лига купот на Шкотска]] против [[ФК Мадервел|Мадервел]],<ref>{{Cite news |title=Motherwell 0–2 Rangers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36753027 |publisher=BBC |date=16 July 2016 | work=BBC Sport |first=Chris |last=McLaughlin|access-date=16 December 2016}}</ref> а во истото натпреварување го постигнал и својот прв гол против [[ФК Ист Стирлингшир|Ист Стирлингшир]]. Сезоната 2017-2018, била најдобрата на Виндас дотогаш во кариерата: тој постигнал 18 голови во сите натпреварувања со кој бил најдобар стрелец на Ренџерс (изедначен со [[Алфредо Морелос]]), а со 13 погодоци во лигата тој бил трет стрелец, единствено зад [[Крис Бојд]] од [[ФК Килмарнок|Килмарнок]] и неговиот тимски колега Морелос.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/scottish-premiership/top-scorers|title=Top Scorers - Scottish Premiership - Football|website=BBC Sport|access-date=13 July 2018}}</ref> На 9 август 2018, Виндас се вратил во Англија, потпишувајќи за [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] со кој играл во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|Чемпионшип]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45136356|title=Josh Windass and Joe Garner: Wigan Athletic sign Rangers midfielder and Ipswich striker|date=9 August 2018|access-date=10 August 2018|publisher=BBC Sport}}</ref> Во сезоната 2018-2019, тој постигнал 5 гола помагајќи им на ''Латикс'' да обезбедат опстанок во лигата. На 31 јануари 2020, Виндас бил позајмен на [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]] каде ја доиграл сезоната 2019-2020, а на 2 септември истата година бил откупен од Венздеј за необјавена сума. Иако со 9 гола Виндас бил најдобар стрелец на Шефилд Венздеј во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип во сезоната 2020-2021]], тој не успеал да го спречи испаѓањето на клубот од лигата. Во јули 2025 година, како слободен играч Виндас потпишал за {{Fb team (N) Wrexham}}.<ref>{{cite web |title=Wrexham sign ex-Owls forward Windass |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cwygj024nd6o |publisher=BBC Sport |access-date=23 July 2025 |date=23 July 2025}}</ref> == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 4 март 2020.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2013-2014 || rowspan=3|{{flagsport|ENG}} [[ФК Акрингтон Стенли|Акрингтон Стенли]] || [[Фудбалска лига на Англија Два 2013-2014|ФЛ2]] || 10 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2013-2014|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2013-2014|ТФЛ]] || 0 || 0 || 8 || 0 |- || 2014-2015 || [[Фудбалска лига на Англија Два 2014-2015|ФЛ2]] || 35 || 6 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 3+1 || 0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2014-2015|ТФЛ]] || 1 || 0 || 40 || 6 |- || 2015-2016 || [[Фудбалска лига на Англија Два 2015-2016|ФЛ2]] || 30+2<ref name=off>Плејоф.</ref> || 15+1<ref name=off/> || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 2+1 || 1+0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2015-2016|ТФЛ]] || 0 || 0 || 35 || 17 |- !colspan="3"|Вкупно Акрингтон Стенли || 75+2 || 21+1 || || 8 || 1 || || - || - || || 1 || 0 || 86 || 23 |- || 2016-2017 || rowspan=3|{{flagsport|SCO}} [[ФК Ренџерс|Ренџерс]] || [[Премиер лига на Шкотска 2016-2017|ШПЛ]] || 21 || 0 || [[Фудбалски куп на Шкотска 2016-2017|КШ]]+[[Лига куп на Шкотска 2016-2017|ЛКШ]] || 2+4 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 27 || 1 |- || 2017-2018 || [[Премиер лига на Шкотска 2017-2018|ШПЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Шкотска 2017-2018|КШ]]+[[Лига куп на Шкотска 2017-2018|ЛКШ]] || 4+3 || 5+0 || [[УЕФА Лига Европа 2017-2018|ЛЕ]] || 1<ref name=prel>Во квалификациските кола.</ref> || 0 || - || - || - || 41 || 18 |- || јул.-авг. 2018 || [[Премиер лига на Шкотска 2018-2019|ШПЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Шкотска 2018-2019|КШ]]+[[Лига куп на Шкотска 2018-2019|ЛКШ]] || 0+0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 4<ref name=prel/> || 0 || - || - || - || 5 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Ренџерс || 55 || 13 || || 13 || 6 || || 5 || 0 || || - || - || 73 || 19 |- || 2018-2019 || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|ФЛЧ]] || 39 || 5 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 5 |- || 2019-јан. 2020 || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2019-2020|ФЛЧ]] || 15 || 4 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 16 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Виган Атлетик || 54 || 9 || || 2 || 0 || || - || - || || - || - || 56 || 9 |- || јан.-јун. 2020 || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2019-2020|ФЛЧ]] || 9 || 3 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 3 |- || 2020-2021 || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2020-2021|ФЛЧ]] || 41 || 9 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+2 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 44 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно Шефилд Венздеј || 50 || 12 || || 3 || 1 || || - || - || || - || - || 53 || 13 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 234+2 || 55+1 || || 26 || 8 || || 5 || 0 || || 1 || 0 || 268 || 64 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [https://int.soccerway.com/players/josh-windass/306058/ Џош Виндас на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/josh-windass/profil/spieler/280813 Џош Виндас на transfermarkt] * [https://www.footballcritic.com/josh-windass/profile/37696 Џош Виндас на footballcritic] * [https://www.whoscored.com/Players/134007/Show/Josh-Windass Џош Виндас на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Виндас, Џош}} [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ренџерс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Виган Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шефилд Венздеј]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] 4myusc1ikh5m12p8wwb2uzou5vyl3yj 5629962 5629961 2026-09-19T09:11:58Z Carshalton 30527 /* Животопис */ 5629962 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Џош Виндас | image = [[Податотека:Josh Windass 12-04-2014 1.jpg|200px]] | fullname = Џошуа Дин Виндас<ref name="Hugman">{{Hugman|26425|access-date=9 January 2017}}</ref> | height = {{height|m=1.75}} | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1994|1|9}}<ref name="Hugman"/> | cityofbirth = [[Кингстон на Хал|Хал]] | countryofbirth = [[Англија]] | nationality = {{flagsport|ENG}} [[Англија]] | currentclub = {{Fb team Wrexham}} | clubnumber = 10 | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]], [[Напад (фудбал)|напад]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Huddersfield Town}} | years1 = 2012-2013 | caps1 = ? | goals1 = ? | clubs1 = {{Fb team Harrogate Railway Athletic}} | years2 = 2013-2016 | caps2 = 75 | goals2 = 22 | clubs2 = {{Fb team Accrington Stanley}} | years3 = 2016-2018 | caps3 = 55 | goals3 = 13 | clubs3 = {{Fb team Rangers}} | years4 = 2018-2020 | caps4 = 54 | goals4 = 9 | clubs4 = {{Fb team Wigan}} | years5 = 2020-2025 | caps5 = 162 | goals5 = 46 | clubs5 = {{Fb team Sheffield Wednesday}} | years6 = 2025- | caps6 = 45 | goals6 = 16 | clubs6 = {{Fb team Wrexham}} }} '''Џошуа Дин Видас''' (роден на [[9 јануари]] [[1994]] година во [[Кингстон на Хал|Хал]]) — [[Англичани|англиски]] [[фудбал]]ер, {{Football/MF/player}} или {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Wrexham}}. ==Биографија== Виндас е роден во [[Кингстон на Хал|Хал]], [[Хамберсајд]].<ref name="Hugman"/> Toj е син на поранешниот фудбалер, [[Дин Виндас]].<ref name = "Independent">{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/josh-windass-is-helping-accrington-stanleys-promotion-push-a6714346.html|title=Josh Windass is helping Accrington Stanley's promotion push|date=30 October 2015|access-date=30 June 2016|first=Simon |last=Hart|publisher=Independent News & Media|work=The Independent|location=London}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.examiner.co.uk/sport/football/news/famous-fathers-new-huddersfield-town-4998935|title=Famous fathers of new Huddersfield Town academy players|date=21 May 2010|access-date=9 November 2013|first=Doug |last=Thomson|work=Huddersfield Examiner}}</ref> ==Технички карактеристики== Примарно е [[Среден ред (фудбал)#Офанзивен играч од среден ред|офанзивен играч за врска]], но Виндас може да игра и како [[Напад (фудбал)|напаѓач]].<ref>{{cite web|url=https://rangers.co.uk/news/headlines/josh-aiming-top-scorer/|title=Josh Aiming For Top Scorer|date=16 March 2018|website=Rangers Football Club, Official Website|access-date=13 July 2018|archive-date=2018-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180713174852/https://rangers.co.uk/news/headlines/josh-aiming-top-scorer/|url-status=dead}}</ref> ==Кариера== Виндас ја започнал својата кариера во екипата на {{Fb team (N) Huddersfield Town}}.<ref name = "Independent"/> Тој поминал десет години во овој клуб пред да биде ослободен во април 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.thetelegraphandargus.co.uk/sport/sportbcfc/9667546.Baker_s_at_the_double_for_City_reserves/|title=Baker's at the double for City reserves|date=24 April 2012|access-date=9 November 2013|publisher=Newsquest Media Group|work=Telegraph & Argus|location=Bradford}}</ref> Својата сениорска кариера ја започнал во нисколигашот [[ФК Харогет Релвеј Атлетик|Харогет Релвеј Атлетик]], на кој му се приклучил во декември 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.evostikleague.co.uk/saturdays-transfer-list-12196/|title=Saturday's Transfer List|date=22 December 2012|access-date=9 November 2013|author=David Watters|publisher=Evo-Stik Northern Premier League|archive-date=2017-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170705040222/http://www.evostikleague.co.uk/saturdays-transfer-list-12196|url-status=dead}}</ref> Додека играл полупрофесионален фудбал во овој клуб, тој во исто време работел како градежен работник.<ref name = "Independent"/> По завршувањето на сезоната 2012-2013, Виндас потпишал договор со [[ФК Акрингтон Стенли|Акрингтон Стенли]] во јули 2013, станувајќи официјално професионален фудбалер откако му се приклучил на клубот од [[Фудбалска лига на Англија Два|Лига&nbsp;Два]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/23407590|title=Accrington Stanley sign Josh Windass on one-year contract|date=24 July 2013|access-date=25 July 2013|publisher=BBC |work=BBC Sport}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ripongazette.co.uk/sport/local/harrogate-railway-winger-josh-windass-joins-accrington-stanley-1-5886239|title=Harrogate Railway winger Josh Windass joins Accrington Stanley|date=27 July 2013|access-date=27 July 2013|publisher=Ripon Gazette|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20131109185837/http://www.ripongazette.co.uk/sport/local/harrogate-railway-winger-josh-windass-joins-accrington-stanley-1-5886239|archive-date=9 November 2013}}</ref> Откако во првата сезона, ретко бележел минути поминати на теренот, следните две сезони биле многу важни за развојот на Виндас; во тие две сезони тој добил многу простор за игра благоарение на кој успеал да ги покаже својте квалитети постигнувајќи 23 голови, од кои 17 биле во последната сезона. Откако во ноември 2015, на совет на својот татко одбил да го продолжи договорот со Акрингтон, во јануари 2016, заедно со својот соиграч [[Мат Крукс]], Виндас потпишал четири годишен договор со шкотскиот великан [[ФК Ренџерс|Ренџерс]]. Двете засилувања од Акрингтон, официјално му се приклучиле на Ренџерс во јули 2016 и биле дел од подготвителните натпревари. Своето деби за Ренџерс, Виндас го направил на 16 јули 2016, во натпревар од [[Лига куп на Шкотска|Лига купот на Шкотска]] против [[ФК Мадервел|Мадервел]],<ref>{{Cite news |title=Motherwell 0–2 Rangers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36753027 |publisher=BBC |date=16 July 2016 | work=BBC Sport |first=Chris |last=McLaughlin|access-date=16 December 2016}}</ref> а во истото натпреварување го постигнал и својот прв гол против [[ФК Ист Стирлингшир|Ист Стирлингшир]]. Сезоната 2017-2018, била најдобрата на Виндас дотогаш во кариерата: тој постигнал 18 голови во сите натпреварувања со кој бил најдобар стрелец на Ренџерс (изедначен со [[Алфредо Морелос]]), а со 13 погодоци во лигата тој бил трет стрелец, единствено зад [[Крис Бојд]] од [[ФК Килмарнок|Килмарнок]] и неговиот тимски колега Морелос.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/sport/football/scottish-premiership/top-scorers|title=Top Scorers - Scottish Premiership - Football|website=BBC Sport|access-date=13 July 2018}}</ref> На 9 август 2018, Виндас се вратил во Англија, потпишувајќи за [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] со кој играл во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|Чемпионшип]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/45136356|title=Josh Windass and Joe Garner: Wigan Athletic sign Rangers midfielder and Ipswich striker|date=9 August 2018|access-date=10 August 2018|publisher=BBC Sport}}</ref> Во сезоната 2018-2019, тој постигнал 5 гола помагајќи им на ''Латикс'' да обезбедат опстанок во лигата. На 31 јануари 2020, Виндас бил позајмен на [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]] каде ја доиграл сезоната 2019-2020, а на 2 септември истата година бил откупен од Венздеј за необјавена сума. Иако со 9 гола Виндас бил најдобар стрелец на Шефилд Венздеј во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип во сезоната 2020-2021]], тој не успеал да го спречи испаѓањето на клубот од лигата. Во јули 2025 година, како слободен играч Виндас потпишал за {{Fb team (N) Wrexham}}.<ref>{{cite web |title=Wrexham sign ex-Owls forward Windass |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cwygj024nd6o |publisher=BBC Sport |access-date=23 July 2025 |date=23 July 2025}}</ref> == Клупска статистика == ''Статистиката е ажурирана на 4 март 2020.'' {| class="wikitable center" style="text-align:center; font-size:90%" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || 2013-2014 || rowspan=3|{{flagsport|ENG}} [[ФК Акрингтон Стенли|Акрингтон Стенли]] || [[Фудбалска лига на Англија Два 2013-2014|ФЛ2]] || 10 || 0 || [[ФА Куп 2013-2014|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2013-2014|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2013-2014|ТФЛ]] || 0 || 0 || 8 || 0 |- || 2014-2015 || [[Фудбалска лига на Англија Два 2014-2015|ФЛ2]] || 35 || 6 || [[ФА Куп 2014-2015|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2014-2015|ЛК]] || 3+1 || 0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2014-2015|ТФЛ]] || 1 || 0 || 40 || 6 |- || 2015-2016 || [[Фудбалска лига на Англија Два 2015-2016|ФЛ2]] || 30+2<ref name=off>Плејоф.</ref> || 15+1<ref name=off/> || [[ФА Куп 2015-2016|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2015-2016|ЛК]] || 2+1 || 1+0 || - || - || - || [[Трофеј на фудбалската лига на Англија 2015-2016|ТФЛ]] || 0 || 0 || 35 || 17 |- !colspan="3"|Вкупно Акрингтон Стенли || 75+2 || 21+1 || || 8 || 1 || || - || - || || 1 || 0 || 86 || 23 |- || 2016-2017 || rowspan=3|{{flagsport|SCO}} [[ФК Ренџерс|Ренџерс]] || [[Премиер лига на Шкотска 2016-2017|ШПЛ]] || 21 || 0 || [[Фудбалски куп на Шкотска 2016-2017|КШ]]+[[Лига куп на Шкотска 2016-2017|ЛКШ]] || 2+4 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 27 || 1 |- || 2017-2018 || [[Премиер лига на Шкотска 2017-2018|ШПЛ]] || 33 || 13 || [[Фудбалски куп на Шкотска 2017-2018|КШ]]+[[Лига куп на Шкотска 2017-2018|ЛКШ]] || 4+3 || 5+0 || [[УЕФА Лига Европа 2017-2018|ЛЕ]] || 1<ref name=prel>Во квалификациските кола.</ref> || 0 || - || - || - || 41 || 18 |- || јул.-авг. 2018 || [[Премиер лига на Шкотска 2018-2019|ШПЛ]] || 1 || 0 || [[Фудбалски куп на Шкотска 2018-2019|КШ]]+[[Лига куп на Шкотска 2018-2019|ЛКШ]] || 0+0 || 0 || [[УЕФА Лига Европа 2018-2019|ЛЕ]] || 4<ref name=prel/> || 0 || - || - || - || 5 || 0 |- !colspan="3"|Вкупно Ренџерс || 55 || 13 || || 13 || 6 || || 5 || 0 || || - || - || 73 || 19 |- || 2018-2019 || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2018-2019|ФЛЧ]] || 39 || 5 || [[ФА Куп 2018-2019|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2018-2019|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 40 || 5 |- || 2019-јан. 2020 || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2019-2020|ФЛЧ]] || 15 || 4 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+0 || 0 || - || - || - || - || - || - || 16 || 4 |- !colspan="3"|Вкупно Виган Атлетик || 54 || 9 || || 2 || 0 || || - || - || || - || - || 56 || 9 |- || јан.-јун. 2020 || rowspan=2|{{flagsport|ENG}} [[ФК Шефилд Венздеј|Шефилд Венздеј]] || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2019-2020|ФЛЧ]] || 9 || 3 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || - || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 3 |- || 2020-2021 || [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип 2020-2021|ФЛЧ]] || 41 || 9 || [[ФА Куп 2019-2020|ФАКуп]]+[[Лига куп на Англија 2019-2020|ЛК]] || 1+2 || 0+1 || - || - || - || - || - || - || 44 || 10 |- !colspan="3"|Вкупно Шефилд Венздеј || 50 || 12 || || 3 || 1 || || - || - || || - || - || 53 || 13 |- !colspan="3"|Вкупно во кариерата || 234+2 || 55+1 || || 26 || 8 || || 5 || 0 || || 1 || 0 || 268 || 64 |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Англија |image3=Flag of England.svg }} * [https://int.soccerway.com/players/josh-windass/306058/ Џош Виндас на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/josh-windass/profil/spieler/280813 Џош Виндас на transfermarkt] * [https://www.footballcritic.com/josh-windass/profile/37696 Џош Виндас на footballcritic] * [https://www.whoscored.com/Players/134007/Show/Josh-Windass Џош Виндас на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Виндас, Џош}} [[Категорија:Англиски фудбалери]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ренџерс]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Виган Атлетик]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шефилд Венздеј]] [[Категорија:Родени во 1994 година]] qnsnsd39smyguofzny2fh3ivvd10bef 0 1276855 5629955 5395339 2026-09-19T09:02:34Z Forbidden History 89259 /* Поврзано */ 5629955 wikitext text/x-wiki '''Ангеле Миладинов Крстески''' ({{роден|||1924}} во {{Роден во|Србјани}} — {{починат||февруари|1944}} во {{Починат во|Клиново}}) — [[Македонци|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Слободата беше нивниот идеал|last=Ристоски и други|first=Душан|publisher=Музеј - Западна Македонија во НОВ - Кичево|year=1982|location=Кичево|pages=75}}</ref> == Животопис == Роден е во [[Земјоделство|земјоделско]] семејство. Определен за борба против окупаторот, се вклучил во воспитните групи, а во [[Пролет|пролетта]] [[1943]] година станал член на [[СКОЈ]]. Во [[Есен|есента]] [[1943]] година, тој доброволно заминал како партизан во редовите на [[Прва македонско-косовска ударна бригада|Првата македонско-косовска бригада]]. Со Бригадата бил во [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]], во познатиот [[Февруарски поход]]. По борбите кај [[Богомила]], се нашол отцепен од Бригадата со повеќе свои другари кои наишле на [[Царство Бугарија|бугарски]] заседи кај селото [[Клиново]] на [[Црна Река]]. Таму бил смртно погоден од фашистички куршум, во февруари [[1944]] година.<ref name=":02" /> == Поврзано == * [[Стојан Крстески]] * [[Драгана Крстевска]] *[[Кичево и Кичевско во НОВ]] == Наводи == <references /> {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Крстески, Ангеле}} [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] l5977hs11niq364opmxweqv8d464o0l 0 1276858 5629956 5395344 2026-09-19T09:02:48Z Forbidden History 89259 /* Поврзано */ 5629956 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија за личност|image_name=Stojan Krsteski.jpg|име=Стојан Крстески|роден-место=[[Србјани]], [[Кралство СХС]]|роден-дата=[[1922]] година|починал-дата=февруари [[1944]] година|починал-место=[[Никодин]], [[Царство Бугарија]]|народност=[[Македонец]]}} '''Стојан Миладинов Крстески''' ({{роден|||1922}} во {{Роден во|Србјани}} — {{починат||февруари|1944}} во {{Починат во|Никодин}}) — [[ДФ Македонија|македонски]] партизан, борец за слобода на [[Македонија]] и учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ]].<ref name=":02">{{Наведена книга|title=Слободата беше нивниот идеал|last=Ристоски и други|first=Душан|publisher=Музеј - Западна Македонија во НОВ - Кичево|year=1982|location=Кичево|pages=75}}</ref> == Животопис == Роден е во семејство кое претежно се занимавало со [[земјоделство]]. Поради големата сиромаштија, заминал на печалба во [[Белград]], но по нападот на [[Кралство Југославија|Југославија]] од страна на [[Трет Рајх|Германија]], се вратил во [[Србјани|своето село]] каде активно се вклучил во народно ослободителното движење и станал член на [[СКОЈ]]. Во [[Лето|летото]] [[1943]] година, тој доброволно стапил во редовите на [[Кичевско-мавровски народноослободителен партизански одред|Кичевско-мавровскиот партизански одред]], а потоа во редовите на [[Прва македонско-косовска ударна бригада|Првата македонско-косовска бригада]]. Со Бригадата заминал за [[Егејска Македонија|егејскиот дел]] на [[Македонија (регион)|Македонија]], во познатиот [[Февруарски поход]]. Загинал кај селото [[Никодин]] во февруари [[1944]] година, во борба против [[Царство Бугарија|бугарските окупатори]].<ref name=":02" /> == Поврзано == * [[Ангеле Крстески]] * [[Драгана Крстевска]] * [[Кичево и Кичевско во НОВ]] == Наводи == <references /> {{DEFAULTSORT:Крстески, Стојан}} [[Категорија:Жртви на Бугарската окупација на Македонија во Втората светска војна]] [[Категорија:Учесници во НОБ]] 0by06qo3w8tkrsk7lkqp6o14dj1mo6x 0 1278793 5629837 5289303 2026-09-18T15:49:01Z MKcitizen 109906 граматичко уредување 5629837 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political_Party | country = Република Македонија | party_name = Родина Македонија) | party_logo = Rodina_Makedonija_logo.png | party_articletitle = РМ | leader = | founder = | colorcode = red | foundation = 30 март 2020<ref>[http://rodina.org.mk]</ref> | ideology = [[Македонска преродба|Македонски национализам]]<br/>[[Конзервативизам]]<br/>[[Антикомунизам]]<br/>[[Антифашизам]]<br/>[[НАТО|Анти-НАТО]]<br/> [[Евроскептицизам]]<br/>[[Панславизам]] | colours ={{Color box|red}} црвена {{Color box|yellow}} жолта | headquarters = [[Скопје]], [[Република Македонија]] | seats1_title = [[Собрание на Република Македонија|Собрание]] | seats1 = {{Infobox political party/seats|0|120|hex=green}} | seats2_title = [[Општини во Македонија|Општини]] | seats2 = {{Infobox political party/seats|0|80|hex=green}} | website = [http://rodina.org.mk www.rodina.org.mk] |logo=[[File:Родина Македонија-грб.jpg|thumb|Официјален грб на Родина Македонија]]|president=|name=Родина Македонија|youth_wing=Родина млади|party name=Родина Македонија}} '''Родина Македонија (скратено РОДИНА)''' — политичка партија во [[Република Македонија]]. Партијата е формирана на 30 март 2020 година во Скопје. Претседавач на претседателството е Томче Ширков. == Создавање == Родина Македонија била создадена како реакција и алтернатива на политиките на двете најголеми партии во [[Македонија]], [[Внатрешна македонска револуционерна организација - Демократска партија за македонско национално единство|ВМРО-ДПМНЕ]] и [[Социјалдемократски сојуз на Македонија|СДСМ]]. Партијата смета дека Македонија оди во погрешна насока уште од самото осамостојување, и исто така нуди алтернатива во [[БРИКС]] и ЕАЕС, а против [[НАТО]] и [[Европска Унија|Европската Унија]]. == Родина млади == Родина млади е младински огранок на Родина Македонија, а е формиран во 2023 година. Целите на подмладокот на Родина е промовирање на патриотизмот кај младите Македонци и развивање на чувството на солидарност од еден Македонец кон друг. Покрај тоа, Родина млади ја промовира идејата за новиот мултиполарен свет кај младите и ги едуцира за положбата и значењето на Македонија во истиот. == Локални избори 2021 година == Родина Македонија учествувала на [[Локални избори во Македонија (2021)|Локалните избори 2021 година]] со свои кандидати за градоначалник на [[Град Скопје]], [[Општина Центар]] и [[Општина Берово]] и со свои советнички листи за Град Скопје и во општините: [[Општина Аеродром|Аеродром]], [[Општина Центар|Центар]], [[Општина Кисела Вода|Кисела Вода]], [[Општина Гази Баба|Гази Баба]], [[Општина Карпош|Карпош]], [[Општина Бутел|Бутел]], [[Општина Конче|Конче]] и [[Македонски Брод]]. == Надворешни врски == * [https://rodina.org.mk/ Официјална страница на паритијата] == Поврзано == * [[Список на политички партии во Македонија|Политички партии во Македонија]] == Наводи == {{наводи}} {{Македонски политички партии}} [[Категорија:Политички партии во Македонија]] [[Категорија:Појавено во 2020 година во Македонија]] 0mkzs9rairb7jch3ryg1j8abeu5muk8 0 1288958 5629982 5368538 2026-09-19T10:32:16Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5629982 wikitext text/x-wiki '''Књаз Милош''' — српски производител и дистрибутер на [[Сода-вода|газирана]] [[Минерална вода|минерална вода со]] [[Аранѓеловац|седиште во Аранѓеловац]], Србија. Покрај нејзината централна минерална газирана вода Књаз Милош, компанијата произведува и природна минерална вода Аква Вива, [[енергетски пијалак]] [[Гуарана (енергетски пијалак)|Гуарана]], линија на газирани и се уште безалкохолни пијалаци со овошен сок – брендовите Ремикс Књаз, Тјуб, Голф и Густо.<ref>{{Наведени вести|url=https://knjaz.rs/portfolio/?lang=en|title="Knjaz Miloš" Portfolio|date=20 June 2019|work=knjaz.rs|access-date=20 June 2019|language=en}}</ref> == Историја == Почетокот на практиката на користење изворска вода датира од 1811 година, кога Доситеј Обрадовиќ го посетил изворот и неговата вода ја користел за медицински цели. Дваесет и пет години подоцна, руските експерти и началникот на санитарната служба на Кнежевството Србија, д-р Емерих Линдемајер, ја извршиле првата официјална анализа на својствата и квалитетот на оваа минерална вода. Импресионирани од резултатите и истовремените посебни лековити својства на водата, тие ги доведле првите посетители до изворот и ја започнале првата организирана експлоатација на водата. Во 1858 година, српскиот кнез Милош Обреновиќ го ставил изворот под заштита на државата и решил да направи град во областа. Во знак на благодарност, мештаните и посетителите го нарекле изворот по принцот, врз кој почна да се расплетува концептот за индустриска експлоатација на природно газираната вода на Бањата Буковичка. Књаз Милош го носи името на [[Милош Обреновиќ]], принц на Србија од 1815 до 1839 година. Од 2000 година работи во сегашната форма. Во 2004 година, инвестицискиот фонд „ФПП Балкан Лимитед“, дел од „ФПП Груп“ со седиште во Лондон, станало мнозински сопственик во Књаз Милош. Преземањето било направено во две фази. Во септември 2004 година, „„ФПП Балкан Лимитед“ преку понуда за преземање купила 25% од акциите во сопственичката структура на компанијата.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ekapija.com/news/1365/salford-sa-sredstvima-fonda-fpp-balkan-limited-a-postaje-koinvestitor-knjaz-milosa|title="Salford" sa sredstvima fonda "FPP Balkan limited"-a postaje koinvestitor "Knjaz Miloša" - 25 mil EUR|date=27 January 2005|work=ekapija.com|access-date=22 March 2019|language=sr}}</ref> Во декември 2004 година, таа започнала уште една понуда за откуп и купила уште 33% од акциите, кои го направија вкупно [[Евро|€]] 57 милиони инвестиции за 58% од акциите во сопственичката структура на компанијата. Во јануари 2005 година, „„ФПП Балкан Лимитед“ го додала „Солфорд Инвестмент Фонд“ како нивни партнери. Во декември 2006 година, Књаз Милош а.д. добиле ISO 22000 сертификат за безбедност на храната, со што можеше да ги пласира своите производи на пазарот на Европската Унија.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.ekapija.com/news/81668/kompanija-knjaz-milos-dobila-medjunarodni-sertifikat-iso-22000|title=Kompanija "Knjaz Miloš" dobila međunarodni sertifikat ISO 22000|date=4 December 2006|work=ekapija.com|access-date=22 March 2019|language=sr}}</ref> Во февруари 2015 година, „Солфорд Инвестмент Фонд“ ги продале своите интереси во Књаз Милош на Мид Европа Партнерс.<ref name="mideuropa2015">{{Наведени вести|url=https://www.blic.rs/biznis/imlek-bambi-i-knjaz-milos-dobili-novog-vlasnika/jeyxckp|title=Imlek, Bambi i Knjaz Miloš dobili novog vlasnika|date=9 April 2015|work=blic.rs|access-date=2 March 2019|language=sr}}</ref> Од 2015 година, средствата на компанијата во Србија, кои ги вклучуваат Књаз Милош, Имлек и Бамби, се управувани од консултантска фирма „Моџи Брендови“.<ref name="mojibrendovi">{{Наведени вести|url=http://www.novosti.rs/vesti/naslovna/ekonomija/aktuelno.239.html:778393-Od-Plazme-porez-ode-u-Holandiju|title=Od "Plazme" porez ode u Holandiju?|last=R.|first=E.|date=20 February 2019|work=novosti.rs|access-date=22 March 2019|language=sr}}</ref> Во 2019 година, заедничко вложување помеѓу чешкиот Карловарске Минерални Води и ПепсиКо се согласиле да ја купи компанијата од Мид Европа Партнерс за необјавена сума.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.danas.rs/ekonomija/pepsi-kupuje-knjaz-milos/|title=Pepsi kupuje Knjaz Miloš|last=Obradović|first=M.|date=6 June 2019|work=danas.rs|access-date=12 June 2019|language=sr}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.knjaz.rs}} [[Категорија:Статии со извори на српски (sr)]] [[Категорија:Статии со текст на српски]] [[Категорија:Српски претпријатија]] 9i26ntkn9jgyxej9b9hfqau73wjf6v4 0 1289569 5629986 5612429 2026-09-19T10:32:37Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629986 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Soliton_hydro.jpg|мини|250x250пкс| [[Осамен бран (водени бранови)|Осамен бран]] во лабораториски [[канал за бранови]]]] Во [[математика]]та и [[физика]]та, '''солитон''' или '''осамен бран''' е самозајакнувачки [[бранов пакет]] кој ја одржува својата форма додека се шири со постојана брзина. Солитоните се предизвикани од откажување на [[Нелинеарност|нелинеарни]] и [[Однос на дисперзија|дисперзивни ефекти]] во медиумот. (Дисперзивните ефекти се својство на одредени системи каде брзината на бранот зависи од неговата честота.) Солитоните се решенија на широко распространета класа на слабо нелинеарни дисперзивни [[Парцијална диференцијална равенка|парцијални диференцијални равенки кои ги]] опишуваат [[физички систем|физичките системи]]. Феноменот солитон првпат бил опишан во 1834 година од [[Џон Расел (инженер)|Џон Скот Расел]] (1808–1882) кој забележал осамен бран во [[Канал на Унијата (Шкотска)|каналот Унион]] во Шкотска. Тој го репродуцирал феноменот во [[Резервоар за бранови|резервоар]] за бранови и го нарекол „[[Џон Расел (инженер)|Бран на преводот]]“. == Дефиниција == Тешко е да се најде единствена, консензусна дефиниција за солитон. {{Harvard citation text|Drazin|Johnson|1989|p=15}} им припишува три својства на солитоните: # Тие се во постојана форма; # Тие се локализирани во рамките на еден регион; # Тие можат да комуницираат со други солитони и да излезат од судирот непроменети, освен за [[Фаза (бранови)|фазно поместување]]. Постојат повеќе формални дефиниции, но тие бараат суштинска математика. Згора на тоа, некои научници го користат терминот ''солитон'' за феномени кои ги немаат овие три својства (на пример, „[[Лесен куршум|светлосните куршуми]]“ на [[нелинеарна оптика|нелинеарната оптика]] често се нарекуваат солитони и покрај тоа што губат енергија за време на интеракцијата).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sfu.ca/~renns/lbullets.html#bullets|title=Light bullets}}</ref> == Објаснување == [[Податотека:Sech_soliton.svg|десно|мини|300x300пкс| [[Хиперболични функции|Хиперболичен секанс]] (sech) плик-солитон за водени бранови: На сината линија е [[Сигнал на носител|носечкиот сигнал]], додека црвената линија е [[Плик (бранови)|пликот-солитон]].]] [[Однос на дисперзија|Дисперзијата]] и [[нелинеарност]]а можат да комуницираат за да создадат постојани и локализирани [[бран]]ови форми. Размислете за пулсот на светлина што патува во стакло. Овој пулс може да се смета дека се состои од светлина од неколку различни честоти. Бидејќи стаклото покажува дисперзија, овие различни честоти се движат со различни брзини и затоа обликот на пулсот се менува со текот на времето. Сепак, се јавува [[Кер ефект|и нелинеарниот Кер ефект;]] [[Показател на прекршување|показателот]] на прекршување на материјалот на дадена честота зависи од амплитудата или јачината на светлината. Ако пулсот ја има вистинската форма, Кер ефектот точно го поништува ефектот на дисперзија и формата на пулсот не се менува со текот на времето. Така, пулсот е солитон. Видете [[солитон (оптика)]] за подетален опис. Многу [[Точно решлив модел|точно решливи модели]] имаат солитонски решенија, вклучувајќи ја [[Равенка Кортевег-де Врис|равенката Кортевег-де Врис]], [[Нелинеарна Шредингерова равенка|нелинеарната Шредингерова равенка]], споената нелинеарна Шредингерова равенка и [[Синус-Гордонова равенка|синус-Гордоновата равенка]]. Солитонските решенија обично се добиваат со помош на [[инверзна трансформација на расејување]], и својата стабилност ја должат на [[Интеграбилен систем|интеграбилноста]] на равенките на полето. Математичката теорија на овие равенки е широко и многу активно поле на математичко истражување. Некои типови на [[Плимна дупка|плимни отвори]], брановиден феномен на неколку реки, вклучувајќи ја и [[Северн|реката Северн]], се „влажни“: [[бранова предница]] проследена со низа од солитони. Други солитони се јавуваат како подморски [[Внатрешен бран|внатрешни бранови]], иницирани од [[морско живеалиште|топографијата на морското дно]], кои се шират на океанскиот [[пикноклин]]а. Исто така, постојат и атмосферски солитони, како што е [[Утринска слава облак|облакот на утринска слава]] на [[Карпентариски Залив]], каде солитоните под притисок кои патуваат во [[Температурна инверзија|слојот со температурна инверзија]] создаваат огромни линеарни [[аркус]]. Неодамнешниот и не широко прифатен [[Солитон модел|солитонски модел]] во [[невронаука]]та предлага да се објасни спроведувањето на сигналот во [[неврон]]ите како солитони на притисок. [[Тополошки солитон]], исто така наречен тополошки дефект, е секое решение на множество [[Парцијална диференцијална равенка|парцијални диференцијални равенки]] што е стабилно против распаѓање до „тривијалното решение“. Стабилноста на солитонот се должи на тополошки ограничувања, наместо на интеграбилност на равенките на полето. Ограничувањата се појавуваат скоро секогаш затоа што диференцијалните равенки мора да почитуваат множество [[гранични услови]], а границата има нетривијална [[Група за хомотопија|хомотописка група]], зачувана од диференцијалните равенки. Така, решенијата на диференцијалните равенки може да се класифицираат во [[Час по хомотопија|класи на хомотопија]]. Ниту една континуирана трансформација не пресликува решение од една класа на хомотопија во друга. Решенијата се различни и го задржуваат својот интегритет, дури и во услови на исклучително моќни сили. Примери на тополошки солитони вклучуваат [[Дислокација на завртката|дислокација]] на завртката во [[Бравеова решетка|кристална решетка]], [[Низа Дирак|Диракова низа]] и [[Магнетен монопол|магнетниот монопол]] во [[Електромагнетизам|електромагнетизмот]], моделот [[Скирмион]] и [[Вес-Зумино-Витен модел|Вес-Зумино-Витен]] во [[квантна теорија за полето|теоријата на квантното поле]], [[Магнетен скирмион|магнетниот скирмион]] во физиката на кондензирана материја и [[Космичка низа|космичките нишки]] и [[Ѕид на домен (теорија на струни)|доменски ѕидови]] во [[Физичка космологија|космологијата]]. == Историја == Во 1834 година, [[Џон Скот Расел|Џон Скот Расел го]] опишува неговиот ''[[бран на превод]]''. <ref group="nb">"Translation" here means that there is real mass transport, although it is not the same water which is transported from one end of the canal to the other end by this "Wave of Translation". Rather, a [[fluid parcel]] acquires [[momentum]] during the passage of the solitary wave, and comes to rest again after the passage of the wave. But the fluid parcel has been displaced substantially forward during the process&nbsp;– by [[Stokes drift]] in the wave propagation direction. And a net mass transport is the result. Usually there is little mass transport from one side to another side for ordinary waves.</ref> Скот Расел поминал извесно време правејќи практични и теоретски истражувања на овие бранови. Тој изградил резервоари за бранови во својот дом и забележал некои клучни својства: * Брановите се стабилни и можат да патуваат на многу големи растојанија (нормалните бранови ќе имаат тенденција или да се израмнат, или да се стрмни и да се соборат) * Брзината зависи од големината на бранот, а неговата ширина од длабочината на водата. * За разлика од обичните бранови, тие никогаш нема да се спојат – значи мал бран е престигнат од голем, наместо двата да се спојат. * Ако бранот е преголем за длабочината на водата, тој се дели на два, еден голем и еден мал. Експерименталната работа на Скот Расел изгледала спротивна на теориите за [[Хидродинамика|хидродинамиката на]] [[Исак Њутн]] и [[Даниел Бернули]]. [[Џорџ Бидел Ери]] и [[Џорџ Габриел Стоукс]] имале потешкотии да ги прифатат експерименталните набљудувања на Скот Расел бидејќи тие не можеле да се објаснат со постојните теории за бранови на вода. Нивните современици поминале извесно време обидувајќи се да ја прошират теоријата, тоа не се случило до 1870-тите пред [[Џозеф Бусинеск]] <ref>{{Наведено списание|last=Boussinesq|first=J.|year=1871|title=Théorie de l'intumescence liquide appelée onde solitaire ou de translation, se propageant dans un canal rectangulaire|journal=[[Comptes Rendus de l'Académie des Sciences|C. R. Acad. Sci. Paris]]|volume=72}}</ref> и [[Џон Страт|Лорд Рејли]] да објават теоретски третман и решенија. <ref group="nb">[[Lord Rayleigh]] published a paper in ''Philosophical Magazine'' in 1876 to support John Scott Russell's experimental observation with his mathematical theory. In his 1876 paper, Lord Rayleigh mentioned Scott Russell's name and also admitted that the first theoretical treatment was by Joseph Valentin Boussinesq in 1871. [[Joseph Boussinesq]] mentioned Russell's name in his 1871 paper. Thus Scott Russell's observations on solitons were accepted as true by some prominent scientists within his own lifetime of 1808–1882.</ref> Во 1895 година, [[Дидерик Кортевег]] и [[Густав де Вриј|Густав де Вриес]] го дале она што сега е познато како [[Равенка Кортевег-де Врис|равенка Кортевег-де Ври]], вклучувајќи решенија за осамен бран и периодични [[Кноиден бран|кноидни бранови.]] <ref>{{Наведено списание|last=Korteweg|first=D. J.|last2=de Vries|first2=G.|author-link2=Gustav de Vries|year=1895|title=On the Change of Form of Long Waves advancing in a Rectangular Canal and on a New Type of Long Stationary Waves|url=https://zenodo.org/record/1431215|journal=[[Philosophical Magazine]]|volume=39|issue=240|pages=422–443|doi=10.1080/14786449508620739}}</ref> <ref group="nb">Korteweg and de Vries did not mention John Scott Russell's name at all in their 1895 paper but they did quote Boussinesq's paper of 1871 and Lord Rayleigh's paper of 1876. The paper by Korteweg and de Vries in 1895 was not the first theoretical treatment of this subject but it was a very important milestone in the history of the development of soliton theory.</ref> [[Податотека:BBM_equation_-_overtaking_solitary_waves_animation.gif|десно|мини|416x416пкс| Анимација на претекнување на два осамени бранови според [[Равенка Бенџамин-Бона-Махони|равенката Бенџамин-Бона-Махони]] - или равенка BBM, модел равенка за (меѓу другите) гравитациски бранови со долга површина. Висините на брановите на осамените бранови се 1,2 и 0,6, соодветно, а нивните брзини се 1,4 и 1,2. ''Горниот графикон'' е за [[Појдовен систем|референтна рамка која се]] движи со просечната брзина на осамените бранови.''Долниот графикон'' (со различна вертикална скала и во стационарна референтна рамка) ја прикажува [[Колебање|осцилаторната]] опашка произведена од интеракцијата.<ref>{{Наведено списание|last=Bona|first=J. L.|last2=Pritchard|first2=W. G.|last3=Scott|first3=L. R.|year=1980|title=Solitary‐wave interaction|journal=Physics of Fluids|volume=23|issue=3|pages=438–441|bibcode=1980PhFl...23..438B|doi=10.1063/1.863011}}</ref> Така, осамените бранови решенија на равенката BBM не се солитони.]] Во 1965 година, [[Норман Забуски]] од [[Белови лаборатории|Bell Labs]] и [[Мартин Краскал]] од [[Принстонски универзитет|Универзитетот Принстон]] првпат демонстрирале однесување на солитон во медиумите кои подлежат на [[Равенка Кортевег-де Врис|равенката Кортевег-де Ври]] (KdV равенка) во пресметковно истражување користејќи пристап на [[Конечна разлика|конечни разлики]]. Тие, исто така, покажаа како ова однесување го објаснува збунувачкото претходно дело на [[Проблем Ферми-Тестенини-Улам-Цингу|Ферми, Паста, Улам и Цингу]].<ref>{{Harvard citation text|Zabusky|Kruskal|1965}}</ref> Во 1967 година, Гарднер, Грин, Краскал и Миура открија [[Инверзна трансформација на расејување|инверзна трансформација на расејување што]] овозможува [[аналитичка функција|аналитичко]] решавање на KdV равенката.<ref>{{Наведено списание|last=Gardner|first=Clifford S.|last2=Greene|first2=John M.|last3=Kruskal|first3=Martin D.|last4=Miura|first4=Robert M.|year=1967|title=Method for Solving the Korteweg–deVries Equation|url=https://archive.org/details/sim_physical-review-letters_1967-11-06_19_19/page/1095|journal=Physical Review Letters|volume=19|issue=19|pages=1095–1097|bibcode=1967PhRvL..19.1095G|doi=10.1103/PhysRevLett.19.1095}}</ref> Работата на [[Питер Лакс]] на [[Лабав пар|паровите]] Лакс и равенката Лакс оттогаш го проширила ова на решавање на многу поврзани системи за генерирање солитон. Забелешка, дека солитоните, по дефиниција, се непроменети по форма и брзина при судир со други солитони.<ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/wavescalledsolit0000remo/page/11|title=Waves called solitons: Concepts and experiments|last=Remoissenet|first=M.|publisher=Springer|year=1999|isbn=9783540659198|page=[https://archive.org/details/wavescalledsolit0000remo/page/11 11]}}</ref> Значи, осамените бранови на површината на водата се ''речиси'' - солитони, но не баш - по интеракцијата на два осамени бранови (кои се судираат или претекнуваат), тие малку се промениле во [[замав]]от и останува осцилаторниот остаток.<ref>See e.g.: <br /><br />• {{Наведено списание|last=Maxworthy|first=T.|year=1976|title=Experiments on collisions between solitary waves|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-fluid-mechanics_1976-07-14_76_1/page/n186|journal=Journal of Fluid Mechanics|volume=76|issue=1|pages=177–186|bibcode=1976JFM....76..177M|doi=10.1017/S0022112076003194}}<br /><br />• {{Наведено списание|last=Fenton|first=J.D.|last2=Rienecker|first2=M.M.|year=1982|title=A Fourier method for solving nonlinear water-wave problems: application to solitary-wave interactions|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-fluid-mechanics_1982-05_118/page/411|journal=Journal of Fluid Mechanics|volume=118|pages=411–443|bibcode=1982JFM...118..411F|doi=10.1017/S0022112082001141}}<br /><br />• {{Наведено списание|last=Craig|first=W.|last2=Guyenne|first2=P.|last3=Hammack|first3=J.|last4=Henderson|first4=D.|last5=Sulem|first5=C.|year=2006|title=Solitary water wave interactions|journal=Physics of Fluids|volume=18|issue=57106|pages=057106–057106–25|bibcode=2006PhFl...18e7106C|doi=10.1063/1.2205916}}</ref> Солитоните се изучуваат и во квантната механика, благодарение на фактот што тие би можеле да дадат нова основа за тоа преку [[Луј де Број|недовршената програма на Де Број]], позната како „Теорија на двојни решенија“ или „Нелинеарна бранова механика“. Оваа теорија, развиена од Де Броли во 1927 година и оживеана во 1950-тите, е природно продолжение на неговите идеи развиени помеѓу 1923 и 1926 година, кои ја прошириле [[Корпускуларно-бранов дуализам|двојноста на бран-честичка]] воведена од [[Алберт Ајнштајн]] за [[фотон]]и, на сите честички на материјата. Во 2019 година, истражувачите од Универзитетот во Тел-Авив измериле забрзан површински гравитациски бран солитон со користење на надворешен хидродинамички линеарен потенцијал. Тие, исто така, успеаја да забрзаат балистички солитони и да ги измерат нивните соодветни фази.<ref>{{Наведено списание|last=G. G. Rozenman|first=A. Arie, L. Shemer|year=2019|title=Observation of accelerating solitary wavepackets|journal=Phys. Rev. E|volume=101|issue=5|page=050201|doi=10.1103/PhysRevE.101.050201|pmid=32575227}}</ref> == Во оптички влакна == Многу експерименти се направени со користење на солитони во апликации за оптички влакна. Солитоните во системот со оптички влакна се опишани со [[Манаков равенки|равенките]] на Манаков. Инхерентната стабилност на солитоните го прави преносот на долги растојанија возможен без употреба на [[Репетитор (мрежен уред)|репетитори]], а исто така може да го удвои преносниот капацитет.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=172302644|title=Photons advance on two fronts|date=October 24, 2005|publisher=EETimes.com|archive-url=https://archive.today/20120728111145/http://www.eetimes.com/showArticle.jhtml?articleID=172302644|archive-date=July 28, 2012|accessdate=2011-02-15}}</ref> {| class="wikitable" !година ! Откритие |- | 1973 година | [[Акира Хасегава]] од AT&T Бел Лабс бил првиот кој сугерирал дека солитоните може да постојат во [[Оптичко влакно|оптичките влакна]], поради рамнотежата помеѓу [[Самофазна модулација|модулацијата на самофазата]] и [[Расејување (оптика)|аномалната дисперзија]] .<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://tappert.us/fred/reminiscences_on_optical_soliton_research.pdf|title=Reminiscences on Optical Soliton Research with Akira Hasegawa|last=Fred Tappert|authorlink=Fred Tappert|date=January 29, 1998}}</ref> Исто така, во 1973 година, [[Робин Булоу|Робин Булоу го]] направил првиот математички извештај за постоењето на оптички солитони. Тој, исто така, ја предложил идејата за систем за пренос базиран на солитон за да ги зголеми перформансите на оптичките [[телекомуникации]]. |- | 1987 година | {{Harvard citation text|Emplit|Hamaide|Reynaud|Froehly|1987}} – од универзитетите во Брисел и Лимож – го направиле првото експериментално набљудување на ширењето на [[темен солитон]], во оптичко влакно. |- | 1988 година | Лин Моленауер и неговиот тим пренесувале солитонски импулси преку 4.000 километри користејќи феномен наречен [[Раман ефект]], именуван по [[Чандрасекара Венката Раман|Сер Ч. В. Раман]] кој прв го опишал во 1920-тите, за да обезбеди оптичка добивка во влакното. |- | 1991 година | Истражувачкиот тим на Bell Labs пренесувал солитони без грешка со 2,5 гигабити во секунда на повеќе од 14.000 километри, користејќи [[Ербиум|засилувачи со оптички влакна од ербиум]] (споени сегменти на оптичко влакно што го содржи елементот реткоземниот елемент ербиум). Пумпните ласери, споени со оптичките засилувачи, го активираат ербиумот, кој ги активира светлосните импулси. |- | 1998 година | Тиери Жорж и неговиот тим во [[Франс Телеком|Францускиот Телеком]] Центар за истражување и развој, комбинирајќи оптички солитони со различни [[Бранова должина|бранови должини]] ([[Мултиплексирање со брановодолжинска распределба|мултиплексирање со поделба]] на бранови должини), покажале ''композитен'' пренос на податоци од 1 [[бинарен префикс|терабит]] во секунда (1.000.000.000.000 единици информации во секунда), што не треба да се меша со Terabit - Етернет. Горенаведените импресивни експерименти не резултирале со вистински комерцијални распоредувања на солитонски системи, сепак, ниту во копнени, ниту во подморнички системи, главно поради [[Џејмс П. Гордон|сецкањето на Гордон-Хаус (ГХ)]]. Движењето на GH бара софистицирани, скапи компензаторни решенија кои на крајот го прават [[Мултиплексирање со брановодолжинска распределба|преносот на солитонски мултиплексирање со густа бранова должина-поделба (DWDM)]] на терен непривлечен, во споредба со конвенционалната парадигма без враќање на нула/враќање на нула. Понатаму, веројатното идно прифаќање на спектрално поефикасните формати со поместување на фази/QAM го прави преносот на солитон уште помалку остварлив, поради ефектот Гордон-Моленауер. Следствено, солитонот за пренос со оптички влакна на долги релации остана лабораториски куриозитет. |- | 2000 година | Кандиф го предвидел постоењето на [[векторски солитон]] во пасивен режим на пасивно заклучување на шуплината на влакно со двојно прекршување преку [[полупроводничко заситено впивно огледало|полупроводнички заситени впивни огледала]] (SESAM). Состојбата на поларизација на таков векторски солитон може да биде или ротирачка или заклучена во зависност од параметрите на шуплината.<ref>{{Наведено списание|last=Cundiff|first=S. T.|last2=Collings|first2=B. C.|last3=Akhmediev|first3=N. N.|last4=Soto-Crespo|first4=J. M.|last5=Bergman|first5=K.|last6=Knox|first6=W. H.|year=1999|title=Observation of Polarization-Locked Vector Solitons in an Optical Fiber|journal=Physical Review Letters|volume=82|issue=20|page=3988|bibcode=1999PhRvL..82.3988C|doi=10.1103/PhysRevLett.82.3988|hdl-access=free}}</ref> |- | 2008 година | ДИ Танг забележал нова форма на [[векторски солитон]] од повисок ред од перспективите на експериментите и нумеричките симулации. Различни типови векторски солитони и состојбата на поларизација на векторските солитони биле истражени од неговата група.<ref>{{Наведено списание|last=Tang|first=D. Y.|last2=Zhang|first2=H.|last3=Zhao|first3=L. M.|last4=Wu|first4=X.|year=2008|title=Observation of high-order polarization-locked vector solitons in a fiber laser|journal=Physical Review Letters|volume=101|issue=15|pages=153904|arxiv=0903.2392|bibcode=2008PhRvL.101o3904T|doi=10.1103/PhysRevLett.101.153904|pmid=18999601}}</ref> |} == Во биологија == Солитоните може да се појават во белковините<ref>{{Наведена книга|title=Solitons in molecular systems|last=Davydov|first=Aleksandr S.|publisher=Kluwer Academic Publishers|year=1991|isbn=978-0-7923-1029-7|edition=2|series=Mathematics and its applications (Soviet Series)|volume=61}}</ref> и ДНК.<ref>{{Наведена книга|title=Nonlinear physics of DNA|last=Yakushevich|first=Ludmila V.|publisher=Wiley-VCH|year=2004|isbn=978-3-527-40417-9|edition=2 revised}}</ref> Солитоните се поврзани со нискочестотното колективно движење во белковините и ДНК.<ref name="pmid16516929">{{Наведено списание|last=Sinkala|first=Z.|date=August 2006|title=Soliton/exciton transport in proteins|journal=J. Theor. Biol.|volume=241|issue=4|pages=919–27|bibcode=2006JThBi.241..919S|citeseerx=10.1.1.44.52|doi=10.1016/j.jtbi.2006.01.028|pmid=16516929}}</ref> Неодамна развиен [[Солитонов модел во невронауката|модел во невронауката]] предлага дека сигналите, во форма на бранови со густина, се спроведуваат во невроните во форма на солитони.<ref>{{Наведено списание|last=Heimburg, T., Jackson, A.D.|date=12 July 2005|title=On soliton propagation in biomembranes and nerves|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=102|issue=2|pages=9790–5|bibcode=2005PNAS..102.9790H|doi=10.1073/pnas.0503823102|pmc=1175000|pmid=15994235|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Heimburg, T., Jackson, A.D.|year=2007|title=On the action potential as a propagating density pulse and the role of anesthetics|journal=Biophys. Rev. Lett.|volume=2|pages=57–78|arxiv=physics/0610117|bibcode=2006physics..10117H|doi=10.1142/S179304800700043X}}</ref> Солитоните може да се опишат како пренос на енергија речиси без загуби во биомолекуларните синџири или решетки како брановидни размножувања на споени конформациски и електронски нарушувања.<ref>{{Наведена книга|title=Ultimate Computing: Biomolecular Consciousness and Nanotechnology|url=https://archive.org/details/ultimatecomputin00hame|last=Hameroff|first=Stuart|date=1987|publisher=Elsevier Science Publishers B.V.|isbn=0-444-70283-0|location=Netherlands|page=[https://archive.org/details/ultimatecomputin00hame/page/18 18]}}</ref> == Во магнети == Во магнетите, постојат и различни типови на солитони и други нелинеарни бранови.<ref>{{Наведено списание|last=Kosevich|first=A. M.|last2=Gann|first2=V. V.|last3=Zhukov|first3=A. I.|last4=Voronov|first4=V. P.|year=1998|title=Magnetic soliton motion in a nonuniform magnetic field|url=http://dspace.bsu.edu.ru/handle/123456789/4394|journal=Journal of Experimental and Theoretical Physics|volume=87|issue=2|pages=401–407|bibcode=1998JETP...87..401K|doi=10.1134/1.558674|access-date=2022-01-31|archive-date=2018-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20180504075012/http://dspace.bsu.edu.ru/handle/123456789/4394|url-status=dead}}</ref> Овие магнетни солитони се точно решение на класичните нелинеарни диференцијални равенки — магнетни равенки, на пр. равенка [[Равенка Ландау-Лифшиц-Гилберт|Ландау-Лифшиц]], [[Класичен модел на Хајзенберг|модел Хајзенберг]] континуум, [[Ишимори равенка|равенка на Ишимори]], [[нелинеарна Шредингерова равенка]] и други. == Во јадрена физика == Атомските јадра може да покажат солитонично однесување.<ref>{{Наведено списание|last=Iwata|first=Yoritaka|last2=Stevenson|first2=Paul|year=2019|title=Conditional recovery of time-reversal symmetry in many nucleus systems|journal=New Journal of Physics|volume=21|issue=4|pages=043010|arxiv=1809.10461|bibcode=2019NJPh...21d3010I|doi=10.1088/1367-2630/ab0e58}}</ref> Овде се предвидува дека целата јадрена бранова функција постои како солитон под одредени услови на температура и енергија. Се сугерира дека постојат такви услови во јадрата на некои ѕвезди во кои јадрата не реагираат, туку поминуваат едни низ други непроменети, задржувајќи ги нивните солитонски бранови преку судир меѓу јадрата. Моделот [[Скирмион]] е модел на јадра во кој секое јадро се смета за тополошки стабилно солитонско решение на теоријата на поле со зачуван барионски број. == Биони == ''Врзаната'' состојба на два солитони е позната како бион,<ref>{{Наведено списание|last=Belova|first=T.I.|last2=Kudryavtsev|first2=A.E.|year=1997|title=Solitons and their interactions in classical field theory|journal=Physics-Uspekhi|volume=40|issue=4|pages=359–386|bibcode=1997PhyU...40..359B|doi=10.1070/pu1997v040n04abeh000227}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gani|first=V.A.|last2=Kudryavtsev|first2=A.E.|last3=Lizunova|first3=M.A.|year=2014|title=Kink interactions in the (1+1)-dimensional φ^6 model|journal=Physical Review D|volume=89|issue=12|pages=125009|arxiv=1402.5903|bibcode=2014PhRvD..89l5009G|doi=10.1103/PhysRevD.89.125009}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gani|first=V.A.|last2=Lensky|first2=V.|last3=Lizunova|first3=M.A.|year=2015|title=Kink excitation spectra in the (1+1)-dimensional φ^8 model|journal=Journal of High Energy Physics|language=en|volume=2015|issue=8|pages=147|arxiv=1506.02313|doi=10.1007/JHEP08(2015)147|issn=1029-8479}}</ref><ref name=":0">{{Наведено списание|last=Khazali|first=Mohammadsadegh|date=2021-08-05|title=Rydberg noisy dressing and applications in making soliton molecules and droplet quasicrystals|url=https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevResearch.3.L032033|journal=Physical Review Research|volume=3|issue=3|pages=L032033|arxiv=2007.01039|doi=10.1103/PhysRevResearch.3.L032033}}</ref> или во системи каде врзаната состојба периодично осцилира, ''[[Дишете|дише]]''. Силите од типот на интерференција помеѓу солитоните би можеле да се искористат при создавањето на бионите.<ref>{{Наведено списание|last=Nguyen|first=Jason H. V.|last2=Dyke|first2=Paul|last3=Luo|first3=De|last4=Malomed|first4=Boris A.|last5=Hulet|first5=Randall G.|date=2014-11-02|title=Collisions of matter-wave solitons|url=http://dx.doi.org/10.1038/nphys3135|journal=Nature Physics|volume=10|issue=12|pages=918–922|arxiv=1407.5087|doi=10.1038/nphys3135|issn=1745-2473}}</ref> Сепак, овие сили се многу чувствителни на нивните релативни фази. Алтернативно, врзаната состојба на солитоните може да се формира со облекување на атомите со високо возбудени нивоа на Ридберг.<ref name=":0" /> Резултирачкиот само-генериран потенцијален профил<ref name=":0" /> карактеризира со внатрешно привлечно меко јадро кое го поддржува 3D самозаробениот солитон, средно одбивна обвивка (бариера) што го спречува спојувањето на солитоните и надворешен атрактивен слој (бунар) што се користи за завршување на врзаната состојба што резултира со џиновски стабилни солитонски молекули. Во оваа шема, растојанието и големината на поединечните солитони во молекулата може динамички да се контролираат со ласерско прилагодување. Во теоријата на поле, ''бионот'' обично се однесува на решението на моделот [[Борн-Инфелд модел|Борн-Инфелд]]. Изгледа дека името е измислено од Г. В. Гибонс со цел да се разликува ова решение од конвенционалниот солитон, сфатен како ''редовно решение со'' конечна енергија (и обично стабилно) на диференцијална равенка која опишува некој физички систем.<ref>{{Наведено списание|last=Gibbons|first=G. W.|year=1998|title=Born–Infeld particles and Dirichlet ''p''-branes|journal=Nuclear Physics B|volume=514|issue=3|pages=603–639|arxiv=hep-th/9709027|bibcode=1998NuPhB.514..603G|doi=10.1016/S0550-3213(97)00795-5}}</ref> Зборот ''постојано'' значи мазно решение кое нема никакви извори. Сепак, решението на моделот Борн-Инфелд сè уште носи извор во форма на функцијата Дирак-делта на почетокот. Како последица на тоа, тој покажува сингуларност во оваа точка (иако електричното поле е насекаде редовно). Во некои физички контексти (на пример, теоријата на струни) оваа одлика може да биде важна, што го мотивирало воведувањето на посебно име за оваа класа на солитони. Од друга страна, кога се додава гравитацијата (т.е. кога се разгледува спојувањето на Борн-Инфелд-моделот со општата релативност), соодветното решение се нарекува ''EBIon'', каде што „E“ значи Ајнштајн. == Алкубиеров меур == Ерик Ленц, физичар од Универзитетот во Гетинген, има теоретизирано дека солитоните би можеле да овозможат генерирање на [[Alcubierre возење|искривени меурчиња од Алкубиер]] во време-просторот без потреба од егзотична материја, т.е. материја со негативна маса.<ref>Physics World: Astronomy and Space. Spacecraft in a 'warp bubble' could travel faster than light, claims physicist. March 19, 2021. https://physicsworld.com/a/spacecraft-in-a-warp-bubble-could-travel-faster-than-light-claims-physicist/<accessed on June 29, 2021></ref> == Поврзано == * [[Компактон]], солитон со компактна поддршка * [[Чуден бран|Убиствените бранови]] може да се феномен поврзан [[Перегрин солитон|со перегрин солитон]] [[Дишете|кој вклучува бранови-дишачи]] кои покажуваат концентрирана локализирана енергија со нелинеарни својства. * [[Нематикон]]и * [[Нетополошки солитон]], во [[квантна теорија за полето|квантната теорија на полето]] * [[Нелинеарна Шредингерова равенка]] * [[Осцилон]]и * [[Формирање на шаблон]] * [[Peakon|Пикон]], солитон со недиференцирачки врв * [[Q-топка]] нетополошки солитон * [[Синус-Гордонова равенка]] * [[Солитон (тополошки)]] * [[Дистрибуција на солитон]] * [[Топчеста молња|Солитонова хипотеза за молња]] со топка, од [[Дејвид Финкелштајн]] * [[Солитон модел|Солитонски модел]] на размножување на нервните импулси * [[Тополошки квантен број]] * [[Векторски солитон]] == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.ma.hw.ac.uk/~chris/scott_russell.html Џон Скот Расел и осамениот бран] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20130525042658/http://www.ma.hw.ac.uk/~chris/scott_russell.html |date=2013-05-25 }} * [http://www.ma.hw.ac.uk/solitons/LocalHeroes/sr.html Биографија на Џон Скот Расел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20050422074147/http://www.ma.hw.ac.uk/solitons/LocalHeroes/sr.html |date=2005-04-22 }} * [http://www.ma.hw.ac.uk/solitons/soliton1b.html Фотографија на солитон на аквадуктот Скот Расел] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20060706175812/http://www.ma.hw.ac.uk/solitons/soliton1b.html |date=2006-07-06 }} * [http://www.ma.hw.ac.uk/solitons/ Солитон страница на Универзитетот Хериот-Ват] * [https://web.archive.org/web/20110716073821/http://www.cse.salford.ac.uk/profiles/gsmcdonald/solitons.php Солитони Хелмхолц, Универзитетот Солфорд] * [http://www.opfocus.org/index.php?topic=story&v=5&s=5 Краток дидактички преглед на оптички солитони] [[Категорија:Бранова механика]] [[Категорија:Квазичестички]] [[Категорија:Парцијални диференцијални равенки]] [[Категорија:Физика]] [[Категорија:Океанографија]] g12jhwc4s7hivdgin8oyq70mpmoae3d 0 1295259 5630000 5313977 2026-09-19T10:33:04Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (3) 5630000 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Professor_Amanda_Broderick_with_Lady_Barbara_Judge_CBE_(16769770147)_(Broderick_cropped).jpg|десно|мини| Професорката Бродерик во 2015 година]] '''Аманда Џејн Бродерик''' (родена 1971 година) е британски академик и академски администратор, која е заменик-канцелар и претседател на Универзитетот во Источен Лондон од септември 2018 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.newhamrecorder.co.uk/news/education/university-of-east-london-appoints-new-vice-chancellor-1-5619259|title=University of East London appoints new vice-chancellor|last=King|first=Jon|work=Newham Recorder|accessdate=2019-10-11|archive-date=2019-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809113519/https://www.newhamrecorder.co.uk/news/education/university-of-east-london-appoints-new-vice-chancellor-1-5619259|url-status=dead}}</ref> Таа е и професор по меѓународен бизнис. == Биографија == Со семејно потекло од [[Авганистан]], [[Белгија]], [[Ирска (остров)|Ирска]] и Хал, Бродерик е родена во 1971 година и израсната во Стафордшир, Англија. Дипломирала на Универзитетот Де Монтфорт во Лестер, со диплома за уметности (БА) од прва класа по маркетинг и психологија и [[Доктор на науки|доктор по филозофија]] (д-р) за меѓународен бизнис. == Кариера == Таа претходно предавала на Универзитетот во Њукасл, Универзитетот во Солфорд, Универзитетот Дурам, Универзитетот Ковентри, Универзитетот Астон и Универзитетот Де Монтфорт. Пред да се пресели на Универзитетот во Њукасл, таа била продекан (Меѓународни приоритети) и извршен декан на Колеџот за бизнис и право, Универзитетот во Солфорд;<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.uel.ac.uk/news/2018/07/amanda-broderick-uel|title=Amanda Broderick becomes UEL VC - University of East London (UEL)|work=www.uel.ac.uk|accessdate=2019-10-15|archive-date=2019-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904042535/https://www.uel.ac.uk/news/2018/07/amanda-broderick-uel|url-status=dead}}</ref> директор на Друштвото „Св. Кутберт“ (Универзитетскиот колеџ во Дарем) <ref name=":0" /> и заменик-декан на бизнис школата Дарем.<ref name=":0" /> Таа, исто така, го водела развојот на Универзитетската академија 92, основана од Класата на '92 и Универзитетот Ланкастер, започната во септември 2017 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/class-92-sign-deal-university-7583570|title=Class of '92 sign deal for students to help run @SalfordCityFC|last=Wheatstone|first=Richard|date=2014-08-08|work=men|accessdate=2019-10-15}}</ref> Во 2019 година, таа била избрана за претставник на Советот на Асоцијацијата на универзитети на Комонвелтот.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.acu.ac.uk/news/view?id=314&x%5B0%5D=news/list|title=Vice-chancellors from across the Commonwealth join the ACU's governing body|work=www.acu.ac.uk|accessdate=2019-10-15}}{{Мртва_врска|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Истражувања == Експертизата на Бродерик лежи во областа на меѓународниот бизнис, маркетинг психологијата и стратешките комуникации.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.researchgate.net/profile/Amanda_Broderick|title=ResearchGate|last=|first=|date=|work=ResearchGate|archive-url=|archive-date=|accessdate=}}</ref> Таа е автор на два важни текста во нејзината област <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://scholar.google.co.uk/citations?user=QRqwIoEAAAAJ&hl=en|title=Amanda J. Broderick - Google Scholar Citations|work=scholar.google.co.uk|accessdate=2019-10-15}}</ref> и има искуство во истражување и финансирање на претпријатија.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=38s0AwAAQBAJ&q=amanda+broderick+%22award%22+winner+research&pg=PR18|title=The Routledge Companion to the Future of Marketing|last=Moutinho|first=Luiz|last2=Bigné|first2=Enrique|last3=Manrai|first3=Ajay K.|date=2014-01-10|publisher=Routledge|isbn=9781136242861}}</ref> == Професионална кариера == За време на нејзиниот мандат како декан во Солфорд, тие биле прогласени за Бизнис школа на годината на Тајмс за високо образование во 2014 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.salford.ac.uk/news/articles/2015/salford-business-school-wins-times-higher-education-business-school-of-the-year-award|title=Salford Business School wins Times Higher Education Business School of the Year award {{!}} News portal {{!}} University of Salford, Manchester|work=www.salford.ac.uk|accessdate=2019-08-09}}</ref> Во 2019 година, таа била избрана за претставник на Советот на Асоцијацијата на универзитети на Комонвелтот (ACU). == Наводи == {{Наводи}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1971 година]] [[Категорија:Британски писателки од 21 век]] [[Категорија:Жени-уметници]] hy4o92vppmq192umu5m5lzehnvx4gy6 0 1298023 5629834 5550931 2026-09-18T14:15:50Z P.Nedelkovski 47736 додадена [[Категорија:Галицизми]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629834 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Gouache.jpg|мини|Гвашовите бои се достапни во широк спектар на бои и обично се мешаат со вода за да се постигнат посакуваните работни својства и да се контролира непроѕирноста кога се сушат.]] '''Гваш''' ({{langx|fr|gouache}}), или '''непроѕирен акварел''' — вид медиум на основа на вода, при што бојата се состои од природен пигмент, вода, врзивно средство (обично [[арапска гума]] или [[декстрин]]),[1] а понекогаш и дополнителен инертен материјал. Гвашот е направен да биде непроѕирен. Гвашот има значителна историја, бидејќи се користи најмалку 1200 години. Најдоследно го користат уметници за [[Постер|постери]], [[Илустрација|илустрации]], [[Стрип|стрипови]] и други сликарски дела. Гвашот е сличен на [[Акварел|акварелот]] по тоа што може да се навлажни и исуши до матирана површина, а бојата може да се впие во хартиена подлога. Слична е на [[Акрилна боја|акрилната]] или [[Маслена боја|маслената боја]] по тоа што обично се користи за непроѕирно сликање и може да образува површински слој. Многу производители на [[Акварелна боја|акварелни бои]] исто така произведуваат гваш, и тие лесно можат да се користат заедно. == Опис == [[Податотека:Jacob_Philipp_Hackert_-_Lago_d'Averno_-_WGA11023.jpg|лево|мини|Џејкоб Филип Хакерт, ''Лаго д'Аверно'', 1794 година]] [[Податотека:Vincent_van_Gogh_-_Corridor_in_the_Asylum.JPG|мини|[[Винсент ван Гог]] - Ходник во болницата (1889; црна креда и гваш на розова хартија]] Бојата гваш е слична на [[Акварел|акварелот]], но променета за да биде непроѕирна. Како и кај акварелот, врзивно средство традиционално е арапска гума, но од крајот на 19 век се користи поевтин жолт декстрин. Кога бојата се продава во облик на паста, на пр. во туби, декстринот обично се меша со еднаква количина вода. Често се додава пропилен гликол за да се подобрат адхезивните и хигроскопските својства на бојата и да се подобри флексибилноста на прилично кршливиот слој на боја по сушењето. Гвашот се разликува од акварелот по тоа што честичките се главно поголеми, односот на пигментот и врзивното средство е многу поголем, а дополнителната боја, како што е креда - „телото“ - може да биде дел од бојата. Ова го прави гвашот потежок и понепроѕирен од акварелот и му дава поголеми отсјајни својства.<ref name="wash_gou">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/washgouachestud00cohn|title=Wash and Gouache|last=Cohn|first=Marjorie|date=1977|publisher=Center for Conservation and Technical Studies, Fogg Art Museum|isbn=0916724069|location=Cambridge|url-access=registration}}</ref> Гвашот главно се суши до боја различна од неговата боја кога е влажен (посветлите тонови главно се сушат потемно, а потемните тонови тежнеат да се сушат посветло), што може да го отежни спојувањето на боите во повеќе фази на сликање. Неговата брза покривност и целокупната моќ на покривање значат дека гвашот е посоодветен за техники на непосредно сликање отколку акварелот.<ref name="imed_tech">{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/watercolorgouach0000dehn|title=Water Color, Gouache, and Casein Painting|last=Dehn|first=Adolf|date=1955|publisher=Studio|location=New York|oclc=1192031}}</ref> Сликите во ''[[плен-ер]]'', како оние на [[Вилијам Тарнер]], го користат тоа. Денес, гвашот е широко користен од комерцијални уметници за дела како што се [[Постер|постери]], [[Илустрација|илустрации]], [[Стрип|стрипови]] и други сликарски дела. Поголемиот дел од анимацијата од 20 век го користел за создавање непроѕирна боја на целулоза со [[водени бои]] што се користат за заднина. Употребата на гваш како „боја за постери“ е пожелна поради неговата брзина, бидејќи слојот на боја се суши целосно размерно брзо. Употребата на гвашот не е ограничена само на основните техники на непроѕирно сликање со четка и хартија за акварел. Често се нанесува со [[аерограф]]. Како и со сите видови бои, гвашот се користел на необични површини, од Брајова хартија<ref>Vienna Parreno has painted on Braille paper. {{Наведена мрежна страница|url=http://viennaparreno.wordpress.com/2008/07/21/beyond-retinal-titillation/|title=Beyond Retinal Titillation: Seeing Red: Blog: Vienna Parreno|archive-url=https://web.archive.org/web/20080801090654/http://viennaparreno.wordpress.com/2008/07/21/beyond-retinal-titillation/|archive-date=2008-08-01|accessdate=2008-07-23}}</ref> до картон. Различни традиционалната употреба е методот што се користи во ''гваш декупеите'' (колажи со сечење) создадени од [[Анри Матис]]. Неговата серија ''„Сини голи бои“'' е добар пример за техниката. Нова верзија на формулата за боја е акрилниот гваш. == Историја == [[Податотека:MET_24_DP238441r2_61E.jpg|мини|Будистички ракопис од 12 век, Индија]] Во [[Староегипетска уметност|староегипетското сликарство]] се користел облик на гваш со [[мед]] или гума [[трагакант]] како врзивно средство. Исто така, се користела и во европските [[Илуминиран ракопис|илуминирани ракописи]]<ref>Vienna Parreno has painted on Braille paper. {{Наведена мрежна страница|url=http://viennaparreno.wordpress.com/2008/07/21/beyond-retinal-titillation/|title=Beyond Retinal Titillation: Seeing Red: Blog: Vienna Parreno|archive-url=https://web.archive.org/web/20080801090654/http://viennaparreno.wordpress.com/2008/07/21/beyond-retinal-titillation/|archive-date=2008-08-01|accessdate=2008-07-23}}</ref>, како и во [[Персиска минијатура|персиските минијатури]]. Иако често се опишуваат како „акварел“, персиските и могулските минијатури се претежно примери за гваш.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://library.brown.edu/cds/minassian/essay_production.html#materials|title=The Minassian Collection of Persian, Mughal, and Indian Miniature Paintings|accessdate=2020-08-10}}</ref> Поимот гваш, изведен од италијанскиот ''збор guazza'', се однесува и на слики што го користат овој непроѕирен метод. ''Guazzo'', на италијански за „кал“, првично бил поим што се користел за практиката на нанесување [[маслени бои]] врз [[темпера]] во почетокот на 16 век<ref name="hand_mat">Mayer, Ralph. ''The Artist's Handbook of Materials and Techniques'', Viking Adult; 5th revised and updated edition, 1991. {{ISBN|0-670-83701-6}}</ref>, што можело да даде мат-ефект. Во 18 век, поимот ''гваш'' се користел во Франција за непроѕирни медиуми на основа на вода. Во 18 век, гваш-боите често се користеле во мешани медиуми за да се додадат фини подробности на пастелните слики. Гваш-боите обично се правеле со мешање на акварели на основа на арапска гума со непроѕирен бел пигмент. Во 19 век, акварелите почнале да се произведуваат индустриски во туби, при што за таа цел во кутиите се додавала туба „кинеско бело“. Гвашот обично се користел во комбинација со акварел, а често и со мастило или молив во сликите од 19 век. Подоцна во тоа столетие, „декоративната боја“ (како што е позната во САД) била масовно произведувана со користење на многу поевтиното врзивно средство декстрин. Се продавала во конзерви или како прашок што се мешал со вода. Декстринот ги заменил постарите видови бои на основа на лепило. Во 20 век, гваш-боите почнале да се произведуваат специјално во туби за пософистицирани уметнички цели. Првично, како врзивно средство се користела арапска гума, но наскоро поевтините брендови се засновале на декстрин, како и повеќето детски бои.<gallery class="center" widths="170px" heights="170px"> Податотека:Johannes_Simon_Holtzbecker_-_Asphodelus_ramosus_-_Google_Art_Project.jpg|врска=Slika:Johannes_Simon_Holtzbecker_-_Asphodelus_ramosus_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Asphodelus ramosus; avtor Hans Simon Holtzbecker; gvaš na pergamentu; 1649–1659; 50,5 cm × 38,5 cm; Danska nacionalna galerija (Kopenhagen, Danska)| ''[[Asphodelus ramosus]]'' ; од Ханс Симон Холцбекер; гваш на пергамент; 1649–1659; 50,5 см × 38,5 см; Национална галерија на Данска (Копенхаген, Данска) Податотека:Drawing_Room_-_Google_Art_Project.jpg|врска=Slika:Drawing_Room_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Risba sobe; približno 1842; čopič in akvarel ter beli gvaš na belem papirju; Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum (New York City)| Цртеж на соба; околу 1842 година; четка и акварел и бел гваш на бела хартија; Купер Хјуит, Музеј на дизајн Смитсонијан (Њујорк) Податотека:Josep_Mª_Tamburini_Dalmau_-_Young_Girl_with_a_Hat_-_Google_Art_Project.jpg|врска=Slika:Josep_Mª_Tamburini_Dalmau_-_Young_Girl_with_a_Hat_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Mlado dekle s klobukom; Josep Maria Tamburini; 1909; gvaši na papirju; 38 cm × 25 cm; Casa Lis (Salamanca, Španija)| ''Млада девојка со шапка''; Хозеп Марија Тамбурини; 1909; гваш на хартија; 38 см × 25 см; Каса Лис (Саламанка, Шпанија) Податотека:Glenn_O._Coleman_-_Battery_Park_-_Google_Art_Project.jpg|врска=Slika:Glenn_O._Coleman_-_Battery_Park_-_Google_Art_Project.jpg|алт=Battery Park; avtor Glenn O. Coleman; gvaš na papirju, 31 cm × 42 cm; Zbirka Phillips (Washington D.C.)| Батери Парк; од Глен О. Колман; гваш на хартија, 31 см × 42 см; Збирка Филипс (Вашингтон) </gallery> == Акрилен гваш == Размерно нова варијација на формулата на бојата е акрилниот гваш. Неговиот високо концентриран пигмент е сличен на традиционалниот гваш, но се меша со врзивно средство на основа на акрилни бои, за разлика од традиционалниот гваш, кој се меша со арапска гума. Тој е растворлив во вода кога е влажен, но кога е сув, дава мат, непроѕирен и водоотпорна површина. Акрилниот гваш се разликува од акрилната боја по тоа што содржи адитиви кои обезбедуваат мат површина.<ref>Vienna Parreno has painted on Braille paper. {{Наведена мрежна страница|url=http://viennaparreno.wordpress.com/2008/07/21/beyond-retinal-titillation/|title=Beyond Retinal Titillation: Seeing Red: Blog: Vienna Parreno|archive-url=https://web.archive.org/web/20080801090654/http://viennaparreno.wordpress.com/2008/07/21/beyond-retinal-titillation/|archive-date=2008-08-01|accessdate=2008-07-23}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.tate.org.uk/learn/online-resources/glossary/g/gouache Gouache from the Tate] * [http://www.members.tripod.com/krobbins4art/id7.htm Demo of technique] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20100209034711/http://www.members.tripod.com/krobbins4art/id7.htm |date=2010-02-09 }} * [http://www.handprint.com/HP/WCL/pigmt7.html Info & history] * {{Cite EB1911|wstitle=Gouache|short=x}} [[Категорија:Сликарски техники]] [[Категорија:Сликарски материјали]] [[Категорија:Галицизми]] 9b3vvmkx9dnwx877dhz2hia2fn1ngyv 2 1300155 5629872 5619922 2026-09-18T20:33:51Z ListeriaBot 65467 Wikidata list updated [V2] 5629872 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?item wdt:P27 wd:Q221 . FILTER NOT EXISTS { ?wfr schema:about ?item . ?wfr schema:isPartOf <https://mk.wikipedia.org/>.} OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks } limit 1000 |sort=label |columns=number:#,label:Article,description,p569,p570,p18,item,?linkcount:site links |thumb=100 |links=red }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Article ! description ! датум на раѓање ! датум на смрт ! слика ! item ! site links |- | style='text-align:right'| 1 | [[Ajna Isejni]] | | data-sort-value="2004" | 2004-11-11 | | | [[:d:Q98091703|Q98091703]] | 0 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Albina Pljakaj]] | | data-sort-value="2001" | 2001-01-01 | | | [[:d:Q135366226|Q135366226]] | 0 |- | style='text-align:right'| 3 | [[Aleksandra Murgoska]] | | data-sort-value="1988" | 1988-01-27 | | | [[:d:Q135381141|Q135381141]] | 0 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Aleksandra Pesevska]] | | data-sort-value="1977" | 1977-12-01 | | | [[:d:Q135388431|Q135388431]] | 0 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Amina Lichina]] | | data-sort-value="2002" | 2002-03-05 | | | [[:d:Q135358744|Q135358744]] | 0 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Ana Dogazanska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-09-07 | | | [[:d:Q135381131|Q135381131]] | 0 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Ana Ivetikj]] | | data-sort-value="2007" | 2007-09-28 | | | [[:d:Q135355870|Q135355870]] | 0 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Ana Kafedziska]] | | data-sort-value="1978" | 1978-01-19 | | | [[:d:Q136615006|Q136615006]] | 0 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Ana Mickoska]] | | data-sort-value="1996" | 1996-12-26 | | | [[:d:Q97738332|Q97738332]] | 0 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Ana Stajik]] | | data-sort-value="1987" | 1987-08-29 | | | [[:d:Q135384708|Q135384708]] | 0 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Aneta Filceva]] | | data-sort-value="1980" | 1980-03-09 | | | [[:d:Q136617285|Q136617285]] | 0 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Angela Melnic]] | | data-sort-value="1976" | 1976-03-30 | | | [[:d:Q97673150|Q97673150]] | 0 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Angelina Angelovski]] | | data-sort-value="2009" | 2009-03-30 | | | [[:d:Q141157622|Q141157622]] | 0 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Anica Mitic]] | | data-sort-value="1968" | 1968-06-11 | | | [[:d:Q136615004|Q136615004]] | 0 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Anida Jahji]] | | data-sort-value="2003" | 2003-11-01 | | | [[:d:Q98090249|Q98090249]] | 0 |- | style='text-align:right'| 16 | [[Anja Dizdarevikj]] | | data-sort-value="2000" | 2000-08-04 | | | [[:d:Q135367857|Q135367857]] | 0 |- | style='text-align:right'| 17 | [[Arbe Ademi]] | | data-sort-value="1988" | 1988-03-06 | | | [[:d:Q111240944|Q111240944]] | 0 |- | style='text-align:right'| 18 | [[Arin Agic]] | | data-sort-value="1993" | 1993-06-21 | | | [[:d:Q135376940|Q135376940]] | 0 |- | style='text-align:right'| 19 | [[Arnela Hodja]] | | data-sort-value="1991" | 1991-03-27 | | | [[:d:Q135381134|Q135381134]] | 0 |- | style='text-align:right'| 20 | [[Astera Tuhina]] | | data-sort-value="2004" | 2004-10-21 | | | [[:d:Q119548961|Q119548961]] | 0 |- | style='text-align:right'| 21 | [[Baba Branka]] | | | | | [[:d:Q136437910|Q136437910]] | 0 |- | style='text-align:right'| 22 | [[Belma Dechkovikj]] | | data-sort-value="2007" | 2007-01-20 | | | [[:d:Q135355868|Q135355868]] | 0 |- | style='text-align:right'| 23 | [[Biljana Dimitrievska]] | | data-sort-value="1984" | 1984-02-29 | | | [[:d:Q135382827|Q135382827]] | 0 |- | style='text-align:right'| 24 | [[Biljana Koljovska]] | | data-sort-value="1983" | 1983-05-26 | | | [[:d:Q135386539|Q135386539]] | 0 |- | style='text-align:right'| 25 | [[Biljana Latkoska]] | | data-sort-value="1981" | 1981-06-17 | | | [[:d:Q136618552|Q136618552]] | 0 |- | style='text-align:right'| 26 | [[Bisera Bozhinovska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-07-13 | | | [[:d:Q135378338|Q135378338]] | 0 |- | style='text-align:right'| 27 | [[Bisera Rajcinoska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-09-22 | | | [[:d:Q135378331|Q135378331]] | 0 |- | style='text-align:right'| 28 | [[Bisera Stojanovska]] | | data-sort-value="1988" | 1988-09-14 | | | [[:d:Q135384705|Q135384705]] | 0 |- | style='text-align:right'| 29 | [[Blaga Nikolova]] | | data-sort-value="1966" | 1966-02-08 | | | [[:d:Q136615347|Q136615347]] | 0 |- | style='text-align:right'| 30 | [[Blagoj Kushovska]] | | | | | [[:d:Q64624713|Q64624713]] | 0 |- | style='text-align:right'| 31 | [[Bojana Doneska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-07-04 | | | [[:d:Q135366517|Q135366517]] | 0 |- | style='text-align:right'| 32 | [[Bojana Nikolikj]] | | data-sort-value="2007" | 2007-07-09 | | | [[:d:Q135355867|Q135355867]] | 0 |- | style='text-align:right'| 33 | [[Bojana Popova]] | | data-sort-value="2002" | 2002-09-19 | | | [[:d:Q135362444|Q135362444]] | 0 |- | style='text-align:right'| 34 | [[Bojana Samardjiska]] | | data-sort-value="1983" | 1983-04-12 | | | [[:d:Q135387199|Q135387199]] | 0 |- | style='text-align:right'| 35 | [[Bozhica Stoevska]] | | data-sort-value="2005" | 2005-08-18 | | | [[:d:Q135358426|Q135358426]] | 0 |- | style='text-align:right'| 36 | [[Brankica Meglenova]] | | data-sort-value="2008" | 2008-03-17 | | | [[:d:Q136381181|Q136381181]] | 0 |- | style='text-align:right'| 37 | [[Cvetanka Dimova]] | | data-sort-value="1998" | 1998-06-27 | | | [[:d:Q135366515|Q135366515]] | 0 |- | style='text-align:right'| 38 | [[Cvetanka Krstevska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-10-13 | | | [[:d:Q135366509|Q135366509]] | 0 |- | style='text-align:right'| 39 | [[Cvetanka Lazovska]] | | data-sort-value="1975" | 1975-05-31 | | | [[:d:Q136616009|Q136616009]] | 0 |- | style='text-align:right'| 40 | [[Daniela Hristova]] | | data-sort-value="1987" | 1987-09-23 | | | [[:d:Q135384465|Q135384465]] | 0 |- | style='text-align:right'| 41 | [[Daniela Mijalova]] | | data-sort-value="1978" | 1978-08-02 | | | [[:d:Q136617468|Q136617468]] | 0 |- | style='text-align:right'| 42 | [[Daniela Minova]] | | data-sort-value="1980" | 1980-09-16 | | | [[:d:Q136617470|Q136617470]] | 0 |- | style='text-align:right'| 43 | [[Darija Pankova]] | | data-sort-value="2009" | 2009-04-26 | | | [[:d:Q141157028|Q141157028]] | 0 |- | style='text-align:right'| 44 | [[Dea Hodja]] | | data-sort-value="2005" | 2005-08-01 | | | [[:d:Q135358423|Q135358423]] | 0 |- | style='text-align:right'| 45 | [[Diana Chattahu]] | | data-sort-value="1987" | 1987-07-02 | | | [[:d:Q135382053|Q135382053]] | 0 |- | style='text-align:right'| 46 | [[Dora Aleksova]] | | data-sort-value="2008" | 2008-04-01 | | | [[:d:Q135351816|Q135351816]] | 0 |- | style='text-align:right'| 47 | [[Dragana Jolovik]] | | data-sort-value="1994" | 1994-05-31 | | | [[:d:Q135375153|Q135375153]] | 0 |- | style='text-align:right'| 48 | [[Dragana Petkovska]] | | data-sort-value="1997" | 1997-12-24 | | | [[:d:Q135372097|Q135372097]] | 0 |- | style='text-align:right'| 49 | [[Dunja Ivanova]] | | | | | [[:d:Q120061730|Q120061730]] | 0 |- | style='text-align:right'| 50 | [[Dushica Miceva]] | | data-sort-value="2009" | 2009-06-07 | | | [[:d:Q135351814|Q135351814]] | 0 |- | style='text-align:right'| 51 | [[Dušica Zaova]] | | data-sort-value="1993" | 1993-04-04 | | | [[:d:Q137945948|Q137945948]] | 0 |- | style='text-align:right'| 52 | [[Dzeneta Sabani]] | | data-sort-value="1995" | 1995-07-14 | | | [[:d:Q97735592|Q97735592]] | 0 |- | style='text-align:right'| 53 | [[Dzina Stevkovska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-04-06 | | | [[:d:Q126871949|Q126871949]] | 0 |- | style='text-align:right'| 54 | [[Edina Musa]] | | data-sort-value="1991" | 1991-08-07 | | | [[:d:Q135381133|Q135381133]] | 0 |- | style='text-align:right'| 55 | [[Edina Sulejmani]] | | data-sort-value="2004" | 2004-11-30 | | | [[:d:Q98090309|Q98090309]] | 0 |- | style='text-align:right'| 56 | [[Egzona Jashara]] | | data-sort-value="1994" | 1994-04-18 | | | [[:d:Q98069002|Q98069002]] | 0 |- | style='text-align:right'| 57 | [[Elena Grueva]] | | data-sort-value="1985" | 1985-05-31 | | | [[:d:Q135386545|Q135386545]] | 0 |- | style='text-align:right'| 58 | [[Elena Mickovska]] | | data-sort-value="1982" | 1982-04-17 | | | [[:d:Q136617555|Q136617555]] | 0 |- | style='text-align:right'| 59 | [[Elena Pavlova]] | | data-sort-value="1985" | 1985-05-25 | | | [[:d:Q135385528|Q135385528]] | 0 |- | style='text-align:right'| 60 | [[Elena Peshinoska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-06-11 | | | [[:d:Q135364078|Q135364078]] | 0 |- | style='text-align:right'| 61 | [[Elena Petkovik]] | | data-sort-value="1986" | 1986-03-10 | | | [[:d:Q135384582|Q135384582]] | 0 |- | style='text-align:right'| 62 | [[Elena Petrova]] | | data-sort-value="1993" | 1993-10-15 | | | [[:d:Q120061570|Q120061570]] | 0 |- | style='text-align:right'| 63 | [[Elena Radenkovikj]] | | data-sort-value="1984" | 1984-12-18 | | | [[:d:Q135386538|Q135386538]] | 0 |- | style='text-align:right'| 64 | [[Elena Tasevska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-04-23 | | | [[:d:Q135364076|Q135364076]] | 0 |- | style='text-align:right'| 65 | [[Elena Velickovska]] | | data-sort-value="1987" | 1987-08-03 | | | [[:d:Q135384707|Q135384707]] | 0 |- | style='text-align:right'| 66 | [[Eleonora Veninova]] | | | | | [[:d:Q122975366|Q122975366]] | 0 |- | style='text-align:right'| 67 | [[Eli Isely]] | | data-sort-value="1957" | 1957-01-14 | | | [[:d:Q118323918|Q118323918]] | 0 |- | style='text-align:right'| 68 | [[Eliana Gramatikova]] | | data-sort-value="2005" | 2005-01-04 | | | [[:d:Q135359918|Q135359918]] | 0 |- | style='text-align:right'| 69 | [[Elisa Hani]] | | data-sort-value="2003" | 2003-10-04 | | | [[:d:Q98090248|Q98090248]] | 0 |- | style='text-align:right'| 70 | [[Elizabeta Kirpovska]] | | data-sort-value="1983" | 1983-05-13 | | | [[:d:Q135386537|Q135386537]] | 0 |- | style='text-align:right'| 71 | [[Ema Reskoska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-04-18 | | | [[:d:Q119553669|Q119553669]] | 0 |- | style='text-align:right'| 72 | [[Emilija Krstanoska]] | | data-sort-value="1992" | 1992-05-25 | | | [[:d:Q135376939|Q135376939]] | 0 |- | style='text-align:right'| 73 | [[Emilija Lazarova]] | | data-sort-value="1995" | 1995-09-07 | | | [[:d:Q135375141|Q135375141]] | 0 |- | style='text-align:right'| 74 | [[Ena Medina]] | | | | | [[:d:Q64625016|Q64625016]] | 0 |- | style='text-align:right'| 75 | [[Enisa Amiti]] | | data-sort-value="2001" | 2001-01-24 | | | [[:d:Q98088299|Q98088299]] | 0 |- | style='text-align:right'| 76 | [[Era Emurli]] | | data-sort-value="2004" | 2004-03-14 | | | [[:d:Q98090243|Q98090243]] | 0 |- | style='text-align:right'| 77 | [[Era Stableva]] | | data-sort-value="2004" | 2004-01-07 | | | [[:d:Q98090307|Q98090307]] | 0 |- | style='text-align:right'| 78 | [[Evgenija Raftoska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-08-02 | | | [[:d:Q135367841|Q135367841]] | 0 |- | style='text-align:right'| 79 | [[Evgenija Tanaskoska]] | | data-sort-value="2005" | 2005-04-20 | | | [[:d:Q135356545|Q135356545]] | 0 |- | style='text-align:right'| 80 | [[Evgenija Teodosievska]] | | | | | [[:d:Q122189876|Q122189876]] | 0 |- | style='text-align:right'| 81 | [[Fimka Tozija]] | | | | | [[:d:Q89477584|Q89477584]] | 0 |- | style='text-align:right'| 82 | [[Forka Gjorgjieva]] | | data-sort-value="1995" | 1995-10-23 | | | [[:d:Q135372753|Q135372753]] | 0 |- | style='text-align:right'| 83 | [[Frosina Remenska]] | | data-sort-value="1987" | 1987-03-24 | | | [[:d:Q135385529|Q135385529]] | 0 |- | style='text-align:right'| 84 | [[Gabriela Galevska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-02-03 | | | [[:d:Q98088307|Q98088307]] | 0 |- | style='text-align:right'| 85 | [[Gabriela Modeva]] | | data-sort-value="2003" | 2003-04-03 | | | [[:d:Q135364079|Q135364079]] | 0 |- | style='text-align:right'| 86 | [[Glorija Gruevska]] | | data-sort-value="2009" | 2009-01-21 | | | [[:d:Q136381180|Q136381180]] | 0 |- | style='text-align:right'| 87 | [[Glorija Karovski]] | | data-sort-value="1997" | 1997-09-15 | | | [[:d:Q97727281|Q97727281]] | 0 |- | style='text-align:right'| 88 | [[Gordana Mitanovska]] | | data-sort-value="1970" | 1970-10-08 | | | [[:d:Q136615008|Q136615008]] | 0 |- | style='text-align:right'| 89 | [[Gordana Stojkovska]] | | data-sort-value="1996" | 1996-06-05 | | | [[:d:Q97727462|Q97727462]] | 0 |- | style='text-align:right'| 90 | [[Hanka Musa]] | | data-sort-value="1989" | 1989-12-13 | | | [[:d:Q119565680|Q119565680]] | 0 |- | style='text-align:right'| 91 | [[Hristina Adjuleska]] | | data-sort-value="1995" | 1995-04-23 | | | [[:d:Q97735588|Q97735588]] | 0 |- | style='text-align:right'| 92 | [[Hristina Dzambazovska]] | | data-sort-value="1983" | 1983-11-12 | | | [[:d:Q135386540|Q135386540]] | 0 |- | style='text-align:right'| 93 | [[Hristina Stavrevska]] | | data-sort-value="2004" | 2004-04-05 | | | [[:d:Q135360423|Q135360423]] | 0 |- | style='text-align:right'| 94 | [[Ikmete Limani]] | | data-sort-value="2003" | 2003-10-28 | | | [[:d:Q98090267|Q98090267]] | 0 |- | style='text-align:right'| 95 | [[Ilina Selcova]] | | data-sort-value="2002" | 2002-11-06 | | | [[:d:Q135366228|Q135366228]] | 0 |- | style='text-align:right'| 96 | [[Ilinka Iljoska]] | | | | | [[:d:Q124325151|Q124325151]] | 0 |- | style='text-align:right'| 97 | [[Ilinka Janeva]] | | | | | [[:d:Q113836856|Q113836856]] | 0 |- | style='text-align:right'| 98 | [[Ines Kolarikj]] | | data-sort-value="1981" | 1981-12-04 | | | [[:d:Q135385867|Q135385867]] | 0 |- | style='text-align:right'| 99 | [[Inoslava Stamenkovska]] | | data-sort-value="2006" | 2006-11-22 | | | [[:d:Q135355647|Q135355647]] | 0 |- | style='text-align:right'| 100 | [[Irena Stankovska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-08-02 | | | [[:d:Q135381136|Q135381136]] | 0 |- | style='text-align:right'| 101 | [[Iskra Andonova]] | | data-sort-value="1999" | 1999-08-16 | | | [[:d:Q135367854|Q135367854]] | 0 |- | style='text-align:right'| 102 | [[Iskra Ivanovska]] | | data-sort-value="1977" | 1977-12-18 | | | [[:d:Q136615005|Q136615005]] | 0 |- | style='text-align:right'| 103 | [[Iva Cholakoska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-08-05 | | | [[:d:Q135360422|Q135360422]] | 0 |- | style='text-align:right'| 104 | [[Iva Dimitrijevikj]] | | data-sort-value="2009" | 2009-08-01 | | | [[:d:Q136380431|Q136380431]] | 0 |- | style='text-align:right'| 105 | [[Iva Dojchinova]] | | data-sort-value="2006" | 2006-07-31 | | | [[:d:Q135355866|Q135355866]] | 0 |- | style='text-align:right'| 106 | [[Iva Koleva]] | | data-sort-value="2009" | 2009-01-27 | | | [[:d:Q135351837|Q135351837]] | 0 |- | style='text-align:right'| 107 | [[Iva Krstevska]] | | data-sort-value="1996" | 1996-07-01 | | | [[:d:Q135375143|Q135375143]] | 0 |- | style='text-align:right'| 108 | [[Ivana Avramoska]] | | data-sort-value="1993" | 1993-12-06 | | | [[:d:Q97694341|Q97694341]] | 0 |- | style='text-align:right'| 109 | [[Ivana Harbov]] | | data-sort-value="1998" | 1998-08-05 | | | [[:d:Q135366510|Q135366510]] | 0 |- | style='text-align:right'| 110 | [[Ivana Janeska]] | | data-sort-value="1981" | 1981-05-08 | | | [[:d:Q136617287|Q136617287]] | 0 |- | style='text-align:right'| 111 | [[Ivana Kmetovska]] | | data-sort-value="1995" | 1995-02-05 | | | [[:d:Q119563956|Q119563956]] | 0 |- | style='text-align:right'| 112 | [[Ivana Nikolova]] | | data-sort-value="2001" | 2001-06-19 | | | [[:d:Q98085939|Q98085939]] | 0 |- | style='text-align:right'| 113 | [[Ivana Stojanoska]] | | data-sort-value="1987" | 1987-09-23 | | | [[:d:Q136620001|Q136620001]] | 0 |- | style='text-align:right'| 114 | [[Ivana Udovalieva]] | | data-sort-value="1984" | 1984-11-03 | | | [[:d:Q135385532|Q135385532]] | 0 |- | style='text-align:right'| 115 | [[Ivana Zdravkova]] | | | | | [[:d:Q124171054|Q124171054]] | 0 |- | style='text-align:right'| 116 | [[Ivona Kozhobashiovska]] | | data-sort-value="2001" | 2001-10-21 | | | [[:d:Q135367845|Q135367845]] | 0 |- | style='text-align:right'| 117 | [[Ivona Pejkovska]] | | data-sort-value="1995" | 1995-11-16 | | | [[:d:Q135375145|Q135375145]] | 0 |- | style='text-align:right'| 118 | [[Jana Ackovska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-03-17 | | | [[:d:Q97750999|Q97750999]] | 0 |- | style='text-align:right'| 119 | [[Jana Nikolovska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-02-08 | | | [[:d:Q135366230|Q135366230]] | 0 |- | style='text-align:right'| 120 | [[Jana Pislevska]] | | data-sort-value="2009" | 2009-04-22 | | | [[:d:Q135351818|Q135351818]] | 0 |- | style='text-align:right'| 121 | [[Jasmina Gerasimovska Nikolik]] | | data-sort-value="1978" | 1978-02-17 | | | [[:d:Q135388432|Q135388432]] | 0 |- | style='text-align:right'| 122 | [[Jasmina Grujoska]] | | data-sort-value="1979" | 1979-05-13 | | | [[:d:Q136616405|Q136616405]] | 0 |- | style='text-align:right'| 123 | [[Jasmina Jovanovska]] | | data-sort-value="2001" | 2001-01-25 | | | [[:d:Q98088310|Q98088310]] | 0 |- | style='text-align:right'| 124 | [[Joan Harmosin-Ohridski]] | | data-sort-value="1829" | 1829 | data-sort-value="1890" | 1890 | | [[:d:Q113717238|Q113717238]] | 0 |- | style='text-align:right'| 125 | [[Jovana Dimkovska]] | | data-sort-value="2006" | 2006-07-22 | | | [[:d:Q135351820|Q135351820]] | 0 |- | style='text-align:right'| 126 | [[Jovana Djugovska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-08-13 | | | [[:d:Q135364494|Q135364494]] | 0 |- | style='text-align:right'| 127 | [[Jovana Jovanovska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-04-29 | | | [[:d:Q135366512|Q135366512]] | 0 |- | style='text-align:right'| 128 | [[Jovana Petkoska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-08-30 | | | [[:d:Q135375146|Q135375146]] | 0 |- | style='text-align:right'| 129 | [[Jovana Petrushevska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-01-04 | | | [[:d:Q135367858|Q135367858]] | 0 |- | style='text-align:right'| 130 | [[Jovana Stojanova]] | | data-sort-value="1999" | 1999-01-19 | | | [[:d:Q135367840|Q135367840]] | 0 |- | style='text-align:right'| 131 | [[Julija Tričkovska]] | | | | | [[:d:Q125209557|Q125209557]] | 0 |- | style='text-align:right'| 132 | [[Kalina Trpeska]] | | data-sort-value="1993" | 1993-10-13 | | | [[:d:Q97727493|Q97727493]] | 0 |- | style='text-align:right'| 133 | [[Kamelija Ignatova]] | | data-sort-value="2002" | 2002-04-30 | | | [[:d:Q135366224|Q135366224]] | 0 |- | style='text-align:right'| 134 | [[Kate Petkoska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-02-03 | | | [[:d:Q135375147|Q135375147]] | 0 |- | style='text-align:right'| 135 | [[Katerina Balov]] | | data-sort-value="1972" | 1972-02-10 | | | [[:d:Q135389138|Q135389138]] | 0 |- | style='text-align:right'| 136 | [[Katerina Milevska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-02-02 | | | [[:d:Q98069003|Q98069003]] | 0 |- | style='text-align:right'| 137 | [[Katerina Nikolovska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-04-08 | | | [[:d:Q64624691|Q64624691]] | 0 |- | style='text-align:right'| 138 | [[Katerina Pop Dimitrovska]] | | data-sort-value="2001" | 2001-08-07 | | | [[:d:Q135366225|Q135366225]] | 0 |- | style='text-align:right'| 139 | [[Katerina Stojanovska]] | | data-sort-value="1996" | 1996-08-16 | | | [[:d:Q97719365|Q97719365]] | 0 |- | style='text-align:right'| 140 | [[Kiki Modeva]] | | data-sort-value="2005" | 2005-08-09 | | | [[:d:Q135358415|Q135358415]] | 0 |- | style='text-align:right'| 141 | [[Kjara Anastasova]] | | data-sort-value="2010" | 2010-12-16 | | | [[:d:Q136380438|Q136380438]] | 0 |- | style='text-align:right'| 142 | [[Kristina Janevska]] | | data-sort-value="1997" | 1997-07-04 | | | [[:d:Q135363717|Q135363717]] | 0 |- | style='text-align:right'| 143 | [[Kristina Josifovska]] | | data-sort-value="1989" | 1989-09-27 | | | [[:d:Q135381142|Q135381142]] | 0 |- | style='text-align:right'| 144 | [[Kristina Kirazieva]] | | data-sort-value="1981" | 1981-04-11 | | | [[:d:Q136616831|Q136616831]] | 0 |- | style='text-align:right'| 145 | [[Kristina Naumoska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-07-08 | | | [[:d:Q97748648|Q97748648]] | 0 |- | style='text-align:right'| 146 | [[Kristina Todevska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-08-19 | | | [[:d:Q135367839|Q135367839]] | 0 |- | style='text-align:right'| 147 | [[Ksenija Petrevska]] | | data-sort-value="2005" | 2005-10-22 | | | [[:d:Q135358416|Q135358416]] | 0 |- | style='text-align:right'| 148 | [[Ksenija Stojchevska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-06-29 | | | [[:d:Q135367848|Q135367848]] | 0 |- | style='text-align:right'| 149 | [[Laura Zdravevska]] | | data-sort-value="1997" | 1997-09-03 | | | [[:d:Q135373206|Q135373206]] | 0 |- | style='text-align:right'| 150 | [[Lefterija Temelkova]] | | data-sort-value="1993" | 1993-03-13 | | | [[:d:Q135375784|Q135375784]] | 0 |- | style='text-align:right'| 151 | [[Lence Aleksovska]] | | data-sort-value="1971" | 1971-06-10 | | | [[:d:Q136615002|Q136615002]] | 0 |- | style='text-align:right'| 152 | [[Leonita Lenjani]] | | data-sort-value="2001" | 2001-05-07 | | | [[:d:Q97750332|Q97750332]] | 0 |- | style='text-align:right'| 153 | [[Lidija Cvetkovska]] | | data-sort-value="1995" | 1995-02-24 | | | [[:d:Q135374603|Q135374603]] | 0 |- | style='text-align:right'| 154 | [[Lidija Georgievska]] | | data-sort-value="1995" | 1995-01-25 | | | [[:d:Q97693419|Q97693419]] | 0 |- | style='text-align:right'| 155 | [[Lidija Knjazeva]] | | data-sort-value="1972" | 1972-06-21 | | | [[:d:Q136615003|Q136615003]] | 0 |- | style='text-align:right'| 156 | [[Lidiǰa Kapuševska-Drakulevska]] | | data-sort-value="1962" | 1962 | | | [[:d:Q112541749|Q112541749]] | 0 |- | style='text-align:right'| 157 | [[Lile Mitkova]] | | data-sort-value="2004" | 2004-06-03 | | | [[:d:Q135362450|Q135362450]] | 0 |- | style='text-align:right'| 158 | [[Liljana Gjorgjieva]] | | data-sort-value="2008" | 2008-09-20 | | | [[:d:Q141157677|Q141157677]] | 0 |- | style='text-align:right'| 159 | [[Liljana Hadji Lega]] | | data-sort-value="1995" | 1995-06-08 | | | [[:d:Q135375150|Q135375150]] | 0 |- | style='text-align:right'| 160 | [[Liljana Nedelkovska Dimitrovska]] | | | | | [[:d:Q125303261|Q125303261]] | 0 |- | style='text-align:right'| 161 | [[Ljubica Boshkova]] | | data-sort-value="2005" | 2005-03-29 | | | [[:d:Q135358417|Q135358417]] | 0 |- | style='text-align:right'| 162 | [[Lujza Velkovska]] | | data-sort-value="1962" | 1962-11-19 | | | [[:d:Q136616832|Q136616832]] | 0 |- | style='text-align:right'| 163 | [[Madgalena Stojanoska]] | | data-sort-value="1985" | 1985-09-25 | | | [[:d:Q135385533|Q135385533]] | 0 |- | style='text-align:right'| 164 | [[Maja Angelovska-Panova]] | | | | | [[:d:Q113842377|Q113842377]] | 0 |- | style='text-align:right'| 165 | [[Maja Angelskova]] | | data-sort-value="1994" | 1994-02-12 | | | [[:d:Q97751166|Q97751166]] | 0 |- | style='text-align:right'| 166 | [[Maja Jakimovska-Tošiḱ]] | | data-sort-value="1964" | 1964 | | | [[:d:Q113823223|Q113823223]] | 0 |- | style='text-align:right'| 167 | [[Maja Nikolovska]] | | data-sort-value="1983" | 1983-04-27<br/>1981-04-27 | | | [[:d:Q135386541|Q135386541]] | 0 |- | style='text-align:right'| 168 | [[Maja Papuckoska]] | | data-sort-value="1979" | 1979-10-16 | | | [[:d:Q136616853|Q136616853]] | 0 |- | style='text-align:right'| 169 | [[Maja Pavlovska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-05-20 | | | [[:d:Q135375152|Q135375152]] | 0 |- | style='text-align:right'| 170 | [[Maja Pop Trajkova]] | | data-sort-value="1981" | 1981 | | | [[:d:Q124539416|Q124539416]] | 0 |- | style='text-align:right'| 171 | [[Maja Taceva]] | | data-sort-value="1979" | 1979-10-16 | | | [[:d:Q136616402|Q136616402]] | 0 |- | style='text-align:right'| 172 | [[Marija Belistojanoska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-01-17 | | | [[:d:Q97738197|Q97738197]] | 0 |- | style='text-align:right'| 173 | [[Marija Dimitrijevic]] | | data-sort-value="2003" | 2003-02-17 | | | [[:d:Q135364073|Q135364073]] | 0 |- | style='text-align:right'| 174 | [[Marija Dimitrovska]] | | data-sort-value="2010" | 2010-02-17 | | | [[:d:Q136380464|Q136380464]] | 0 |- | style='text-align:right'| 175 | [[Marija Kovaceva]] | | data-sort-value="1985" | 1985-10-20 | | | [[:d:Q135385530|Q135385530]] | 0 |- | style='text-align:right'| 176 | [[Marija Nichevska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-08-29 | | | [[:d:Q98088316|Q98088316]] | 0 |- | style='text-align:right'| 177 | [[Marija Nikolov]] | | data-sort-value="2005" | 2005-07-12 | | | [[:d:Q135358418|Q135358418]] | 0 |- | style='text-align:right'| 178 | [[Marija Tanasoska]] | | data-sort-value="1982" | 1982-03-29 | | | [[:d:Q136618551|Q136618551]] | 0 |- | style='text-align:right'| 179 | [[Marija Ustijanoska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-04-03 | | | [[:d:Q135364072|Q135364072]] | 0 |- | style='text-align:right'| 180 | [[Marija Vidikova Nikolikj]] | | data-sort-value="1972" | 1972-12-17 | | | [[:d:Q135388345|Q135388345]] | 0 |- | style='text-align:right'| 181 | [[Marijana Avramovska]] | | data-sort-value="1997" | 1997-11-10 | | | [[:d:Q97727221|Q97727221]] | 0 |- | style='text-align:right'| 182 | [[Marika Bočvarova Plavevska]] | | | | | [[:d:Q125300501|Q125300501]] | 0 |- | style='text-align:right'| 183 | [[Marina Colesnicova]] | | data-sort-value="1986" | 1986-12-12 | | | [[:d:Q97673124|Q97673124]] | 0 |- | style='text-align:right'| 184 | [[Marina Nedelcheva]] | | data-sort-value="1996" | 1996-10-16 | | | [[:d:Q135372098|Q135372098]] | 0 |- | style='text-align:right'| 185 | [[Marina Neskoska]] | | data-sort-value="1991" | 1991-03-11 | | | [[:d:Q97723293|Q97723293]] | 0 |- | style='text-align:right'| 186 | [[Marina Tosic]] | | data-sort-value="1974" | 1974-04-30 | | | [[:d:Q136616078|Q136616078]] | 0 |- | style='text-align:right'| 187 | [[Marinela Angelovska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-05-22 | | | [[:d:Q105719052|Q105719052]] | 0 |- | style='text-align:right'| 188 | [[Marinela Josifoska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-06-23 | | | [[:d:Q97748631|Q97748631]] | 0 |- | style='text-align:right'| 189 | [[Marta Tolevska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-04-05 | | | [[:d:Q135367852|Q135367852]] | 0 |- | style='text-align:right'| 190 | [[Martina Angjelkovska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-01-11 | | | [[:d:Q97751001|Q97751001]] | 0 |- | style='text-align:right'| 191 | [[Martina Blazhevska]] | | data-sort-value="2004" | 2004-05-22 | | | [[:d:Q135360650|Q135360650]] | 0 |- | style='text-align:right'| 192 | [[Martina Dimkoska]] | | data-sort-value="1992" | 1992-09-18 | | | [[:d:Q97713896|Q97713896]] | 0 |- | style='text-align:right'| 193 | [[Martina Djangarovska]] | | data-sort-value="2007" | 2007-03-24 | | | [[:d:Q135355865|Q135355865]] | 0 |- | style='text-align:right'| 194 | [[Martina Markoska]] | | data-sort-value="2004" | 2004-06-09 | | | [[:d:Q135360296|Q135360296]] | 0 |- | style='text-align:right'| 195 | [[Martina Micevska]] | | data-sort-value="1990" | 1990 | | | [[:d:Q64624679|Q64624679]] | 0 |- | style='text-align:right'| 196 | [[Martina Petkoska]] | | data-sort-value="1992" | 1992-12-30 | | | [[:d:Q135374604|Q135374604]] | 0 |- | style='text-align:right'| 197 | [[Matea Atanasovska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-02-26 | | | [[:d:Q135366229|Q135366229]] | 0 |- | style='text-align:right'| 198 | [[Mateja Dodevska]] | | data-sort-value="2005" | 2005-02-08 | | | [[:d:Q135358419|Q135358419]] | 0 |- | style='text-align:right'| 199 | [[Melani Vitanova]] | | data-sort-value="2001" | 2001-02-13 | | | [[:d:Q97738466|Q97738466]] | 0 |- | style='text-align:right'| 200 | [[Merritt Hempe]] | | data-sort-value="1994" | 1994-07-27 | | | [[:d:Q119542228|Q119542228]] | 0 |- | style='text-align:right'| 201 | [[Michaela Velitskovska]] | | | | | [[:d:Q64624730|Q64624730]] | 0 |- | style='text-align:right'| 202 | [[Mihaela Aleksovska]] | | data-sort-value="2005" | 2005-03-25 | | | [[:d:Q135358422|Q135358422]] | 0 |- | style='text-align:right'| 203 | [[Mihaela Popeska]] | | data-sort-value="2001" | 2001-04-24 | | | [[:d:Q98088323|Q98088323]] | 0 |- | style='text-align:right'| 204 | [[Mila Gjukovikj]] | | data-sort-value="2006" | 2006-08-07 | | | [[:d:Q135358420|Q135358420]] | 0 |- | style='text-align:right'| 205 | [[Mila Nachevska]] | | data-sort-value="2009" | 2009-01-27 | | | [[:d:Q136381979|Q136381979]] | 0 |- | style='text-align:right'| 206 | [[Mila Talevska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-02-08 | | | [[:d:Q105719069|Q105719069]] | 0 |- | style='text-align:right'| 207 | [[Mila Veljanoska]] | | data-sort-value="2004" | 2004-04-22 | | | [[:d:Q135360651|Q135360651]] | 0 |- | style='text-align:right'| 208 | [[Milena Miloseska]] | | data-sort-value="1972" | 1972-04-16 | | | [[:d:Q136615350|Q136615350]] | 0 |- | style='text-align:right'| 209 | [[Milena Milosevic]] | | data-sort-value="1976" | 1976-04-01 | | | [[:d:Q136615352|Q136615352]] | 0 |- | style='text-align:right'| 210 | [[Milena Stefanovska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-04-18 | | | [[:d:Q97727435|Q97727435]] | 0 |- | style='text-align:right'| 211 | [[Milica Nikolikj]] | | data-sort-value="2006" | 2006-07-11 | | | [[:d:Q135358383|Q135358383]] | 0 |- | style='text-align:right'| 212 | [[Milka Golubovikj]] | | data-sort-value="1994" | 1994-07-22 | | | [[:d:Q97748622|Q97748622]] | 0 |- | style='text-align:right'| 213 | [[Mirjana Mitrovska]] | | data-sort-value="1974" | 1974-05-10 | | | [[:d:Q135386325|Q135386325]] | 0 |- | style='text-align:right'| 214 | [[Mirjeta Fejzulahi]] | | data-sort-value="1988" | 1988-01-05 | | | [[:d:Q135384464|Q135384464]] | 0 |- | style='text-align:right'| 215 | [[Monika Gavriloska]] | | data-sort-value="1976" | 1976-11-29 | | | [[:d:Q135388477|Q135388477]] | 0 |- | style='text-align:right'| 216 | [[Monika Zafirovska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-07-29 | | | [[:d:Q135362447|Q135362447]] | 0 |- | style='text-align:right'| 217 | [[Nada Vasileva]] | | data-sort-value="1983" | 1983-05-06 | | | [[:d:Q135386536|Q135386536]] | 0 |- | style='text-align:right'| 218 | [[Nadica Kosteska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-06-29 | | | [[:d:Q97738296|Q97738296]] | 0 |- | style='text-align:right'| 219 | [[Natali Georgievska]] | | data-sort-value="1987" | 1987-02-25 | | | [[:d:Q135384706|Q135384706]] | 0 |- | style='text-align:right'| 220 | [[Natalija Beleska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-07-04 | | | [[:d:Q135367843|Q135367843]] | 0 |- | style='text-align:right'| 221 | [[Natalija Sekulovska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-11-17 | | | [[:d:Q119570228|Q119570228]] | 0 |- | style='text-align:right'| 222 | [[Nataša Levkova]] | | data-sort-value="1997" | 1997-08-23 | | | [[:d:Q97761751|Q97761751]] | 0 |- | style='text-align:right'| 223 | [[Nena Sekuloska]] | | data-sort-value="1987" | 1987-04-05 | | | [[:d:Q135384466|Q135384466]] | 0 |- | style='text-align:right'| 224 | [[Nena Trajchevska]] | | data-sort-value="1994" | 1994-11-26 | | | [[:d:Q135375142|Q135375142]] | 0 |- | style='text-align:right'| 225 | [[Nikolija Stojanovska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-12-16 | | | [[:d:Q105719054|Q105719054]] | 0 |- | style='text-align:right'| 226 | [[Nikolina Trajkovska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-02-11 | | | [[:d:Q97732547|Q97732547]] | 0 |- | style='text-align:right'| 227 | [[Nilaj Lamche]] | | data-sort-value="1998" | 1998-07-09 | | | [[:d:Q135366516|Q135366516]] | 0 |- | style='text-align:right'| 228 | [[Nina Karajovanova]] | | data-sort-value="2009" | 2009-07-15 | | | [[:d:Q136380437|Q136380437]] | 0 |- | style='text-align:right'| 229 | [[Nina Zafirova]] | | data-sort-value="2004" | 2004-09-13 | | | [[:d:Q135362449|Q135362449]] | 0 |- | style='text-align:right'| 230 | [[Olga Ravnjak]] | | data-sort-value="1969" | 1969-04-01 | | | [[:d:Q136617467|Q136617467]] | 0 |- | style='text-align:right'| 231 | [[Olivera Cokleska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-07-31 | | | [[:d:Q98090241|Q98090241]] | 0 |- | style='text-align:right'| 232 | [[Olsa Tahiri]] | | data-sort-value="2006" | 2006-07-11 | | | [[:d:Q135353446|Q135353446]] | 0 |- | style='text-align:right'| 233 | [[Pandora Hadzi]] | | | | | [[:d:Q110846512|Q110846512]] | 0 |- | style='text-align:right'| 234 | [[Petrula Kostovska]] | | | | | [[:d:Q113807173|Q113807173]] | 0 |- | style='text-align:right'| 235 | [[Radica Kuzeva]] | | data-sort-value="1988" | 1988-09-10 | | | [[:d:Q97735590|Q97735590]] | 0 |- | style='text-align:right'| 236 | [[Radmila Nerkova]] | | data-sort-value="1993" | 1993-03-14 | | | [[:d:Q97669311|Q97669311]] | 0 |- | style='text-align:right'| 237 | [[Radmila Solakoska]] | | data-sort-value="1988" | 1988-01-05 | | | [[:d:Q97748670|Q97748670]] | 0 |- | style='text-align:right'| 238 | [[Rafaela Rafajlovska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-11-20 | | | [[:d:Q135366514|Q135366514]] | 0 |- | style='text-align:right'| 239 | [[Rina Saliu]] | | data-sort-value="2003" | 2003-06-24 | | | [[:d:Q135362442|Q135362442]] | 0 |- | style='text-align:right'| 240 | [[Roze Ukoska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-07-08 | | | [[:d:Q135362437|Q135362437]] | 0 |- | style='text-align:right'| 241 | [[Rozetka Dimova]] | | data-sort-value="1973" | 1973-04-27 | | | [[:d:Q136617466|Q136617466]] | 0 |- | style='text-align:right'| 242 | [[Sandra Lalkova]] | | data-sort-value="2000" | 2000-04-20 | | | [[:d:Q135366227|Q135366227]] | 0 |- | style='text-align:right'| 243 | [[Sanja Adamovska]] | | data-sort-value="1998" | 1998-07-04 | | | [[:d:Q135366513|Q135366513]] | 0 |- | style='text-align:right'| 244 | [[Sanja Ivanovska Velkoska]] | | | | | [[:d:Q113824671|Q113824671]] | 0 |- | style='text-align:right'| 245 | [[Sanja Radenkovik]] | | data-sort-value="1991" | 1991-03-20 | | | [[:d:Q135381135|Q135381135]] | 0 |- | style='text-align:right'| 246 | [[Sanja Stojanovska]] | | data-sort-value="1985" | 1985-02-15 | | | [[:d:Q135386544|Q135386544]] | 0 |- | style='text-align:right'| 247 | [[Sara Anastasieska]] | | data-sort-value="1997" | 1997-01-11 | | | [[:d:Q135371346|Q135371346]] | 0 |- | style='text-align:right'| 248 | [[Sara Belkoska]] | | data-sort-value="2007" | 2007-07-19 | | | [[:d:Q135355861|Q135355861]] | 0 |- | style='text-align:right'| 249 | [[Sara Duchkova]] | | data-sort-value="1994" | 1994-04-14 | | | [[:d:Q97669307|Q97669307]] | 0 |- | style='text-align:right'| 250 | [[Sara Evtinxhioska]] | | data-sort-value="2004" | 2004-05-22 | | | [[:d:Q98090395|Q98090395]] | 0 |- | style='text-align:right'| 251 | [[Sara Gjorgjieska]] | | data-sort-value="2007" | 2007-06-27 | | | [[:d:Q135355475|Q135355475]] | 0 |- | style='text-align:right'| 252 | [[Sara Maksimovska]] | | data-sort-value="2002" | 2002-01-22 | | | [[:d:Q135362448|Q135362448]] | 0 |- | style='text-align:right'| 253 | [[Sara Spirovska]] | | data-sort-value="1999" | 1999-07-18 | | | [[:d:Q135367844|Q135367844]] | 0 |- | style='text-align:right'| 254 | [[Savica Nedelkovska]] | | data-sort-value="1980" | 1980-07-25 | | | [[:d:Q135387198|Q135387198]] | 0 |- | style='text-align:right'| 255 | [[Siandra Ziba]] | | data-sort-value="2010" | 2010-12-17 | | | [[:d:Q136380216|Q136380216]] | 0 |- | style='text-align:right'| 256 | [[Silvana Bogoslovova]] | | data-sort-value="1980" | 1980-07-02 | | | [[:d:Q136619913|Q136619913]] | 0 |- | style='text-align:right'| 257 | [[Simona Janevska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-09-17 | | | [[:d:Q135381130|Q135381130]] | 0 |- | style='text-align:right'| 258 | [[Slavica Tofilovska]] | | data-sort-value="1990" | 1990-11-02 | | | [[:d:Q100394254|Q100394254]] | 0 |- | style='text-align:right'| 259 | [[Slobodanka Parlić Barišić]] | | | | | [[:d:Q125209542|Q125209542]] | 0 |- | style='text-align:right'| 260 | [[Snezana Balova]] | | data-sort-value="1969" | 1969-03-20 | | | [[:d:Q136615349|Q136615349]] | 0 |- | style='text-align:right'| 261 | [[Snezana Mrnzevska]] | | data-sort-value="1973" | 1973-08-16 | | | [[:d:Q135388478|Q135388478]] | 0 |- | style='text-align:right'| 262 | [[Snezhana Serafimoska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-06-21 | | | [[:d:Q119560370|Q119560370]] | 0 |- | style='text-align:right'| 263 | [[Sofija Lazareska]] | | data-sort-value="1995" | 1995-05-22 | | | [[:d:Q135375151|Q135375151]] | 0 |- | style='text-align:right'| 264 | [[Sofija Stoeva]] | | data-sort-value="1999" | 1999-02-10 | | | [[:d:Q135367849|Q135367849]] | 0 |- | style='text-align:right'| 265 | [[Stefani Cvetanovska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-05-07 | | | [[:d:Q135360649|Q135360649]] | 0 |- | style='text-align:right'| 266 | [[Stefani Koleva]] | | data-sort-value="2002" | 2002-10-03 | | | [[:d:Q135364074|Q135364074]] | 0 |- | style='text-align:right'| 267 | [[Stefani Kostova]] | | data-sort-value="2002" | 2002-11-11 | | | [[:d:Q135364075|Q135364075]] | 0 |- | style='text-align:right'| 268 | [[Stefanija Cvetanoska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-10-09 | | | [[:d:Q135360654|Q135360654]] | 0 |- | style='text-align:right'| 269 | [[Stela Stojanovska]] | | data-sort-value="2007" | 2007-08-29 | | | [[:d:Q135355860|Q135355860]] | 0 |- | style='text-align:right'| 270 | [[Stojka Dzamova]] | | data-sort-value="1979" | 1979-10-19 | | | [[:d:Q136616406|Q136616406]] | 0 |- | style='text-align:right'| 271 | [[Suzana Vrencovska]] | | data-sort-value="1975" | 1975-01-03 | | | [[:d:Q136618547|Q136618547]] | 0 |- | style='text-align:right'| 272 | [[Svetlana Zivcevska]] | | data-sort-value="1973" | 1973-08-24 | | | [[:d:Q136615354|Q136615354]] | 0 |- | style='text-align:right'| 273 | [[Tamara Gileva]] | | data-sort-value="2004" | 2004-01-11 | | | [[:d:Q135362443|Q135362443]] | 0 |- | style='text-align:right'| 274 | [[Tamara Vasiljevik]] | | data-sort-value="1985" | 1985-05-03 | | | [[:d:Q135386542|Q135386542]] | 0 |- | style='text-align:right'| 275 | [[Tanja Novakova]] | | data-sort-value="1980" | 1980-08-01 | | | [[:d:Q136616830|Q136616830]] | 0 |- | style='text-align:right'| 276 | [[Tanja Stojanovska]] | | data-sort-value="1996" | 1996-09-02 | | | [[:d:Q135375148|Q135375148]] | 0 |- | style='text-align:right'| 277 | [[Tea Bozhinoska]] | | data-sort-value="2003" | 2003-09-25 | | | [[:d:Q98090239|Q98090239]] | 0 |- | style='text-align:right'| 278 | [[Tea Mitreva]] | | data-sort-value="1999" | 1999-11-20 | | | [[:d:Q135367851|Q135367851]] | 0 |- | style='text-align:right'| 279 | [[Tea Trajkovska]] | | data-sort-value="2010" | 2010-02-26 | | | [[:d:Q135351833|Q135351833]] | 0 |- | style='text-align:right'| 280 | [[Teodora Kuzmanovska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-01-24 | | | [[:d:Q135367847|Q135367847]] | 0 |- | style='text-align:right'| 281 | [[Teodora Marinovska]] | | data-sort-value="2008" | 2008-04-10 | | | [[:d:Q136381980|Q136381980]] | 0 |- | style='text-align:right'| 282 | [[Teodora Sinikoska]] | | data-sort-value="2007" | 2007-07-26 | | | [[:d:Q135355858|Q135355858]] | 0 |- | style='text-align:right'| 283 | [[Teona Pop Stojanova]] | | data-sort-value="2002" | 2002-07-15 | | | [[:d:Q135364077|Q135364077]] | 0 |- | style='text-align:right'| 284 | [[Tijana Kosteska]] | | data-sort-value="2000" | 2000-03-31 | | | [[:d:Q135367850|Q135367850]] | 0 |- | style='text-align:right'| 285 | [[Tijana Mitreva]] | | data-sort-value="2001" | 2001-01-20 | | | [[:d:Q135367853|Q135367853]] | 0 |- | style='text-align:right'| 286 | [[Vanesa Vasilevska]] | | data-sort-value="1992" | 1992-01-15 | | | [[:d:Q135378339|Q135378339]] | 0 |- | style='text-align:right'| 287 | [[Vanja Milosavljevikj]] | | data-sort-value="2009" | 2009-05-07 | | | [[:d:Q135351834|Q135351834]] | 0 |- | style='text-align:right'| 288 | [[Vaska Altiparmak]] | | | | | [[:d:Q110837730|Q110837730]] | 0 |- | style='text-align:right'| 289 | [[Vera Arsova]] | | data-sort-value="1981" | 1981-04-03 | | | [[:d:Q119546640|Q119546640]] | 0 |- | style='text-align:right'| 290 | [[Veselinka Labroska]] | | data-sort-value="1966" | 1966<br/>1966-09-08 | | | [[:d:Q113376444|Q113376444]] | 0 |- | style='text-align:right'| 291 | [[Vesna Balazoska]] | | data-sort-value="1981" | 1981-04-04 | | | [[:d:Q136618395|Q136618395]] | 0 |- | style='text-align:right'| 292 | [[Vesna Domlevska]] | | data-sort-value="1980" | 1980-02-09 | | | [[:d:Q136615353|Q136615353]] | 0 |- | style='text-align:right'| 293 | [[Vidanka Stajic]] | | data-sort-value="1991" | 1991-05-01 | | | [[:d:Q97669331|Q97669331]] | 0 |- | style='text-align:right'| 294 | [[Viktorija Ribaroska]] | | data-sort-value="1972" | 1972-01-24 | | | [[:d:Q135386326|Q135386326]] | 0 |- | style='text-align:right'| 295 | [[Viktorija Vaseva Dimeska]] | | | | | [[:d:Q125304841|Q125304841]] | 0 |- | style='text-align:right'| 296 | [[Zaharinka Aleksoska Bačeva]] | | data-sort-value="1954" | 1954 | | | [[:d:Q125299755|Q125299755]] | 0 |- | style='text-align:right'| 297 | [[Zaneta Angjelovska]] | | data-sort-value="1979" | 1979-02-05 | | | [[:d:Q136618548|Q136618548]] | 0 |- | style='text-align:right'| 298 | [[Zaneta Vangeli]] | | data-sort-value="1963" | 1963 | | | [[:d:Q115796116|Q115796116]] | 0 |- | style='text-align:right'| 299 | [[Zara Stojkovska]] | | data-sort-value="2006" | 2006-05-03 | | | [[:d:Q135355856|Q135355856]] | 0 |- | style='text-align:right'| 300 | [[Zhaklina Stojanovska]] | | data-sort-value="1978" | 1978-03-24 | | | [[:d:Q135388476|Q135388476]] | 0 |- | style='text-align:right'| 301 | [[Zorica Ackovska]] | | data-sort-value="1988" | 1988-10-28 | | | [[:d:Q135381139|Q135381139]] | 0 |- | style='text-align:right'| 302 | [[Zorica Karagjozova]] | | data-sort-value="2005" | 2005-04-13 | | | [[:d:Q135358421|Q135358421]] | 0 |- | style='text-align:right'| 303 | [[Адриана Анастасоска]] | македонска велосипедистка | data-sort-value="1991" | 1991-08-19 | | | [[:d:Q98083925|Q98083925]] | 0 |- | style='text-align:right'| 304 | [[Александра Боканча]] | македонско-молдавска фудбалерка | data-sort-value="1989" | 1989-10-22 | | | [[:d:Q93769838|Q93769838]] | 3 |- | style='text-align:right'| 305 | [[Александра Велева]] | македонска кошаркарка | data-sort-value="1985" | 1985-09-01 | | | [[:d:Q135385531|Q135385531]] | 0 |- | style='text-align:right'| 306 | [[Александра Иванова]] | македонска кошаркарка (1993) | data-sort-value="1993" | 1993-04-30 | | | [[:d:Q135376754|Q135376754]] | 0 |- | style='text-align:right'| 307 | [[Александра Коловска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="2004" | 2004-02-23 | | | [[:d:Q116690280|Q116690280]] | 1 |- | style='text-align:right'| 308 | [[Александра Крстевска]] | македонска кошаркарка | data-sort-value="1999" | 1999-08-12 | | | [[:d:Q135367856|Q135367856]] | 0 |- | style='text-align:right'| 309 | [[Александра Павловска]] | македонска кошаркарка | data-sort-value="1990" | 1990-12-29 | | | [[:d:Q135381138|Q135381138]] | 0 |- | style='text-align:right'| 310 | [[Александра Ристовска]] | македонска кошаркарка | data-sort-value="1983" | 1983-04-12 | | | [[:d:Q135386535|Q135386535]] | 0 |- | style='text-align:right'| 311 | [[Александра Рубаноска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2001" | 2001-05-12 | | | [[:d:Q98088336|Q98088336]] | 0 |- | style='text-align:right'| 312 | [[Александра Стојановска]] | македонска кошаркарка (1994) | data-sort-value="1994" | 1994-07-25 | | | [[:d:Q135375506|Q135375506]] | 0 |- | style='text-align:right'| 313 | [[Александра Стојановска]] | македонска кошаркарка (1978) | data-sort-value="1978" | 1978-08-28 | | | [[:d:Q135388430|Q135388430]] | 0 |- | style='text-align:right'| 314 | [[Александра Трпковска]] | македонска кошаркарка | data-sort-value="1985" | 1985-04-10 | | | [[:d:Q135386543|Q135386543]] | 0 |- | style='text-align:right'| 315 | [[Александра Јовановска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-10-12 | | | [[:d:Q98090254|Q98090254]] | 0 |- | style='text-align:right'| 316 | [[Амелија Уце-Николов]] | македонска пингпонгарка | | | [[Податотека:20220814 ECM22 Table Tennis 9053.jpg|center|100px]] | [[:d:Q113638918|Q113638918]] | 1 |- | style='text-align:right'| 317 | [[Ана Ангеловска]] | | data-sort-value="2006" | 2006-02-11 | | | [[:d:Q135358414|Q135358414]] | 0 |- | style='text-align:right'| 318 | [[Ана Апостолова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-05-23 | | | [[:d:Q98088302|Q98088302]] | 0 |- | style='text-align:right'| 319 | [[Ана Димитровска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1994" | 1994-06-29 | | | [[:d:Q105719066|Q105719066]] | 0 |- | style='text-align:right'| 320 | [[Ана Живковиќ]] | | data-sort-value="1987" | 1987-08-24 | | | [[:d:Q135384689|Q135384689]] | 0 |- | style='text-align:right'| 321 | [[Ана Кирковска]] | | data-sort-value="1994" | 1994-06-14 | | | [[:d:Q135375149|Q135375149]] | 0 |- | style='text-align:right'| 322 | [[Ана Марија Зафировска]] | македонска спортистка | data-sort-value="2002" | 2002-05-11 | | [[Податотека:2020-01-12 Biathlon Single Mixed Relay (2020 Winter Youth Olympics) by Sandro Halank–033.jpg|center|100px]] | [[:d:Q81908280|Q81908280]] | 1 |- | style='text-align:right'| 323 | [[Ана Милованова]] | | data-sort-value="2005" | 2005-03-27 | | | [[:d:Q135358757|Q135358757]] | 0 |- | style='text-align:right'| 324 | [[Ана Петровска]] | | data-sort-value="1992" | 1992-09-03 | | | [[:d:Q135370736|Q135370736]] | 0 |- | style='text-align:right'| 325 | [[Ана Ристовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-05-15 | | | [[:d:Q105719060|Q105719060]] | 0 |- | style='text-align:right'| 326 | [[Ана Сарафилоска]] | | data-sort-value="2009" | 2009-10-06 | | | [[:d:Q135351835|Q135351835]] | 0 |- | style='text-align:right'| 327 | [[Ана Тантуровска]] | | data-sort-value="1990" | 1990-08-19 | | | [[:d:Q135381132|Q135381132]] | 0 |- | style='text-align:right'| 328 | [[Ана Цветановска]] | македонска скијачка | data-sort-value="2000" | 2000-12-06 | | [[Податотека:46 Ana Cvetanovska 7723.jpg|center|100px]] | [[:d:Q28870411|Q28870411]] | 3 |- | style='text-align:right'| 329 | [[Ана Цветковска]] | | data-sort-value="2003" | 2003-06-04 | | | [[:d:Q135362451|Q135362451]] | 0 |- | style='text-align:right'| 330 | [[Ана Јавашева]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-04-15 | | | [[:d:Q98088334|Q98088334]] | 0 |- | style='text-align:right'| 331 | [[Анамарија Шеќероска]] | | data-sort-value="2000" | 2000-09-22 | | | [[:d:Q135367842|Q135367842]] | 0 |- | style='text-align:right'| 332 | [[Анастасија Маринковска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-06-19 | | | [[:d:Q105719058|Q105719058]] | 0 |- | style='text-align:right'| 333 | [[Анастасија Овнарска]] | македонска одбојкарка | data-sort-value="2005" | 2005-06-24 | | | [[:d:Q125416835|Q125416835]] | 1 |- | style='text-align:right'| 334 | [[Анастасија Спасевска]] | музичар | data-sort-value="2005" | 2005-07-21 | | | [[:d:Q130259088|Q130259088]] | 1 |- | style='text-align:right'| 335 | [[Анастасија Тодорова]] | | data-sort-value="2005" | 2005-02-16 | | | [[:d:Q135358425|Q135358425]] | 0 |- | style='text-align:right'| 336 | [[Ангела Зафировска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2004" | 2004-10-24 | | | [[:d:Q98090313|Q98090313]] | 0 |- | style='text-align:right'| 337 | [[Ангела Каланоска]] | | data-sort-value="1988" | 1988-08-30 | | | [[:d:Q135383864|Q135383864]] | 0 |- | style='text-align:right'| 338 | [[Ангела Стојанова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1994" | 1994-01-02 | | | [[:d:Q97669335|Q97669335]] | 0 |- | style='text-align:right'| 339 | [[Ангела Стојковска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1997" | 1997-09-03 | | | [[:d:Q97732545|Q97732545]] | 0 |- | style='text-align:right'| 340 | [[Ангела Тасовски]] | | data-sort-value="2007" | 2007-11-20 | | | [[:d:Q136381182|Q136381182]] | 0 |- | style='text-align:right'| 341 | [[Андреа Будимировска]] | македонска велосипедистка | | | | [[:d:Q64624708|Q64624708]] | 0 |- | style='text-align:right'| 342 | [[Андреа Седлоска]] | македонска ракометарка | | | | [[:d:Q115003412|Q115003412]] | 1 |- | style='text-align:right'| 343 | [[Андријана Бошкоска]] | македонска глумица | data-sort-value="1979" | 1979-09-07 | | | [[:d:Q130760296|Q130760296]] | 1 |- | style='text-align:right'| 344 | [[Андријана Лескароска]] | | data-sort-value="1989" | 1989-11-06 | | | [[:d:Q135381140|Q135381140]] | 0 |- | style='text-align:right'| 345 | [[Андријана Цветковиќ]] | македонска режисерка, амбасадор | data-sort-value="1981" | 1981-04-05 | | [[Податотека:Ambassador Cvetkovik.jpg|center|100px]] | [[:d:Q55085022|Q55085022]] | 3 |- | style='text-align:right'| 346 | [[Анета Антовска]] | македонска велосипедистка | data-sort-value="1979" | 1979-03-05 | | | [[:d:Q64624682|Q64624682]] | 0 |- | style='text-align:right'| 347 | [[Анета Глигорова]] | | data-sort-value="1967" | 1967-07-12 | | | [[:d:Q136615348|Q136615348]] | 0 |- | style='text-align:right'| 348 | [[Анета Јованоска Крушаровски]] | | data-sort-value="1976" | 1976-08-06 | | | [[:d:Q135388128|Q135388128]] | 0 |- | style='text-align:right'| 349 | [[Анита Величковска]] | македонска велосипедистка | data-sort-value="1988" | 1988-12-28 | | | [[:d:Q64624697|Q64624697]] | 0 |- | style='text-align:right'| 350 | [[Аница Трајкова]] | | data-sort-value="1983" | 1983-03-12 | | | [[:d:Q135386534|Q135386534]] | 0 |- | style='text-align:right'| 351 | [[Антониела Стоименовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-01-30 | | | [[:d:Q105719056|Q105719056]] | 0 |- | style='text-align:right'| 352 | [[Антонија Петрушевска]] | | data-sort-value="1987" | 1987-04-30 | | | [[:d:Q135385527|Q135385527]] | 0 |- | style='text-align:right'| 353 | [[Анѓела Давиткова]] | | data-sort-value="1994" | 1994-07-15 | | | [[:d:Q135375144|Q135375144]] | 0 |- | style='text-align:right'| 354 | [[Анѓела Петковска]] | | data-sort-value="2001" | 2001-12-18 | | | [[:d:Q98088319|Q98088319]] | 0 |- | style='text-align:right'| 355 | [[Арзана Шабани]] | македонска велосипедистка | | | | [[:d:Q64624680|Q64624680]] | 0 |- | style='text-align:right'| 356 | [[Арта Биљали-Зендели]] | македонска политичарка | data-sort-value="1981" | 1981-04-11 | | | [[:d:Q106645258|Q106645258]] | 3 |- | style='text-align:right'| 357 | [[Артина Ќазими]] | политичарка | data-sort-value="1997" | 1997-04-13 | | | [[:d:Q106645209|Q106645209]] | 3 |- | style='text-align:right'| 358 | [[Ашли Парис]] | | data-sort-value="1987" | 1987-09-21 | | [[Податотека:Ashley Paris 55.jpg|center|100px]] | [[:d:Q4805546|Q4805546]] | 7 |- | style='text-align:right'| 359 | [[Ања Даниловска]] | | data-sort-value="2005" | 2005-09-18 | | | [[:d:Q135358424|Q135358424]] | 0 |- | style='text-align:right'| 360 | [[Ања Начевска]] | | data-sort-value="2007" | 2007-05-24 | | | [[:d:Q135355869|Q135355869]] | 0 |- | style='text-align:right'| 361 | [[Белма Бејтовиќ]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-05-29 | | | [[:d:Q97752766|Q97752766]] | 0 |- | style='text-align:right'| 362 | [[Биг Мама]] | албанско-македонска пејачка | data-sort-value="1986" | 1986-02-28 | | | [[:d:Q539335|Q539335]] | 3 |- | style='text-align:right'| 363 | [[Билјана Ангеловска]] | македонски поет | data-sort-value="1962" | 1962 | data-sort-value="2007" | 2007 | | [[:d:Q113669532|Q113669532]] | 0 |- | style='text-align:right'| 364 | [[Билјана Петковска]] | | data-sort-value="1968" | 1968 | | | [[:d:Q113846452|Q113846452]] | 0 |- | style='text-align:right'| 365 | [[Билјана С. Црвенковска]] | писателка | | | [[Податотека:Билјана Црвенковска.jpg|center|100px]] | [[:d:Q131177206|Q131177206]] | 0 |- | style='text-align:right'| 366 | [[Бисера Паскал]] | македонска ракометарка | | | | [[:d:Q130172645|Q130172645]] | 1 |- | style='text-align:right'| 367 | [[Блага Тодоров]] | | | | | [[:d:Q110850267|Q110850267]] | 0 |- | style='text-align:right'| 368 | [[Бојана Бејатовиќ]] | македонска шахистка | data-sort-value="1994" | 1994 | | | [[:d:Q104844067|Q104844067]] | 0 |- | style='text-align:right'| 369 | [[Бојана Петкова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-12-23 | | | [[:d:Q98090302|Q98090302]] | 0 |- | style='text-align:right'| 370 | [[Брикена Шакири]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2004" | 2004-02-29 | | | [[:d:Q98090305|Q98090305]] | 0 |- | style='text-align:right'| 371 | [[Валбона Исмаили]] | | data-sort-value="2003" | 2003-02-24 | | [[Податотека:2019-11-13 Volleyball, 1. Bundesliga Frauen, Schwarz-Weiss Erfurt - Nawaro Straubing 1DX 5028 by Stepro.jpg|center|100px]] | [[:d:Q68313478|Q68313478]] | 2 |- | style='text-align:right'| 372 | [[Валентина Далчевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2001" | 2001-06-23 | | | [[:d:Q98088333|Q98088333]] | 0 |- | style='text-align:right'| 373 | [[Вангелина Маркудова]] | македонска судијка | data-sort-value="1956" | 1956 | | | [[:d:Q64005921|Q64005921]] | 1 |- | style='text-align:right'| 374 | [[Верица Колевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-07-09 | | | [[:d:Q98090261|Q98090261]] | 0 |- | style='text-align:right'| 375 | [[Верица Ѓеорѓиева]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1994" | 1994-03-04 | | | [[:d:Q97713945|Q97713945]] | 0 |- | style='text-align:right'| 376 | [[Верица Јосимовска]] | историчар | data-sort-value="1969" | 1969 | | | [[:d:Q131177207|Q131177207]] | 0 |- | style='text-align:right'| 377 | [[Вероника Николовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2004" | 2004-12-15 | | | [[:d:Q98090300|Q98090300]] | 0 |- | style='text-align:right'| 378 | [[Весна Стојаноска]] | македонска математичарка | | | | [[:d:Q102382710|Q102382710]] | 1 |- | style='text-align:right'| 379 | [[Викторија Игнатовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1999" | 1999-10-21 | | | [[:d:Q97751005|Q97751005]] | 0 |- | style='text-align:right'| 380 | [[Викторија Недева]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-06-20 | | | [[:d:Q98090292|Q98090292]] | 1 |- | style='text-align:right'| 381 | [[Габриела Коскоска]] | македонска шахистка | data-sort-value="1969" | 1969-02-14 | | | [[:d:Q9265219|Q9265219]] | 1 |- | style='text-align:right'| 382 | [[Даниела Ристевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1994" | 1994-09-12 | | | [[:d:Q97694519|Q97694519]] | 0 |- | style='text-align:right'| 383 | [[Данијела Митиќ-Копања]] | | data-sort-value="1972" | 1972-11-07 | | | [[:d:Q137940549|Q137940549]] | 0 |- | style='text-align:right'| 384 | [[Дајана Ристовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2004" | 2004-07-23 | | | [[:d:Q105719063|Q105719063]] | 0 |- | style='text-align:right'| 385 | [[Девона Бонер]] | американско-македонска кошаркарка | data-sort-value="1987" | 1987-08-21 | | [[Податотека:Bonner9-20180601.jpg|center|100px]] | [[:d:Q866093|Q866093]] | 14 |- | style='text-align:right'| 386 | [[Деспина Пауновиќ]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-06-24 | | | [[:d:Q98088317|Q98088317]] | 0 |- | style='text-align:right'| 387 | [[Дијана Христовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1997" | 1997-09-18 | | | [[:d:Q97731158|Q97731158]] | 0 |- | style='text-align:right'| 388 | [[Драгана Волкановска]] | македонска спортистка | data-sort-value="1993" | 1993-06-06 | | | [[:d:Q1254659|Q1254659]] | 1 |- | style='text-align:right'| 389 | [[Драгана Зафировска]] | македонска велосипедистка | data-sort-value="1983" | 1983-10-25 | | | [[:d:Q64624676|Q64624676]] | 0 |- | style='text-align:right'| 390 | [[Драгана Колевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1995" | 1995-06-09 | | | [[:d:Q97727305|Q97727305]] | 0 |- | style='text-align:right'| 391 | [[Драгана Салтирова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1995" | 1995-01-26 | | | [[:d:Q97694526|Q97694526]] | 0 |- | style='text-align:right'| 392 | [[Драгица Рибарев]] | | | | | [[:d:Q110848828|Q110848828]] | 0 |- | style='text-align:right'| 393 | [[Душанка Пејкова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1993" | 1993-10-11 | | | [[:d:Q97731180|Q97731180]] | 0 |- | style='text-align:right'| 394 | [[Евгенија Крстевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1999" | 1999-03-22 | | | [[:d:Q97738307|Q97738307]] | 0 |- | style='text-align:right'| 395 | [[Елена Бошковска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-06-01 | | | [[:d:Q98088305|Q98088305]] | 0 |- | style='text-align:right'| 396 | [[Елена Гошева]] | македонска судијка | data-sort-value="1948" | 1948-03-02 | | | [[:d:Q64005776|Q64005776]] | 1 |- | style='text-align:right'| 397 | [[Елена Димитријевиќ]] | македонска велосипедистка | | | | [[:d:Q64624728|Q64624728]] | 0 |- | style='text-align:right'| 398 | [[Елена Панеска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-07-10 | | | [[:d:Q98069004|Q98069004]] | 1 |- | style='text-align:right'| 399 | [[Елеонора Петрова Митевска]] | | data-sort-value="1952" | 1952-08-12 | | | [[:d:Q65498050|Q65498050]] | 0 |- | style='text-align:right'| 400 | [[Елита Речи]] | македонска пејачка | data-sort-value="1981" | 1981-02-04 | | | [[:d:Q13038573|Q13038573]] | 1 |- | style='text-align:right'| 401 | [[Елица Радевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1992" | 1992-02-07 | | | [[:d:Q97669320|Q97669320]] | 0 |- | style='text-align:right'| 402 | [[Ема Никочевиќ]] | | data-sort-value="1994" | 1994-03-20 | | [[Податотека:Ema Nikochevikj 20250822 (6) (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q135977663|Q135977663]] | 1 |- | style='text-align:right'| 403 | [[Еми Симоновска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1994" | 1994-06-07 | | | [[:d:Q97732543|Q97732543]] | 0 |- | style='text-align:right'| 404 | [[Емилија Миленкова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1995" | 1995-08-09 | | | [[:d:Q97719350|Q97719350]] | 0 |- | style='text-align:right'| 405 | [[Емилијана Ризоска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="2005" | 2005-05-21 | | | [[:d:Q116690278|Q116690278]] | 1 |- | style='text-align:right'| 406 | [[Ермира Мехмети]] | политичарка | data-sort-value="1979" | 1979-10-06 | | [[Податотека:Ermira Mehmeti (born 1979) in the video 'ARGUMENT - 08.03.2016'.png|center|100px]] | [[:d:Q13038677|Q13038677]] | 3 |- | style='text-align:right'| 407 | [[Жанина Мирчевска]] | македонска писателка | data-sort-value="1967" | 1967-10-20 | | | [[:d:Q18643152|Q18643152]] | 2 |- | style='text-align:right'| 408 | [[Ивана Арсениевска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="2003" | 2003-12-08 | | | [[:d:Q116690274|Q116690274]] | 1 |- | style='text-align:right'| 409 | [[Ивана Гакидова]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1995" | 1995-02-27 | | | [[:d:Q85981516|Q85981516]] | 2 |- | style='text-align:right'| 410 | [[Иванка Апостолова]] | македонска универзитетска професорка | | | [[Податотека:Ivanka Apostolova.jpg|center|100px]] | [[:d:Q106515242|Q106515242]] | 0 |- | style='text-align:right'| 411 | [[Илза Бафтиари]] | македонска виолончелистка | | | | [[:d:Q44509407|Q44509407]] | 1 |- | style='text-align:right'| 412 | [[Илина Попова]] | македонска велосипедистка | data-sort-value="1990" | 1990-09-23 | | | [[:d:Q64624712|Q64624712]] | 0 |- | style='text-align:right'| 413 | [[Ирена Паскали]] | македонска уметница | data-sort-value="1969" | 1969 | | | [[:d:Q1672469|Q1672469]] | 0 |- | style='text-align:right'| 414 | [[Катерина Ангеловска]] | македонска авторка, психолог и коуч | | | | [[:d:Q140448047|Q140448047]] | 0 |- | style='text-align:right'| 415 | [[Катерина Кузмановска]] | македонска политичарка | data-sort-value="1968" | 1968-06-15 | | | [[:d:Q31155330|Q31155330]] | 2 |- | style='text-align:right'| 416 | [[Кети Смилеска]] | македонска политичарка | data-sort-value="1974" | 1974-12-13 | | | [[:d:Q31207147|Q31207147]] | 2 |- | style='text-align:right'| 417 | [[Криси Гивенс]] | американско-македонска кошаркарка | data-sort-value="1985" | 1985-07-26 | | | [[:d:Q40451177|Q40451177]] | 2 |- | style='text-align:right'| 418 | [[Кристина Мојсоска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2004" | 2004-06-06 | | | [[:d:Q98090279|Q98090279]] | 0 |- | style='text-align:right'| 419 | [[Лариса Кисељова]] | руско-македонска ракометарка | data-sort-value="1970" | 1970-03-11 | | | [[:d:Q2679524|Q2679524]] | 7 |- | style='text-align:right'| 420 | [[Лидија Милкова]] | | data-sort-value="1970" | 1970-12-26 | | | [[:d:Q3832051|Q3832051]] | 3 |- | style='text-align:right'| 421 | [[Лилјана Кузмановска]] | македонска политичарка | data-sort-value="1962" | 1962-07-15 | | | [[:d:Q31030756|Q31030756]] | 2 |- | style='text-align:right'| 422 | [[Лилјана Ѓузелова-Хаџи Бошкова]] | македонска уметница | data-sort-value="1935" | 1935 | data-sort-value="2018" | 2018-07-17 | | [[:d:Q111715706|Q111715706]] | 1 |- | style='text-align:right'| 423 | [[Линдита Алиу - Тахири]] | македонска новинарка | data-sort-value="1962" | 1962 | | | [[:d:Q13041633|Q13041633]] | 2 |- | style='text-align:right'| 424 | [[Магдалена Манаскова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1981" | 1981-06-22 | | | [[:d:Q31030803|Q31030803]] | 2 |- | style='text-align:right'| 425 | [[Марина Арсовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1986" | 1986-07-16 | | | [[:d:Q97694331|Q97694331]] | 0 |- | style='text-align:right'| 426 | [[Марија Гугуљанова]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1999" | 1999-11-11 | | | [[:d:Q116690276|Q116690276]] | 1 |- | style='text-align:right'| 427 | [[Марија Петровиќ]] | македонска одбојкарка | data-sort-value="1987" | 1987-04-15 | | | [[:d:Q15262810|Q15262810]] | 2 |- | style='text-align:right'| 428 | [[Матеа Николиќ]] | | data-sort-value="2002" | 2002-08-01 | | | [[:d:Q119555659|Q119555659]] | 1 |- | style='text-align:right'| 429 | [[Маја Бојаџиевска]] | македонска писателка | data-sort-value="1962" | 1962 | | | [[:d:Q12286337|Q12286337]] | 1 |- | style='text-align:right'| 430 | [[Мери Лазарова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1984" | 1984-09-17 | | | [[:d:Q31207150|Q31207150]] | 2 |- | style='text-align:right'| 431 | [[Милева Горгиева]] | македонска политичарка | data-sort-value="1963" | 1963-03-17 | | | [[:d:Q31207158|Q31207158]] | 2 |- | style='text-align:right'| 432 | [[Мимоза Несторова-Томиќ]] | македонска архитектка | data-sort-value="1929" | 1929-06-21 | data-sort-value="2024" | 2024-05-22 | | [[:d:Q19594838|Q19594838]] | 4 |- | style='text-align:right'| 433 | [[Мира Крајачиќ]] | македонски дипломат | | | | [[:d:Q63239419|Q63239419]] | 0 |- | style='text-align:right'| 434 | [[Мира Стојчевска]] | македонска политичарка | data-sort-value="1966" | 1966-07-19 | | | [[:d:Q31207162|Q31207162]] | 2 |- | style='text-align:right'| 435 | [[Михаела Даноска]] | македонска скијачка | data-sort-value="2004" | 2004-04-22 | | | [[:d:Q81902504|Q81902504]] | 0 |- | style='text-align:right'| 436 | [[Моника Ангелова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1993" | 1993-10-08 | | | [[:d:Q97669304|Q97669304]] | 0 |- | style='text-align:right'| 437 | [[Моника Георгиева]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1994" | 1994-11-06 | | | [[:d:Q105719057|Q105719057]] | 0 |- | style='text-align:right'| 438 | [[Моника Јанеска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1993" | 1993-05-17 | | [[Податотека:Beach handball Euro 2019 Consolation Round Women SUI-MKD 067- Monika Janeska.jpg|center|100px]] | [[:d:Q115104244|Q115104244]] | 3 |- | style='text-align:right'| 439 | [[Мојца Седеу]] | македонски перкусионист | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q1943115|Q1943115]] | 1 |- | style='text-align:right'| 440 | [[Нада Ципушева]] | македонска политичарка | data-sort-value="1958" | 1958-01-22 | | | [[:d:Q31030839|Q31030839]] | 2 |- | style='text-align:right'| 441 | [[Наталија Марковиќ Димова]] | | data-sort-value="1966" | 1966-12-08 | | | [[:d:Q65497739|Q65497739]] | 0 |- | style='text-align:right'| 442 | [[Наташа Илиевска]] | македонска каратистка | data-sort-value="1983" | 1983-04-04 | | | [[:d:Q24237389|Q24237389]] | 1 |- | style='text-align:right'| 443 | [[Наташа Коцевска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1984" | 1984-04-07 | | | [[:d:Q1966367|Q1966367]] | 1 |- | style='text-align:right'| 444 | [[Наташа Неделкова]] | | data-sort-value="1993" | 1993 | | | [[:d:Q131145217|Q131145217]] | 0 |- | style='text-align:right'| 445 | [[Нетка Спасова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1984" | 1984-08-09 | | | [[:d:Q97706825|Q97706825]] | 0 |- | style='text-align:right'| 446 | [[Никица Корубин]] | македонска политичарка | data-sort-value="1976" | 1976-05-22 | | | [[:d:Q31207202|Q31207202]] | 2 |- | style='text-align:right'| 447 | [[Николина Радевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1988" | 1988-01-11 | | | [[:d:Q97694515|Q97694515]] | 0 |- | style='text-align:right'| 448 | [[Нора Бектеши]] | македонска пејачка | data-sort-value="1992" | 1992 | | | [[:d:Q51856376|Q51856376]] | 1 |- | style='text-align:right'| 449 | [[Павлинче Честојнова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1974" | 1974-03-15 | | | [[:d:Q31030855|Q31030855]] | 2 |- | style='text-align:right'| 450 | [[Радица Велкова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2004" | 2004-12-17 | | | [[:d:Q98090311|Q98090311]] | 0 |- | style='text-align:right'| 451 | [[Радица Чонева]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2001" | 2001-11-08 | | | [[:d:Q97738214|Q97738214]] | 1 |- | style='text-align:right'| 452 | [[Редина Бектеши]] | албанска флејтистка од Македонија | | | | [[:d:Q54861044|Q54861044]] | 0 |- | style='text-align:right'| 453 | [[Росица Костова]] | македонска велосипедистка | data-sort-value="1981" | 1981-01-14 | | | [[:d:Q64624686|Q64624686]] | 0 |- | style='text-align:right'| 454 | [[Рудина Бектеши]] | албанска пијанистка од Македонија | | | | [[:d:Q54861130|Q54861130]] | 0 |- | style='text-align:right'| 455 | [[Сара Петковска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-07-21 | | | [[:d:Q98069005|Q98069005]] | 0 |- | style='text-align:right'| 456 | [[Сара Стојчевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1997" | 1997-06-16 | | | [[:d:Q97738451|Q97738451]] | 0 |- | style='text-align:right'| 457 | [[Сашка Богевска-Капуано]] | | data-sort-value="1979" | 1979 | | | [[:d:Q113829756|Q113829756]] | 0 |- | style='text-align:right'| 458 | [[Светлана Карапетрова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1965" | 1965-03-31 | | | [[:d:Q30306429|Q30306429]] | 2 |- | style='text-align:right'| 459 | [[Селвие Салиу]] | македонска политичарка | data-sort-value="1970" | 1970-08-20 | | | [[:d:Q39250871|Q39250871]] | 3 |- | style='text-align:right'| 460 | [[Симона Маџовска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1993" | 1993-11-02 | | | [[:d:Q116202543|Q116202543]] | 2 |- | style='text-align:right'| 461 | [[Симона Николовска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="1991" | 1991-02-23 | | | [[:d:Q96315060|Q96315060]] | 0 |- | style='text-align:right'| 462 | [[Симона Николовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1993" | 1993-12-14 | | | [[:d:Q97694492|Q97694492]] | 0 |- | style='text-align:right'| 463 | [[Симона Јанкуловска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="1998" | 1998-03-27 | | | [[:d:Q97727269|Q97727269]] | 0 |- | style='text-align:right'| 464 | [[Славица Бабамова]] | | data-sort-value="1971" | 1971 | | [[Податотека:Slavica Babamova 2024 (cropped).jpg|center|100px]] | [[:d:Q113813072|Q113813072]] | 1 |- | style='text-align:right'| 465 | [[Славица Грковска-Лошкова]] | македонска политичарка | data-sort-value="1970" | 1970-07-27 | | [[Податотека:Slavica Grkovska official portrait 2022.jpg|center|100px]] | [[:d:Q110628915|Q110628915]] | 1 |- | style='text-align:right'| 466 | [[Славица Шуманска-Mитева]] | македонска политичарка | data-sort-value="1980" | 1980-10-20 | | | [[:d:Q31207167|Q31207167]] | 2 |- | style='text-align:right'| 467 | [[Слаѓана Вујошевиќ]] | | data-sort-value="1988" | 1988 | | | [[:d:Q116994436|Q116994436]] | 0 |- | style='text-align:right'| 468 | [[Софија Насевска-Трифуновска]] | македонска глумица | data-sort-value="1985" | 1985-04-25 | | | [[:d:Q79474406|Q79474406]] | 0 |- | style='text-align:right'| 469 | [[Стефани Петревска]] | македонска фудбалерка | | | | [[:d:Q98069006|Q98069006]] | 0 |- | style='text-align:right'| 470 | [[Тања Вујисиќ-Тодоровска]] | македонска актерка | data-sort-value="1961" | 1961-08-28 | | | [[:d:Q44059834|Q44059834]] | 2 |- | style='text-align:right'| 471 | [[Теодора Гулицоска]] | македонска ракометарка | | | | [[:d:Q130172852|Q130172852]] | 1 |- | style='text-align:right'| 472 | [[Теодора Николовска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2003" | 2003-08-15 | | | [[:d:Q98090298|Q98090298]] | 0 |- | style='text-align:right'| 473 | [[Теодора Петровска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2001" | 2001-09-09 | | | [[:d:Q98088320|Q98088320]] | 0 |- | style='text-align:right'| 474 | [[Теодора Ѓорѓевска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2000" | 2000-03-19 | | | [[:d:Q109993253|Q109993253]] | 1 |- | style='text-align:right'| 475 | [[Теодора Јанковска]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2002" | 2002-01-16 | | | [[:d:Q98088309|Q98088309]] | 1 |- | style='text-align:right'| 476 | [[Теута Биљали]] | Политичар од Македонија | data-sort-value="1980" | 1980-05-25 | | | [[:d:Q30557491|Q30557491]] | 3 |- | style='text-align:right'| 477 | [[Тина Трпкоска]] | македонска глумица | data-sort-value="1988" | 1988-05-20 | | | [[:d:Q79475836|Q79475836]] | 0 |- | style='text-align:right'| 478 | [[Фитнете Туда]] | македонска новинарка | | | | [[:d:Q13038964|Q13038964]] | 1 |- | style='text-align:right'| 479 | [[Флора Кадриу]] | | data-sort-value="1966" | 1966-06-30 | | [[Податотека:Flora Kadriu (born 1966) in the video 'ARGUMENT - 08.03.2016'.png|center|100px]] | [[:d:Q65499117|Q65499117]] | 0 |- | style='text-align:right'| 480 | [[Фроса Пејоска-Бушро]] | филолог кој предава македонски јазик во Франција | data-sort-value="1960" | 1960 | | | [[:d:Q55629678|Q55629678]] | 0 |- | style='text-align:right'| 481 | [[Фросина Стојковска]] | македонска писателка | data-sort-value="1986" | 1986 | | | [[:d:Q106258742|Q106258742]] | 1 |- | style='text-align:right'| 482 | [[Христина Ивановска]] | македонска уметница | data-sort-value="1974" | 1974 | | | [[:d:Q107421816|Q107421816]] | 0 |- | style='text-align:right'| 483 | [[Цвета Дафева]] | македонска велосипедистка | | | | [[:d:Q98083972|Q98083972]] | 0 |- | style='text-align:right'| 484 | [[Цветанка Костадинова]] | македонска фудбалерка | data-sort-value="2001" | 2001-03-16 | | | [[:d:Q97751008|Q97751008]] | 0 |- | style='text-align:right'| 485 | [[Ширет Елези]] | македонска политичарка | data-sort-value="1981" | 1981-03-20 | | | [[:d:Q24470416|Q24470416]] | 3 |- | style='text-align:right'| 486 | [[Шпреса Хадри]] | Политичар од Македонија | data-sort-value="1964" | 1964-03-06 | | | [[:d:Q30528658|Q30528658]] | 3 |- | style='text-align:right'| 487 | [[Јана Манева-Чупоска]] | | data-sort-value="1970" | 1970 | | | [[:d:Q116142427|Q116142427]] | 0 |- | style='text-align:right'| 488 | [[Јована Мицевска]] | македонска ракометарка | data-sort-value="2000" | 2000-07-26 | | | [[:d:Q115104246|Q115104246]] | 1 |- | style='text-align:right'| 489 | [[Љиљана Меѓеши]] | македонска глумица | data-sort-value="1956" | 1956-04-20 | | | [[:d:Q31185200|Q31185200]] | 2 |- | style='text-align:right'| 490 | [[Џансевер]] | турско-македонска пејачка | data-sort-value="1967" | 1967-07-08 | data-sort-value="2026" | 2026-08-08 | | [[:d:Q101064387|Q101064387]] | 5 |} {{Wikidata list end}} 4tfr9ocq8di4l9d9k3038f05yxvlepu 0 1309729 5629994 5523492 2026-09-19T10:32:52Z Bjankuloski06 332 /* Новинарска кариера */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629994 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Наташа Пирц Мусар<br/>Nataša Pirc Musar | image = Nataša Pirc Musar 02 (cropped).jpg | caption = Пирц Мусар во 2022 година | office = <!-- 5th -->[[Претседател на Словенија]] | primeminister = <!-- [[Роберт Голоб]] --> | term_start = 22 декември 2022 | term_end = | succeeding = [[Борут Пахор]] | successor = | birth_name = Наташа Пирц | birth_date = {{Birth date and age|1968|05|09|df=yes}} | birth_place = [[Љубљана]], [[Социјалистичка Република Словенија|СР Словенија]], [[СФРЈ]] | party = [[Независен политичар|Независна]] | spouse = Алеш Мусар | children = 1 | education = [[Љубљански универзитет]] <br> [[Виенски универзитет]] }} '''Наташа Пирц Мусар''' ({{родена во|Љубљана}}, {{родена на|9|мај|1968}}) — [[Словенци|словенечка]] [[адвокат]]ка, [[Новинарство|новинарка]] и [[политичар]]ка. Наташа Пирц Мусар е адвокатка и поранешна новинарка. Во 2005 година била назначена на функцијата комесар за информации, која ја извршувала до 2014 година, кога основала своја адвокатска канцеларија, која во 2016 година го добила името Адвокатско друштво Пирц Мусар и Ламут Стрле. Во 2022 година поднела кандидатура за [[претседател на Република Словенија]] и во вториот круг, според ја победила својата противкандидатка [[Анже Логар|Анжета Логар]] и на оваа функција е избрана како прва жена во историјата на независна Словенија. Таа функцијата ќе ја преземе на 22 декември.<ref>{{Наведени вести|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/predsedniske-volitve-2022/slovenija-ima-prvo-predsednico-drzave/647184|title=Slovenija ima prvo predsednico države|date=2022-11-13|work=[[MMC RTV-SLO]]|access-date=2022-11-13}}</ref> == Животопис == Пирц Мусар студирала [[право]] на Правниот факултет во Љубљана и дипломирала кај Марко Илешич во 1992 година. Во 1997 година го положила [[Правосуден испит|правосудниот испит]]. Во 2001 година, му се приклучила на здружението Актива Груп како раководител на одделот за корпоративна комуникација. Во тоа време проект менаџер во компанијата бил нејзиниот сопруг Алеш Мусар.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://si.linkedin.com/in/ales-musar|title=Aleš Musar|publisher=Linkedin}}</ref> Во април 2003 година, се вработила во Врховниот суд како директор на Центарот за едукација и информирање. Од март 2011 година била потпретседател на Заедничкото надзорно тело за Европол, а од 2012 година до крајот на нејзиниот мандат како комесар за информации била претседател на ова тело на [[Европската Унија]]. === Новинарска кариера === Работела во Телевизија Словенија шест години како новинарка и водителка на централната информативна програма ТВ Дневник. Потоа, пет години беше водителка на централната информативна програма 24UR на комерцијалната телевизија ПОП ТВ. Наташа Пирц завршила дополнителна образование во [[Соединети Американски Држави|САД]], во CNN во [[Атланта]]. Потоа ги продолжила студиите два семестри на Катедрата за медиуми на Универзитетот во Солфорд во [[Манчестер]], [[Обединето Кралство]], при што стажирала во [[Би-би-си|Би-Би-Си]], Гранада ТВ, Скај Њуз, Ројтерс ТВ и Гранична ТВ. Докторирала на Правниот факултет на Виенскиот универзитет . === Комесар за информации === Во јули 2004 година, Народното собрание на Република Словенија, на предлог на [[претседател]]от на Република Словенија[[Јанез Дрновшек|, Јанез Дрновшек]], ја избрало за комесар за пристап до информации од јавен карактер, а од 31 декември 2005 година ја извршувала функцијата комесар за информации. На 21 мај 2009 година, Националното собрание ја реизбрало за комесар за информации на предлог на претседателот на Републиката, [[Данило Тирк|Данило Турк]]. Таа го започнала својот петгодишен мандат на 16 јули 2009 година. Нејзиниот мандат завршил на 16 јули 2014 година. === Назначување за генерален директор на РТВ === На 7 април 2014 година, во третиот круг на гласање, со 15 гласа (од 29), програмскиот одбор ја избрал поранешната комесарка за информации и поранешна новинарка на РТВ Наташа Пирц Мусар за генерален директор (за избор биле потребни најмалку 15 гласа) . Покрај Пирц Мусар, за позицијата конкурирале и Марко Фили (поранешен генерален директор), Љерка Бизиљ (уредник на програмата на РТВ3), Роман Колар и Марко Макарович (се пријавил и Димитриј Рупел, но ја повлекол својата кандидатура непосредно пред почетокот на гласањето).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/rtv-slovenija-bo-prvic-vodila-generalna-direktorica-natasa-pirc-musar/333989|title=RTV Slovenija bo prvič vodila generalna direktorica - Nataša Pirc Musar|language=sl|accessdate=2022-11-02}}</ref> Народното собрание потоа разрешило двајца програмски советници поради неисполнување на условите, поради што именувањето на Пирц Мусар на позицијата генерален директор <ref name=":8">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/natasa-pirc-musar-se-ne-bo-direktorica-rtv-slovenija/341742|title=Nataša Pirc Musar (še) ne bo direktorica RTV Slovenija|language=sl|accessdate=2022-11-02}}</ref> во мај 2014 година <ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/rtv/za-medije/sporocila-za-javnost/rtv-slovenija-in-natasa-pirc-musar-dosegli-sodno-poravnavo/437068|title=RTV Slovenija in Nataša Pirc Musar dosegli sodno poravnavo|language=sl|accessdate=2022-11-02}}</ref> било поништено и вратено на ново гласање, а вршител на должноста генерален директор бил назначен Марк Фили.<ref name=":8" /> Судот потоа го укинал именувањето на Фили.<ref name="rtvslo.si">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/natasa-pirc-musar-in-programski-svet-rtv-slovenija-nista-dosegla-dogovora/393763|title=Nataša Pirc Musar in Programski svet RTV Slovenija nista dosegla dogovora|language=sl|accessdate=2022-11-02}}</ref> Пирц Мусар поднела жалба на поништувањето на нејзиното именување до Судот за труд и социјала, но неуспешно.<ref name=":8" /> РТВ зазел став дека дури и ако одлуката за назначувањето на Фили е неважечка, тоа не значи дека Пирц Мусар станала генерален директор; Во меѓувреме, Пирц Мусар тврдела дека единствената валидна одлука е таа за нејзиното назначување, што го прави недозволиво повторувањето на процесот на именување на генералниот директор.<ref name="rtvslo.si"/> Во 2016 година, Високиот суд пресудил дека поништувањето на назначувањето на Пирц Мусар е незаконско.<ref name=":9" /> Поради загубена плата и предизвикување душевна болка, Пирц Мусар упатила барање до РТВ за исплата на надомест во износ од 215.125,76 евра; во текот на преговорите износот на надоместокот бил намален.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dnevnik.si/1042762652|title=Nataša Pirc Musar pričakuje 215.000 evrov za izgubo direktorskega mesta na RTV Slovenija|accessdate=2022-11-02|archive-date=2022-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20221102153520/https://www.dnevnik.si/1042762652|url-status=dead}}</ref> На 3 ноември 2017 година, Пирц Мусар и РТВ се согласиле на судска спогодба, во рамките на која РТВ се обврзала да ѝ плати отштета на Пирц Мусар во износ од 70.000 евра.<ref name=":9" /> === Претседателка на Црвениот крст на Словенија === Во август 2015 година <ref name=":1"/>, Пирц Мусар станала претседателка на словенечкиот Црвен крст (ЦСЦ). Откако собранието на членовите на ЦКС не се согласило со предлогот на Пирц Мусар за разрешување на генералниот секретар на ЦКС, Пирц Мусар поднела оставка од функцијата претседател на ЦКС во февруари 2016 година (разрешувањето на генералниот секретар на ЦКС било предложено од Пирц Мусар поради незадоволство од нејзината работа, бидејќи не работел на начин што би овозможил остварување на визијата што Пирц Мусар ја поставила пред ЦКС по нејзиниот избор).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/novice/slovenija/natasa-pirc-musar-podala-odstopno-izjavo-in-zapusca-rdeci-kriz-405797|title=Nataša Pirc Musar podala odstopno izjavo in zapušča Rdeči križ|language=sl|accessdate=2022-11-02}}</ref> Во август 2022 година, магазинот „Репортер“ објавилнапис во кој се наведува дека набрзо по назначувањето на функцијата претседател на ЦКС, Пирц Мусар издала (наводно фиктивна) фактура за (никогаш извршен) правен совет во износ од 778 евра. преку нејзиното приватно прептријатие „Инфо Хиша“, со која Пирц Мусар се обидела да си го наплати хонорарот за управување со ЦКС на кој имала право (во износ од 500 евра месечно <ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.24ur.com/novice/slovenija/fiktivni-racun-pirc-musarjeve-za-storitev-ki-je-ni-bilo-gre-za-nenamerni-zaplet.html|title=Vsak dan prvi - 24ur.com|accessdate=2022-11-02}}</ref>).<ref name=":1" /> Ваквиот начин на плаќање на хонорарот би значел затајување на плаќање данок на доход и придонеси за социјално осигурување.<ref name=":0" /> Внатрешната контрола на ЦКС потоа го прекинала овој начин на плаќање хонорари; парите се вратени и уплатата е извршена лично. Издавањето фактури за услуги кои никогаш не биле извршени се смета за кривично дело фалсификување документи, а дејствијата на Пирц Мусар може да се сметаат и за злоупотреба на положбата. Известувачот го пријавил сомнежот за сторено кривично дело до Окружното обвинителство кое врз основа на изјавите на Известувачот повело предистражна постапка.<ref name=":1">{{Наведена мрежна страница|url=https://novice.svet24.si/clanek/novice/slovenija/63060962bcf4d/predsedniska-kandidatka-pod-drobnogledom-tozilstva|title=Predsedniška kandidatka Nataša Pirc Musar pod drobnogledom tožilstva|language=sl|accessdate=2022-11-02}}</ref> Како одговор на новинарско прашање, Пирц Мусар ги опишала околностите како „ненамерна компликација“ и тврдела дека не се работи за издавање фиктивна сметка.<ref name=":0" /> === Адвокатска кариера === По завршувањето на нејзиниот мандат како комесар за информации, таа основала своја адвокатска канцеларија. Нејзината заменичка, Росана Лемут Стрле, станала партнер во адвокатската канцеларија во 2016 година, која оттогаш се вика Адвокатска фирма Пирц Мусар и Ламут Стрле. Меѓу другите, таа ја претставувала и американската прва дама [[Меланија Трамп]] и нејзиниот татко Виктор Кнавс.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.lokalno.si/2016/09/02/161178/aktualno/Melania_Trump_tozi_medije_zastopa_jo_Natasa_Pirc_Musar/|title=Melania Trump toži medije, zastopa jo Nataša Pirc Musar|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.dnevnik.si/1042897725|title=Žaljiva obdolžitev: Trumpov tast proti Požarju - o piki, vprašaju in klicaju|accessdate=2022-08-14|archive-date=2022-08-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814172525/https://www.dnevnik.si/1042897725|url-status=dead}}</ref> Наташа Пирц Мусар со Матеја Малнар Штембал, Марта Кос и Емилија Стојменова Дух го основала здружението OnaVe за да ги поврзе женските стручњаци и да промовира знаење.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://onave.si/kdo-smo/|title=Kdo smo|last=itmelona|language=sl-SI|accessdate=2022-08-14}}</ref> === Кандидатура за претседател на републиката === На 23 јуни 2022 година таа официјално ја објавила својата кандидатура за претседател на државата како независен кандидат.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.delo.si/novice/slovenija/volitve-2022/natasa-pirc-musar-bo-kandidirala-za-predsednico-drzave/|title=Nataša Pirc Musar bo kandidirala za predsednico države|language=sl-si|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.druzina.si/clanek/natasa-pirc-musar-napovedala-kandidaturo-video|title=Nataša Pirc Musar napovedala kandidaturo [VIDEO] {{!}} Družina – vsak dan s teboj|last=postaja|first=Spletna|language=sl|accessdate=2022-08-14}}</ref> Нејзината кандидатура била поддржана, меѓу другите, од новинарот Славко Бобовник и поранешните претседатели на републиката [[Милан Кучан]] и [[Данило Тирк|Данило Турк]]. При објавувањето на кандидатурата рекла дека не е членка на ниту една партија и дека не очекува поддршка од десничарските партии и не сака поддршка од партијата Левица, бидејќи нејзините ставови се далеку од ставовите на оваа партија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/natasa-pirc-musar-o-predsedniski-kandidaturi/|title=Pirc Musar kandidira za predsednico, med podporniki tudi Kučan in Türk|date=2022-06-23|language=sl-SI|accessdate=2022-08-14}}</ref> Во интервјуто кратко потоа рекла дека изјавата за Левица е дадена во неформален разговор кој е изваден од контекст и дека нема да се откаже од поддршката за ниту една партија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/natasa-pirc-musar-moj-nacin-vodenja-bo-zagotovo-drugacen-od-pahorjevega/634045|title=Nataša Pirc Musar: Moj način vodenja bo zagotovo drugačen od Pahorjevega|language=sl|accessdate=2022-10-05}}</ref> Нејзината кандидатура предизвикала многу медиумски шпекулации за нејзината врска со [[Марта Кос]], која малку подоцна ја најавила својата кандидатура за претседателската функција. Наташа и Марта изјавиле дека се пријателки, но според пишувањата на медиумите требало да престанат да комуницираат меѓу себе.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/kolegici-podpornici-in-predsedniski-kandidatki-ki-trenutno-ne-komunicirata-vec/|title=Kolegici, podpornici in predsedniški kandidatki, ki trenutno ne komunicirata več|date=2022-07-29|language=sl-SI|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.delo.si/novice/slovenija/z-marto-kos-v-zadnjih-dneh-ne-komunicirava/|title=Z Marto Kos v zadnjih dneh ne komunicirava|language=sl-si|accessdate=2022-08-14}}</ref> На почетокот на јули, [[Милан Кучан]] изразил мислење дека победата на Марта Кос ќе значи прекумерна концентрација на моќ од страна на една партија - Движење Слобода, која во тоа време ги поседувала функциите [[Премиерот на Република Словенија|премиер]] и претседател на Народното собрание на Републиката. на Словенија.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/zakaj-sta-milan-kucan-in-danilo-turk-podprla-kandidaturo-natase-pirc-musar/|title=Zakaj sta Milan Kučan in Danilo Türk podprla kandidaturo Nataše Pirc Musar|date=2022-06-23|language=sl-SI|accessdate=2022-08-14}}</ref> Наташа Пирц Мусар додаде дека концентрацијата на моќта на Движењето за слобода ќе биде „донекаде слична на Орбановата“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://n1info.si/novice/slovenija/natasa-pirc-musar-na-zapis-marte-kos-provokacijam-ne-podlezem/|title=Nataša Pirc Musar na zapis Marte Kos: Provokacijam ne podležem|date=2022-07-11|language=sl-SI|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/novice/slovenija/to-je-marta-kos-povedala-o-predsedniski-protikandidatki-natasi-pirc-musar-video-583859|title=Marta Kos: Ta izjava Nataše Pirc Musar je zaušnica celotni civilni družbi #video|language=sl|accessdate=2022-08-14}}</ref> На 23 јули 2022 година на порталот Siol.net било објавено интервју во кое Наташа Пирц Мусар меѓу другото рекла: ''„Купувањето медиумски мир за да се плати за медиумски напад врз неистомислениците е нешто што го практикуваат Пожарепорт, Нова24ТВ и сега исто така. Репортер и Нецензурирано.'' ''Дали е ова новинарство?'' ''Одговорот е не“.''<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/novice/slovenija/natasa-pirc-musar-o-klakocar-zupancicevi-malce-naivno-je-sla-v-to-politicno-zgodbo-video-584287|title=Nataša Pirc Musar o Klakočar Zupančičevi: Malce naivno je šla v to politično zgodbo #video|language=sl|accessdate=2022-08-14}}</ref> Сопственикот на порталот Пожарепорт, Бојан Пожар, побара Пирц Мусар да ги повлече изјавите и да се извини.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://twitter.com/bojanpozar/status/1552535657787977728|title=https://twitter.com/bojanpozar/status/1552535657787977728|language=en|accessdate=2022-08-14}}</ref> Бидејќи не го добил бараното, најавил тужба против неа, а истото го направиле и Necenzuirano.si и Nova24TV поради клевета.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.sta.si/3066416/natasa-pirc-musar-vznemirila-medije|title=STA: Nataša Pirc Musar vznemirila medije|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://siol.net/novice/slovenija/pirc-musarjeva-na-bojni-nogi-z-mediji-ocitajo-ji-da-laze-584645|title=Pirc Musarjeva na bojni nogi z mediji: očitajo ji, da laže|language=sl|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.domovina.je/ob-pozarju-bodo-pirc-musarjevo-tozili-se-necenzurirano-in-nova24tv/|title=Ob Požarju bosta Pirc Musarjevo tožila še Necenzurirano in Nova24TV|last=Uredništvo|date=2022-08-01|language=sl-SI|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.vecer.com/slovenija/vojna-z-mediji-natasa-pirc-musar-ocitno-ne-bo-preklicala-svojih-izjav-o-placanih-medijskih-napadih-10292131|title=Nataša Pirc Musar v sporu z mediji vztraja pri svojem. Se ji takšne poteze med kampanjo lahko maščujejo?|date=2022-08-01|language=sl-si|accessdate=2022-08-14}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.mladina.si/218111/natasa-pirc-musar-je-to-novinarstvo-odgovor-je-ne/|title=Nataša Pirc Musar: »Je to novinarstvo? Odgovor je ne.«|accessdate=2022-08-14}}</ref> Кандидатурата ја поднела во средата, на 21 септември 2022 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.24ur.com/novice/slovenija/najmocnejsa-kandidata-vlagata-kandidaturi-za-predsedniske-volitve.html|title=Kandidaturo za predsedniške volitve vložila še Logar in Pirc Musarjeva|language=sl|accessdate=2022-09-21}}</ref> Во првиот круг од изборите, кој се одржа на 23 октомври 2022 година, таа го освои второто место, добивајќи 26,88 % или 234.361 гласови. Со ова таа се пласираше во вториот круг.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rtvslo.si/slovenija/predsedniske-volitve-2022/v-drugi-krog-logar-in-pirc-musar-slednji-podpora-gibanja-svoboda/644796|title=V drugi krog Logar in Pirc Musar. Slednji podpora Gibanja Svoboda.|language=sl|accessdate=2022-10-23}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://volitve.dvk-rs.si/vp2022/#/rezultati|title=Izidi glasovanja|language=sl|accessdate=2022-10-24|archive-date=2022-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221026204642/https://volitve.dvk-rs.si/vp2022/#/rezultati|url-status=dead}}</ref> ==Наводи== {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Пирц Мусар, Наташа}} [[Категорија:Словенечки политичари]] [[Категорија:Словенечки претседатели]] [[Категорија:Апсолвенти на Љубљанскиот универзитет]] 0hct11eni95k94s2swslt1jkmnhzuzb 0 1315827 5629894 5513836 2026-09-18T22:01:11Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:Stalin_Full_Image.jpg]] со [[File:Joseph_Stalin_in_1937_with_his_pipe_smoking.jpg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 5629894 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = right | total_width = 260 | image1 = Adolf Hitler Berghof-1936.jpg | width1 = 300 | height1 = 400 | caption1 = [[Адолф Хитлер]] | image2 = Selection on the ramp at Auschwitz-Birkenau, 1944 (Auschwitz Album) 1a.jpg | width2 = 300 | height2 = 200 | caption2 = [[Холокауст]] }} {{multiple image | align = right | total_width = 260 | image1 = | width1 = 300 | height1 = 400 | caption1 = [[Мао Це Тунг]] | image2 = Thamzing of Tibetan woman circa 1958.jpg | width2 = 300 | height2 = 300 | caption2 = [[Културна револуција]] }} {{multiple image | align = right | total_width = 260 | image1 = Joseph Stalin in 1937 with his pipe smoking.jpg | width1 = 300 | height1 = 400 | caption1 = [[Јосиф Сталин]] | image2 = Vinnycia16.jpg | width2 = 300 | height2 = 200 | caption2 = Сталиновата чистка }} {{multiple image | align = right | total_width = 260 | image1 = Augusto Pinochet.png | width1 = 300 | height1 = 400 | caption1 = [[Аугусто Пиноче]] | image2 = Chile- el pueblo vencera cropped.jpg | width2 = 300 | height2 = 200 | caption2 = Воена диктатура во Чиле }} '''Политички прогон''' (или '''политичка репресија''') ― чин на државен орган на насилно контролирање на граѓаните од политички причини, најчесто за да го ограничи или спречи учеството на граѓаните во [[Политика|политичкиот живот]] во тоа [[општество]].<ref>[[Christian Davenport|Davenport, Christian]] (2007). [http://www.cambridge.org/catalogue/catalogue.asp?isbn=0521864909 ''State Repression and the Domestic Democratic Peace''] New York: Cambridge University Press.</ref><ref>Davenport, Christian, Johnston, Hank and Mueller, Carol (2004). [http://www.upress.umn.edu/Books/D/davenport_repression.html ''Repression and Mobilization''] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20110716105952/http://www.upress.umn.edu/Books/D/davenport_repression.html |date=2011-07-16 }} Minneapolis: University of Minnesota Press.</ref> Политичкиот прогон најчесто се манифестира преку политики на: кршење на [[Човекови права|човековите права]], пратење на активностите, [[полициска бруталност]], [[затворање]], присилно преселување, одземање на правата на граѓаните, [[лустрација]] и насилни дејствија или [[Терор (политика)|терор]], како убиство, брзи погубувања, [[Мачење|тортура]], [[присилно исчезнување]] и друго [[Вонсудска казна|вонсудско казнување]] на [[политичко движење|политички активисти]], [[Дисидент|неистомисленици]] или населението воопшто.<ref>Kittrie, Nicholas N. 1995. ''The War Against Authority: From the Crisis of Legitimacy to a New Social Contract. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press.''</ref> Политичкиот прогон, исто така, може да биде засилен со неполитички средства, како на пример преку јавна и приватна сопственост на медиумите и преку [[самоцензура]]. Кога политичкиот прогон се врши и е организиран од државата, тоа може да се смета за [[државен тероризам]], [[геноцид]], политицид или [[злосторство против човештвото]]. Системска и насилна политичка репресија е основна одлика за [[Диктатура|диктатури]], [[Тоталитаризам|тоталитарни]] држави и слични режими.<ref>Serge, Victor, 1979, ''What Everyone Should Know About State Repression, London: New Park Publications.''</ref> Дејствата на политички прогон можат да бидат извршени од [[тајна полиција]], војска, [[паравојска|паравоени]] групации или [[Одред на смртта|одреди на смртта]]. И во демократски општества може да има репресивни активности.<ref>Donner, Frank J. (1980). ''The Age of Surveillance: The Aims and Methods of America’s Political Intelligence System''. New York: Alfred A. Knopf. {{ISBN|0-394-40298-7}}</ref><ref>Donner, Frank J. (1990). ''Protectors of Privilege: Red Squads and Police Repression in Urban America.'' Berkeley: University of California Press. {{ISBN|0-520-05951-4}}</ref> Ако политичкиот прогон не се врши со одобрение од државата, за него сепак може да е одговорен дел од власта. Таков пример се операциите од Против разузнавачкиот процес воден од [[Федерално истражно биро|ФБИ]] во Соединетите Американски Држави помеѓу 1956 и 1971 година.<ref>''COINTELPRO: The FBI's Covert Action Programs Against American Citizens, Final Report of the Senate Committee to Study Governmental Operations with respect to Intelligence Activities.''</ref><ref>Cunningham, D. 2004. ''There’s something happening here: The New Left, the Klan, and FBI counterintelligence.'' Berkeley: Univ. of California.</ref> == Поврзано == * [[Автократија]] * [[Полициска држава]] * [[Политицид]] * [[Политички затвореник]] * [[Политичко насилство]] * [[Верски прогон]] * [[Протести на плоштадот „Тјенанмен“ од 1989 година|Масакр на плоштадот „Тјенанмен“]] == Наводи == {{Наводи}}{{Нормативна контрола}} [[Категорија:Прогони]] [[Категорија:Кршење на човековите права]] [[Категорија:Политичка репресија]] ak2k4o0xke1n7zp2mvl63haegwdb8yj 0 1330402 5629865 5627978 2026-09-18T19:53:29Z Ziv 110717 ([[c:GR|GR]]) [[File:Battle-of-Vertières-in-1803-1395x1032pixels.jpg]] → [[File:Combat et prise de la Crête-à-Pierrot - Auguste Raffet.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] · corr. Any wrong year information or image descriptions may needs to be adjusted. 5629865 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија поранешна држава|native_name=''Empire colonial français''|image_map=France colonial Empire10.png|date_end=|event_end=Независност на [[Вануату]]|date_start=|year_exile_start=|life_span=1534–1980|year_end=1980|year_start=1852|status=|image_flag=Royal Standard of the King of France.svg|flag_s1=Flag of France.svg|year_exile_end=|common_name=Франција|s1=Прекуморски департмани и региони на Франција|common_languages=[[Француски јазик|Француски]]|religion=[[Римокатоличка црква|Католицизам]] ''([[Државна религија]])''<br>[[Калвинизам]]<br>[[Лутеранство]]<br>[[Јудаизам]]<br>[[Ислам]]<br>[[Будизам]]<br>[[Хиндуизам]]|image_map_caption=Првата (светло сина) и Втората (темно сина) Француско Колонијално Царство|event_start=Жак Картие го освојува заливот Гаспе|capital=[[Париз]]|government_type=Колонијално Царство|conventional_long_name=Француско Колонијално Царство|today={{знаме|Франција}}|event1=[[Луизијана (колонија)|Продавањето на Луизијана]]|date_event1=1803|event2=[[Француска Северна Африка|Освојување на Алжир]]|date_event2=1830–1852|event3=[[Француска унија]]|date_event3=1946|currency=[[Француски франк]]|image_map2=Second French Empire (1852–1870).png|image_map2_caption=Колониите и териториите што биле под контрола на Второто Француско Царство во 1867 година|s2=Француска унија|flag_s2=Flag of France.svg|s3=Француска заедница|flag_s3=Standard of the French Community.svg|image_flag2=Flag of France.svg|flag_type=|event4=[[Француска заедница]]|date_event4=1958}}'''Француско Колонијално Царство''' ([[Француски јазик|француски]]: ''Empire colonial français'') — ги сочинувала прекуокеанските [[Колонија|колонии]], [[протекторат]]и и мандатни територии кои биле под француска власт од 16 век наваму. Генерално се прави разлика помеѓу „'''Прво Француско Колонијално Царство'''“, која постоела до 1814 година, кога поголемиот дел од неа бил изгубен или продаден, и „'''Второ Француско Колонијално Царство'''“, која започнала со освојувањето на [[Француски Алжир|Алжир]] во 1830 година. На својот врв помеѓу двете светски војни, втората француска колонијална империја била втората по големина колонијална империја во светот зад [[Британска Империја|Британската империја]].<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=UX8aeX_Lbi4C&pg=PA1|title=Memory, Empire, and Postcolonialism: Legacies of French Colonialism|publisher=Lexington Books|year=2005|isbn=978-0-7391-0821-5|editor-last=Hargreaves, Alan G.|page=1|quote=On the eve of the Second World War, France stood at the head of a colonial empire that was second in size only to that of Great Britain, the largest the world had ever seen.}}</ref> Франција започнала да основа колонии во [[Нова Франција|Северна Америка]], [[Кариби]]те и [[Француска Индија|Индија]] во 17 век, но го загубила најголемиот дел од својот имот по поразот во [[Седумгодишна војна|Седумгодишната војна]]. Северноамериканските поседи биле изгубени за Британија и [[Шпанско Царство|Шпанија]], но Шпанија подоцна ја вратила [[Луизијана (колонија)|Луизијана (Нова Франција)]] на Франција во 1800 година. Територијата потоа била [[Купување Луизијана|продадена на САД во 1803 година]]. Франција повторно изградила нова империја главно по 1850 година, концентрирајќи се главно [[Француски африкански колонии|во Африка]], како и [[Француска Индокина|во Индокина]] и во Јужниот [[Тихи Океан]]. Како што се развивала, новата француска империја ја презела улогата на трговија со [[метропола]]та, снабдувајќи суровини и купувајќи произведени производи. Обновата на една империја го вратил францускиот престиж, особено во однос на меѓународната моќ и ширењето на [[Француски јазик|францускиот јазик]] и [[Римокатоличка црква|католицизмот]]. Обезбедувало и работна сила во светските војни.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=9GseKljgaW0C&pg=PA84|title=The End of Empire in French West Africa: France's Successful Decolonization?|last=Tony Chafer|publisher=Berg|year=2002|isbn=9781859735572|pages=84–85}}</ref> Главна цел на Империјата била ''Mission civilisatrice'' или „[[Цивилизациска мисија]]“.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=W3dZDwAAQBAJ&pg=PT192|title=France Overseas: A Study of Modern Imperialism|last=Herbert Ingram Priestley|year=2018|isbn=9781351002417|page=192}}</ref><ref>Mathew Burrows, "'Mission civilisatrice': French cultural policy in the Middle East, 1860–1914."</ref> Во 1884 година, водечкиот поборник на колонијализмот, [[Жил Фери]], изјавил: „Повисоките раси имаат право над пониските раси, тие имаат [[Цивилизациска мисија|должност да ги цивилизираат инфериорните раси]]“. Целосно граѓански права – ''асимилација'' – биле понудени, иако во реалноста „асимилацијата секогаш се повлекувала [и] колонијалното население се третирало како поданици, а не граѓани“.<ref>Julian Jackson, ''The Other Empire'', Radio 3</ref> Франција испратила мал број доселеници во својата империја, со забележителен исклучок на Алжир, каде што ''[[Пие ноар]]'' (француските доселеници) ја презеле власта додека биле малцинство.<ref>{{Наведено списание|last=Barclay|first=Fiona|last2=Chopin|first2=Charlotte Ann|last3=Evans|first3=Martin|date=2018-04-03|title=Introduction: settler colonialism and French Algeria|url=https://doi.org/10.1080/2201473X.2016.1273862|journal=Settler Colonial Studies|volume=8|issue=2|pages=115–130|doi=10.1080/2201473X.2016.1273862|issn=2201-473X}}</ref> Во Втората светска војна, [[Шарл де Гол]] и [[Слободна Франција|слободните Французи]] ја презеле контролата врз прекуокеанските колонии една по една и ги користеле како бази од кои се подготвувале да ја ослободат Франција. Историчарот Тони Чафер тврди: „Во обид да го врати статусот на светска сила по понижувањето од поразот и окупацијата, Франција била желна да ја задржи својата прекуокеанска империја на крајот на [[Втората светска војна]]“.<ref>Tony Chafer, ''The end of empire in French West Africa: France's successful decolonization?'' (2002)[http://eprints.port.ac.uk/3567/ see Chafer abstract] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20170314200825/http://eprints.port.ac.uk/3567/}}</ref> Сепак, по 1945 година, антиколонијалните движења почнале да ја предизвикуваат европската власт. Големите бунтови во [[Првата војна во Индокина|Индокина]] и [[Алжирска војна за независност|Алжир]] се покажале многу скапи и Франција ги загубила двете колонии. По овие конфликти, релативно мирна [[Деколонизација на Африка|деколонизација]] се случувала на другите територии по 1960 година. Францускиот устав од 27 октомври 1946 година ([[Четврта Француска Република|четврта република]]), ја основал [[Француска унија|Француската унија]] која траела до 1958 година. Поновите остатоци од колонијалната империја биле интегрирани во Франција како [[Прекуморска Франција|прекуморски департмани и територии]] во рамките на Француската Република. Тие сега се вкупно 119.394 км² (46.098 квадратни милји), со 2,8 милиони луѓе во 2021 година. До 1960-тите, [[Роберт Олдрич (историчар)|Роберт Олдрич]] вели, последните „остатоци од империјата немаа мал интерес за Французите“. Тој тврди: „Меѓутоа, освен трауматската деколонизација на Алжир, она што е извонредно е колку малку долготрајни ефекти врз Франција имало откажувањето од империјата“.<ref>Robert Aldrich, ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (1996) p 305.</ref> Врските меѓу Франција и нејзините поранешни колонии опстојуваат преку [[Меѓународна организација на франкофонијата|Меѓународната организација на франкофонијата]], [[Африкански франк|Африканскиот франк]] и воените операции како [[Операција Сервал|операцијата Сервал]]. == Историја == Според Роберт Олдрич, главните трендови од 17 век до 2000 година вклучуваат:<ref>See Robert Aldrich, ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (1996)</ref> * '''Колонијална експанзија''': Империјалните амбиции на Франција довеле до основање колонии низ целиот свет. Од 17 век па наваму, француските колонии биле основани во Северна Америка (Нова Франција), Карибите (вклучувајќи го Хаити), Африка (Сенегал, Алжир и Мадагаскар) и Југоисточна Азија (вклучувајќи ја Индокина).<ref>Benjamin Steiner, ''Building the French empire, 1600–1800'' (Manchester University Press, 2020) pp. 1-19.</ref> * '''Војни''': Француската империја била обележана со бројни војни и конфликти, како во Европа, така и во нејзините колонии. Тука спаѓаат Француско-холандската војна, Седумгодишната војна, Француските револуционерни војни, Наполеонските војни, Првата светска војна и Втората светска војна. Колониите обезбедиле значителна работна сила во Првата светска војна и биле главна арена на борба за Франција во Втората светска војна. Поразот од Велика Британија во Седумгодишната војна од 1760-тите значело губење на најголемиот дел од имотите во Северна Америка и Индија.<ref>Christy L. Pichichero, ''The Military Enlightenment: War and Culture in the French Empire from Louis XIV to Napoleon'' (Cornell University Press, 2017) [https://books.google.com/books?id=ls46DwAAQBAJ&dq=French+empire++spreading+French+language,+culture,&pg=PT4 online].</ref> * '''Ропство''': Француската империја била вклучена во трансатлантската трговија со робови, особено на Карибите. Под притисок на аболицираната Велика Британија, обновениот Луј XVIII неволно се согласил со Парискиот договор од 1815 година да ја укине и да се бори против трговијата со робови од француските поданици.<ref>Serge Daget, ''L'abolition de la traite des Noirs en France de 1814 à 1831.''</ref> Под влијание на идеалите на Француската револуција, Франција го укинала ропството во своите колонии во 1794 година. Сепак, Наполеон го обновил во 1802 година и дури во 1848 година ропството конечно било укинато.<ref>Martin A. Klein, ''Slavery and colonial rule in French West Africa'' (Cambridge University Press, 1998).</ref><ref>https://memoire-esclavage.org/napoleon-et-le-retablissement-de-lesclavage/lessentiel-dossier-napoleon-et-le-retablissement-de#:~:text=L%27esclavage%20est%20r%C3%A9tabli%20en%20Guadeloupe%20et%20en%20Guyane.&text=L%27esclavage%20y%20fut%20r%C3%A9tablide,sera%20publi%C3%A9%20qu%27en%201803.</ref> * '''Деколонизација''': средината на 20 век бил сведок на бран на деколонизација, а француската империја не била исклучок. Опозицијата вообичаено ја стимулирала појавата на национализмот.<ref>Adria K. Lawrence, ''Imperial Rule and the Politics of Nationalism: Anti-Colonial Protest in the French Empire'' (Cambridge UP, 2013)</ref> По Втората светска војна, сите француски колонии барале независност, што довело до насилен крај на француското владеење, особено во Алжир и Виетнам. Сепак, Западна Африка поминала добро и долгорочното влијание сè уште е силно.<ref>Tony Chafer, ''The end of empire in French West Africa: France's successful decolonization'' (Bloomsbury, 2002) [https://books.google.com/books?id=7IZmCgAAQBAJ&dq=French+empire++decolonization&pg=PR7 online].</ref> * '''Културно и интелектуално влијание''': Француската империја одиграла значајна улога во ширењето на францускиот јазик, култура и идеи низ нејзините колонии. Францускиот станал глобален јазик на дипломатијата и интелектуалната размена, а француската литература, уметност и филозофија влијаеја на интелектуалните и културните движења и во империјата и пошироко.<ref>Martin Evans, ''Empire and culture: the French experience, 1830-1940'' (Springer, 2004) [https://books.google.com/books?id=xnGGDAAAQBAJ&dq=French+empire++spread%5C+French+language,+culture,&pg=PP1 online].</ref> * '''Религија''': римокатолиците одиграле голема улога во поддршката на империјата. Тие испратиле мисионери, свештеници и калуѓерки; финансирале и граделе цркви, училишта и болници.<ref>Owen White, and James Patrick Daughton, eds.</ref> * '''Наследството и постколонијалните односи''': Наследството на Француската империја продолжува да ги обликува односите на Франција со нејзините поранешни колонии. Постколонијалните односи, дискусиите за меморијата, враќањето на културните артефакти и тековните дебати за влијанието на колонијализмот остануваат значајни прашања во современото француско општество.<ref>Robert Aldrich, "The French Overseas Empire and its Contemporary Legacy."</ref> Негативните ефекти врз поранешните колонии вклучуваа вкоренети внатрешни судири, недостаток на економска разновидност, зависност од помош и губење на културните богатства.<ref>{{Наведено списание|last=Huillery|first=Elise|date=2014|title=The Black Man's Burden: The Cost of Colonization of French West Africa|url=https://www.jstor.org/stable/24550549|journal=The Journal of Economic History|volume=74|issue=1|pages=1–38|doi=10.1017/S0022050714000011|issn=0022-0507|jstor=24550549}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Kwon|first=Roy|date=2011-02-01|title=How the Legacy of French Colonization has Shaped Divergent Levels of Economic Development in East Asia: A Time-Series Cross-National Analysis|url=https://doi.org/10.1111/j.1533-8525.2010.01194.x|journal=The Sociological Quarterly|volume=52|issue=1|pages=56–82|doi=10.1111/j.1533-8525.2010.01194.x|issn=0038-0253}}</ref> == Прва француска колонијална империја (16 век до 1814 година) == === Америка === {{See also|Нова Франција|Луизијана (колонија)}} [[Податотека:Claude Bernou Carte de lAmerique septentrionale.jpg|мини|329x329пкс|Француска карта на [[Нов Свет|Новиот свет]] над [[екватор]]от: [[Нова Франција]] и [[Големи Езера|Големите езера]] на север, со темна линија прикажана реката [[Мисисипи (река)|Мисисипи]] на запад во државата Илиноис и устието на реката (и идниот [[Њу Орлеанс]]), потоа ''[[тера инкогнита]]'' (1681 г.)]] [[Податотека:QueenAnnesWarBefore.svg|мини|329x329пкс|Карта на [[Северна Америка]] во 1702 година на која се прикажани тврдини, градови и (во цврсти бои) области окупирани од европски држави. [[Британска Империја|Британија]] (розова), Франција (сина) и [[Шпанско Царство|Шпанија]] (портокалова).]] [[Податотека:Nouvelle-France map-en.svg|мини|329x329пкс|Карта на територијални претензии во [[Северна Америка]] до 1750 година, пред Француската и Индиската војна, која била дел од поголемиот светски конфликт познат како [[Седумгодишна војна]] (1756-1763). Поседите на [[Британска Империја|Британија]] (розова), Франција (сина) и [[Шпанско Царство|Шпанија]] (портокалова, ''Калифорнија, северозападниот дел на Тихиот Океан и Големиот басен не се наведени'')]] Во текот на 16 век започнала [[Француска колонизација на Америка|француската колонизација на Америка]]. Екскурзиите на [[Џовани да Верацано]] и [[Жак Картие]] во почетокот на 16 век, како и честите патувања на француски чамци и рибари до ''Големите банки'' кај [[Њуфаундленд]] во текот на тој век, биле претходници на приказната за колонијалната експанзија на Франција.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=IAzkoxSB4MwC&pg=PA24|title=Cultured Force: Makers and Defenders of the French Colonial Empire|last=Singer, Barnett|last2=Langdon, John|publisher=University of Wisconsin Press|year=2008|isbn=9780299199043|page=24}}</ref> Но, одбраната на Шпанија на нејзиниот американски монопол и натамошните одвлекувања предизвикани во самата Франција во доцниот 16-ти век од [[Француски религиозни војни|Француските верски војни]], спречиле какви било постојани напори на Франција да населува колонии. Раните француски обиди да основаат колонии во Бразил, во 1555 година во [[Рио де Жанеиро]] („[[Франција Антарктик]]“) и во Флорида (вклучувајќи ја и [[Форт Керолин]] во 1562 година), и во 1612 година во [[Сао Луис]] („[[Франција Équinoxiale|Франција Еквиноксиал]]“), не биле успешни, поради на недостаток на официјален интерес и на португалска и шпанска внимателност.<ref>Steven R. Pendery, "A Survey of French Fortifications in the New World, 1530–1650." in ''First Forts: Essays on the Archaeology of Proto-colonial Fortifications'' ed by Eric Klingelhofer (Brill 2010) pp. 41–64.</ref> Приказната за колонијалната империја на Франција навистина започнала на 27 јули 1605 година, со основањето на [[Порт-Ројал|Порт Ројал]] во колонијата [[Акадија]] во Северна Америка, во она што сега е [[Нова Шкотска]], Канада. Неколку години подоцна, во 1608 година, [[Самјел де Шамплен|Семјуел де Шамплен]] го основал [[Квебек]], кој требало да стане главен град на огромната, но ретко населена колонија за трговија со крзно на [[Нова Франција]] (исто така наречена Канада).<ref>Marcel Trudel, ''The Beginnings of New France, 1524–1663'' (McClelland & Stewart, 1973).</ref> Нова Франција имала прилично мала популација, што резултирало со поголем акцент да се стави на трговијата со крзно наместо на земјоделските населби. Поради овој акцент, Французите во голема мера се потпирале на создавање пријателски контакти со локалната заедница на Првите нации. Без апетитот на Нова Англија за земја, и потпирајќи се само на Абориџините да ги снабдуваат со крзно на трговските места, Французите составиле сложена серија на воени, трговски и дипломатски врски. Овие станале најтрајните сојузи меѓу француската и заедницата на Првата нација. Меѓутоа, Французите биле под притисок на религиозните наредби да ги претворат во католицизам.<ref>James R. Miller, ''Skyscrapers hide the heavens: A history of Indian-white relations in Canada'' (University of Toronto Press, 2000).</ref> Преку сојузи со различни индијански племиња, Французите можеле да извршат лабава контрола над поголемиот дел од северноамериканскиот континент. Областите на француската населба генерално биле ограничени на долината на реката [[Сент Лоренс (река)|Сент Лоренс]]. Пред формирањето на [[Суверен совет на Нова Франција|Суверениот совет]] во 1663 година, териториите на Нова Франција биле развиени како [[Меркантилизам|трговски колонии]]. Дури по пристигнувањето на [[Жан Талон]] во 1665 година, Франција им дала на своите американски колонии соодветни средства да развијат популациони колонии споредливи со оние на Британците. Самата Акадија била изгубена од Британците со [[Договор од Утрехт (1713)|Договорот од Утрехт]] во 1713 година. Назад во Франција, имало релативно мал интерес за колонијализмот, кој се концентрирал на доминација во Европа, а во поголемиот дел од својата историја, Нова Франција била далеку зад [[Британска Северна Америка|британските северноамерикански]] колонии и по население и по економски развој.<ref>[[Edward Robert Adair]], "France and the Beginnings of New France."</ref><ref>Helen Dewar, "Canada or Guadeloupe?: French and British Perceptions of Empire, 1760–1762."</ref> Во 1660 година, Франција започна политика на проширување во внатрешноста на Северна Америка од она што сега е источна Канада. Целите биле да се лоцира северозападен премин кон Кина; да се искористат природните ресурси на територијата, како што се крзното и минералните руди; и да го преобрати домородното население во [[Римокатоличка црква|католицизам]]. Трговците со крзно почнале да ја истражуваат горната земја околу Големите езера (''pays d'en haut'') во тоа време. Во 1659 година, Пјер-Еспри Радисон и Медар Шуар де Гросејлие стигнале до западниот крај на езерото [[Горно Езеро|Супериор]]. Свештениците основале мисии, како што била Мисијата на Сол Сент Мари во 1668 година. На 17 мај 1673 година, Луј Жолиет и Жак Маркет започнале со истражување на реката [[Мисисипи (река)|Мисисипи]], која ја нарекле ''Сиукс Тонго'' (големата река) или ''Мичисипи''. Тие стигнале до устието на реката [[Арканзас (река)|Арканзас]], а потоа се вратиле возводно, откако дознале дека големата река тече кон [[Мексикански Залив|Мексиканскиот Залив]], а не кон [[Тихи Океан|Тихиот Океан]] како што претпоставувале. Во 1675 година, Маркет основал мисија во индијанското американско село Каскаскиас на реката [[Илиноис (река)|Илиноис]]. Постојана населба била изградена до 1690 година.[[Податотека:Quebec_nouvelle_france.jpg|мини|Француска Северна Америка била позната како „Нувел Франс“ или Нова Франција.|250x250px|лево]] [[Податотека:New orleans plan 1728.jpg|лево|мини|250x250пкс|Карта на [[Њу Орлеанс]] (1728 г.)]] [[Податотека:La Nouvelle-France.jpg|лево|мини|250x250пкс|Долна Луизијана означена со жолта боја; розовата ја претставува Канада. Дел од Канада под [[Големи Езера|големите езера]] и била отстапен на Луизијана во 1717 година. Британските колонии се претставени во кафеава боја. Оригинална карта од 1719 година.]] Во 1682 година, Рене-Роберт Кавелиер и Италијанецот Анри де Тонти се спуштиле до делтата на реката Мисисипи. Тие го напуштиле Форт Кревекоер на реката Илиноис, придружувани од 23 Французи и 18 Индијци. Тие го изградиле Форт Прудхом (подоцна градот [[Мемфис (Тенеси)|Мемфис]]) и побарале француски суверенитет на целата долина, која ја нарекле Луизијана во чест на францускиот крал [[Луј XIV]]. Тие склучиле сојузи со Индијанците од Квапау. Во април 1682 година, пристигнале на устието на Мисисипи. Кавелиер на крајот се вратил во [[Версај (дворец)|Версај]], каде што го убедил министерот на морнарицата да му ја додели командата на Луизијана. Тој тврдел дека Луизијана била блиску до [[Поткралство Нова Шпанија|Нова Шпанија]] со цртање на мапа на која се прикажува Мисисипи многу подалеку на запад отколку што навистина била. Со четири брода и 320 емигранти, Кавелиер отплови за Луизијана. Кавелиер не го нашол устието на реката во делтата на реката Мисисипи и се обидел да основа колонија на брегот на [[Тексас]]. Кавелиер бил убиен во 1687 година од членови на неговата истражувачка партија, наводно во близина на денешна Навасота, Тексас. Во 1699 година, француските територијални претензии во Северна Америка се прошириле уште повеќе, со основањето на [[Луизијана (колонија)|Луизијана]] во сливот на [[Мисисипи (река)|реката Мисисипи]]. Широката трговска мрежа низ целиот регион поврзана со Канада преку [[Големи Езера|Големите езера]], се одржувала преку огромен систем на утврдувања, многу од нив центрирани во [[Земја Илиноис|земјата Илиноис]] и во денешен [[Арканзас]].<ref>Carl J. Ekberg, ''French roots in the Illinois country: The Mississippi frontier in colonial times'' (U of Illinois Press, 2000).</ref> Француските власти се прашувале дали трговијата со крзно била одржлива на долг рок. Што би се случило со економијата на Нова Франција ако заловувачите повеќе не можеле да најдат дабар или други животни со крзно? Официјалните лица, исто така, биле загрижени дека населбите основани за поддршка на трговијата со крзно биле премногу оддалечени една од друга, биле премалку населени и не би можеле да се одбранат од нападот на Велика Британија. Франција и Велика Британија биле во војна речиси секоја деценија од 1660 до 1815 година, а Британија имала тенденција да го има последниот збор во овие конфликти. Француските колонии во Северна Америка биле особено ранливи на британски напад.<ref name=":0">{{Наведена мрежна страница|url=https://dcc.newberry.org/?p=14387|title=The French Colonial Empire, 1500-1800 – Digital Collections for the Classroom|date=2014-09-14|language=en-US|accessdate=2023-09-14|archive-date=2021-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210118180517/https://dcc.newberry.org/?p=14387|url-status=dead}}</ref> Мислејќи дека може да убие две птици со еден камен, колонијалниот офицер Антоан-Денис Раудот, предложил неколку пати во текот на 1700-тите и 1710-тите години на француската влада да изгради огромна тврдина во Луисбург на островот Кејп Бретон. Тој тврдел дека островска тврдина ќе ја заштити Канада од друга британска инвазија, а исто така ќе ја промовира рибарската индустрија, што ќе ја направи економијата на [[Нова Франција]] помалку зависна од трговијата со крзно. Француската влада го прифатила предлогот на Раудо и потрошила 20 години (1720–1740) градејќи огромна, скапа база во Луисбург. Инвестицијата не се исплатела. Луисбург бил заробен во 1745 година, вратен во 1748 година, а потоа повторно заробен (овој пат засекогаш) во 1758 година, за време на Седумгодишната војна (1756–1763). До крајот на војната, Британците ја освоија цела Нова Франција, од Канада до Њу Орлеанс, оставајќи ги Французите во контрола на само неколку мали острови на Карибите. Но, тие колонии, една стотинка од големината на Нова Франција, биле највредните делови на трансатлантската империја на Франција, многу попрофитабилни од огромните северноамерикански територии.<ref name=":0" /> Британија не била единствената земја за која Французите требало да се грижат. Во текот на својата 250-годишна историја, Француската империја во Северна Америка имала комплицирани односи со голем број заедници на американските [[Американски староседелци|Индијанци]]. Понекогаш тие биле сојузници на Французите, како што е Конфедерацијата Хурон во денешен Квебек, која потпиша официјален договор со француската влада во 1614 година. Поручникот Думон де Монтињи ги забележал многуте битки на Франција со Начезите во ракопис што го напишал по неговото пензионирање во 1747 година. Во воведот на овој ракопис, де Монтињи вели дека првично ја напишал својата приказна во епска поема, полна со битки и авантури. Меѓутоа, откако добро размислил, решил дека би било подобро само да каже што се случило на директен начин.<ref name=":0" /> Градот [[Чикаго]] не бил директно основан од француската влада, но никогаш не би можел да постои без трговските врски што француските доселеници ги развиле во регионот. Во 1779 година Жан-Батист Поен ду Сабл, син на француски татко и поробена Африканка, пристигнал во денешно Чикаго откако патувал северно од [[Њу Орлеанс]] долж [[Мисисипи]], а потоа преку копно низ градот [[Пеорија (Илиноис)|Пеорија]], [[Илиноис]] (основан од Французи истражувачи во 1680 година). Движејќи се североисточно од таму, Ду Сабл изградил куќа и трговско место на устието на реката Чикаго. Повеќе од 100 години, француските трговци доаѓале на ова место од [[Монтреал]] и [[Квебек]] во Канада. Тие ќе се сретнат таму со заловувачи на крзно кои ловеле низ целиот регион на [[Големи Езера|Големите езера]]. Дури и пред Ду Сабл да го изгради своето трговско место со полно работно време, овие состаноци биле големи операции.<ref name=":0" /> Како што растела француската империја во [[Северна Америка]], Французите исто така почнале да градат помала, но попрофитабилна империја во [[Западни Инди|Западните Инди]]. Населувањето долж јужноамериканскиот брег во она што е денешна [[Француска Гвајана]] започнал во 1624 година, а колонија била основана на [[Свети Кристофер]] во 1625 година (островот морал да се дели со Англичаните до [[Договор од Утрехт (1713)|Договорот од Утрехт]] во 1713 година, кога бил целосно отстапен). Сегашниот остров на [[Доминика|Комонвелтот Доминика]] во источниот дел на Карибите, исто така, паднал под зголемено француско населување од раните 1630-ти. ''[[Компанија на Америка|Компанијата на Америка]]'' основала колонии во [[Гваделуп]] и [[Мартиник]] во 1635 година, а подоцна била основана колонија на [[Света Луција]] до 1650 година. Плантациите за производство на храна на овие колонии биле изградени и одржувани преку ропство, при што снабдувањето со робови зависело од [[Африканска трговија со робови|африканската трговија со робови]]. Локалниот отпор на [[Американски староседелци|домородните народи]] резултирал со протерување на Карибите во 1660 година.<ref>Paul Cheney, ''Revolutionary Commerce: Globalization and the French Monarchy'' (2010)</ref> Најважната француска колонијална сопственост на Карибите била основана во 1664 година, кога била основана колонијата [[Сан-Доминго]] (денешен [[Хаити]]) на западната половина на шпанскиот остров [[Хаити (остров)|Хиспаниола]]. Во 18 век, Сан-Доминго станала најбогатата колонија на шеќер на Карибите. Источната половина на Хиспаниола (денешна [[Доминиканска Република]]) исто така потпаднала под француска власт на краток период, откако Шпанија и била дадена на Франција во 1795 година.<ref>H.P.Davis, ''Black Democracy The Story of Haiti'' (1928) pp 16–86 [[iarchive:blackdemocracyth008705mbp|online free]]</ref> ==== Трговија со робови ==== [[Податотека:Marie Séraphique slave sale.jpg|лево|мини|380x380пкс|Цртеж на продажба на робови на бродот ''Мери Серафик'' во водите кај Кап-Франсаис, 1773 г.]] [[Податотека:Agostino Brunias - A Mother with her Son and a Pony - Google Art Project.jpg|мини|Момче и мајка робови (Доминика)]] [[Податотека:Agostino Brunias - Servants Washing a Deer - Google Art Project.jpg|мини|Доминиканска креолска дама со своите слуги и милениче елен.]] [[Робовладетелство|Африканските робови]] биле донесени во карипските колонии на Франција (во некои случаи, во Канада и Средниот Запад), преку патиштата на она што историчарите денес го нарекуваат [[Триаголна трговија]]. Трите страни на овој триаголник биле пристаништа во Западна Европа, трговски пунктови на брегот на [[Западна Африка]] (тогаш позната како [[Гвинејски Залив|Гвинеја]]) и европски колонии во [[Нов Свет|Новиот свет]]. Европските производи како пиштоли и текстил им биле давани на африканските трговци во замена за робови, кои потоа биле транспортирани преку Атлантикот со преполни бродови. Многумина не го преживеале патувањето. Повеќето од преживеаните биле продадени на плантажи за производство на шеќер на Карибите, каде што условите за работа биле полоши од речиси каде било на друго место во Америка. Теоретски, францускиот крал [[Луј XIV]] дал основна заштита на робовите во неговиот ''Црн јазол'' ([[Француски јазик|француски]]: ''Code Noir'') од 1685 година. Овој закон барал од господарите да им обезбедат на робовите доволно храна, облека и засолниште. Но, тоа ретко се спроведувало. Робовите на француските колонии Мартиник, Гваделуп и Сан-Доминго вообичаено биле работени до смрт во рок од пет до десет години од нивното пристигнување.<ref name=":0" /> Французите, во голема мера, брутално постапувале со африканските робови во нивните карипски колонии. Меѓутоа, нивните односи со африканските трговци и политички лидери кои биле нивни партнери во трговијата со робови биле многу различни. Во текот на седумнаесеттиот и осумнаесеттиот век, француската влада не била во позиција да ги принуди африканските земји да го прават она што таа го сакала. Наместо тоа, Французите поставиле мали крајбрежни тврдини и трговски пунктови, а потоа се обиделе да најдат силни африкански сојузници кои би можеле да ги снабдуваат со робови. Но, прво морале да ги убедат африканските владетели дека вреди да се влезе во сојуз со нив.<ref name=":0" /> Во текот на седумнаесеттиот век, Французите биле особено заинтересирани за западноафриканското кралство [[Алада]] (во она што денес е [[Бенин]]). ''„Витез на Гвинеите“'' ([[Француски јазик|француски]]: ''Chevalier des Guines''), чии мемоари ги напишал авторот Жан-Батист Лабат, отишол да купи робови во Алада во 1725 година, само две години пред кралството да биде освоено од војска од соседната земја [[Дахомеј]]. Додека ја раскажувал приказната за посетата на ковалиерот, Лабат забележал дека Алада некогаш била многу помоќна, толку моќна што во 1670 година, француските власти побарале од кралот на Алада сојуз. Кралот одговорил дека пред да се одлучи, ќе треба да испрати амбасадор за да види дали Франција е доволно силна земја за да биде сојузник на Алада. Така, тој го испратил својот преведувач, Матео Лопес, да отпатува со француски брод (и со шестотини робови што ги носел) прво на Карибите, а потоа назад во Франција за да се сретне со Луј XIV, што го направил следната година. Амбасадорот на Алада научил течно [[португалски јазик]], го проучувал [[христијанство]]то и го сменил името во Матео за да може полесно да се справува со Европејците. Лабат бил очигледно фасциниран и импресиониран од него. Ниту Матео, ниту неговите француски колеги не биле вознемирени од фактот што амбасадорот на Алада во Франција патувал на брод полн со африкански робови. Најголемата од француските карипски колонии и главна дестинација за робовите бил Сан-Доминго. До 1789 година, во пресрет на [[Француска револуција|Француската револуција]], на островот живееле над 500.000 африкански робови, заедно со население од 100.000 белци и слободни обоени луѓе. Во 1791 година, робовите се побуниле, искористувајќи ја приликата дадена од револуцијата во Франција. Тие ја освоиле својата слобода во 1793 година, кога француската влада го укинало ропството. Но, десет години подоцна, се чинело дека француската влада требало да го врати ропството на островот и повторно избувнал бунт во Сан-Доминго. Овој втор бунт набрзо се претворил во војна за независност, а колонијата Сан-Доминго станала слободна [[Хаити|Република Хаити]] на 1 јануари 1804 година. === Азија === [[Податотека:European settlements in India 1501-1739.png|мини|329x329пкс|Европски трговски места во Индија.]] [[Податотека:Magasins de la Compagnie des Indes à Pondichéry.jpg|мини|329x329пкс|Продавниците на Француската компанија на Источна Индија во Пондичери, адмиралитетот и куќата на гувернерот, пред уништувањето на градот од страна на Англичаните во 1761 година, како што може да се види на оваа гравура од 1769 година.]] Со крајот на [[Француски религиозни војни|Француските војни за религија]], кралот [[Хенри IV (Франција)|Хенри IV]] поттикнал различни претпријатија да воспостават трговија со африканските и азиските континенти. Во декември 1600 година, била формирана компанија преку здружението на [[Сен Мало]], [[Лавал (Мајен)|Лавал]] и [[Витре]] за тргување со [[Молукски острови|Молука]] и [[Јапонија]].<ref name=":1">''Asia in the Making of Europe, Volume III: A Century of Advance. Book 1'', Donald F. Lach pp. 93–94</ref> Два брода, ''Кроасан'' и ''Корбин'', биле испратени околу [[’Рт на Добрата Надеж|’ртот на Добрата Надеж]] во мај 1601 година. Еден бил потонат на [[Малдиви]]те, што довело до авантурата на Франсоа Пирар де Лавал, кој успеал да се врати во Франција во 1611 година.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=Y-08AAAAIAAJ&pg=PA61&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Cambridge History of the British Empire|last=Benians|first=Ernest Alfred|last2=Newton|first2=Arthur Percival|last3=Rose|first3=John Holland|date=1940|publisher=CUP Archive|language=en}}</ref> Вториот брод, кој го превезувал Франсоа Мартин де Витре, стигнал до [[Шри Ланка|Цејлон]] и тргувал со [[Султанат Аче|Аче]] во [[Суматра]], но бил заробен од Холанѓаните на враќањето кај Кејп Финистер.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Франсоа Мартин де Витре бил првиот Французин кој напишал извештај за патувањата на [[Далечен Исток|Далечниот Исток]] во 1604 година, на барање на Хенри IV, а од тоа време ќе бидат објавени бројни извештаи за Азија.<ref name=":3">{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=SqTQjve2VLsC&pg=RA1-PA393&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Asia in the Making of Europe|last=Lach|first=Donald Frederick|date=1965|publisher=University of Chicago Press|isbn=978-0-226-46765-8|language=en}}</ref> Од 1604 до 1609 година, по враќањето на Франсоа Мартин де Витре, Хенри развил силен ентузијазам за патување во Азија и се обидел да основа Француска компанија на Источна Индија по моделот на Англија и Холандија.<ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref>A history of modern India, 1480–1950'', Claude Markovits p. 144: The account of the experiences of François Martin de Vitré "incited the king to create a company in the image of that of the United Provinces"''</ref> На 1 јуни 1604 година, тој издал писма за патент на трговците во [[Диеп]] за да ја формираат компанијата Диеп, давајќи им ексклузивни права на азиската трговија 15 години. Меѓутоа, не биле испратени бродови до 1616 година.<ref name=":1" /> Во 1609 година, друг авантурист, Пјер-Оливие Малхербе, се вратил од обиколката на земјината топка и го информирал Хенри за неговите авантури.<ref name=":3" /> Тој ги посетил Кина и Индија и имал средба со [[Акбар Велики|Акбар]].<ref name=":3" /> Во XVII век биле забележани неколку француски напори за трговија со Источна Индија. Тие биле под влијание на успешните деловни потфати на холандската источноиндиска компанија.<ref>Mole 2016, p. 27.</ref> Помеѓу 1630-тите и раните 1660-ти, француските напори биле помали во обем, но тие имале одреден успех. Француските трговски бродови го минувале [[Персиски Залив|Персискиот Залив]], [[Црвено Море|Црвеното Море]] и северозападниот брег на [[Индиски Потконтинент|индискиот потконтинент]].<ref name=":4">Mole 2016, p. 28.</ref> Овие достигнувања ја избледеа Франција во споредба со Англија и Холандската Република. Француските пристаништа на Атлантикот се стремат да се натпреваруваат и да се спојат едни со други. Комерцијалната и капиталната експертиза беше исплатена околу крајбрежните региони на Бретања и Нормандија.<ref name=":4" /> Почетниот капитал на обновената компанија на Источна Индија изнесувал 15 милиони ливри, поделени на акции од по 1000 ливри. [[Луј XIV]] ги финансирал првите 3 милиони ливри инвестиција, со кои требало да се наплатат загубите во првите 10 години.<ref name=":5">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.booneshares.com/Indes.htm|title=The Compagnie des Indes|date=2007-12-25|work=web.archive.org|accessdate=2023-09-14|archive-date=2007-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071225184121/http://www.booneshares.com/Indes.htm|url-status=bot: unknown}}</ref> Почетната понуда на акции брзо била распродадена, бидејќи дворјаните на Луј XIV сфатиле дека е во нивен интерес да ја поддржат иницијативата на кралот во странство. На компанијата и бил доделен 50-годишен монопол на француската трговија во [[Индиски Океан|Индискиот]] и [[Тихи Океан|Тихиот Океан]], регион кој се протегал од ’ртот на Добрата Надеж до [[Магеланов Проток|Магелановиот Проток]].<ref name=":5" /> Францускиот монарх, исто така, и дал на компанијата вечна отстапка за островот [[Мадагаскар]], како и за сите други територии што можела да ги освои. Компанијата поседувала поголеми ресурси и подобро политичко банкарство од претходните вложувања на Франција во Индискиот Океан. Една од главните цели на Франција била да основа француска колонија во Мадагаскар за да и се спротивстави на холандската колонија Батавија.<ref>Mole 2016, pp. 34–35.</ref> До 1680-тите, компанијата станала несолвентна и тие немале голем избор освен да го изнајмат својот монопол на група трговци.<ref name=":6">Mole 2016, p. 14.</ref> Индиската трговија останала под компанијата околу триесет години. Во 1716 година, шкотскиот финансиер Јован Ло пристигнал во францускиот кралски двор. Француската држава била во длабока беда и била немоќна да ги покрие своите долгови предизвикани поради [[Војна за шпанското наследство|Војната за шпанско наследство]].<ref name=":6" /> Јован Ло ѝ пристапил на круната со шема за изградба на национална банка и воведување хартиена валута, што би го олеснило преминувањето на Франција кон кредитна економија.<ref name=":6" /> Компанијата не успеала да основа успешна колонија на Мадагаскар, но успеала да воспостави пристаништа на блиските острови Бурбон и Остров де Франс (денешни [[Реинион]] и [[Маврициус]]). До 1719 година, таа се етаблирала во Индија, но фирмата била блиску до банкрот. Истата година компанијата била споена под раководство на Јован Ло со други француски трговски друштва за да се формира ''Вечна компанија од Индија''. Ова спојување резултирало со тоа што компанијата била вклучена во увоз на робови во [[Луизијана (колонија)|Луизијана]], бидејќи колонијата работела на плантажна економија.<ref>Kleen 2017, p. 41.</ref> Француската економија драстично се влошила во 1721 година поради реформите на Јован. По овој настан, компанијата повторно почнала да тргува и да се населува во Индија.<ref>Mole 2016, p. 14–15.</ref> Реорганизираната корпорација ја продолжила својата оперативна независност во 1723 година. Интересот на компанијата за [[Могулско Царство|Могулското Царство]] не бил лесен. Французите пристигнале на индискиот потконтинент неколку децении откако Англичаните, Португалците и Холанѓаните воспоставиле трговија во Индија. На 4 септември 1666 година, Французите обезбедиле кралски мандат од царот Ауранџеб кој им овозможил да тргуваат на пристаништето [[Сурат]].<ref>Mole 2016, p. 35.</ref> До 1683 година, Французите го насочиле своето внимание кон истакнатото место Пондишери, но промената не направила ништо за да се надомести хроничниот недостиг на капитал на компанијата.<ref>Mole 2016, p. 36.</ref> До 1738 година, компанијата поседувала 1.432 робови, од кои 630 живееле во француската колонија Остров де Франс (Маврициус). Многу робови во колонијата биле увезени од компанијата од западноафриканскиот регион Сенегамбија; меѓу нив имало ''лаптоти'', африкански робови кои насилно служеле на бродовите на компанијата.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.mk/books?id=lQAzAQAAQBAJ&dq=French+East+India+Company+slave&pg=PA267&redir_esc=y#v=onepage&q=French%20East%20India%20Company%20slave&f=false|title=The Seven Years' War: Global Views|date=2012-11-09|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-23644-8|language=en}}</ref> Со падот на Могулското Царство, Французите одлучиле да интервенираат во индиските политички работи за да ги заштитат своите интереси, особено со склучување сојузи со локалните владетели во јужна Индија. Од 1741 година, Французите под водство на Џозеф Франсоа Дупле воделе агресивна политика и против Индијанците и против Британците додека на крајот не биле поразени од Роберт Клајв. Неколку индиски трговски пристаништа, вклучувајќи ги Пондишери и Чандернагор, останале под француска контрола до 1954 година. Главното ривалство на Франција дошло од Британците. Како резултат на постојаните војни во Европа, особено [[Војна за австриското наследство|Војната за австриското наследство]] и [[Седумгодишна војна|Седумгодишната војна]], Британците успеале да ја добијат контролата над француските територии во Индија. Со Парискиот договор во 1763 година, териториите ѝ биле вратени на Франција.<ref name=":7">Mole 2016, p. 15.</ref> Компанијата не била во можност финансиски да се одржува и била укината во 1769 година.<ref name=":7" /> Кралот [[Луј XV]] издал указ од 1769 година со кој се барало компанијата да ги пренесе на државата сите нејзини имоти, средства и права, кои биле проценети на 30 милиони ливри. Кралот се согласил да ги плати сите долгови и обврски на компанијата, иако имателите на акции и белешки добиле само околу 15 проценти од номиналната вредност на нивните инвестиции до крајот на корпоративната ликвидација во 1790 година.<ref name=":6" /> Компанијата била реконституирана во 1785 година<ref name=":8">Soboul 1975, p. 192.</ref> и издала 40.000 акции, по цена од 1.000 ливри по акција.<ref name=":6" /> Нејзе ѝ бил даден монопол на целата трговија со земјите надвор од ’ртот на Добрата Надеж<ref name=":8" /> за договорен период од седум години.<ref name=":6" /> Договорот, сепак, не ја предвидил [[Француска револуција|Француската револуција]] и на 3 април 1790 година монополот бил укинат со акт на новото француско собрание кое со ентузијазам објавило дека профитабилната трговија на Далечниот Исток отсега ќе биде „отворена за сите Французи“.<ref name=":8" /> Компанијата, која не била навикната ниту на конкуренција, ниту на официјална немилост, се наоѓала во постојан пад и конечно била ликвидирана во 1794 година.<ref name=":6" /> === Африка === [[Податотека:1780 Raynal and Bonne Map of Mascarene Islands, Reunion, Mauritius, Bourbon - Geographicus - GeneralesIsles-bonne-1780.jpg|мини|329x329пкс|Карта на Реинион (''Ил Бурбон''), Маврициус (''Ил де Франс'') и островите Родригес, колективно познати како Маскаренски Острови]] [[Податотека:Guillaume Delisle Senegambia 1707.jpg|мини|329x329пкс|Карта на Сенегал (1770)]] За време на формативната ера на француската колонизација, која претежно се одвивала во [[Америка]] и [[Азија]], Французите го прошириле своето влијание на африканскиот континент, означувајќи го почетокот на значајно поглавје во нивните империјални напори. Оваа експанзивна фаза се одвивала низ она што сега е денешен [[Сенегал]], [[Мадагаскар]] и волшебните острови [[Маскаренски острови|Маскарени]]. Во водењето на овие колонијални проекти била истакната улогата на Француската источноиндиска компанија, клучен играч што ги оркестрирал и раководел со овие потфати. Имено, компанијата го насочила својот фокус кон воспоставување економии на плантажи кои се карактеризирале со прекумерно потпирање на принудната африканска работна сила, придонесувајќи за сложена мрежа на услови во кои лошиот животен стандард, повторливиот глад и нападот на болести го направиле поробениот труд особено опасен низ широчината на францускиот колонии.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.axl.cefan.ulaval.ca/europe/empire_fran%C3%A7ais.htm|title=Empire colonial français|work=www.axl.cefan.ulaval.ca|accessdate=2023-09-30}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.larousse.fr/encyclopedie/autre-region/Empire_colonial_fran%C3%A7ais/120109|title=Empire colonial français - LAROUSSE|last=Larousse|first=Éditions|work=www.larousse.fr|language=fr|accessdate=2023-09-30}}</ref> Француската колонија во Сенегал, иницирана во 1626 година, постепено го зацврстила своето присуство со основањето на Сен-Луј во 1659 година и Горе во 1677 година. Истовремено, Мадагаскар бил сведок на почетокот на француската колонизација во 1642 година со основањето на Форт Допен. Овие потфати биле поцинковани од француската потрага да ги заповеда вредните природни ресурси, како што се арапската гума и [[Кикиритка|кикиритките]], покрај другите суштински суровини. Значајно, контролата на профитабилната трговија со робови се појавила како клучен поттик кој ги движел француските колонијални определби, поттикнувајќи стратешки фокус на доминација на поморските пристаништа за да се забрза извлекувањето и профитабилната продажба на поробените поединци.<ref>Robinson, K. E. (1951). "French West Africa". ''African Affairs''. '''50''' (199): 123–132.</ref> Во почетната фаза на француската колонијална експанзија во Сенегал и Мадагаскар, намерно бил ставен акцент на извозно ориентираното производство, особено на одгледувањето на кикиритки во Сенегал. Истовремено, Французите основале плантажи за робови долж крајбрежните региони, каде што експлоатацијата на принудната работа одиграла централна улога. Сеопфатната развојна стратегија се развила со изградбата на витална инфраструктура, вклучувајќи сложена мрежа на патишта дизајнирана беспрекорно да ги поврзе изобилството природни ресурси со стратешките пристаништа, олеснувајќи ја ефикасната и профитабилна извозна трговија.<ref name=":9">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.africa.upenn.edu/K-12/French_16178.html|title=French in West Africa|work=www.africa.upenn.edu|accessdate=2023-09-30}}</ref> Овој пресек на економската експлоатација и развојот на инфраструктурата ја нагласила нијансираната комплексност на францускиот колонијализам, каде што потрагата по богатство преку екстракција на ресурси била проткаена со суровата реалност на принудната работа и сложената логистика за поврзување на внатрешноста со глобалните трговски патишта. Наследството од оваа експанзија ќе фрли долга сенка на вклучените региони, оставајќи историска таписерија обележана со експлоатација и на човечките и на природните ресурси.<ref name=":9" /> Во 17-тиот и 18-тиот век, проширувањето на француското колонијално влијание се проширило на егзотичните острови [[Маскаренски острови|Маскарени]], оставајќи неизбришлив белег на социјалните, економските и демографските предели на островот [[Реинион]], [[Маврициус]] и [[Родригес (остров)|Родригес]]. Островот Реинион, сместен во [[Индиски Океан|Индискиот Океан]], бил сведок на своето прво населување во 1642 година, вовед во неговата формална администрација од страна на француската источноиндиска компанија од 1665 година наваму. Островот, првично наречен Бурбон, служел како стратешка станица за француските поморски интереси во регионот.<ref name=":10">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.futura-sciences.com/sciences/questions-reponses/madagascar-france-mascareignes-xviiie-siecle-10651/|title=La France et les Mascareignes au XVIIIe siècle|last=Bernier|first=Isabelle|work=Futura|language=fr|accessdate=2023-09-30}}</ref> Маврициус, некогаш под холандска контрола, паднал во француски раце во 1721 година кога бил преименуван во Островот Франција. Ова го означило почетокот на трансформацијата поттикната од француските колонијални амбиции. Истовремено, Родригес станал дел од француската колонијална таписерија во 1735 година, по што следеле [[Сејшели]]те во 1756 година, бидејќи Франција стратешки го зацврстила своето присуство во Индискиот Океан.<ref name=":10" /> Одгласите на трговијата и експлоатацијата одекнале на островот Реинион, каде што француската источноиндиска компанија, во 1730-тите, го инаугурирала мрачното поглавје на трговијата со робови. Ова означило клучен пресврт бидејќи островот станал центар за принудна работа, првенствено во растечките насади со кафе. Економскиот пејзаж бил систематски дизајниран околу немилосрдната експлоатација на поробените поединци, претежно со потекло од [[Мадагаскар]], [[Мозамбик]] и [[Сенегал]].<ref name=":10" /><ref name=":11">{{Наведено списание|last=Bertile|first=Wilfrid|date=2013-07-01|title=Mascareignes et Seychelles, archipels créoles de l’océan Indien|url=https://journals.openedition.org/oceanindien/1811|journal=Études océan Indien|language=fr|issue=49-50|doi=10.4000/oceanindien.1811|issn=0246-0092}}</ref> На островот Реинион, очигледен бил остриот демографски контраст помеѓу француските колонисти и растечкото население на поробените Африканци. До 1763 година, само 4.000 француски колонисти биле во целосна спротивност со неверојатната бројка од над 18.000 африкански поробени поединци. Мнозинството од овие поробени работници работеле на плантажите за кафе, трпејќи ги суровите услови што го отсликувале поширокиот наратив на плантажните колонии.<ref name=":10" /><ref name=":11" /> Економскиот мотор на Маврициус го отсликувал оној на островот Реинион, центриран околу системот на плантажи што напредувал на принудната работа на Африканците. Насадите за монокултура одгледувале низа култури, вклучувајќи шеќерна трска, памук, индиго, ориз и пченица. Трансплантацијата на околу 2.000 лица од островот Реинион дополнително ја зацврстил меѓусебната поврзаност на овие француски колонии во архипелагот Маскарени.<ref name=":11" /><ref name=":12">{{Наведено списание|last=Hooper|first=Jane|date=2009|title=Flux du sang et sauterelles: How the People and Environment of Madagascar Thwarted French Commercial Expansion[1]|url=http://hdl.handle.net/2027/spo.0642292.0037.004|journal=Proceedings of the Western Society for French History|volume=37|issn=2573-5012}}</ref> Сепак, под економскиот фурнир се криела суровата реалност на животот за поробеното население на овие плантажи. Условите биле ужасни, со лошиот животен стандард и повторливиот глад кои придонесувале за многу смртоносна средина. Периодот од 1725 до 1737 година бил сведок на серија неуспеси на земјоделските култури, што резултирало со катастрофални жртви на поробените популации, при што до 10% подлегнале на глад и болести. Ова трогателно поглавје во историјата на островите Маскарени служи како остар потсетник за човечката цена што се бара во извршувањето на колонијалните економски интереси.<ref name=":12" /> === Колапс на Првото Француско Колонијално Царство === ==== Колонијален конфликт со Британија ==== [[Податотека:French and indian war map.svg|мини|329x329пкс|Карта на француската и индиската војна.]] [[Податотека:Montcalm leading his troops at the Plains of Abraham.jpg|лево|мини|327x327пкс|Монткалм ги водел своите трупи во битка за време на неуспешниот обид за одбрана на Квебек во 1759 година.]] [[Податотека:BattleOfVirginiaCapes.jpg|мини|328x328пкс|Француски (лево) и британски (десно) бродови во Битката кај Чесапик кај Јорктаун во 1781 година; побројната британска флота заминала, не му оставајќи на Корнволис друг избор освен да капитулира.]] Во средината на 18 век, таписеријата на историјата сведочела за долготрајна и бурна серија на конфликти кои ќе го преобликаат глобалниот пејсаж и ќе остават неизбришлива трага на судбините на империите. Епицентарот на овие колонијални судири лежел во возбудливата борба за превласт меѓу двете застрашувачки сили - Франција и Британија. Хронолошката одисеја на судирите започнала со [[Војна за австриско наследство|Војната за австриското наследство]] (1740–1748), конфликт чиишто одгласи одекнале низ континентите. Иако по природа била неодлучна, оваа војна ја покажало француската моќ во далечните области, со триумфи под разумното владеење на францускиот генерален гувернер Жозеф Франсоа Дупле во Индија и стратешката остроумност на Маршал Сакс во Европа.<ref>Колин Гордон Каловеј, гребење на пенкало: 1763 и трансформација на Северна Америка (2006). стр 165–69</ref> Сепак, клучниот момент пристигнал со [[Седумгодишна војна|Седумгодишната војна]] (1756–1763), каде што раните француски триумфи во [[Менорка]] и [[Северна Америка]] отстапиле место за силен пораз. Британците, поседувајќи бројна надмоќ (над еден милион напротив околу 50 илјади француски доселеници), излегле како победници. Нивното освојување се проширило многу подалеку од границите на Нова Франција, опфаќајќи го мнозинството западноиндиски ([[Кариби]]те) колонии во Франција и сите француски индиски позиции. Во 1749 година, Франција почнала да ја контролира земјата Охајо, што предизвикало тензии со британските трговци. Изградбата на француски тврдини во 1753 година довело до британски претензии. Нападот на [[Џорџ Вашингтон]] во 1753 година во близина на [[Питсбург]] го иницирал конфликтот. Франција, очекувајќи ја британската кампања во 1755 година, испратила војници во [[Нова Франција]], постигнувајќи победи до 1757 година, губејќи ја [[Акадија]]. И покрај раните успеси, Франција ѝ дала приоритет на Европа пред Северна Америка, додека Британците се фокусирале на втората. Британските офанзиви во 1758 ги освоиле клучните тврдини, а битката за Квебек која траела до 1759 година, завршила со британска победа. Во 1760 година, францускиот обид за враќање на Квебек не успеал, запечатувајќи го освојувањето на [[Канада]]. Во меѓувреме, британските сили ги обезбедиле [[Гваделуп]] и [[Мартиник]], а напорите за заземање на [[Њуфаундленд]] од 1762 година не успеал.<ref>Меклин 2005, стр. 387</ref><ref>Андерсон, стр. 497–98</ref> По Втората карнатичка војна, Французите во Индија се соочиле со ослабена позиција и покрај тоа што одржувале трговски места како Пондичери. И покрај односите со антибританските индиски принцови, Французите се бореле. Загубата на Чандалор му нанел удар на нивното трговско присуство во [[Бенгал]]. Силата на Конт Де Лали од Европа имала за цел да ја смени рамнотежата, но неуспешниот обид да се заземе [[Мадрас]] и евентуалното британско заземање на Пондичери означило сеопфатна победа за Британците. Доминацијата на Британија и овозможило на експедицијата од Мадрас да ја заземе [[Манила]] од Шпанија, дополнително слабеејќи ја позицијата на [[Бурбонци|Бурбон]] во Азија.<ref>Харви 1998, стр. 104–05</ref> За време на Седумгодишната војна, Могалите, предводени од Шах Алам II и потпомогнати од Жан Ло и 200 Французи, воделе кампања против Британците. Мемоарите на Жан Ло ги детализираат напорите на царот Могал и соработката со француските сојузници против британската источноиндиска компанија.<ref>Харви 1998, стр. 185–91</ref> Во април 1758 година, британската експедиција замислена од трговецот Томас Каминг и овластена од Пит ја зазела француската населба Сен Луј во Сенегал. Шемата била толку успешна и профитабилна што истата година биле испратени две дополнителни експедиции кои го освоиле островот Горе и француската трговска станица на Гамбија. Загубата на овие вредни колонии дополнително ги ослабнало финансиите на Франција. Во 1762 година биле подготвени сили да ги вратат териториите на Сенегал, но морале да бидат напуштени. Последиците од овој конфликт се појавиле во сложената кореографија на мировните преговори. Додека договорот ги обновил француските индиски позиции и карипските богатства Мартиник и Гваделуп, тој означил дефинитивна промена во динамиката на моќта. Бореното поле на влијание во Индија решително се навалувало кон Британците, а Северна Америка целосно се лизнала од контролата на француската доминација. Нова Франција, освен Луизијана, сега танцувала на мелодијата на британскиот суверенитет - ребрендирана како британска Северна Америка. Самата Луизијана станала пион во геополитичката шаховска табла, отстапена на Шпанија како компензација за нејзиното задоцнето влегување во кавгата и како репарација за британската анексија на шпанска [[Флорида]]. Во Карибите, воениот плен [[Гренада]] и [[Света Луција]] преминале во британски раце, додавајќи на страниците на наративот каде територијалните освојувања се разменувале како токени во геополитичка игра. Интересно, загубата на Канада, огромно пространство кое подоцна ќе предизвика жалење во следните генерации, предизвикало мало жалење во тоа време. Колонијализмот, во тој момент, бил сфатен како незначителен за француската психа а, можеби уште позначајно, морално сомнителен. Изворот на ново поглавје дошло со француската интервенција во [[Американска револуција|американската револуција]]. Договорот од Париз во 1783 година, документ натоварен со тежина на дипломатски маневрирање, бил сведок на враќањето на Света Луција под француска контрола. Сепак, плодовите од оваа интервенција не ги исполниле високите очекувања што го придружувале француското учество. Закрепнувањето на колонијалната империја, сон негуван во садот на револуцијата, се покажал неостварлив и го оставил францускиот копнеж за реставрација која останала привлечно недостижна. ==== Хаитинска револуција ==== [[Податотека:Leclerc Expedition.png|мини|329x329пкс|Француската експедиција на Леклер на Хаити во 1804 година]] [[Податотека:Combat et prise de la Crête-à-Pierrot - Auguste Raffet.jpg|лево|мини|280x280пкс|Битката кај Вертиер во 1803 година]] Уништувањето на она малку останато од француската колонијална доминација се случило во 1791 година, катастрофа предизвиканана од сеизмички пресврт во Сан-Доминго, раскошната западна третина од [[Хаити (остров)|Хиспаниола]] на [[Кариби]]те. Расцутената колонија, скапоцен камен во француската империјална круна, подлегнала на бурата на колосалниот бунт на робовите, бура поттикната делумно од фрактурите меѓу елитата на островот, родени од одекот на [[Француска револуција|Француската револуција]] од 1789 година.<ref>Војување и вооружени конфликти: статистичка енциклопедија на жртви и други бројки, 1492–2015, 4-то издание. Мекфарланд. 9 мај 2017. стр. 142.</ref> Во престолот на немирите, поробеното население, водено од неукротимниот Тусен Л'Увертур, а подоцна и Жан-Жак Десалин по апсењето на Тусен во 1801 година, издржало големо противење и од Французите и од Британците. И покрај неуспешната француска експедиција во 1802 година и задушувањето на осакатената блокада на Кралската морнарица во следната година, отпорниот дух на Хаиќаните преовладувал. Во 1804 година, [[Хаити]] се појавило триумфално, врежајќи го своето име во историјата како прва црна република во светот - разлика што подоцна ја споделила [[Либерија]] во 1847 година.<ref>Шејна. Војните на Латинска Америка.</ref> Приходот од оваа борба бил длабок. Популацијата на црнците и мулатите на островот, вклучувајќи го и шпанскиот исток, се намалил од 700.000 во 1789 година на 351.819 во 1804 година. Само кампањата од 1802–03 година ги однел животите на околу 80.000 Хаиќани. Во француските редови, жртвата била запрепастувачка, со 45.000, вклучувајќи 18 генерали и 10.000 морнари - повеќето подлегнале на болести - од 55.131 војници испратени во 1802-1803 година. Капетанот на британската морнарица, Сорел, се жалел: „Франција изгуби таму една од најдобрите војски што некогаш ја испратила, составена од избрани ветерани, освојувачи на Италија и германски легии. Таа сега е целосно лишена од своето влијание и нејзината моќ во Западните Инди“. Истовремено, во обновениот конфликт меѓу Франција и Велика Британија, Британците ја презеле контролата врз практично сите преостанати француски колонии. Иако Договорот од Амјен во 1802 година привремено ги обновил овие територии, продолжувањето на непријателствата во 1803 година брзо довело до нивно повторно заземање од страна на Британците. Француската аквизиција на Луизијана од Шпанија во 1800 година во тајниот Трет договор од Сан Илдефонсо се покажал како шуплива победа. Успехот на револуцијата на Хаити го убедил [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]] дека задржувањето на Луизијана не вреди, што кулминирало со нејзината продажба на [[Соединети Американски Држави|Соединетите Држави]] во 1803 година. Така, некогаш моќната француска колонијална империја, опустошена од внатрешни судири и надворешни конфликти, се распаднала во аналите на историјата. ==== Неуспешна инвазија на Египет ==== [[Податотека:Louis-François Baron Lejeune 001.jpg|лево|мини|328x328пкс|Битка на пирамидите]] Француската кампања во Египет и Сирија (1798–1801) била кампања на Наполеон Бонапарт во отоманските територии на [[Египет]] и [[Сирија]], прогласена за „одбрана на француските трговски интереси“ и за воспоставување „научно претпријатие“ во регионот. Тоа било примарна цел на медитеранската кампања од 1798 година, серија поморски ангажмани кои вклучувале заземање на [[Малта (остров)|Малта]] и грчкиот остров [[Крит]], подоцна пристигнување во пристаништето [[Александрија]]. Кампањата завршила со пораз на [[Наполеон Бонапарт|Наполеон]], што довело до повлекување на француските трупи од регионот. Битките за време на кампањата виделе најмалку 15.000 убиени или ранети и 8.500 затвореници за Франција; 50.000 убиени или ранети и 15.000 затвореници за Турција, Египет, други османлиски земји и Британија.<ref>Војување и вооружени конфликти: статистичка енциклопедија на жртви и други бројки, 1492–2015, 4-то издание. Мекфарланд. 9 мај 2017. стр. 106.</ref> На научниот фронт, експедицијата на крајот довела до откривање на [[Камен од Розета|Каменот од Розета]], создавајќи го полето на [[египтологија]]та. И покрај раните победи и првично успешната експедиција во Сирија, Наполеон и неговата армија на крајот биле поразени и принудени да се повлечат, особено откако го претрпеле поразот на поддржувачката француска флота од британската кралска морнарица во Битката кај Нил. == Поврзано == * [[Колонијализам]] * [[Историја на Франција]] ** [[Второ Француско Царство]] ** [[Трета Француска Република]] ** [[Кралство Франција]] * [[Меѓународна организација на франкофонијата|Меѓународна организација на Франкофонијата]] * [[Прекуморска Франција]] * [[Освојување на Африка]] == Наводи == {{наводи}} == Дополнителна литература == * Ленгли, Мајкл. „Бизерта до заливот: Французите во Африка“. ''Историја денес.'' (окт 1972), стр. 733–739. опфаќа од 1798 до 1900 година. * Хорн, Алистер. (1977). ''[[Дива војна за мирот: Алжир, 1954-1962 година|Дива војна за мир: Алжир, 1954-1962 година]]''. Викинг прес. * Хатон, Патрик Х. ед. ''Историски речник на Третата Француска Република, 1870–1940'' (2 том 1986). * Мекдугал, Џејмс. (2017). ''[[Историја на Алжир]]''. Прес на Универзитетот Кембриџ. * Мекдугал, Џејмс. (2006). ''[[Историја и култура на национализмот во Алжир]]''. Прес на Универзитетот Кембриџ. * Норткат, Вејн, ед. ''Историски речник на француската четврта и петта република, 1946–1991'' (1992). === Политики и колонии === * Олдрич, Роберт. ''Голема Франција: Историја на француската прекуокеанска експанзија'' (1996) * Олдрич, Роберт. ''Француското присуство во Јужниот Тихи Океан, 1842–1940'' (1989). * Андерсон, Фред. ''Crucible of War: The Seven Years' War and the Fate of Empire in British North America, 1754–1766'' (2001), ја опфаќа Нова Франција во Канада * Баумгарт, Винфрид. ''Империјализам: Идејата и реалноста на британската и француската колонијална експанзија, 1880–1914'' (1982) * Бетс, Рејмонд. ''Трикулер: Француската прекуморска империја'' (1978), 174 стр * Бетс, Рејмонд. ''Асимилација и асоцијација во француската колонијална теорија, 1890–1914'' (2005) [https://www.amazon.com/Assimilation-Association-French-Colonial-1890-1914/dp/0803262477/ извадок и пребарување на текст] * Клејтон, Ентони. ''Војните на француската деколонизација'' (1995) * Коњау, Денис и др. „Оданочувањето во Африка од колонијално време до сегашни докази од поранешните француски колонии 1900-2018 година“. (2021): [https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-03420664/document онлајн] * Конклин, Алис Л. ''Мисија за цивилизација: Републиканската идеја за империја во Франција и Западна Африка, 1895–1930'' (1997) * Куртис, Сара А. ''Цивилизациски навики: Жени мисионери и оживување на Француската империја'' (Оксфорд УП, 2010); улога на калуѓерки * Еванс, Мартин. „Од колонијализам до постколонијализам: Француската империја уште од Наполеон“. во Martin S. Alexander, ed., ''Француска историја од Наполеон'' (1999) стр: 391–415. * Коцкај, Хари. ''Оспорување на француска Западна Африка: Битки за училиштата и колонијалниот поредок, 1900–1950 година'' (U of Nebraska Press, 2017). 378 стр [http://www.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=53876 онлајн преглед] * Џенингс, Ерик Т. ''Империјални височини: Далат и создавањето и поништувањето на француската Индокина'' (2010). * Лоренс, Адрија. ''Империјалното владеење и политиката на национализмот: антиколонијален протест во Француската империја'' (Кембриџ УП, 2013). * Клајн, Мартин А. ''Ропство и колонијално владеење во француска Западна Африка'' (Cambridge University Press, 1998) * Менинг, Патрик. ''Франкофонска Субсахарска Африка 1880-1995'' (Кембриџ УП, 1998). * Нерес, Филип. ''Западна Африка што зборува француски: од колонијален статус до независност'' (1962) * Пристли, Херберт Инграм. ''Франција во странство: студија за современиот империјализам'' (1938) 464 стр. * Квин, Фредерик. ''Француската прекуморска империја'' (2000) * Poddar, Prem, and Lars Jensen, eds., ''Историски придружник на постколонијалните литератури: Континентална Европа и нејзините империи'' (Единбург УП, 2008), [https://www.amazon.com/Historical-Companion-Postcolonial-Literatures-Continental/dp/0748623949/ извадете го] и [https://www.jstor.org/stable/10.3366/j.ctt1g0b6vw целиот текст на интернет] * Пристли, Херберт Инграм. (1938) ''Франција во странство; Студија за модерниот империјализам'' 463 стр.; енциклопедиско покривање од доцните 1930-ти * Робертс, Стивен Х. ''Историја на француската колонијална политика (1870-1925)'' (2 том 1929) [[iarchive:in.ernet.dli.2015.84402|том 1 онлајн]], исто така, [[iarchive:in.ernet.dli.2015.89866|том 2 онлајн]]; Сеопфатна научна историја * Стродер, Кристијан. „Водење војна против комарците: Научно истражување и формирање на бригади против комарци во француска Западна Африка, 1899–1920 година“. ''Весник за историјата на медицината и сродните науки'' (2016): jrw005. * Томас, Мартин. ''Француската империја помеѓу војните: империјализам, политика и општество'' (2007) опфаќа 1919-1939 * Томпсон, Вирџинија и Ричард Адлоф. ''Француска Западна Африка'' (Стенфорд УП, 1958). * Велингтон, Доналд Ц. ''Француски компании од Источна Индија: Историски извештај и запис за трговијата'' (Хамилтон Букс, 2006) * Веселинг, Х. Л. и [[Арнолд Ј. Померанс|Arnold J. Pomerans]]. ''Раздели и владеј: Поделбата на Африка, 1880–1914 година'' (Прагер, 1996 година.) * Веселинг, Х. Л. ''Европските колонијални империи: 1815–1919'' (Рутлеџ, 2015). * Вајт, Овен и Џејмс Патрик Датон, едс. ''Во Божјата Империја: Француски мисионери во современиот свет'' (Оксфорд Универзитет Прес, 2012). [https://books.google.com/books?id=NLzuDmjV_h4C&dq=French+catholic+missionaries&pg=PP1 онлајн] === Деколонизација === * Бетс, Рејмонд Ф. ''Деколонизација'' (второ издание 2004) * Бетс, Рејмонд Ф. ''Франција и деколонизација, 1900–1960'' (1991) * Чефер, Тони. ''Крајот на империјата во француска Западна Африка: успешна деколонизација на Франција'' (Bloomsbury Publishing, 2002). * [[Чембрлен, Муриел Е.]] ед. ''Лонгман придружник на европската деколонизација во дваесеттиот век'' (Рутлеџ, 2014) * Клејтон, Ентони. ''Војните на француската деколонизација'' (Рутлеџ, 2014). * Купер, Фредерик. „Француска Африка, 1947–48: Реформа, насилство и несигурност во колонијална ситуација“. ''Critical Inquiry'' (2014) 40#4 стр: 466–478. [https://www.jstor.org/stable/10.1086/676416 во ЈСТОР] * Икеда, Рио. ''Империјализмот на француската деколонизација: Француската политика и англо-американскиот одговор во Тунис и Мароко'' (Палгрејв Макмилан, 2015) * Јансен, Јан К. и Јирген Остерхамел. ''Деколонизација: кратка историја'' (принстон УП, 2017). [http://press.princeton.edu/titles/10963.html онлајн] * Џонс, Макс и сор. „Деколонизирачките царски херои: Британија и Франција“. ''Весник за империјална и историја на Комонвелтот'' 42#5 (2014): 787–825. * Лоренс, Адриа К. ''Царско владеење и политиката на национализмот: антиколонијален протест во Француската империја'' (Кембриџ УП, 2013) [https://issforum.org/roundtables/7-18-imperial-rule-nationalism онлајн осврти] * [[Џејмс Мекдугал (академски)|Мекдугал, Џејмс]]. „Невозможната република: Повторното освојување на Алжир и деколонизацијата на Франција, 1945–1962 година“, ''The Journal of Modern History'' 89#4 (декември 2017) стр. 772–811 [http://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/694427 извадок] * Ротермунд, Дитмар. ''Сеќавања на пост-империјалните нации: Последиците од деколонизацијата, 1945–2013'' (2015) [https://www.amazon.co.uk/Memories-Post-Imperial-Nations-Aftermath-Decolonization/dp/1107102294/ извадок]; Споредува влијанието врз Велика Британија, Холандија, Белгија, Франција, Португалија, Италија и Јапонија * Ротермунд, Дитмар. ''Придружник на Routledge на деколонизацијата'' (Routledge, 2006), сеопфатна глобална покриеност; 365 стр * Шепард, Тод. ''Пронајдокот на деколонизацијата: Алжирската војна и промената на Франција'' (2006) * Симпсон, Алфред Вилијам Брајан. ''Човекови права и крајот на империјата: Британија и генезата на Европската конвенција'' (Оксфорд Универзитетот Прес, 2004). * Смит, Тони. „Компаративна студија за француската и британската деколонизација“. ''Comparative Studies in Society and History'' (1978) 20#1 стр: 70–102. [http://w3.salemstate.edu/~cmauriello/pdfEuropean/Smith%20Compartive%20French%20and%20British%20Decolonization.pdf онлајн] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20150614085733/http://w3.salemstate.edu/~cmauriello/pdfEuropean/Smith%20Compartive%20French%20and%20British%20Decolonization.pdf|date=14 June 2015}} * Смит, Тони. „Францускиот колонијален консензус и народна војна, 1946–58“. ''Весник за современа историја'' (1974): 217–247. [https://www.jstor.org/stable/260298 во ЈСТОР] * Томас, Мартин, Боб Мур и Лоренс Џ. Батлер. ''Кризи на империјата: деколонизација и европските империјални држави'' (Bloomsbury Publishing, 2015) * Фон Албертини, Рудолф. ''Деколонизација: Администрацијата и иднината на колониите, 1919–1960'' (Даблдеј, 1971), научна анализа на француските политики, стр. 265–469. === Влијание врз Франција === * Ендрју, Кристофер М. и Александар Сиднеј Кања-Форстнер. „Франција, Африка и Првата светска војна“. ''Весник за африканска историја'' 19.1 (1978): 11–23. [https://www.jstor.org/stable/2638246 онлајн] * Ендру, CM и АС Кања-Форстнер. Француската „Колонијална партија“: нејзиниот состав, цели и влијание, 1885–1914 година“. ''Историски весник'' 14#1 (1971): 99–128. [https://www.jstor.org/stable/2637903 онлајн]. * Август, Томас Г. ''Продажбата на империјата: британска и француска империјалистичка пропаганда, 1890–1940'' (1985) * Чафер, Тони и Аманда Сакур. ''Промовирање на колонијалната идеја: пропаганда и визии на империјата во Франција'' (2002) * Конкин, Алис Л. ''Мисија за цивилизација: Републиканската идеја за империјата во Франција и Западна Африка, 1895–1930'' (1997) * Доби, Медлин. ''Места за трговија: колонизација и ропство во француската култура од 18 век'' (2010) * Розенблум, Морт. [http://articles.latimes.com/1987-07-05/books/bk-2118_1_french-way Онлајн преглед] ''Mission to Civilize: The French Way'' (1986). * Ротермунд, Дитмар. ''Сеќавања на пост-империјалните нации: Последиците од деколонизацијата, 1945–2013'' (2015) [https://www.amazon.co.uk/Memories-Post-Imperial-Nations-Aftermath-Decolonization/dp/1107102294/ извадок]; Споредува влијанието врз Велика Британија, Холандија, Белгија, Франција, Португалија, Италија и Јапонија. * Сингер, Барнет и Џон Ленгдон. ''Културна сила: Креатори и бранители на Француската колонијална империја'' (2008) * Томас, Мартин, ед. ''Францускиот колонијален ум, том 1: Ментални карти на империјата и колонијалните средби'' (Франција во странство: студии во Империјата и Д) (2012); ''Францускиот колонијален ум, том 2: насилство, воени средби и колонијализам'' (2012). === Историографија и мемоари === * Бенингтон, Алис. „Империја на пишување? Приемот на постколонијалните студии во Франција“. ''Историски весник'' (2016) 59#4: 1157–1186. [https://www.cambridge.org/core/journals/historical-journal/article/div-classtitlerewriting-empire-the-reception-of-post-colonial-studies-in-francea-hreffns01-ref-typefnadiv/32DA3F5C79BF6B46BE39A67840BF1D36 апстрактни] * Дубоа, Лоран. „Францускиот Атлантик“, во ''Atlantic History: A Critical Appraisal,'' ед. од Џек П. Грин и Филип Д. Морган, (Оксфорд УП, 2009) стр. 137–61. * Двајер, Филип. „Сеќавање и заборавање во современа Франција: Наполеон, ропство и војни за француската историја“, ''Француска политика, култура и општество'' (2008) 26#3 стр. 110–122. * Грир, Алан. „Национални, транснационални и хипернационални историографии: Нова Франција се среќава со раната американска историја“, ''канадски историски преглед,'' (2010) 91#4 стр. 695–724, [http://muse.jhu.edu/journals/canadian_historical_review/v091/91.4.greer.html во Project MUSE] * Ходсон, Кристофер и Брет Рашфорт, „Апсолутно атлантско: колонијализмот и раната модерна француска држава во поновата историографија“, ''Историски компас,'' (јануари 2010) 8#1 стр. 101–117 * Лоренс, Адриа К. ''Царско владеење и политиката на национализмот: антиколонијален протест во Француската империја'' (Кембриџ УП, 2013). [https://issforum.org/roundtables/7-18-imperial-rule-nationalism онлајн осврти] == Надворешни врски == * [http://www.frenchcolonial.org/ Француско колонијално историско друштво] * [http://www.h-france.net/mobile.html H-ФРАНЦИЈА, дневни дискусии и рецензии на книги] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210715023028/http://www.h-france.net/mobile.html |date=2021-07-15 }} * [http://www.frenchcolonial.org/ Француско колонијално историско друштво] * [http://muse.jhu.edu/journals/french_colonial_history/ ''Француска колонијална историја''] — годишен том на реферирани, научни статии {{Ризница-врска}}{{Викицитат}}{{Википатување}} [[Категорија:Колонијални царства]] [[Категорија:Поранешни царства]] [[Категорија:Поранешни колонии на Франција]] [[Категорија:Француска колонијална империја]] [[Категорија:Држави и територии настанати во 1534 година]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1977 година]] cfbge84up6hbp1opruwz4jo3wxrg1pl 0 1330892 5629914 5621618 2026-09-19T01:30:38Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:Flag_of_Kraków.svg]] со [[File:Flag_of_Kraków(2-3).svg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: different aspect ratio than statute.). 5629914 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country|||conventional_long_name=Кралство Галиција и Лодомерија, со Големото Војводство Краков и Војводствата Аушвиц и Затор<br />{{nobold|{{small|[[#Ceremonial name|Име на други јазици ↓]]}}}}|common_name=Галиција и Лодомерија|image_flag=|image_flag2=Flag of Galicia-Lodomeria 1890-1918.svg|flag_type={{nowrap|[[знаме на Галиција и Лодомерија|Знаме]]<br>(1890–1918)}}|image_coat=Coat of arms of the Kingdom of Galicia and Lodomeria.svg|symbol_type=|image_map={{switcher|[[File:Galitzia (1914).svg|upright=1.15|frameless]]|Show only territory of Galicia|[[File:Empire d'Autriche 1914 Galicie.png|upright=1.15|frameless]]|Show Galicia along other [[Cisleithania|Austrian crownlands]] and [[Lands of the Crown of Saint Stephen|Kingdom of Hungary]]}}|image_map_caption=Галиција и Лодомерија (црвено) со [[Австроунгарија]] во 1914 година|image_map2=|image_map2_alt=|image_map2_caption=|status=Вазалство|empire=Австрија|status_text={{ubl|[[Крунска земја]] на [[Хабсбуршка Монархија]] (1772–1804)|Крунска земја на [[Австриско Царство]] (1804–1867)| Крунска земја на [[Австроунгарија]] (1867–1918)}}|government_type={{ubl|[[апсолутна монархија]] (1772–1860)|[[парламентарен систем|парламентарна]] [[уставна монархија]] (1860–1918)}}|p1=Полско-литванска Државна Заедница|flag_p1=Royal Banner of Stanisław II of Poland.svg|border_p1=no|p2=Молдавија|flag_p2=Flag_of_Moldavia.svg|p3=Војводство Варшава|flag_p3=Standard of the Army of the Duchy of Warsaw.png|p4=Слободен Град Краков|flag_p4=Flag of Kraków(2-3).svg|p5=|flag_p5=|s1=Втора Полска Република|flag_s1=Flag of Poland.svg|s2=Западноукраинска Народна Република|flag_s2=Flag of Ukraine.svg|s3=Република Тарнобжег|flag_s3=|s4=Војводство Буковина|flag_s4=Flag of Bukowina.svg|s5=Генерална Влада на Галиција и Буковина|flag_s5=Flag_of_Russia.svg|year_start=1772|date_start=5 август|event_start=[[Прва поделба на Полска]]|event1=|date_event1=|event2=[[Западноукраинска Народна Република|Потврдена од Украина]]|date_event2=19 октомври 1918|year_end=1918|date_end=14 ноември|event_end=[[Втора Полска Република|Приклучување кон Полска]]|event_post=[[Договор од Сен Жермен]]|date_post=10 септември 1919|capital=[[Лавов|Лемберг]] ([[Лавов]])|common_languages={{ubl|'''официјален јазик:'''<br/>[[германски]]|'''јазик на владата''' {{small|(од 1867)}}:<br/>[[полски]]|'''малцински јазици:'''{{ubl|[[Рутенски јазик|рутенски]]|[[јидиш]]}}|'''по попис од 1910:'''{{ubl|[[полски]] 58.6%|[[Рутенски јазик|рутенски]] 40.2%<ref>Anstalt G. Freytag & Berndt (1911). ''Geographischer Atlas zur Vaterlandskunde an der österreichischen Mittelschulen''. Vienna: K. u. k. Hof-Kartographische. "Census December 31st 1910"</ref>}}}}|religion={{Plainlist}} * [[Латинска црква]] * [[Источна католичка црква]] {{Endplainlist}} {{hidden |style=font-size:100%;padding:0.25em 0 0; |headerstyle=text-align:left;font-weight:normal; |header = малцински: |content = {{unbulleted list|[[Јудаизам]]|[[Протестантство]]|[[Ерменска католичка црква]]|[[Православие]]}} }}|currency={{Plainlist}} * [[австроунгарски флорин|флорин]] (1772–1892)<ref>[http://history.franko.lviv.ua/IIIr_1.htm Unofficially was called ''Rynsky'' or ''Zoloty Rynsky''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180412092310/http://history.franko.lviv.ua/IIIr_1.htm |date=2018-04-12 }}. Handbook on history of Ukraine.</ref> * [[австроунгарска круна|круна]] (1892–1918) {{Endplainlist}}|stat_year1=1910|stat_pop1=8,025,675|title_leader=монарх|leader1=[[Марија Терезија]]|year_leader1=1772–1780 {{small|(прв)}}|leader2=[[Карл I (Австрија)|Карл I]]|year_leader2=1916–1918 {{small|(последен)}}|title_deputy=Гувернер|deputy1=[[Јохан Баптист Антон фон Перген|фон Перген]]|year_deputy1=1772–1774 {{small|(прв)}}|deputy2=[[Карл Георг фон Гујн|фон Гујн]]|year_deputy2=1917–1918 {{small|(последен)}}|legislature=[[Парламент на Галиција и Лодомерија|Парламент]]|footnotes=|today={{ubl|[[Полска]]|[[Украина]]}}|area_km2=78,497 <!-- | anthem = {{lang|pl|[[Translations of Gott erhalte Franz den Kaiser#Polish|Hymn Ludowy]]}}<br/>"People's Hymn" -->}} {{Историја на Украина}} '''Кралството Галиција и Лодомерија''', {{Efn|{{langx|de|Königreich Galizien und Lodomerien}} {{IPA-de|ˈkøːnɪkˌʁaɪç ɡaˈliːtsi̯ən ʔʊnt lodoˈmeːʁi̯ən|}}; {{langx|pl|Królestwo Galicji i Lodomerii}} {{IPA-pl|kruˈlɛstfɔ ɡaˈlit͡sji i lɔdɔˈmɛrji|}}; {{langx|uk|Королівство Галичини та Володимирії|Korolivstvo Halychyny ta Volodymyrii}}; {{langx|la|Rēgnum Galiciae et Lodomeriae}}.}} познато и како '''Австриска Галиција''' или '''Австриска Полска''' — конститутивна сопственост на [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката Монархија]] во историскиот регион [[Галиција]] во [[Источна Европа]]. Круната била основана во [[1772]] година. Земјите биле припоени од [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската Државна Заедница]] како дел од [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]]. Во 1804 година станала круна на новопрогласеното [[Австриско Царство]]. Од 1867 година земјата била круна во рамките на цислеитанската или австриската половина на двојната монархија на [[Австроунгарија]]. Таа задржала одреден степен на автономија на провинцијата. Нејзиниот статус останал непроменет до распаѓањето на монархијата во [[1918]] година {{Sfn|Magocsi|1983}} {{Sfn|Wolff|2010}} Доменот првично бил издлабен во [[1772]] година од југозападниот дел на [[Полско-литванска Државна Заедница|Полско-литванската Државна Заедница]]. Во наредниот период се случиле неколку територијални промени. Во 1795 година, [[Хабсбуршката монархија|Хабсбуршката Монархија]] учествувала во [[Трета поделба на Полска|Третата поделба на Полска]] и припоила дополнителна територија под контрола на [[Полска]], која била преименувана во ''Западна Галиција''. Тој регион бил изгубен во 1809 година. Се случиле и некои други промени, со територијална експанзија или контракција (1786, 1803, 1809, 1815, 1846, 1849). По 1849 година, границите на круната останале стабилни до 1918 година {{Sfn|Magocsi|1983}} {{Sfn|Wolff|2008}} Името „''Галиција''“ е латинизирана форма на ''Халич'', едно од неколкуте регионални кнежевства на средновековната [[Киевска Русија]]. Името „''Лодомерија''“ е исто така латинизирана форма на оригиналното словенско име ''Володимир'', основано во [[10 век]] од [[Владимир Велики]]. Титулата „''Крал на Галиција и Лодомерија''“ била доцносредновековна кралска титула создадена од [[Андрија II Арпадович|Андрија II]] за време на неговото освојување на регионот во [[13 век]]. Оттогаш, титулата „''Крал на Галиција и Лодомерија''“ била вклучена меѓу многуте церемонијални титули користени од [[Крал на Унгарија|кралевите на Унгарија]], со што се создала основа за подоцнежните (1772) претензии на [[Хабсбурговци]]те . {{Sfn|Wolff|2004}} По војните Галиција-Волинија, регионот бил анектиран од Кралството Полска во 14 век и останал во Полска до поделбата во 18 век. По [[Прва светска војна|Првата светска војна]], Галиција станала дел од [[Втора Полска Република|Втората Полска Република]]. Потоа, како резултат на промените на границите по [[Втора светска војна|Втората светска војна]], регионот на Галиција станал поделен меѓу [[Полска]] и [[Украина]]. Јадрото на историската Галиција се состои од современите [[Лавовска Област|региони Лавов]], [[Тернополска Област|Тернопил]] и [[Ивано-франковска Област|Ивано-Франковск]] во западна Украина. == Церемонијално име == Името на Кралството во неговата церемонијална форма, ''Кралство Галиција и Лодомерија, со Големото Војводство Краков и Војводствата Аушвиц и Затор'', постоело на сите јазици што се зборувале таму вклучувајќи го и на {{langx|de|Königreich Galizien und Lodomerien mit dem Großherzogtum Krakau und den Herzogtümern Auschwitz und Zator}}; {{langx|pl|Królestwo Galicji i Lodomerii wraz z Wielkim Księstwem Krakowskim i Księstwem Oświęcimia i Zatoru}}; {{Langx|uk|Королівство Галичини та Володимирії з великим князіством Краківським і князівствами Освенцима і Затору}}, и {{Langx|hu|Galícia és Lodoméria királysága Krakkó nagyhercegségével és Auschwitz és Zator hercegséggel}} . == Историја == [[Податотека:Galicia_english.svg|лево|мини| Галициските граници со современите државни граници]] Галиција била најголемиот дел од областа припоена од [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката Монархија]] во Првата поделба на Полска во 1772 година. Како таква, новоприпоената територија била именувана како Кралство Галиција и Лодомерија за да ги нагласи [[Кралство Унгарија|унгарските]] претензии кон земјата. Во Третата поделба на Полска, голем дел од етничките полски земји на северозапад исто така биле припоени од Хабсбурзите; ова, заедно со некои од најзападните етнички полски делови на првата преградна територија, станало Западна Галиција (или Нова Галиција), што го променил географскиот навод на терминот ''Галиција''. Лавов (Лемберг на германски) служел како главен град на австриска Галиција, во која доминирала полската аристократија, и покрај фактот што населението во источната половина на покраината било претежно [[Украинци]]. Покрај полската аристократија кои ги населувале речиси сите делови на Галиција, и Украинците на исток, постоело и големо еврејско население, исто така посилно концентрирано во источните делови на покраината. Во текот на првите децении од австриското владеење, Галиција била цврсто управувана од [[Виена]], а многу значајни реформи биле спроведени од бирократија составена главно од [[Германци]] и [[Чеси]]. На аристократијата и биле гарантирани правата, но овие права биле значително ограничени. Поранешните кметови повеќе не биле само имоти, туку станале субјекти на правото и им биле дадени одредени лични слободи, како што е правото да се венчаат без дозвола на господарот. Нивните работни обврски биле дефинирани и ограничени, а можеле да ги заобиколат лордовите и да се жалат до царските судови за правда. Унијатската црква со источен обред, која првенствено им служела на Рутенците, била преименувана во Гркокатоличка црква за да се изедначи со Римокатоличката црква; на неа ѝ биле дадени [[богословија]], и на крајот, [[митрополит]]. Иако не се биле популарни кај аристократијата, меѓу обичните луѓе, полските и украинските/рутенците, овие реформи создале резервоар на добра волја кон царот кој траел речиси до крајот на австриското владеење. Меѓутоа, во исто време, Австриското Царство извлекло од Галиција значително богатство и регрутирало голем број од селското население во своите вооружени служби. === 1809-1860 година === Во 1809 година, за време на [[Наполеонови војни|Наполеоновите војни]], Австрија била принудена со Договорот од Шенбрун да ги отстапи сите нејзини придобивки од третата поделба, плус [[Замошќ]] и некои други области, на наполеоовото Војводство Варшава и некои источни области околу [[Тернопол|Тернопил]] на [[Руска Империја|Руското Царство]]. (За детали, видете {{Оддел-врска||Administrative divisions}} ) Во 1815 година, по [[Наполеонови војни|Наполеоновите војни]], [[Виенски конгрес|Виенскиот конгрес]] го вратил Тернопил и неколку други територии на Австрија, но најголемиот дел од поранешната австриска територија на Војводството Варшава му ја доделил на Конгресна Полска (Кралството Полска), со кое владеел царот. Градот [[Краков]] и околната територија, исто како порано, станале полуавтономен [[Слободен Град Краков]] под надзор на трите сили кои неколкупати владееле со Полска (т.е. Австрија, Русија и Прусија). [[Податотека:Map_of_the_Kingdom_of_Galicia,_1914.jpg|десно|мини|400x400пкс| Физичка карта на Кралството Галиција и Лодомерија, 1861–1918]] 1820-тите и 1830-тите биле периоди на бирократско владеење што било надгледувано од [[Виена]]. Повеќето административни позиции биле пополнети од германски говорници, вклучително и [[Чеси]] кои зборувале [[германски]]. По неуспехот на ноемвриското востание во Руска Полска во 1830–31 година, во кое учествувале неколку илјади галициски доброволци, голем број на полски бегалци пристигнале во Галиција. Периодот од доцните 1830-ти бил преполн со полски конспиративни организации чија работа кулминирала со неуспешното галициско востание од 1846 година. Ова востание лесно било задушено од Австријците со помош на галициското селанство кое му останало лојално на царот. Востанието се случило во делот на Галиција населен со [[Полјаци]]. Полските кнезови ги поддржувале или биле сочувствителни за плановите за востание за воспоставување независна полска држава, но селаните на териториите на западна Галиција, намамени во беда поради лошите жетви, гледале мала предност за себе во слободна Полска. Наместо тоа, тие ја искористиле можноста да се кренат против институцијата на крепосништвото убивајќи многу од сопствениците на имотите. Со распадот на востанието за слободна Полска, градот Краков ја изгубил својата полуавтономија и бил интегриран во Австриското Царство под титулата Големо Војводство. Во пракса, австриските власти го администрирале како да е дел од Галиција.<ref>{{Наведена книга|url=http://www.wdl.org/en/item/9175/|title=Austrian Poland|last=Prothero|first=G W|date=1920|work=The Library of Congress|publisher=H.M. Stationery Office, London, via World Digital Library|series=Peace handbooks|location=Great Britain. Foreign Office. Historical Section|author-link=George Walter Prothero|access-date=2014-06-05|archive-date=2020-06-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616045622/https://www.wdl.org/en/item/9175//|url-status=dead}}</ref> Во истиот период, меѓу Рутенците во источниот дел на Галиција почнало да се развива чувство на национално будење. Круг активисти, првенствено грко-католици, погодени од романтичкото движење во [[Европа]] и примерот на сограѓаните на други места, особено во источна Украина под Русите, започнале да го насочуваат своето внимание кон обичниот народ и нивниот јазик. Во 1837 година, таканаречената рутенска тријада предводена од Маркијан Шашкевич, ја објавила ''Русалка Днистроваја'' (Нимфата на Днестар), збирка народни песни и други материјали на народен украински јазик (тогаш наречен рутенски јазик). Вознемирени од таквиот демократизам, австриските власти и грчкиот католички митрополит ја забраниле книгата. Во 1848 година избувнале револуционерни акции во Виена и други делови на Австриското Царство. Во Лавов бил формиран полски национален совет, а потоа и украински или рутински Врховен совет. Дури и пред [[Виена]] да дејствува, остатоците од крепосништвото биле укинати од гувернерот Франц Стадион, во обид да ги спречи револуционерите. Освен тоа, полските барања за автономија на Галиција биле спротивставени со рутенските барања за национална рамноправност и за поделба на покраината на источен, рутенски дел и западен, полски дел. На крајот, Лавов бил бомбардиран од царските трупи и револуцијата целосно била задушена. Следела една деценија на обновен апсолутизам, но за да се смират Полјаците, грофот Агенор Голучовски, конзервативен претставник на источната галициска аристократија, таканаречените Подолијанци, бил назначен за вицекрал. Тој започнал да ја полонизира локалната администрација и успеал да ги остави рутенските идеи за поделба на покраината. Меѓутоа, тој не успеал да ја принуди Грчката католичка црква да се префрли на употребата на западниот или грегоријанскиот календар, или кај Рутенците генерално, да ја замени [[кирилицата]] со латиницата. === Уставни експерименти === [[Податотека:Galician_slaughter_in_1846.PNG|мини|250x250пкс| Галициско колење ( ''полски'' „Rzeź galicyjska“) од Јан Левицки (1795–1871)]] Во 1859 година, по австроунгарскиот воен пораз во Италија, царството влегло во период на уставни експерименти. Во 1860 година, владата [[Виена|на Виена]], под влијание на Агенор Голучовски, ја издала својата октомвриска диплома, која предвидувала конзервативна федерализација на царството, но негативната реакција во германското говорно подрачје довело до промени во владата и издавање на Патентот за февруари, кој ја надополнил надолу оваа децентрализација. Сепак, до 1861 година, Галиција добила законодавно собрание, Парламент на Галиција и Лодомерија ({{Јаз|pl|Sejm}} на полски). Иако на почетокот про-хабсбуршката застапеност на украинските и полските селани била значајна во ова тело (околу половина од собранието), и биле дискутирани актуелните социјални и украински прашања, административните притисоци ја ограничиле ефикасноста и на селаните и на украинските претставници и исхраната станала доминирана од полската аристократија и господарство, кои се залагале за понатамошна автономија. Истата година, немирите избувнале во руска Полска и до одреден степен се прелеале во Галиција. Парламентот престанал да работи. До 1863 година, избувнало отворено востание во Руска Полска и од 1864 до 1865 година австроунгарската влада прогласила опсада во Галиција, привремено суспендирајќи ги граѓанските слободи. 1865 година донела враќање на федералните идеи по линијата предложена од Голучовски и преговорите за автономија помеѓу полската аристократија и Виена започнале уште еднаш. Во меѓувреме, Рутенците се чувствувале сè повеќе напуштени од [[Виена]] и меѓу Старите Рутени, групирани околу грчката католичка катедрала Свети Ѓорѓи, дошло до свртување кон Русија. Поекстремните поддржувачи на оваа ориентација станале познати како русофили. Во исто време, под влијание на поезијата на [[Украински јазик|украинскиот јазик]] на централниот украински писател, [[Тарас Шевченко]], се појавило спротивставено украинофилско движење кое објавувало литература на украински/рутенски јазик и на крајот воспоставило мрежа од читални. Поддржувачите на оваа ориентација станале познати како популисти а подоцна и како Украинци. Сепак, речиси сите Рутенци сè уште се надевале на национална еднаквост и на административна поделба на Галиција по етничка линија. === Галициска автономија === [[Податотека:Sejm_Galicyjski.jpg|мини|260x260пкс| Галицискиот парламент во Лавов]] Во 1866 година, по [[Битка кај Каниграц|Битката кај Садова]] и австрискиот пораз во [[Австро-пруска војна|Австро-пруската војна]], Австроунгарија започнала да доживува зголемени внатрешни проблеми. Во обид да ја зацврсти поддршката за монархијата, царот [[Франц Јосиф]] започнал преговори за компромис со унгарското благородништвото за да ја обезбеди нивната поддршка. Некои членови на владата, како што е австроунгарскиот премиер грофот Белкреди, го советувале царот да направи посеопфатен уставен договор со сите националности кои би создале федерална структура. Белкреди се загрижил дека сместувањето со интересите на Унгарците ќе ги отуѓи другите националности. Сепак, [[Франц Јосиф]] не можел да ја игнорира моќта на благородништвото и тие не би прифатиле ништо помалку од дуализам меѓу нив и традиционалните австриски елити. Конечно, по т.н. ''компензација (Ausgleich'') од февруари 1867 година, Австриското Царство било реформирано во двојно управување, [[Австроунгарија]]. Иако полските и чешките планови нивните делови од монархијата да бидат вклучени во федералната структура не успеале, започнал бавен, но стабилен процес на либерализација на австриската власт во Галиција. Претставниците на полската аристократија и интелигенција му се обратиле на царот барајќи поголема автономија на Галиција. Нивните барања не биле целосно прифатени, но во текот на следните неколку години биле направени голем број значајни отстапки кон воспоставувањето на галициската автономија. Од 1873 година, Галиција беше ''де факто'' автономна провинција на [[Австроунгарија]] со [[Полски јазик|полски]] и, во помал степен, украински или рутински, како официјални јазици. Германизацијата била запрена, а [[цензура]]та исто така била укината. Галиција била предмет на циселеитанската јурисдикција на Двојната монархија, но галицискиот парламент и покраинската администрација имале големи привилегии, особено во образованието, културата и локалните работи. Овие промени биле поддржани од многу полски интелектуалци. Во 1869 година, група млади конзервативни публицисти во [[Краков]], вклучувајќи ги Јозеф Шујски, Станислав Тарновски, Станислав Козмијан и Лудвик Воџицки, објавиле серија сатирични брошури со наслов ''{{Јаз|pl|Teka Stańczyka}}'' (''Портфолио на Станчик''). Само пет години по трагичниот крај на Јануарското востание, брошурите ја исмевале идејата за вооружени национални востанија и предложиле компромис со полските непријатели, особено со [[Австриско Царство|Австриското Царство]], концентрација на економскиот раст и прифаќање на политичките отстапки понудени од [[Виена]]. Оваа политичка групација станала позната како Станчиковци или краковски конзервативци. Заедно со источните галициски конзервативни полски земјопоседници и аристократија наречени „Подолијци“, тие добиле политичка надмоќ во Галиција која траела до 1914 година. Оваа промена на власта од [[Виена]] кон полската класа на земјопоседници не била добредојдена од Рутенците, кои станале поостро поделени меѓу Украинофилите, кои гледале во Киев и обичниот народ за историска врска, и русофилите кои ги нагласиле своите врски со [[Русија]].<ref>{{Наведена книга|title=Intellectuals and the Articulation of the Nation|url=https://archive.org/details/intellectualsart0000unse|last=Ronald Grigor Suny, Michael D. Kennedy|date=2001|publisher=University of Michigan|isbn=9780472088287|page=[https://archive.org/details/intellectualsart0000unse/page/138 138]}}</ref> И [[Виена]] и [[Полјаци]]<nowiki/>те виделе предавство меѓу русофилите и преку низа политички судења на крајот успеале да ги дискредитираат. Во меѓувреме, до 1890 година, бил склучен договор меѓу Полјаците и „популистичките“ Рутенци или [[Украинци]], со кој настапила делумна украинизација на училишниот систем во источна Галиција и други отстапки за украинската култура. Веројатно како резултат на овој договор, бројот на студенти по [[украински јазик]] нагло се зголемил.<ref>{{Наведена книга|title=Brody: A Galician Border City in the Long Nineteenth Century|last=Börries Kuzmany|date=2017|publisher=BRILL|isbn=9789004334847|page=210}}</ref> Потоа, украинското национално движење брзо се проширило меѓу рутинското селанство и, и покрај повторените неуспеси, до раните години на дваесеттиот век ова движење речиси целосно ги заменило другите рутенски групи како главен ривал за моќ кај Полјаците. Во текот на овој период, Украинците никогаш не се откажале од традиционалните рутенски барања за национална еднаквост и за поделба на покраината на западна, полска половина и источна, украинска половина. Почнувајќи со изборите во септември 1895 година, Галиција станала позната по своите „''крвави избори''“ бидејќи австрискиот премиер грофот Касимир Феликс Бадени продолжил со фалсификување на изборните резултати додека полицајците ги тепале оние гласачи кои не гласале за владата на избирачките места.<ref>{{Наведена книга|title=Gathering a Heritage: Ukrainian, Slavonic, and Ethnic Canada and the USA|url=https://archive.org/details/gatheringheritag0000prym|last=Prymak|first=Thomas M.|date=2015|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1442665507|location=Toronto|page=[https://archive.org/details/gatheringheritag0000prym/page/56 56]}}</ref> === Голема економска емиграција === Заочнувајќи од 1880-тите, се случила масовна [[Иселување|емиграција]] на галициското селанство. Емиграцијата започнала како сезонска во Германија (ново обединета и економски динамична), а потоа подоцна станала трансатлантска со голема емиграција во [[Соединети Американски Држави|САД]], [[Бразил]] и [[Канада]]. Во 2014 година, полскиот историчар Јацек Пурхла изјавил дека постојат два начина за потсетување на Галиција, имено како идилично невина мултикултурна земја, на поедноставно и подобро време во споредба со сегашното наспроти австрискиот поглед на Галиција како {{Јаз|de|Halb-Asien}} („полу-Азија“) бидејќи австриските власти секогаш ја сметале Галиција за „''варварско место населено со чудни луѓе со сомнителна лична хигиена''“.<ref name="A successful Austrian invention">{{Наведени вести|url=https://www.economist.com/books-and-arts/2014/11/15/a-successful-austrian-invention|title=A successful Austrian invention|date=15 November 2014|access-date=20 February 2021|publisher=The Economist}}</ref> Галиција во Виена отсекогаш се сметала за колонија на која требала да се „''цивилизира''“, и како резултат на тоа, Австријците никогаш не ја сметале Галиција за дел од соодветната Австрија.<ref name="A successful Austrian invention" /> И полската и украинската заедница на Галиција гледале на покраината како нивен „Пиемонт“ каде што биле отворени плановите за независна полска или украинска држава, правејќи го споменот на Галиција под австриска власт централен дел од полските и украинските национални сеќавања.<ref name="A successful Austrian invention" /> Во 2014 година, Пуркла изјавил: „''Последниот доказ за политичкото значење на галициското наследство е придонесот на нејзините украински делови за успехот на Мајдан [револуцијата] оваа и минатата година''“.<ref name="A successful Austrian invention" /> Почнувајќи од крајот на 19 век, околу 2 милиони галициски Евреи емигрирале во Соединетите Американски Држави, според кое споменот на Галиција или како изгубен рај или како заостаната провинција треба да се одржува жив.<ref name="A successful Austrian invention" /> ''Економист'' објавил: „''Во Европа, Галиција е централен елемент на националниот идентитет на Полјаците и на потрагата на Украинците за европски идентитет''“.<ref name="A successful Austrian invention" /> Вкупно неколку стотици илјади луѓе биле вклучени во оваа голема економска емиграција која постојано растела поинтензивно до избувнувањето на [[Прва светска војна|Првата светска војна]] во 1914 година. Војната привремено ја запрела емиграцијата која никогаш повеќе не ги достигнала истите размери. Големата економска емиграција, особено емиграцијата во Бразил, „''Бразилската треска''“ како што се нарекувала во тоа време, била опишана во современите литературни дела од полската поетеса Марија Конопничка, украинскиот писател [[Иван Франко]] и многу други. Некои држави во [[Јужен Регион (Бразил)|јужниот дел на Бразил]] имаат голем процент од нивното население формирано од директни потомци на овие рутински/украински имигранти. Кога станува збор за општествените односи, особено помеѓу селаните и земјопоседниците, областа била најнеразвиена во поранешната [[Полско-литванска Државна Заедница]]. Галициското селанство секогаш живеело на работ на глад. Тоа ги натерало полските селани да ја наречат областа „''Krolestwo Goloty i Glodomerji''“ т.е. „''Кралството на голотија и гладување''“. Царот [[Александар II]] официјално го забранил кметството и ги ослободил кметовите во [[Руското Царство]] во 1870-тите и донел закон за заштита на кметовите. Но, во Галиција кметовите можеле да бидат принудени преку грабливи практики назад во крепосништво од богатата полска трговска класа и локалното благородништво, состојба која траела до почетокот на [[Првата светска војна]]. Во времето на овие емиграции во 1890-тите, голем број на полски и украински либерали ја гледале Галиција како галициски Пиемонт, како полски Пиемонт и украински Пиемонт. Бидејќи Италијанците го започнале своето ослободување од австриската власт во италијанскиот Пиемонт, овие украински и полски националисти сметале дека ослободувањето на нивните две земји ќе започне во Галиција. И покрај речиси 750.000 лица кои емигрирале преку Атлантикот од 1880 до 1914 година, населението на Галиција се зголемило за 45% помеѓу 1869 и 1910 година <ref name="AustriaOil"/> === Прва светска војна и полско-украински судир === За време на [[Прва светска војна|Првата светска војна,]] Галиција доживеала тешки борби меѓу силите на Русија и [[Централни сили|Централните сили]]. Царската руска армија го зазела најголемиот дел од регионот во 1914 година, откако ја поразила австроунгарската армија во хаотична гранична [[Битка кај Лавов|битка]] во првите месеци од војната. Тие за возврат биле истиснати во пролетта и летото 1915 година со [[Горличка офанзива|комбинирана германска и австроунгарска офанзива]]. [[Податотека:Szturm_Twierdzy_Przemysl_A._Ritter_von_Meissl.jpg|лево|мини|230x230пкс| [[Опсада на Пшемишл|Опсадата на Пшемишл]] во 1915 година]] Кон крајот на 1918 година, Источна Галиција станала дел од обновената [[Втора Полска Република|Република Полска]], која ја ставила Лемко-Русинската Република кон своите граници. Локалното украинско население накратко ја прогласиола независноста на Источна Галиција како [[Западноукраинска Народна Република]]. За време на [[Полско-советска војна|полско-советската војна,]] Советите направиле обид да воспостават [[марионетска држава]] на Галициската ССР во Источна Галиција, чија влада по неколку месеци била ликвидирана. Судбината на Галиција била решена со мирот во Рига на 18 март 1921 година, давајќи ја цела Галиција на [[Втора Полска Република|Втората Полска Република]]. Иако никогаш не била прифатена како легитимна од некои Украинци, таа била меѓународно призната со значителна француска поддршка на 15 мај 1923 година <ref>French: ''Les Alliés reconnaissent à la Pologne la possession de la Galicie'', Chronologie des civilisations, Jean Delorme, Paris, 1956.</ref> Француската поддршка за полското владеење на етнички украинската источна Галиција и нејзините нафтени ресурси во басенот Борислав-Дрохобич претставувале наградена од [[Варшава]] дозволувајќи значајни француски инвестиции да се влеат во галициската нафтена индустрија.<ref name="AustriaOil"/> Полјаците ги убедиле Французите дека со оглед на тоа што помалку од 25% од етничките Украинци биле писмени пред Големата војна, а Украинците биле почетници во управувањето со самите себе, дека единствено Полјаците, а не Украинците, ќе можат да управуваат со источна Галиција и нејзините скапоцени нафтени средства. .<ref name="AustriaOil" /> Украинците од поранешната источна Галиција и соседната провинција Волинија сочинувале околу 12% од населението на [[Втора Полска Република|Втората Полска Република]] и биле нејзиното најголемо малцинство. Бидејќи политиките на полската влада биле непријателски кон малцинствата, тензиите меѓу полската влада и украинското население се зголемиле, што на крајот довело до појава на милитантната подземна [[Организација на украински националисти|Организација на украинските националисти]]. == Административна поделба == [[Податотека:CarteNouvelledesRoyaumesdeGalizieetLodomerie_large.jpg|десно|мини|300x300пкс| Шестте циркули на Галиција и Лодомерија 1777–1782 година.]] Пред [[Прва поделба на Полска|Првата поделба на Полска]], која го основала кралството, регионот бил поделен на војводства (историски истотака познати како „палатинати“). Поточно, областа што станала Галиција и Лодомерија го сочинувала најголемиот дел од [[Рутенско Војводство|Рутенското]] (со земјата Халич), Белското и Краковското Војводство и помали делови од Подолското, Лублинското и Сандомјешкото Војводство. Набргу по поделбата, новостекнатите полски територии биле приредени во шест [[циркул]]и ({{Јаз|de|Kreise}}), и тоа: [[Белски Циркул|Белскиот]], [[Галички Циркул|Галичкиот]], [[Лавовски Циркул|Лавовскиот]], [[Пилзненски Циркул|Пилзненскиот]], [[Самборски Циркул|Самборскиот]], [[Вјелички Циркул|Вјеличкиот]]. Тие биле поделени во ноември 1773 година на 59 градски окрузи ('{{lang|de|Kreisdistrikte}}'); а тие биле намалени на 19 во 1777 година.   [[Податотека:Galizien_und_Lodomerien.jpg|десно|мини|300x300пкс| 18 циркули на Галиција и Лодомерија {{Околу|1782}} г.]] Во 1782 година бил укинат претходниот административен систем и кралството било поделено на 18 стандардни циркули ({{langx|de|Kreise}}, {{Langx|pl|cyrkuły}}; {{Langx|uk|округи}}), слично како другите ([[Цислајтанија|неунгарски]]) хабсбуршки територии. Овој систем останал на сила (освен 1850–53) додека конечно не бил укинат во 1867 година. Во 1786 година Буковина – поранешниот северозападен дел на [[Молдавија (регион)|Молдавија]], кој бил окупиран од [[Руска Империја|Русија]] во 1769 година (за време на [[Руско-турска војна (1768-1774)|Руско-турската војна]]) и [[Ќучуккајнарџиски договор|отстапен]] на [[Хабсбуршка Монархија|Хабсбуршката Монархија]] во 1774 година како „знак на благодарност“ – станал дел од Галиција како [[Черновечки Циркул|Черновечкиот (Буковинскиот) Циркул]]. (Пред тоа бил администриран како воен округ. ) По [[Трета поделба на Полска|Третата поделба на Полска]] во 1795 година, трите најзападни циркули ― [[Мишлењички Циркул|Мишлењичкиот]], [[Сонченски Циркул|Сонченскиот]] и [[Бохењски Циркул|Бохењскиот]] ― биле префрлени во [[Нова Галиција|Западна Галиција]], а Западна Галиција била споена со соодветната Галиција во 1803 година. Според [[Шенбрунски договор|Шенбрунскиот договор]] од 1809 година, со кој завршила [[Војна на Петтата коалиција|Војната на Петтата коалиција]], Австрија била принудена да го отстапи [[Замошки Циркул|Замошкиот Циркул]] ([[Замошќ]]), заедно со сите нејзини придобивки од третата поделба, на Војводството Варшава; овие станале дел од руското Полско Царство во 1815 година, освен Краков (дел од Западна Галиција) кој станал [[Слободен Град Краков]]. Австрија, исто така, била принудена да го отстапи [[Тарнополски Циркул|Тарнополскиот]] и поголеиот дел од [[Залешчички Циркул|Залешчичкиот Циркул]] во Русија, што заедно станале [[Тарнополски Крај|Тарнополскиот Крај]]; остатокот од Залешчичкиот Циркул била споена со дел од [[Станиславовски Циркул|Станиславовскиот Циркул]] за да се образува [[Коломиски Циркул|Коломискиот Циркул]]. Кога Тарнополскиот Крај бил вратен во Австрија во 1815 година, двата дела биле повторно одвоени. [[Податотека:Galicia_administrative1914.jpg|десно|мини|400x400пкс| Административна поделба на Кралството Галиција, 1914 г]] Во 1867 година, Кралството повторно било поделено на бројни политички области ({{langx|de|[[Bezirkshauptmannschaft]]en}}), наречени {{Јаз|pl|[[powiat]]y}} (окрузи) на полски, од кои првично имало 74.<ref name="23 Jan 1867">Gesetz vom 23.</ref> Во 1914 година тие броеле 82.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.ukrstor.com/ukrstor/galicia540_30.jpg|title=Map of the Kingdom with its county division|last=Lenius|first=Brian J.|year=1993|work=Genealogical Gazetteer of Galicia|location=Anola, Canada|archive-url=https://web.archive.org/web/20120218212734/http://www.ukrstor.com/ukrstor/galicia540_30.jpg|archive-date=2012-02-18|edition=2nd}}</ref> Покрај Лавов како главен град на Кралството, Краков се сметал за неофицијален главен град на западниот дел на Галиција и втор најважен град во регионот. == Влада == По поделбата на Полска, регионот бил управуван од назначен гувернер, подоцна заменик-регент. За време на војната функцијата вице-регент била дополнета со воен гувернер. Во 1861 година било формирано регионално собрание, кој првично поради недостаток на соодветна административна зграда бил сместен во зградата на театарот Скарбек до 1890 година. === Вицерегенти === [[Податотека:Government_House_in_Lviv.jpg|мини|250x250пкс| Канцеларијата за заменик-регенција во Лавов]] Список на вицерегенти од 1900 година: * Гроф Леон Пинински (31 март 1898 - јуни 1903 година) * Гроф Анджеј Потоцки (8 јуни 1903 - 12 април 1908 година) * Гроф Михал Бобрзински (28 април 1908 - 14 мај 1913 година) * Витолд Коритовски (14 мај 1913 - 20 август 1915 година) * ''Руска окупација'' (септември 1914 - 1915 година) * Херман фон Колард (август 1915 - 8 април 1916 година) * Барон Ерих фон Дилер (април 1916 - март 1917), прогонет поради руска окупација * ''Руска окупација'' (1916 - 26 јули 1917 година) * Гроф Карл Георг Хајн (1917 – 1 ноември 1918), всушност подреден на Регентскиот совет и неговиот генерален комесар, принцот Витолд Леон Чарториски, наместо австриската круна. === Политички партии и јавни организации === ==== Политички организации ==== * Главен рутински совет (2 мај 1848 - 1851), на чело со Григориј Јахимович, а подоцна и од Михаило Куземски. Се состоел од 30 членови. * Рутински собор (Лвов) (1870–1814) * Рутенскиот конгрес (23 мај 1848 година) бил опозициска политичка формација на Главниот рутински совет на која припаѓале личности како Иван Вахилевич, Јулијан Лаурвскиј, Леон Сапиеха и други. * Украинска национална демократска партија (1899–1919) била создадена на местото на Народниот совет (1885–1899), на крајот станала дел од Украинскиот национален демократски сојуз (UNDO) * Украинска радикална партија (1890–1939) * Христијанско-социјалната партија (1896–1930), до 1911 година била наречена Католичко-рутенски народен сојуз, во 1930 година се распаднала кога некои членови се приклучиле на УНДО, додека други ја создале Украинската католичка народна партија. * Украинската социјалдемократска партија (1899–1939), била создадена од некои членови на Украинската радикална партија и во 1924 година делумно се споила со Комунистичката партија на Западна Украина (1919–1938) * Украинскиот генерален совет (1914–1916), првично како Главен украински совет, бил национален политички блок на повеќето украински партии. Тоа ги поставило темелите за создавање на украинска држава во Западна Украина. ==== Државни организации ==== * Украински форум (Бесида) (до 1928 година Рутенски форум) (1861–1939), здружение од типот на форум создадено од Јулијан Лоривскиј врз основа на„Млада Русија“. Организацијата основала свој професионален театар со седиште во Украина (1864–1924). * Просвита (1868-денес) * Научното друштво Шевченко (1873-денес) * Рутенска тријада (1833–1843), книжевна организација прекината по смртта на Маркијан Шашкевич * Академско друштво (Хромада) (1882–1921), до 1896 година како Братство * Академски круг (1874–1877) * Сокол и спортската организација Сокол создадени во светлината на европското движење [[Соколи (гимнастичарско движење)|Сокол]] * Сич и Пласт * Лух, пожарникарско друштво * Здружение на оружјето == Демографија == Во 1773 година, Галиција имала околу 2,6 милиони жители во 280 градови и пазари и приближно 5.500 села. Во неа живееле речиси 19.000 благороднички семејства со 95.000 членови (околу 3% од населението). На „неслободните“ отпаѓале 1,86 милиони, повеќе од 70% од населението. Мал број биле целосни земјоделци, но убедливо најголемиот број (84%) имало само мали стопанства или не поседувало имот. [[Податотека:Покуття_1.jpg|мини|Луѓе од Источна Галиција]] [[Податотека:Zarubezhnaia_Rus.jpg|мини| Карта на регион каде Рутенците и Русите живееле во [[Австриско Царство|Австриското Царство]] – Галиција и унгарска Русија (Карпатска Рутенија) – од Дмитриј Вергун]] [[Податотека:Drohobych_Synagogue2018.jpg|мини|До 1918 година, Хорската синагога на Дрохобич била централна синагога на Галиција и Лодомерија]] Ниту една земја од австриската монархија немала толку разновидна етничка мешавина како Галиција: [[Полјаци]], Рутени, [[Германци]] (галициски Германци), [[Ерменија|Ерменци]], Евреи, [[Унгарци]], [[Роми]] итн. Полјаците главно биле на запад, а во источниот регион (Рутенија) доминирале Рутенците (Украинците). Евреите од Галиција емигрирале во средниот век од Германија и главно зборувале [[јидиш]] како свој прв јазик. Луѓето што зборувале германски почесто се нарекувале „''Саксонци''“ или „''Шваби''“, иако повеќето од нив не потекнувале од [[Саксонија]] или [[Швабија]] (сп. Трансилвански Саксонци и Дунавски Шваби). Имало и некои [[менонити]] кои главно потекнувале од [[Швајцарија]], но зборувале на дијалект на [[Фалечки дијалект|палатински германски]], кој е близок до германскиот од Пенсилванија. Кај жителите кои имале јасна разлика во јазикот, како на пример со Саксонците или Ромите, идентификацијата била помалку проблематична, но широко распространетата повеќејазичност повторно ги заматила границите. Сепак, можно е да се направи јасна разлика во религиозните деноминации: мнозинството Полјаци биле [[Римокатоличка црква|римокатолици]], додека Рутенците биле претежно гркокатолици (порано дел од Митрополата Киев, Галиција и цела Рутенија во Рутенската унијатска црква). Евреите, кои ја претставувале третата по големина религиозна група, биле главно традиционални во нивните религиозни обреди кои подоцна се развиле во православен јудаизам. Еврејската заедница имала силно чувство за галициски идентитет и се нарекувале Галицијанри да се разликуваат од другите ашкенаски заедници од [[Источна Европа]].<ref name="A successful Austrian invention"/> Еврејската заедница на Галиција во голема мера била православна или хасидска во 1772 година и многумина ги сметале реформите воведени од царот Јосиф II, како што е воведувањето на регрутирање како форма на угнетување, да се поделат меѓу православната и хасидската заедница посветена на традиционалните вредности наспроти „модернизаторите“ кои сакале промени.<ref name="A successful Austrian invention" /> Просечниот животен век изнесувал 27 години за мажите и 28,5 години за жените, во споредба со 33 и 37 години во [[Чешка (историска област)|Бохемија]], 39 и 41 во [[Франција]] и 40 и 42 години во [[Англија]]. Исто така, квалитетот на животот бил многу понизок бидејќи Галиција била најсиромашната провинција во Австриското Царство.<ref name="A successful Austrian invention"/> Годишната потрошувачка на месо не надминувала 10 килограми по глава на жител, во споредба со 24 килограми во Унгарија и 33 во Германија. Ова најмногу се должело на многу понискиот просечен приход. Во 2014 година, ''The Economist'' објавил: „''Сиромаштијата во Галиција во 19 век беше толку екстремна што стана пословичен - регионот беше наречен Golicja and Glodomeria, игра на официјалното име (Galicja i Lodomeria) и goly (голи) и glodny (гладен'').“ <ref name="A successful Austrian invention" /> Во 1888 година, Галиција се протегала на 78,550 квадратни километри и имала население од околу 6,4 милиони луѓе, вклучувајќи 4,8 милиони селани (75% од целото население). Густината на населеност, со 81 лице на квадратен километар, била поголема од онаа на Франција (71 жител/км ²) или Германија. Населението се зголемило на 7,3 милиони во 1900 година и на 8 милиони во 1910 година <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.populstat.info/Europe/austriop.htm|title=Austria-Hungary: historical demographical data of the administrative division prior to 1918|work=Populstat|accessdate=17 February 2018}}</ref> {| class="wikitable" |+Демографски податоци на религиите<br /> (според пописот од декември 1910 година) ! Религија ! colspan="2" | Приврзаници |- | Римокатолици | align="right" | 3.731.569 | align="right" | 46,5% |- | Гркокатолици (унијати) | align="right" | 3.379.613 | align="right" | 42,1% |- | Евреи | align="right" | 871.895 | align="right" | 10,9% |- | Протестанти | align="right" | 37.144 | align="right" | 0,5% |- | Останати | align="right" | 5.454 | align="right" | <0,1% |- | Вкупно | align="right" | 8.025.675 | align="right" | |} == Економија == Галиција била економски најнеразвиениот дел на Австрија и добивала значителни трансфери од владата во Виена. Нејзиното ниво на развој било споредливо или повисоко од она на Русија и на Балканот, но далеку зад [[Западна Европа]]. Првиот детален опис на економската состојба на регионот го подготвил Станислав Шчепановски (1846–1900), полски правник, економист и хемичар кој во 1873 година ја објавил првата верзија на својот извештај со наслов ''„Галициската сиромаштија во бројки“'' ([[полски]]: {{Јаз|pl|Nędza galicyjska w cyfrach}}). Врз основа на сопственото искуство како работник во канцеларијата во Индија, како и неговата работа на развојот на нафтената индустрија во регионот Борислав и официјалните податоци од пописот објавени од [[Австроунгарија|австроунгарската]] влада, тој ја опишал Галиција како една од најсиромашните региони во Европа. Статистиката покажува дека Галиција и Лодомерија биле посиромашни од областите западно од нив. Просечниот приход по глава на жител не надминувал 53 рајнски гулдени (РГ), во споредба со 91 РГ во Кралството Полска, 100 во Унгарија и повеќе од 450 РГ во Англија во тоа време. Исто така, даноците биле релативно високи и изнесувале 9 РГ годишно (околу 17% од годишниот приход), во споредба со 5% во Прусија и 10% во Англија. Исто така, процентот на луѓе со повисоки приходи бил многу помал отколку во другите делови на монархијата и Европа: данокот на луксуз, кој го плаќале луѓе чиј годишен приход надминувал 600 РГ, го плаќале 8 лица на секои 1.000 жители, во споредба со 28 во Бохемија и 99 во [[Долна Австрија]]. И покрај високото оданочување, националниот долг на галициската влада во секое време надминувал 300 милиони РГ, што е приближно 60 РГ по глава на жител. Сè на сè, регионот го користела австроунгарската влада најмногу како резервоар на евтина работна сила и регрути за армијата, како и тампон зона против Русија. Дури на почетокот на 20 век запопчнал да се развива тешката индустрија, што би можело да се спореди со голем дел од Русија и на Балканот. Дури и во тој период таа била главно поврзана со воено производство. Најголеми државни инвестиции во регионот биле железницата и тврдините во [[Пшемишл]], Краков и други градови. Индустрискиот развој бил главно поврзан со приватната нафтена индустрија започната од Роберт Домс и со рудниците за сол Виличка, оперативни барем од [[Среден век|средниот век]]. === Индустрија === Во 1880 година, индустријата во Галиција била на многу ниско ниво. Во 1857 година Галиција имала 102.189 лица или 2,2% од населението работеле во индустријата. До 1870 година оваа брока се искачила на 179.626, или 3,3% од населението. === Индустријата за нафта и природен гас === [[Податотека:Galicia_1897_1.jpg|мини|330x330пкс| Железнички линии на Галиција пред 1897 година]] Во близина на Дрохобич и Борислав во Галиција, биле [https://web.archive.org/web/20161006104622/http://kehilalinks.jewishgen.org/drohobycz/maps/Map_oilfields.asp откриени и развиени] значителни резерви на нафта во средината на 19 и почетокот на 20 век.<ref name="DrohobychOil">{{Наведена мрежна страница|url=http://kehilalinks.jewishgen.org/drohobycz/history/petroleum.asp|title=Petroleum in Galicia|last=Schatzker|first=Valerie|last2=Erdheim|first2=Claudia|publisher=Drohobycz Administrative District: History|archive-url=https://web.archive.org/web/20160410201456/http://kehilalinks.jewishgen.org/drohobycz/history/petroleum.asp|archive-date=April 10, 2016|accessdate=April 20, 2016|last3=Sharontitle|first3=Alexander}}</ref><ref name="CarpathianOil">{{Наведена книга|title=The Carpathians and Their Foreland: Geology and Hydrocarbon Resources|last=Golonka|first=Jan|last2=Picha|first2=Frank J.|date=2006|publisher=American Association of Petroleum Geologists (AAPG)|isbn=9780891813651}}</ref> Првиот европски обид за ископување нафта бил во Бобрка во западна Галиција во 1854 година <ref name="DrohobychOil" /><ref name="CarpathianOil" /> До 1867 година, бунарот во Клечани, во Западна Галиција, бил пробиен со помош на пареа до околу 200 метри.<ref name="DrohobychOil" /><ref name="CarpathianOil" /> На 31 декември 1872 година била отворена железничка линија што го поврзува Борислав со блискиот град Дрохобич. Американецот Џон Сајмон Бергхајм и Канаѓанецот Вилијам Хенри Мекгарви дошле во Галиција во 1882 година <ref name="McGarvey">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.engineeringhistory.on.ca/index.php?id=33|title=William H. McGarvey (1843–1914)|last=Creswell|first=Sarah|last2=Flint|first2=Tom|publisher=Professional Engineers Ontario|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428002848/http://www.engineeringhistory.on.ca/index.php?id=33|archive-date=April 28, 2016|accessdate=April 20, 2016}}</ref> {{Efn|Вилијам Мекгарви помогнал да се развие платформа во 1860-тите или 1870-тите, што ја направило неговата канадска технологија за дупчење и канадските дупчалки познати низ целиот свет. Џон Сајмон Бергхајм и Вилијам Хенри Мекгарви неуспешно барале нафта во Германија под Континенталната нафтена компанија чиј директор бил Мекгарви. Тие ја напуштиле Германија и го започнале своето прво дупчење во Галиција во текот на 1882 година под името на компанијата МекГарви и Бергхајм.<ref name=McGarvey/>}} Во 1883 година, нивната компанија, Мекгарви и Бергхајм, отворила одупки од 700 до 1.000 метри и пронашла големи наоѓалишта на нафта.<ref name="DrohobychOil" /> Во 1885 година, тие го преименувале своето претпријатие за развој на нафта ''во Галициско-Карпатска нафтена компанија'' со седиште во Виена, со Мекгарви како главен администратор и Бергхајм како теренски инженер, {{Efn|Непосредно по крајот на векот, Бергхајм загинал во несреќа со такси во Лондон, Англија, оставајќи го Мекгарви да продолжи сам.<ref name=McGarvey/>}} и изградиле огромна рафинерија во Марјамполе во близина на Горлице, во југоисточниот дел на Галиција.<ref name="McGarvey" /> Се смета за најголемо, најефикасно претпријатие во Австроунгарија, Марјамполе било изградено за шест месеци и вработувало 1000 луѓе.<ref name="McGarvey" /> {{Efn|Подоцна, Бергхајм и Мекгарви купиле голем број на мали операции за производство и рафинирање нафта и ја купиле нафтената компанија Аполо од Будимпешта.''.<ref name=McGarvey/>}} Потоа, инвеститори од Британија, Белгија и Германија основале компании за развој на индустријата за нафта и природен гас во Галиција.<ref name="DrohobychOil" /> Овој прилив на капитал предизвикал бројот на нафтени претпријатија да се намали од 900 на 484 до 1884 година, а до 285 компании со 3.700 работници до 1890 година <ref name="DrohobychOil" /> Меѓутоа, бројот на рафинерии за нафта се зголемил од триесет и една во 1880 година на педесет и четири во 1904 година <ref name="DrohobychOil" /> До 1904 година, во Борислав имал триесет дупнатини од над 1.000 метри.<ref name="DrohobychOil" /> Производството се зголемило за 50% помеѓу 1905 и 1906 година, а потоа се зголемило за тројно помеѓу 1906 и 1909 година поради неочекуваните откритија на огромни резерви на нафта од кои многумина биле блиски.<ref name="AustriaOil">{{Наведена мрежна страница|url=http://ostaustria.org/bridges-magazine/volume-10-june-29-2006/item/1172-galician-california-galician-hell-the-peril-and-promise-of-oil-production-in-austria-hungary|title=Galician California, Galician Hell: The Peril and Promise of Oil Production in Austria-Hungary|last=Frank|first=Allison|date=June 29, 2006|publisher=Office of Science and Technology Austria (OSTA)|location=Washington, D.C.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160509183618/http://ostaustria.org/bridges-magazine/volume-10-june-29-2006/item/1172-galician-california-galician-hell-the-peril-and-promise-of-oil-production-in-austria-hungary|archive-date=May 9, 2016|accessdate=April 20, 2016}}</ref> До 1909 година, производството го достигнал својот врв со 2.076.000 тони или 4% од светското производство.<ref name="DrohobychOil" /><ref name="CarpathianOil" /> Честопати наречени „Полски [[Баку]]“, нафтените полиња во Борислав и блиските Тустановице сочинувале над 90% од националното производство на нафта на Австроунгарија.<ref name="AustriaOil" /><ref name="DrohobychOil" /><ref name="Thompson1916">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=W6E2AQAAMAAJ&q=Borys%C5%82aw+oil&pg=PA31|title=Oil-field Development and Petroleum Mining|last=Thompson|first=Arthur Beeby|date=1916|publisher=Van Nostrand}}</ref> Од 500 жители во 1860-тите, Борислав пораснал на 12.000 до 1898 година <ref name="AustriaOil" /> Во 1909 година, Полмин со седиште во Лавов бил основан за екстракција и пренос на природен гас. На почетокот на векот, Галиција била рангирана на четвртото место во светот како производител на нафта.<ref name="DrohobychOil" /> {{Efn|Во 1909 година, први во светот за производство на нафта биле Соединетите Американски Држави со 183.171.000 барели, Руското Царство било второ со 65.970.000 барели, а Австроунгарија трето со 14.933.000 барели годишно поради нејзините значајни откриени нафтени резерви помеѓу 1905 и 1909 година.<ref name=AustriaOil/><ref name=SwchwarzTables>{{cite book | last = Schwarz | first = Robert | title = Petroleum-Vademecum: International Petroleum Tables | edition = VII | location = Berlin and Vienna | publisher = Verlag für Fachliteratur | date = 1930 | pages = 4–5}}</ref>}} Овој значаен пораст на производството на нафта, исто така, предизвикало пад на цените на нафтата.<ref name="AustriaOil" /> Многу брзо намалување на производството на нафта во Галиција се случило непосредно пред [[Балкански војни|Балканските војни]]. Галиција била единствениот главен домашен извор на нафта на [[Централни сили|Централните сили]] за време [[Прва светска војна|на Големата војна]].<ref name="AustriaOil"/> == Култура == * Весници: ''Gazette de Leopol'' (1776), {{Sfn|Magocsi|1983}} ''Slovo'' (затворено во 1876 година поради Емскиот указ ) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0/page/332|title=Ukraine: a history (Gazette de Leopol)|last=Subtelny|first=Orest|year=2000|page=283}} {{In lang|en}}</ref> * Неделник: Зорија Халитска (прв број на 15 мај 1848 година) <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://archive.org/details/ukrainehistory00subt_0/page/332|title=Ukraine: a history (Zoria Halytska)|last=Subtelny|first=Orest|year=2000|page=248}} {{In lang|en}}</ref> == Знаме == До 1849 година, Галиција и Лодомерија биле единствена провинција со Буковина и користеле сино-црвено знаме (се состоело од две хоризонтални ленти: горната била сина, долната црвена). Во 1849 година, Буковина добила независен статус од оној на Галиција-Лодомерија и го задржала сино-црвеното знаме. Галиција добила ново знаме составено од три хоризонтални ленти сина, црвена и жолта. Тоа знаме останало во употреба до 1890 година, кога Галиција-Лодомерија добила ново знаме составено од две хоризонтални ленти, црвена и бела. Тоа знаме останало во употреба до распаѓањето на Кралството Галиција-Лодомерија во 1918 година. <gallery> File:Flag of Galicia and Lodomeria (1849-1890).svg|1772–1800, 1849–90 File:Flag of Galicia-Lodomeria (until 1849).svg|1800–49, 1890-1918 </gallery> == Спомен за Галиција == [[Податотека:Galicia_Esri_map.png|десно|мини| Современи полски војводства ([[Шлеско Војводство|шлеско]], [[Малополско Војводство|малополско]] и [[Поткарпатско Војводство|подкарпатско]]) и украински области ([[Лавовска Област|Лвов]], [[Тернополска Област|Тернопол]] и [[Ивано-франковска Област|Ивано-Франковск]]) кои содржат делови од поранешното кралство.]] Предизвикана од заостанатата економска состојба на Галиција каде што руралната сиромаштија била широко распространета, емиграцијата започнала во западниот, населен полски дел на Галиција и бргу се префрлила на исток во деловите населени со [[Украинци]]. Полјаците, Украинците, Евреите и Германците учествувале во ова масовно движење на селаните и селаните. Полјаците мигрирале главно во [[Нова Англија]] и среднозападните држави на [[САД]], но исто така и во [[Бразил]] и на други места; Украинците мигрирале во [[Бразил]], Канада и САД, со многу интензивна емиграција од Западна Подолија околу Тернопил во Западна [[Канада]]; а Евреите емигрирале и директно во [[Новиот Свет]] и исто така индиректно преку другите делови на [[Австроунгарија]]. Огромното мнозинство од Украинци и Полјаци кои заминале во Канада пред 1914 година дошле или од Галиција или од соседната провинција Буковина на Австриското Царство.<ref name="University of Toronto Press">{{Наведена книга|title=Gathering a Heritage: Ukrainian, Slavonic, and Ethnic Canada and the USA|url=https://archive.org/details/gatheringheritag0000prym|last=Prymak|first=Thomas M.|date=2015|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1442665507|location=Toronto|page=[https://archive.org/details/gatheringheritag0000prym/page/80 80]}}</ref> Во 1847, 1849, 1855, 1865, 1876 и 1889 година, постоел глад во Галиција што довел до смрт од глад на илјадници луѓе, што го зголемило чувството дека животот во Галиција е безнадежен и ги инспирирало луѓето да заминат во потрага по подобар живот во [[Новиот Свет]].<ref name="University of Toronto Press" /> Дополнително на егзодусот биле и законите за наследување во Галиција усвоени во 1868 година, кои навеле дека земјата треба да се подели подеднакво меѓу синовите на селаните, што - поради тенденцијата на галициските селани да имаат големи семејства - довело до поделба на земјата на толку многу мали стопанства што го направиле земјоделството неекономично.<ref>{{Наведена книга|title=Gathering a Heritage: Ukrainian, Slavonic, and Ethnic Canada and the USA|url=https://archive.org/details/gatheringheritag0000prym|last=Prymak|first=Thomas M.|date=2015|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1442665507|location=Toronto|page=[https://archive.org/details/gatheringheritag0000prym/page/49 49]}}</ref> ==Белешки== {{Notelist}} == Наводи == {{наводи}} ==Извори== {{Refbegin|2}} * {{Cite book|last=Magocsi|first=Paul R.|author-link=Paul R. Magocsi|title=Galicia: A Historical Survey and Bibliographic Guide|year=1983|location=Toronto|publisher=University of Toronto Press|isbn=9780802024824|url=https://books.google.com/books?id=qgTrJm85sDQC}} * {{Cite journal|last=Wolff|first=Larry|title=Inventing Galicia: Messianic Josephinism and the Recasting of Partitioned Poland|journal=Slavic Review|year=2004|volume=63|number=4|pages=818–840|doi=10.2307/1520422|jstor=1520422|s2cid=155170075|url=https://www.jstor.org/stable/1520422}} * {{Cite journal|last=Wolff|first=Larry|title=Kennst du das Land? The Uncertainty of Galicia in the Age of Metternich and Fredro|journal=Slavic Review|year=2008|volume=67|number=2|pages=277–300|doi=10.1017/S0037677900023536|jstor=27652844|s2cid=164814456|url=https://www.jstor.org/stable/27652844}} * {{Cite book|last=Wolff|first=Larry|title=The Idea of Galicia: History and Fantasy in Habsburg Political Culture|year=2010|location=Stanford|publisher=Stanford University Press|isbn=9780804774291|url=https://books.google.com/books?id=tgjQYHn7BTkC}} {{refend}} ==Дополнителна литература== {{Refbegin|2}} * [[Norman Davies]] ''Vanished Kingdoms: The History of Half-Forgotten Europe''. Allen Lane. {{ISBN|978-1-84614-338-0}} * [[Andrei S. Markovits]] and [[Frank E. Sysy]]n, eds., ''Nationbuilding and the Politics of Nationalism: Essays on Austrian Galicia'' (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1982). Contains an important article by [[Piotr Wandycz]] on the Poles, and an equally important article by [[Ivan L. Rudnytsky]] on the Ukrainians. * [[Chris Hann|Christopher Hann]] and [[Paul Robert Magocsi]], eds., ''Galicia: A Multicultured Land'' (Toronto: University of Toronto Press, 2005). A collection of articles by John Paul Himka, Yaroslav Hrytsak, Stanislaw Stepien, and others. * [[A.J.P. Taylor|Taylor, A. J. P.]], ''The Habsburg Monarchy 1809–1918'', 1941, discusses Habsburg policy toward ethnic minorities. * Alison Fleig Frank, ''Oil Empire: Visions of Prosperity in Austrian Galicia'' (Cambridge, MA: Harvard University Press, 2005). A new monograph on the history of the Galician oil industry in both the Austrian and European contexts. * Drdacki, Moritz knight by Ostrow, the glad patents Galziens a contribution to customer of the Unterthanswesens, printed with J.P. Sollinger, Vienna, 1838, Reprint 1990, Scherer publishing house Berlin, {{ISBN|3-89433-024-4}} * Kratter, F., letters over itzigen condition of Galicia a contribution to the Staatistik and knowledge of human nature, publishing house G. Ph. of usurer, Leipzig 1786, Reprint 1990, Scherer publishing house Berlin, {{ISBN|3-89433-001-5}} * Mueller, Sepp, from the settlement to the resettlement, Wiss. contribution to history and regional studies of east Central Europe, hrsg. v. Joh. Gottfr. Herder Joh.-Gottfr.-Herder-Institut Marburg, NR. 54 Rohrer, Josef, remarks on a journey of the Turkish Graenze over the Bukowina by east and west Galicia, Schlesien and Maehren to Vienna, publishing house Anton Pichler, Vienna 1804, Reprint 1989, Scherer publishing house Berlin, {{ISBN|3-89433-010-4}} * statistic Central Commission (Hrsg.), local repertory of the Kingdom of Galicia and Lodomerien with the Herzogthume Krakau, publishing house Carl Gerolds son, Vienna 1874, Reprint 1989, Scherer publishing house Berlin, {{ISBN|3-89433-015-5}} * Stupnicki, Hipolit, the Kingdom of Galicia and Lodomerien sammt the Grossherzogthume Krakau and the Herzogthume Bukowina in geographical-historical-statistic relationship, printed with Peter Piller, Lviv 1853, Reprint 1989, Scherer publishing house Berlin, {{ISBN|3-89433-016-3}} * Traunpaur, Alfons Heinrich Chevalier d'Orphanie, Dreyssig of letters over Galicia or observations of a[n] unpartheyischen man, Vienna 1787, Reprint 1990, Scherer publishing house Berlin, {{ISBN|3-89433-013-9}} {{refend}} == Надворешни врски == * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/ua-gal.html Flag of Galicia] * [https://www.geshergalicia.org/ Gesher Galicia] {{Поделба на Австроунгарија}} [[Категорија:Поранешни држави]] [[Категорија:Држави и територии распаднати во 1918 година]] [[Категорија:Географска историја на Украина]] [[Категорија:Карпати]] [[Категорија:Административна поделба на Хабсбуршката Монархија]] [[Категорија:Поранешни монархии во Европа]] [[Категорија:Поранешни кралства]] [[Категорија:Врски за Wayback од предлошката „Семарх“]] [[Категорија:Статии со текст на германски]] [[Категорија:Сите статии со непотврдени изјави]] [[Категорија:Кралство Галиција и Лодомерија| ]] 9qny4ey9hskz6zcfppjcsp7blu9xcaa 0 1346223 5629988 5613040 2026-09-19T10:32:42Z Bjankuloski06 332 /* Кариера и истражување */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629988 wikitext text/x-wiki '''Роберт Ангус Смит''' ([[Англиски јазик|англиски]]: ''Robert Angus Smith''''','''15 февруари 1817 - 12 мај 1884) бил шкотски хемичар, чиј фокус на истражување биле бројни еколошки теми . Тој е познат по неговото истражување за загадувањето на воздухот во 1852 година, кога го открил она што денес е познато како ''[[Кисел дожд|кисели дождови]]'' . Тој понекогаш се нарекува и како „татко на киселиот дожд“.<ref name="natureobituary">{{Наведено списание|last=Thorpe|first=T. E.|year=1884|title=Robert Angus Smith|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1884-05-29_30_761/page/104|journal=Nature|volume=30|issue=761|pages=104–105|bibcode=1884Natur..30..104T|doi=10.1038/030104a0|doi-access=free}}</ref><ref>{{Наведено списание|last=Gibson, A.|last2=Farrar, W. V.|year=1973|title=Robert Angus Smith, FRS, and Sanitary Science|journal=Notes and Records of the Royal Society|volume=28|issue=2|pages=241–62|doi=10.1098/rsnr.1974.0017}}</ref><ref name="geras">{{Наведено списание|last=Gorham, E.|year=1982|title=Robert Angus Smith, F.R.S., and 'Chemical Climatology.'|journal=Notes and Records of the Royal Society of London|volume=36|issue=2|pages=267–72|doi=10.1098/rsnr.1982.0016|pmid=11615878}}</ref><ref name="odnb">Hamlin, C. (2004) "[http://www.oxforddnb.com/view/article/25893 Smith, (Robert) Angus (1817–1884)]", ''[[Речник на национални биографии|Oxford Dictionary of National Biography]]'', Oxford University Press. Retrieved 10 August 2007 {{DOI|10.1093/ref:odnb/25893}} (subscription required)</ref> == Образование и ран живот == [[Податотека:Robert_Angus_Smith_blue_plaque_.jpg|мини|Кралско здружение за хемија - сина плоча во чест на Смит на плоштадот Гросвенор Манчестер, местото на лабораторијата на Смит.]] Тој бил роден во Полокшоус, Глазгов. Смит се школувал на Универзитетот во Глазгов кога се спремал за служба во црквата на Шкотска, но заминал пред да дипломира. Работел како личен учител и, придружувајќи го семејството во [[Гисен|Гизен]] во 1839 година. Тој останал во Германија да студира [[хемија]] под надзор на Јустус фон Либиг. Смит докторирал во 1841 година.<ref name="odnb"/> == Кариера и истражување == По враќањето во Англија, тој повторно размислувал за Светите наредби, но наместо тоа тој заминал во [[Манчестер]] за да се приклучи кон хемиската лабораторија на Лион Плејфер во Кралската институција во Манчестер . Тука тој се вклучил во работата поврзана со некои еколошки прашања на првиот индустриски град во светот. Смит работел како независен [[Аналитичка хемија|аналитички хемичар]] . По некои првични алармантни искуства, Смит одбил да се занимава со работа [[Вештак|на стручни сведоци]], која била основна работа за консултации со научниците од тоа време и која тој ја сметал за корумпирана. Следствено, кога бил основан Инспекторатот за алкали со Законот за алкали од 1863 година, интегритетот на Смит го направил природен кандидат. Како инспектор на алкалните работи на кралицата Викторија, тој бил прототип на научниот државен службеник.<ref name="geras"/> Тој ја работел таа работа до неговата смрт.<ref name="odnb"/> Тој е погребан на гробиштата на црквата Свети Павле на Керсал Мур, Солфорд <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.stpaulsparish.org.uk/about.php|title=The Parish of St Paul, Kersal Moor & St Andrew, Carr Clo|archive-url=https://web.archive.org/web/20080820042815/http://www.stpaulsparish.org.uk/about.php|archive-date=20 August 2008|accessdate=9 June 2008}}Retrieved on 10 June 2008</ref> Во 1872 година Смит ја објавил книгата ''Воздух и дожд: Почетоците на хемиската климатологија (Air and Rain: The Beginnings of a Chemical Climatology)'', која ги прикажува неговите истражувања за хемијата на [[Земјина атмосфера|атмосферските]] [[врнежи]] .<ref name="odnb"/> Овие студии го вклучуваат откривањето, во 1852 година, на киселите дождови во северните британски градови, како последица на согорувањето на јаглен богат со сулфур.<ref name="geras"/> Тој бил награден со почесно членство на Институтот за инженери и бродоградители во Шкотска во 1884 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.iesis.org/honorary-fellows.html|title=Honorary Members and Fellows|publisher=iesis.org}}</ref> По неговата смрт, неговата колекција од околу 4.000 книги била купена од библиотеката при колеџот Овенс во Манчестер. Тие сега се во библиотеката на Универзитетот Џон Рајландс, наследникот на библиотеката.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.library.manchester.ac.uk/searchresources/guidetospecialcollections/atoz/smithandschunck/|title=Smith Memorial collection and Schunck Library|publisher=University of Manchester (The)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120604102131/http://www.library.manchester.ac.uk/searchresources/guidetospecialcollections/atoz/smithandschunck/|archive-date=4 June 2012|accessdate=7 March 2012}}</ref> == Спиритуализам == Смит со неговиот пријател [[Вилијам Крукс]], присуствувал на сеанса на 21 април 1870 година во Лондон. Тој му испратил на Крукс 15 писма за [[Спиритуализам|спиритизмот]] во периодот помеѓу април 1869 и 1871 година.<ref>Brock, William Hodson. (2008). ''William Crookes (1832–1919) and the Commercialization of Science. ''Science'', technology, and Culture, 1700–1945''. Ashgate Publishing. p. 124. {{ISBN|0-7546-6322-1}}</ref> Смит не сакал да пишува нашироко за спиритизмот бидејќи верувал дека тоа може да му наштети на неговата научна репутација. Бил член на Друштвото за психички истражувања од 1882 до 1884 година. Откако умрел, во неговата библиотека биле откриени 89 книги за [[Окултизам|окултизмот]] .<ref>Reed, Peter. (2014). ''Acid Rain and the Rise of the Environmental Chemist in Nineteenth-Century Britain: The Life and Work of Robert Angus Smith (Science, Technology and Culture, 1700–1945)''. Routledge. p. 18. {{ISBN|978-1409457756}}</ref> == Награди и почести == Смит бил избран за член на Кралското друштво (FRS) во 1857 година .<ref name="natureobituary"/> == Издаваштво == * [[iarchive:b2239588x|''За канализацијата и канализациските реки'']] (1855) * [[iarchive:disinfectantsdis00smit|''Средства за дезинфекција и дезинфекција'']] (1869) * [[iarchive:airrainbeginning00smitiala|''Воздух и дожд: Почетоците на една хемиска климатологија'']] (1872) * [[iarchive:b28065232|''Хемиски и физички истражувања'']] (1876) * [[iarchive:lochetivesonsofu00smit|''Лох Етив и синовите на Уиснах: со илустрации'']] (1879) * [[iarchive:centenaryofscien00smitrich|''Стогодишнина од науката во Манчестер'']] (1883) == Наводи == {{Наводи|35em}} == Библиографија == * {{Наведено списание|last=Eyler, J.|year=1980|title=The Conversion of Angus Smith: the Changing Role of Chemistry and Biology in Sanitary Science, 1850–1880|url=https://archive.org/details/sim_bulletin-of-the-history-of-medicine_summer-1980_54_2/page/n65|journal=Bulletin of the History of Medicine|volume=54|issue=2|pages=216–34|pmid=6994850}} * {{Наведена книга|title=Science in Victorian Manchester: Enterprise and Expertise|last=Kargon, R. H.|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1977|isbn=0-8018-1969-5|location=Baltimore}} * {{Наведено списание|last=MacLeod, R. M.|year=1965|title=The Alkali Acts Administration, 1863–84: The Emergence of the Civil Scientist|url=https://archive.org/details/sim_victorian-studies_1965-12_9_2/page/n6|journal=Victorian Studies|volume=9|pages=85–112}} [[Категорија:Шкотски хемичари]] [[Категорија:Членови на Кралското друштво]] [[Категорија:Починати во 1884 година]] [[Категорија:Родени во 1817 година]] [[Категорија:Атмосфера]] g089zvinpwxj7fh1bc6mn5ka437g3v8 0 1347874 5630004 5529426 2026-09-19T10:33:19Z Bjankuloski06 332 /* top */ Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5630004 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = New Order | image = New Order, 1985.jpg | caption = Промотивни фотографии од членовите на New Order во 1985; Од горе во насока на стрелките на часовникот: Бернард Самнер, Стивен Морис, Питер Хук, Џилијан Џилберт | landscape = yes | background = group_or_band | origin = Солфорд, Англија | genre = {{flatlist|<!-- Heavily disputed for 10+ years in the Talk section - See also https://en.wikipedia.org/wiki/Talk:New_Order_(band)#House_and_new_wave - respond there before altering genre list or altering this comment. --> * [[Синтисајзерски поп|синт-поп]] * [[алтернативна денс-музика]] * [[постпанк]] * [[денс-рок]] }} | years_active = {{flatlist| * 1980–1993 * 1998–2007 * {{nowrap|2011–денес}} }} | label = {{flatlist| * [[Factory Records|Factory]] * [[London Records|London]] * [[Qwest Records|Qwest]] * {{nowrap|[[Warner Bros. Records|Warner Bros.]]}} * [[Reprise Records|Reprise]] * [[Mute Records|Mute]] }} | spinoffs = | website = {{URL|neworder.com}} | current_members = }} '''New Order''' (транскрипција: ''Њу Ордер'') ― англиска-[[Рок-музика|рок]] група основана во 1980 година. Групата ја основале пејачот и гитарист Бернард Самнер, басистот Питер Хук и тапанарот Стивен Морис по распаѓањето на нивната претходна група [[Joy Division]] предизвикано од самоубиството на фронтменот Ијан Кертис. Истата година на групата ѝ се придружила Џилијан Гилберт на клавијатури. New Order направиле спој на [[Постпанк|пост-панк-музиката]] со [[Електронска музика|електронска]] и [[денс-музика]], а тоа ги направило една од најпознатите и највлијателните музички групи во 1980-тите.<ref>Ankeny, Jason. "[{{AllMusic|class=artist|id=p5017|pure_url=yes}} New Order > Biography]". [[AllMusic]]. Retrieved on 24 August 2009.</ref> Тие биле најистакната група од независната издавачка куќа со седиште во [[Манчестер]], [[Factory Records]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.theguardian.com/music/gallery/2011/may/29/joydivision-neworder|title=Peter Saville on his album cover artwork|date=29 May 2011|work=The Guardian|access-date=8 February 2019|language=en}}</ref> Нивниот хит од 1983 година „Blue Monday“ станал најпродаван [[12-инчен сингл]] на сите времиња и популарна [[Електронска денс музика|клупска]] песна.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xfm.co.uk/artists/new-order/biography|title=New Order Biography|work=XFM|archive-url=https://web.archive.org/web/20130129230241/http://www.xfm.co.uk/artists/new-order/biography|archive-date=29 January 2013|accessdate=28 September 2014}}</ref> Во 1980-тите, тие ги издале успешните албуми: ''Power, Corruption &amp; Lies'' (1983), ''Technique'' (1989) и компилацијата ''Substance'' (1987). Се распаднале во 1993 година за да работат на соло-проекти и повторно се обединиле во 1998 година. По обединувањето, групата Њу Ордер неколкупати била на паузи имала неколку промени во поставата. Хук ја напуштил групата во 2007 година поради лични несогласувања со другите членови. Во 2015 година, тие го издале десеттиот студиски албум, ''Music Complete''. Во 2023 година, Joy Division и New Order како еден изведувач биле номинирани за внесување во [[Куќата на Славните на Рокенролот|Куќата на славните на рокенролот]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.rockhall.com/2023-nominees|title=2023 Nominees {{!}} Rock & Roll Hall of Fame|work=www.rockhall.com|accessdate=2023-02-01}}</ref> == Членови == === Сегашни членови === * Бернард Самнер – главен пејач, гитари, клавијатури, програмирање, мелодика <small>(1980–1993, 1998–2007, 2011–сега)</small> * Стивен Морис – тапани, удирачки инструменти, клавијатури, програмирање <small>(1980–1993, 1998–2007, 2011–сега)</small> * Џилијан Гилберт – клавијатури, гитари, програмирање, повремени вокали <small>(1980–1993, 1998–2001, 2011–сега)</small> * Фил Канингем – гитари, клавијатури, електронски удирачки инструменти <small>(2001–2007, 2011–сега)</small> * Том Чепмен – бас, клавијатури <small>(2011-денес)</small> === Поранешни членови === * Питер Хук – бас, електронски удирачки инструменти, вокал, клавијатури, програмирање <small>(1980–1993, 1998–2007)</small> == Дискографија == * ''Movement'' (1981) * ''Power, Corruption &amp;amp; Lies'' (1983) * ''Low-Life'' (1985) * ''Brotherhood'' (1986) * ''Technique'' (1989) * ''Republic'' (1993) * ''Get Ready'' (2001) * ''Waiting for the Sirens' Call'' (2005) * ''Lost Sirens'' (2013) * ''Music Complete'' (2015) == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Матична|http://www.neworder.com}} * [http://www.neworderonline.com New Order Online] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20210218014140/http://www.neworderonline.com/ |date=2021-02-18 }} – мрежно место на обожавателите на групата * {{Allmusic|artist}} * {{Imdb име|0627563}} * {{discogs artist|New Order}} {{Музичка група-никулец}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Добитници на наградата „Ајвор Новело“]] [[Категорија:Добитници на Британски музички награди]] [[Категорија:Музички групи од Манчестер]] [[Категорија:Англиски квинтети]] [[Категорија:Музички групи основани во 1980]] [[Категорија:Денс-рок групи]] [[Категорија:Англиски синт-поп групи]] [[Категорија:Англиски новобранови групи]] [[Категорија:Англиски пост-панк-групи]] [[Категорија:Англиски електронски рок-групи]] [[Категорија:Алетернативни денс-групи]] [[Категорија:Музички групи основани во 1980 година]] 5zoknob9uq1ibw81myu5jzrolcunnfy 2 1361645 5629814 5629777 2026-09-18T12:01:38Z Gurther 105215 5629814 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- | |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- | |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} h9nttewecsqb9knjtr43camfr1clghi 5629816 5629814 2026-09-18T12:05:02Z Gurther 105215 5629816 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- | |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} c4i560np67zzjta0bz1cfzfpmggtsrk 5629817 5629816 2026-09-18T12:42:29Z Gurther 105215 5629817 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- | |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- | |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} h7bhrk277jmw5r180fgw9qpqwjcqg5m 5629819 5629817 2026-09-18T12:46:36Z Gurther 105215 5629819 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |451 |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- |452 |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |453 |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |454 |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |455 |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |456 |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |457 |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |458 |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |459 |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |460 |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |462 |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |463 |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |464 |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |466 |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |467 |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |468 |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- |469 |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |470 |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |471 |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |472 |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |473 |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |474 |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |475 |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |476 |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |477 |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |478 |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |479 |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |480 |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- | |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- | |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- | |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- | |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- | |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- | |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- | |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 22ze50rsn42dl8ckg2lgudwa67ysxnh 5629821 5629819 2026-09-18T12:57:59Z Gurther 105215 5629821 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Класификација == == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |451 |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- |452 |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |453 |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |454 |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |455 |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |456 |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |457 |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |458 |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |459 |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |460 |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |462 |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |463 |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |464 |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |465 |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |466 |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |467 |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |468 |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- |469 |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |470 |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |471 |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |472 |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |473 |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |474 |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |475 |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |476 |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |477 |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |478 |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |479 |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |480 |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |481 |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |482 |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |483 |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |484 |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- |485 |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |486 |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |487 |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |488 |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |489 |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |490 |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |491 |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |492 |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |493 |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |494 |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |495 |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |496 |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |497 |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |498 |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |499 |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |500 |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |501 |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |502 |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |503 |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |504 |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |505 |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |506 |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |507 |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |508 |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |509 |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |510 |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 30ribn2a54vdnxx1ay7juu6g7v9jq7s 5629822 5629821 2026-09-18T13:00:16Z Gurther 105215 5629822 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Голем дел од борците кои загинале при борбите се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Велешката спомен-костурница]]. Во [[1985|1985 година]], историчарот [[Ѓорѓи Малковски]] објавил спомен книга за сите жртви под фашистичкиот терор. Списокот е организиран според азбучен ред од презимето. == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |451 |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- |452 |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |453 |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |454 |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |455 |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |456 |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |457 |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |458 |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |459 |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |460 |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |462 |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |463 |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |464 |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |465 |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |466 |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |467 |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |468 |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- |469 |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |470 |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |471 |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |472 |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |473 |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |474 |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |475 |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |476 |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |477 |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |478 |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |479 |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |480 |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |481 |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |482 |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |483 |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |484 |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- |485 |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |486 |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |487 |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |488 |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |489 |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |490 |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |491 |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |492 |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |493 |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |494 |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |495 |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |496 |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |497 |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |498 |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |499 |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |500 |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |501 |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |502 |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |503 |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |504 |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |505 |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |506 |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |507 |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |508 |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |509 |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |510 |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 1vb30mmc8pch72l9av128521i9jfv0w 5629861 5629822 2026-09-18T19:13:00Z Gurther 105215 5629861 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Меѓу [[7 април]] [[1941|1941 година]] и [[9 ноември]] [[1944|1944 година]], Велешката околија била под фашистичка окупација. Во [[1985|1985 година]], по повод 40 години од крајот на [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]], [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) и [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) објавиле спомен книга со имињата на сите велешки жртви. Овој список е составен врз основа од податоците наведени во книгата. Малковски и Стојанов употребиле одредени критериуми за да добијат 510 жртви. Првиот критериум е за личности родени во велешкиот крај кои загинале во Велешко: претежно од [[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирањето]], [[Битка кај Раштански Колиби|Битката кај Раштански Колиби]], [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] и [[Ослободување на Велес]]. Вториот критериум е за личности родени во Велешко кои загинале надвор од регионот — како во Сремскиот фронт, [[Ослободување на Прилеп]] итн. Третата категорија е за личности родени во другите македонски региони но кои загинале во Велешко, обично при [[Февруарскиот поход]] или [[Битка кај Мукос|Битката кај Мукос]]. Четвртиот и последниот критериум е за личности кои ниту се родени во Велешко ниту ни загинале во регионот, но имале значаен придонес во велешкиот огранок на [[Покраински комитет на Македонија|Покраинскиот комитет]]. == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |451 |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- |452 |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |453 |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |454 |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |455 |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |456 |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |457 |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |458 |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |459 |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |460 |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |462 |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |463 |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |464 |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |465 |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |466 |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |467 |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |468 |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- |469 |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |470 |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |471 |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |472 |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |473 |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |474 |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |475 |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |476 |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |477 |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |478 |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |479 |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |480 |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |481 |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |482 |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |483 |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |484 |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- |485 |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |486 |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |487 |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |488 |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |489 |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |490 |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |491 |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |492 |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |493 |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |494 |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |495 |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |496 |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |497 |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |498 |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |499 |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |500 |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |501 |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |502 |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |503 |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |504 |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |505 |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |506 |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |507 |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |508 |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |509 |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |510 |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 8u98oh64rre1ded7msq8792xn3efjnz 5629862 5629861 2026-09-18T19:14:11Z Gurther 105215 5629862 wikitext text/x-wiki Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Меѓу [[7 април]] [[1941|1941 година]] и [[9 ноември]] [[1944|1944 година]], Велешката околија била под фашистичка окупација. Во [[1985|1985 година]], по повод 40 години од крајот на [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]], [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) и [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) објавиле спомен книга со имињата на сите велешки жртви. Овој список е составен врз основа од податоците наведени во книгата. Малковски и Стојанов употребиле одредени критериуми за да добијат 510 жртви. Првиот критериум е за личности родени во велешкиот крај кои загинале во Велешко: претежно од [[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирањето]], [[Битка кај Раштански Колиби|Битката кај Раштански Колиби]], [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] и [[Ослободување на Велес]]. Вториот критериум е за личности родени во Велешко кои загинале надвор од регионот — како во Сремскиот фронт, [[Ослободување на Прилеп]] итн. Третиот критериум е за личности родени во другите македонски региони но кои загинале во Велешко, обично при [[Февруарскиот поход]] или [[Битка кај Мукос|Битката кај Мукос]]. Четвртиот и последниот критериум е за личности кои ниту се родени во Велешко ниту ни загинале во регионот, но имале значаен придонес во велешкиот огранок на [[Покраински комитет на Македонија|Покраинскиот комитет]]. == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |451 |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- |452 |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |453 |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |454 |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |455 |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |456 |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |457 |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |458 |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |459 |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |460 |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |462 |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |463 |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |464 |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |465 |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |466 |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |467 |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |468 |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- |469 |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |470 |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |471 |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |472 |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |473 |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |474 |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |475 |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |476 |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |477 |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |478 |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |479 |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |480 |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |481 |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |482 |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |483 |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |484 |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- |485 |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |486 |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |487 |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |488 |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |489 |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |490 |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |491 |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |492 |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |493 |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |494 |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |495 |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |496 |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |497 |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |498 |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |499 |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |500 |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |501 |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |502 |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |503 |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |504 |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |505 |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |506 |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |507 |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |508 |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |509 |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |510 |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} 100m6fyhaggv3ccmbjwji36tfl9mx4a 5629863 5629862 2026-09-18T19:31:53Z Gurther 105215 5629863 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Veles Memorial Ossuary 03.jpg|мини|307x307пкс|Голем дел од велешките партизани се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|градската спомен-костурница]].]] Ова е список на борци, [[партизани]] и цивилни '''жртви кои загинале за време на [[Народноослободителната борба]] во [[Велес]] и [[Велешко]]'''. Меѓу [[7 април]] [[1941|1941 година]] и [[9 ноември]] [[1944|1944 година]], Велешката околија била под фашистичка окупација. Во [[1985|1985 година]], по повод 40 години од крајот на [[Сремски фронт|Сремскиот фронт]], [[Ѓорѓи Малковски]] (р. 1957) и [[Петар Стојанов (историчар)|Петар Стојанов]] (1922 — 1995) објавиле спомен книга со имињата на сите велешки жртви. Овој список е составен врз основа од податоците наведени во книгата. Малковски и Стојанов употребиле одредени критериуми за да добијат 510 жртви. Првиот критериум е за личности родени во велешкиот крај кои загинале во Велешко: претежно од [[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирањето]], [[Битка кај Раштански Колиби|Битката кај Раштански Колиби]], [[Битка кај Војничка Пештера|Битката кај Војничка Пештера]] и [[Ослободување на Велес]]. Вториот критериум е за личности родени во Велешко кои загинале надвор од регионот — како во Сремскиот фронт, [[Ослободување на Прилеп]] итн. Третиот критериум е за личности родени во другите македонски региони но кои загинале во Велешко, обично при [[Февруарскиот поход]] или [[Битка кај Мукос|Битката кај Мукос]]. Четвртиот и последниот критериум е за личности кои ниту се родени во Велешко ниту ни загинале во регионот, но имале значаен придонес во велешкиот огранок на [[Покраински комитет на Македонија|Покраинскиот комитет]]. Голем дел од велешките партизани се денес погребани во [[Спомен-костурница (Велес)|Градската спомен-костурница]] додека цивилните жртви се во [[Црква „Св. Пантелејмон“ - Велес|црквата „Св. Пантелејмон“]] и [[Црква „Св. Спас“ - Велес|„Св. Спас“]]. Велешки партизани од [[Петнаесетти македонски корпус|XV македонски корпус]] кои загинале во Сремскиот фронт, се погребани во [[Србија]], [[Хрватска]] и [[БиХ]]. Тие што загинале во [[Масакр во Велес|Велешкиот масакр]] не се наведени во списокот. Списокот е организиран азбучен ред според презимето. == Статистика == == Список == {| class="wikitable" |+Список на жртви за време на Народноослободителната борба во Велес и Велешко !№ !Име !Датум на раѓање !Место на раѓање !Датум на смрт !Место на смрт !Дел од !Народност |- |1 |Ашим Алиов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1941]] |[[Словенија]] |[[Априлска војна]] |[[Албанци]] |- |2 |[[Ијас Абазов|Ијас Муслиов Абазов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |3 |Расим Јусуфов Абазов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1930]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |4 |Миона Џемаилова Абазова{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1884]] |[[Патишка Река|Патишка Река, Скопско]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |5 |[[Благој Абрашев|Благој Јорданов Абрашев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[7 јануари]] [[1912]] |[[Велес]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |6 |Игно Стојанов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1886]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |7 |Стоилко Атанасов Алексов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1923]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |8 |Дано Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |9 |Петре Костов Алексовски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |10 |Мегди Тефиков Алиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |11 |[[Јусуф Алипов|Јусуф Мемедов Алипов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1906]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |''н/п'' |''н/п'' |Цивилни жртви{{БелешкаОзнака|Неговата судбина е непозната, околу [[септември]] [[1941|1941 година]] исчезнал под мистериозни околности. Неговото тело никогаш не било откриено.}} |[[Македонски Турци|Турци]] |- |12 |Никола Јованов Алтиев{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |13 |Муртезан Усеинов Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1899]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |14 |Шукрија Алиев Амедов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[1922]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Бродско-посавска Жупанија|Врполе, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Албанци]] |- |15 |Ќазим Алиов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1891]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[јули]] [[1944]] |[[Криволак|Криволак, Неготинско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |16 |Демир Ќазимов Амзов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1907]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 август]] [[1944]] |[[Крупиште|Крупиште, Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |17 |Ванчо Јованов Анастасов{{Sfn|Малковски|1985|p=111}} |[[1917]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |18 |[[Ристо Анастасов|Ристо Ѓорѓиев Анастасов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[19 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 јануари]] [[1945]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |19 |Глигор Коцев Ангелов{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[30 ноември]] [[1923]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[24 септември]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |20 |Јордан Трпев Ангеловски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |21 |Благој Ванчов Андов{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Срем|Срем, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |22 |[[Петар Андов|Петар Серафимов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=53}} |[[1927]] |[[Велес]] |[[17 март]] [[1945]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |23 |[[Стојан Андов (војник)|Стојан Игнов Андов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |24 |Ката Димкова Андова{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1900]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |25 |Илија Темелков Андовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[29 јули]] [[1924]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |26 |[[Андреја Андреев|Андреја Тодоров Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |27 |[[Трајче Петкановски|Трајче Лазов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21}} |[[7 октомври]] [[1919]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[6 август]] [[1943]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |28 |[[Трајко Андреев|Трајче Јованов Андреев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[7 мај]] [[1925]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |29 |Милорад Илиев Антев{{Sfn|Малковски|1985|p=77}} |[[28 јуни]] [[1923]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |30 |Александар Манасиев Антевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1923]] |''н/п'' |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |31 |[[Васил Антевски - Дрен|Васил Стефанов Антевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[28 октомври]] [[1904]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[28 август]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Прв скопски партизански одред|Скопски партизански одред]] |[[Македонец|Македонци]] |- |32 |Ристо Стојанов Анчев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |33 |[[Часлав Аранѓеловиќ|Коста Часлав Аранѓеловиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=77-78}} |[[13 ноември]] [[1923]] |[[Скопско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |''н/п'' |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |34 |Божидар Тодоров Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[10 февруари]] [[1924]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[14 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |35 |Драган Јорданов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[10 август]] [[1921]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Урошевац|Урошевац, Србија]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |36 |Петар Димов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=95}} |[[17 мај]] [[1924]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |37 |Стеван Миланов Арсов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1912]] |[[Кумарино|Кумарино, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |38 |[[Цветан Арсов|Цветан Соколов Арсов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[20 март]] [[1922]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |''н/п'' |[[Бригада „Гоце Делчев“|Македонска бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |39 |Радислав Илиев Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=54}} |[[15 август]] [[1924]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[6 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |40 |Мите Стефанов Арсовски{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[5 јули]] [[1926]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |41 |Јонуз Муртезанов Асанов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1919]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Ниш|Ниш, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |42 |Ќазим Шаќиров Асановски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |43 |Димко Ѓорѓиев Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[1921]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |44 |Лазар Игнов Атанасов{{Sfn|Малковски|1985|p=55}} |[[4 март]] [[1923]] |[[Лугунци|Лугунци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |45 |Тодор Бабуновски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |46 |Андреја Панов Басаров{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |47 |[[Јован Басаровски|Јован Андреев Басаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=21-22}} |[[15 август]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |48 |Борче Перов Бешировски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1921]] |[[Дабниште|Дабниште, Кавадаречко]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |49 |Асан Јанузов Билев{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[1921]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |50 |[[Стефан Бобев|Стефан Миланов Бобев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=112}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |51 |Љубомир Николов Богданов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[14 септември]] [[1938]] |[[Велес]] |[[5 април]] [[1945]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |52 |Љубица С. Богеска{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Кичево]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |53 |Мица Панова Богоева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1916]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |54 |Ванчо Анев Божинов{{Sfn|Малковски|1985|p=133}} |[[1874]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[септември]] [[1944]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |55 |[[Боро Божиновски – Прцан|Боро Величков Божиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=22}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бањане|Бањане, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |56 |Бошко Босанац{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |57 |Петре Илиев Босилков{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |58 |[[Боте Боцевски|Боте Борев Боцевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[3 април]] [[1943]] |[[Катланово|Катланово, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |59 |Лазар Панов Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=55-56}} |[[10 април]] [[1924]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[14 јануари]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |60 |Петре Димев Бошков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1877]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |61 |[[Трајко Бошкоски-Тарцан|Трајко Јорданов Бошковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=23-24}} |[[12 јуни]] [[1918]] |[[Голем Радобил|Голем Радобил, Прилепско]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |62 |Божин Коцев Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=24-25}} |[[10 јули]] [[1921]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[11 ноември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |63 |Ристе Тодоров Брзаков{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[21 март]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |64 |Љубенка Тодорова Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[22 јануари]] [[1939]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |65 |Рајна Илиева Брзакова{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |66 |Трпе Србин Броштички{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Дебарско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |67 |Димче Бурев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1890]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |68 |Панзо Стојанов Бурчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1878]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |69 |[[Стојан Бурчевски|Стојан Јорданов Бурчевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=25}} |[[20 април]] [[1920]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |70 |Јованче Стоилков Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |71 |Најдо Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[17 декември]] [[1925]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |72 |Павле Стојанов Васев{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 јули]] [[1942]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |73 |Велика Стојанова Васева{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[2 април]] [[1939]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |74 |Борка Јорданов Василески{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |75 |[[Сато Вејселов|Сато Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=78}} |[[1920]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |76 |Расим Алиов Вејселов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[мај]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |77 |[[Риза Вејселов|Риза Алиов Вејселов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=134}} |[[1922]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |78 |Милан Стојанов Велјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[2 февруари]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |79 |Нове Најдов Велјовски{{Sfn|Малковски|1985|p=96}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |80 |Никола Велков{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Никодин|Никодин, Прилепско]] |[[12 декември]] [[1942]] |[[Мукос|Мукос Планина]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |81 |Коле Илиев Гајдов{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[26 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |82 |[[Невена Георгиева-Дуња|Невена Николова Георгиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=26}} |[[25 јули]] [[1925]] |[[Скопје]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |83 |[[Арсо Гиноски|Арсе Кочов Гиновски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |84 |Крсте Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Гостивар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |85 |Милан Јованов Гиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[21 октомври]] [[1900]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |86 |Панче Трајков Гочев{{Sfn|Малковски|1985|p=78-79}} |[[1921]] |[[Карабуниште|Карабуниште, Велешко]] |[[10 ноември]] [[1944]] |[[ЖС „Пчиња“]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |87 |Сутка Ѓошева Грацковалиева{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[6 декември]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |88 |Доне Савев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[1945]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |89 |Душан Панзов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=113}} |[[1912]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[13 јули]] [[1943]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |90 |Коце Настев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1899]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |91 |Милан Блажев Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Скопје]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |92 |Перо Настов Грков{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1883]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |93 |Мирослав Перов Грковски{{Sfn|Малковски|1985|p=26-27}} |[[15 април]] [[1922]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |94 |[[Благој Давков|Благоја Ангелов Давков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27}} |[[21 јануари]] [[1921]] |[[Скопје]] |[[21 јануари]] [[1943]] |[[Скопје]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |95 |[[Никола Давчев|Никола Петров Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[19 април]] [[1922]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |96 |[[Славко Давчев|Славко Томов Давчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=27-28}} |[[23 јануари]] [[1921]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[20 јануари]] [[1943]] |[[Клиново|Клиново, Кавадаречко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |97 |Јордан Трајков Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=96-97}} |[[3 јануари]] [[1926]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |98 |Трајко Миов Дамјанов{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[24 април]] [[1923]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[15 април]] [[1945]] |[[Ѓаково|Ѓаково, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |99 |[[Борис Дамјаноски|Борис Билбилов Дамјаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1914]] |[[Карбуница|Карбуница, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |100 |Петре Страшев Дебарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[5 февруари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |101 |Славко Ончев Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[31 јануари]] [[1914]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |102 |Тодор Јованов Делов{{Sfn|Малковски|1985|p=80}} |[[14 февруари]] [[1925]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |103 |Александар Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1888]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |104 |Живка Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1902]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |105 |Миле Александров Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[1925]] |[[Алексинац|Алексинац, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |106 |Мирјана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=135}} |[[28 декември]] [[1927]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |107 |Светлана Александрова Дениќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[21 јануари]] [[1932]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |108 |Сута Јорданова Демниева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |109 |Душан Тодоров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[19 април]] [[1914]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |110 |[[Миле Димитриев|Миле Дамев Димитриев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[8 февруари]] [[1926]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[18 април]] [[1944]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |111 |Тоде Спиров Димитриев{{Sfn|Малковски|1985|p=114}} |[[1904]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |112 |Драгољуб С. Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1927]] |[[Куманово]] |[[4 септември]] [[1944]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |113 |Димитрија Димитриевски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |114 |Предраг Димитријевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=97}} |[[1910]] |[[Србија]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1945]] |[[Лозница (град во Србија)|Лозница, Србија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |115 |Драгаш Петков Димковски{{Sfn|Малковски|1985|p=153}} |[[1919]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |''н/п'' |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |116 |Ѓоше Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |117 |[[Ѓошо Димов|Ѓошо Габров Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[23 мај]] [[1920]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Папрадиште (Кичевско)|Папрадиште, Кичевско]] |[[Четириесет и прва македонска дивизија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |118 |Илија Јорданов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |119 |[[Костадин Димов|Костадин Танев Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[21 мај]] [[1920]] |[[Велес]] |[[18 јули]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |120 |Крсте Николов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[2 септември]] [[1920]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |121 |Крсте Трајков Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=81}} |[[1915]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |122 |[[Никола Димов|Никола Панов Димов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[26 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |123 |Петре Дончев Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=115}} |[[9 февруари]] [[1914]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |124 |Стефан Димов Димов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1904]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |125 |Мара Димовска{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |126 |Димко Филипов Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |127 |Димо Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |128 |[[Петре Димовски (партизан)|Петре Миланов Димовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=56}} |[[1 февруари]] [[1920]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |129 |Стефан Ставрев Димовски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1920]] |[[Горно Село|Горно Село, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |130 |Александар Савов Додевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Канарево|Канарево, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |131 |Атанас Панов Домазетов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1880]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |132 |Дано Атанасов Донев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[3 јануари]] [[1921]] |[[Барово (Демиркаписко)|Барово, Демиркаписко]] |[[6 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |133 |Глигор Методиев Досев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Кавадарци]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |134 |Никола Андреев Дрнков{{Sfn|Малковски|1985|p=56-57}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[8 декември]] [[1944]] |[[Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |135 |Илија Ставрев Дудановски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |136 |[[Андо Ѓорѓиев|Андо Трајков Ѓорѓиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[1920]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |137 |Димитрија Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[20 февруари]] [[1921]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[12 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |138 |Димче Петров Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=57}} |[[25 јули]] [[1920]] |[[Еловец|Еловец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |139 |Ѓорѓи Славков Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=98}} |[[27 август]] [[1921]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Бихаќ|Бихаќ, Босна и Херцеговина]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |140 |Перо Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1923]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |141 |Тане Ристов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1908]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |142 |Темелко Ризов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |''н/п'' |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |143 |Тодор Игнов Ѓорѓиев{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1866]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |144 |[[Маца Овчарова|Марија Ангелова Ѓорѓиева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=28}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Сливник|Сливник, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[’Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |145 |[[Благој Ѓорев|Благој Димев Ѓорев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29}} |[[8 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1942]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |146 |Благојка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[8 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |147 |Љупка Петрова Ѓорчева{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[26 февруари]] [[1938]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |148 |Илија Стојчев Ѓошев{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[15 јули]] [[1921]] |[[Уланци|Уланци, Велешко]] |[[12 мај]] [[1945]] |[[Горњи Лакош|Горњи Лакош, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |149 |[[Јован Ѓошев|Јован Димов Ѓошев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=57-58}} |[[1916]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |150 |Радица Ѓурѓевиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1902]] |[[Рашки Управен Округ|Обрва, Србија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |151 |Емин Ќазимов Ебишов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1918]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |152 |[[Славе Евтов|Славе Игнов Евтов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1 април]] [[1914]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |153 |Стојан Ристов Евтов{{Sfn|Малковски|1985|p=99}} |[[21 август]] [[1925]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Вуковар|Вуковар, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |154 |Шукри Фазлиов Елмазов{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1900]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |155 |Јован Димов Есмеров{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |156 |Стефан Иванов Заборчанев{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[15 март]] [[1925]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |157 |Борис Атанасов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[1915]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |158 |Киро Тодоров Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[20 мај]] [[1925]] |[[Велес]] |[[26 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |159 |[[Милан Зафиров|Милан Панов Зафиров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=58}} |[[1918]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |160 |Петре Трајков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[1917]] |[[Кочани]] |[[18 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |161 |Стојан Темелков Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=82}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |162 |Тоде Панов Зафиров{{Sfn|Малковски|1985|p=59}} |[[18 јануари]] [[1916]] |[[Ново Село (Општина Чашка)|Ново Село, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |163 |[[Љубе Здравковски|Љубомир Спасев Здравков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=29-30}} |[[1915]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1943]] |[[Бинач|Бинач, Србија]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |164 |Илија Јанушев Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=82-83}} |[[1923]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |[[13 ноември]] [[1944]] |[[Скопје]] |[[Ослободување на Скопје]] |[[Македонец|Македонци]] |- |165 |Мирче Стојанов Здравковски{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1890]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |166 |Бошко Јорданов Златанов{{Sfn|Малковски|1985|p=59-60}} |[[27 декември]] [[1916]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Растеш|Растеш, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |167 |Али Ќазимов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |168 |Малик Есадов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[1922]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |169 |Усеин Аџиев Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1914]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |{{Околу}} [[1941]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |170 |Фазлија Мемедов Ибраимов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1884]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1942]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |171 |[[Анифе Кадриова|Анифа Нафија Ибраимова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=116}} |[[1870]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |172 |Ленче Рајкова Иванова{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1924]] |[[Штипско]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |173 |[[Родна Ивева|Благородна Лозова Ивева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30}} |[[12 февруари]] [[1922]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |174 |Никола Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[16 мај]] [[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Гостивар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |175 |Тодор Андреев Игнатов{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[2 февруари]] [[1923]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[5 декември]] [[1944]] |[[Дебар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |176 |[[Борис Игнов|Борис Орданов Игнов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |''н/п'' |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |177 |Ивче Јованов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=147}} |[[1913]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Калиманци|Калиманци, Пијанец]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |178 |Ристо Димитров Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Струмица]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |179 |[[Стојан Илиоски|Стојан Јакимов Илиоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1927]] |[[Србјани|Србјани, Кичевско]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведен како жртва во [[Февруарскиот поход|Февруарски поход]].}} |[[Македонец|Македонци]] |- |180 |Димко Јорданов Ингилизов{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |181 |Сава Димкова Ингилизова{{Sfn|Малковски|1985|p=136}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |182 |Благој Стојанов Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[29 март]] [[1924]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |183 |Борис Петров Инов{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[5 февруари]] [[1918]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Гургурница|Гургурница, Тетовско]] |[[Битка кај Гургурница]] |[[Македонец|Македонци]] |- |184 |Славејко Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1881]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |185 |Тодор Андов Илиев{{Sfn|Малковски|1985|p=60}} |[[12 ноември]] [[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |186 |Драган Костов Илиевски{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[13 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Берак, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |187 |Трајче Ѓорѓиев Илков{{Sfn|Малковски|1985|p=100}} |[[1921]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |188 |Сакип Муртезанов Имеров{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[16 април]] [[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[21 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |189 |[[Шаип Имеров|Шаип Алиов Имеров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[13 февруари]] [[1921]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |190 |Деар Џемаилов Исаков{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1875]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |191 |[[Видан Јанаќиевски|Видан Тодоров Јанаќиевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[23 ноември]] [[1922]] |[[Горно Српци|Горно Српци, Битолско]] |[[8 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |192 |Борис Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1908]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |193 |Веле Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[14 септември]] [[1900]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |194 |Тоде Петрушев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[26 мај]] [[1902]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |195 |[[Тодор Јанев|Тодор Ристов Јанев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=30-31}} |[[1912]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |196 |Ризо Велев Јанев{{Sfn|Малковски|1985|p=117}} |[[1912]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[16 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |197 |Коцка Ристова Јанева{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1922]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |198 |Душан Стефанов Јаневски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |199 |Алексо Петрев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1880]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |200 |Јанкула Ѓорѓиев Јанков{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1876]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[3 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |201 |Славко Александров Јанковски{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[16 декември]] [[1926]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[7 јануари]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |202 |[[Благој Јанушев|Благој Ристов Јанушев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=31-32}} |[[1920]] |[[Прждево|Прждево, Неготинско]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |203 |Алексо Борисов Јашевски{{Sfn|Малковски|1985|p=154}} |''н/п'' |[[Тројкрсти|Тројкрсти, Прилепско]] |[[12 септември]] [[1942]] |[[Бабуна (планина)|Мукос]] |[[Битка кај Мукос]] |[[Македонец|Македонци]] |- |204 |Геле Недев Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[10 септември]] [[1927]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |205 |[[Ивче Јованов|Ивче Орданов Јованов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=61}} |[[21 октомври]] [[1918]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |206 |Трајко Р. Јованов{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[26 март]] [[1922]] |[[Дебриште|Дебриште, Кавадаречко]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |207 |[[Николија Јовановиќ|Николај Ранков Јовановиќ]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Брзак|Брзак, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |208 |Борислав Михајлов Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[16 февруари]] [[1925]] |[[Куново (Гостиварско)|Куново, Гостиварско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |209 |Милош Тодоров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=83}} |[[8 август]] [[1926]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |210 |Павле Зафиров Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[6 јули]] [[1924]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |211 |Стојан Јовановски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |212 |Благој Димчев Јовев{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[12 март]] [[1924]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |213 |Благој Јорданов Јовчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[28 октомври]] [[1924]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |214 |Панче Ѓошев Јолдашев{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1915]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |215 |Димче Николов Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=61-62}} |[[13 март]] [[1922]] |[[Велес]] |[[2 мај]] [[1945]] |[[Скопје]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |216 |[[Јордан Јорданов|Јордан Петров Јорданов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=32}} |[[22 декември]] [[1920]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |217 |Кирил Петров Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[4 април]] [[1907]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |218 |Ристо Цанев Јорданов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |219 |Благој Димов Јосмов{{Sfn|Малковски|1985|p=33}} |[[8 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 ноември]] [[1942]] |[[Лисиче (Велешко)|Лисиче, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |220 |[[Марија Камишова - Нонча|Марија Владова Камишова]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34}} |[[20 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |221 |[[Трајко Капчев|Трајко Орданов Капчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=34-35}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |222 |Илија Орданов Капчев{{Sfn|Малковски|1985|p=35-36}} |[[1 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |223 |[[Ката Капчева|Ката Јорданова Капчева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |224 |Богдан Трајков Каракостев{{Sfn|Малковски|1985|p=36}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[27 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |225 |Димче Карески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |226 |Борис Карпузов{{Sfn|Малковски|1985|p=118}} |[[1919]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[пролетта]] [[1944]] |[[Негорци|Негорци, Гевгелиско]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |227 |[[Трајче Кимов|Трајче Илиев Кимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[24 октомври]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |228 |[[Благој Кирков|Благој Ангелов Кирков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=37}} |[[23 март]] [[1923]] |[[Велес]] |[[9 јануари]] [[1943]] |[[Горно Оризари|Горно Оризари, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |229 |[[Трајко Китанов|Трајко Коцев Китанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[1910]] |[[Грнчиште|Грнчиште, Велешко]] |[[2 октомври]] [[1942]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |230 |Мите Миланов Китановски{{Sfn|Малковски|1985|p=101}} |[[14 април]] [[1925]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Бановци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |231 |[[Серафим Китаноски|Серафим Блажев Китановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1916]] |[[Издеглавје|Издеглавје, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Барбарос|Барбарос, Порече]]{{БелешкаОзнака|Во книгата, грешно е наведено дека загинал во [[Богомила|с. Богомила]].}} |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |232 |Илија Петров Климкаров{{Sfn|Малковски|1985|p=37-38}} |[[3 декември]] [[1913]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |233 |Буна Аврамова Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1912]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |234 |[[Илија Ково|Илија Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1904]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |235 |[[Исак Ково|Исак Аврамов Ково]]{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1901]] |''н/п'' |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |236 |Солча Илиева Ково{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1938]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Треблинка|Треблинка, Полска]] |[[Холокауст]] |[[Македонски Евреи|Евреи]] |- |237 |[[Мице Козароски|Мицко Лазов Козаровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=38-39}} |[[24 септември]] [[1910]] |[[Прилеп]] |[[19 декември]] [[1942]] |[[Нежилово (Велешко)|Нежилово, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |238 |Ѓоше Димчев Кожаров{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[1934]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |239 |Анастас Димов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=137}} |[[31 декември]] [[1903]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |240 |Јован Николов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1911]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |241 |Петре Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=84}} |[[1913]] |[[Владиловци|Владиловци, Велешко]] |[[7 ноември]] [[1944]] |[[Кукуричани|Кукуричани, Неготинско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |242 |Стојан Миланов Костов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[4 јануари]] [[1924]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |243 |Коста Костовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |244 |Благој Јованов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[19 април]] [[1925]] |[[Свеќани|Свеќани, Велешко]] |[[15 ноември]] [[1944]] |[[Туин|Туин, Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |245 |Никола Панов Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1 јануари]] [[1927]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[9 мај]] [[1945]] |[[Загреб|Загреб, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |246 |Никола Трајков Коцев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1915]] |[[Мартолци|Мартолци, Велешко]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Матка (село)|Матка, Скопско]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |247 |[[Нада Бутникошарева|Нада Николова Коцева]]{{Sfn|Малковски|1985|p=39-40}} |[[27 јануари]] [[1919]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |248 |[[Анде Кошулчев|Анде Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=40}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |249 |[[Владо Кошулчев|Владо Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[18 март]] [[1912]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Дејковец|Дејковец, Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |250 |[[Никола Кошулчев|Никола Ристов Кошулчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=119}} |[[19 ноември]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |251 |Киро Јованов Крстески{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |252 |Пецо Костадинов Крстевски{{Sfn|Малковски|1985|p=41}} |[[20 април]] [[1916]] |[[Долнени|Долнени, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |253 |Петре Филипов Кулев{{Sfn|Малковски|1985|p=85}} |[[1926]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1945]] |[[Тетово]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |254 |Владо Куновски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |''н/п'' |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |255 |Славе Миланов Лазаров{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[16 октомври]] [[1944]] |[[Дреновска Клисура|Дреновска Клисура, Кавадаречко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |256 |Лазар Кочов Лазов{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[25 октомври]] [[1944]] |[[Глишиќ|Глишиќ, Кавадаречко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |257 |Борка Лапачо{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1922]] |[[Варош|Варош, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |258 |Благој Панов Леов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[23 јануари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[7 мај]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |259 |Елмаз Сулејманов Лиманов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |260 |Амед Амедов Лојков{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1903]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |261 |Бошко Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |262 |Игно Димитриев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1931]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |263 |Јован Димев Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1880]] |[[Чашка|Чашка, Велешко]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |264 |Трајко Јорданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[1922]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[2 ноември]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |265 |Трајко Орданов Манев{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1924]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Сарај (населба)|Сарај, Скопско]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |266 |Јусуф Абазов Мамудов{{Sfn|Малковски|1985|p=120}} |[[1910]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |267 |Рамадан Ибраимов Макотов{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1908]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Штипско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |268 |Цвета Марковиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1912]] |[[Куманово]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |269 |[[Владимир Мацанов|Владимир Петров Мацанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1920]] |[[Скопје]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |270 |[[Богдан Маџаров|Богдан Илиев Маџаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[24 мај]] [[1944]] |[[Виена|Виена, Австрија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |271 |Мемед Исмаилов Мечев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1923]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1941]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |272 |Исмаил Алиев Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Горно Каласлари|Горно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |273 |Џемаил Сулејманов Мемедов{{Sfn|Малковски|1985|p=102}} |[[1925]] |[[Долно Каласлари|Долно Каласлари, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |274 |Дуда Реџепов Мемедова{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1885]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |{{Околу}} [[1944]] |[[Крушје (Велешко)|Крушје, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |275 |Мустафа Реџепов Мемедовски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[февруари]] [[1923]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |276 |[[Миле Милев|Миле Алексов Милев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42}} |[[15 август]] [[1921]] |[[Велес]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |277 |Рампо Борисов Милевски{{Sfn|Малковски|1985|p=62}} |[[25 јули]] [[1926]] |[[Плетвар|Плетвар, Прилепско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |278 |Ангеле Миловски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |279 |[[Стојан Миливоески|Стојан Глигоров Милоевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |[[10 август]] [[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |280 |[[Димче Милошевски|Димче Ставров Милошевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Скопје]] |[[5 октомври]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |281 |Нове Панчев Милошевски{{Sfn|Малковски|1985|p=155}} |''н/п'' |[[Јагол|Јагол, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |282 |Петар Димов Мимовски{{Sfn|Малковски|1985|p=86}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[9 септември]] [[1944]] |[[Неготино]] |[[Деветта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |283 |Анде Петров Минов{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |284 |Султана Петрова Минова{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јуни]] [[1924]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |285 |Ристо Димитров Миов{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1906]] |[[Голем Радобил|Радобил, Прилепско]] |{{Околу}} [[декември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |286 |Диме Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1879]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Скопје]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |287 |[[Димче Мирчев|Димче Ѓошев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=15-16}} |[[13 ноември]] [[1913]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Кавадарци]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |288 |Иван Котев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |289 |[[Ивче Мирчев|Ивче Камев Мирчев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=63}} |[[1917]] |[[Крива Круша|Крива Круша, Велешко]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |290 |Лазо Андреев Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[1882]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[17 март]] [[1943]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |291 |Петре Јованов Мирчев{{Sfn|Малковски|1985|p=121}} |[[12 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |292 |Ристо Војчинов Мирчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1921]] |[[Требеништа|Требеништа, Охридско]] |[[21 февруари]] [[1944]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |293 |Панче Јованов Митев{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |294 |Витомир Досев Митевски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1907]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |295 |[[Димко Митрев|Димко Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=42-43}} |[[1919]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |296 |Јован Илиев Митрев{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1900]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |297 |[[Тоде Митрев|Тоде Трајков Митрев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1916]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[јули]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |298 |Васа Стојанова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |299 |Љуба Николова Митрева{{Sfn|Малковски|1985|p=122}} |[[1897]] |[[Бусилци|Бусилци, Велешко]] |[[10 декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |300 |Круме Јорданов Митреќески{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[21 септември]] [[1921]] |[[Галичник|Галичник, Мијачија]] |{{Околу}} [[август]] [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |301 |[[Тодор Мицев|Тодор Стефанов Мицев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[16 јануари]] [[1941]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |302 |Аница Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[17 јули]] [[1937]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |303 |Ката Стефанова Мицева{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1907]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |304 |Трајче Петров Мишков{{Sfn|Малковски|1985|p=63-64}} |[[12 мај]] [[1924]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Здуње (Порече)|Здуње, Порече]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |305 |Серафим Николов Младеновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1912]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[11 септември]] [[1944]] |[[Горно Оризари (Велешко)|Горно Оризари, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |306 |Абаз Мамудов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1881]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |307 |Шефки Исмаилов Муратов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[1907]] |[[Согле|Согле, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Албанци]] |- |308 |Бејтула Шабанов Мусов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[12 мај]] [[1914]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |309 |Исмаил Алитов Мусовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[10 март]] [[1920]] |[[Десово|Десово, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |310 |Беџет Џаферов Мустафов{{Sfn|Малковски|1985|p=123}} |[[30 јули]] [[1908]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |311 |[[Димко Најдов|Димко Анев Најдов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1 август]] [[1919]] |[[Велес]] |[[14 октомври]] [[1944]] |[[Сува Гора]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |312 |Ристо Петрев Најдов{{Sfn|Малковски|1985|p=43}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 јануари]] [[1943]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |313 |Павлина Грацковалиева Најдова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1889]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |314 |Крсте Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1935]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |315 |Ордан Петров Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=138}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |316 |Тодор Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1940]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |317 |Томче Орданов Наков{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1939]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |318 |Марија Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1893]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |319 |Мариче Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1938]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |320 |Павлина Орданова Накова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1936]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |321 |Елизабета Петрова Наскоска{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1926]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |322 |Трајче Митов Настев{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |323 |Благој Петров Настов{{Sfn|Малковски|1985|p=87}} |[[24 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[17 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Бригада „Гоце Делчев“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |324 |Андреја Јованов Настовски{{Sfn|Малковски|1985|p=124}} |[[1899]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |''н/п'' |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |325 |Тоде Коцев Наумов{{Sfn|Малковски|1985|p=64}} |[[1909]] |[[Дреново (Велешко)|Дреново, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |326 |Димче Нацев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1920]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |327 |Дончо Стефанов Недев{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1878]] |[[Оморани|Оморани, Велешко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1942]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |328 |[[Коле Неделковски|Никола Крстев Неделков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[16 декември]] [[1912]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[2 септември]] [[1941]] |[[Софија|Софија, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Бугарија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |329 |Марко Тасев Несторовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1914]] |[[Пешкопеја|Пешкопеја, Албанија]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |''н/п'' |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |330 |[[Благој Нечев|Благој Драганов Нечев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[24 февруари]] [[1923]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |331 |Ѓорѓи Јорданов Нечев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1892]] |[[Велес]] |[[26 мај]] [[1941]] |[[Солунски Залив]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |332 |Ангел Нацев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1921]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |333 |Коце Темелков Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=125}} |[[1913]] |[[Габровник|Габровник, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |334 |Панта Ѓорѓиев Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=103}} |[[21 јули]] [[1925]] |[['Рлевци|'Рлевци, Велешко]] |{{Околу}} [[април]] [[1945]] |''н/п'' |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |335 |[[Божин Николов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1923]] |[[Бродец (Скопско)|Бродец, Скопско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |336 |Тодор Игнов Николов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1 февруари]] [[1917]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[24 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |337 |Божана Димова Николова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |338 |Димче Зафиров Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Клечевце|Клечевце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |339 |[[Павле Николовски|Славе Петров Николовски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1922]] |[[Ајватовци|Ајватовци, Скопско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |340 |Трајко Василев Николовски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1915]] |[[Рамне (Охридско)|Рамне, Охридско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |341 |Боге Миланов Николоски{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[1912]] |[[Прилеп]] |[[3 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Петнаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |342 |Ислам Муслиов Нурчев{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[1923]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |343 |Јован Василев Ончев{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[20 јули]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |344 |[[Ѓошо Органџиев|Ѓошо Димков Органџиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=65}} |[[5 март]] [[1926]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |345 |Амед Асанов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[1891]] |[[Иванковци|Иванковци, Велешко]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |346 |Амед Ибраимов Османов{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1917]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Уларци|Уларци, Кочанско]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |347 |Лазар Миланов Осмаков{{Sfn|Малковски|1985|p=66}} |[[1918]] |[[Велес]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |348 |Благој Николов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[15 јули]] [[1922]] |[[Скачинци|Скачинци, Велешко]] |{{Околу}} [[есента]] [[1943]] |[[Плевенска област|Гиген, Бугарија]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |349 |Павле Саздов Павлов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Ногаевци|Ногаевци, Велешко]] |[[15 јуни]] [[1942]] |[[Скопско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |350 |Коста Владимиров Павловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1924]] |[[Батање|Батање, Штипско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |351 |Аспар Алексов Палашев{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1899]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |352 |[[Никола Панов (партизан)|Никола Илиев Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[18 ноември]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[5 март]] [[1945]] |[[Битола]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |353 |Ордан Дончов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1918]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |354 |Славејко Костов Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1944]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |355 |Тодор Ончев Панов{{Sfn|Малковски|1985|p=104}} |[[22 септември]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |356 |[[Трајче Панов|Трајче Драганов Панов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=44}} |[[14 ноември]] [[1921]] |[[Двориште (Велешко)|Двориште, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |357 |Донка Костова Панова{{Sfn|Малковски|1985|p=139}} |[[1909]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |358 |Живко Пантиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |''н/п'' |[[Мостар|Потоци, Босна и Херцеговина]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |359 |Јован Трајков Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=66-67}} |[[6 февруари]] [[1917]] |[[Велес]] |[[6 ноември]] [[1944]] |[[Свети Николе]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Свети Николе]] |[[Македонец|Македонци]] |- |360 |Никола Поп Панчев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |361 |Магда Николова Поп Панчева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |362 |Ристо Петров Папазов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[11 април]] [[1930]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[20 март]] [[1944]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |363 |Диме Цветанов Пауновски{{Sfn|Малковски|1985|p=156}} |[[1925]] |[[Куратица|Куратица, Охридско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |364 |Благој Илиев Перчинков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |365 |Славе Димов Петков{{Sfn|Малковски|1985|p=44-45}} |[[1911]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |[[13 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |366 |Благој Трајков Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |367 |[[Киро Петров|Киро Николов Петров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45}} |[[1912]] |[[Бусилци|Бусулци, Велешко]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |368 |Ладе Јованов Петров{{Sfn|Малковски|1985|p=88}} |[[11 август]] [[1922]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |369 |Ангелина Николова Петрова{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[2 ноември]] [[1926]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонец|Македонци]] |- |370 |Борче Миланов Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[19 јануари]] [[1929]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |371 |Диме Петрушев{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1860]] |[[Долно Врановци|Долно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |372 |Ефка Панова Петрушева{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1896]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |373 |[[Боро Петрушевски|Боро Апостолов Петрушевски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=16-17}} |[[1920]] |[[Куманово]] |[[21 април]] [[1943]] |[[Горанце (Генерал Јанковиќ)|Горанце, Србија]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |374 |Владо Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Велешко]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |375 |Илија Бошков Петрушевски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 февруари]] [[1924]] |[[Скачковце|Скачковце, Кумановско]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |376 |[[Панче Пешев|Панче Николов Пешев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=45-46}} |[[1915]] |[[Куманово]] |[[5 јуни]] [[1944]] |[[Огражден]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |377 |Трајче Ѓошев Пингов{{Sfn|Малковски|1985|p=140}} |[[1912]] |[[Велес]] |[[6 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |378 |Атанас Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1913]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Штип]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |379 |Димитрија Стојанов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1902]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Страцин|Страцин, Кратовско]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |380 |Ристо Велимиров Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=126}} |[[17 мај]] [[1911]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |381 |Трајко Ангелов Попов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Башино Село|Башино Село, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |382 |Александар Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |383 |Драгољуб Попоски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Тополчани|Тополчани, Прилепско]] |[[14 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |384 |[[Киро Пракицов|Киро Ѓошев Пракицов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[6 мај]] [[1917]] |[[Велес]] |[[2 октомври]] [[1944]] |[[Берово]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Берово]] |[[Македонец|Македонци]] |- |385 |[[Петар Припорски|Петар Андов Припорски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67}} |[[24 август]] [[1924]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |[[24 декември]] [[1944]] |[[Гнилане|Гнилане, Србија]] |[[Битка кај Гнилане]] |[[Македонец|Македонци]] |- |386 |[[Богдан Прличков|Богдан Миланов Прличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=67-68}} |[[9 октомври]] [[1918]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |387 |Миле Пропиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1904]] |[[Србија]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонски Срби|Срби]] |- |388 |Борис Миланов Пупулиев{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[29 јануари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |389 |Ѓорѓи Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |390 |Коста Радиновиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Вевчани|Вевчани, Струшко]] |[[8 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |391 |Марица Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1905]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |392 |Радомир Радуловиќ{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1909]] |[[Расински Управен Округ|Ѓунис, Србија]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонски Срби|Срби]] |- |393 |Ќерим Реџепов Ренгалов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1895]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |{{Околу}} [[август]] [[1944]] |[[Виничани|Виничани, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |394 |Азиб Јашаров Реџепов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1919]] |[[Црквино|Црквино, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Ново Село (Струмичко)|Ново Село, Струмичко]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |395 |Ордан Димов Ржаров{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |396 |Милка Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1923]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |397 |Сава Димова Ржарова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1883]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |398 |[[Атанас Ристов|Атанас Галабов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[24 јануари]] [[1925]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[мај]] [[1945]] |[[Трст|Трст, Словенија]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |399 |[[Илија Ристов|Илија Панов Ристов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[14 март]] [[1909]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |400 |Илија Ристов Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |401 |Лазо Донев Ристов{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[20 јули]] [[1924]] |[[Подлес|Подлес, Велешко]] |[[10 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |402 |Пандора Панчева Ристова{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1890]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |403 |Баже Бошев Ристески{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1926]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |404 |Вељан Перов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[6 април]] [[1905]] |[[Секирци|Секирци, Прилепско]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Десетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |405 |Коста Јованов Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=105}} |[[25 септември]] [[1922]] |[[Ореше|Ореше, Велешко]] |[[16 април]] [[1945]] |[[Славонија|Врпоље, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |406 |Ристо Колчев Ристовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1914]] |[[Речица (Охридско)|Речица, Охридско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |407 |[[Киро Рогужаров|Киро Јованов Рогужаров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=68}} |[[6 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[4 октомври]] [[1944]] |[[Света Петка (Скопско)|Света Петка, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |408 |Исмаил Рустемов{{Sfn|Малковски|1985|p=141}} |[[1896]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 април]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |409 |Али Мамудов Саидов{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |410 |Саво Здравев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=68-69}} |[[18 декември]] [[1924]] |[[Мокрени|Мокрени, Велешко]] |[[3 октомври]] [[1944]] |[[Крушопек|Крушопек, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |411 |Тодор Камев Саздов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[21 јануари]] [[1925]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонец|Македонци]] |- |412 |[[Шефки Сали|Шефки Алиов Сали]]{{Sfn|Малковски|1985|p=72}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |413 |Фазим Иљазов Салков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |414 |Душан Илиев Светозаревски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[15 ноември]] [[1924]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Капиново|Капиново, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |415 |Дејан Аврамов Сејковски{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1919]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[1 ноември]] [[1944]] |[[Раец|Раец, Кавадаречко]] |[[Комунистичка партија на Македонија]] |[[Торбеши]] |- |416 |Благој Трајков Секов{{Sfn|Малковски|1985|p=69}} |[[23 декември]] [[1924]] |[[Горно Чичево|Горно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Ново Село (Општина Велес)|Ново Село, Велешко]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |417 |[[Ваит Селимов|Ваит Љатифов Селимов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=89}} |[[1923]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[27 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Битка кај Света Петка]] |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |418 |Веап Рамаданов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1918]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |{{Околу}} [[летото]] [[1941]] |[[Јамбол|Јамбол, Бугарија]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |419 |Расим Итрафилов Селимов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1910]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |[[8 август]] [[1944]] |[[Кочилари|Кочилари, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Турци|Турци]] |- |420 |[[Сергеј (македонски партизан)|Сергеј]] |''н/п'' |[[Советски Сојуз]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Руси]] |- |421 |Јован Симоновски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Рајчица|Рајчица, Кичевско]] |[[25 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |422 |Павлина Јованова Скубарова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1890]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |423 |Стојан Соколов{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Шешково|Шешково, Кавадаречко]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |424 |Цане Тодоров Соколовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1921]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[1942]] |[[Мукос]] |[[Битка кај Мукос Планина]] |[[Македонец|Македонци]] |- |425 |[[Кочо Рацин|Коста Апостолов Солев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=7-11}} |[[22 декември]] [[1908]] |[[Велес]] |[[13 јуни]] [[1943]] |[[Лопушник]] |[[Убиството на Кочо Рацин|Убиство на Кочо Рацин]] |[[Македонец|Македонци]] |- |426 |Ленка Николова Софијанова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1870]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |427 |Јосе Здравев Спасев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1910]] |[[Велес]] |[[6 април]] [[1941]] |[[Радовиш]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |428 |Ефто Апостолов Спасовски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1918]] |[[Куманово]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1944]] |[[Белештевица|Белештевица, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |429 |Илија Димов Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[1923]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |430 |Спиро Петров Спиров{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1925]] |[[Велес]] |[[20 јули]] [[1944]] |[[Чепигово|Чепигово, Прилепско]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |431 |Круме Тодоров Србов{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1901]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |432 |Стојан Јованов Станков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1917]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |433 |Сента Петков Станковски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1910]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |434 |[[Томе Стефановски|Томе Мирчев Стефанов]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[1919]] |[[Црешево|Црешево, Скопско]] |[[10 септември]] [[1944]] |[[Раштански Колиби|Раштански Колиби, Велешко]] |[[Битка кај Раштански Колиби]] |[[Македонец|Македонци]] |- |435 |Ацо Митров Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |[[23 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |436 |Петре Андонов Стефанов{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[10 април]] [[1913]] |[[Богомила]] |[[17 октомври]] [[1942]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Бабунска акција]] |[[Македонец|Македонци]] |- |437 |Владо Гинов Стефановски{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[декември]] [[1943]] |[[Прилепско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |438 |Стојан Андреев Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[20 јуни]] [[1923]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[12 декември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[Дванаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |439 |Цветко Орданов Стојанов{{Sfn|Малковски|1985|p=70}} |[[16 март]] [[1924]] |[[Ораов Дол|Ораов Дол, Велешко]] |[[20 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |440 |Миле Петрушев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1912]] |[[Дејловце|Дејловце, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |441 |Перо Манасиев Стојановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1914]] |[[Крушево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |442 |[[Стојан Стојаноски (Попоец)|Стојан Ванчов Стојановски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Попоец|Попоец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |443 |[[Левче Стојкоски|Левче Зорев Стојковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |[[1922]] |[[Бигор Доленци|Бигор Доленци, Кичевско]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |444 |[[Милан Страчков|Милан Лазов Страчков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=127}} |[[1880]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[декември]] [[1942]] |[[Велес]] |[[Комунистичка партија на Југославија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |445 |[[Благој Страчковски|Благој Миланов Страчковски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=17-18}} |[[29 февруари]] [[1920]] |[[Велес]] |[[13 јануари]] [[1943|194]] |[[Велес]] |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |446 |[[Трајче Стреоски|Трајче Миланов Стреоски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=157}} |''н/п'' |[[Орланци (Кичевско)|Орланци, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Десово|Десово, Прилепско]]{{БелешкаОзнака|Во книгата на [[Ѓорѓи Малковски|Малковски]], грешно е наведено дека починал во [[Богомила|с. Богомила]] при [[Февруарски поход|Февруарскиот поход]]}} |[[Народен херој на Македонија]] |[[Македонец|Македонци]] |- |447 |Демуша Таирова{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1900]] |[[Мамутчево|Мамутчево, Велешко]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |448 |Владимир Петров Талески{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1923]] |[[Прилеп]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |449 |Божин Киров Танчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[29 октомври]] [[1925]] |[[Гулинци (Кривопаланечко)|Гулинци, Кривопаланечко]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |450 |Јордан Јорданов Тасков{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1864]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[октомври]] [[1943]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |451 |Исмаил Елмазов Тахиров{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1900]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[10 април]] [[1941]] |[[Шумадиски Управен Округ|Лапово, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Торбеши]] |- |452 |Милутин Бонев Ташевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Старо Нагоричане|Старо Нагоричане, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |453 |Милан Колев Тевчев{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1922]] |[[Крнино|Крнино, Велешко]] |[[12 април]] [[1945]] |[[Вуковарско-сремска Жупанија|Товарник, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |454 |Трајче Петров Темелковски{{Sfn|Малковски|1985|p=90}} |[[3 декември]] [[1927]] |[[Степанци (Велешко)|Степанци, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Стоби|Стоби, Велешко]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |455 |Трајко Ристов Темелков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1912]] |[[Попадија|Попадија, Велешко]] |[[14 ноември]] [[1944]] |[[Кичево]] |[[Кичево и Кичевско во НОВ|Ослободување на Кичево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |456 |Благоја Темелкоски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |457 |Јован Ангелов Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[1924]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[18 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |458 |Трајче Панчев Теов{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[19 март]] [[1922]] |[[Бистрица (Велешко)|Бистрица, Велешко]] |[[28 април]] [[1945]] |[[Бјеловарско-билогорска Жупанија|Гарешница, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |459 |Драган Миланов Теодосиев{{Sfn|Малковски|1985|p=142}} |[[1923]] |[[Чалошево|Чалошево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1942]] |[[Стари Град|Стари Град, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |460 |[[Борис Терзиев|Борис Николов Терзиев]]{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 февруари]] [[1918]] |[[Долно Чичево|Долно Чичево, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Кичевско]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |461 |[[Јовче Тесличков|Јованче Димов Тесличков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=70-71}} |[[17 октомври]] [[1925]] |[[Велес]] |[[24 октомври]] [[1944]] |[[Седларево|Седларево, Полог]] |[[Битка кај Седларево]] |[[Македонец|Македонци]] |- |462 |[[Јован Тикваров|Јован Борисов Тикваров]]{{Sfn|Малковски|1985|p=128}} |[[7 јануари]] [[1924]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |463 |Киро Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1911]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |464 |Тодор Андреев Тодоров{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[5 февруари]] [[1921]] |[[Велес]] |[[14 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |465 |[[Коце Тодороски|Коце Јорданов Тодоровски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1921]] |[[Кичево]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |466 |Славко Благоев Тодоровски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[29 октомври]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Втора македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |467 |Љубе Лазов Томчевски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1926]] |[[Ропотово|Ропотово, Прилепско]] |[[25 септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |468 |Розалија Тотх{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1894]] |[[Сегед|Сегед, Унгарија]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Унгарци]] |- |469 |Камка Миланова Тоцинова{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1909]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[14 септември]] [[1942]] |[[Рудник (Велешко)|Рудник, Велешко]] |[[Масакр кај Пуста Кула]] |[[Македонец|Македонци]] |- |470 |Ганчо Ѓошов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1914]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[1943]] |[[Маутхаузен|Маутхаузен, Германија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |471 |Иван Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=106}} |[[1921]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |472 |Петре Тодоров Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=71}} |[[1926]] |[[Велес]] |[[12 октомври]] [[1944]] |[[Говрлево|Говрлево, Скопско]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |473 |Стоилко Арсов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=91}} |[[20 август]] [[1912]] |[[Поменово|Поменово, Велешко]] |[[17 септември]] [[1944]] |[[Прилеп]] |[[Ослободување на Прилеп]] |[[Македонец|Македонци]] |- |474 |[[Стојан Трајков|Стојан Андреев Трајков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=46}} |[[1910]] |[[Чашка (Велешко)|Чашка, Велешко]] |[[16 декември]] [[1942]] |[[Војница|Војница, Велешко]] |[[Битка кај Војничка Пештера]] |[[Македонец|Македонци]] |- |475 |Трајко Димов Трајков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1907]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[С'лп|С'лп, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |476 |Илија Димков Трајковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[10 февруари]] [[1920]] |[[Магарево|Магарево, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Смиловци|Смиловци, Велешко]] |[[Петта македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |477 |Алексо Ангелов Трчков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[8 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |478 |Андреја Ќорозов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1903]] |[[Босна]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1943]] |[[Германија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |479 |Димо Ристов Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1890]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[19 октомври]] [[1944]] |[[Белград|Белград, Србија]] |Цивилни жртви |[[Македонец|Македонци]] |- |480 |Коста Димитриев Ќулавков{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1 октомври]] [[1919]] |[[Папрадиште (Велешко)|Папрадиште, Велешко]] |[[8 април]] [[1941]] |[[Шабац|Шабац, Србија]] |[[Априлска војна]] |[[Македонец|Македонци]] |- |481 |[[Јовче Ќучук|Јовче Петров Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[9 август]] [[1911]] |[[Велес]] |[[9 ноември]] [[1944]] |[[Велес]] |[[Ослободување на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |482 |[[Киро Чучуков-Себура|Киро Димов Ќучуков]]{{Sfn|Малковски|1985|p=47-48}} |[[25 март]] [[1919]] |[[Велес]] |[[6 јануари]] [[1943]] |[[Велес]] |[[Битка кај Речани]] |[[Македонец|Македонци]] |- |483 |Спасе Велјанов Убавков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1918]] |[[Теово|Теово, Велешко]] |[[17 април]] [[1945]] |[[Винковци|Винковци, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Македонец|Македонци]] |- |484 |Усеин Шаќиров Усеинов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1901]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Торбеши]] |- |485 |Муарем Бајрам Усеиновски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1922]] |[[Мусинци|Мусинци, Прилепско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Вардар]] |[[Единаесетта македонска ударна бригада]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |486 |Реџеп Ибраимов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |487 |Ибраим Османов Фазлиов{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1870]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[9 август]] [[1943]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Торбеши]] |- |488 |Изет Љатифов Фејзов{{Sfn|Малковски|1985|p=129}} |[[1880]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[24 октомври]] [[1942]] |[[Долно Јаболчиште|Долно Јаболчиште, Велешко]] |[[Масакр во Долно Јаболчиште]] |[[Албанци]] |- |489 |Заре Фидановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Добреноец|Добреноец, Кичевско]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |490 |Коста Војов Филиповски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1925]] |[[Челопек (Кумановско)|Челопек, Кумановско]] |{{Околу}} [[септември]] [[1944]] |[[Отиштино|Отиштино, Велешко]] |[[Трета македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |491 |Ѓорѓи Илиев Цветановски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1924]] |[[Прилеп]] |[[10 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |492 |[[Санде Цветаноски|Санде Штериов Цветаноски]]{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |[[1915]] |[[Кичево]] |[[15 февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |493 |Никола Миланов Цветков{{Sfn|Малковски|1985|p=47}} |[[14 април]] [[1918]] |[[Ораовец|Ораовец, Велешко]] |{{Околу}} [[јануари]] [[1943]] |[[Скопско]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |494 |Здравко Цуцковски{{Sfn|Малковски|1985|p=158}} |''н/п'' |[[Дебар]] |{{Околу}} [[февруари]] [[1944]] |[[Богомила|Богомила, Велешко]] |[[Февруарски поход]] |[[Македонец|Македонци]] |- |495 |Васе Петрев Чингарлиев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1906]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |496 |Веселинка Петрова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1914]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |497 |Мица Панова Чорева{{Sfn|Малковски|1985|p=143}} |[[1888]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |498 |Тоше Илиев Чупчев{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[19 февруари]] [[1935]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |499 |Десанка Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[21 февруари]] [[1931]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |500 |Лила Илиева Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[10 март]] [[1925]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |501 |Павлина Цанинова Чупчева{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1892]] |[[Новачани|Новачани, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |502 |Никола Гигов Џампалов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1886]] |[[Велес]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |503 |Рафис Синанов Џемаилов{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1928]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |504 |Андира Синанова Џемаилова{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1926]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |{{Околу}} [[ноември]] [[1944]] |[[Бузалково|Бузалково, Велешко]] |Цивилни жртви |[[Македонски Албанци|Албанци]] |- |505 |Исмаил Сулејманов Џелков{{Sfn|Малковски|1985|p=107}} |[[1920]] |[[Мелница (Велешко)|Мелница, Велешко]] |[[20 април]] [[1945]] |[[Пожега (Хрватска)|Пожега, Хрватска]] |[[Сремски фронт]] |[[Торбеши]] |- |506 |Шабан Даутов Џуклев{{Sfn|Малковски|1985|p=148}} |[[1918]] |[[Горно Врановци|Горно Врановци, Велешко]] |[[7 април]] [[1941]] |[[Велес]] |[[Бомбардирање на Велес (1941)|Бомбардирање на Велес]] |[[Македонец|Македонци]] |- |507 |Јордан Илиев Џурнов{{Sfn|Малковски|1985|p=48-49}} |[[14 мај]] [[1921]] |[[Велес]] |{{Околу}} [[март]] [[1943]] |[[Кавадарци]] |[[НОПО „Димитар Влахов“]] |[[Македонец|Македонци]] |- |508 |Усеин Шаќиров{{Sfn|Малковски|1985|p=144}} |[[1905]] |[[Велес]] |[[30 октомври]] [[1944]] |[[Извор (Велешко)|Извор, Велешко]] |[[Бомбардирање на Извор (Велешко)|Бомбардирање на Извор]] |[[Македонски Турци|Турци]] |- |509 |Веле Димев Шојлев{{Sfn|Малковски|1985|p=72-73}} |[[23 мај]] [[1923]] |[[Велес]] |[[21 ноември]] [[1944]] |[[Тетово]] |[[Осма македонска ударна бригада]] |[[Македонец|Македонци]] |- |510 |Јордан Георгиев Шутев{{Sfn|Малковски|1985|p=49-50}} |[[22 ноември]] [[1922]] |[[Велес]] |[[10 октомври]] [[1944]] |[[Кочани]] |[[Ослободување на Македонија во Втората светска војна|Ослободување на Кочани]] |[[Македонец|Македонци]] |} == Забелешки == {{БелешкаПодножје|Забелешка}} == Наводи == {{Наводи}} === Библиографија === * {{Наведена книга|url=https://plus.cobiss.net/cobiss/mk/mk/data/cobib/13045057|title=Велес и Велешко во Народноослободителната војна (1941-1945): Спомен книга на загинатите борци во НОВ и жртви на фашистичкиот терор од Велес и Велешко|last=Малковски|first=Ѓорѓи|publisher=Просвета|year=1985|isbn=|location=[[Куманово]]|author-link=Ѓорѓи Малковски}} mji46ldrp4538g1pvf9ter7tpnut7ub 10 1369879 5629963 5360347 2026-09-19T09:14:56Z Carshalton 30527 5629963 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Најдобри стрелци на Светските првенства во фудбал |title = [[Награди на Светските првенства во фудбал#Најдобри стрелци|Најдобри стрелци]] на [[Светско првенство во фудбал|Светските првенства во фудбал]] |state = {{{state|autocollapse}}} |bodyclass = hlist | nowrapitems = yes |basestyle = background:gold; |group1 = Најдобар стрелец |list1 = * '''[[Светско првенство во фудбал 1930|1930]]:''' {{flagsport|ARG|size=15px}} [[Гиљермо Стабиле|Стабиле]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1934|1934]]:''' {{flagsport|CSK|1920|size=15px}} [[Олдрих Неједли|Неједли]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1938|1938]]:''' {{flagsport|BRA (1889-1960)|size=15px}} [[Леонидас]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1950|1950]]:''' {{flagsport|BRA (1889-1960)|size=15px}} [[Адемир де Менесес|Адемир]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1954|1954]]:''' {{flagsport|HUN|1949|size=15px}} [[Шандор Кочиш|Кочиш]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1958|1958]]:''' {{flagsport|FRA|1946|size=15px}} [[Жист Фонтен|Фонтен]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1962|1962]]:''' {{flagsport|HUN|size=15px}} [[Флоријан Алберт|Алберт]], {{flagsport|BRA (1960-1968)|size=15px}} [[Вава]], {{flagsport|BRA (1960-1968)|size=15px}} [[Гаринча]], {{flagsport|SOV (1955-1980)|size=15px}} [[Валентин Иванов (фудбалер 1934)|Иванов]], {{flagsport|YUG (1943-1992)|size=15px}} [[Дражан Јерковиќ|Јерковиќ]] & {{flagsport|CHL|size=15px}} [[Леонел Санчес|Санчес]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1966|1966]]:''' {{flagsport|POR|size=15px}} [[Еузебио]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1970|1970]]:''' {{flagsport|FRG|size=15px}} [[Герд Милер|Г. Милер]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1974|1974]]:''' {{flagsport|POL|1945|size=15px}} [[Гжегош Лато|Лато]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1978|1978]]:''' {{flagsport|ARG|size=15px}} [[Марио Кемпес|Кемпес]] |group2 = Златна обувка |list2 = * '''[[Светско првенство во фудбал 1982|1982]]:''' {{flagsport|ITA|1946|size=15px}} [[Паоло Роси|Роси]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1986|1986]]:''' {{flagsport|ENG|size=15px}} [[Гари Линекер|Линекер]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1990|1990]]:''' {{flagsport|ITA|1946|size=15px}} [[Салваторе Скилачи|Скилачи]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1994|1994]]:''' {{flagsport|RUS|size=15px}} [[Олег Саленко|Саленко]] & {{flagsport|BUL|size=15px}} [[Христо Стоичков|Стоичков]] * '''[[Светско првенство во фудбал 1998|1998]]:''' {{flagsport|CRO|size=15px}} [[Давор Шукер|Шукер]] * '''[[Светско првенство во фудбал 2002|2002]]:''' {{flagsport|BRA|size=15px}} [[Роналдо]] * '''[[Светско првенство во фудбал 2006|2006]]:''' {{flagsport|GER|size=15px}} [[Мирослав Клозе|Клозе]] |group3 = Златна копачка |list3 = * '''[[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]:''' {{flagsport|GER|size=15px}} [[Томас Милер|Т. Милер]] * '''[[Светско првенство во фудбал 2014|2014]]:''' {{flagsport|COL|size=15px}} [[Хамес Родригес|Родригес]] * '''[[Светско првенство во фудбал 2018|2018]]:''' {{flagsport|ENG|size=15px}} [[Хари Кејн|Кејн]] * '''[[Светско првенство во фудбал 2022|2022]]:''' {{flagsport|FRA|size=15px}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] * '''[[Светско првенство во фудбал 2026|2026]]:''' {{flagsport|FRA|size=15px}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] |below = * '''Златна обувка првпат е доделена во [[Светско првенство во фудбал 1982|1982]]''' * '''Златна копачка првпат е доделена во [[Светско првенство во фудбал 2010|2010]]''' }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за Светски првенства во фудбал|Најдобри стрелци]] [[Категорија:Предлошки за фудбалски награди|Најдобар стрелец на СП]] </noinclude> fqkuprqon3zdkixy26gxbkxmyexpchv 10 1370489 5629964 5572269 2026-09-19T09:19:01Z Carshalton 30527 5629964 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Златна копачка |state = collapsed |title = [[Златна копачка]] - Хронологија |titlestyle = background: gold; |group1 = Награда доделна од<br />[[France Football]] |list1 = <div> {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Еузебио]] <small>([[Златна копачка 1968|1968]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BUL (1967-1971)}} [[Петар Жеков|Жеков]] <small>([[Златна копачка 1969|1969]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|FRG}} [[Герд Милер|Милер]] <small>([[Златна копачка 1970|1970]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|YUG (1943-1992)}} [[Јосип Скоблар|Скоблар]] <small>([[Златна копачка 1971|1971]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|FRG}} [[Герд Милер|Милер]] <small>([[Златна копачка 1972|1972]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Еузебио]] <small>([[Златна копачка 1973|1973]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ARG}} [[Ектор Јасалде|Јасалде]] <small>([[Златна копачка 1974|1974]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ROU (1965-1989)}} [[Дуду Георгеску|Георгеску]] <small>([[Златна копачка 1975|1975]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|CYP}} [[Сотирис Кајафас|Кајафас]] <small>([[Златна копачка 1976|1976]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ROU (1965-1989)}} [[Дуду Георгеску|Георгеску]] <small>([[Златна копачка 1977|1977]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|AUT}} [[Ханс Кранкл|Кранкл]] <small>([[Златна копачка 1978|1978]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|NLD}} [[Кес Кист|Кист]] <small>([[Златна копачка 1979|1979]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BEL}} [[Ервин Ванденберг|Ванденберг]] <small>([[Златна копачка 1980|1980]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BUL (1971-1990)}}&nbsp;[[Георги Славков|Славков]]&nbsp;<small>([[Златна копачка 1981|1981]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|NLD}} [[Вим Кифт|Кифт]] <small>([[Златна копачка 1982|1982]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Фернандо Гомеш|Ф. Гомеш]] <small>([[Златна копачка 1983|1983]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|WAL}} [[Ијан Раш|Раш]] <small>([[Златна копачка 1984|1984]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Фернандо Гомеш|Ф. Гомеш]] <small>([[Златна копачка 1985|1985]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|NLD}} [[Марко ван Бастен|ван Бастен]] <small>([[Златна копачка 1986|1986]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|AUT}} [[Антон Полстер|Полстер]] <small>([[Златна копачка 1987|1987]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|TUR}} [[Тању Чолак|Чолак]] <small>([[Златна копачка 1988|1988]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ROU (1965-1989)}} [[Дорин Матеуц|Матеуц]] <small>([[Златна копачка 1989|1989]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BUL (1971-1990)}} [[Христо Стоичков|Стоичков]], {{flagsport|dim=15|MEX}} [[Уго Санчес|Санчес]] <small>([[Златна копачка 1990|1990]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|YUG (1943-1992)}} [[Дарко Панчев|Панчев]] <small>([[Златна копачка 1991|1991]])</small>}} </div> |group2 = Награда доделна од<br />[[European Sports Media|ESM]] (со [[УЕФА коефициенти|коефициент]]) |list2 = <div> {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BRA}} [[Роналдо]] <small>([[Златна копачка 1997|1997]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|GRC}} [[Никос Махлас|Махлас]] <small>([[Златна копачка 1998|1998]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BRA}} [[Марио Жардел|Жардел]] <small>([[Златна копачка 1999|1999]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ENG}} [[Кевин Филипс (фудбалер)|Филипс]] <small>([[Златна копачка 2000|2000]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|SWE}} [[Хенрик Ларсон|Ларсон]] <small>([[Златна копачка 2001|2001]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|BRA}} [[Марио Жардел|Жардел]] <small>([[Златна копачка 2002|2002]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|NLD}} [[Рој Макај|Макај]] <small>([[Златна копачка 2003|2003]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|FRA}} [[Тјери Анри|Анри]] <small>([[Златна копачка 2004|2004]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|FRA}} [[Тјери Анри|Анри]], {{flagsport|dim=15|URU}} [[Диего Форлан|Форлан]] <small>([[Златна копачка 2005|2005]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ITA}} [[Лука Тони|Тони]] <small>([[Златна копачка 2006|2006]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ITA}} [[Франческо Тоти|Тоти]] <small>([[Златна копачка 2007|2007]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Кристијано Роналдо|К. Роналдо]] <small>([[Златна копачка 2008|2008]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|URU}} [[Диего Форлан|Форлан]] <small>([[Златна копачка 2009|2009]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ARG}}&nbsp;[[Лионел Меси|Меси]] <small>([[Златна копачка 2010|2010]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Кристијано Роналдо|К. Роналдо]] <small>([[Златна копачка 2011|2011]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ARG}} [[Лионел Меси|Меси]] <small>([[Scarpa d'oro 2012|2012]], [[Златна копачка 2013|2013]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Кристијано Роналдо|К. Роналдо]], {{flagsport|dim=15|URU}} [[Луис Суарес|Суарес]] <small>([[Златна копачка 2014|2014]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POR}} [[Кристијано Роналдо|К. Роналдо]] <small>([[Златна копачка 2015|2015]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|URU}} [[Луис Суарес|Суарес]] <small>([[Златна копачкаo 2016|2016]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ARG}} [[Лионел Меси|Меси]] <small>([[Златна копачка 2017|2017]], [[Златна копачка 2018|2018]], [[Златна копачка 2019|2019]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ITA}} [[Чиро Имобиле|Имобиле]] <small>([[Златна копачка 2020|2020]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|POL}} [[Роберт Левандовски|Левандовски]] <small>([[Златна копачка 2021|2021]], [[Златна копачка 2022|2022]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|NOR}} [[Ерлинг Холанд|Холанд]] <small>([[Златна копачка 2023|2023]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ENG}} [[Хари Кејн|Кејн]] <small>([[Златна копачка 2024|2024]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|FRA}} [[Килијан Мбапе|Мбапе]] <small>([[Златна копачка 2025|2025]])</small>}} {{,}} {{Безпрелом|{{flagsport|dim=15|ENG}}&nbsp;[[Хари Кејн|Кејн]] <small>([[Златна копачка 2026|2026]])</small>}} </div> }}<noinclude> [[Категорија:Предлошки за фудбалски награди|Златна копачка]] </noinclude> 1642ksaonp9j3fled7vbrogvhdhoqk8 0 1371490 5629891 5389814 2026-09-18T21:49:00Z Carshalton 30527 5629891 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Жеовани Кенда | image = | fullname = Жеовани Черно Кенда | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2007|4|30}} | cityofbirth = [[Бисао]] | countryofbirth = [[Гвинеја Бисао]] | height = {{height|m=1.72}} | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | position = {{Football/FW}}, {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Chelsea}} | clubnumber = 23 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Benfica}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years1 = 2023-2024 |caps1 = 9 |goals1 = 2 |clubs1 = {{Fb team Sporting Lisboa B}} | years2 = 2024-2026 |caps2 = 54 |goals2 = 4 |clubs2 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years3 = 2026- |caps3 = 2 |goals3 = 0 |clubs3 = {{Fb team Chelsea}} | nationalyears1 = 2023-2024 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 6 |nationalteam1 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 години|Португалија 17]] | nationalyears2 = 2024- |nationalcaps2 = 12 |nationalgoals2 = 5 |nationalteam2 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]] }} '''Жеовани Кенда''' (роден на [[30 април]] [[2007]] година, во [[Бисао]]) — [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Chelsea}} и на [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|португалската репрезентација под 21 година]]. ==Биографија== Роден во [[Гвинеја-Бисао]], тој се преселил во [[Португалија]] со своето семејство како дете.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.transfermarkt.com/who-is-geovany-quenda-chelsea-seal-euro-50m-deal-to-leave-man-united-shocked/view/news/445618|title=Who is Geovany Quenda? Chelsea 'seal' €50m deal to leave Man United shocked|access-date=2025-03-15}}</ref> ==Технички карактеристики== Како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]]-[[Амбидекстрија|амбидекстер]], тој подеднакво добро може да игра на двете страни од теренот. Најсилните страни му се дриблингот и брзината, поради што е многу добар во ситуации еден на еден.<ref>{{Cite web|language=pt|url=https://www.abola.pt/futebol/noticias/sporting-geovany-quenda-foi-desviado-do-benfica-e-ja-esta-na-mira-de-roberto-martinez-2024013001250552357|title=Sporting: Geovany Quenda foi desviado do Benfica e já está na mira de Roberto Martínez|data=2024-01-30|access-date=2025-03-15}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/50-giovani-da-seguire-2025-ciammaglichella-pizarro-chi-sono|title=50 giovani da seguire nel 2025 - Seconda parte|access-date=2025-03-15}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Жеовани Квенда е роден во [[Гвинеја-Бисао]] на 30 април 2007 година.<ref>{{Cite web |date=26 August 2021 |title=Geovany Tcherno Quenda |url=https://www.sporting.pt/pt/futebol/sub-23/plantel/geovany-tcherno-quenda |access-date=6 March 2024 |website=www.sporting.pt |language=pt-pt}}</ref> Откако како дете се преселил во [[Амадора]], [[Португалија]], тој ја започнал својата фудбалска кариера во локалната екипа Дамаиенсе во 2016 година. Таму, тој го привлекол вниманието на [[ФК Бенфика|Бенфика]], кои го одвеле во нивниот камп во [[Сеишал]], а потоа и се приклучил на академијата на клубот. По две години во Бенфика,<ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda :: Sporting :: Perfil do Jogador :: zerozero.pt |url=https://www.zerozero.pt/jogador/geovany-quenda/643109 |access-date=6 March 2024 |website=www.zerozero.pt |language=pt}}</ref> тогаш 13-годишниот Кенда, решил да го напушти клубот и да премине во редовите на градскиот ривал [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], откако Бенфика не му обезбедила соба во кампот како што му ветиле.<ref>{{Cite news |title=Geovany Quenda e o quarto que o colocou no rival: "O Benfica voltou com a palavra atrás" |url=https://onefootball.com/pt-br/noticias/geovany-quenda-e-o-quarto-que-o-colocou-no-rival-o-benfica-voltou-com-a-palavra-atras-38395490 |access-date=6 March 2024 |work=OneFootball |language=pt-br}}</ref> ===Спортинг Лисабон=== Во 2019 година, Кенда се приклучил на академијата на [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]. Откако ги поминал сите младински категории во клубот, наметнувајќи се како еден од најдобрите во секоја од нив, во август 2023 година, тој го потпишал првиот професионален договор со Спортинг.<ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda assina contrato profissional e aponta à equipa principal |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/geovany-quenda-assina-contrato-profissional-e-aponta-a-equipa-principal |access-date=6 March 2024 |website=www.record.pt |language=pt-PT}}</ref> Во сезоната 2023-2024, на возраст од само 16 години, Кенда бил вклучен во тимот под 23 години во Лига Ревелесао.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Abola.pt |date=1 November 2023 |title=Geovany Quenda: o 'Maradona' de Alcochete que já é opção de Rúben Amorim {{!}} Abola.pt |url=https://www.abola.pt/futebol/noticias/geovany-quenda-o-maradona-de-alcochete-que-ja-e-opcao-de-ruben-amorim-2023111614304427006 |access-date=6 March 2024 |website=Abola.pt |language=pt }}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda assina contrato de formação com o Sporting |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/geovany-quenda-assina-contrato-de-formacao-com-o-sporting |access-date=6 March 2024 |website=www.record.pt |language=pt-PT}}</ref> Во вториот дел од истата сезона, тој бил приклучен на [[ФК Спортинг Лисабон Б|вториот тим]] на Спортинг во [[Трета фудбалска лига на Португалија|третата лига]], правејќи го своето деби на 17 февруари 2024 во натпреварот против [[ФК Амора|Амора]], со што станал најмладиот дебитант.<ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda é o mais jovem de sempre a jogar no Sporting B |url=https://www.ojogo.pt/7932856588/geovany-quenda-e-o-mais-jovem-de-sempre-a-jogar-no-sporting-b/ |access-date=6 March 2024 |website=O Jogo |date=19 February 2024 |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nóbrega |first=Diogo |date=20 February 2024 |title=HISTÓRICO! GEOVANY QUENDA ATINGE FEITO INACREDITÁVEL EM PLENO SEIXAL; PRODÍGIO DO SPORTING EM GRANDE |url=https://leonino.pt/historico-geovany-quenda-atinge-feito-inacreditavel-em-pleno-seixal-prodigio-do-sporting-em-grande/ |access-date=6 March 2024 |website=Leonino – Onde o Sporting é notícia |language=pt-PT}}</ref> Еден месец подоцна, тој го постигнал својот прв гол со Спортинг Б во победата од 2-0 над [[ФК Оливеира Хоспитал|Оливеира Хоспитал]]. Сезоната ја завршил со 9 настапи и 2 гола за Спортинг Б во третата португалска лига. По импресивните настапи за вториот тим, во следната сезона, Кенда бил вклучен во првиот тим од страна на тренерот [[Рубен Аморим]], кој за него рекол дека „е многу талентиран, многу зрел и ја разбира играта како возрасен“.<ref name=Career>{{Cite web |date=8 September 2024|title=Geovany Quenda: quem é a revelação de Portugal que já está na mira do Manchester City|url=https://www.goal.com/br/listas/geovany-quenda-quem-revelacao-portugal-esta-mira-manchester-city/bltbfc2d57649448550#cs303f1fbbde2fcc3f|access-date=18 November 2024 |website=Total Football Analysis|language=en}}</ref> Тој го имал своето деби за првиот тим на 3 август 2025, станувајќи притоа најмладиот играч (на возраст од 17 години и 95 дена) кој постигнал гол за клубот, реализирајќи го третиот гол за ''„лавовите“'' во поразот од 4–3 од [[ФК Порто|Порто]] во [[Суперкуп на Португалија 2024|Суперкупот на Португалија]].<ref>{{cite news|url=https://portugoal.net/club-news/4011-porto-star-in-seven-goal-super-taca-thriller|title=Porto pull off stunning comeback to beat Sporting in seven-goal Super Taça thriller|date=4 August 2024|access-date=4 August 2024|website=PortuGOAL}}</ref> Откако го импресионирал Аморим и офанзивно и дефанзивно, тој заработил место во почетната постава за првиот првенствен натпревар во сезоната, со што го направил своето првенствено деби за клубот во победата од 3–1 на домашен терен над [[ФК Рио Аве|Рио Аве]] на 9 август.<ref>{{cite news|url=https://www.rtp.pt/noticias/sporting/ruben-amorim-assume-que-objetivo-do-sporting-e-chegar-a-fase-seguinte_d1596516|title=Rúben Amorim assume que objetivo do Sporting é "chegar à fase seguinte"|date=30 August 2024|access-date=30 August 2024|website=[[Rádio e Televisão de Portugal]]}}</ref> На 12 септември, тој се согласил на продолжување на договорот до 2027 година, со што била зголемена неговата клаузула за откуп од 45 милиони евра на 100 милиони евра.<ref>{{cite news |title=Sporting blinda Quenda com cláusula de 100 milhões de euros|trans-title=Sporting secures Quenda with a release clause of 100 million euros |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/oficial-sporting-blinda-quenda-com-clausula-de-100-milhoes-de-euros?ref=HP_DestaquesPrincipais |access-date=12 September 2024 |work=Record |date=12 September 2024 |language=Portuguese}}</ref> Пет дена подоцна, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], започнувајќи како стартер во победата од 2–0 над [[ФК Лил|Лил]] во првенствената фаза.<ref>{{cite web |date=17 September 2024 |title=Gyökeres mostrou-se à Europa e Debast fez as pazes com as bancadas |url=https://www.dn.pt/4597849901/gyokeres-mostrou-se-a-europa-e-debast-fez-as-pazes-com-as-bancadas/ |access-date=18 September 2024 |website=[[Diário de Notícias]]|language=pt}}</ref> На 26 октомври, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Спортинг во победата од 3–0 над [[ФК Фамаликао|Фамаликао]]; со 17 години, пет месеци и 27 дена, тој станал најмладиот играч кој постигнал првенствен гол за клубот, надминувајќи ги [[Симао Саброса]] (17 години, шест месеци и 16 дена, во 1997 година) и [[Кристијано Роналдо]] (17 години, осум месеци и 3 дена, во 2002 година).<ref>{{cite web |date=26 September 2024 |title=Quenda fez o segundo em Famalicão e tornou-se o mais jovem de sempre a marcar pelo Sporting na Liga |url=https://www.record.pt/multimedia/videos/detalhe/quenda-fez-o-segundo-em-famalicao-e-tornou-se-o-mais-jovem-de-sempre-a-marcar-pelo-sporting-na-liga?ref=HP_1BucketDestaquesPrincipais |access-date=27 September 2024 |website=Record|language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |title=Quenda é o leão mais jovem de sempre a marcar na Liga Portuguesa |url=https://www.zerozero.pt/noticias/quenda-e-o-i-leao-i-mais-jovem-de-sempre-a-marcar-na-liga-portuguesa/697067 |access-date=27 October 2024 |website=zerozero.pt |language=pt}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кенда настапил со [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 години|португалската репрезентација под 17 години]] на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2024|Европското првенство 2024]] во [[Кипар]], стигајќи до финалето во кое загубиле со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Италија под 17 години|Италија]]. На 11 октомври 2024, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]], во победата со 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Фарски Острови под 21 година|Фарските Острови]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|Европското првенство 2025]].<ref>{{Cite web |last= |date=11 October 2024 |title=Apuramento para o Europeu 2025 garantido! |url=https://www.fpf.pt/pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/46590 |access-date=27 October 2024 |publisher=[[Portuguese Football Federation]] |language=pt-pt}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 30 мај 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Спортинг Лисабон Б сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=1|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa B}} || [[Трета фудбалска лига на Португалија 2024-2025|3Л]] || 9 || 2 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 2 |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=1|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa}} || [[Примериа лига 2024-2025|ПЛ]] || 34 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија 2024-2025|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2024-2025|ЛК]] || 6+3 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 10 || 0 || [[Суперкуп на Португалија 2024|СП]] || 1 || 1 || 54 || 3 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 43 || 4 || || 9 || 0 || || 10 || 0 || || 1 || 1 || 63 || 5 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|POR}} Спортинг Лисабон==== *'''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]''' : 1 : 2024-2025 *'''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]''' : 1 : 2024-2025 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Португалија |image3=Flag of Portugal.svg }} {{Ризница-врска|Geovany Quenda}} *[https://int.soccerway.com/players/geovany-tcherno-quenda/864311/ Жеовани Кенда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/geovany-quenda/profil/spieler/1138758 Жеовани Кенда на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/376274/geovany-quenda Жеовани Кенда на espn] *[https://www.whoscored.com/players/509068/show/geovany-quenda Жеовани Кенда на whoscored] {{Состав на Португалија на ЕП фудбал под 21 година 2025}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кенда, Жеовани}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челси]] [[Категорија:Родени во 2007 година]] lf2gf4ztjw2ejfksbxg06h7rm3hifct 5629892 5629891 2026-09-18T21:49:11Z Carshalton 30527 отстранета [[Категорија:Фудбалери на ФК Челси]]; додадена [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629892 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 | playername = Жеовани Кенда | image = | fullname = Жеовани Черно Кенда | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|2007|4|30}} | cityofbirth = [[Бисао]] | countryofbirth = [[Гвинеја Бисао]] | height = {{height|m=1.72}} | nationality = {{flagsport|POR}} [[Португалија]] | position = {{Football/FW}}, {{Football/MF}} | currentclub = {{Fb team Chelsea}} | clubnumber = 23 | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Benfica}} | youthyears2 = | youthclubs2 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years1 = 2023-2024 |caps1 = 9 |goals1 = 2 |clubs1 = {{Fb team Sporting Lisboa B}} | years2 = 2024-2026 |caps2 = 54 |goals2 = 4 |clubs2 = {{Fb team Sporting Lisboa}} | years3 = 2026- |caps3 = 2 |goals3 = 0 |clubs3 = {{Fb team Chelsea}} | nationalyears1 = 2023-2024 |nationalcaps1 = 18 |nationalgoals1 = 6 |nationalteam1 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 години|Португалија 17]] | nationalyears2 = 2024- |nationalcaps2 = 12 |nationalgoals2 = 5 |nationalteam2 = {{flagsport|POR}} [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|Португалија 21]] }} '''Жеовани Кенда''' (роден на [[30 април]] [[2007]] година, во [[Бисао]]) — [[Португалија|португалски]] [[фудбал]]ер, {{Football/FW/player}} на {{Fb team (N) Chelsea}} и на [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|португалската репрезентација под 21 година]]. ==Биографија== Роден во [[Гвинеја-Бисао]], тој се преселил во [[Португалија]] со своето семејство како дете.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.transfermarkt.com/who-is-geovany-quenda-chelsea-seal-euro-50m-deal-to-leave-man-united-shocked/view/news/445618|title=Who is Geovany Quenda? Chelsea 'seal' €50m deal to leave Man United shocked|access-date=2025-03-15}}</ref> ==Технички карактеристики== Како [[Среден ред (фудбал)#Крило|крило]]-[[Амбидекстрија|амбидекстер]], тој подеднакво добро може да игра на двете страни од теренот. Најсилните страни му се дриблингот и брзината, поради што е многу добар во ситуации еден на еден.<ref>{{Cite web|language=pt|url=https://www.abola.pt/futebol/noticias/sporting-geovany-quenda-foi-desviado-do-benfica-e-ja-esta-na-mira-de-roberto-martinez-2024013001250552357|title=Sporting: Geovany Quenda foi desviado do Benfica e já está na mira de Roberto Martínez|data=2024-01-30|access-date=2025-03-15}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ultimouomo.com/50-giovani-da-seguire-2025-ciammaglichella-pizarro-chi-sono|title=50 giovani da seguire nel 2025 - Seconda parte|access-date=2025-03-15}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== Жеовани Квенда е роден во [[Гвинеја-Бисао]] на 30 април 2007 година.<ref>{{Cite web |date=26 August 2021 |title=Geovany Tcherno Quenda |url=https://www.sporting.pt/pt/futebol/sub-23/plantel/geovany-tcherno-quenda |access-date=6 March 2024 |website=www.sporting.pt |language=pt-pt}}</ref> Откако како дете се преселил во [[Амадора]], [[Португалија]], тој ја започнал својата фудбалска кариера во локалната екипа Дамаиенсе во 2016 година. Таму, тој го привлекол вниманието на [[ФК Бенфика|Бенфика]], кои го одвеле во нивниот камп во [[Сеишал]], а потоа и се приклучил на академијата на клубот. По две години во Бенфика,<ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda :: Sporting :: Perfil do Jogador :: zerozero.pt |url=https://www.zerozero.pt/jogador/geovany-quenda/643109 |access-date=6 March 2024 |website=www.zerozero.pt |language=pt}}</ref> тогаш 13-годишниот Кенда, решил да го напушти клубот и да премине во редовите на градскиот ривал [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]], откако Бенфика не му обезбедила соба во кампот како што му ветиле.<ref>{{Cite news |title=Geovany Quenda e o quarto que o colocou no rival: "O Benfica voltou com a palavra atrás" |url=https://onefootball.com/pt-br/noticias/geovany-quenda-e-o-quarto-que-o-colocou-no-rival-o-benfica-voltou-com-a-palavra-atras-38395490 |access-date=6 March 2024 |work=OneFootball |language=pt-br}}</ref> ===Спортинг Лисабон=== Во 2019 година, Кенда се приклучил на академијата на [[ФК Спортинг Лисабон|Спортинг Лисабон]]. Откако ги поминал сите младински категории во клубот, наметнувајќи се како еден од најдобрите во секоја од нив, во август 2023 година, тој го потпишал првиот професионален договор со Спортинг.<ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda assina contrato profissional e aponta à equipa principal |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/geovany-quenda-assina-contrato-profissional-e-aponta-a-equipa-principal |access-date=6 March 2024 |website=www.record.pt |language=pt-PT}}</ref> Во сезоната 2023-2024, на возраст од само 16 години, Кенда бил вклучен во тимот под 23 години во Лига Ревелесао.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last=Abola.pt |date=1 November 2023 |title=Geovany Quenda: o 'Maradona' de Alcochete que já é opção de Rúben Amorim {{!}} Abola.pt |url=https://www.abola.pt/futebol/noticias/geovany-quenda-o-maradona-de-alcochete-que-ja-e-opcao-de-ruben-amorim-2023111614304427006 |access-date=6 March 2024 |website=Abola.pt |language=pt }}{{Мртва_врска|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda assina contrato de formação com o Sporting |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/geovany-quenda-assina-contrato-de-formacao-com-o-sporting |access-date=6 March 2024 |website=www.record.pt |language=pt-PT}}</ref> Во вториот дел од истата сезона, тој бил приклучен на [[ФК Спортинг Лисабон Б|вториот тим]] на Спортинг во [[Трета фудбалска лига на Португалија|третата лига]], правејќи го своето деби на 17 февруари 2024 во натпреварот против [[ФК Амора|Амора]], со што станал најмладиот дебитант.<ref>{{Cite web |title=Geovany Quenda é o mais jovem de sempre a jogar no Sporting B |url=https://www.ojogo.pt/7932856588/geovany-quenda-e-o-mais-jovem-de-sempre-a-jogar-no-sporting-b/ |access-date=6 March 2024 |website=O Jogo |date=19 February 2024 |language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nóbrega |first=Diogo |date=20 February 2024 |title=HISTÓRICO! GEOVANY QUENDA ATINGE FEITO INACREDITÁVEL EM PLENO SEIXAL; PRODÍGIO DO SPORTING EM GRANDE |url=https://leonino.pt/historico-geovany-quenda-atinge-feito-inacreditavel-em-pleno-seixal-prodigio-do-sporting-em-grande/ |access-date=6 March 2024 |website=Leonino – Onde o Sporting é notícia |language=pt-PT}}</ref> Еден месец подоцна, тој го постигнал својот прв гол со Спортинг Б во победата од 2-0 над [[ФК Оливеира Хоспитал|Оливеира Хоспитал]]. Сезоната ја завршил со 9 настапи и 2 гола за Спортинг Б во третата португалска лига. По импресивните настапи за вториот тим, во следната сезона, Кенда бил вклучен во првиот тим од страна на тренерот [[Рубен Аморим]], кој за него рекол дека „е многу талентиран, многу зрел и ја разбира играта како возрасен“.<ref name=Career>{{Cite web |date=8 September 2024|title=Geovany Quenda: quem é a revelação de Portugal que já está na mira do Manchester City|url=https://www.goal.com/br/listas/geovany-quenda-quem-revelacao-portugal-esta-mira-manchester-city/bltbfc2d57649448550#cs303f1fbbde2fcc3f|access-date=18 November 2024 |website=Total Football Analysis|language=en}}</ref> Тој го имал своето деби за првиот тим на 3 август 2025, станувајќи притоа најмладиот играч (на возраст од 17 години и 95 дена) кој постигнал гол за клубот, реализирајќи го третиот гол за ''„лавовите“'' во поразот од 4–3 од [[ФК Порто|Порто]] во [[Суперкуп на Португалија 2024|Суперкупот на Португалија]].<ref>{{cite news|url=https://portugoal.net/club-news/4011-porto-star-in-seven-goal-super-taca-thriller|title=Porto pull off stunning comeback to beat Sporting in seven-goal Super Taça thriller|date=4 August 2024|access-date=4 August 2024|website=PortuGOAL}}</ref> Откако го импресионирал Аморим и офанзивно и дефанзивно, тој заработил место во почетната постава за првиот првенствен натпревар во сезоната, со што го направил своето првенствено деби за клубот во победата од 3–1 на домашен терен над [[ФК Рио Аве|Рио Аве]] на 9 август.<ref>{{cite news|url=https://www.rtp.pt/noticias/sporting/ruben-amorim-assume-que-objetivo-do-sporting-e-chegar-a-fase-seguinte_d1596516|title=Rúben Amorim assume que objetivo do Sporting é "chegar à fase seguinte"|date=30 August 2024|access-date=30 August 2024|website=[[Rádio e Televisão de Portugal]]}}</ref> На 12 септември, тој се согласил на продолжување на договорот до 2027 година, со што била зголемена неговата клаузула за откуп од 45 милиони евра на 100 милиони евра.<ref>{{cite news |title=Sporting blinda Quenda com cláusula de 100 milhões de euros|trans-title=Sporting secures Quenda with a release clause of 100 million euros |url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-betclic/sporting/detalhe/oficial-sporting-blinda-quenda-com-clausula-de-100-milhoes-de-euros?ref=HP_DestaquesPrincipais |access-date=12 September 2024 |work=Record |date=12 September 2024 |language=Portuguese}}</ref> Пет дена подоцна, тој го имал своето деби во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]], започнувајќи како стартер во победата од 2–0 над [[ФК Лил|Лил]] во првенствената фаза.<ref>{{cite web |date=17 September 2024 |title=Gyökeres mostrou-se à Europa e Debast fez as pazes com as bancadas |url=https://www.dn.pt/4597849901/gyokeres-mostrou-se-a-europa-e-debast-fez-as-pazes-com-as-bancadas/ |access-date=18 September 2024 |website=[[Diário de Notícias]]|language=pt}}</ref> На 26 октомври, тој го постигнал својот прв првенствен гол за Спортинг во победата од 3–0 над [[ФК Фамаликао|Фамаликао]]; со 17 години, пет месеци и 27 дена, тој станал најмладиот играч кој постигнал првенствен гол за клубот, надминувајќи ги [[Симао Саброса]] (17 години, шест месеци и 16 дена, во 1997 година) и [[Кристијано Роналдо]] (17 години, осум месеци и 3 дена, во 2002 година).<ref>{{cite web |date=26 September 2024 |title=Quenda fez o segundo em Famalicão e tornou-se o mais jovem de sempre a marcar pelo Sporting na Liga |url=https://www.record.pt/multimedia/videos/detalhe/quenda-fez-o-segundo-em-famalicao-e-tornou-se-o-mais-jovem-de-sempre-a-marcar-pelo-sporting-na-liga?ref=HP_1BucketDestaquesPrincipais |access-date=27 September 2024 |website=Record|language=pt}}</ref><ref>{{Cite web |title=Quenda é o leão mais jovem de sempre a marcar na Liga Portuguesa |url=https://www.zerozero.pt/noticias/quenda-e-o-i-leao-i-mais-jovem-de-sempre-a-marcar-na-liga-portuguesa/697067 |access-date=27 October 2024 |website=zerozero.pt |language=pt}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Кенда настапил со [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 17 години|португалската репрезентација под 17 години]] на [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2024|Европското првенство 2024]] во [[Кипар]], стигајќи до финалето во кое загубиле со 3-0 од [[Фудбалска репрезентација на Италија под 17 години|Италија]]. На 11 октомври 2024, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Португалија под 21 година|репрезентацијата под 21 година]], во победата со 3-1 над [[Фудбалска репрезентација на Фарски Острови под 21 година|Фарските Острови]] во квалификациите за [[Европско првенство во фудбал за играчи под 21 година 2025|Европското првенство 2025]].<ref>{{Cite web |last= |date=11 October 2024 |title=Apuramento para o Europeu 2025 garantido! |url=https://www.fpf.pt/pt/News/Todas-as-not%C3%ADcias/Not%C3%ADcia/news/46590 |access-date=27 October 2024 |publisher=[[Portuguese Football Federation]] |language=pt-pt}}</ref> ==Статистика== ===Клупска статистика=== ''Статистиката е ажурирана на 30 мај 2025.'' {| class="wikitable" style="font-size:90%;width:99%;text-align:center;" |- ! rowspan="2" | Сезона ! rowspan="2" | Клуб ! colspan="3" | Првенство ! colspan="3" | Национален куп ! colspan="3" | Континентален куп ! colspan="3" | Останати купови ! colspan="2" | Вкупно |- ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Лига ! Наст ! Гол ! Наст ! Гол |- || [[ФК Спортинг Лисабон Б сезона 2023-2024|2023-2024]] || rowspan=1|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa B}} || [[Трета фудбалска лига на Португалија 2024-2025|3Л]] || 9 || 2 || - || - || - || - || - || - || - || - || - || 9 || 2 |- || [[ФК Спортинг Лисабон сезона 2024-2025|2024-2025]] || rowspan=1|{{flagsport|POR}} {{Fb team (N) Sporting Lisboa}} || [[Примериа лига 2024-2025|ПЛ]] || 34 || 2 || [[Фудбалски куп на Португалија 2024-2025|КП]]+[[Лига куп на Португалија 2024-2025|ЛК]] || 6+3 || 0+0 || [[УЕФА Лига на шампиони 2024-2025|ЛШ]] || 10 || 0 || [[Суперкуп на Португалија 2024|СП]] || 1 || 1 || 54 || 3 |- ! colspan="3" |Вкупно во кариерата || 43 || 4 || || 9 || 0 || || 10 || 0 || || 1 || 1 || 63 || 5 |} ==Титули== ===Клупски=== ===={{flagsport|POR}} Спортинг Лисабон==== *'''{{Трофеј-Португалија (Примеира лига)}} [[Примеира лига]]''' : 1 : 2024-2025 *'''[[Податотека:Icon Trophy Taça de Portugal (Cup of Portugal).svg|10px]] [[Фудбалски куп на Португалија|Куп на Португалија]]''' : 1 : 2024-2025 == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Португалија |image3=Flag of Portugal.svg }} {{Ризница-врска|Geovany Quenda}} *[https://int.soccerway.com/players/geovany-tcherno-quenda/864311/ Жеовани Кенда на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/geovany-quenda/profil/spieler/1138758 Жеовани Кенда на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/376274/geovany-quenda Жеовани Кенда на espn] *[https://www.whoscored.com/players/509068/show/geovany-quenda Жеовани Кенда на whoscored] {{Состав на Португалија на ЕП фудбал под 21 година 2025}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Кенда, Жеовани}} [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Португалски фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Спортинг Лисабон]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Челзи]] [[Категорија:Родени во 2007 година]] el6rzd6dnnm656epizoxiy1tsvevaun 0 1373206 5629889 5629808 2026-09-18T21:34:26Z Andrew012p 85224 Архивирање на врски 5629889 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Mercedes Citaro G 5394 RATP, ligne TVM, Créteil.jpg|мини|Mercedes Citaro RATP, линија TVM, [[Кретеј]], [[Париз]]]] '''Брз автобуски превоз (БАП)''' или '''метробус''' ({{langx|en|Bus rapid transit, BRT}}) — начин на организирање на [[автобус]]ки (или [[тролејбус]]ки) превоз што се одликува со повисоки оперативни одлики во споредба со традиционалните автобуски линии (брзина, сигурност, превозна способност). Во некои гледишта (особено, во однос на брзината), системите за брз автобуски превоз се споредливи со системите за [[Брз трамвај|лесен шински превоз]] (брз трамвај).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://itdp.org/multimedia/what-is-brt/|title=What is BRT?|date=2019-07-18|work=Institute for Transportation and Development Policy - Promoting sustainable and equitable transportation worldwide|language=en-US|accessdate=2025-06-21}}</ref> Првиот систем за брз автобуски превоз (БАП) во светот бил Runcorn Busway во Ранкорн Њу Таун, [[Англија]], кој започнал со работа во 1971 г.<ref name="Runcorn Busway JSTOR">{{cite journal|last=Lesley|first=Lewis|date=1983|title=Runcorn - A Rapid Transit New Town?|journal=Built Environment|volume=9|issue=3/4|page=234|jstor=23286723}}</ref><ref name="RUDI 7.3 Transport">{{cite web|url=http://www.rudi.net/books/3346|title=Runcorn New Town - 7.3 Transport|archive-url=https://web.archive.org/web/20141018012240/http://www.rudi.net/books/3346|archive-date=18 октомври 2014|website=rudi.net|access-date=24 јули 2020|url-status=dead}}</ref> Заклучно со март 2018 г., вкупно 166 града на шест континенти вовеле системи за БАП, кои опфаќаат 4.906 км ленти и опслужуваат околу 32,2 милиони патници секој ден.<ref name="BRTdata">{{cite web|url=http://www.brtdata.org/|title=Global BRT Data&nbsp;— Worldwide and Key indicators per region|author=EMBARQ – The WRI Center for Sustainable Transport|date=November 2016|publisher=BRTdata.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20140208053814/http://brtdata.org/|archive-date=8 February 2014|access-date=27 November 2016|url-status=dead}}</ref> Градот [[Скопје]] е во постапка на изградба на систем за брз автобуски превоз (БAП).<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://mkd.mk/makedonija/raspishan-e-prviot-del-od-tenderot-za-brt-vo-skopje-128-kilometri-od-gjorche-petrov-do-novo-lisiche/|title=Распишан е првиот дел од тендерот за БРТ во Скопје: 12,8 километри од Ѓорче Петров до Ново Лисиче|last=|date=2026-09-17|work=МКД.МК|language=mk-MK|accessdate=2026-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20260918213305/https://mkd.mk/makedonija/raspishan-e-prviot-del-od-tenderot-za-brt-vo-skopje-128-kilometri-od-gjorche-petrov-do-novo-lisiche/|archive-date=2026-09-18}}</ref> == Особености == Системите за брз автобуски превоз се разликуваат од обичните автобуски системи по една или повеќе одлики: * Трасите минуваат по посебни ленти (целосно или во поголем дел). На [[Крстосница|крстосниците]], автобусите имаат предност. * Често се користат нестандардни [[автобус]]и, на пример, зглобни повеќеделни автобуси. * На некои системи, автобуските постојки наликуваат на железнички станици: тие се затворени од сите страни, имаат билетарници и инфопултови, и се опремени со турникети (што придонесува за побрзо влегување на патниците во автобусот, бидејќи проверката и купувањето билети се врши пред влегувањето). * На некои системи се користат насочувани автобуси. == Наводи == {{наводи}} __СОСОДРЖИНА__ __ИНДЕКС__ [[Категорија:Одржлив урбанизам]] [[Категорија:Автобуски превоз]] intae0ybl36j1ikrp38c0wuct6lnev1 0 1377521 5629860 5463738 2026-09-18T19:11:38Z Bjankuloski06 332 /* Историја */ 5629860 wikitext text/x-wiki {{Infobox noble house |surname = Мрњавчеви |type = <!-- Royal house, noble house, etc. --> |native_name = Мрњавчевић |native_name_lang = sr |other_name = |coat of arms = Mrnjavcevic - Illyrian Coat of arms.png |image_size = 200px |alt = |caption = Припишан (фиктивен) грб на Мрњавчеви од ''[[Грбовник Коренич-Неорич|Грбовникот Коренич-Неорич]]'' (1595) |country = {{flag|Serbian Empire}} |estates = [[Прилеп]] |parent house = |titles = |styles = |founded = {{Start date|1365}} |founder = [[Волкашин]] |final ruler = |current head = |dissolution = {{End date|1395}} |deposition = |cadet branches = |notes = }} '''Мрњавчеви'''{{efn|Во 14 век презимињата не биле вообичаени за владетелите, кои обично се идентификувале по титули или имиња. Во византиските, српските и други извори од 14 век Волкашин и Марко се споменуваат само со имиња и титули (на пр. „крал Волкашин“ или „Марко, син на Волкашин“), без презиме. За првпат, презимето Мрњавчевиќ за семејството на кралот Волкашин и неговиот син Марко се споменува во ''Руварчевиот родослов'', пишуван во Дубровник помеѓу 1563-1570 год. Документот влијаел врз подоцнежните историски дела, вклучувајќи го и делото на [[Мавро Орбини]] (''Il Regno degli Slavi'', 1601), кое го популаризирало презимето Мрњавчевиќ.}} — [[династија]], чии претставници, кралот [[Волкашин]] (1365-1371), брат му деспот [[Углеша]] и син му кралот [[Крал Марко|Марко]] (1371-1395) оставила длабоки траги во историјата, во културата и во традицијата на македонскиот народ, како и на некои други балкански народи. == Историја == Во врска со историјата на Мрњавчевата династија, историските извори сведочат за нејзиното искачување во хиерархијата на Српското Царство. Според еден запис, во 1350 година Волкашин бил жупан во Прилепскиот крај, додека документ од Урош V го спомнува Волкашин помеѓу сведоците како „челник“. Најверојатно во 1361 година тој веќе бил највлијателната личност до Урош V, а според некои извори, пред прокламирањето за крал, ја носел и титулата деспот. Подоцна Волкашин ја добил кралската круна (1365) и било воспоставено совладетелство помеѓу него и царот Урош. Углеша, пак, околу 1346 година управувал кратко време како Душанов намесник во околината на Дубровник. Според едно решение на Големото Собрание на Дубровник, тој е „''Uglese barono''“, а во една грчка повелба од манастирот Кутлумуш (X 1358) е засведочен „''Углеша велик вωевода''“. Истовремено со прогласувањето на Волкашин за крал, Углеша станува деспот и ја управува областа со седиште во Серез. Постоењето на братот Гојко не е потврдено. Кралството се простирало главно во западниот дел од Македонија, со седиште во Прилеп. Во почетокот кралот Волкашин ковел монети со натпис од царот и од кралот на другата страна, а подоцна само со свој натпис. Тој го прогласува синот Марко за ''млад крал'', односно за свој наследник (помеѓу 1.10.1370 и 31.08.1371). Одржувани се активни трговски врски со [[Дубровничка Република|Дубровник]] и постојат непријателски односи со големците од некогашното Душаново Царство, кои се влошуваат по [[Косовска битка|Косовската битка]] (1369), кога се поразени војските на Немањиќевската династија (Лазар Хребељановиќ, Никола Алтомановиќ и царот Урош) од страна на војските на новата Мрњавчева династија (кралот Волкашин и деспотот Углеша), а царот Урош е заробен. Кралот Волкашин и син му Марко (пролетта 1371), заедно со Балшите, подготвуваат напад на Никола Алтомановиќ. Есента истата година Кралот Волкашин и деспотот Углеша со војска се спротивставиле во битката кај Черномен на р. Марица (26. IX 1371), каде што и загинале. Кралскиот трон го наследува Волкашиновиот син крал Марко (1371-1395) со тројцата браќа Иваниш, Андријаш и Димитрија, управувајќи значајна територија, иако некои делови се заземани од Лазар, Никола Алтомановиќ, Балшите и од Турците. Кралот Марко е последниот христијански крал пред османлиското завладување, успева да ја задржи внатрешната самоуправа на државата, владее независно од српските големци, води активна надворешна политика, а турски вазал или сојузник станува најверојатно по 1385 година. Завладувањето на целата територија на Македонија, освен градот Солун (V 1430) се случило по [[Битка кај Ровине|битката кај Ровине]] (1395), кога кралот Марко загинал заедно со [[Константин Дејанов]]. ==Белешки== {{белешки}} [[Категорија:Мрњавчеви| ]] [[Категорија:Македонија во средниот век]] [[Категорија:Луѓе од Прилеп]] awhfd4zpuuv8q1owplt3asrbh6s9n1y 0 1390805 5629864 5616567 2026-09-18T19:37:41Z Ziv 110717 ([[c:GR|GR]]) [[File:Suvorov Gotthard.jpg]] → [[File:Adolphe Charlemagne - Le maréchal Alexandre Souvorov au sommet du Saint-Gothard, 13 septembre 1799 (1855).jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise and not just a meaningless name 5629864 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Вооружен судир|conflict=Швајцарска кампања на Суворов|place=[[Хелветска Република]]<br />(денешна [[Швајцарија]])|image=Campagna Suvorov svizzera 1799.png|date=11 септември – 7 октомври 1799|result={{ublist|Победа на [[Прва Француска Република|Првата Француска Република]]}} * Суворов побегнал од опколувањето<ref name=":23">{{Cite web|title=Aleksandr, Count Suvorov summary {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/summary/Aleksandr-Vasilyevich-Suvorov-Graf-Rimniksky|access-date=2023-12-19|website=www.britannica.com|language=en}}</ref> *[[Руско Царство|Русија]] се повлекла од [[Војна на Втората коалиција|Втората коалиција]]|commander1={{flagicon|Russian Empire}} [[Александар Суворов]]<br />{{small|(main commander)}} <!-- The intentional indentation. -->{{flagdeco|Russian Empire}} [[Петар Багратион]]<br />{{flagdeco|Russian Empire}} [[Андреј Розенборг]]<br />{{flagdeco|Holy Roman Empire}} [[Франц Хавиер фон Ауфенберг]]|strength1=27,000<ref name=":8" />|strength2=77,000<ref name=":5" />|commander2={{flagicon|French First Republic}} [[Андре Масена]]<br />{{small|(главен командант)}} <!-- The intentional indentation. -->{{flagdeco|French First Republic}} [[Клод Лекурб]]<br />{{flagdeco|French First Republic}} [[Габриел Молитор]]<br />{{flagdeco|French First Republic}} [[Жан де Султ]]|combatant1={{flagcountry|Russian Empire}}<br />{{flagcountry|Holy Roman Empire}} ([[Хабсбуршка Монархија]])|combatant2={{flagcountry|French First Republic}}<br />{{flagcountry|Helvetic Republic}}|partof=[[Италијанска и швајцарска експедиција (1799)|Италијанска и швајцарска експедиција]] ([[Војна на Втората коалиција]])|caption=Швајцарски поход на Александар Суворов, 1799 година|campaignbox=|casualties1=1,600 убиени<br>3,500 повредени<ref>{{Harvtxt|Mikaberidze|2003|pp=177}}</ref>|casualties2=непознато}} '''Швајцарски поход на Суворов''' — воен поход кој се одвивил на швајцарска територија помеѓу септември и октомври [[1799|1799 година]] за време на [[Војна на Втората коалиција|Војната на втората коалиција]]. Руско-австриските трупи, кои веќе повеќе пати ги победувале Французите во Италија помеѓу април и август, го преминале Сент Готард под команда на фелдмаршалот [[Александар Суворов|Александар Василевич Суворов-Римнички]], со наредба да маршираат против генералот [[Андре Масена]] за да го избркаат од [[Хелветска Република|Хелветската Република]]. Походот претставува пример за [[планинско војување]]. По важните победи во претходните месеци за време на кампањата во Италија, Суворов ја задржал контролата врз ситуацијата во северниот дел од [[Апенинскиот Полуостров]] и конечниот пораз на Французите се чинел неизбежен, а рускиот генерал бил решен да маршира дури и до [[Франција]], <ref name=":1">{{Наведен нестручен часопис|access-date=March 17, 2021}}</ref> но поделбите и соперништвата на здружените сили наскоро ќе го фаворизираат повторното оживување на револуционерните армии: плашејќи се дека влијанието на Русија ќе стане преголемо, Сојузниците, користејќи ги и амбициите на [[Павле I (Русија)|царот Павле I]] да се претстави како ослободител на Швајцарија, <ref>{{Harvard citation text|Mathiez|Lefebvre|1992}}</ref> успеале да ги натераат руските трупи да ги запрат своите операции во Италија и да бидат прераспоредени во Конфедерацијата, оставајќи ја иницијативата на полуостровот на Австријците. <ref name=":2">{{Harvard citation text|Rettificazioni|1857}}</ref> Потоа на Суворов му било наредено да се упати кон север со својата војска и да маршира низ Сент Готард за да се придружи на руските трупи кои биле предводени преку [[Лимат]] од генералот [[Александар Корсаков|Александар Михајлович Римски-Корсаков]]. <ref name=":0">{{Harvard citation text|Mathiez|Lefebvre|1992}}</ref> Маршалот Суворов го зазел Сент Готард по жестоки битки, а потоа макотрпно марширал по долината на реката Ројс, постојано спротивставувајќи се на генералот [[Клод Лекурб]]. Кога стигнал до [[Алтдорф, Ури|Алтдорф,]] бил принуден да заобиколува североисточно низ планините, бидејќи Французите цврсто го контролирале езерото [[Луцерн (езеро)|Луцерн]] и превоите на запад. Генералот Масена потоа ги испратил дивизиите на генералите Оноре Газан и Едуар Мортје, координирани од генералот [[Жан-де-Дје Сул]], да го блокираат руското напредување помеѓу [[Швиц]] и [[Гларус]]. Суворов потоа се упатил кон [[Линт]], откако постигнал одреден успех и го освоил Гларус, една од главните цели; иако неговите војници под тактичка контрола на Баграција влегле во ќор-сокак кај Нефелс против војниците на генералот [[Габриел Молитор]]. {{Sfn|Mikaberidze|2003}} Ситуацијата на маршалот Суворов, изолиран во планините, со мали залихи и со француски трупи на сите фронтови, станувала сè потешка; откако дознал за поразот на генералите Корсаков и Хоце во [[Втора битка кај Цирих|Втората битка кај Цирих]] и [[Битка кај реката Линт|битката кај реката Линт]], тој немал друг избор освен да се обиде да се повлече кон исток со цел да ги спаси остатоците од неговата веќе силно напрегната армија. Повлекувањето на Русите било многу тешко и чинело нови тешки загуби, додека целата артилерија била изгубена; <ref>{{Harvard citation text|Chandler|1988}}</ref> конечно, преку превојот Паникс, Русите стигнале до [[Рајна]] кај Глион (или Иланц) на 7 октомври, а потоа продолжиле кон [[Предарлска|Форарлберг]], каде што им се придружиле на преживеаните на генералот Корсаков. <ref>{{Harvard citation text|Mathiez|Lefebvre|1992}}</ref> Суворов бил повикан во [[Санкт Петербург]], каде повторно паднал во немилост на царскиот двор: [[Павле I (Русија)|Павле I]] одбил да го прими на аудиенција и, повреден и болен, стариот генерал починал по неколку недели во главниот град на [[18 мај]] [[1800]] година. Масена подоцна признал дека би ги заменил сите свои победи за преминувањето на Суворов низ [[Алпи|Алпите]]. <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/artofvictorylife0000long|title=The Art of Victory: The Life and Achievements of Field-Marshal Suvorov, 1729-1800|last=Longworth|first=Philip|publisher=Holt, Rinehart & Winston|year=1966|edition=1st|pages=288|language=en}}</ref> == Политичка и воена позадина == Помеѓу крајот на април и средината на август 1799 година, фелдмаршалот [[Александар Суворов|Александар Василевич Суворов]] ги поразил [[Француска револуционерна армија|француските револуционерни трупи]] во северна Италија, предизвикал распад на [[Сестринска република|збратимените републики]] на полуостровот и ја презел де факто контролата врз [[Ломбардија]] и [[Пиемонт]]. Благодарение на неговите брилијантни победи, тој ја добил од царот титулата „Принц на Италија“ ({{Langx|ru|Князь Италийский}}, <ref name=":19">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xenophon-mil.org/rushistory/suvorov/suvoorde.htm|title=Suvorov, a Short List of His Important Decorations and Orders|work=Xenophon Group International|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701234158/http://www.xenophon-mil.org/rushistory/suvorov/suvoorde.htm|archive-date=July 1, 2015|accessdate=October 11, 2014}}</ref> оттука и прекарот ''Италиски'') <ref>{{Harvard citation text|Marie Philippe|1809}}</ref> и веќе бил блиску до конечното уништување на последниот француски отпор во Пиемонт, а потоа и до инвазија на лигурската ривиера; Суворов, исто така, се прогласил за подготвен дури и да маршира кон [[Париз]], како што му ветил на генералот Жан Матје Филибер Серије пред да го ослободи.{{#tag:ref|Суворов ги победил трупите на Серије во април 1799 година за време на претходната кампања во Италија, земајќи го заробен заедно со целата негова дивизија. Серије бил ослободен откако ветил дека нема повторно да се бори со Русите за време на таа кампања, а збогувајќи се со него, Суворов наводно му рекол: „Се гледаме во Париз!".<ref name=":1" />|group=note}} Сепак, поделбите и соперништвата меѓу здружените сили, [[Кралство Велика Британија|Кралството Велика Британија]], [[Свето Римско Царство|Светото Римско Царство]] и [[Руска Империја|Руското Царство]], не им дозволиле да ги искористат победите во Италија, наместо тоа фаворизирајќи го брзото обновување на силите на [[Прва Француска Република|Првата Француска Република]]: Британците се плашеле дека руското влијание во Италија ќе стане преголемо и дека царската моќ опасно ќе ги занемари медитеранските пристаништа{{#tag:ref|Павле I се стремел да обезбеди воено присуство во Кралството Неапол за да ја чува Малта, да има алтернативна база од оние на Црното Море за идна експедиција против Цариград и да се поддржи и вооружи за војна против Селим III и Грците, кои барале слобода и автономија од Отоманското Царство.<ref>{{cite book|last=Gachot|first=Édouard|title=Les campagnes de 1799: Souvarow en Italie|publisher=Perrin et cie.|date=1903|page=388|language=fr|url=https://archive.org/details/lescampagnesdes00gachgoog}}</ref>|group=note}}; Австријците ги сметале руските успеси и мешањето на царот како реална закана за нивната превласт во северна Италија, до степен до кој претпочитале да ја изгубат руската воена поддршка во Пиемонт, наместо политичката предност што ќе им дојде на масата за мир, кога ќе се претстават како единствени жители на [[Кралство Сардинија (1720–1861)|Савојската држава]] од која, лесно би можеле да влезат во Франција сами со своја армија.<ref name=":3">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> <ref name=":4">{{Harvard citation text|Coppi|1824}}</ref> Британската влада, загрижена дека републиканска Франција би можела да ја искористи моќната холандска флота за директна закана на Британските острови, потоа подготвила нови воени планови што вклучувале прераспоредување на руската армија во Швајцарија за да се олесни истоварувањето на англо-руската коалиција во [[Батависка Република|Батависката Република]]. Иако теоретски Суворов му одговарал директно на царот, австрискиот дворски совет и канцеларот Тугут му наредиле да ја напушти Италија и да се упати кон Швајцарија, каде што неговата војска требало да се придружи на втор руски контингент под команда на генералот [[Александар Корсаков|Александар Михајлович Римски-Корсаков]], кој пристигнал со 30.000 луѓе од Галиција. <ref name=":5">{{Harvard citation text|Coppi|1824}}</ref> Австриската војска на генералот [[Михаил фон Мелас]] требало да го распореди Пиемонт и да го освои Кунео; <ref>{{Harvard citation text|Botta|1834}}</ref> во исто време надвојводата Карло требало да се пресели од Швајцарија во Германија по должината на [[Рајна]], така што Австрија би имала шанса да го собори [[Изборен кнез|изборниот кнез]] на Баварија [[Максимилијан I Јосиф од Баварија|Максимилијан I.]] <ref name=":6">{{Harvard citation text|Vicari|1999}}</ref> [[Податотека:Johann_Thugut.jpg|мини|де Паула, барон од Тугут]] [[Податотека:RusPortraits_v3-179_Aleksandr_Vasil'evich_Suvorov.jpg|мини|Портрет на Суворов, 1799 година]] Суворов попсакувал надвојводата Карло да го почека неговото пристигнување пред да се пресели, за да му овозможи на Корсаков леснотија во организирањето и спротивставувањето на преголемите француски сили, но надвојводата бил премногу верен извршител на наредбите на дворскиот совет и веднаш ја напуштил силната позиција во [[Цирих]]: Французите брзо ја окупирале и Корсаков бил осуден на сигурен пораз. Приговорите на Суворов биле залудни: {{цитат|Позицијата во Цирих, која требаше да ја бранат 60.000 Австријци, беше отстапена на 20.000 Руси (...)|author=Писмо до надвојводата Карло - од резимето на кампањата на Суворов во Швајцарија од грофот Венансон<ref>{{cite web|url= http://adjudant.ru/suvorov/bogdanovich1799-74.htm |title=''Походы Суворова в Италии и Швейцарии'' (Suvorov's campaigns in Italy and Switzerland) |publisher=Bogdanovich |location=Saint Petersburg |date=1846 |access-date=14 December 2014 |language=ru}}.</ref>}}  Последните противници на Суворов, кои го нарекле канцеларот Тугут „луд“ поради наметнатата стратегија, биле збришани на [[25 август]] од писмо од австрискиот цар, во кое му било наредено категорично да се откаже од плановите за напад врз Французите во [[Џенова]] и веднаш да ги премине [[Алпи|Алпите]] за да започне офанзива против Франција од Швајцарија. <ref>Emperor Francis II to Suvorov - August 17, 1799, in {{Harvard citation text|Mikhailovsky-Danilevsky|Milyutin|1852}}</ref> Освен одлуките на она што Карл фон Клаузевиц подоцна го нарекол „''тесноградна политика''“ од страна на Британците и Австријците, насочена едноставно кон избегнување на незгодно руско присуство во Италија и Медитеранот и задоволување на посебните потреби, современата историографија видела јасни воени предности во овие планови. По австриското отстапување на [[Белгија]] на Франција со [[Договор од Кампо Формио|договорот од Кампо Формио]] во 1797 година, и огромната германска територија која ги разделувала, двете стари сопернички сили имале само италијански бојни полиња за да дојдат во директен допирб и да се соочат воено; за да се обезбеди стратешка контрола врз нив, било потребно да се обезбеди доминација на Алпските венци: Австрија поседувала голем дел од Алпскиот венец, а од [[Тирол]] можело непречено да собори бројни батаљони во пространите рамнини се наоѓале по реката [[По]]; за разлика од тоа, Франција првично ја немала оваа очигледна и посакувана предност. <ref>{{Harvard citation text|Marie Philippe|1809}}</ref> Главната пречка била Швајцарија, која се протегала од Тиролските Алпи до границите на Франција и го спречувала пристапот од Алпите за голем дел од венецот: затоа таа била од најголем интерес за Француската Република, доколку сакала да ја продолжи војната со Австрија, да го задржи поседувањето на [[Швајцарска Висорамнина|Швајцарската висорамнина]] добиена во февруари 1798 година со инвазијата предводена од генералот Гијом Мари-Ан Брун. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/i/I8915.php|title=Invasione francese|last=Martin Illi|date=March 5, 2014|work=Dizionario Storico della Svizzera|accessdate=January 19, 2015}}</ref> Ова им овозможило на револуционерите два стратешки излези: едниот им овозможил да ја заобиколат [[Шварцвалд]] и лесно да влезат во горниот дел на [[Дунав]], а другиот да се спуштат низ алпските превои на [[Вале]] и директно да стигнат до северна Италија; откако повторно избувнала војната, станало од огромно тактичко и стратешко значење за Австријците да ги истераат Французите од Швајцарија. <ref>{{Harvard citation text|Marie Philippe|1809}}</ref> Од своја страна, Британците ја сметале Швајцарија за идеална територија од која да започнат инвазија на Франција, и конечно, Австријците во секој случај биле повеќе загрижени за француските трупи концентрирани по должината на Рајна отколку за преживеаните трупи во Италија: со префрлање на попретпазлива одбранбена тактика на северот од полуостровот, Австријците сепак ја обезбедиле својата доминација и можеле да ослободат сили за распоредување во Германија. == Руската армија во Алпите == === Маршот до Швајцарија === [[Податотека:Adolphe Charlemagne - Le maréchal Alexandre Souvorov au sommet du Saint-Gothard, 13 septembre 1799 (1855).jpg|мини|Суворов на маршот кон превојот Готхард]] На 4 септември, Суворов го информирал царот дека се подготвува да се пресели во Швајцарија, не пропуштајќи да се жали како од почетокот на кампањата Австријците постојано биле неподготвени да го поддржат, бавно реагирале на неговите наредби и биле крајно неефикасни во исполнувањето на неговите барања за залихи и муниција. Тој не пропуштил да нагласи како Сојузниците намерно ги одложувале залихите со намера да го принудат да ја напушти Италија. <ref name=":8">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Тој меѓу другото напишал: {{цитат|(...) и покрај нашите големи победи и достигнувања, тие секогаш се ограничувале на тоа да ми пишуваат само писма на разочарување и полни со обвинувања или барања однапред да ме известат за сите воени дејствија. (...) [Сепак, јас сум] на прагот да се впуштам во овој макотрпен марш кон Швајцарија.|author=Суворов до царот Павле - Документи на Суворов, 4 септември 1799 година, IV стр. 299-300<ref name=":8" />}}Суворов марширал на 11 септември, веднаш по освојувањето на [[Тортона]], испраќајќи багаж, опрема и тешка артилерија преку [[Комо]] и [[Верона]] за да пристигнат во Швајцарија во близина на Хур во [[Гризон]], и од Тирол до [[Фелдкирх]], <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=259}}</ref> додека тој со околу 27.000 луѓе, вклучувајќи речиси 16.000 пешадијци и повеќе од 3.500 [[Козаци]], заминал преку [[Варезе]] кон [[Белинцона]]. На 15 септември, руската авангарда под команда на [[Петар Багратион|Петар Иванович Багратион]] влегла на швајцарска територија во близина на [[Понте Треса]], а по неколку дена главната армија се собрала во Таверне во [[Тичино]]; Суворов, кој очекувал да најде залихи таму за маршот следната недела преку караван од 1.500 мазги претходно побарани од Австријците, открил дека Австријците не испратиле ништо. <ref name=":9">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Првичното чудење било проследено со бес, а потоа и со гнев: пред покајничкиот генерал [[Франц фон Вејротер|Вејротер]], австриски офицер за врска, тој експлицитно ги обвинил Мелас и виенскиот двор дека смислиле предавство „''кое царот ќе знае како да го казни''.“ <ref name=":20">{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=264}}</ref> Високиот генерал напишал луто писмо до царот [[Франц II (Свето Римско Царство)|Франц II,]] изразувајќи бес и жалејќи се како австриската неефикасност ја поништила тактичката предност од неговиот брз марш кон Швајцарија. Сепак, дотогаш штетата веќе била направена: пристигнале само шестотини и педесет мазги, што било апсолутно недоволно, а Суворов, по предлог на принцот Константин, одлучил да ги користи коњите на Козаците за превоз на доволно резерви и муниција за следните осум дена <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=266}}</ref>{{#tag:ref|Други извори известуваат дека идејата всушност дошла од полковникот Штраух, кој во извештаите забележал како од трите илјади коњи што им биле достапни на Козаците, не повеќе од петстотини можеле да се користат на превоите, оставајќи ги другите достапни за товарење; Вејротер му го припишува тоа на Суворов, фалејќи ја неговата непоколебливост во спротивставувањето на поплаките на луѓето лишени од нивните коњи; рускиот генерал, сепак, во своите писма до царот, му оддал заслуга на принцот, можеби за да му се додвори.<ref>{{Harvtxt|Hüffer|1905|p=27}}</ref>|group=note}}. Тичинезите раскажуваат дека офицерите кои имале коњи и кочии на располагање за лична употреба морале, според наредбите на рускиот командант, да ги предадат првите како товарни животни. Најголеми примери дале принцот Константин, кој ги вратил своите три кочии во Комо, и самиот Суворов, кој, иако во своите шеесетти години, го напуштил својот штаб и решил да маршира пеш. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=267}}</ref> Во четирите дена чекање пред конечно да можат да се движат, руските трупи биле брзо обучени за тактики на планинско војување, кои им биле сосема непознати. <ref name=":9">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> === Напад на превојот Готхард и пристигнување кај езерото Луцерн === [[Податотека:Campagna_Suvorov_svizzera_-_da_Airolo_a_Muotathal.png|мини|Рутата на Суворов од Аироло до Муотатал]] [[Податотека:Sen-Gotard_by_Suvorov_troops_in_1799.jpg|мини|Суворов го преминува превојот Готхард, слика од Александар Коцебу]] На 21 септември, Суворов наредил започнување на маршот. Маршот се одвивал бавно бидејќи бил забавен од обилните дождови, магла и планинскиот терен. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|p=137}}</ref> Сепак, таа вечер целата војска веќе била сместена помеѓу Сант Антонино и Белинцона, во маршот на друг ден поминала низ [[Бјаска]], а навечер на 22-ри стигнала до [[Џорнико]], каде што Генералштабот на сојузниците ја поминал ноќта. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=272}}</ref> Времето продолжило да биде сурово и, во ноќта на 23 септември, снежна бура од дожд и снег ја зафатила војската, која била засилена кај [[Фаидо]] од австриски полк под команда на полковникот Готфрид Штраух. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Потоа Суворов тргнал да го премине Готхард до 25-ти со намера повторно да се обедини со Корсаков во [[Луцерн (езеро)|Луцерн]] на 27 септември; но на 24-ти, кај [[Ајроло]], француски баталјон што припаѓал на дивизијата на генералот [[Клод Лекурб]], командуван од бригадниот генерал Шарл-Етјен Гудин де ла Саблоњер, го запрел маршот на Русите, кои оставиле шестотини мртви на земја пред да успеат да навлезат доцна навечер во Вал Тремола, при што Суворов останал на првата линија цело време. Утрото на 25-ти, генералот го продолжил својот марш кон [[Андермат]], додека Французите се повлекле зад Бука д'Ури ([[тунел]] во Шеленен, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D8796.php|title=Schöllenen|last=Stadler|first=Hans|publisher=Dizionario storico della Svizzera|accessdate=October 15, 2014}}</ref> на северната страна од превојот Готхард во долината Урсерен) делумно срушувајќи го Ѓаволскиот мост (камен премин во [[Ури]] во близина на Андермат). <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Тука друг контингент од Лекурб, овој пат под наредба на Луј Анри Лоазон, поставил заседа што ги одзела животите на повеќе од деветстотини Руси пред да успеат да го поправат мостот со импровизирани средства и да преминат на другата страна, под постојан непријателски артилериски оган и мускети, конечно принудувајќи ги Французите да се повлечат. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> <ref name=":10">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> [[Податотека:Porter_suvorov.jpg|мини|Суворов го преминува Ѓаволскиот мост]] За разлика од Русите, трупите на Лекурб биле високо специјализирани за [[планинско војување]] до степен до кој „марширале дури и таму каде што ловците на дивокози би се откажале“, „навикнати да спијат во снег и под ѕвездите, изгризани од ветерот, на парталите што ги користеле како униформи“ <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|pp=116–117}}</ref> Тие би биле постојан трн во окото на сојузничките трупи. Продолжувајќи да се движи надесно по Ројсовската долина, Суворов сепак го освоил превојот Готхард со одбивање на генералот Лекурб, а вечерта на 26 септември неговите трупи стигнале до [[Алтдорф, Ури|Алтдорф]] во близина на јужниот крај на езерото Луцерн. За рускиот генерал, најголемиот дел од напорите биле постигнати; весело и оптимистичко, напишал тој со своја рака, во писмо упатено до австрискиот генерал [[Фридрих фон Хоце]], римувана нота на германски јазик што остана позната: {{цитат|Со сабји и бајонети<br /> – ја спаси Швајцарија од нивната пропаст.|author=Суворов до Хоце<ref>{{Harvtxt|Hüffer|1905|p=40}}</ref>}}Сепак, генералот не бил свесен дека во истите тие часови генерал Масена, кој имал дури 77.000 луѓе под негови наредби, ги победувал силите на Корсаков во [[Втора битка кај Цирих|Втората битка кај Цирих]], нанесувајќи му тешки загуби и принудувајќи го да се повлече кон [[Винтертур]] и понатаму кон [[Шафхаузен]], <ref>{{Harvard citation text|Coppi|1824}}</ref> додека на Линт трупите на генералот [[Жан-де-Дје Сул]] ги победиле австриските трупи на генералот фон Хоце, кој бил убиен на почетокот од судирот. === Преминот на Кинциг === [[Податотека:Chinzig_Chulm_-_Suedseite.jpg|лево|мини|[[Кинциг (превој)|Превојот Кинциг]]]] На езерото Луцерн, Французите цврсто стоеле на левиот брег на реката Ројс во близина на Зедорф, спречувајќи им на Русите да стигнат до истоимениот град преку превојот Суренен, додека самото езеро, патролирано од мала флотила, изгледало дека е под целосна француска контрола, што го оневозможувало преминувањето од страна на Русите. Војниците на Суворов останале на крајот од својата памет: марширањето преку карпи им ги истрошило несоодветните обувки на војниците, од кои многумина дури и биле лишени, униформите често биле искинати, пушките и бајонетите 'рѓосале од постојаната влага, а мажите гладувале поради недостаток на соодветни залихи. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|pp=316–317}}</ref> Суворов сè уште не бил свесен за поразот на Корсаков, но во отсуство на вести, тој претпочитал да не застане во Алтдорф за да ја остави својата исцрпена војска да се одмори, што наместо тоа го насочил, уште во раните часови на 27 септември, кон превојот Кинциг, сметајќи на заобиколување на Французите со пристигнување до [[Швиц]] од селото Муотатал. Планот бил да се искачи, почнувајќи од надморска височина од околу 500 м, до 2.070 м по стрмна патека врежана во карпата и речиси невидлива под првите снежни врнежи. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|pp=150–151}}</ref> Лекурб веднаш го информирал генералот Масена за заобиколувањето на Русите, а вториот, кој претходно планирал да го нападне Суворов во Ројсовата долина, бил принуден да ја промени стратегијата: затоа го испратил генералот Мортје да го окупира Муотатал со 9.000 луѓе и генералот Газан да маршира со околу 10.000 луѓе кон Везен и Шенис, за да ја затвори Линтската долина од север, <ref name=":11">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|pp=152–153}}</ref> додека самиот го концентрирал најголемиот дел од своите трупи во Швиц. [[Податотека:Renault - André Masséna, duc de Rivoli, prince d'Essling, maréchal de France (1758-1817).jpg|мини|Генерал [[Андре Масена]], командант на француската армија во Швајцарија]] Штом пристигнале до Муотатал, 18.000 исцрпени луѓе на Суворов, без залихи и муниција и опкружени со непроодни планини во смрзнувачки студ, се соочиле со француска армија далеку побројна и по опрема. На 29 септември, сè уште неизвесен за судбината на Корсаков и Хоце {{#tag:ref|Всушност, веста веќе протекла преку испрашувањето на некои француски затвореници, на кои не им се верувало.<ref>{{Harvtxt|Hüffer|1905|p=66}}</ref>|group=note}}, Суворов свикал воен совет со својот Генералштаб за да одлучат што да прават. За време на советот, рускиот командант се покажал крајно решен да не се предаде, ги обвинил австриските сојузници за сите тешкотии кои биле принудени да ги претрпат, <ref name=":12">{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> и предложил она што го сметал како единствено можно решение: {{Цитат|Да се вратам е нечесно. Никогаш не сум се повлекол. Напредувањето кон Швиц е невозможно: Масена командува со повеќе од 60.000 луѓе, а нашите трупи не достигнуваат 20.000. Ни недостасуваат залихи, муниција и артилерија... Не можеме да очекуваме помош од никого. На работ сме од пропаст! Сè што ни преостанува е да се потпреме на Семоќниот Бог и на храброста и духот на жртвување на моите трупи! Ние сме Руси! Бог е со нас!|author=Суворов до неговиот Генералштаб, 29 септември 1799 година<ref>Наука побеждать / Александр Васильевич Суворов. — Москва : Издательство АСТ, 2023. - 384 с. - (Эксклюзивная классика). ISBN 978-5-17-157345-4</ref><ref name=":11" />}}  По страсните говори на Суворов за подигнување на моралот на неговите подредени, воениот совет одлучил да се откаже од планот да се упати кон Швиц и наместо тоа повторно да се движи кон исток, преку превојот Муотатал до превојот Прагел, а потоа преку превојот Клентал, за повторно да му се придружи на генералот Линкен кај [[Гларус]] и, доколку е можно, да се насочи кон [[Сарганс]] преку заобиколување на езерото [[Валенсе]] на југ. <ref name=":14">{{Harvard citation text|Vicari|1999}}</ref> Багратион и Франц Ксавер фон Ауфенберг биле позиционирани во претходницата; на трупите на [[Андреј Розенберг]], сместени во задниот дел, им било наредено да ја заштитат војската од напади што би можеле да дојдат од запад, од Швиц преку Муотатал, додека главната сила марширала кон исток преку превојот Прагел. <ref name=":13">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|pp=154–155}}</ref> Од оригиналните руски записи кои подоцна ги пронашле Французите во Муотатал, позната е прецизната бројна сила на руската армија на 30 септември 1799 година: биле изброени 66 штабни офицери, 493 војници, 1.172 подофицери, 403 музичари и 16.584 војници; од вторите, 410 биле пријавени како болни, 216 куцале и 21 биле уапсени, само 85 луѓе дезертирале; <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> за десет дена руската армија изгубила околу 3.000 војници и поседувала залиха од оброци со храна за само пет дена, но овие веќе оскудни залихи би морале да се рационализираат за да траат најмалку десет. === Маршот до Гларус === [[Податотека:Général_Gabriel_Jean_Joseph_Molitor.jpg|мини|Генерал [[Габриел Жан Молитор]]]] И покрај напорните маршеви и долготрајните борби, војската веднаш започнала да се повлекува. Војските на Ауфенберг напредувале први, а потоа и трупите на Багратион. Штом стигнале до превојот Прагел, дошло до судир меѓу првите и Французите на Молитор, кои ги спречиле да поминат. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Пристигнувајќи попладне, Багратион, кој бил „''навреден што ги видел Австријците како се повлекуваат пред неколку луѓе'', <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> “ го сменил текот на битката со тоа што ги потиснал Французите назад и им понудил шанса да се предадат. Тој не бил свесен дека Ауфенберг веќе испратил сличен ултиматум до Молитор и дека вториот одбил одговарајќи со презир: {{Цитат|Кажете му на вашиот командант дека неговиот предлог е неодговорен. Дали затоа не е свесен дека неговата средба со Корсаков и Хоце е откажана? Се победив себеси [[Фрањо Јелачиќ|Јелачиќ]] и Линкен, кои сега се приковани во Гларус. Маршалот Суворов е опколен од сите страни. Тој ќе биде принуден да се предаде!|author=Молитор до Ауфенберг и Багратион<ref>{{Harvtxt|Gachot|1904|p=388}}</ref>}} Суворов немал време да ја сфати сериозноста на веста кога трупите на Багртион го продолжиле нападот врз Французите, кои, по стемнувањето, биле принудени да се повлечат во Кленталзерзе, каде што многумина од бегството се удавиле, но каде што францускиот генерал стекнал можност да се реорганизира и подобро да ги распореди своите трупи за да се соочат со своите противници. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|pp=158–159}}</ref> [[Податотека:George_Dawe_-_Portrait_of_General_Pyotr_Bagration_(1765-1812)_-_Google_Art_Project.jpg|мини|Портрет на генералот [[Петар Багратион|Пјотр Иванович Багратион]]]] Багратион ги предводел своите баталјони во четири очајни напади против француската артилерија, која била добро позиционирана на патот и на карпите што гледаат над него, и претрпел многу тешки загуби; во меѓувреме времето се влошило, почнало да паѓа [[лапавица]], а Русите се повлекле преку ноќ, која ја поминале смрзнувајќи се бидејќи им било забрането да палат оган, и повторно страдале од глад. Багратион, иако страдал од рана во бутот, ги реорганизирал своите трупи под закрила на темнината и продолжил да ги охрабрува: {{Цитат|Мора да почекаме и Господ ќе ни дојде на помош; ќе ја поминеме ноќта во Гларус. Штом ќе наредам, мора веднаш да нападнете!|author=Багратон до неговите трупи<ref>{{Harvtxt|Mikaberidze|2003|p=159|loc=footnote 101}}</ref>}} Битката продолжила наутро на 1 октомври со нападот на Багратион, предводен од потполковник [[Џорџо Џовани Цукато]], користејќи два батаљони, четири австриски чети и околу 200 козаци спуштени од коњ, со цел да заземат некои карпи со поглед, речиси нагло, кон десниот бок на непријателот. Оттаму, руските трупи, откриени од некои француски патроли, изложени на непријателски оган, тргнале во напад напаѓајќи ги француските трупи со бајонети, додека подалеку трупите на Дерфелден го нападнале непријателот напред, принудувајќи го да се повлече понатаму. Молитор, по жесток, но краток отпор, претпочитал да ги повлече своите сили во блиските ридови за да се реорганизира по течението на Линт, поставувајќи серија одбранбени линии помеѓу Нетстал, Нефелс и Молис во северниот дел од кантонот Гларус, уништувајќи го мостот кај Нетстал и задржувајќи ја контролата врз преостанатите комуникациски патишта помеѓу Нефелс и Молис. Ова им овозможило ефикасно да ги контролираат двете страни на реката. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|p=160}}</ref> Во раните попладневни часови на истиот ден, Багратион добил засилување и го започнал нападот со дванаесет батаљони против француските позиции кај Нетстал. Сепак, Французите се спротивставиле утврдувајќи се во селото и успеале да ги уништат мостовите преку Линт кратко пред Русите да го преземат. <ref name=":15">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Во меѓувреме, се воделе борби и во задната гарда, каде што Розенберг, кој командувал со вкупно 11.000 луѓе, бил нападнат од Масена. Суворов му наредил на рускиот генерал да се држи по секоја цена додека Багратион се борел за да го исчисти патот кон исток од Французите. Французите биле решени да не им дозволат на Русите да ја напуштат долината: дивизиите на Лекурб им го затвориле патот одзади по должината на Ројс со сечење на линиите за снабдување; Масена повикал некои од дивизиите на Мортје од [[Цирих]] за да ги позиционира во Алтдорф и дел од дивизиите на Султ во Везен за да го блокираат излезот од долината Линт. И покрај француските напори, Русите ги одбиле сите напади преку контранапад со бајонети. Битката била особено крвава на камениот мост преку реката Муота, оттогаш наречен ''Суворов-брике'' („Суворов мост“), <ref>{{Harvard citation text|Hüffer|1905}}</ref> и од кој неколку Французи се фрлиле во водите поради гужвата. Вечерта на 1 октомври, Французите се повлекле кон Швиц, притиснати од Козаците. Во исто време, Багратион повторно воспоставил мост кај Нетстал и, организирајќи ги своите сили во две колони, марширал по двата брега на Линт кон Нефелс, кој цврсто го држел Молитор со три батаљони и четири топови, а чии местоположби биле заштитени од десната страна со карпи, а од левата страна од реката. Иако Багратион успеал да ги потисне Французите од градот, нападот врз главните непријателски места не успеал, давајќи им можност на Французите да добијат засилување од швајцарската милиција и контранапад за повторно освојување на градот со трупи стационирани во Молис. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> <ref>{{Harvard citation text|Hüffer|1905|p=70}}</ref> Во оваа прилика, Молитор ги критикувал Швајцарците потсетувајќи се на историската победа што ја постигнале со векови претходно на истите места против австрискиот угнетувач: {{Цитат|Не заборавајте, мои другари, дека на 9 април 1388 година, вашите предци, водени од копнеж за слобода, на овие места им донесоа незаборавна победа над Австријците, кои се влеаја во долината ограбувајќи ги Нетстал, Нефелс и Молис (...), убивајќи 2.500, заробувајќи 11 знамиња и губејќи само 53 луѓе. Мои другари! Угледајте се на тие храбри луѓе! Ослободете ја вашата земја од странските орди!|author=Молитор до швајцарската милиција<ref>{{Harvtxt|Gachot|1904|p=398}}</ref>}} Сепак, Багратион упорно се вратил да го нападне селото во неколку наврати, најпрвин запрено од Швајцарците, а потоа конечно од пристигнувањето на трупите на Газан. Во 21 часот, по шеснаесет часа тешки борби, Суворов му наредил на Багратион да се ослободи во моментот кога селото било окупирано од Русија, оставајќи ги Французите на нивните почетни местоположби. Двете страни извикувале победа, но всушност денот завршил речиси безуспешно - Русите пристигнале во близина на Гларус, но Французите ги затвориле сите патишта за пристап кон нив кон Цирих - освен што ја покажале вештината и храброста на двајцата команданти. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003|p=165}}</ref> Според истакнатиот руски биограф на Суворов, Александар Петрушевски, по повлекувањето на руските трупи, Газан ги насочил сите свои сили кон нападот и самиот ги повел гренадирите во [[ракопашна борба]]; но Французите биле одбиени, а трупите на Багратион тивко се повлекле кон Нетстал. Авангардата на Багратион ја поминала ноќта од 1 кон 2 октомври околу Гларус, но дури на 4 октомври целата војска можела да се собере таму, и истиот ден Суворов свикал нов воен совет. <ref name=":16">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> == Повлекување == === Маршот до Паникс === [[Податотека:Мозаика_Переход_Суворова_через_Альпы_в_1799_году.jpg|алт=La traversata di Suvorov delle Alpi (mosaico)|мини|300x300пкс|Преминувањето на Алпите од страна на Суворов, мозаик од 1904 година на надворешниот ѕид на Музејот на Суворов во Санкт Петербург]] Суворов сакал да се држи до првичниот план и на тој начин да ги пробие француските позиции кај Нефелс, да оди по езерото Валенсе и да маршира до Везен за повторно да се придружи на другите австриски трупи во Швајцарија. Австриските офицери ја поддржале оваа стратегија, убедени дека тоа е најдобриот начин да се стигне до [[Сарганс]] и воените магацини таму, со цел да се надополни снабдувањето на армијата, која веќе била на крајот од својата сила, а исто така ѝ недостасувала муниција, како и залихи. Но, принцот Константин и високите руски офицери се спротивставиле, убедени дека единствениот начин да се придружат на сојузниците е да ги заобиколат француските сили со упатување на југ кон [[Шванден]], потоа преку Елм и преку превојот Паникс за да стигнат и да ја преминат долината на Предна Рајна до [[Мајенфелд]], јужно од [[Лихтенштајн]]. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> На крајот, осум од десетте генерали во Генералштабот го одобриле „рускиот предлог“. „''Одлуката за ова, т.е. марш по рута без непријателски трупи, не одговараше на темпераментот на рускиот фелдмаршал, но неговата согласност можеби дава идеја за тоа какви мора да биле, дури и во неговите очи, лошите услови во кои живееле неговите луѓе, кои, и покрај екстремните жртви што постојано ги барал, го нарекувале „мал татко''“, <ref>{{Наведена книга|url=https://archive.org/details/lescampagnesdes00gachgoog|title=Les campagnes de 1799: Souvarow en Italie|last=Gachot|first=Édouard|publisher=Perrin et cie.|year=1903|pages=115}}</ref> “. Австрискиот генерал Ауфенберг, иако неговите трупи биле вклучени во многу помалку борби од руските трупи, во својот извештај од 1 октомври напишал дека неговата бригада веќе е целосно без муниција, пари, леб и во голема мера без чизми. <ref>{{Harvard citation text|Hüffer|1905}}</ref> [[Податотека:Campagna_Suvorov_svizzera_-_da_Muotathal_a_Feldkirch.png|алт=Ritirata: da Muotathal fino ai quartieri d'inverno in Baviera|лево|мини|Рутата што ја следеле трупите на Суворов од Муотатал до зимските централи во Баварија]] Во ноќта помеѓу 4 и 5 октомври, под снег измешан со замрзнат дожд, започнал маршот на југ кон Паникс. Овој пат Багратион бил оставен во задната гарда со своите 1800 преживеани луѓе, од кои, како што подоцна се сеќава, единствено 250 биле во можност да се борат. Прв што се движел бил генералот [[Михаил Милорадович]], по што следеле генералот Ото Вилхелм Христофорович Дерфелден и трупите на Розенберг. Суворов бил принуден да им остави околу 1300 тешко ранети и болни луѓе на Французите, препуштајќи им ја нивната судбина на хуманоста на непријателот во писмо оставено намерно за Масена да се грижи за нив. <ref name=":17">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> <ref>{{Harvard citation text|Mikhailovsky-Danilevsky|Milyutin|1852}}</ref> <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Условите на маршот ќе бидат уште полоши од претходно. Настојничката на манастирот Мутен, каде што персоналот на Суворов ја поминал ноќта, сведочела: „''Беше жално да се види како овие луѓе беа принудени да маршираат толку силно и боси преку Прагел, под силен дожд измешан со снег. Само генералот (аѓутантот) го имаше својот коњ, сите други беа оставени зад себе''. <ref>{{Harvard citation text|Hüffer|1905}}</ref>“ Штом станале свесни за руското повлекување, Французите презеле иницијатива да се обидат да го опколат Суворов и да му го пресечат патот за бегство: Лоазон се движел кон Шванден; Мортје од Прагел кон Гларус за да ја блокира долината; генералот Газан испратил бригада од Молис кон Соол (јужно од Гларус) и уште три од Нетстал во потера по Багратион. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Утрото на 5 октомври, 10-тиот ловечки полк на Газан ги нападнал Козаците на Багратион, принудувајќи го да го забави маршот, додека пристигнувањето на француската артилерија го принудило да застане и да се распореди по тесната долина и, бидејќи немало муниција, да нареди три очајни напади со бајонети. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Во текот на денот, задна гарда на Багратион морала да издржи околу 20 напади за да го спречи непријателот и да ја спаси целата армија од сигурен пораз. Во ноќта помеѓу 5-ти и 6-ти, војската кампувала во близина на Елм, на студ, без храна и била подложена на постојани напади од страна на Французите. Во 2:00 часот, Суворов претпочитал да се движи додека Французите продолжувале да ги напаѓаат трупите на Багратион, кои успеале да ги задржат, но претрпувале постојани загуби. Ледениот ноќен марш одзел животи на неколку војници, а околу двесте биле исчезнати или заробени од Французите. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Штом Русите пристигнале на патот Паникс, Французите ја прекинале нивната потера. Багратион успеал да ги пресмета загубите, кои, според него, изнесувале околу осумстотини заробени мажи, четири топови, ковчег со богатство што содржел дваесет илјади [[Француски франк|франци]], кои францускиот командант Ленард подоцна ги поделил на својот батаљон, <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> и бројни коњи и мазги; сепак, тој успеал да ја заштити заднината на армијата. <ref name=":18">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> === Преминување на превојот Паникс и пристигнување во Хур === [[Податотека:Suvorov_pannix.jpg|мини|''Суворов го преминува превојот Паникс'', слика од Александар Коцебу]] На 6 октомври, Русите го започнале искачувањето кон Паникс, на надморска височина од 2.407 м. Целата артилерија морала да биде напуштена и, искачувајќи се со снег над колена по тесните, кривулести патеки преку провалијата, биле изгубени и триста мазги. <ref name=":18">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Едуар Гашо во својата книга од 1904 година ''„Историја на воената историја на Масена: Кампањата во Хелвети''“ (1799), извлечена од мемоарите на преживеаните офицери и од извештаите од руските воени архиви, детално ги опишал огромните тешкотии и драмата што ја претрпела руската армија за време на преминувањето. Исцрпувачкиот марш се одвивал речиси постојано, дури и ноќе, и ги чинел животите на оние кои, исцрпени, болни или ранети, повеќе не можеле да стојат на тесната патека, направена невидлива од снегот и лизгава од мразот. Неколку мажи ги пуштиле ранците и пушките по патот, а најслабите едноставно си дозволиле да умрат заспивајќи. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Според изворите, Суворов ги споделил со своите луѓе сите тешкотии од исцрпувачкиот марш и постојано ги бодрел, собирајќи ги оние кои го фрлиле оружјето или само се жалеле, и, иако лошо облечен, за да ја покаже својата издржливост и да се обиде да ги извлече последните енергии од своите исцрпени војници, тој постојано ја одбивал мантијата што му ја нудел неговиот подреден. Се искачил пеш заедно со војниците до врвот на превојот каде што, по совет на големиот кнез Константин, го искористил дрвото од копјата на Козаците за да запали оган и да подготви чај за војниците; на патот надолу, рускиот капетан Грјасев подоцна со восхит раскажал во својот дневник: „''Седеше на козачки коњ и го видов како се обидува да се ослободи од рацете на двајца коњаници покрај него кои се обидуваа да го поддржат на маршот и да го водат неговиот коњ (...) Постојано велеше: „Оставете ме, оставете ме, морам да одам сам''. <ref>{{Harvard citation text|Hüffer|1905}}</ref> “ На генералите што го опкружувале им рекол: {{Цитат|Слушаш ли како ме фалат? Тоа се истите луѓе што ме фалеа вака и во Турција и Полска.|author=Суворов<ref>{{Harvtxt|Gachot|1904|p=436}}</ref>}} [[Податотека:Vasily_Surikov_-_Suvorov_Crossing_the_Alps_in_1799_-_Google_Art_Project.jpg|лево|мини|''Суворов ги преминува Алпите'', 1899 година од Василиј Суриков]] Штом армијата стигнала до сртот на превојот, била погодена од многу силен град и замрзнат снег што ги спречило извидниците да се ориентираат, предизвикувајќи ризик од паѓање во карпи и бездни. Пред да најдат лесен пат надолу благодарение на интервенцијата на местното население, неколку групи се распрснале во потрагата. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> На 7 октомври, Русите пристигнале во Пињу <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> и по кратко време успеале да го започнат своето спуштање кон Иланц. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Таму, Суворов, конечно чувствувајќи дека повеќе не е прогонуван, ги одморил своите луѓе уште една ноќ и на 9-ти се движел кон [[Рајна]], а потоа кон Хур, каде што пристигнал на 10 октомври, земајќи со себе и 1.400 француски затвореници. Тој останал со 14.000 луѓе и од нив само 10.000 едвај можеле да маршираат и да се борат, останатите имале треска или биле заслепени од воспаление на очите; Сотните биле сведени на само дваесетина коњаници, со четири или пет преживеани коњи и во лоша форма; артилеријата била целосно изгубена, една третина од трупите го загубиле оружјето, а оние што останале биле 'рѓосани и неупотребливи; бајонетите биле тапи, а униформите непрепознатливи. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904}}</ref> Секој пешадиски полк бил реорганизиран во баталјон, коњаничките полкови во ист број ескадрили и, опремена со конвој од петстотини товарни животни, војската се упатила низ [[Балцерс]], [[Вадуц]] и Фелдкирх кон [[Алтенштат]]. На 22 октомври рускиот цар [[Павле I (Русија)|Павле]] се повлекол од коалицијата и го отповикал Суворов, кој дотогаш јавно ги обвинувал Австријците дека го предале. <ref>{{Harvard citation text|Coppi|1824}}; {{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> На 25 октомври, силите на Суворов, Корсаков и принцот од Конде се собрале во Ландау и започнале мали маршеви назад кон зимските квартови во [[Чешка (историска област)|Бохемија]], каде што пристигнале во јануари 1800 година, конечно завршувајќи ја швајцарската кампања. <ref name=":21">{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> == Причините за поразот == По нешто помалку од еден месец исцрпувачки маршеви и шеснаесет дена борби, Суворов изгубил над 5.000 луѓе, од кои 1.600 биле убиени, а повеќе од 3.500 биле ранети; пешадијата претрпела загуби од 28,4 проценти.<ref>{{Harvtxt|Mikaberidze|2003|pp=176–177}}</ref> Русите го задржале поголемиот дел од својата војска, а Французите ја контролирале Швајцарија точно како што ја контролирале пред почетокот на кампањата. {{#tag:ref|Веста веќе стигнала во Хур на 10 октомври дека Французите го вратиле Готхард и дека напредуваат понатаму во долината на Рајна. Соулт теоретски го имал патот од Дизентис/Мустер поплочен и до привремените руско-австриски стационари..<ref>{{Harvtxt|Hüffer|1905|p=90}}</ref>|group=note}}. Уште на 22 октомври, царот Павле I, во своето писмо до царот Франц II, со кое официјално го објавува излегувањето на Русија од коалицијата, ги фокусирал главните причини за рускиот пораз на отстранувањето на надвојводата Карло од Швајцарија пред да биде завршено повторното обединување на војската на Суворов со војската на Корсаков: {{Цитат|Вашето Височество сигурно веќе е свесно за последиците што произлегоа од отстранувањето од Швајцарија на војската под команда на надвојводата Карло, што беше направено спротивно на сите причини поради кои таа требаше да остане таму сè додека не се изврши поврзувањето на фелдмаршалот принц Италијански со генерал-потполковник Римски Корсаков. (...)“|author=(Павле I до Франциск II, 22 октомври, 1799)<ref>{{Harvtxt|Rettificazioni|1857|p=46}}</ref>}} Всушност, во првите денови од август, надвојводата Карло веќе примил во своето сместување во Клотен, северно од Цирих, писмо од Франц II во кое го информирал за новите стратегии на коалицијата и му наредувал да ја напушти Швајцарија. Сепак, истото писмо веројатно не стигнало до Суворов сè до 25 или 27 август,<ref>{{Harvtxt|Gachot|1904|p=255}}</ref> па затоа сè уште беше убеден дека мора да ја продолжи својата кампања во Италија кога, најмалку дваесет дена однапред, надвојводата веќе ги започнал подготовките за движење.<ref name=":6" /> На 2 септември, кога решил да се покори по наредбата добиена директно од царот, Суворов сè уште мислел дека може да го координира својот маневар со надвојводата Карло. Конечно информиран дека вториот веќе ја напуштил земјата, тој бил длабоко вознемирен од „''катастрофалната вест за повлекувањето на надвојводата од Швајцарија''“.<ref>Suvorov to Tsar Paul I {{Cite book|title=A. V. Suvorov: Dokumenti, September 3, 1799|year=1949–1953|editor-last=Mescheriakov|editor-first=G.|volume=IV|location=Moscow|pages=295}}</ref>" Помеѓу 15 и 20 септември, по залудно чекање во Таверна на мазгите со потребните залихи за маршот кон Швајцарија, тој експлицитно ги обвинил Мелас и Австријците за кукавство и за заговор за предавство против него.<ref name=":20" /><ref>{{Cite book|url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6369734k/f5.image|title=Résumé historique des campagnes des français contre les russes depuis 1799 jusqu'en 1814 ; suivie d'une Ode composée sur les Ruines de Sébastopol|publisher=Eugène Pick|year=1856|location=Paris|pages=13}}</ref> Иако веднаш станало јасно дека кампањата во Швајцарија се темелела повеќе на политички и дипломатски пресметки од страна на Австријците отколку на соодветни стратешки проценки, или поточно против воените одлуки што Суворов веќе ги донел, не може а да не се обвини рускиот генерал за тоа што барем ги потценил тешкотиите на кампањата што му била доверена. Веројатно неговиот понекогаш премногу импулсивен темперамент, и покрај неговата возраст, го довел до претерано оптимистичка проценка на условите на животната средина, силата и капацитетот на спротивставените трупи на алпските превои и шансите на неговите луѓе. <ref name=":22">{{Harvard citation text|Vicari|1999|p=21}}</ref> За да се добие претстава за духот на Суворов во деновите непосредно пред кампањата, доволно е да се известат две примерни епизоди. На австрискиот генерал Вејротер, кој му ги сумирал плановите за нападот на Сент Готхард заедно со хипотеза за повлекување, тој наредил: „''Прецртај го зборот повлекување''!“; <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=258}}</ref> на курир од Корсаков, кој го прашал какви се новите наредби, тој едноставно одговорил со зборовите: „''Победете ги Французите''!“. <ref>{{Harvard citation text|Gachot|1904|p=260}}</ref> [[Податотека:Rimsky-Korsakov_A_M.jpg|мини|Генерал Александар Корсаков]] [[Податотека:Georg_Decker_Archduke_Charles_-_Duke_of_Teschen.jpg|мини|Надвојводата Карло од Хабсбург-Тешен]] На 20 септември, Суворов го одобрил оперативниот предлог на генералот Хоце да му се придружи, движејќи се од [[Сент Готхард]] преку присилни маршеви по тесни планински патишта по долината Ројс, за да ја заобиколи Масена од Швиц и да го ослободи Луцерн. Успехот на овој план сигурно би имал огромни последици за оперативната ситуација во Швајцарија, но успешниот исход зависел од истовремениот успех на цела низа акции што требало да се извршат координирано и од исправноста на сите почетни проценки. На пример, било потребно офанзивната акција на трупите на Корсаков и Хоце на Линт-Лимат да се случи истовремено со пристигнувањето на Суворов барем во Швиц. Неуспехот дури и на една од планираните акции или непредвидените промени во еколошките, логистичките или тактичките услови можело да резултира со неуспех на целата операција. И токму тоа се случило и на што се фокусирале сите последователни критики кон стариот генерал: Русите морале да чекаат четири дена за австриски залихи, кои пристигнале доцна и се покажале како недоволни; временските и еколошките услови речиси секогаш биле неповолни; Неговата одлука да маршира по реката Ројс не ја зела предвид отпорноста на француските трупи, кои од една страна остро се бореле за секој сантиметар од територијата, принудувајќи го во неколку битки во жестоки борби што дополнително го забавиле, а од друга страна постојано ја загрозувале неговата линија за снабдување, за која бил целосно зависен од Австријците, прекинувајќи ја често дури и со напади од намалени сили. Конечно, Масена се покажал како брилијантен и способен командант кој ги поразил трупите на Корсаков и Хоце во Цирих додека Суворов сè уште бил на езерото Луцерн, неодлучен што да прави, а потоа не им оставил на коалициските трупи друг избор освен да се повлечат во планините, а потоа да ја евакуираат Швајцарија. Неговите најголеми критичари подоцна се покажале токму надвојводата Карло, на чие предвремено повлекување Суворов го припишува поголемиот дел од неуспехот на кампањата, и генералот Корсаков, чиј непосреден пораз претрпен од рацете на Масена, сепак, ги попречил сите нејасни надежи за можен успех. Надвојводата Карло остро го критикувал планот на кампањата од гледна точка на снабдувањето и логистичката поддршка {{Цитат|Несоодветно подготвен почеток на целиот маневар, поаѓајќи од неизвесни претпоставки кои не даваа никакви гаранции дури ни во случај на повлекување.|author=Надвојвода Чарлс<ref name=":byr" />}} Во своите мемоари, Корсаков го обвинил Суворов за претераните напори што се барале од неговите луѓе и отишол дотаму што ја префрлил единствената одговорност за неуспехот на кампањата врз него: {{Цитат|За трупите на маршалот Суворов и генералот Хоце беа обезбедени дневни рути, така што, дури и без најмал непријателски отпор, не можеше да се помине низ нив.|author=Мемоарите на Корсаков<ref name=":byr" />}}Покрај тоа, тој додал дека дури и во случај Суворов конечно да пристигнал до Швиц, судбината на битката не можела да се промени бидејќи тој немал да може да го снабдува, наоѓајќи се во тешка ситуација. <ref name=":byr">{{Harvard citation text|Vicari|1999|p=24}}</ref> Веројатно сведочењето на Корсаков, кој му претходел на постариот командант во Санкт Петербург, ставајќи го Суворов во лоша светлина на царскиот двор, посочувајќи го како единствена личност одговорна за поразот, го натерало Павле I да го пречека ладно и да не им ја даде на новоназначениот „[[генералисимус]]“ <ref name=":19">{{Наведена мрежна страница|url=http://www.xenophon-mil.org/rushistory/suvorov/suvoorde.htm|title=Suvorov, a Short List of His Important Decorations and Orders|work=Xenophon Group International|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701234158/http://www.xenophon-mil.org/rushistory/suvorov/suvoorde.htm|archive-date=July 1, 2015|accessdate=October 11, 2014}}</ref> и на неговата војска честа за триумфален влез во руската престолнина, како што претходно му ветил. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.napoleon-series.org/research/biographies/c_suvorov.html|title=Suvorov - Russia's Eagle Over the Alps|last=Mosher|first=Robert A.|work=napoleon-series.org|accessdate=October 20, 2014}}</ref> == Наследството == [[Податотека:Suworow-denkmal.jpg|мини|Споменик на Суворов во чест на битката кај клисурата Шеленен на 25 септември 1799 година]] Потоа, во 1807 година, разговарајќи со еден руски генерал, Масена се сетил на Суворов, ги пофалил неговите воени способности и рекол дека никогаш нема да му прости за преминот што го направил во Швајцарија. И покрај очигледниот неуспех, швајцарската кампања сепак му донела нов посмртен престиж на Суворов поради неговиот драматичен и херојски карактер, особено во руската култура каде што сè уште се смета за рамноправен со [[Ксенофонт]], [[Ханибал Барка|Ханибал]] или [[Гај Јулиј Цезар|Јулиј Цезар]]: уште во 1801 година, царот Павле I наредил да се изгради првиот од долгата серија споменици во негова чест во неговата татковина. <ref>{{Harvard citation text|Mikaberidze|2003}}</ref> Во Швајцарија, каде што се памети како ослободител од француската окупација, веднаш до Ѓаволскиот мост во клисурата Шеленен под Андермат, од 1899 година бил изграден голем и импресивен споменик целосно издлабен од карпа посветен на подвигот на рускиот генерал и неговите луѓе. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.armchairgeneral.com/forums/showthread.php?t=70504&page=2|title=Napoleonic Monuments|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026140925/http://www.armchairgeneral.com/forums/showthread.php?t=70504&page=2|archive-date=October 26, 2014|accessdate=October 26, 2014}}</ref> Швајцарската кампања е високо ценета од современиците и често е дебатирана од историчарите. Сфаќајќи ја очајната ситуација во која се нашла војската на Суворов, познатиот пруски генерал, писател и воен теоретичар [[Карл фон Клаузевиц]] го нарекол успешното повлекување „чудо“ неколку години подоцна. <ref>{{Наведена книга|title=Shveytsarskiy pokhod Suvorova|last=von Clausewitz|first=Carl|publisher=Nauka|year=1986|editor-last=Aleksandrovich Lopatin|editor-first=German|pages=730}}</ref> [[Фридрих Енгелс]] напишал во својата брошура од 1859 година „Po und Rhein“ („По и Рајна“) дека преминувањето на Паникс за време на кампањата спроведена под водство на Александар Суворов „''беше најголемиот воен потфат некогаш меѓу оние кои беа вклучени во преминувањето на алпските превои''. <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.mlwerke.de/me/me13/me13_225.htm|title=Po und Rhein|last=Engels|first=Friedrich|work=mlwerke.de|accessdate=February 8, 2015}}</ref> “ Британскиот историчар генерал Колвел истакнал дека рускиот командант, бидејќи самиот човек од рамнината и водечки војници кои никогаш не се бореле во планински услови, успеал да спроведе најизвонредна планинска кампања во историјата на војувањето. Според него, швајцарската кампања на Суворов може да се спореди единствено доколку се погледне назад во деновите на Ханибал. {{Sfn|Rostunov|1989}} „''Неуспехот на оваа кампања''“, подоцна напишал рускиот државник Дмитриј Миљутин, „''ќе им донесеше на руските трупи поголема чест отколку најбрилијантната победа''. <ref>{{Harvard citation text|Nikolaevna Osipova|2005|p=51}}</ref> “ == Белешки == {{reflist|group="note"}} == Наводи == {{наводи}} == Библиографија == {{refbegin|2}} * {{Cite book |ref={{harvid|Rettificazioni|1857}} |last=AA.VV. |url=https://books.google.com/books?id=xzbaQUnQ0l8C&q=Suwaroff+svizzera |title=Rettificazioni istoriche dedicate alla Gazzetta Ufficiale di Milano |publisher=Tip. G. Favale e Comp. |year=1857 |location=Florence}} * {{Cite book |last=Botta |first=Carlo |url=https://books.google.com/books?id=mMdWy6Hel6IC |title=Storia d'Italia dal 1789 al 1814 (in ventisette libri) |publisher=Giuseppe Ruggia e C. |year=1834 |location=Lugano |oclc=427865342 |orig-date=1824}} * {{Cite book |title=I marescialli di Napoleone |publisher=Rizzoli |year=1988 |isbn=88-17-33251-8 |editor-last=Chandler |editor-first=David G. |location=Milan}} * {{Cite book |last=Coppi |first=Antonio |url=https://books.google.com/books?id=i1VKAAAAYAAJ&q=hohenzollern+Cremona |title=Annali d'Italia dal 1750 |publisher=Stamperia de Romanis |year=1824 |volume=2}} * {{Cite book |last=Hüffer |first=Hermann |url=https://archive.org/details/derkriegdesjahre02hfuoft |title=Der Krieg des Jahres 1799 und die zweite Koalition |publisher=F.A. Perthes |year=1905 |location=Gotha}} * {{Cite book |last=Gachot |first=Édouard |url=https://archive.org/stream/histoiremilitai01gachgoog#page/n7/mode/2up |title=Histoire militaire de Masséna: la campagne d'Helvétie (1799) |publisher=Perrin et cie. |year=1904}} * {{Cite book |last1=Mathiez |first1=Albert |title=La rivoluzione francese |last2=Lefebvre |first2=Georges |publisher=Einaudi |year=1992}} * {{Cite book |last=Marie Philippe |first=Léger comte de Laverne |url=https://books.google.com/books?id=gHdEAAAAIAAJ&q=La+campagne+de+1799+en+Suisse |title=Histoire du feld-maréchal Souvarof: liée à celle de son temps, avec des considérations sur les principaux événemens politiques et militaires auxquels la Russie a pris part pendant le XVIIIe siècle |publisher=Chez Desenne, Lenormant, Au bureau des Annales, de l'impr. d'A. Égron |year=1809}} * {{Cite book |last=Mikaberidze |first=Alexander |url=https://www.yumpu.com/en/document/view/21925528/the-lion-of-the-russian-army-florida-state-university/883%20pag.%2015%20a%20131 |title=The lion of the russian army |publisher=Florida State University |year=2003}} * {{Cite book |last1=Mikhailovsky-Danilevsky |first1=Alexander |title=Istoriia voini Rossii s Frantsiei v 1799 godu |last2=Milyutin |first2=Dmitry |publisher=Tip. Shtaba voenno-uchebnykh zavedenii |year=1852 |location=St. Petersburg}} * {{Cite book |last=Aleksandrovič Orlov |first=Nikolaj |title=Suvorov: Razbor voennych dějstvij Suvorova v Italii v 1799 godu |publisher=Trenke i Fjusno |year=1892 |location=St. Petersburg}} * {{Cite book |last=Nikolaevna Osipova |first=Margarita |title=Velikiĭ russkiĭ reformator feldmarshal: D.A. Mili︠u︡tin |publisher=Anumi Fortitudo |year=2005 |isbn=978-5-86090-092-9 |location=St. Petersburg}} * {{Cite book |last=C. Tucker |first=Spencer |url=https://books.google.com/books?id=h5_tSnygvbIC&q=Suvorov |title=A Global Chronology of Conflict: From the Ancient World to the Modern Middle East |publisher=ABC-CLIO |year=2009 |isbn=978-1-85109-672-5}} * {{cite book |last1=Rostunov |first1=Ivan I. |title=Генералиссимус Александр Васильевич Суворов: Жизнь и полководческая деятельность |date=1989 |location=Moscow |trans-title=Generalissimo Alexander Suvorov: Life and military activity |publisher=Voenizdat |isbn=5-203-00046-8}} * {{Cite magazine |last=Vicari |first=Francesco |date=1999 |title=La campagna di Suvorov attraverso le Alpi svizzere nel 1799 |url=http://retro.seals.ch/cntmng?pid=rmi-002:1999:71::408 |format=PDF |magazine=Rivista militare della Svizzera italiana |issue=4 |access-date=October 18, 2014}} * {{Cite magazine |last=Rossi |first=Giulio |date=1908 |title=Suwaroff in Svizzera |url=http://www.museodelmalcantone.ch/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=49:suwaroff-in-svizzera&catid=51:archivio-delle-notizie |magazine=Corriere del Ticino |publisher=Museo del Malcantone, Curio |issue=9–16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141018110440/http://www.museodelmalcantone.ch/cms/index.php?option=com_content&view=article&id=49:suwaroff-in-svizzera&catid=51:archivio-delle-notizie |archive-date=October 18, 2014 |access-date=October 18, 2014}} {{refend}} [[Категорија:Воени операции на Русија]] [[Категорија:Војна на Втората коалиција]] ejwar4twc6a1n80jmbjsn48tt5p1o57 0 1393022 5629965 5576009 2026-09-19T09:22:45Z Carshalton 30527 /* Добитници */ 5629965 wikitext text/x-wiki {{multiple image | footer = [[Серхио Агуеро]], [[Хари Кејн]] и [[Мохамед Салах]] ја имаат освоено наградата најмногу пати, секој по седум. | align = right | image1 = Sergio Agüero 20180626.jpg | width1 = 155 | link1 = | image2 = Harry Kane in Russia 2.jpg | width2 = 150 | link2 = | image3 = Mohamed_Salah_2018.jpg | width3 = 142 }} Во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], наградата за играч на месецот се доделува на играчот кој имал најдобри настапи во даден месец од сезоната. Победникот се одлучува со онлајн гласање, од кое 10% го сочинуваат стручно жири и капитените на клубовите.<ref name=How>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/83956 |title=How the Premier League's monthly awards work |publisher=Premier League |date=2 September 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> Наградата била спонзорирана од [[Карлинг (пиво)|Карлинг]] од 1994 до 2001 година, [[Баркликард]] од 2001 до 2004 година и [[Барклис]] од 2004 до 2016 година.<ref name=Awards>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enSeasons |title=Seasonal Awards |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707025847/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enSeasons |archive-date=7 July 2007 |accessdate=2021-09-28 |archívurl=https://web.archive.org/web/20061210142537/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enSeasons |archívdátum=2006-12-10 }}</ref> Од 2016 година, спонзорирана е од [[EA Sports]].<ref>{{cite web |url=https://www.easports.com/au/fifa/news/2016/premier-league-partner |title=Premier League announcement |publisher=EA Sports |date=8 August 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> Досега, наградата најмногу пати ја имаат освоено [[Серхио Агуеро]], [[Хари Кејн]] и [[Мохамед Салах]], секој по седум пати, додека најмногу награди во една сезона имаат освоено Салах и [[Маркус Рашфорд]], секој по три пати.<ref name=":0">{{Cite web |title=Rashford equals record as EA SPORTS Player of the Month |url=http://www.premierleague.com/news/3100093 |work=www.premierleague.com |accessdate=2023-03-10 |language=en}}</ref> Последната награда за месецот март 2026 година, ја добил играчот на [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], [[Бруно Фернандеш]]. ==Историја на наградата== Премиер лигата на Англија е формирана во 1992 година откако клубовите ја напуштиле дотогашната најсилна дивизија во земјата, таканаречената [[Прва дивизија на фудбалската лига на Англија|Прва дивизија]],<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/history |title=History |publisher=Premier League |access-date=27 September 2018}}</ref> и истите основале нова, комерцијално независна лига која преговарала за свои договори за емитување и спонзорство.<ref>{{cite news |url=https://inews.co.uk/sport/football/premier-league-first-weekend-1992/ |title=The Premier League's first weekend in 1992 shows how much has changed |first=Alex |last=Nelson |newspaper=i |location=London |date=10 August 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> Во сезоната [[Премиер лига на Англија 1993–1994|1993–1994]], Премиер лигата вовела нови награди за менаџер на месецот и менаџер на сезоната,<ref name=Awards/> дополнето со наградата за Фудбалер на годината според [[Фудбалер на годината во Англија според АФН|Англиската асоцијација на спортски новинари]] и според [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|Професионалната асоцијација на фудбалери]]. Во сезоната [[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994–1995]] била воведена наградата за играч на месецот, која се доделува истовремено со наградата [[Менаџер на месецот во Премиер лигата на Англија|Менаџер на месецот]].<ref name=How/> Во август 1994 година, првата награда за играч на месецот му била доделена на фудбалерот на [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], [[Јирген Клинсман]].<ref name=Carling>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1994/95 |publisher=Premier League |access-date=11 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025922/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=28 September 2021 |archívurl=https://web.archive.org/web/20061211025922/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archívdátum=2006-12-11 }}</ref> [[Серхио Агуеро]], [[Хари Кејн]] и [[Мохамед Салах]] ја имаат освоено наградата за играч на месецот најмногу пати, секој по седум. Девет играчи ја имаат освоено наградата во последователни месеци: [[Роби Фаулер]], [[Денис Бергкамп]], [[Кристијано Роналдо]], [[Хари Кејн]], [[Џејми Варди]], Салах, [[Бруно Фернандеш|Бруно Фернандеш]], [[Илкај Ѓундоган]] и [[Маркус Рашфорд]]. Салах и Рашфорд ја имаат освоено наградата три пати во една сезона, додека Фернандеш станал првиот играч што ја освоил наградата четири пати во една календарска година. Осумнаесет играчи ја имаат освоено наградата двапати во една сезона: Роби Фаулер, Денис Бергкамп, ​​[[Руд ван Нистелрој]], [[Тјери Анри]], [[Вејн Руни]], [[Рајан Гигс]], Кристијано Роналдо, [[Ешли Јанг]], [[Питер Одемвингие]], [[Робин ван Перси]], [[Даниел Стариџ]], [[Луис Суарес]], Хари Кејн, Џејми Варди, Серхио Агуеро, [[Сон Хјунг-мин]], Салах и Бруно Фернандеш. [[Роби Кин]] ја освоил наградата играјќи за три различни клуба, додека дванаесет играчи ја освоиле наградата играјќи за два различни клуба: [[Алан Ширер]], [[Дион Даблин]], [[Давид Жинола]], [[Двајт Јорк]], [[Тим Флауерс]], [[Теди Шерингам]], [[Дани Марфи]], [[Ендрју Џонсон (фудбалер)|Ендрју Џонсон]], [[Никола Анелка]], [[Димитар Бербатов]], [[Скот Паркер]] и Робин ван Перси. Наградата досега била споделена шест пати: во ноември 1994 година помеѓу фудбалерите на [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]], Алан Ширер и [[Крис Сатон]], во јануари 1996 година помеѓу играчите на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], Роби Фаулер и [[Стан Колимор]], во ноември 1997 година помеѓу играчите на [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], [[Кевин Дејвис]] и [[Енди Кол]], во февруари 2004 година помеѓу играчите на [[ФК Арсенал|Арсенал]], Денис Бергкамп и [[Едуардо Сесар Гаспар|Еду]], во април 2007 година помеѓу Димитар Бербатов и Роби Кин од Тотенхем Хотспар, и во април 2014 година помеѓу играчите на Ливерпул, [[Стивен Џерард]] и Луис Суарес. Манчестер Јунајтед има освоено најмногу награди меѓу клубовите, а нивните играчи ја освоиле наградата четириесет и седум пати. == Легенда == * # – Наградата била споделена помеѓу неколку играчи * Објаснување на позициите: ГМ – [[Голман (фудбал)|Голман]]; ОД – [[Одбрана (фудбал)|Одбранбен играч]]; СP – [[Среден ред (фудбал)|Среден ред]]; НП – [[Напад (фудбал)|Напаѓач]] ==Добитници== {| id=toc class=toc summary=Contents ! {{MediaWiki:Toc}} |- |align=center| [[#1994–95|1994–95]]{{·}}[[#1995–96|1995–96]]{{·}}[[#1996–97|1996–97]]{{·}}[[#1997–98|1997–98]]{{·}}[[#1998–99|1998–99]]{{·}}[[#1999–2000|1999–2000]]<br /> [[#2000–01|2000–01]]{{·}}[[#2001–02|2001–02]]{{·}}[[#2002–03|2002–03]]{{·}}[[#2003–04|2003–04]]{{·}}[[#2004–05|2004–05]]{{·}}[[#2005–06|2005–06]]{{·}}[[#2006–07|2006–07]]{{·}}[[#2007–08|2007–08]]{{·}}[[#2008–09|2008–09]]{{·}}[[#2009–10|2009–10]]<br /> [[#2010–11|2010–11]]{{·}}[[#2011–12|2011–12]]{{·}}[[#2012–13|2012–13]]{{·}}[[#2013–14|2013–14]]{{·}}[[#2014–15|2014–15]]{{·}}[[#2015–16|2015–16]]{{·}}[[#2016–17|2016–17]]{{·}}[[#2017–18|2017–18]]{{·}}[[#2018–19|2018–19]]{{·}}[[#2019–20|2019–20]]<br />[[#2020–21|2020–21]]{{·}}[[#2021–22|2021–22]]{{·}}[[#2022–23|2022–23]]{{·}}[[#2023–24|2023–24]]{{·}}[[#2024–25|2024–25]]{{·}}[[#2025–26|2025–26]] |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope=col|Месец !scope=col|Година{{refn|Секоја година во табелата е поврзана со статијата за соодветната фудбалска сезона.|group=note}} !scope=col|Играч !scope=col|Држава<ref name=Players>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players |title=Players |publisher=Premier League |access-date=17 March 2020}} Individual seasons accessed via drop-down list.</ref> !scope=col|{{abbr|Поз.|Позиција}}<ref name=Players/> !scope=col|Клуб !scope=col class=unsortable|{{abbr|Нав.|Навод}} |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1994.1</span>{{anchor|1994–95}}[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Јирген Клинсман]] |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=P94>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1994/95 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025922/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.2</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Роб Ли]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/robert-lee-wins-carling-player-of-the-month-award-1524901.html |title=Robert Lee wins Carling Player of the Month award |newspaper=The Independent |location=London |date=9 December 1995 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1994.3</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Пол Инс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.4</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Алан Ширер]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.5</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Крис Сатон]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.9</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Мат Ле Тисје]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1995.1</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Крис Водл]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Sheffield Wednesday}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1995.2</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Данкан Фергусон]] |{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1995.3</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Тони Јебоа]] |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1995.4</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Дејвид Симан]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1995.5</span>{{anchor|1995–96}}[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Давид Жинола]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P95>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466964&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1995/96 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210000144/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466964&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=10 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1995.6</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Тони Јебоа]] |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1995.7</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Тревор Синклер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Queens Park Rangers (long)}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.qpr.co.uk/news/archive/charlie-austin-named-premier-league-player-of-the-month/ |title=Charlie Austin named Premier League Player of the Month |publisher=Queens Park Rangers F.C. |date=16 January 2015 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1995.8</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Роб Ли]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1995.9</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Роби Фаулер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1996.1</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Стан Колимор]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1996.1</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Роби Фаулер]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1996.2</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Двајт Јорк]] |{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/59/Dwight-Yorke/overview |title=Dwight Yorke: Overview |publisher=Premier League |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1996.3</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Ерик Кантона]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1996.4</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Андреј Канчелскис]] |{{flagsport|RUS}} [[Русија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/324/Andrei-Kanchelskis/overview |title=Andrei Kanchelskis: Overview |publisher=Premier League |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1996.5</span>{{anchor|1996–97}}[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Дејвид Бекам]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P96>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466965&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1996/97 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025934/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466965&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1996.6</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Патрик Бергер]] |{{flagsport|CZE}} [[Чешка]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1996.7</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Мат Ле Тисје]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1996.8</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Ијан Рајт]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1996.9</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Џанфранко Ѕола]] |{{flagsport|ITA}} [[Италија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1997.1</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Тим Флауерс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1997.2</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Роби Ерл]] |{{flagsport|JAM}} [[Јамајка]] |align=center|СР |{{Fb team Wimbledon FC}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1997.3</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Жунињо Паулиста]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|СР |{{Fb team Middlesbrough}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1997.4</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Мики Еванс]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1997.5</span>{{anchor|1997–98}}[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Денис Бергкамп]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466970&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1997/98 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209120625/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466970&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=9 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.6</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Денис Бергкамп]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1997.7</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Паул Ванчоп]] |{{flagsport|CRI}} [[Костарика]] |align=center|НП |{{Fb team Derby County}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.8</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Енди Кол]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.8</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Кевин Дејвис]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.9</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Стив Макманаман]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1998.1</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1998]] |[[Дион Даблин]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Coventry City}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1998.2</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1998]] |[[Крис Сатон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1998.3</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1998]] |[[Алекс Манингер]] |{{flagsport|AUT}} [[Австрија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1998.4</span>[[Премиер лига на Англија 1997-1998|1998]] |[[Емануел Пети]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1998.5</span>{{anchor|1998–99}}[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Мајкл Овен]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P98>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466971&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1998/99 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070329004643/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466971&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=29 March 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1998.6</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Алан Ширер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1998.7</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Рој Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1998.8</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Дион Даблин]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1998.9</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Давид Жинола]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1999.1</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Двајт Јорк]] |{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1999.2</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Никола Анелка]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1999.3</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Реј Парлoр]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1999.4</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Кевин Кембел (фудбалер)|Кевин Кембел]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1999.5</span>{{anchor|1999–2000}}[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Роби Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Coventry City}} |align=center|<ref name=P99>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466972&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1999/2000 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025947/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466972&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1999.6</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Мази Изет]] |{{flagsport|TUR}} [[Турција]] |align=center|СР |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1999.7</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Кевин Филипс (фудбалер)|Кевин Филипс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1999.8</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Сами Хјупија]] |{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1999.9</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Рој Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2000.1</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Гарет Саутгејт]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2000.2</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Пол Мерсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2000.3</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Двајт Јорк]] |{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2000.4</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2000.5</span>{{anchor|2000–01}}[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Алан Смит (фудбалер 1980)|Алан Смит]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P00>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466973&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 2000/01 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209120637/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466973&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=9 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2000.6</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Тим Флауерс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2000.7</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Теди Шерингам]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2000.8</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Пол Робинсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2000.9</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Џејмс Бити]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2001.1</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Роби Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2001.2</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Стјуарт Пирс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2001.3</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2001.4</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Гари Макалистер]] |{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2001.5</span>{{anchor|2001–02}}[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Луј Саа]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Fulham}} |align=center|<ref name=P01>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466978&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclaycard Premiership Player of the Month 2001/02 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209120649/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466978&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=9 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2001.6</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Хуан Себастијан Верон]] |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2001.7</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Рио Фердинанд]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2001.8</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Дани Марфи]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1689816.stm |title=Liverpool duo scoop awards |website=BBC Sport |date=3 December 2001 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2001.9</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Руд ван Нистелрој]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2002.1</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Маркус Бент]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Ipswich Town}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2002.2</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Руд ван Нистелрој]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2002.3</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Денис Бергкамп]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1913105.stm |title=Liverpool duo bag award |website=BBC Sport |date=5 April 2002 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2002.4</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Фредрик Јунгберг]] |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2002.5</span>{{anchor|2002–03}}[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Силвен Вилтор]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P02>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466981&type=com.fapl.website.news.NewsItem&breadcrumb=sfsub_breadcrumb&categoryCode=NewsSpecialFeatures |title=Barclaycard Premiership Player of the Month 2002/03 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070329004653/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466981&type=com.fapl.website.news.NewsItem&breadcrumb=sfsub_breadcrumb&categoryCode=NewsSpecialFeatures |archive-date=29 March 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2002.6</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2002.7</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Џанфранко Ѕола]] |{{flagsport|ITA}} [[Италија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/2388605.stm |title=Houllier, Zola bag awards |website=BBC Sport |date=1 November 2002 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2002.8</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Џејмс Бити (фудбалер)|Џејмс Бити]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2002.9</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Алан Ширер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2003.1</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Пол Сколс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2003.2</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Робер Пирес]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2003.3</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2003.4</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Руд ван Нистелрој]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2003.5</span>{{anchor|2003–04}}[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Теди Шерингам]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Portsmouth}} |align=center|<ref name=P03>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466982&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclaycard Premiership Player of the Month 2003/04 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211030011/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466982&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2003.6</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Френк Лампард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2003.7</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Алан Ширер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2003.8</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Џеј-Џеј Окоча]] |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|СР |{{Fb team Bolton Wanderers}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2003.9</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Пол Сколс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2004.1</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2004.2</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Денис Бергкамп]] # |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2004.2</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Еду Сесар Гаспар|Еду]] # |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2004.3</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Микаел Форсел]] |{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |align=center|НП |{{Fb team Birmingham}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2004.4</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2004.5</span>{{anchor|2004–05}}[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Хосе Антонио Рејес]] |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P04>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=678429&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclays Player of the Month 2004/05 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620104736/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=678429&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=20 June 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2004.6</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Ледли Кинг]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2004.7</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Ендрју Џонсон (фудбалер 1981)|Ендрју Џонсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Crystal Palace}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2004.8</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Арјен Робен]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2004.9</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/4174779.stm |title=Gerrard named player of the month |website=BBC Sport |date=14 January 2005 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2005.1</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Џон Тери]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2005.2</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Вејн Руни]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2005.3</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Џон Тери]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2005.4</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Френк Лампард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2005.5</span>{{anchor|2005–06}}[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Дарен Бент]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Charlton}} |align=center|<ref name=P05>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=926315&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclays Player of the Month 2005/06 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718151321/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=926315&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=18 July 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2005.6</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Дани Марфи (фудбалер 1977)|Дани Марфи]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Charlton}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2005.7</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Френк Лампард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Charlton}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2005.8</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Робин ван Перси]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2005.9</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Вејн Руни]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/4610884.stm |title=Rooney wins monthly player award |website=BBC Sport |date=13 January 2006 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2006.1</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Антон Фердинанд]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2006.2</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Кевин Нолан]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Bolton Wanderers}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2006.3</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Вејн Руни]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2006.4</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4759557.stm |title=Redknapp & Liverpool pair hailed |website=BBC Sport |date=10 May 2006 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2006.5</span>{{anchor|2006–07}}[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Рајан Гигс]] |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/5328376.stm |title=Ferguson & Giggs win August prize |website=BBC Sport |date=8 September 2006 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2006.6</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Ендрју Џонсон (фудбалер 1981)|Ендрју Џонсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref name=P06>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=1397056&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures |title=Barclays Player of the Month 2006/07 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712234619/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=1397056&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures |archive-date=12 July 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2006.7</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Пол Сколс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P06/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2006.8</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Кристијано Роналдо]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P06/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2006.9</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Кристијано Роналдо]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/6252317.stm |title=Ronaldo wins monthly award again |website=BBC Sport |date=11 January 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2007.1</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Сеск Фабрегас]] |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/6348331.stm |title=Benitez and Fabregas scoop awards |website=BBC Sport |date=9 February 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2007.2</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Рајан Гигс]] |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/6460079.stm |title=Man Utd pair win February awards |website=BBC Sport |date=16 March 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2007.3</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Петр Чех]] |{{flagsport|CZE}} [[Чешка]] |align=center|ГМ |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://metro.co.uk/2007/04/13/blues-claim-double-award-290204/ |title=Blues claim double award |newspaper=Metro |location=London |date=13 April 2007 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2007.4</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Димитар Бербатов]] # |{{flagsport|BUL}} [[Бугарија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=ShareBerbatovKeane>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/6631841.stm |title=Keane & Berbatov win April award |website=BBC Sport |date=7 May 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2007.4</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Роби Кин]] # |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=ShareBerbatovKeane/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2007.5</span>{{anchor|2007–08}}[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Мајка|Ричардс}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/6995518.stm |title=Man City's Richards claims award |website=BBC Sport |date=14 September 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2007.6</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |[[Сеск Фабрегас]] |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/7053374.stm |title=Arsenal pair scoop monthly awards |website=BBC Sport |date=19 October 2007 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2007.7</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Вејн|Руни}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7086942.stm |title=Rooney and Hughes handed awards |website=BBC Sport |date=9 November 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2007.8</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Габриел|Агбонлахор}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7133528.stm |title=Villa claim monthly award double |website=BBC Sport |date=7 December 2007 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2007.9</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Роке|Санта Крус}} ||{{flagsport|PAR}} [[Парагвај]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1212757,00.html |title=Wenger and Santa Cruz scoop awards |date=11 January 2008 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126134405/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1212757,00.html |archive-date=26 November 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2008.1</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} ||{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7234746.stm |title=Man Utd pair land monthly award |website=BBC Sport |date=8 February 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2008.2</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Фернандо|Торес}} ||{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7284223.stm |title=Moyes & Torres win monthly awards |website=BBC Sport |date=7 March 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2008.3</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} ||{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1236232,00.html |title=United pair celebrate awards double |date=11 April 2008 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909064809/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1236232,00.html |archive-date=9 September 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2008.4</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Ешли|Јанг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7393054.stm |title=Grant and Young win April awards |website=BBC Sport |date=9 May 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2008.5</span>{{anchor|2008–09}}[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname||Деко}} ||{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/middlesbrough/7613058.stm |title=Southgate and Deco clinch awards |website=BBC Sport |date=12 September 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2008.6</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Ешли|Јанг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7663653.stm |title=Young earns monthly player award |website=BBC Sport |date=10 October 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2008.7</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Френк|Лампард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8251886.stm |title=Benitez and Lampard scoop awards |website=BBC Sport |date=14 November 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2008.8</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Никола|Анелка}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1486706,00.html |title=Megson and Anelka scoop awards |date=12 December 2008 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209034328/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1486706,00.html |archive-date=9 February 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2008.9</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Ешли|Јанг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/7832673.stm |title=Young handed third monthly award |website=BBC Sport |date=16 January 2009 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2009.1</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Немања|Видиќ}} |{{flagsport|SRB}} [[Србија]] |align=center|ОД |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7875553.stm |title=Ferguson and Vidic secure awards |website=BBC Sport |date=6 February 2009 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2009.2</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Фил|Џагиелка}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/e/everton/7929100.stm |title=Moyes and Jagielka scoop awards |website=BBC Sport |date=6 March 2009 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2009.3</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Стивен|Џерард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1611995,00.html |title=Liverpool duo claim Barclays awards |date=3 April 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090406050148/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1611995,00.html |archive-date=6 April 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2009.4</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Андреј|Аршавин}} |{{flagsport|RUS}} [[Русија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1652893,00.html |title=Ferguson and Arshavin take Barclays honours |date=8 May 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090511035128/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1652893,00.html |archive-date=11 May 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2009.5</span>{{anchor|2009–10}}[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Џермејн|Дефо}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1793823,00.html |title=Spurs duo scoop Barclays awards |date=11 September 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914035507/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1793823,00.html |archive-date=14 September 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2009.6</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Фернандо|Торес}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1816229,00.html |title=Torres and Ferguson claim Barclays awards |date=2 October 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005171650/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1816229,00.html |archive-date=5 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2009.7</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Робин ван|Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1868839,00.html |title=Van Persie claims player of month award |date=6 November 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420092122/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1868839,00.html |archive-date=20 April 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2009.8</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Џими|Булард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Hull City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1895854,00.html |title=Bullard claims monthly honour |date=4 December 2009 |publisher=Premier League |access-date=4 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091207072608/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1895854,00.html |archive-date=7 December 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2009.9</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Карлос|Тевес}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1927339,00.html |title=Tevez wins Barclays Player of the Month award |date=8 January 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227014252/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1927339,00.html |archive-date=27 December 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2010.1</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Вејн|Руни}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1956954,00.html |title=Rooney named Barclays Player of the Month |date=5 February 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606073609/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1956954,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2010.2</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Марк|Шварцер}} |{{flagsport|AUS}} [[Австралија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Fulham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1985668,00.html |title=Barclays awards for Fulham duo |publisher=Premier League |date=5 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606080411/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1985668,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2010.3</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Флорен|Малуда}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2019955,00.html |title=Malouda claims Player of the Month award |date=9 April 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606080241/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2019955,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2010.4</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Гарет|Бејл}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2040185,00.html |title=Bale scoops player award |date=30 April 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606080704/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2040185,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2010.5</span>{{anchor|2010–11}}[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Пол|Сколс}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2150165,00.html |title=Scholes is Barclays Player of the Month |date=10 September 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118040109/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2150165,00.html |archive-date=18 November 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2010.6</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Питер|Одемвингие}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team West Bromwich}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2172082,00.html |title=Baggies scoop historic Barclays awards double |publisher=Premier League |date=1 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005014649/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2172082,00.html |archive-date=5 October 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2010.7</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Рафаел ван ден|Варт}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9168142.stm |title=Moyes & Van der Vaart win Premier League awards |website=BBC Sport |date=8 November 2010 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2010.8</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Јохан|Елмандер}} |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|НП |{{Fb team Bolton Wanderers}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2236698,00.html |title=Bolton duo scoop Barclays awards |publisher=Premier League |date=3 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206085554/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2236698,00.html |archive-date=6 December 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2010.9</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Самир|Насри}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2261295,00.html |title=Mancini and Nasri receive Barclays awards |publisher=Premier League |date=14 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106135232/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2261295,00.html |archive-date=6 November 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2011.1</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Димитар|Бербатов}} |{{flagsport|BUL}} [[Бугарија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2285460,00.html |title=United duo scoop Barclays awards |publisher=Premier League |date=4 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207155756/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2285460,00.html |archive-date=7 February 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2011.2</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Скот|Паркер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9415361.stm |title=Wenger & Parker win Premier League awards for February |website=BBC Sport |date=4 March 2011 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2011.3</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Давид|Луис}} |{{flagsport|ENG}} [[Бразил]] |align=center|ОД |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/story/0,19528,11661_6846660,00.html |title=Top prizes for Blues pair |website=Sky Sports |date=1 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416065239/https://www.skysports.com/story/0,19528,11661_6846660,00.html |archive-date=16 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2011.4</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Питер|Одемвингие}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team West Bromwich}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Odemwingie scoops Barclays award |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2354532,00.html |publisher=Premier League |date=6 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830171503/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2354532,00.html |archive-date=30 August 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2011.5</span>{{anchor|2011–12}}[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Един|Џеко}} |{{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite news |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2439627,00.html |title=Dzeko named Barclays Player of the Month |publisher=Premier League |date=9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111030083820/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2439627,00.html |archive-date=30 October 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2011.6</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Давид|Силва}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/15314886 |title=Tottenham Hotspur boss Harry Redknapp picks up award |website=BBC Sport |date=14 October 2011 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2011.7</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Робин|ван Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/nov/mancini-van-persie-barclays-awards.html |title=Mancini & Van Persie win monthly awards |publisher=Premier League |date=16 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407194203/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/nov/mancini-van-persie-barclays-awards.html |archive-date=7 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2011.8</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Скот|Паркер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/dec/redknapp-and-parker-win-awards.html |title=Redknapp and Parker win awards |publisher=Premier League |date=6 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213435/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/dec/redknapp-and-parker-win-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2011.9</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Демба|Ба}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/jan/ba-and-oneill-win-barclays-awards.html |title=Ba and O'Neill win Barclays awards |publisher=Premier League |date=6 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213436/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/jan/ba-and-oneill-win-barclays-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2012.1</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Гарет|Бејл}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/16886771 |title=Swansea boss Brendan Rodgers & Tottenham's Gareth Bale rewarded |website=BBC Sport |date=4 February 2012 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2012.2</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Питер|Одемвингие}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team West Bromwich}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/mar/wenger-odemwingie-win-barclays-awards.html |title=Wenger and Odemwingie win Barclays awards |publisher=Premier League |date=2 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213437/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/mar/wenger-odemwingie-win-barclays-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2012.3</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Гилфи|Сигурдсон}} |{{flagsport|ISL}} [[Исланд]] |align=center|СР |{{Fb team Swansea City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/apr/coyle-and-sigurdsson-win-barclays-awards.html |title=Coyle and Sigurdsson win Barclays awards |publisher=Premier League |date=4 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222122938/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/apr/coyle-and-sigurdsson-win-barclays-awards.html |archive-date=22 December 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2012.4</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Никица|Јелавиќ}} |{{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/may/martinez-and-jelavic-earn-barclays-awards.html |title=Martinez and Jelavic earn Barclays awards |publisher=Premier League |date=4 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213441/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/may/martinez-and-jelavic-earn-barclays-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2012.5</span>{{anchor|2012–13}}[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Стивен|Флечер|dab=фудбалер}} |{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |align=center|НП |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/oct/moyes-manager-of-september.html |title=David Moyes named Barclays Manager of the Month |publisher=Premier League |date=10 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160646/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/oct/moyes-manager-of-september.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2012.6</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Хуан|Мата}} |{{flagsport|SCO}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/nov/juan-mata-and-sir-alex-ferguson-win-october-awards.html |title=Mata named Barclays Player of the Month |publisher=Premier League |date=6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160633/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/nov/juan-mata-and-sir-alex-ferguson-win-october-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2012.7</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Маруан|Фелаини}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|СР |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/dec/marounae-fellaini-and-steve-clarke-win-november-awards.html |title=Fellaini named Barclays Player of the Month |publisher=Premier League |date=11 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213235208/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/marounae-fellaini-and-steve-clarke-win-november-awards.html |archive-date=13 December 2012}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2012.8</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Робин|ван Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/jan/robin-van-persie-andre-villas-boas-win-december-awards.html |title=Robin van Persie and Andre Villas-Boas win Barclays' December awards |publisher=Premier League |date=11 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160704/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/jan/robin-van-persie-andre-villas-boas-win-december-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2013.1</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Адам|Ле Фондр}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Reading}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/feb/reading-pride-as-le-fondre-and-mcdermott-win-barclays-january-awards.html |title=Reading pride as Le Fondre and McDermott claim January awards |publisher=Premier League |date=6 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160702/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/feb/reading-pride-as-le-fondre-and-mcdermott-win-barclays-january-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2013.2</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Гарет|Бејл}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/mar/andre-villas-boas-and-gareth-bale-win-barclays-february-awards.html |title=Spurs double up with Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=1 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329165525/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/mar/andre-villas-boas-and-gareth-bale-win-barclays-february-awards.html |archive-date=29 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2013.3</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Јан|Вертонген}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|ОД |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/apr/david-moyes-and-jan-vertonghen-win-barclays-march-awards.html |title=Vertonghen and Moyes win Barclays awards |publisher=Premier League |date=5 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160702/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/apr/david-moyes-and-jan-vertonghen-win-barclays-march-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2013.4</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Робин|ван Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/may/rafael-benitez-and-robin-van-persie-win-barclays-april-awards.html |title=Benitez and Van Persie win Barclays awards |publisher=Premier League |date=3 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160644/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/may/rafael-benitez-and-robin-van-persie-win-barclays-april-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2013.5</span>{{anchor|2013–14}}[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Даниел|Стариџ}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/sep/brendan-rodgers-daniel-sturridge-win-barclays-august-awards.html |title=Liverpool double up with Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=13 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150804114956/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/sep/brendan-rodgers-daniel-sturridge-win-barclays-august-awards.html |archive-date=4 August 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2013.6</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Арон|Рамзи}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/oct/arsene-wenger-aaron-ramsey-win-barclays-september-awards.html |title=Arsenal secure Barclays monthly awards double |publisher=Premier League |date=8 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811213501/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/oct/arsene-wenger-aaron-ramsey-win-barclays-september-awards.html |archive-date=11 August 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2013.7</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/nov/aguero-and-pochettino-win-barclays-october-awards.html |title=Aguero and Pochettino claim Barclays awards |publisher=Premier League |date=8 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407174605/https://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/nov/aguero-and-pochettino-win-barclays-october-awards.html |archive-date=7 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2013.8</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Тим|Крул}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/dec/newcastles-krul-and-pardew-win-barclays-november-awards.html |title=Newcastle pair claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=8 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140119130021/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/dec/newcastles-krul-and-pardew-win-barclays-november-awards.html |archive-date=19 January 2014}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2013.9</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Луис|Суарес}} |{{flagsport|URU}} [[Уругвај]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/jan/suarez-and-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |title=Suarez and Pellegrini claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=10 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716044300/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/jan/suarez-and-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |archive-date=16 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2014.1</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Адам|Џонсон}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/feb/manuel-pellegrini-and-adam-johnson-win-barclays-january-awards.html |title=Pellegrini and Johnson secure Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=7 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402151250/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/feb/manuel-pellegrini-and-adam-johnson-win-barclays-january-awards.html |archive-date=2 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2014.2</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Даниел|Стариџ}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/mar/sam-allardyce-and-daniel-sturridge-win-barclays-february-awards.html |title=Allardyce and Sturridge receive Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=14 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150605073328/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/mar/sam-allardyce-and-daniel-sturridge-win-barclays-february-awards.html |archive-date=5 June 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2014.3</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Стивен|Џерард}} # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=ShareSuarezGerrard>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/apr/liverpool-claim-barclays-monthly-awards-hat-trick.html |title=Liverpool claim Barclays monthly awards hat-trick |publisher=Premier League |date=11 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140414005725/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/apr/liverpool-claim-barclays-monthly-awards-hat-trick.html |archive-date=14 April 2014}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2014.3</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Луис|Суарес}} # |{{flagsport|URU}} [[Уругвај]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=ShareSuarezGerrard/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2014.4</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Конор|Викам}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/pulis-and-wickham-claim-barclays-monthly-awards.html |title=Wickham and Pulis claim Barclays awards for April |publisher=Premier League |date=2 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505092549/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/pulis-and-wickham-claim-barclays-monthly-awards.html |archive-date=5 May 2014}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2014.5</span>{{anchor|2014–15}}[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Диего|Коста}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/sep/diego-costa-and-garry-monk-win-barclays-monthly-awards.html |title=Diego Costa and Garry Monk win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=12 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150720191435/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/sep/diego-costa-and-garry-monk-win-barclays-monthly-awards.html |archive-date=20 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2014.6</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Грацијано|Пеле}} |{{flagsport|ESP}} [[Италија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/oct/graziano-pelle-ronald-koeman-win-barclays-monthly-awards.html |title=Koeman and Pelle earn Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=17 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723141906/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/oct/graziano-pelle-ronald-koeman-win-barclays-monthly-awards.html |archive-date=23 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2014.7</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Диафра|Сако}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/nov/sam-allardyce-diafra-sakho-win-barclays-monthly-awards.html |title=West Ham exceed Allardyce's expectations |publisher=Premier League |date=7 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111072545/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/nov/sam-allardyce-diafra-sakho-win-barclays-monthly-awards.html |archive-date=11 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2014.8</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/dec/sergio-aguero-alan-pardew-win-barclays-november-awards.html |title=Aguero and Pardew claim Barclays' monthly awards |publisher=Premier League |date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316221446/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/dec/sergio-aguero-alan-pardew-win-barclays-november-awards.html |archive-date=16 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2014.9</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Чарли|Остин}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Queens Park Rangers (long)}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/jan/160115-charlie-austin-and-manuel-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |title=Austin and Pellegrini claim Barclays' monthly awards |publisher=Premier League |date=16 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722070211/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/jan/160115-charlie-austin-and-manuel-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |archive-date=22 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2015.1</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/feb/130215-harry-kane-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |title=Kane and Koeman claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=13 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015031525/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/feb/130215-harry-kane-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |archive-date=15 October 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2015.2</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/mar/130315-harry-kane-and-tony-pulis-win-barclays-february-awards.html |title=Kane and Pulis claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=13 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305143000/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/mar/130315-harry-kane-and-tony-pulis-win-barclays-february-awards.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2015.3</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Оливје|Жиру}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/apr/030415-olivier-giroud-and-arsene-wenger-claim-barclays-monthly-awards.html |title=Giroud and Wenger secure Barclays Monthly Awards |publisher=Premier League |date=3 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812171623/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/apr/030415-olivier-giroud-and-arsene-wenger-claim-barclays-monthly-awards.html |archive-date=12 August 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2015.4</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Кристијан|Бентеке}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/may/080515-benteke-and-pearson-claim-barclays-monthly-awards-for-april.html |title=Benteke and Pearson win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=8 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160320222348/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/may/080515-benteke-and-pearson-claim-barclays-monthly-awards-for-april.html |archive-date=20 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2015.5</span>{{anchor|2015–16}}[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Андре|Ају}} |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Swansea City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/sep/110915-ayew-and-pellegrini-win-barclays-monthly-awards-for-august.html |title=Ayew and Pellegrini win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=11 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201033721/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/sep/110915-ayew-and-pellegrini-win-barclays-monthly-awards-for-august.html |archive-date=1 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2015.6</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Антони|Марсијал}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/oct/161015-martial-and-pochettino-win-barclays-monthly-awards-for-september.html |title=Martial and Pochettino win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=16 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412091134/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/oct/161015-martial-and-pochettino-win-barclays-monthly-awards-for-september.html |archive-date=12 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2015.7</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/nov/091115-vardy-and-wenger-win-barclays-monthly-awards-for-october.html |title=Vardy and Wenger win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=10 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503205235/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/nov/091115-vardy-and-wenger-win-barclays-monthly-awards-for-october.html |archive-date=3 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2015.8</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/dec/111215-jamie-vardy-and-claudio-ranieri-win-barclays-monthly-awards-november.html |title=Vardy and Ranieri win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=11 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160523204343/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/dec/111215-jamie-vardy-and-claudio-ranieri-win-barclays-monthly-awards-november.html |archive-date=23 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2015.9</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Одион|Игало}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team Watford}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/jan/150116-flores-and-ighalo-win-december-barclays-monthly-awards.html |title=Ighalo and Flores claim Barclays awards for December |publisher=Premier League |date=15 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425081516/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/jan/150116-flores-and-ighalo-win-december-barclays-monthly-awards.html |archive-date=25 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2016.1</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/feb/050216-sergio-aguero-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |title=Aguero and Koeman claim Barclays awards for January |publisher=Premier League |date=5 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062646/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/feb/050216-sergio-aguero-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |archive-date=27 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2016.2</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Фрејзер|Форстер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/mar/110316-fraser-forster-and-mauricio-pochettino-win-barclays-february-awards.html |title=Forster and Pochettino claim Barclays awards for February |publisher=Premier League |date=11 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527043109/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/mar/110316-fraser-forster-and-mauricio-pochettino-win-barclays-february-awards.html |archive-date=27 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2016.3</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/apr/080416-claudio-ranieri-and-harry-kane-win-barclays-march-awards.html |title=Kane and Ranieri win Barclays awards for March |publisher=Premier League |date=8 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062144/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/apr/080416-claudio-ranieri-and-harry-kane-win-barclays-march-awards.html |archive-date=27 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2016.4</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/may/110516-sergio-aguero-and-claudio-ranieri-win-barclays-april-awards.html |title=Aguero and Ranieri win Barclays awards for April |publisher=Premier League |date=11 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605121126/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/may/110516-sergio-aguero-and-claudio-ranieri-win-barclays-april-awards.html |archive-date=5 June 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2016.5</span>{{anchor|2016–17}}[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Рахим|Стерлинг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/97642 |title=Raheem Sterling voted EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=9 September 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2016.6</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/119411 |title=Son claims EA Sports Player of the Month prize |publisher=Premier League |date=14 October 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2016.7</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Еден|Азар}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/139292 |title=Hazard voted EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=18 November 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2016.8</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Диего|Коста}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/154178 |title=Costa named EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=9 December 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2016.9</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Златан|Ибрахимовиќ}} |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/304790 |title=Ibrahimovic named December 2016 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=13 January 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2017.1</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Деле|Али}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/327706 |title=Dele Alli wins EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=10 February 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2017.2</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/346237 |title=Kane earns EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=10 March 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2017.3</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Ромелу|Лукаку}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/356457 |title=Lukaku claims EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=31 March 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2017.4</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/388979 |title=Son wins EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 May 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2017.5</span>{{anchor|2017–18}}[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Садио|Мане}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/466971 |title=Mane earns August 2017 EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=8 September 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2017.6</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/489575 |title=Kane wins September EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=13 October 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2017.7</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Лерој|Сане}} |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/512728 |title=Sane wins October EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=17 November 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2017.8</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/558228 |title=Salah named November 2017's EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=15 December 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2017.9</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/590790 |title=Kane matches Gerrard with December 2017 EA Sports player award |publisher=Premier League |date=12 January 2018 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2018.1</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/623855 |title=Aguero named January 2018 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=16 February 2018 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2018.2</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/637609 |title=Salah named EA Sports Player of the Month for February |publisher=Premier League |date=9 March 2018 |access-date=9 March 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2018.3</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/662050 |title=Salah makes history with EA Sports award |publisher=Premier League |date=13 April 2018 |access-date=13 April 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2018.4</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Вилфрид|Заха}} |{{flagsport|CIV}} [[Брег на Слоновата Коска]] |align=center|НП |{{Fb team Crystal Palace}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/682756 |title=Zaha claims first EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2018.5</span>{{anchor|2018–19}}[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Лукас|Моура}} |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/845196 |title=Lucas wins August 2018 EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=7 September 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2018.6</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Еден|Азар}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/877741 |title=Hazard named September 2018 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 October 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2018.7</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Пјер-Емерик|Обамејанг}} |{{flagsport|GAB}} [[Габон]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/903219 |title=Aubameyang wins October 2018 EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=10 November 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2018.8</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Рахим|Стерлинг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/940006 |title=Sterling named November 2018 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 December 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2018.9</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Вирџил ван|Дајк}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/970798 |title=Klopp and Van Dijk claim 2018 December awards |publisher=Premier League |date=11 January 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2019.1</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1049447 |title=Rashford named January 2019 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=8 February 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2019.2</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1088134 |title=Aguero voted EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=8 March 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2019.3</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Садио|Мане}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1173537 |title=Mane wins March 2019 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 April 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2019.4</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1205987 |title=Vardy voted EA Sports April 2019 Player of the Month |publisher=Premier League |date=7 May 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2019.5</span>{{anchor|2019–20}}[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Теему|Пуки}} |{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |align=center|НП |{{Fb team Norwich City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1340641 |title=Pukki voted August 2019 EA Sports Player of Month |publisher=Premier League |date=13 September 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2019.6</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Пјер-Емерик|Обамејанг}} |{{flagsport|GAB}} [[Габон]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1412313 |title=Aubameyang voted September 2019 EA Sports Player of Month |publisher=Premier League |date=11 October 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2019.7</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1486151 |title=Vardy voted EA Sports Player of the Month for October 2019 |publisher=Premier League |date=9 November 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2019.8</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Садио|Мане}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1527732 |title=Mane voted November 2019 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=14 December 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2019.9</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Трент|Александер-Арнолд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1563909 |title=Alexander-Arnold named December EA Sports Player of Month |publisher=Premier League |date=10 January 2020 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2020.1</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1603303 |title=Aguero wins record seventh EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=7 February 2020 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2020.2</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1644143 |title=Fernandes: I'm happy with my start at Man Utd |publisher=Premier League |date=16 March 2020 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|6|Јуни}} |align=center|<span style="display:none;">2020.3</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1715420 |title=Fernandes wins EA SPORTS Player of the Month again |publisher=Premier League |date=10 July 2020 |access-date=10 July 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|7|Јули}} |align=center|<span style="display:none;">2020.4</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Мајкл|Антонио}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]]{{refn|name=Antonio2|group=note}} |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1747195|title=Antonio named EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=5 August 2020 |access-date=5 August 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2020.5</span>{{anchor|2020–21}}[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Доминик|Калверт-Луин}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1857310|title=Calvert-Lewin claims EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=9 October 2020 |access-date=9 October 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2020.6</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1894987|title=Son wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=13 November 2020 |access-date=13 November 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2020.7</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1931610 |title=Fernandes voted November EA SPORTS Player of the Month|publisher=Premier League |date=11 December 2020 |access-date=11 December 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2020.8</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1970984 |title=Fernandes makes history as EA SPORTS Player of the Month|publisher=Premier League |date=15 January 2021 |access-date=15 January 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2021.1</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Илкај|Ѓундоган}} |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2021385 |title=Gundogan named January's EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 February 2021 |access-date=12 February 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2021.2</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Илкај|Ѓундоган}} |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2061411 |title=Gundogan wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=12 March 2021 |access-date=12 March 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2021.3</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Келечи|Ихеаначо}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2080124|title=Iheanacho wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=2 April 2021 |access-date=2 April 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2021.4</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Џеси|Лингард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2139232|title=Lingard wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=14 May 2021 |access-date=14 May 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|5|Мај}} |align=center|<span style="display:none;">2021.5</span>[[Премиер лига на Англија 2020–2021|2021]] |{{sortname|Џо|Вилок}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2161190|title=Willock wins May's EA SPORTS Player of the Month Award |publisher=Premier League |date=29 May 2021 |access-date=29 May 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2021.6</span>{{anchor|2021–22}}[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Мајкл|Антонио}} |{{flagsport|JAM}} [[Јамајка]]{{refn|name=Antonio2|Антонио го променил своето државјанство од Англија во Јамајка во 2021.|group=note}} |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2245539|title=Antonio named August's EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=10 September 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2021.7</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2282125|title=Ronaldo voted EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=8 October 2021 |access-date=8 October 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2021.8</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2347037 |title=Salah wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=12 November 2021 |access-date=12 November 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2021.9</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Трент|Александер-Арнолд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.premierleague.com/news/2406868 |title=Alexander-Arnold voted EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=10 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2021.10</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Рахим|Стерлинг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{Cite news|title=Sterling wins EA SPORTS Player of the Month award|url=http://www.premierleague.com/news/2444493|date=14 January 2022 |access-date=14 January 2022|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2022.1</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Давид|де Хеја}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2469842 |title=De Gea wins EA SPORTS Player of the Month award|publisher=Premier League |date=4 February 2022 |access-date=4 February 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2022.2</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Жоел|Матип}} |{{flagsport|CMR}} [[Камерун]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2522133|title=Matip wins EA SPORTS Player of the Month award|publisher=Premier League |date=11 March 2022 |accessdate=11 March 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2022.3</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2554697|title=Kane claims EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=1 April 2022 |accessdate=1 April 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2022.4</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2612151|title=Ronaldo named April EA SPORTS Player of the Month|publisher=Premier League |date=12 May 2022 |accessdate=12 May 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2022.5</span>{{anchor|2022–23}}[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Ерлинг|Холанд}} |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Haaland voted August EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/2787350 |access-date=16 September 2022 |date=16 September 2022 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2022.6</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Rashford voted September EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/2801341|access-date=30 September 2022 |date=30 September 2022 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2022.7</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Мигел|Алмирон}} |{{flagsport|PAR}} [[Парагвај]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |<ref>{{cite web |date=11 November 2022 |title=Almiron named October EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/2899176 |access-date=11 November 2022 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември/<br/>Декември}}{{refn|Премиер лигата на Англија била на пауза за време на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], па ноември и декември биле третирани како еден месец.|group=note|name=СП2022}} |align=center|<span style="display:none;">2022.8</span>{{anchor|2022–23}}[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Мартин|Едегор}} |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |<ref>{{cite web |title=Odegaard voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3016906|access-date=13 January 2023 |date=13 January 2023|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2023.1</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Rashford voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3042896|access-date=3 February 2023 |date=3 February 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2023.2</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Rashford equals record as EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3100093|access-date=10 March 2023 |date=10 March 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2023.3</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Букајо|Сака}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Saka wins first EA SPORTS Player of the Month award|url=https://www.premierleague.com/news/3124438|access-date=31 March 2023|date=31 March 2023|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2023.4</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Ерлинг|Холанд}} |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Haaland wins EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3331263 |access-date=12 May 2023|date=12 May 2023|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2023.5</span>{{anchor|2023–24}}[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Џејмс|Мадисон}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Maddison joy in joining 'elite' club with EA SPORTS Player award |url=https://www.premierleague.com/news/3679835 |access-date=15 September 2023|date=15 September 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2023.6</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин||Сон, Хеунг-мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/3734764 |title=Son matches Shearer and Henry with EA SPORTS Player award |date=13 October 2023 |access-date=13 October 2023 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2023.7</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Mohamed Salah wins Premier League Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3776619 |access-date=10 November 2023|date=10 November 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2023.8</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Хари|Мегваер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Maguire voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3808489 |access-date=8 December 2023 |date=8 December 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2023.9</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Доминик|Соланке}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team AFC Bournemouth}} |align=center|<ref>{{cite news |title=Solanke wins historic EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3853146|access-date=12 January 2024 |date=12 January 2024 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2024.1</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |{{sortname|Диого|Жота}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Jota wins first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3894601|access-date=16 February 2024 |date=16 February 2024 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2024.2</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |{{sortname|Расмус|Хејлунд}} |{{flagsport|DEN}} [[Данска]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Hojlund makes history as EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3921955 |access-date=8 March 2024 |date=8 March 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2024.3</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |[[Родриго Мунис Карваљо|Родриго Мунис]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Fulham}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Muniz voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3960585 |access-date=12 April 2024 |date=12 April 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2024.4</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |[[Кол Палмер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Palmer voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3998820 |access-date=10 May 2024 |date=10 May 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2024.5</span>{{anchor|2024–25}}[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Ерлинг Холанд]] |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Haaland voted August EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/4110692 |access-date=13 September 2024 |date=13 September 2024 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2024.6</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Кол Палмер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Palmer voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/4145071 |access-date=11 October 2024 |date=11 October 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2024.7</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Крис Вуд (фудбалер 1991)|Крис Вуд]] |{{flagsport|NZL}} [[Нов Зеланд]] |align=center|НП |{{Fb team Nottingham Forrest}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Wood makes HISTORY with EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/4164752 |access-date=8 November 2024 |date=8 November 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2024.8</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Мохамед Салах]] |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4192741 |title=Salah wins SIXTH EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2024.9</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Александер Исак]] |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Isak voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/4220282 |publisher=Premier League |date=10 January 2025 |access-date=10 January 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2025.1</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Џастин Клајверт]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team AFC Bournemouth}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Kluivert wins first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/4243105 |publisher=Premier League |date=7 February 2025 |access-date=7 February 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2025.2</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Мохамед Салах]] |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4266801 |title=Salah matches record with seventh EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=14 March 2025 |access-date=14 March 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2025.3</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Бруно Фернандеш]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4273684 |title=Fernandes matches Rooney with fifth EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=4 April 2025 |access-date=4 April 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2025.4</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Алексис Макалистер]] |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4303608 |title=Mac Allister wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=9 May 2025 |access-date=9 May 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2025.5</span>{{anchor|2025–26}}[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Џек Грилиш]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en/news/4407220/grealish-wins-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award |title=Grealish wins first ever EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=12 September 2025 |access-date=12 September 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2025.6</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Ерлинг Холанд]] |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Haaland wins fourth EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4437437/haaland-wins-fourth-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=10 October 2025|date=10 October 2025|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2025.7</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |{{sortname|Брајан|Мбеумо}} |{{flagsport|CMR}} [[Камерун]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Mbeumo wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4455047/mbeumo-wins-his-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=7 November 2025|date=7 November 2025|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2025.8</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Игор Тијаго]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Brentford}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Thiago wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4497486/thiago-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=12 December 2025|date=12 December 2025|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2025.9</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Доминик Калверт-Луин]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Calvert-Lewin wins first EA SPORTS Player of the Month award for six years|url=https://www.premierleague.com/en/news/4544215/calvert-lewin-wins-first-ea-sports-player-of-the-month-award-for-six-years |access-date=16 January 2026|date=16 January 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2026.1</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Игор Тијаго]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Brentford}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Thiago makes history after winning EA SPORTS Player of the Month award|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587125/thiago-makes-history-after-winning-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=13 February 2026|date=13 February 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2026.2</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Антуан Семењо]] |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Semenyo wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4611431/semenyo-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=13 March 2026|date=13 March 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2026.3</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Бруно Фернандеш]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Fernandes matches Ronaldo with sixth EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4623552/fernandes-matches-ronaldo-with-sixth-ea-sports-player-of-the-month-award/ |access-date=3 April 2026|date=3 April 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2026.3</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Морган Гибс-Вајт]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Nottingham Forest}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Gibbs-White wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4649690/gibbs-white-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=8 May 2026|date=8 May 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2025.5</span>{{anchor|2026–27}}[[Премиер лига на Англија 2026–2027|2026]] |[[Жоао Педро (фудбалер 2001)|Жоао Педро]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4713134/joao-pedro-wins-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award |publisher=Premier League|title=Joao Pedro wins first ever EA SPORTS Player of the Month award |date=11 September 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref> |} ==Повеќекратни добитници== Во следната табела е наведен бројот на награди освоени од играчи кои освоиле најмалку две награди за Играч на месецот. Играчите означени во '''болд''' сè уште се активни. {| class="wikitable plainrowheaders" |- !scope=col|Место !scope=col|Играч !scope=col|Награди |- ! rowspan="3" scope="row" style="text-align:center" |1. |[[Серхио Агуеро]] | rowspan="3" align="center" |7 |- |'''[[Хари Кејн]]''' |- |'''[[Мохамед Салах]]''' |- ! rowspan="3" scope="row" style="text-align:center" |4. |'''[[Бруно Фернандеш]]''' | rowspan="3" align="center" |6 |- |[[Стивен Џерард]]{{refn|Наградата на Џерард за март 2014 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |'''[[Кристијано Роналдо]]''' |- ! rowspan="2" scope="row" style="text-align:center" |7. |[[Робин ван Перси]] | rowspan="2" align="center" |5 |- |[[Вејн Руни]] |- ! rowspan="9" scope="row" style="text-align:center" |9. |[[Денис Бергкамп]]{{refn|Наградата на Бергкамп за февруари 2004 била споделена со друг играч.|name=Bergkamp|group=note}} | rowspan="9" align="center" |4 |- |'''[[Ерлинг Холанд]]''' |- |[[Тјери Анри]] |- |[[Френк Лампард]] |- |'''[[Маркус Рашфорд]]''' |- |[[Пол Сколс]] |- |[[Алан Ширер]]{{refn|Наградата на Ширер за ноември 1994 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |'''[[Сон Хјунг Мин]]''' |- |'''[[Џејми Варди]]''' |- ! rowspan="8" scope="row" style="text-align:center" |18. |[[Гарет Бејл]] | rowspan="8" align="center" |3 |- |[[Роби Кин]]{{refn|Наградата на Кин за април 2007 била споделена со друг играч.|name=Keane|group=note}} |- |'''[[Садио Мане]]''' |- |[[Руд ван Нистелрој]] |- |[[Питер Одемвингие]] |- |'''[[Рахим Стерлинг]]''' |- |[[Двајт Јорк]] |- |[[Ешли Јанг]] |- ! rowspan="31" scope="row" style="text-align:center" |27. |[[Еден Азар]] | rowspan="31" align="center" |2 |- |'''[[Трент Александер-Арнолд]]''' |- |[[Никола Анелка]] |- |[[Мајкл Антонио]] |- |[[Димитар Бербатов]]{{refn|Наградата на Бербатов за април 2007 била споделена со друг играч.|name=Berbatov|group=note}} |- |[[Џејмс Бити (фудбалер)|Џејмс Бити]] |- |[[Рајан Гигс]] |- |[[Дион Даблин]] |- |'''[[Диего Коста]]''' |- |'''[[Илкај Ѓундоган]]''' |- |[[Давид Жинола]] |- |[[Џанфранко Ѕола]] |- |'''[[Игор Тијаго]]''' |- |[[Тони Јебоа]] |- |'''[[Доминик Калверт-Луин]]''' |- |[[Рој Кин]] |- |[[Мат Ле Тисје]] |- |[[Роб Ли]] |- |[[Дани Марфи]] |- |[[Пјер-Емерик Обамејанг]] |- |'''[[Кол Палмер]]''' |- |[[Скот Паркер]] |- |[[Крис Сатон]]{{refn|Наградата на Сатон за ноември 1994 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |[[Даниел Стариџ]] |- |'''[[Луис Суарес]]'''{{refn|Наградата на Суарес за март 2014 била споделена со друг играч.|name=Suarez|group=note}} |- |[[Фернандо Торес]] |- |[[Сеск Фабрегас]] |- |[[Роби Фаулер]]{{refn|Наградата на Фаулер за јануари 1996 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |[[Тим Флауерс]] |- |[[Ендрју Џонсон (фудбалер)|Ендрју Џонсон]] |- |[[Теди Шерингам]] |} ==Награди по држава== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style=text-align:center |- !scope=col|Држава !scope=col|Играчи !scope=col|Награди |- !scope=row|{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |71{{refn|Вклучуваjќи го и [[Мајкл Антонио]], кој го променил своето државјанство подоцна од Англија во Јамајка во 2021 година.|name=Antonio|group=note}} |120{{refn|Од наградите на англиските играчи, 7 биле поделени: [[Алан Ширер]] и [[Крис Сатон]] во ноември 1994, [[Стан Колимор]] и [[Роби Фаулер]] во јануари 1996, [[Енди Кол]] и [[Кевин Дејвис]] во ноември 1997 и [[Стивен Џерард]] во март 2014.|group=note}}{{refn|name=Antonio|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |12 |17 |- !scope=row|{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |8 |17{{refn|name=Bergkamp|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |4 |14 |- !scope=row|{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |7 |10 |- !scope=row|{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |4 |10 |- !scope=row|{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |6 |7{{refn|Наградата на Еду за февруари 2004 била споделена со друг играч.|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |1 |7 |- !scope=row|{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |5 |6 |- !scope=row|{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |4 |6 |- !scope=row|{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |3 |6{{refn|name=Keane|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |3 |6 |- !scope=row|{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |3 |5 |- !scope=row|{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |2 |5 |- !scope=row|{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |4 |4 |- !scope=row|{{flagsport|GER}} [[Германија]] |3 |4 |- !scope=row|{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |3 |4 |- !scope=row|{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |1 |4 |- !scope=row|{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |3 |3 |- !scope=row|{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |3 |3 |- !scope=row|{{flagsport|ITA}} [[Италија]] |2 |3 |- !scope=row|{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |1 |3 |- !scope=row|{{flagsport|CMR}} [[Камерун]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|CZE}} [[Чешка]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|JAM}} [[Јамајка]] |2{{refn|name=Antonio2|group=note}} |2{{refn|name=Antonio2|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|PAR}} [[Парагвај]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|RUS}} [[Русија]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|BUL}} [[Бугарија]] |1 |2{{refn||name=Berbatov|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|GAB}} [[Габон]] |1 |2 |- !scope=row|{{flagsport|URU}} [[Уругвај]] |1 |2{{refn||name=Suarez|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|AUS}} [[Австралија]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|AUT}} [[Австрија]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|CRI}} [[Костарика]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|DEN}} [[Данска]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|ICE}} [[Исланд]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|CIV}} [[Брег на Слоновата Коска]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|NZL}} [[Нов Зеланд]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|SRB}} [[Србија]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|TUR}} [[Турција]] |1 |1 |} ==Награди по клуб== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style=text-align:center |- !scope=col|Клуб !scope=col|Играч !scope=col|Награди |- !scope=row|{{Fb team Manchester United}} |24 |50{{refn|Играчот на Манчестер Јунајтед, [[Енди Кол]], ја споделил својата награда од ноември 1997 година.|group=note}} |- ! scope="row" |{{Fb team Liverpool}} |19 |37{{refn|Играчите на Ливерпул, [[Стан Колимор]] и [[Роби Фаулер]] ја споделиле наградата во јануари 1996.|group=note}}{{refn|Играчите на Ливерпул, [[Стивен Џерард]] и [[Луис Суарес]] ја споделиле наградата во април 2014.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Arsenal}} |22 |32{{refn|Играчите на Арсенал, [[Денис Бергкамп]] и [[Еду Сесар Гаспар|Еду]] ја споделиле наградата во во февруари 2004.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Tottenham}} |15 |26{{refn|Играчите на Тотенхем, [[Роби Кин]] и [[Димитар Бербатов]] ја споделиле наградата во април 2007.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Manchester City}} |10 |22 |- !scope=row|{{Fb team Chelsea}} |14 |21 |- !scope=row|{{Fb team Newcastle United}} |8 |11 |- !scope=row|{{Fb team Everton}} |10 |10 |- !scope=row|{{Fb team Aston Villa}} |7 |9 |- !scope=row|{{Fb team Southampton}} |6 |8{{refn|Играчот на Саутхемптон, [[Кевин Дејвис]], ја споделил својата награда од ноеммври 1997.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Leeds United}} |6 |7 |- !scope=row|{{Fb team West Ham United}} |6 |7 |- !scope=row|{{Fb team Leicester City}} |4 |7 |- !scope=row|{{Fb team Blackburn}} |4 |5{{refn|Играчите на Блекбурн Роверс, [[Алан Ширер]] и [[Крис Сатон]] ја споделиле наградата во ноември 1994.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Sunderland}} |4 |4 |- !scope=row|{{Fb team Bolton Wanderers}} |3 |3 |- !scope=row|{{Fb team Fulham}} |3 |3 |- !scope=row|{{Fb team West Bromwich}} |1 |3 |- !scope=row|{{Fb team AFC Bournemouth}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Charlton}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Coventry City}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Crystal Palace}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Queens Park Rangers (long)}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Swansea City}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Brentford}} |1 |2 |- !scope=row|{{Fb team Birmingham City}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Derby County}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Hull City}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Ipswich Town}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Middlesbrough}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Norwich City}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Nottingham Forrest}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Portsmouth}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Reading}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Sheffield Wednesday}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Watford}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Wimbledon FC}} |1 |1 |} == Нотес == <references group="note"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{cite web |url=https://www.premierleague.com/stats/awards?se=274&aw=-1 |title=Premier League Awards |publisher=Premier League |access-date=17 март 2020}} [[Категорија:Поединечни фудбалски награди]] [[Категорија:Награди во Премиер лигата на Англија]] [[Категорија:Фудбалски награди]] isb4x6svbkgwlm5wgkqkqma5kd9sx6p 5629966 5629965 2026-09-19T09:23:27Z Carshalton 30527 /* Добитници */ 5629966 wikitext text/x-wiki {{multiple image | footer = [[Серхио Агуеро]], [[Хари Кејн]] и [[Мохамед Салах]] ја имаат освоено наградата најмногу пати, секој по седум. | align = right | image1 = Sergio Agüero 20180626.jpg | width1 = 155 | link1 = | image2 = Harry Kane in Russia 2.jpg | width2 = 150 | link2 = | image3 = Mohamed_Salah_2018.jpg | width3 = 142 }} Во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата на Англија]], наградата за играч на месецот се доделува на играчот кој имал најдобри настапи во даден месец од сезоната. Победникот се одлучува со онлајн гласање, од кое 10% го сочинуваат стручно жири и капитените на клубовите.<ref name=How>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/83956 |title=How the Premier League's monthly awards work |publisher=Premier League |date=2 September 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> Наградата била спонзорирана од [[Карлинг (пиво)|Карлинг]] од 1994 до 2001 година, [[Баркликард]] од 2001 до 2004 година и [[Барклис]] од 2004 до 2016 година.<ref name=Awards>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enSeasons |title=Seasonal Awards |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707025847/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enSeasons |archive-date=7 July 2007 |accessdate=2021-09-28 |archívurl=https://web.archive.org/web/20061210142537/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=forwardOnly&nextPage=enSeasons |archívdátum=2006-12-10 }}</ref> Од 2016 година, спонзорирана е од [[EA Sports]].<ref>{{cite web |url=https://www.easports.com/au/fifa/news/2016/premier-league-partner |title=Premier League announcement |publisher=EA Sports |date=8 August 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> Досега, наградата најмногу пати ја имаат освоено [[Серхио Агуеро]], [[Хари Кејн]] и [[Мохамед Салах]], секој по седум пати, додека најмногу награди во една сезона имаат освоено Салах и [[Маркус Рашфорд]], секој по три пати.<ref name=":0">{{Cite web |title=Rashford equals record as EA SPORTS Player of the Month |url=http://www.premierleague.com/news/3100093 |work=www.premierleague.com |accessdate=2023-03-10 |language=en}}</ref> Последната награда за месецот март 2026 година, ја добил играчот на [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], [[Бруно Фернандеш]]. ==Историја на наградата== Премиер лигата на Англија е формирана во 1992 година откако клубовите ја напуштиле дотогашната најсилна дивизија во земјата, таканаречената [[Прва дивизија на фудбалската лига на Англија|Прва дивизија]],<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/history |title=History |publisher=Premier League |access-date=27 September 2018}}</ref> и истите основале нова, комерцијално независна лига која преговарала за свои договори за емитување и спонзорство.<ref>{{cite news |url=https://inews.co.uk/sport/football/premier-league-first-weekend-1992/ |title=The Premier League's first weekend in 1992 shows how much has changed |first=Alex |last=Nelson |newspaper=i |location=London |date=10 August 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> Во сезоната [[Премиер лига на Англија 1993–1994|1993–1994]], Премиер лигата вовела нови награди за менаџер на месецот и менаџер на сезоната,<ref name=Awards/> дополнето со наградата за Фудбалер на годината според [[Фудбалер на годината во Англија според АФН|Англиската асоцијација на спортски новинари]] и според [[Фудбалер на годината во Англија според ПФА|Професионалната асоцијација на фудбалери]]. Во сезоната [[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994–1995]] била воведена наградата за играч на месецот, која се доделува истовремено со наградата [[Менаџер на месецот во Премиер лигата на Англија|Менаџер на месецот]].<ref name=How/> Во август 1994 година, првата награда за играч на месецот му била доделена на фудбалерот на [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем Хотспар]], [[Јирген Клинсман]].<ref name=Carling>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1994/95 |publisher=Premier League |access-date=11 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025922/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=28 September 2021 |archívurl=https://web.archive.org/web/20061211025922/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archívdátum=2006-12-11 }}</ref> [[Серхио Агуеро]], [[Хари Кејн]] и [[Мохамед Салах]] ја имаат освоено наградата за играч на месецот најмногу пати, секој по седум. Девет играчи ја имаат освоено наградата во последователни месеци: [[Роби Фаулер]], [[Денис Бергкамп]], [[Кристијано Роналдо]], [[Хари Кејн]], [[Џејми Варди]], Салах, [[Бруно Фернандеш|Бруно Фернандеш]], [[Илкај Ѓундоган]] и [[Маркус Рашфорд]]. Салах и Рашфорд ја имаат освоено наградата три пати во една сезона, додека Фернандеш станал првиот играч што ја освоил наградата четири пати во една календарска година. Осумнаесет играчи ја имаат освоено наградата двапати во една сезона: Роби Фаулер, Денис Бергкамп, ​​[[Руд ван Нистелрој]], [[Тјери Анри]], [[Вејн Руни]], [[Рајан Гигс]], Кристијано Роналдо, [[Ешли Јанг]], [[Питер Одемвингие]], [[Робин ван Перси]], [[Даниел Стариџ]], [[Луис Суарес]], Хари Кејн, Џејми Варди, Серхио Агуеро, [[Сон Хјунг-мин]], Салах и Бруно Фернандеш. [[Роби Кин]] ја освоил наградата играјќи за три различни клуба, додека дванаесет играчи ја освоиле наградата играјќи за два различни клуба: [[Алан Ширер]], [[Дион Даблин]], [[Давид Жинола]], [[Двајт Јорк]], [[Тим Флауерс]], [[Теди Шерингам]], [[Дани Марфи]], [[Ендрју Џонсон (фудбалер)|Ендрју Џонсон]], [[Никола Анелка]], [[Димитар Бербатов]], [[Скот Паркер]] и Робин ван Перси. Наградата досега била споделена шест пати: во ноември 1994 година помеѓу фудбалерите на [[ФК Блекбурн Роверс|Блекбурн Роверс]], Алан Ширер и [[Крис Сатон]], во јануари 1996 година помеѓу играчите на [[ФК Ливерпул|Ливерпул]], Роби Фаулер и [[Стан Колимор]], во ноември 1997 година помеѓу играчите на [[ФК Саутхемптон|Саутхемптон]] и [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]], [[Кевин Дејвис]] и [[Енди Кол]], во февруари 2004 година помеѓу играчите на [[ФК Арсенал|Арсенал]], Денис Бергкамп и [[Едуардо Сесар Гаспар|Еду]], во април 2007 година помеѓу Димитар Бербатов и Роби Кин од Тотенхем Хотспар, и во април 2014 година помеѓу играчите на Ливерпул, [[Стивен Џерард]] и Луис Суарес. Манчестер Јунајтед има освоено најмногу награди меѓу клубовите, а нивните играчи ја освоиле наградата четириесет и седум пати. == Легенда == * # – Наградата била споделена помеѓу неколку играчи * Објаснување на позициите: ГМ – [[Голман (фудбал)|Голман]]; ОД – [[Одбрана (фудбал)|Одбранбен играч]]; СP – [[Среден ред (фудбал)|Среден ред]]; НП – [[Напад (фудбал)|Напаѓач]] ==Добитници== {| id=toc class=toc summary=Contents ! {{MediaWiki:Toc}} |- |align=center| [[#1994–95|1994–95]]{{·}}[[#1995–96|1995–96]]{{·}}[[#1996–97|1996–97]]{{·}}[[#1997–98|1997–98]]{{·}}[[#1998–99|1998–99]]{{·}}[[#1999–2000|1999–2000]]<br /> [[#2000–01|2000–01]]{{·}}[[#2001–02|2001–02]]{{·}}[[#2002–03|2002–03]]{{·}}[[#2003–04|2003–04]]{{·}}[[#2004–05|2004–05]]{{·}}[[#2005–06|2005–06]]{{·}}[[#2006–07|2006–07]]{{·}}[[#2007–08|2007–08]]{{·}}[[#2008–09|2008–09]]{{·}}[[#2009–10|2009–10]]<br /> [[#2010–11|2010–11]]{{·}}[[#2011–12|2011–12]]{{·}}[[#2012–13|2012–13]]{{·}}[[#2013–14|2013–14]]{{·}}[[#2014–15|2014–15]]{{·}}[[#2015–16|2015–16]]{{·}}[[#2016–17|2016–17]]{{·}}[[#2017–18|2017–18]]{{·}}[[#2018–19|2018–19]]{{·}}[[#2019–20|2019–20]]<br />[[#2020–21|2020–21]]{{·}}[[#2021–22|2021–22]]{{·}}[[#2022–23|2022–23]]{{·}}[[#2023–24|2023–24]]{{·}}[[#2024–25|2024–25]]{{·}}[[#2025–26|2025–26]]{{·}}[[#2026–27|2026–27]] |} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- !scope=col|Месец !scope=col|Година{{refn|Секоја година во табелата е поврзана со статијата за соодветната фудбалска сезона.|group=note}} !scope=col|Играч !scope=col|Држава<ref name=Players>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players |title=Players |publisher=Premier League |access-date=17 March 2020}} Individual seasons accessed via drop-down list.</ref> !scope=col|{{abbr|Поз.|Позиција}}<ref name=Players/> !scope=col|Клуб !scope=col class=unsortable|{{abbr|Нав.|Навод}} |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1994.1</span>{{anchor|1994–95}}[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Јирген Клинсман]] |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=P94>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1994/95 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025922/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466955&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.2</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Роб Ли]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/sport/robert-lee-wins-carling-player-of-the-month-award-1524901.html |title=Robert Lee wins Carling Player of the Month award |newspaper=The Independent |location=London |date=9 December 1995 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1994.3</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Пол Инс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.4</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Алан Ширер]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.5</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Крис Сатон]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1994.9</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1994]] |[[Мат Ле Тисје]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1995.1</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Крис Водл]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Sheffield Wednesday}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1995.2</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Данкан Фергусон]] |{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1995.3</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Тони Јебоа]] |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1995.4</span>[[Премиер лига на Англија 1994–1995|1995]] |[[Дејвид Симан]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P94/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1995.5</span>{{anchor|1995–96}}[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Давид Жинола]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P95>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466964&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1995/96 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210000144/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466964&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=10 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1995.6</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Тони Јебоа]] |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1995.7</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Тревор Синклер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Queens Park Rangers (long)}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.qpr.co.uk/news/archive/charlie-austin-named-premier-league-player-of-the-month/ |title=Charlie Austin named Premier League Player of the Month |publisher=Queens Park Rangers F.C. |date=16 January 2015 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1995.8</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Роб Ли]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1995.9</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1995]] |[[Роби Фаулер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1996.1</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Стан Колимор]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1996.1</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Роби Фаулер]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1996.2</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Двајт Јорк]] |{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/59/Dwight-Yorke/overview |title=Dwight Yorke: Overview |publisher=Premier League |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1996.3</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Ерик Кантона]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P95/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1996.4</span>[[Премиер лига на Англија 1995–1996|1996]] |[[Андреј Канчелскис]] |{{flagsport|RUS}} [[Русија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/324/Andrei-Kanchelskis/overview |title=Andrei Kanchelskis: Overview |publisher=Premier League |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1996.5</span>{{anchor|1996–97}}[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Дејвид Бекам]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P96>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466965&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1996/97 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025934/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466965&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1996.6</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Патрик Бергер]] |{{flagsport|CZE}} [[Чешка]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1996.7</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Мат Ле Тисје]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1996.8</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Ијан Рајт]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1996.9</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1996]] |[[Џанфранко Ѕола]] |{{flagsport|ITA}} [[Италија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1997.1</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Тим Флауерс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1997.2</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Роби Ерл]] |{{flagsport|JAM}} [[Јамајка]] |align=center|СР |{{Fb team Wimbledon FC}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1997.3</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Жунињо Паулиста]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|СР |{{Fb team Middlesbrough}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1997.4</span>[[Премиер лига на Англија 1996–1997|1997]] |[[Мики Еванс]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P96/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1997.5</span>{{anchor|1997–98}}[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Денис Бергкамп]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466970&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1997/98 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209120625/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466970&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=9 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.6</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Денис Бергкамп]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1997.7</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Паул Ванчоп]] |{{flagsport|CRI}} [[Костарика]] |align=center|НП |{{Fb team Derby County}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.8</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Енди Кол]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.8</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Кевин Дејвис]] # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1997.9</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1997]] |[[Стив Макманаман]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1998.1</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1998]] |[[Дион Даблин]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Coventry City}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1998.2</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1998]] |[[Крис Сатон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1998.3</span>[[Премиер лига на Англија 1997–1998|1998]] |[[Алекс Манингер]] |{{flagsport|AUT}} [[Австрија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1998.4</span>[[Премиер лига на Англија 1997-1998|1998]] |[[Емануел Пети]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P97/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1998.5</span>{{anchor|1998–99}}[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Мајкл Овен]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P98>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466971&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1998/99 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070329004643/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466971&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=29 March 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1998.6</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Алан Ширер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1998.7</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Рој Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1998.8</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Дион Даблин]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1998.9</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1998]] |[[Давид Жинола]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">1999.1</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Двајт Јорк]] |{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">1999.2</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Никола Анелка]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">1999.3</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Реј Парлoр]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">1999.4</span>[[Премиер лига на Англија 1998-1999|1999]] |[[Кевин Кембел (фудбалер)|Кевин Кембел]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref name=P98/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">1999.5</span>{{anchor|1999–2000}}[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Роби Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Coventry City}} |align=center|<ref name=P99>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466972&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 1999/2000 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211025947/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466972&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">1999.6</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Мази Изет]] |{{flagsport|TUR}} [[Турција]] |align=center|СР |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">1999.7</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Кевин Филипс (фудбалер)|Кевин Филипс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">1999.8</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Сами Хјупија]] |{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">1999.9</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|1999]] |[[Рој Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2000.1</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Гарет Саутгејт]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2000.2</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Пол Мерсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2000.3</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Двајт Јорк]] |{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2000.4</span>[[Премиер лига на Англија 1999–2000|2000]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P99/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2000.5</span>{{anchor|2000–01}}[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Алан Смит (фудбалер 1980)|Алан Смит]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P00>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466973&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Carling Premiership Player of the Month 2000/01 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209120637/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466973&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=9 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2000.6</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Тим Флауерс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2000.7</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Теди Шерингам]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2000.8</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Пол Робинсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2000.9</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2000]] |[[Џејмс Бити]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2001.1</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Роби Кин]] |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2001.2</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Стјуарт Пирс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2001.3</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2001.4</span>[[Премиер лига на Англија 2000–2001|2001]] |[[Гари Макалистер]] |{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P00/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2001.5</span>{{anchor|2001–02}}[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Луј Саа]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Fulham}} |align=center|<ref name=P01>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466978&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclaycard Premiership Player of the Month 2001/02 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061209120649/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466978&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=9 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2001.6</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Хуан Себастијан Верон]] |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2001.7</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Рио Фердинанд]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Leeds United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2001.8</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Дани Марфи]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1689816.stm |title=Liverpool duo scoop awards |website=BBC Sport |date=3 December 2001 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2001.9</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2001]] |[[Руд ван Нистелрој]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2002.1</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Маркус Бент]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Ipswich Town}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2002.2</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Руд ван Нистелрој]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2002.3</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Денис Бергкамп]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1913105.stm |title=Liverpool duo bag award |website=BBC Sport |date=5 April 2002 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2002.4</span>[[Премиер лига на Англија 2001-2002|2002]] |[[Фредрик Јунгберг]] |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P01/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2002.5</span>{{anchor|2002–03}}[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Силвен Вилтор]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P02>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466981&type=com.fapl.website.news.NewsItem&breadcrumb=sfsub_breadcrumb&categoryCode=NewsSpecialFeatures |title=Barclaycard Premiership Player of the Month 2002/03 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070329004653/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466981&type=com.fapl.website.news.NewsItem&breadcrumb=sfsub_breadcrumb&categoryCode=NewsSpecialFeatures |archive-date=29 March 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2002.6</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2002.7</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Џанфранко Ѕола]] |{{flagsport|ITA}} [[Италија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/2388605.stm |title=Houllier, Zola bag awards |website=BBC Sport |date=1 November 2002 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2002.8</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Џејмс Бити (фудбалер)|Џејмс Бити]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2002.9</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2002]] |[[Алан Ширер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2003.1</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Пол Сколс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2003.2</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Робер Пирес]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2003.3</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2003.4</span>[[Премиер лига на Англија 2002–2003|2003]] |[[Руд ван Нистелрој]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P02/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2003.5</span>{{anchor|2003–04}}[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Теди Шерингам]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Portsmouth}} |align=center|<ref name=P03>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466982&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclaycard Premiership Player of the Month 2003/04 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20061211030011/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=466982&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=11 December 2006}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2003.6</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Френк Лампард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2003.7</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Алан Ширер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2003.8</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Џеј-Џеј Окоча]] |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|СР |{{Fb team Bolton Wanderers}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2003.9</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2003]] |[[Пол Сколс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2004.1</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2004.2</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Денис Бергкамп]] # |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2004.2</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Еду Сесар Гаспар|Еду]] # |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2004.3</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Микаел Форсел]] |{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |align=center|НП |{{Fb team Birmingham}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2004.4</span>[[Премиер лига на Англија 2003-2004|2004]] |[[Тјери Анри]] |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P03/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2004.5</span>{{anchor|2004–05}}[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Хосе Антонио Рејес]] |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P04>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=678429&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclays Player of the Month 2004/05 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070620104736/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=678429&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=20 June 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2004.6</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Ледли Кинг]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2004.7</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Ендрју Џонсон (фудбалер 1981)|Ендрју Џонсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Crystal Palace}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2004.8</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Арјен Робен]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2004.9</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2004]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/4174779.stm |title=Gerrard named player of the month |website=BBC Sport |date=14 January 2005 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2005.1</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Џон Тери]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2005.2</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Вејн Руни]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2005.3</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Џон Тери]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2005.4</span>[[Премиер лига на Англија 2004-2005|2005]] |[[Френк Лампард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref name=P04/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2005.5</span>{{anchor|2005–06}}[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Дарен Бент]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Charlton}} |align=center|<ref name=P05>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=926315&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |title=Barclays Player of the Month 2005/06 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718151321/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=926315&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures&breadcrumb=sfsub_breadcrumb |archive-date=18 July 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2005.6</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Дани Марфи (фудбалер 1977)|Дани Марфи]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Charlton}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2005.7</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Френк Лампард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Charlton}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2005.8</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Робин ван Перси]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2005.9</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2005]] |[[Вејн Руни]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/4610884.stm |title=Rooney wins monthly player award |website=BBC Sport |date=13 January 2006 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2006.1</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Антон Фердинанд]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2006.2</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Кевин Нолан]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Bolton Wanderers}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2006.3</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Вејн Руни]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P05/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2006.4</span>[[Премиер лига на Англија 2005-2006|2006]] |[[Стивен Џерард]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4759557.stm |title=Redknapp & Liverpool pair hailed |website=BBC Sport |date=10 May 2006 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2006.5</span>{{anchor|2006–07}}[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Рајан Гигс]] |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/5328376.stm |title=Ferguson & Giggs win August prize |website=BBC Sport |date=8 September 2006 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2006.6</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Ендрју Џонсон (фудбалер 1981)|Ендрју Џонсон]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref name=P06>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=1397056&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures |title=Barclays Player of the Month 2006/07 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712234619/http://www.premierleague.com/fapl.rac?command=setSelectedId&nextPage=enNewsLatest&id=1397056&type=com.fapl.website.news.NewsItem&categoryCode=NewsSpecialFeatures |archive-date=12 July 2007}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2006.7</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Пол Сколс]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P06/> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2006.8</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Кристијано Роналдо]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref name=P06/> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2006.9</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2006]] |[[Кристијано Роналдо]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/6252317.stm |title=Ronaldo wins monthly award again |website=BBC Sport |date=11 January 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2007.1</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Сеск Фабрегас]] |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/6348331.stm |title=Benitez and Fabregas scoop awards |website=BBC Sport |date=9 February 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2007.2</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Рајан Гигс]] |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/m/man_utd/6460079.stm |title=Man Utd pair win February awards |website=BBC Sport |date=16 March 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2007.3</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Петр Чех]] |{{flagsport|CZE}} [[Чешка]] |align=center|ГМ |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://metro.co.uk/2007/04/13/blues-claim-double-award-290204/ |title=Blues claim double award |newspaper=Metro |location=London |date=13 April 2007 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2007.4</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Димитар Бербатов]] # |{{flagsport|BUL}} [[Бугарија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=ShareBerbatovKeane>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/6631841.stm |title=Keane & Berbatov win April award |website=BBC Sport |date=7 May 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2007.4</span>[[Премиер лига на Англија 2006-2007|2007]] |[[Роби Кин]] # |{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref name=ShareBerbatovKeane/> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2007.5</span>{{anchor|2007–08}}[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Мајка|Ричардс}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_city/6995518.stm |title=Man City's Richards claims award |website=BBC Sport |date=14 September 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2007.6</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |[[Сеск Фабрегас]] |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/arsenal/7053374.stm |title=Arsenal pair scoop monthly awards |website=BBC Sport |date=19 October 2007 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2007.7</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Вејн|Руни}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/7086942.stm |title=Rooney and Hughes handed awards |website=BBC Sport |date=9 November 2007 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2007.8</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Габриел|Агбонлахор}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7133528.stm |title=Villa claim monthly award double |website=BBC Sport |date=7 December 2007 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2007.9</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2007]] |{{sortname|Роке|Санта Крус}} ||{{flagsport|PAR}} [[Парагвај]] |align=center|НП |{{Fb team Blackburn}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1212757,00.html |title=Wenger and Santa Cruz scoop awards |date=11 January 2008 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20101126134405/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1212757,00.html |archive-date=26 November 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2008.1</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} ||{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7234746.stm |title=Man Utd pair land monthly award |website=BBC Sport |date=8 February 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2008.2</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Фернандо|Торес}} ||{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7284223.stm |title=Moyes & Torres win monthly awards |website=BBC Sport |date=7 March 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2008.3</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} ||{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1236232,00.html |title=United pair celebrate awards double |date=11 April 2008 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909064809/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1236232,00.html |archive-date=9 September 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2008.4</span>[[Премиер лига на Англија 2007-2008|2008]] |{{sortname|Ешли|Јанг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/7393054.stm |title=Grant and Young win April awards |website=BBC Sport |date=9 May 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2008.5</span>{{anchor|2008–09}}[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname||Деко}} ||{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/middlesbrough/7613058.stm |title=Southgate and Deco clinch awards |website=BBC Sport |date=12 September 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2008.6</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Ешли|Јанг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7663653.stm |title=Young earns monthly player award |website=BBC Sport |date=10 October 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2008.7</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Френк|Лампард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/8251886.stm |title=Benitez and Lampard scoop awards |website=BBC Sport |date=14 November 2008 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2008.8</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Никола|Анелка}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1486706,00.html |title=Megson and Anelka scoop awards |date=12 December 2008 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090209034328/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1486706,00.html |archive-date=9 February 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2008.9</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2008]] |{{sortname|Ешли|Јанг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/a/aston_villa/7832673.stm |title=Young handed third monthly award |website=BBC Sport |date=16 January 2009 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2009.1</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Немања|Видиќ}} |{{flagsport|SRB}} [[Србија]] |align=center|ОД |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7875553.stm |title=Ferguson and Vidic secure awards |website=BBC Sport |date=6 February 2009 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2009.2</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Фил|Џагиелка}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/e/everton/7929100.stm |title=Moyes and Jagielka scoop awards |website=BBC Sport |date=6 March 2009 |access-date=3 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2009.3</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Стивен|Џерард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1611995,00.html |title=Liverpool duo claim Barclays awards |date=3 April 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090406050148/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1611995,00.html |archive-date=6 April 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2009.4</span>[[Премиер лига на Англија 2008-2009|2009]] |{{sortname|Андреј|Аршавин}} |{{flagsport|RUS}} [[Русија]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1652893,00.html |title=Ferguson and Arshavin take Barclays honours |date=8 May 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090511035128/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1652893,00.html |archive-date=11 May 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2009.5</span>{{anchor|2009–10}}[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Џермејн|Дефо}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1793823,00.html |title=Spurs duo scoop Barclays awards |date=11 September 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914035507/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1793823,00.html |archive-date=14 September 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2009.6</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Фернандо|Торес}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1816229,00.html |title=Torres and Ferguson claim Barclays awards |date=2 October 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005171650/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1816229,00.html |archive-date=5 October 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2009.7</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Робин ван|Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1868839,00.html |title=Van Persie claims player of month award |date=6 November 2009 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420092122/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1868839,00.html |archive-date=20 April 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2009.8</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Џими|Булард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Hull City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1895854,00.html |title=Bullard claims monthly honour |date=4 December 2009 |publisher=Premier League |access-date=4 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091207072608/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1895854,00.html |archive-date=7 December 2009}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2009.9</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2009]] |{{sortname|Карлос|Тевес}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1927339,00.html |title=Tevez wins Barclays Player of the Month award |date=8 January 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227014252/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1927339,00.html |archive-date=27 December 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2010.1</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Вејн|Руни}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1956954,00.html |title=Rooney named Barclays Player of the Month |date=5 February 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606073609/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1956954,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2010.2</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Марк|Шварцер}} |{{flagsport|AUS}} [[Австралија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Fulham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1985668,00.html |title=Barclays awards for Fulham duo |publisher=Premier League |date=5 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606080411/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~1985668,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2010.3</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Флорен|Малуда}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2019955,00.html |title=Malouda claims Player of the Month award |date=9 April 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606080241/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2019955,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2010.4</span>[[Премиер лига на Англија 2009-2010|2010]] |{{sortname|Гарет|Бејл}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2040185,00.html |title=Bale scoops player award |date=30 April 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606080704/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2040185,00.html |archive-date=6 June 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2010.5</span>{{anchor|2010–11}}[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Пол|Сколс}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2150165,00.html |title=Scholes is Barclays Player of the Month |date=10 September 2010 |publisher=Premier League |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118040109/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2150165,00.html |archive-date=18 November 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2010.6</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Питер|Одемвингие}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team West Bromwich}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2172082,00.html |title=Baggies scoop historic Barclays awards double |publisher=Premier League |date=1 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005014649/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2172082,00.html |archive-date=5 October 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2010.7</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Рафаел ван ден|Варт}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9168142.stm |title=Moyes & Van der Vaart win Premier League awards |website=BBC Sport |date=8 November 2010 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2010.8</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Јохан|Елмандер}} |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|НП |{{Fb team Bolton Wanderers}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2236698,00.html |title=Bolton duo scoop Barclays awards |publisher=Premier League |date=3 December 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101206085554/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2236698,00.html |archive-date=6 December 2010}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2010.9</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2010]] |{{sortname|Самир|Насри}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2261295,00.html |title=Mancini and Nasri receive Barclays awards |publisher=Premier League |date=14 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111106135232/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2261295,00.html |archive-date=6 November 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2011.1</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Димитар|Бербатов}} |{{flagsport|BUL}} [[Бугарија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2285460,00.html |title=United duo scoop Barclays awards |publisher=Premier League |date=4 February 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207155756/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2285460,00.html |archive-date=7 February 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2011.2</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Скот|Паркер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9415361.stm |title=Wenger & Parker win Premier League awards for February |website=BBC Sport |date=4 March 2011 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2011.3</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Давид|Луис}} |{{flagsport|ENG}} [[Бразил]] |align=center|ОД |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/story/0,19528,11661_6846660,00.html |title=Top prizes for Blues pair |website=Sky Sports |date=1 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160416065239/https://www.skysports.com/story/0,19528,11661_6846660,00.html |archive-date=16 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2011.4</span>[[Премиер лига на Англија 2010-2011|2011]] |{{sortname|Питер|Одемвингие}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team West Bromwich}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Odemwingie scoops Barclays award |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2354532,00.html |publisher=Premier League |date=6 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830171503/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2354532,00.html |archive-date=30 August 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2011.5</span>{{anchor|2011–12}}[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Един|Џеко}} |{{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite news |url=http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2439627,00.html |title=Dzeko named Barclays Player of the Month |publisher=Premier League |date=9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111030083820/http://www.premierleague.com/page/Headlines/0,,12306~2439627,00.html |archive-date=30 October 2011}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2011.6</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Давид|Силва}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/15314886 |title=Tottenham Hotspur boss Harry Redknapp picks up award |website=BBC Sport |date=14 October 2011 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2011.7</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Робин|ван Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/nov/mancini-van-persie-barclays-awards.html |title=Mancini & Van Persie win monthly awards |publisher=Premier League |date=16 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407194203/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/nov/mancini-van-persie-barclays-awards.html |archive-date=7 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2011.8</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Скот|Паркер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/dec/redknapp-and-parker-win-awards.html |title=Redknapp and Parker win awards |publisher=Premier League |date=6 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213435/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/dec/redknapp-and-parker-win-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2011.9</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2011]] |{{sortname|Демба|Ба}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/jan/ba-and-oneill-win-barclays-awards.html |title=Ba and O'Neill win Barclays awards |publisher=Premier League |date=6 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213436/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/jan/ba-and-oneill-win-barclays-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2012.1</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Гарет|Бејл}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/16886771 |title=Swansea boss Brendan Rodgers & Tottenham's Gareth Bale rewarded |website=BBC Sport |date=4 February 2012 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2012.2</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Питер|Одемвингие}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team West Bromwich}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/mar/wenger-odemwingie-win-barclays-awards.html |title=Wenger and Odemwingie win Barclays awards |publisher=Premier League |date=2 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213437/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/mar/wenger-odemwingie-win-barclays-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2012.3</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Гилфи|Сигурдсон}} |{{flagsport|ISL}} [[Исланд]] |align=center|СР |{{Fb team Swansea City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/apr/coyle-and-sigurdsson-win-barclays-awards.html |title=Coyle and Sigurdsson win Barclays awards |publisher=Premier League |date=4 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222122938/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/apr/coyle-and-sigurdsson-win-barclays-awards.html |archive-date=22 December 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2012.4</span>[[Премиер лига на Англија 2011-2012|2012]] |{{sortname|Никица|Јелавиќ}} |{{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/may/martinez-and-jelavic-earn-barclays-awards.html |title=Martinez and Jelavic earn Barclays awards |publisher=Premier League |date=4 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112213441/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2011-12/may/martinez-and-jelavic-earn-barclays-awards.html |archive-date=12 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2012.5</span>{{anchor|2012–13}}[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Стивен|Флечер|dab=фудбалер}} |{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |align=center|НП |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/oct/moyes-manager-of-september.html |title=David Moyes named Barclays Manager of the Month |publisher=Premier League |date=10 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160646/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/oct/moyes-manager-of-september.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2012.6</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Хуан|Мата}} |{{flagsport|SCO}} [[Шпанија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/nov/juan-mata-and-sir-alex-ferguson-win-october-awards.html |title=Mata named Barclays Player of the Month |publisher=Premier League |date=6 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160633/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/nov/juan-mata-and-sir-alex-ferguson-win-october-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2012.7</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Маруан|Фелаини}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|СР |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/dec/marounae-fellaini-and-steve-clarke-win-november-awards.html |title=Fellaini named Barclays Player of the Month |publisher=Premier League |date=11 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213235208/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/marounae-fellaini-and-steve-clarke-win-november-awards.html |archive-date=13 December 2012}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2012.8</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2012]] |{{sortname|Робин|ван Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/jan/robin-van-persie-andre-villas-boas-win-december-awards.html |title=Robin van Persie and Andre Villas-Boas win Barclays' December awards |publisher=Premier League |date=11 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160704/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/jan/robin-van-persie-andre-villas-boas-win-december-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2013.1</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Адам|Ле Фондр}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Reading}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/feb/reading-pride-as-le-fondre-and-mcdermott-win-barclays-january-awards.html |title=Reading pride as Le Fondre and McDermott claim January awards |publisher=Premier League |date=6 February 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160702/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/feb/reading-pride-as-le-fondre-and-mcdermott-win-barclays-january-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2013.2</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Гарет|Бејл}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/mar/andre-villas-boas-and-gareth-bale-win-barclays-february-awards.html |title=Spurs double up with Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=1 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160329165525/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/mar/andre-villas-boas-and-gareth-bale-win-barclays-february-awards.html |archive-date=29 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2013.3</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Јан|Вертонген}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|ОД |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/apr/david-moyes-and-jan-vertonghen-win-barclays-march-awards.html |title=Vertonghen and Moyes win Barclays awards |publisher=Premier League |date=5 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160702/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/apr/david-moyes-and-jan-vertonghen-win-barclays-march-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2013.4</span>[[Премиер лига на Англија 2012-2013|2013]] |{{sortname|Робин|ван Перси}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/may/rafael-benitez-and-robin-van-persie-win-barclays-april-awards.html |title=Benitez and Van Persie win Barclays awards |publisher=Premier League |date=3 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202160644/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2012-13/may/rafael-benitez-and-robin-van-persie-win-barclays-april-awards.html |archive-date=2 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2013.5</span>{{anchor|2013–14}}[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Даниел|Стариџ}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/sep/brendan-rodgers-daniel-sturridge-win-barclays-august-awards.html |title=Liverpool double up with Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=13 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150804114956/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/sep/brendan-rodgers-daniel-sturridge-win-barclays-august-awards.html |archive-date=4 August 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2013.6</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Арон|Рамзи}} |{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/oct/arsene-wenger-aaron-ramsey-win-barclays-september-awards.html |title=Arsenal secure Barclays monthly awards double |publisher=Premier League |date=8 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150811213501/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/oct/arsene-wenger-aaron-ramsey-win-barclays-september-awards.html |archive-date=11 August 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2013.7</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/nov/aguero-and-pochettino-win-barclays-october-awards.html |title=Aguero and Pochettino claim Barclays awards |publisher=Premier League |date=8 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407174605/https://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/nov/aguero-and-pochettino-win-barclays-october-awards.html |archive-date=7 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2013.8</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Тим|Крул}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/dec/newcastles-krul-and-pardew-win-barclays-november-awards.html |title=Newcastle pair claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=8 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140119130021/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/dec/newcastles-krul-and-pardew-win-barclays-november-awards.html |archive-date=19 January 2014}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2013.9</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2013]] |{{sortname|Луис|Суарес}} |{{flagsport|URU}} [[Уругвај]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/jan/suarez-and-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |title=Suarez and Pellegrini claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=10 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150716044300/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/jan/suarez-and-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |archive-date=16 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2014.1</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Адам|Џонсон}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/feb/manuel-pellegrini-and-adam-johnson-win-barclays-january-awards.html |title=Pellegrini and Johnson secure Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=7 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160402151250/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/feb/manuel-pellegrini-and-adam-johnson-win-barclays-january-awards.html |archive-date=2 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2014.2</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Даниел|Стариџ}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/mar/sam-allardyce-and-daniel-sturridge-win-barclays-february-awards.html |title=Allardyce and Sturridge receive Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=14 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150605073328/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/mar/sam-allardyce-and-daniel-sturridge-win-barclays-february-awards.html |archive-date=5 June 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2014.3</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Стивен|Џерард}} # |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=ShareSuarezGerrard>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/apr/liverpool-claim-barclays-monthly-awards-hat-trick.html |title=Liverpool claim Barclays monthly awards hat-trick |publisher=Premier League |date=11 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140414005725/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/apr/liverpool-claim-barclays-monthly-awards-hat-trick.html |archive-date=14 April 2014}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2014.3</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Луис|Суарес}} # |{{flagsport|URU}} [[Уругвај]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref name=ShareSuarezGerrard/> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2014.4</span>[[Премиер лига на Англија 2013–2014|2014]] |{{sortname|Конор|Викам}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Sunderland}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/pulis-and-wickham-claim-barclays-monthly-awards.html |title=Wickham and Pulis claim Barclays awards for April |publisher=Premier League |date=2 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140505092549/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2013-14/may/pulis-and-wickham-claim-barclays-monthly-awards.html |archive-date=5 May 2014}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2014.5</span>{{anchor|2014–15}}[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Диего|Коста}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/sep/diego-costa-and-garry-monk-win-barclays-monthly-awards.html |title=Diego Costa and Garry Monk win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=12 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150720191435/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/sep/diego-costa-and-garry-monk-win-barclays-monthly-awards.html |archive-date=20 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2014.6</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Грацијано|Пеле}} |{{flagsport|ESP}} [[Италија]] |align=center|НП |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/oct/graziano-pelle-ronald-koeman-win-barclays-monthly-awards.html |title=Koeman and Pelle earn Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=17 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150723141906/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/oct/graziano-pelle-ronald-koeman-win-barclays-monthly-awards.html |archive-date=23 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2014.7</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Диафра|Сако}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/nov/sam-allardyce-diafra-sakho-win-barclays-monthly-awards.html |title=West Ham exceed Allardyce's expectations |publisher=Premier League |date=7 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111072545/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/nov/sam-allardyce-diafra-sakho-win-barclays-monthly-awards.html |archive-date=11 January 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2014.8</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/dec/sergio-aguero-alan-pardew-win-barclays-november-awards.html |title=Aguero and Pardew claim Barclays' monthly awards |publisher=Premier League |date=12 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316221446/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/dec/sergio-aguero-alan-pardew-win-barclays-november-awards.html |archive-date=16 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2014.9</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2014]] |{{sortname|Чарли|Остин}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Queens Park Rangers (long)}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/jan/160115-charlie-austin-and-manuel-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |title=Austin and Pellegrini claim Barclays' monthly awards |publisher=Premier League |date=16 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722070211/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/jan/160115-charlie-austin-and-manuel-pellegrini-win-barclays-december-awards.html |archive-date=22 July 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2015.1</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/feb/130215-harry-kane-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |title=Kane and Koeman claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=13 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151015031525/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/feb/130215-harry-kane-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |archive-date=15 October 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2015.2</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/mar/130315-harry-kane-and-tony-pulis-win-barclays-february-awards.html |title=Kane and Pulis claim Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=13 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305143000/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/mar/130315-harry-kane-and-tony-pulis-win-barclays-february-awards.html |archive-date=5 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2015.3</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Оливје|Жиру}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/apr/030415-olivier-giroud-and-arsene-wenger-claim-barclays-monthly-awards.html |title=Giroud and Wenger secure Barclays Monthly Awards |publisher=Premier League |date=3 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150812171623/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/apr/030415-olivier-giroud-and-arsene-wenger-claim-barclays-monthly-awards.html |archive-date=12 August 2015}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2015.4</span>[[Премиер лига на Англија 2014-2015|2015]] |{{sortname|Кристијан|Бентеке}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Aston Villa}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/may/080515-benteke-and-pearson-claim-barclays-monthly-awards-for-april.html |title=Benteke and Pearson win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=8 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160320222348/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2014-15/may/080515-benteke-and-pearson-claim-barclays-monthly-awards-for-april.html |archive-date=20 March 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2015.5</span>{{anchor|2015–16}}[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Андре|Ају}} |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Swansea City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/sep/110915-ayew-and-pellegrini-win-barclays-monthly-awards-for-august.html |title=Ayew and Pellegrini win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=11 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201033721/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/sep/110915-ayew-and-pellegrini-win-barclays-monthly-awards-for-august.html |archive-date=1 February 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2015.6</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Антони|Марсијал}} |{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/oct/161015-martial-and-pochettino-win-barclays-monthly-awards-for-september.html |title=Martial and Pochettino win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=16 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160412091134/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/oct/161015-martial-and-pochettino-win-barclays-monthly-awards-for-september.html |archive-date=12 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2015.7</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/nov/091115-vardy-and-wenger-win-barclays-monthly-awards-for-october.html |title=Vardy and Wenger win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=10 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503205235/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/nov/091115-vardy-and-wenger-win-barclays-monthly-awards-for-october.html |archive-date=3 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2015.8</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/dec/111215-jamie-vardy-and-claudio-ranieri-win-barclays-monthly-awards-november.html |title=Vardy and Ranieri win Barclays monthly awards |publisher=Premier League |date=11 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160523204343/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/dec/111215-jamie-vardy-and-claudio-ranieri-win-barclays-monthly-awards-november.html |archive-date=23 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2015.9</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2015]] |{{sortname|Одион|Игало}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team Watford}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/jan/150116-flores-and-ighalo-win-december-barclays-monthly-awards.html |title=Ighalo and Flores claim Barclays awards for December |publisher=Premier League |date=15 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425081516/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/jan/150116-flores-and-ighalo-win-december-barclays-monthly-awards.html |archive-date=25 April 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2016.1</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/feb/050216-sergio-aguero-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |title=Aguero and Koeman claim Barclays awards for January |publisher=Premier League |date=5 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062646/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/feb/050216-sergio-aguero-and-ronald-koeman-win-barclays-january-awards.html |archive-date=27 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2016.2</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Фрејзер|Форстер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Southampton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/mar/110316-fraser-forster-and-mauricio-pochettino-win-barclays-february-awards.html |title=Forster and Pochettino claim Barclays awards for February |publisher=Premier League |date=11 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527043109/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/mar/110316-fraser-forster-and-mauricio-pochettino-win-barclays-february-awards.html |archive-date=27 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2016.3</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/apr/080416-claudio-ranieri-and-harry-kane-win-barclays-march-awards.html |title=Kane and Ranieri win Barclays awards for March |publisher=Premier League |date=8 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160527062144/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/apr/080416-claudio-ranieri-and-harry-kane-win-barclays-march-awards.html |archive-date=27 May 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2016.4</span>[[Премиер лига на Англија 2015-2016|2016]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/may/110516-sergio-aguero-and-claudio-ranieri-win-barclays-april-awards.html |title=Aguero and Ranieri win Barclays awards for April |publisher=Premier League |date=11 May 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160605121126/http://www.premierleague.com/en-gb/news/news/2015-16/may/110516-sergio-aguero-and-claudio-ranieri-win-barclays-april-awards.html |archive-date=5 June 2016}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2016.5</span>{{anchor|2016–17}}[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Рахим|Стерлинг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/97642 |title=Raheem Sterling voted EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=9 September 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2016.6</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/119411 |title=Son claims EA Sports Player of the Month prize |publisher=Premier League |date=14 October 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2016.7</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Еден|Азар}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/139292 |title=Hazard voted EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=18 November 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2016.8</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Диего|Коста}} |{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/154178 |title=Costa named EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=9 December 2016 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2016.9</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2016]] |{{sortname|Златан|Ибрахимовиќ}} |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/304790 |title=Ibrahimovic named December 2016 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=13 January 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2017.1</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Деле|Али}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/327706 |title=Dele Alli wins EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=10 February 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2017.2</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/346237 |title=Kane earns EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=10 March 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2017.3</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Ромелу|Лукаку}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/356457 |title=Lukaku claims EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=31 March 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2017.4</span>[[Премиер лига на Англија 2016–2017|2017]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/388979 |title=Son wins EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 May 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2017.5</span>{{anchor|2017–18}}[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Садио|Мане}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/466971 |title=Mane earns August 2017 EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=8 September 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2017.6</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/489575 |title=Kane wins September EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=13 October 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2017.7</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Лерој|Сане}} |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/512728 |title=Sane wins October EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=17 November 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2017.8</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/558228 |title=Salah named November 2017's EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=15 December 2017 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2017.9</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2017]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/590790 |title=Kane matches Gerrard with December 2017 EA Sports player award |publisher=Premier League |date=12 January 2018 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2018.1</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/623855 |title=Aguero named January 2018 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=16 February 2018 |access-date=27 September 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2018.2</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/637609 |title=Salah named EA Sports Player of the Month for February |publisher=Premier League |date=9 March 2018 |access-date=9 March 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2018.3</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/662050 |title=Salah makes history with EA Sports award |publisher=Premier League |date=13 April 2018 |access-date=13 April 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2018.4</span>[[Премиер лига на Англија 2017–2018|2018]] |{{sortname|Вилфрид|Заха}} |{{flagsport|CIV}} [[Брег на Слоновата Коска]] |align=center|НП |{{Fb team Crystal Palace}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/682756 |title=Zaha claims first EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=9 May 2018 |access-date=9 May 2018}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2018.5</span>{{anchor|2018–19}}[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Лукас|Моура}} |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/845196 |title=Lucas wins August 2018 EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=7 September 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2018.6</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Еден|Азар}} |{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/877741 |title=Hazard named September 2018 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 October 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2018.7</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Пјер-Емерик|Обамејанг}} |{{flagsport|GAB}} [[Габон]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/903219 |title=Aubameyang wins October 2018 EA Sports Player of the Month award |publisher=Premier League |date=10 November 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2018.8</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Рахим|Стерлинг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/940006 |title=Sterling named November 2018 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 December 2018 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2018.9</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2018]] |{{sortname|Вирџил ван|Дајк}} |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/970798 |title=Klopp and Van Dijk claim 2018 December awards |publisher=Premier League |date=11 January 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2019.1</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1049447 |title=Rashford named January 2019 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=8 February 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2019.2</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1088134 |title=Aguero voted EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=8 March 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2019.3</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Садио|Мане}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1173537 |title=Mane wins March 2019 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 April 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2019.4</span>[[Премиер лига на Англија 2018-2019|2019]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1205987 |title=Vardy voted EA Sports April 2019 Player of the Month |publisher=Premier League |date=7 May 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2019.5</span>{{anchor|2019–20}}[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Теему|Пуки}} |{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |align=center|НП |{{Fb team Norwich City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1340641 |title=Pukki voted August 2019 EA Sports Player of Month |publisher=Premier League |date=13 September 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2019.6</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Пјер-Емерик|Обамејанг}} |{{flagsport|GAB}} [[Габон]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1412313 |title=Aubameyang voted September 2019 EA Sports Player of Month |publisher=Premier League |date=11 October 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2019.7</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Џејми|Варди}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1486151 |title=Vardy voted EA Sports Player of the Month for October 2019 |publisher=Premier League |date=9 November 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2019.8</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Садио|Мане}} |{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1527732 |title=Mane voted November 2019 EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=14 December 2019 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2019.9</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2019]] |{{sortname|Трент|Александер-Арнолд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1563909 |title=Alexander-Arnold named December EA Sports Player of Month |publisher=Premier League |date=10 January 2020 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2020.1</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Серхио|Агуеро}} |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1603303 |title=Aguero wins record seventh EA Sports Player of the Month |publisher=Premier League |date=7 February 2020 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2020.2</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1644143 |title=Fernandes: I'm happy with my start at Man Utd |publisher=Premier League |date=16 March 2020 |access-date=17 March 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|6|Јуни}} |align=center|<span style="display:none;">2020.3</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1715420 |title=Fernandes wins EA SPORTS Player of the Month again |publisher=Premier League |date=10 July 2020 |access-date=10 July 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|7|Јули}} |align=center|<span style="display:none;">2020.4</span>[[Премиер лига на Англија 2019–2020|2020]] |{{sortname|Мајкл|Антонио}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]]{{refn|name=Antonio2|group=note}} |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1747195|title=Antonio named EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=5 August 2020 |access-date=5 August 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2020.5</span>{{anchor|2020–21}}[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Доминик|Калверт-Луин}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1857310|title=Calvert-Lewin claims EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=9 October 2020 |access-date=9 October 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2020.6</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1894987|title=Son wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=13 November 2020 |access-date=13 November 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2020.7</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1931610 |title=Fernandes voted November EA SPORTS Player of the Month|publisher=Premier League |date=11 December 2020 |access-date=11 December 2020}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2020.8</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2020]] |{{sortname|Бруно|Фернандеш}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/1970984 |title=Fernandes makes history as EA SPORTS Player of the Month|publisher=Premier League |date=15 January 2021 |access-date=15 January 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2021.1</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Илкај|Ѓундоган}} |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2021385 |title=Gundogan named January's EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=12 February 2021 |access-date=12 February 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2021.2</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Илкај|Ѓундоган}} |{{flagsport|GER}} [[Германија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2061411 |title=Gundogan wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=12 March 2021 |access-date=12 March 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2021.3</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Келечи|Ихеаначо}} |{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |align=center|НП |{{Fb team Leicester City}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2080124|title=Iheanacho wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=2 April 2021 |access-date=2 April 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2021.4</span>[[Премиер лига на Англија 2020-2021|2021]] |{{sortname|Џеси|Лингард}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2139232|title=Lingard wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=14 May 2021 |access-date=14 May 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|5|Мај}} |align=center|<span style="display:none;">2021.5</span>[[Премиер лига на Англија 2020–2021|2021]] |{{sortname|Џо|Вилок}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2161190|title=Willock wins May's EA SPORTS Player of the Month Award |publisher=Premier League |date=29 May 2021 |access-date=29 May 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2021.6</span>{{anchor|2021–22}}[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Мајкл|Антонио}} |{{flagsport|JAM}} [[Јамајка]]{{refn|name=Antonio2|Антонио го променил своето државјанство од Англија во Јамајка во 2021.|group=note}} |align=center|СР |{{Fb team West Ham United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2245539|title=Antonio named August's EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=10 September 2021 |access-date=10 September 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2021.7</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2282125|title=Ronaldo voted EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=8 October 2021 |access-date=8 October 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2021.8</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2347037 |title=Salah wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=12 November 2021 |access-date=12 November 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2021.9</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Трент|Александер-Арнолд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite news |url=https://www.premierleague.com/news/2406868 |title=Alexander-Arnold voted EA SPORTS Player of the Month |publisher=Premier League |date=10 December 2021 |access-date=10 December 2021}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2021.10</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2021]] |{{sortname|Рахим|Стерлинг}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{Cite news|title=Sterling wins EA SPORTS Player of the Month award|url=http://www.premierleague.com/news/2444493|date=14 January 2022 |access-date=14 January 2022|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2022.1</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Давид|де Хеја}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ГМ |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2469842 |title=De Gea wins EA SPORTS Player of the Month award|publisher=Premier League |date=4 February 2022 |access-date=4 February 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2022.2</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Жоел|Матип}} |{{flagsport|CMR}} [[Камерун]] |align=center|ОД |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2522133|title=Matip wins EA SPORTS Player of the Month award|publisher=Premier League |date=11 March 2022 |accessdate=11 March 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2022.3</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Хари|Кејн}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2554697|title=Kane claims EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=1 April 2022 |accessdate=1 April 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2022.4</span>[[Премиер лига на Англија 2021–2022|2022]] |{{sortname|Кристијано|Роналдо}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/2612151|title=Ronaldo named April EA SPORTS Player of the Month|publisher=Premier League |date=12 May 2022 |accessdate=12 May 2022}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2022.5</span>{{anchor|2022–23}}[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Ерлинг|Холанд}} |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Haaland voted August EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/2787350 |access-date=16 September 2022 |date=16 September 2022 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2022.6</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Rashford voted September EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/2801341|access-date=30 September 2022 |date=30 September 2022 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2022.7</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Мигел|Алмирон}} |{{flagsport|PAR}} [[Парагвај]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |<ref>{{cite web |date=11 November 2022 |title=Almiron named October EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/2899176 |access-date=11 November 2022 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември/<br/>Декември}}{{refn|Премиер лигата на Англија била на пауза за време на [[Светско првенство во фудбал 2022|Светското првенство 2022]], па ноември и декември биле третирани како еден месец.|group=note|name=СП2022}} |align=center|<span style="display:none;">2022.8</span>{{anchor|2022–23}}[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2022]] |{{sortname|Мартин|Едегор}} |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|СР |{{Fb team Arsenal}} |<ref>{{cite web |title=Odegaard voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3016906|access-date=13 January 2023 |date=13 January 2023|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2023.1</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Rashford voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3042896|access-date=3 February 2023 |date=3 February 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2023.2</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Маркус|Рашфорд}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Rashford equals record as EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3100093|access-date=10 March 2023 |date=10 March 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2023.3</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Букајо|Сака}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Arsenal}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Saka wins first EA SPORTS Player of the Month award|url=https://www.premierleague.com/news/3124438|access-date=31 March 2023|date=31 March 2023|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2023.4</span>[[Премиер лига на Англија 2022-2023|2023]] |{{sortname|Ерлинг|Холанд}} |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Haaland wins EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3331263 |access-date=12 May 2023|date=12 May 2023|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2023.5</span>{{anchor|2023–24}}[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Џејмс|Мадисон}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Maddison joy in joining 'elite' club with EA SPORTS Player award |url=https://www.premierleague.com/news/3679835 |access-date=15 September 2023|date=15 September 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2023.6</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Сон|Хјунг Мин||Сон, Хеунг-мин}} |{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |align=center|НП |{{Fb team Tottenham}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/3734764 |title=Son matches Shearer and Henry with EA SPORTS Player award |date=13 October 2023 |access-date=13 October 2023 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2023.7</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Мохамед|Салах}} |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Mohamed Salah wins Premier League Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3776619 |access-date=10 November 2023|date=10 November 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2023.8</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Хари|Мегваер}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|ОД |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Maguire voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3808489 |access-date=8 December 2023 |date=8 December 2023 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2023.9</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2023]] |{{sortname|Доминик|Соланке}} |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team AFC Bournemouth}} |align=center|<ref>{{cite news |title=Solanke wins historic EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3853146|access-date=12 January 2024 |date=12 January 2024 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2024.1</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |{{sortname|Диого|Жота}} |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Jota wins first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/3894601|access-date=16 February 2024 |date=16 February 2024 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2024.2</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |{{sortname|Расмус|Хејлунд}} |{{flagsport|DEN}} [[Данска]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Hojlund makes history as EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3921955 |access-date=8 March 2024 |date=8 March 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2024.3</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |[[Родриго Мунис Карваљо|Родриго Мунис]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Fulham}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Muniz voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3960585 |access-date=12 April 2024 |date=12 April 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2024.4</span>[[Премиер лига на Англија 2023–2024|2024]] |[[Кол Палмер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Palmer voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/3998820 |access-date=10 May 2024 |date=10 May 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2024.5</span>{{anchor|2024–25}}[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Ерлинг Холанд]] |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Haaland voted August EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/4110692 |access-date=13 September 2024 |date=13 September 2024 |publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2024.6</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Кол Палмер]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Palmer voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/4145071 |access-date=11 October 2024 |date=11 October 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2024.7</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Крис Вуд (фудбалер 1991)|Крис Вуд]] |{{flagsport|NZL}} [[Нов Зеланд]] |align=center|НП |{{Fb team Nottingham Forrest}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Wood makes HISTORY with EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/4164752 |access-date=8 November 2024 |date=8 November 2024 |publisher=Premier League }}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2024.8</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Мохамед Салах]] |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4192741 |title=Salah wins SIXTH EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2024.9</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2024]] |[[Александер Исак]] |{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |align=center|НП |{{Fb team Newcastle United}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Isak voted EA SPORTS Player of the Month |url=https://www.premierleague.com/news/4220282 |publisher=Premier League |date=10 January 2025 |access-date=10 January 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2025.1</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Џастин Клајверт]] |{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |align=center|НП |{{Fb team AFC Bournemouth}} |align=center|<ref>{{cite web |title=Kluivert wins first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/news/4243105 |publisher=Premier League |date=7 February 2025 |access-date=7 February 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2025.2</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Мохамед Салах]] |{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |align=center|НП |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4266801 |title=Salah matches record with seventh EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=14 March 2025 |access-date=14 March 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2025.3</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Бруно Фернандеш]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4273684 |title=Fernandes matches Rooney with fifth EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=4 April 2025 |access-date=4 April 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2025.4</span>[[Премиер лига на Англија 2024–2025|2025]] |[[Алексис Макалистер]] |{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |align=center|СР |{{Fb team Liverpool}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/news/4303608 |title=Mac Allister wins EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=9 May 2025 |access-date=9 May 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2025.5</span>{{anchor|2025–26}}[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Џек Грилиш]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Everton}} |align=center|<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/en/news/4407220/grealish-wins-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award |title=Grealish wins first ever EA SPORTS Player of the Month award |publisher=Premier League |date=12 September 2025 |access-date=12 September 2025}}</ref> |- !scope=row|{{sort|9|Септември}} |align=center|<span style="display:none;">2025.6</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Ерлинг Холанд]] |{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Haaland wins fourth EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4437437/haaland-wins-fourth-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=10 October 2025|date=10 October 2025|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|10|Октомври}} |align=center|<span style="display:none;">2025.7</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |{{sortname|Брајан|Мбеумо}} |{{flagsport|CMR}} [[Камерун]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Mbeumo wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4455047/mbeumo-wins-his-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=7 November 2025|date=7 November 2025|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|11|Ноември}} |align=center|<span style="display:none;">2025.8</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Игор Тијаго]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Brentford}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Thiago wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4497486/thiago-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=12 December 2025|date=12 December 2025|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|12|Декември}} |align=center|<span style="display:none;">2025.9</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2025]] |[[Доминик Калверт-Луин]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|НП |{{Fb team Leeds United}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Calvert-Lewin wins first EA SPORTS Player of the Month award for six years|url=https://www.premierleague.com/en/news/4544215/calvert-lewin-wins-first-ea-sports-player-of-the-month-award-for-six-years |access-date=16 January 2026|date=16 January 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|1|Јануари}} |align=center|<span style="display:none;">2026.1</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Игор Тијаго]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Brentford}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Thiago makes history after winning EA SPORTS Player of the Month award|url=https://www.premierleague.com/en/news/4587125/thiago-makes-history-after-winning-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=13 February 2026|date=13 February 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|2|Февруари}} |align=center|<span style="display:none;">2026.2</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Антуан Семењо]] |{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |align=center|НП |{{Fb team Manchester City}} | align="center" |<ref>{{Cite web |title=Semenyo wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4611431/semenyo-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=13 March 2026|date=13 March 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|3|Март}} |align=center|<span style="display:none;">2026.3</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Бруно Фернандеш]] |{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |align=center|СР |{{Fb team Manchester United}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Fernandes matches Ronaldo with sixth EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4623552/fernandes-matches-ronaldo-with-sixth-ea-sports-player-of-the-month-award/ |access-date=3 April 2026|date=3 April 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|4|Април}} |align=center|<span style="display:none;">2026.3</span>[[Премиер лига на Англија 2025–2026|2026]] |[[Морган Гибс-Вајт]] |{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |align=center|СР |{{Fb team Nottingham Forest}} |align=center|<ref>{{Cite web |title=Gibbs-White wins his first EA SPORTS Player of the Month award |url=https://www.premierleague.com/en/news/4649690/gibbs-white-wins-his-first-ea-sports-player-of-the-month-award |access-date=8 May 2026|date=8 May 2026|publisher=Premier League}}</ref> |- !scope=row|{{sort|8|Август}} |align=center|<span style="display:none;">2025.5</span>{{anchor|2026–27}}[[Премиер лига на Англија 2026–2027|2026]] |[[Жоао Педро (фудбалер 2001)|Жоао Педро]] |{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |align=center|НП |{{Fb team Chelsea}} |align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/en/news/4713134/joao-pedro-wins-first-ever-ea-sports-player-of-the-month-award |publisher=Premier League|title=Joao Pedro wins first ever EA SPORTS Player of the Month award |date=11 September 2026 |access-date=11 September 2026}}</ref> |} ==Повеќекратни добитници== Во следната табела е наведен бројот на награди освоени од играчи кои освоиле најмалку две награди за Играч на месецот. Играчите означени во '''болд''' сè уште се активни. {| class="wikitable plainrowheaders" |- !scope=col|Место !scope=col|Играч !scope=col|Награди |- ! rowspan="3" scope="row" style="text-align:center" |1. |[[Серхио Агуеро]] | rowspan="3" align="center" |7 |- |'''[[Хари Кејн]]''' |- |'''[[Мохамед Салах]]''' |- ! rowspan="3" scope="row" style="text-align:center" |4. |'''[[Бруно Фернандеш]]''' | rowspan="3" align="center" |6 |- |[[Стивен Џерард]]{{refn|Наградата на Џерард за март 2014 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |'''[[Кристијано Роналдо]]''' |- ! rowspan="2" scope="row" style="text-align:center" |7. |[[Робин ван Перси]] | rowspan="2" align="center" |5 |- |[[Вејн Руни]] |- ! rowspan="9" scope="row" style="text-align:center" |9. |[[Денис Бергкамп]]{{refn|Наградата на Бергкамп за февруари 2004 била споделена со друг играч.|name=Bergkamp|group=note}} | rowspan="9" align="center" |4 |- |'''[[Ерлинг Холанд]]''' |- |[[Тјери Анри]] |- |[[Френк Лампард]] |- |'''[[Маркус Рашфорд]]''' |- |[[Пол Сколс]] |- |[[Алан Ширер]]{{refn|Наградата на Ширер за ноември 1994 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |'''[[Сон Хјунг Мин]]''' |- |'''[[Џејми Варди]]''' |- ! rowspan="8" scope="row" style="text-align:center" |18. |[[Гарет Бејл]] | rowspan="8" align="center" |3 |- |[[Роби Кин]]{{refn|Наградата на Кин за април 2007 била споделена со друг играч.|name=Keane|group=note}} |- |'''[[Садио Мане]]''' |- |[[Руд ван Нистелрој]] |- |[[Питер Одемвингие]] |- |'''[[Рахим Стерлинг]]''' |- |[[Двајт Јорк]] |- |[[Ешли Јанг]] |- ! rowspan="31" scope="row" style="text-align:center" |27. |[[Еден Азар]] | rowspan="31" align="center" |2 |- |'''[[Трент Александер-Арнолд]]''' |- |[[Никола Анелка]] |- |[[Мајкл Антонио]] |- |[[Димитар Бербатов]]{{refn|Наградата на Бербатов за април 2007 била споделена со друг играч.|name=Berbatov|group=note}} |- |[[Џејмс Бити (фудбалер)|Џејмс Бити]] |- |[[Рајан Гигс]] |- |[[Дион Даблин]] |- |'''[[Диего Коста]]''' |- |'''[[Илкај Ѓундоган]]''' |- |[[Давид Жинола]] |- |[[Џанфранко Ѕола]] |- |'''[[Игор Тијаго]]''' |- |[[Тони Јебоа]] |- |'''[[Доминик Калверт-Луин]]''' |- |[[Рој Кин]] |- |[[Мат Ле Тисје]] |- |[[Роб Ли]] |- |[[Дани Марфи]] |- |[[Пјер-Емерик Обамејанг]] |- |'''[[Кол Палмер]]''' |- |[[Скот Паркер]] |- |[[Крис Сатон]]{{refn|Наградата на Сатон за ноември 1994 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |[[Даниел Стариџ]] |- |'''[[Луис Суарес]]'''{{refn|Наградата на Суарес за март 2014 била споделена со друг играч.|name=Suarez|group=note}} |- |[[Фернандо Торес]] |- |[[Сеск Фабрегас]] |- |[[Роби Фаулер]]{{refn|Наградата на Фаулер за јануари 1996 била споделена со друг играч.|group=note}} |- |[[Тим Флауерс]] |- |[[Ендрју Џонсон (фудбалер)|Ендрју Џонсон]] |- |[[Теди Шерингам]] |} ==Награди по држава== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style=text-align:center |- !scope=col|Држава !scope=col|Играчи !scope=col|Награди |- !scope=row|{{flagsport|ENG}} [[Англија]] |71{{refn|Вклучуваjќи го и [[Мајкл Антонио]], кој го променил своето државјанство подоцна од Англија во Јамајка во 2021 година.|name=Antonio|group=note}} |120{{refn|Од наградите на англиските играчи, 7 биле поделени: [[Алан Ширер]] и [[Крис Сатон]] во ноември 1994, [[Стан Колимор]] и [[Роби Фаулер]] во јануари 1996, [[Енди Кол]] и [[Кевин Дејвис]] во ноември 1997 и [[Стивен Џерард]] во март 2014.|group=note}}{{refn|name=Antonio|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|FRA}} [[Франција]] |12 |17 |- !scope=row|{{flagsport|NED}} [[Холандија]] |8 |17{{refn|name=Bergkamp|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|POR}} [[Португалија]] |4 |14 |- !scope=row|{{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] |7 |10 |- !scope=row|{{flagsport|ARG}} [[Аргентина]] |4 |10 |- !scope=row|{{flagsport|BRA}} [[Бразил]] |6 |7{{refn|Наградата на Еду за февруари 2004 била споделена со друг играч.|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|EGY}} [[Египет]] |1 |7 |- !scope=row|{{flagsport|BEL}} [[Белгија]] |5 |6 |- !scope=row|{{flagsport|NGA}} [[Нигерија]] |4 |6 |- !scope=row|{{flagsport|IRL}} [[Ирска]] |3 |6{{refn|name=Keane|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|WAL}} [[Велс]] |3 |6 |- !scope=row|{{flagsport|SEN}} [[Сенегал]] |3 |5 |- !scope=row|{{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |2 |5 |- !scope=row|{{flagsport|SWE}} [[Шведска]] |4 |4 |- !scope=row|{{flagsport|GER}} [[Германија]] |3 |4 |- !scope=row|{{flagsport|GHA}} [[Гана]] |3 |4 |- !scope=row|{{flagsport|KOR}} [[Јужна Кореја]] |1 |4 |- !scope=row|{{flagsport|FIN}} [[Финска]] |3 |3 |- !scope=row|{{flagsport|SCO}} [[Шкотска]] |3 |3 |- !scope=row|{{flagsport|ITA}} [[Италија]] |2 |3 |- !scope=row|{{flagsport|TTO}} [[Тринидад и Тобаго]] |1 |3 |- !scope=row|{{flagsport|CMR}} [[Камерун]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|CZE}} [[Чешка]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|JAM}} [[Јамајка]] |2{{refn|name=Antonio2|group=note}} |2{{refn|name=Antonio2|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|PAR}} [[Парагвај]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|RUS}} [[Русија]] |2 |2 |- !scope=row|{{flagsport|BUL}} [[Бугарија]] |1 |2{{refn||name=Berbatov|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|GAB}} [[Габон]] |1 |2 |- !scope=row|{{flagsport|URU}} [[Уругвај]] |1 |2{{refn||name=Suarez|group=note}} |- !scope=row|{{flagsport|AUS}} [[Австралија]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|AUT}} [[Австрија]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|BIH}} [[Босна и Херцеговина]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|CRI}} [[Костарика]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|CRO}} [[Хрватска]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|DEN}} [[Данска]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|ICE}} [[Исланд]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|CIV}} [[Брег на Слоновата Коска]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|NZL}} [[Нов Зеланд]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|SRB}} [[Србија]] |1 |1 |- !scope=row|{{flagsport|TUR}} [[Турција]] |1 |1 |} ==Награди по клуб== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style=text-align:center |- !scope=col|Клуб !scope=col|Играч !scope=col|Награди |- !scope=row|{{Fb team Manchester United}} |24 |50{{refn|Играчот на Манчестер Јунајтед, [[Енди Кол]], ја споделил својата награда од ноември 1997 година.|group=note}} |- ! scope="row" |{{Fb team Liverpool}} |19 |37{{refn|Играчите на Ливерпул, [[Стан Колимор]] и [[Роби Фаулер]] ја споделиле наградата во јануари 1996.|group=note}}{{refn|Играчите на Ливерпул, [[Стивен Џерард]] и [[Луис Суарес]] ја споделиле наградата во април 2014.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Arsenal}} |22 |32{{refn|Играчите на Арсенал, [[Денис Бергкамп]] и [[Еду Сесар Гаспар|Еду]] ја споделиле наградата во во февруари 2004.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Tottenham}} |15 |26{{refn|Играчите на Тотенхем, [[Роби Кин]] и [[Димитар Бербатов]] ја споделиле наградата во април 2007.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Manchester City}} |10 |22 |- !scope=row|{{Fb team Chelsea}} |14 |21 |- !scope=row|{{Fb team Newcastle United}} |8 |11 |- !scope=row|{{Fb team Everton}} |10 |10 |- !scope=row|{{Fb team Aston Villa}} |7 |9 |- !scope=row|{{Fb team Southampton}} |6 |8{{refn|Играчот на Саутхемптон, [[Кевин Дејвис]], ја споделил својата награда од ноеммври 1997.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Leeds United}} |6 |7 |- !scope=row|{{Fb team West Ham United}} |6 |7 |- !scope=row|{{Fb team Leicester City}} |4 |7 |- !scope=row|{{Fb team Blackburn}} |4 |5{{refn|Играчите на Блекбурн Роверс, [[Алан Ширер]] и [[Крис Сатон]] ја споделиле наградата во ноември 1994.|group=note}} |- !scope=row|{{Fb team Sunderland}} |4 |4 |- !scope=row|{{Fb team Bolton Wanderers}} |3 |3 |- !scope=row|{{Fb team Fulham}} |3 |3 |- !scope=row|{{Fb team West Bromwich}} |1 |3 |- !scope=row|{{Fb team AFC Bournemouth}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Charlton}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Coventry City}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Crystal Palace}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Queens Park Rangers (long)}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Swansea City}} |2 |2 |- !scope=row|{{Fb team Brentford}} |1 |2 |- !scope=row|{{Fb team Birmingham City}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Derby County}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Hull City}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Ipswich Town}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Middlesbrough}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Norwich City}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Nottingham Forrest}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Portsmouth}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Reading}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Sheffield Wednesday}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Watford}} |1 |1 |- !scope=row|{{Fb team Wimbledon FC}} |1 |1 |} == Нотес == <references group="note"/> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == *{{cite web |url=https://www.premierleague.com/stats/awards?se=274&aw=-1 |title=Premier League Awards |publisher=Premier League |access-date=17 март 2020}} [[Категорија:Поединечни фудбалски награди]] [[Категорија:Награди во Премиер лигата на Англија]] [[Категорија:Фудбалски награди]] 9ho2o4yea13vyuxq2xqe9za4hytmf7k 10 1393640 5629920 5548594 2026-09-19T07:36:40Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Reflist-talk]] на [[Предлошка:Наводи-разговор]] 5548594 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Reflist-talk/styles.css"/><div class="reflist-talk" {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}}> <p class="reflist-talk-title">{{{title|Наводи}}}</p> {{reflist|{{{1|{{{colwidth|}}}}}}|refs={{{refs|}}}|group={{{group|}}}}} </div><noinclude> {{Документација}} </noinclude> hpc1clu5nqq3j0ztyv079qjy0zgenkw 5629923 5629920 2026-09-19T07:37:33Z Bjankuloski06 332 5629923 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Reflist-talk/styles.css"/><div class="reflist-talk" {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}}> <p class="reflist-talk-title">{{{title|Наводи}}}</p> {{reflist|{{{1|{{{colwidth|}}}}}}|refs={{{refs|}}}|group={{{group|}}}}} </div><noinclude> {{документација}} [[Категорија:Предлошки за наводи]] </noinclude> n6dhh9kyyquzg2z2gi83arqj4fwlxit 5629924 5629923 2026-09-19T07:38:35Z Bjankuloski06 332 5629924 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Наводи-разговор/styles.css"/><div class="reflist-talk" {{#if:{{{style|}}}|style="{{{style}}}"}}> <p class="reflist-talk-title">{{{title|Наводи}}}</p> {{reflist|{{{1|{{{colwidth|}}}}}}|refs={{{refs|}}}|group={{{group|}}}}} </div><noinclude> {{документација}} [[Категорија:Предлошки за наводи]] </noinclude> kqerwcugt47aej8loxig1uqng2ngifb 10 1393641 5629922 5548595 2026-09-19T07:36:40Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Reflist-talk/styles.css]] на [[Предлошка:Наводи-разговор/styles.css]] без да остави пренасочување 5548595 sanitized-css text/css /* {{pp|small=y}} */ .reflist-talk { margin: auto 0; border: 1px dashed var( --border-color-base, #a2a9b1 ); padding: 4px; padding-left: 1em; } .reflist-talk-title { font-weight: bold; } iew0l9llvr9tc0u6j45mjanyuz2kvvu 10 1393693 5629967 5576007 2026-09-19T09:24:18Z Carshalton 30527 5629967 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox|navbox |name = Играч на месецот во Премиер лигата на Англија |title = [[Играч на месецот во Премиер лигата на Англија|<span style="color:white;">Играч на месецот во Премиер лигата на Англија</span>]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |nowrapitems = yes |groupstyle = background: purple; color: white; |titlestyle = background: purple; color: white; | group1 = <span style="color:white;">1990-ти</span><!--До крајот на сезоната 1999-2000--> | list1 = *[[Јирген Клинсман|Клинсман]] *[[Роб Ли|Ли]] *[[Пол Инс|Инс]] *[[Алан Ширер|Ширер]]/[[Крис Сатон|Сатон]] *[[Мат Ле Тисје|Ле&nbsp;Тисје]] *[[Крис Водл|Водл]] *[[Данкан Фергусон|Фергусон]] *[[Тони Јебоа|Јебоа]] *[[Дејвид Симан|Симан]] *[[Давид Жинола|Жинола]] *[[Тони Јебоа|Јебоа]] *[[Тревор Синклер|Синклер]] *[[Роб Ли|Ли]] *[[Роби Фаулер|Фаулер]] *[[Стан Колимор|Колимор]]/[[Роби Фаулер|Фаулер]] *[[Двајт Јорк|Јорк]] *[[Ерик Кантона|Кантона]] *[[Андреј Канчелскис|Канчелскис]] *[[Дејвид Бекам|Бекам]] *[[Патрик Бергер|Бергер]] *[[Мат Ле Тисје|Ле&nbsp;Тисје]] *[[Ијан Рајт|Рајт]] *[[Џанфранко Ѕола|Ѕола]] *[[Тим Флауерс|Флауерс]] *[[Роби Ерл|Ерл]] *[[Жунињо Паулиста|Жунињо]] *[[Мики Еванс|Еванс]] *[[Денис Бергкамп|Бергкамп]] *[[Денис Бергкамп|Бергкамп]] *[[Пауло Ванчоп|Ванчоп]] *[[Енди Кол|Е.&nbsp;Кол]]/[[Кевин Дејвис|Дејвис]] *[[Стив Макманаман|Макманаман]] *[[Дион Даблин|Даблин]] *[[Крис Сатон|Сатон]] *[[Алекс Манингер|Манингер]] *[[Емануел Пети|Пети]] *[[Мајкл Овен|Овен]] *[[Алан Ширер|Ширер]] *[[Рој&nbsp;Кин]] *[[Дион Даблин|Даблин]] *[[Давид Жинола|Жинола]] *[[Двајт Јорк|Јорк]] *[[Никола Анелка|Анелка]] *[[Реј Парлор|Парлор]] *[[Кевин Кембел (фудбалер)|Кембел]] *[[Роби Кин|Роб.&nbsp;Кин]] *[[Мази Изет|Изет]] *[[Кевин Филипс (фудбалер)|Филипс]] *[[Сами Хјупија|Хјупија]] *[[Рој&nbsp;Кин]] *[[Гарет Саутгејт|Саутгејт]] *[[Пол Мерсон|Мерсон]] *[[Двајт Јорк|Јорк]] *[[Тјери Анри|Анри]] | group2 = <span style="color:white;">2000-ти</span><!--До крајот на сезоната 2009-2010--> | list2 = *[[Алан Смит (фудбалер 1980)|Смит]] *[[Тим Флауерс|Флауерс]] *[[Теди Шерингам|Шерингам]] *[[Пол Робинсон|Робинсон]] *[[Џејмс Бити|Бити]] *[[Роби Кин|Роб.&nbsp;Кин]] *[[Стјуарт Пирс|Пирс]] *[[Стивен Џерард|Џерард]] *[[Гари Макалистер|Г.&nbsp;Макалистер]] *[[Луј Саа|Саа]] *[[Хуан Себастијан Верон|Верон]] *[[Рио Фердинанд|Фердинанд]] *[[Дани Марфи|Марфи]] *[[Руд ван Нистелрој|ван&nbsp;Нистелрој]] *[[Маркус Бент|М.&nbsp;Бент]] *[[Руд ван Нистелрој|ван&nbsp;Нистелрој]] *[[Денис Бергкамп|Бергкамп]] *[[Фредрик Јунгберг|Јунгберг]] *[[Силвен Вилтор|Вилтор]] *[[Тјери Анри|Анри]] *[[Џанфранко Ѕола|Ѕола]] *[[Џејмс Бити|Бити]] *[[Алан Ширер|Ширер]] *[[Пол Сколс|Сколс]] *[[Робер Пирес|Пирес]] *[[Стивен Џерард|Џерард]] *[[Руд ван Нистелрој|ван&nbsp;Нистелрој]] *[[Теди Шерингам|Шерингам]] *[[Френк Лампард|Лампард]] *[[Алан Ширер|Ширер]] *[[Џеј-Џеј Окоча|Окоча]] *[[Пол Сколс|Сколс]] *[[Тјери Анри|Анри]] *[[Денис Бергкамп|Бергкамп]]/[[Едуардо Сесар Гаспар|Еду]] *[[Микаел Форсел|Форсел]] *[[Тјери Анри|Анри]] *[[Хосе Антонио Рејес|Рејес]] *[[Ледли Кинг|Кинг]] *[[Ендрју Џонсон (фудбалер 1981)|Е.&nbsp;Џонсон]] *[[Арјен Робен|Робен]] *[[Стивен Џерард|Џерард]] *[[Џон Тери|Тери]] *[[Вејн Руни|Руни]] *[[Џо Кол|Џ.&nbsp;Кол]] *[[Френк Лампард|Лампард]] *[[Дарен Бент|Д.&nbsp;Бент]] *[[Дани Марфи|Марфи]] *[[Френк Лампард|Лампард]] *[[Робин ван Перси|ван&nbsp;Перси]] *[[Вејн Руни|Руни]] *[[Рио Фердинанд|Фердинанд]] *[[Кевин Нолан|Нолан]] *[[Вејн Руни|Руни]] *[[Стивен Џерард|Џерард]] *[[Рајан Гигс|Гигс]] *[[Ендрју Џонсон (фудбалер 1981)|Е.&nbsp;Џонсон]] *[[Пол Сколс|Сколс]] *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] *[[Сеск Фабрегас|Фабрегас]] *[[Рајан Гигс|Гигс]] *[[Петр Чех|Чех]] *[[Димитар Бербатов|Бербатов]]/[[Роби Кин|Роб.&nbsp;Кин]] *[[Мајка Ричардс|Ричардс]] *[[Сеск Фабрегас|Фабрегас]] *[[Вејн Руни|Руни]] *[[Габриел Агбонлахор|Агбонлахор]] *[[Роке Санта Крус|Санта&nbsp;Крус]] *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] *[[Фернандо Торес|Торес]] *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] *[[Ешли Јанг|Јанг]] *[[Деко]] *[[Ешли Јанг|Јанг]] *[[Френк Лампард|Лампард]] *[[Никола Анелка|Анелка]] *[[Ешли Јанг|Јанг]] *[[Немања Видиќ|Видиќ]] *[[Фил Џагиелка|Џагиелка]] *[[Стивен Џерард|Џерард]] *[[Андреј Аршавин|Аршавин]] *[[Џермејн Дефо|Дефо]] *[[Фернандо Торес|Торес]] *[[Робин ван Перси|ван&nbsp;Перси]] *[[Џими Булард|Булард]] *[[Карлос Тевес|Тевес]] *[[Вејн Руни|Руни]] *[[Марк Шварцер|Шварцер]] *[[Флорен Малуда|Малуда]] *[[Гарет Бејл|Бејл]] | group3 = <span style="color:white;">2010-ти</span><!--До крајот на сезоната 2019-2020--> | list3 = *[[Пол Сколс|Сколс]] *[[Питер Одемвингие|Одемвингие]] *[[Рафаел ван дер Варт|ван&nbsp;дер&nbsp;Варт]] *[[Јохан Елмандер|Елмандер]] *[[Самир Насри|Насри]] *[[Димитар Бербатов|Бербатов]] *[[Скот Паркер|Паркер]] *[[Давид Луис|Луис]] *[[Питер Одемвингие|Одемвингие]] *[[Един Џеко|Џеко]] *[[Давид Силва|Силва]] *[[Робин ван Перси|ван&nbsp;Перси]] *[[Скот Паркер|Паркер]] *[[Демба Ба|Ба]] *[[Гарет Бејл|Бејл]] *[[Питер Одемвингие|Одемвингие]] *[[Гилфи Сигурдсон|Сигурдсон]] *[[Никица Јелавиќ|Јелавиќ]] *[[Стивен Флечер|Флечер]] *[[Хуан Мата|Мата]] *[[Маруан Фелаини|Фелаини]] *[[Робин ван Перси|ван&nbsp;Перси]] *[[Адам Ле Фондр|Ле&nbsp;Фондр]] *[[Гарет Бејл|Бејл]] *[[Јан Вертонген|Вертонген]] *[[Робин ван Перси|ван&nbsp;Перси]] *[[Даниел Стариџ|Стариџ]] *[[Арон Рамзи|Рамзи]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Тим Крул|Крул]] *[[Луис Суарес|Суарес]] *[[Адам Џонсон|А.&nbsp;Џонсон]] *[[Даниел Стариџ|Стариџ]] *[[Стивен Џерард|Џерард]]/[[Луис Суарес|Суарес]] *[[Конор Викам|Викам]] *[[Диего Коста|Коста]] *[[Грацијано Пеле|Пеле]] *[[Диафра Сако|Сако]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Чарли Остин|Остин]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Оливје Жиру|Жиру]] *[[Кристијан Бентеке|Бентеке]] *[[Андре Ају|Ају]] *[[Антони Марсијал|Марсијал]] *[[Џејми Варди|Варди]] *[[Џејми Варди|Варди]] *[[Одион Игало|Игало]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Фрејзер Форстер|Форстер]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Рахим Стерлинг|Стерлинг]] *[[Сон Хјунг Мин|Сон]] *[[Еден Азар|Азар]] *[[Диего Коста|Коста]] *[[Златан Ибрахимовиќ|Ибрахимовиќ]] *[[Деле Али|Али]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Ромелу Лукаку|Лукаку]] *[[Сон Хјунг Мин|Сон]] *[[Садио Мане|Мане]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Лерој Сане|Сане]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Вилфрид Заха|Заха]] *[[Лукас Моура|Лукас]] *[[Еден Азар|Азар]] *[[Пјер-Емерик Обамејанг|Обамејанг]] *[[Рахим Стерлинг|Стерлинг]] *[[Вирџил ван Дајк|ван&nbsp;Дајк]] *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Садио Мане|Мане]] *[[Џејми Варди|Варди]] *[[Теему Пуки|Пуки]] *[[Пјер-Емерик Обамејанг|Обамејанг]] *[[Џејми Варди|Варди]] *[[Садио Мане|Мане]] *[[Трент Александер-Арнолд|Александер-Арнолд]] *[[Серхио Агуеро|Агуеро]] *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] *[[Мајкл Антонио|Антонио]] | group4 = <span style="color:white;">2020-ти</span><!--До крајот на сезоната 2029-2030--> | list4 = *[[Доминик Калверт-Луин|Калверт-Луин]] *[[Сон Хјунг Мин|Сон]] *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] *[[Илкај Ѓундоган|Ѓундоган]] *[[Илкај Ѓундоган|Ѓундоган]] *[[Келечи Ихеаначо|Ихеаначо]] *[[Џеси Лингард|Лингард]] *[[Џо Вилок|Вилок]] *[[Мајкл Антонио|Антонио]] *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Трент Александер-Арнолд|Александер-Арнолд]] *[[Рахим Стерлинг|Стерлинг]] *[[Давид де Хеја|де&nbsp;Хеја]] *[[Жоел Матип|Матип]] *[[Хари Кејн|Кејн]] *[[Кристијано Роналдо|Роналдо]] *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] *[[Мигел Алмирон|Алмирон]] *[[Мартин Едегор|Едегор]] *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] *[[Маркус Рашфорд|Рашфорд]] *[[Букајо Сака|Сака]] *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] *[[Џејмс Мадисон|Мадисон]] *[[Сон Хјунг Мин|Сон]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Хари Мегваер|Мегваер]] *[[Доминик Соланке|Соланке]] *[[Диого Жота|Жота]] *[[Расмус Хејлунд|Хејлунд]] *[[Родриго Мунис Карваљо|Мунис]] *[[Кол Палмер|Палмер]] *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] *[[Кол Палмер|Палмер]] *[[Крис Вуд (фудбалер 1991)|Вуд]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Александер Исак|Исак]] *[[Џастин Клајверт|Клајверт]] *[[Мохамед Салах|Салах]] *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] *[[Алексис Макалистер|А.&nbsp;Макалистер]] *[[Џек Грилиш|Грилиш]] *[[Ерлинг Холанд|Холанд]] *[[Брајан Мбеумо|Мбеумо]] *[[Игор Тијаго|Тијаго]] *[[Доминик Калверт-Луин|Калверт-Луин]] *[[Игор Тијаго|Тијаго]] *[[Антуан Семењо|Семењо]] *[[Бруно Фернандеш|Фернандеш]] *[[Морган Гибс-Вајт|Гибс-Вајт]] *[[Жоао Педро (фудбалер 2001)|Жоао Педро]] }}<noinclude> {{Документација}} [[Категорија:Предлошки за фудбалски поединечни награди]] </noinclude> fvh0vc32ka8bby529m0c2423zske3aj 0 1395180 5629875 5561025 2026-09-18T20:48:40Z CommonsDelinker 746 Замена на [[File:Blason_de_la_famille_Martinot_(Paris).svg]] со [[File:Blason_famille_fr_Martinot_(Paris).svg]] (од страна на [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] поради: [[:c:COM:FR|File renamed]]: - r3). 5629875 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Martinot1678.jpg|мини|Часовник направен од Балтазар Мартино, 1678 година]] [[Податотека:Blason famille fr Martinot (Paris).svg|мини|Грб на семејството часовничари Мартино .]] '''Балтазар Мартино''' (1636–1714) бил француски [[Саатчиски занает|часовничар]] и помошник во комората на кралицата и кралот. Неговата ќерка Ана Мартино се омажила за кралскиот златар Филип ван Диевоет. Тој се сметал за еден од најпознатите часовничари во Европа во своето време. Изработувал часовници за францускиот, европскиот и источноазискиот пазар. Најмногу дизајнирал мебел од Андре-Шарл Бул (1642-1732). Роден бил во Руан, син на Балтазар Мартино I (1610–1697), гувернер на Големиот часовник во Руан. Неговите браќа, Клод (1637–по 1697), Етјен (1639–1702) и Жил (1658–1726), исто така биле познати часовничари, а Мартино II бил татко и на Балтазар-Луј Мартино. За разлика од неговиот татко, Балтазар Мартино II работел во Париз од околу 1660 година. Во 1683 година се населил на улицата Галанд, а во 1697 година на Кеј де Орфевр. Во 1710 година се пензионирал во Сен Жермен ан Ле, каде што починал неколку години подоцна. Неговиот талент му донел голем углед и важни покровители. Во 1665 година го наследил својот свекор, Пјер Белон, како ''Часовничар на Кралицата'' на Ана од Австрија. Подоцна бил назначен и за ''Часовничар на кралскиот совет'',. Меѓу неговите покровители биле Луј XIV, Големиот Дофин, војводите од Омон и де Ла Тремој, принцот де Рохан, маркизот д’Аргенсон, комесата де Полињак, кардиналот де Гесвр и претседателите Ламо де Харле, како и многу други влијателни личности.Во 1685 година продал неколку часовници на кралот на Сиам, а испратил и голем број часовници во Константинопол. Пописот од 1700 година покажал дека тој поседувал најголема залиха на часовници во Париз, а пет години претходно организирал значајна лотарија заедно со својот колега Николас Грибелин. Неговите часовници биле сместени во куќишта направени од Жан-Мишел Циглер и Андре-Шарл Бул. Неговите дела сега се изложени во музејите како Музејот на Лувр, Музејот на Клуни и Музејот национални техники на техника, Париз; Музеј на декоративни уметности, Лион; Музеј де Сен Пјер; Музеј де Пау и Шато де Шанзи; Музејот дер Цајтмесунг Бејер, Цирих; Музеј на часовничарство во Ла Шо-де-Фон; Математичко-физички салон, Дрезден; [[Викторија и Алберт (музеј)|Музејот на Викторија и Алберт]], Лондон и Музејот на уметност, Кливленд, Охајо.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.antique-horology.org/gallery/asp/objectright.asp?id=276|title=Home|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719032207/http://www.antique-horology.org/gallery/asp/objectright.asp?id=276|archive-date=2011-07-19|accessdate=2008-11-02}}</ref> Часовникот во [[Дворец Планалто]] во Бразилија бил уништен за време на инвазијата на Бразилскиот Конгрес на 8 јануари 2023 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://g1.globo.com/df/distrito-federal/noticia/2023/01/09/antes-e-depois-veja-obras-de-arte-danificadas-durante-atos-terroristas-no-palacio-do-planalto.ghtml|title=ANTES e DEPOIS: Veja obras de arte danificadas durante atos terroristas no Palácio do Planalto|date=9 January 2023}}</ref> == Библиографија == * Хелен Кавалие родено Ескејрак-Лотур, ''Пјер Жермен дит ле Ромен (1703-1783).'' ''Vie d'un orfèvre et de son entourage'', Париз, 2007, thèse de l'École des Chartes, tome I, pp.&nbsp;209, 210, 345, 350, 429, 447. (Во врска со златарите Вандиве). * Mathieu da Vinha, ''Les valets de chambre de Louis XIV'', Париз, Перин, 2004 година. * Тарди, ''Dictionnaire des horlogers français'', Париз, 1971 година, под вербо Мартино. * ''Bulletin de la Commission des antiquités de la Seine-Inférieure'', Imprimerie H. Boissel, 1897, Tome 10 (1894/96), стр.&nbsp;425, над Балтазар Мартино. * ''Мемоари на академското здружение за земјоделство, науки, уметности и убави писма од департментот на Обе'', Друштво за академија за земјоделство, науки, уметности и убавини писма на департментот.&nbsp;185. * АЛБИЛО, Ана Хозе Брања. ''EL TIEMPO DE LOS BORBONES ARTE DE LA RELOJERÍA EN LAS COLECCIONES REALES DE FELIPE VA FERNANDO VII'' . Универзидад де Ваљадолид: 2016 година, Шпанија. == Белешки == {{Ризница-врска|Balthazar Martinot}}{{Наводи}}{{Нормативна контрола}}{{DEFAULTSORT:Мартино, Балтазар}} [[Категорија:Починати во 1714 година]] [[Категорија:Родени во 1636 година]] [[Категорија:Часовничари]] ec6n4z1w20nzhw6stw5ln3jigjjcycv 0 1395649 5629828 5605081 2026-09-18T13:33:08Z Andrew012p 85224 /* */ 5629828 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Филм | image = Одисеја филмски плакат 2026 (МКД).jpg | alt = Филмски плакат што го прикажува Одисеј (Мет Дејмон) во борбена поза, со Тројанскиот коњ зад него, обвиен во пепел и чад. | caption = Плакатот на македонски јазик | director = [[Кристофер Нолан]] | writer = Кристофер Нолан | based_on = „[[Одисеја]]“ од [[Хомер]] | producer = {{Plainlist| * [[Ема Томас]] * Кристофер Нолан }} | starring = {{Plainlist|* [[Мет Дејмон]] * [[Том Холанд]] * [[Ен Хатавеј]] * [[Роберт Патинсон]] * [[Лупита Нионго]] * [[Зендеја]] * [[Шарлиз Терон]] }} | cinematography = [[Хојте ван Хојтема]] | editing = [[Џенифер Лејм]] | music = [[Лудвиг Јорансон]] | studio = {{Plainlist|* [[Universal Pictures]] * [[Syncopy Inc.|Syncopy]] }} | distributor = Universal Pictures | released = 17 јули 2026 г. (САД)<br>16 јули 2026 г. (Македонија) | runtime = 173 минути | country = {{Plainlist| * {{знаме|ОК}} * {{САД}} }} | language = {{Plainlist| * [[англиски јазик|англиски]] * + [[македонски јазик|македонски]] <small>(титла)</small> }} | budget = 250 милиони долари<ref name="TeaserLeakTHR">{{Cite web |title=Christopher Nolan's Next Movie Budget Revealed |url=https://www.hollywoodreporter.com |website=The Hollywood Reporter |date=2024-10-21}}</ref> | gross = 1,695 милијарди долари }} '''''Одисеја''''' ({{Langx|en|The Odyssey}}) — [[Епски филм|епски]] [[Фантастичен филм|фантастичен]] [[Акција (жанр)|акционен филм]] во сценарио и режија на [[Кристофер Нолан]], заснован на [[Одисеја|истоимениот еп]] на [[Хомер]]. Улогата на [[Одисеј]] — кралот на [[Итака]] што тргнува на долго и опасно патешествие кон дома по завршувањето на [[Тројанска војна|Тројанската војна]] — ја толкува [[Мет Дејмон]]. Во филмот играат и [[Том Холанд]], [[Ен Хатавеј]], [[Роберт Патинсон]], [[Лупита Нионго]], [[Зендеја]], [[Шарлиз Терон]] и други глумци. Нолан и неговата сопруга [[Ема Томас]] го произвеле филмот преку нивната компанија [[Syncopy Films|Syncopy]]. ''Одисеја'' е втор проект на Нолан снимен под покровителство на студиото [[Universal Pictures]], по филмот [[Опенхајмер (филм)|''Опенхајмер'']] (2023). Нолан почнал да го пишува сценариото во март 2024 г., а проектот го претставил пред студиото во октомври. Набргу потоа започнал процесот на кастинг, а во февруари 2025 г. било потврдено дека Дејмон ќе ја игра главната улога. Снимањето се одвивало од февруари до август 2025 г. во повеќе земји, вклучувајќи ги Мароко, Грција, [[Италија]], Шкотска, [[Исланд]] и Западна Сахара. Со буџет од 250 милиони долари, ''Одисеја'' станал најскапиот филм во кариерата на Нолан и негов прв проект целосно снимен со камери [[IMAX]] на филмска лента од 70 мм. Филмот бил премиерно прикажан во американските кина на 17 јули 2026 г., а во македонските на 16 јули истата година. == Содржина == Деталите за содржината се чуваат во тајност,<ref>{{Cite web |last=Аксенов |first=Михаил |date=2025-08-11 |title=Фильм «Одиссея», 2026 год: что известно об эпической адаптации античной поэмы от Кристофера Нолана |url=https://lenta.ru/articles/2025/08/11/odisseya-nolana/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112075207/https://lenta.ru/articles/2025/08/11/odisseya-nolana/ |archive-date=2025-11-12 |access-date=2025-11-11 |website=[[Lenta.ru]] |lang=ru}}</ref> но познато е дека книжевната основа на филмот е [[Одисеја|истоимениот еп]] на [[Хомер]]. Според неговата содржина, [[Одисеј]], кралот на [[Стара Грција|старогрчкиот]] остров [[Итака]], патува кон својата татковина по крајот на [[Тројанска војна|Тројанската војна]]. На своето долго и опасно патување тој се среќава со митски ликови како киклопот [[Полифем]], сирените и божицата [[Кирка]], додека дома го чека неговата сопруга — кралицата [[Пенелопа (митологија)|Пенелопа]].<ref name="TheOdysseyAnnounceDeadline">{{Cite web |title=Universal Pictures Announces Christopher Nolan's The Odyssey |url=https://deadline.com |website=Deadline Hollywood |date=2024-12-12}}</ref> == Улоги == {| class="wikitable" |- ! Глумец !! Улога |- | [[Мет Дејмон]] || [[Одисеј]], крал на островот [[Итака]]<ref name="DamonOdysseusFirstLook">{{Cite web |title=First Look at Matt Damon as Odysseus |url=https://www.ign.com |website=IGN |date=2025-02-15}}</ref> |- | [[Том Холанд]] || [[Телемах]], син на Одисеј, кој се обидува да го најде<ref name="TeaserTrailer">{{Cite web |title=The Odyssey Official Teaser Trailer |url=https://www.youtube.com |website=Universal Pictures YouTube |date=2025-12-16}}</ref><ref name="EmpireCoverStoryJan2026">{{Cite magazine |title=Christopher Nolan's Next Masterpiece: The Odyssey |magazine=Empire |date=January 2026}}</ref>{{rp|55}} |- | [[Ен Хатавеј]] || [[Пенелопа]], сопруга на Одисеј, која во негово отсуство ги одбива потенцијалните заводници<ref name="EWDec2025">{{Cite magazine |title=Inside Christopher Nolan's The Odyssey |magazine=Entertainment Weekly |date=December 2025}}</ref> |- | [[Роберт Патинсон]] || [[Антиној (син на Евпит)|Антиној]], еден од заводниците на Пенелопа<ref name="EWDec2025" /> |- | [[Зендеја]] || [[Атина (митологија)|Атина]], божица на мудроста, воената стратегија и занаетите, која му помага на Одисеј<ref name="EmpireCoverStoryJan2026" />{{rp|50}} |- | [[Шарлиз Терон]] || [[Калипсо (митологија)|Калипсо]]<ref name="TheronRoleUpdate">{{Cite trade |title=Charlize Theron joins Nolan's Odyssey as Calypso |magazine=The Hollywood Reporter |date=2025-06-18}}</ref><ref name="TheronJun2025">{{Cite web |title=Production Update: The Odyssey |url=https://deadline.com |date=June 2025}}</ref> |- | [[Џон Бернтал]] || [[Менелај]], крал на [[Спарта]]<ref name="EmpireCoverStoryJan2026" />{{rp|50}} |- | [[Бени Сафди]] || [[Агамемнон]], крал на [[Микена]]<ref name="PrologueCommentaryTelegraph">{{Cite web |title=Nolan's Odyssey Prologue Breakdown |url=https://www.telegraph.co.uk |website=The Telegraph |date=2025-11-20}}</ref> |- | [[Џон Легвизамо]]|| [[Евмеј]], верен слуга на Одисеј<ref name="EmpireCoverStoryJan2026" />{{rp|55}} |- | [[Химеш Пател]] || [[Еврилох]], десната рака на Одисеј<ref name="EWDec2025" /> |- | [[Вил Јун Ли]] || еден од сопатниците на Одисеј<ref name="EmpireCoverStoryJan2026" />{{rp|59}} |- | [[Мија Гот]]|| [[Меланто (ќерка на Долиј)|Меланто]], слугинка на Одисеј и Пенелопа<ref name="CharacterFirstLooks">{{Cite web |title=The Odyssey Character First Looks |url=https://variety.com |website=Variety |date=2025-12-15}}</ref> |- | Џими Гонсалес || Кефеј, еден од сопатниците на Одисеј<ref name="EWDec2025" /> |- | [[Бил Ирвин]] || |- | [[Елиот Пејџ]] || [[Синон]] |- | [[Лупита Нионго]] || [[Елена Тројанска]]<ref name="TimeCoverStory">{{Cite magazine |last=Nolan |first=Christopher |title=Inside 'The Odyssey,' Christopher Nolan's Most Epic Movie Yet |magazine=Time |date=2026-05-12 |url=https://time.com/article/2026/05/12/christopher-nolan-odyssey-interview/}}</ref> и [[Клитамнестра]]<ref name="TimeCoverStory" /> |- | [[Саманта Мортон]] || |- | [[Џеси Гарсија]] || |- | [[Рафи Гаврон]] || |- | [[Шајло Фернандес]] || |- | [[Кори Хокинс]] || |- | [[Ник Тарабеј]] || |- | [[Морис Компти]]|| |- | [[Мајкл Вламис]]|| |- | [[Идо Голдберг]] || |- | [[Џош Стјуарт]] || |- | [[Рајан Херст]] || |- | Ентони Молинари || |- | [[Џован Адепо]] || |- | [[Логан Маршал-Грин]] || |- | [[Џејмс Ремар]] || |- | [[Тревис Скот]] || појавување во ТВ-трејлер<ref>{{Cite web|url=https://variety.com/2026/film/news/the-odyssey-travis-scott-christopher-nolan-1236640716/|title=‘The Odyssey’: Travis Scott Appears in New TV Trailer for Christopher Nolan’s Epic|lang=en-US|first=Jack|last=Dunn|website=[[Variety]]|date=2026-01-26|access-date=2026-01-26}}</ref> |} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://www.odysseymovie.com/ Матична страница] {{IMDb title}} [[Категорија:Американски филмови]] [[Категорија:Британски филмови]] [[Категорија:Филмови на англиски јазик]] [[Категорија:Филмови на Universal Pictures]] [[Категорија:Филмови на Кристофер Нолан]] [[Категорија:Филмови со Мет Дејмон]] [[Категорија:Филмови со Ен Хатавеј]] [[Категорија:Филмови од 2026 година]] 03ibro0pclzpsjyio9c4vx6cpdxb9or 0 1396013 5629985 5567966 2026-09-19T10:32:35Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629985 wikitext text/x-wiki '''Ботанички градини во Обединетото Кралство''' — страница со врска до која било [[ботаничка градина]], [[арборетум]] или [[Арборетум|пинетум]] во [[Обединето Кралство|Обединетото Кралство]]. == Англија == === [[Беркшир]] === * [[Градина Харис|Гарден Харис]], [[Универзитет во Рединг]], [[Рединг]] === [[Бирмингем]] === * [[Ботанички градини во Бирмингем]] * [[Ботаничка градина Винтерборн]], [[Универзитет во Бирмингем]] === [[Бристол]] === * [[Ботанички градини на Универзитетот во Бристол]] === [[Кембриџшир]] === * [[Ботаничка градина на Универзитетот Кембриџ]], [[Кембриџ]] === [[Чешир]] === * [[Арборетум Џодрел Бенк]] * Арборетум Ловел Квинта, имот Џодрел Банк * [[Ботанички градини Нес]] === [[Корнвол]] === * [[Проект „Еден“]] * [[Изгубени градини на Хелиган]] * [[Требах]] === [[Дарам|Грофовија Дарам]] === * [[Ботаничка градина на Универзитетот во Дарам]] === [[Дарбишир|Дербишир]] === * [[Адборетум Дерби|Арборетум Дерби]] === [[Девон (грофовија)|Девон]] === * [[Градини Биктон]] * Ботаничка градина Пејнтон, [[зоолошка градина Пејнтон]] * [[КХД Градина Роузмор|Кралско хортикултурно друштво Градина Роузмор]] === [[Дорсет (грофовија)|Дорсет]] === * [[Суптропски градини Аботсбери]] === [[Есекс]] === * [[Градини Бет Чато|Градините Бет Чато]] === [[Глостершир]] === * [[Арборетум Батсфорд]] * Арборетум [[Тортворт Корт]] * [[Арборетум Вестонбирт]], [[Тетбери]] === [[Хемпшир]] === * [[Градини Ексбери]], [[Exbury|Ексбери]] * [[Градини Сер Харолд Хилиер|Градините Сер Харолд Хилиер]], [[Ромзи]] === [[Сили (архипелаг)|Острови Сили]] === * [[Градини Треско]], [[Треско (остров)|Треско]] === [[Остров Вајт]] === * [[Ботаничка градина Вентнор]], [[Ventnor|Вентнор]] === [[Кент]] === * [[Национален пинетум Беџбери|Национален боровинум Беџбери]] * Светската градина во [[Замок Лулингстоун|замокот Лулингстоун]] === [[Ланкашир]] === * [[Колеџ Мајерскоу]] === [[Лестершир]] === * [[Ботаничка градина на Универзитетот во Лестер]], [[Оудби]], вклучувајќи го и блискиот арборетум Атенборо === [[Ливерпул]] === * [[Ботанички парк и градини Вејвертри]], [[Ливерпул]] * [[Парк Калдерстоунс|Имотот Калдерстоунс/Хартхил]], Ливерпул * [[Ботанички градини Саутпорт]] === [[Лондон]] === * [[Челси Физичка Градина]], [[Челси]] * Кровна градина „[[Кросреил плејс]]" * [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралски ботанички градини, Кју]] * Градина за лековити растенија, Кралски колеџ на лекари во Лондон, Риџентс Парк * [[Фуламска палата|Куќа и градина Фулам Палас, Фулам]] === [[Манчестер]] === * [[КХД Градина Бриџвотер|КХД Гарден Бриџвотер]] Солфорд * [[Ботанички градини Фирс|Ботанички градини на Фирс]], Фалоуфилд * [[Ботаничка градина Флечер Мос]], Дидсбери === [[Њукасл на Тајн]] === * [[Ботаничка градина Мурбанк]], [[Универзитет во Њукасл]] (сега затворена) === [[Нортхемптоншир]] === * Градини Котон Манор, [[Котон (Нортхемптоншир)|Котон, Нортхемптоншир]] * Арборетум и градини „Тенфорд Хаус“, [[Тенфорд]] === [[Нотингемшир]] === * [[Арборетумот (Нотингем)|Арборетум, Нотингем]] * Арборетум [[Сатон Бонингтон]], Универзитет во Нотингем === [[Оксфордшир]] === * [[Ботаничка градина на Универзитетот во Оксфорд]], [[Оксфорд]] * [[Арборетум Харкорт]], [[Нунехам Кортни]] === [[Стафордшир]] === * [[Национален меморијален арборетум]], [[Алревас]] === [[Сомерсет]] === * Ботанички градини Бат во [[Ројал Викторија Парк (Бат)|Ројал Викторија Парк, Бат]] === [[Сари]] === * [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралски ботанички градини, Кју]] * [[Градини на Кралското хортикултурно друштво (Висли)|Градини на Кралското хортикултурно друштво, Висли]] * [[Арборетум Винкворт]] === [[Сасекс]] === * [[Градина Борде Хил]], [[Хејвардс Хит]] * [[Грејт Дикстер]] * [[Вајкхарст Плејс|Вејкхарст Плејс]] (надвор од [[Кралски ботанички градини во Кју|Кралските ботанички градини, Кју]] ) === [[Ворикшир]] === * Рајтон Органик Гарденс, седиште на [[Гарден Органик]] во близина на [[Рагби (Ворикшир)|Рагби, Ворикшир]] ; поврзано со [[Универзитет во Ковентри]] === [[Вустершир]] === * Арборетум, [[Бонденхам|Боденхам]] === [[Јоркшир]] === * [[КХД Градина Харлоу Кар|Градина КХД Харлоу Кар]] * [[Ботанички градини Шефилд]], [[Шефилд]] * [[Арборетум Торп Пероу]], [[Бедејл]] * [[Јоркширски арборетум|Јоркширскиот арборетум]], [[Малтон]] * [[Јоркшки музејски градини|Музејски градини]], [[Јорк]] == Шкотска == === [[Абердин]] === * [[Ботаничка градина Крукшенк]], [[Абердин]] === [[Аргил]] === * [[Ботаничка градина Бенмор]], во близина на [[Дунун]], прва станица на Кралската ботаничка градина Единбург * [[Градини Крарае]], [[Инверареј]] === [[Данди]] === * [[Ботаничка градина на Универзитетот во Данди]] === [[Единбург]] === * [[Кралска ботаничка градина Единбург]] . Главната локација е во [[Единбург]] во [[Инверлајт]], со три „регионални градини“: ** [[Ботаничка градина Бенмор]] во Аргил, порано позната како Помладата ботаничка градина ** [[Ботаничка градина Давик]] во шкотските граници ** [[Ботаничка градина Логан]] во Галовеј === [[Фајф]] === * [[Ботаничка градина „Сент Ендрус“]] === [[Галовеј]] === * [[Ботаничка градина Логан]], [[Порт Логан]], регионална градина на Кралската ботаничка градина Единбург === [[Глазгов]] === * [[Ботанички градини во Глазгов]] === [[Инвернес]] === * Ботаничка градина Инвернес, [[парк Багт]], [[Инвернес]] === Шкотски граници === * [[Ботаничка градина Давик]] во близина на Пиблс, регионална градина на Кралската ботаничка градина Единбург == Велс == === [[Кармартеншир]] === * [[Национална ботаничка градина на Велс]] * Арборетум Гели Аур === [[Цередигион]] === * Ботаничката градина [[Универзитетот Абериствит|на Универзитетот Абериствит]], Пенглаис === [[Гвинед]] === * [[Ботаничка градина Треборт]] - [[Универзитетот Бангор]] === [[Гламорган]] === * [[Физичка градина Каубриџ]] * [[Градини Дифрин]] * Ботанички градини [[Роат Парк]] === [[Свонси]] === * [[Градини Клајн]] * [[Парк Синглтон|Ботанички градини Синглтон]] == Северна Ирска == === [[Белфаст]] === * [[Ботаничка градина (Белфаст)]] === [[Даун|Округ Даун]] === * Арборетум и градини Каслвелан, [[Шумски парк Каслвелан]] == Поврзано == * [[Ботаничка градина]] * [[List of botanical gardens|Список на ботанички градини]] [[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]] r178nee5wgsx5hor5i8ssfg07ysdb1k 0 1396029 5629995 5568529 2026-09-19T10:32:55Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд 5629995 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Парк|name=Градина Боднант|native_name=Gardd Bodnant|native_name_lang=Велшки|image=File:Bodnant House - viewed from the west.jpg|image_caption=Боднант Хол со поглед на терасата Лили|location=[[Тал-и-Кафн]], [[Конви]], [[Велс]]|created=1792 (изградена куќа)<br />1874 (проширена градина)|designated=1949|operator=[[Национален доверба (Обединето Кралство|Национална доверба]]|visitation_num=274,591 (2024)|visitation_year=|visitation_ref=<ref name="2024 visitor numbers">{{cite web|title=National Trust Annual Report 2023–2024 |date=2024 |url=https://nt.global.ssl.fastly.net/binaries/content/assets/website/national/pdf/annual-report-2023-24.pdf |publisher=The National Trust for Places of Historic Interest or Natural Beauty |page=146}}</ref>|collections=''Magnolia<br />Embothrium<br />Eucryphia<br />Rhododendron forrestii<br />хибриди Bodnant Rhododendron ''|website={{URL|https://www.nationaltrust.org.uk/visit/wales/bodnant-garden}}}}'''Градина Боднант''' ({{Langx|cy|Gardd Bodnant}}) — имот на [[Национална доверба (Обединето Кралство)|Националната доверба]] во близина на [[Тал-и-Кафн]], Конви, [[Велс]], со поглед на [[Долина Конви|долината Конви]] кон планините [[Карнедау]]. Основана во 1874 година и развиена од 5 генерации на едно семејство, а во 1949 година била доделена на Националната доверба. Градината се протега на 0.8км² рид и вклучува формални италијански тераси, неформални грмушести граници исполнети со растенија од целиот свет, а долината, клисурска градина, области со шумска градина се со голем број значајни дрвја и водопад. Од 2012 година, биле отворени нови области, вклучувајќи ја [[Зимска градина|Зимската градина]], Олд Парк Медоу, Тис Дел и Фар Енд, градина покрај реката. Во 2017 година била отворена и Фурнес Вуд енд Медоу, а постојат планови за отворање на повеќе нови области, вклучувајќи ги Хедер Хил и Кеј Поет Медоу. Градината е означена како I степен, највисок степен, во Регистарот на паркови и градини од посебен историски интерес во Велс. Градината Боднант ја посетиле над 274.000 луѓе во 2024 година и е познат по својот лак од ''[[Laburnum]]'' кој е најдолг во Велика Британија и кој цвета во мај и јуни.<ref name="ALVA 2019 visitor numbers">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.alva.org.uk/details.cfm?p=423|title=ALVA - Association of Leading Visitor Attractions|work=www.alva.org.uk|accessdate=4 November 2020}}</ref> Градината е исто така позната по нејзината поврзаност со ловците на растенија од почетокот на 20 век, чии експедиции ја формирале основата на петте Национални колекции на растенија во градината - ''[[магнолија]]'', ''[[Embothrium]]'', ''[[Eucryphia]]'', ''[[Rhododendron]]'' и хибриди од боднантски ''Rhododendron''. [[Податотека:Laburnum_Arch,_Bodnant_Garden.JPG|мини|Лакот од ''[[Laburnum]]'']] [[Податотека:Bondnant_Garden_and_mountains.jpg|мини|Тераси и езерце со лилјани, со планините Карнедау во позадина]] [[Податотека:Rhododendrons_at_Bodnant_Garden.JPG|мини|Рододендрони]] [[Податотека:Boat_House_and_Skating_Pond,_Bodnant_Garden.jpg|мини|Остава за чамци и езеро]] [[Податотека:Daffodils_at_Bodnant_Garden.JPG|мини|Нарциси]] [[Податотека:Bodnant_Garden_summer_house_-_north_facade.jpg|мини|Пин Мелницата и Лили Понд]] == Историја == Градината била основана од [[Хенри Дејвис Почин]], [[Викторијански период|викторијански]] индустриски хемичар роден [[Лестершир|во Лестершир,]] кој стекнал слава и богатство измислувајќи процес за бистрење на колофонот што се користел во сапунот, претворајќи го од традиционална кафеава во бела и така станал успешен бизнисмен и пратеник во Солфорд. Во 1874 година го купил имотот Боднант и го вработил [[Едвард Милнер]], чирак на [[Џозеф Пакстон]], за да го редизајнира земјиштето околу постојната куќа од џорџијански стил кое тогаш било само тревници и пасишта. Тие го преуредиле ридот и долината, садејќи американски и азиски четинари на бреговите на реката Хираетлин со цел да се создадат арборетум и да ги зајакнат поточните брегови за да создадат шума и водна градина во долината, во стилот на дизајнерот на градини од тоа време, [[Вилијам Робинсон (градинар)|Вилијам Робинсон]] во неговата книга ''„Дивата градина“''. Во горната градина го создале лакот од ''[[Laburnum]]'' и стаклениците со цел да сместат егзотични растенија. Развојот на градината го продолжила ќерката на Хенри и [[Агнес Почин]], Лаура Мекларен, бароница Аберконвеј, која се омажила за [[Чарлс Мекларен (прв барон Аберконвеј)|Чарлс Мекларен, прв барон Аберконвеј]], а која воедно исто како и нејзината мајка,<ref name="Crawford2003">{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=a2EK9P7-ZMsC&pg=PA559|title=The Women's Suffrage Movement: A Reference Guide 1866–1928|last=Elizabeth Crawford|date=2 September 2003|publisher=Routledge|isbn=1-135-43402-6|pages=559–562}}</ref> била активистка за правото на глас на жените и ја основала Либералната унија за право на глас на жените. Таа била и страсна градинарка и го инспирирала својот син [[Хенри Мекларен (втор барон Аберконвеј)|Хенри Мекларен, втор барон Аберконвеј]], на кого му ја доверила грижата за градината во 1901 година. Тие заедно го создале лизгалиштето на крајниот дел и започнале да работат на италијанските тераси, а Хенри Мекларен ги надгледувал главните развои на градината и спонзорирал експедиции за лов на растенија од тоа време од истражувачи како што се [[Ернест Хенри Вилсон]], [[Џорџ Форест (ботаничар)|Џорџ Форест]] и [[Френк Кингдон-Вард,]] кои донеле растенија од Кина и Хималаите, вклучувајќи магнолии, камелии и рододендрони. Тој, исто така, инвестирал во програма за размножување на растенија во која се произведувале хибридни боднантски рододендрони. Од 1905 до 1914 година, Хенри го надгледувал завршувањето на петте тераси кој бил масивен проект за земјени работи извршен од луѓе без машини, кој вклучувал израмнување на ридот и изградба на гранитни потпорни ѕидови кои обезбедувале заштита за нежните растенија донесени во градината од странство. Во 1983 година на терасата била додадена зградата Пин Мил која првично била изградена во 1730 година во Глостершир, а спасена од распаѓање од Хенри, кој ја демонтирал и ја донел во Боднант, обновувајќи ја тула по тула. Во текот на првата деценија од 20 век, континуираниот развој на градината бил партнерство помеѓу три генерации од семејството Мекларен - Хенри, Чарлс и Мајкл - и три генерации главни градинари Фредерик, Чарлс и Мартин Падл. Како и неговиот татко, Чарлс Мекларен станал претседател на [[Кралско хортикултурно друштво|Кралското хортикултурно друштво]] (КХД) во 1961 година, а како и неговиот татко и баба, тој бил награден и со највисокото признание на КХД, [[Викториев медал на честа|Викториевиот медал на честа]]. Сестрата на Чарлс, д-р [[Ен Мекларен,]] била една од водечките британски научници и пионер во техниките на репродуктивната биологија што довеле до [[Вонтелесно оплодување|ин витро оплодување]] (ИВФ) и истражување на ракот. Хенри потоа станал претседател на КХД и бил таму 22 години и го убедил Националниот фонд да ги прифати градините според нивните сопствени заслуги и во 1949 година ја предал градината Боднант на Националниот фонд, втората градина по градината Хидкот. Во 2003 година имотот го наследил синот на Чарлс, Мајкл Мекларен кој бил адвокат и продолжил да работи како управител на градината. Во 2006 година функцијата главен градинар ја презел Трој Скот Смит, а во 2015 година била наследена од Џон Рипин. == „Поемата“ == [[Податотека:The_Poem_at_Bodnant_Garden.JPG|мини|„Поемата“]] Сместен во област на Границите на грмушките во градината, „Поемата“ е [[мавзолеј]]от на семејството Мекларен која се наоѓа на карпест изданок на крајот од долината позната како дел и е воедно заштитен споменик од втор степен поради архитектонски интерес. Бил дизајниран од архитектите В. Џ. Грин од Лондон, а спектакуларниот мермер внатре бил извајан од [[Семјуел Барфилд]] од Лестер. Кровот е од шкрилец, во плиток пирамидален стил со парапет и осумаголни кули во секој агол, а над засводениот влез со вусоари потпрени на столбови од црвен мермер, се наоѓа лента од песочник со врежан натпис „Поемата“ со издигнати декоративни букви.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://maysand.co.uk/stone-masonry-2/2017/3/6/the-poem|title=The Poem|work=Maysand}}</ref> Била изградена во 1882 година од основачот на градината, Хенри Дејвис Почин, како спомен на неговите деца, од кои 4 починале во детството, а [[Неоготика|неоготската]] конструкција сега содржи бисти и спомен-плочи посветени на членовите на семејството Мекларен чии останки лежат во криптата подолу. Овие споменици се наоѓаат во 20 ниши со засводен врв поставени во внатрешните ѕидови на зградата. Мавзолејот последен пат бил користен во 2003 година по погребот на [[Чарлс Мекларен (трети Барон Аберконвеј)|Чарлс Мекларен, 3-ти Барон Аберконвеј]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationaltrustcollections.org.uk/object|title=Memorial to Charles Benjamin Bright McLaren, 1st Baron Aberconway, MP (1850-1934) 93323.8|last=Trust|first=National|work=www.nationaltrustcollections.org.uk}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.nationaltrustcollections.org.uk/object|title=Charles Melville McLaren, 3rd Baron Aberconway (1913-2003) 93323.18|last=Trust|first=National|work=www.nationaltrustcollections.org.uk}}</ref> == Растенија и ловци на растенија == [[Податотека:Laburnum_arch.jpg|алт=Laburnum arch at Bodnant Garden in bloom with yellow blossoms|мини|Лакот од ''[[Laburnum]]'' во градината Боднант во цут]] Градината Боднант има поврзаност со истражувачите од 19 и почетокот на 20 век, кои донеле растенија за градината, вклучувајќи 4 Национални колекции, од видовите ''[[Rhododendron forrestii]]'', ''[[Магнолија|Magnolia]]'', ''[[Eucryphia]]'' и ''[[Embothrium]],'' а денес, градината има и 22 [[Шампионско дрво|шампионски дрвја]], познати по нивната возраст, висина и хортикултурна вредност. Наследството на Хенри Почин за Боднант било садењето на големите [[четинари]] во градината, [[кедар]]ите на терасата Лили (од Африка и Блискиот Исток) и пинетумот во Дел, кои вклучувале американски и азиски четинари, вклучувајќи: * ''[[Pseudotsuga menziesii]]'' * ''[[Pinus radiata]]'', ''[[Sciadopitys|Sciadopitys verticella]]'' * ''[[Chamaecyparis pisifera]]'' * ''[[Џиновска секвоја|Sequoiadendron giganteum]]'' Следната фаза од ловот на растенија била под водство на внукот на Почин, Хенри Мекларен, втор лорд Аберконвеј, кој спонзорирал експедиции од едвардијанскиот период, кои донеле голем број рододендрони, камелии и магнолии во Британија. Меѓу значајните ловци на растенија поврзани со градината Боднант бил Ернест Вилсон, кој многу патувал во Кина, а првпат бил ангажиран од познатиот расадник Веич со специфична задача да донесе семе од дрвото ''[[Davidia involucrata]]'', од кое едно сè уште расте во грмушките граници на градината Боднант. Тој, исто така, вратил многу магнолии по кои е позната градината, и други дрвја, вклучувајќи ги ''[[Acer griseum]]'', ''[[Meliosma beaniana]],'' ''[[Sorbus meliosmifolia]]'', а воедно го открил и вратил ''[[Lilium regale]]'', кој сега расте на терасите со рози. Во 1917 година, неодамна формираното Здружение за рододендрони, чиј истакнат член бил Лорд Аберконвеј, го вработило ловецот на растенија Џорџ Форест за да набави рододендрони. Форест бил искусен истражувач кој собирал растенија во западна Кина и Тибет за сопственикот на расадникот, [[Артур Були]], а неговите експедиции донеле семе од многу нови рододендрони, а градинарите на Боднант можеле да ги одгледуваат растенијата во голем број. Лорд Аберконвеј и неговиот главен градинар Фредерик Падл започнале со хибридизација на новите видови рододендрони што ги одгледале со цел да создадат хибридни боднантски рододендрони, од кои градината има околу 350. Форест, исто така, вратил во градината Боднант семе од ''[[Primula bulleyana]]'', кое сè уште се гледа низ градината. Во текот на 2 и 3 деценија од 20 век, Френк Кингдон-Вард спровел бројни експедиции на Хималаите што резултирале со воведување на голем број нови видови во градината Боднант, вклучувајќи го и хималајскиот син афион (''[[Meconopsis betonicifolia]]''), а воедно собирал и воведувал рододендрон, вклучувајќи го и ''Rhododendron cinnabarinum''. Во 1925 година, [[Харолд Фредерик Комбер]] бил спонзориран од сопственици на градини, кои се нарекувале себеси Синдикат на Андите, предводен од Лорд Аберконвеј, за да патува во Јужна Америка., а ова му дало на Боднант основа за две од неговите национални колекции.''[[Embothrium coccineum]]'' и ''[[Eucryphia]]''. Големо внимание било посветено на заштитата на некои од другите интродукции на Харолд Комбер од Јужна Америка, од кои многу биле засадени покрај заштитен ѕид зад лакот од ''[[Laburnum]]''. Некои од растенијата на Комбер сè уште растат таму денес, како што се ''[[Crinodendron patagua]]'' и ''[[Desfontania spinosa]].'' == Медиумски настапи == * Во текот на летото 2018 година, во Боднант се одвивало снимањето на филмот ''[[Тајната градина|„Тајната градина“]]'', во режија на [[Марк Манден]].<ref>{{Наведени вести|url=https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/major-holywood-film-being-shot-14839839|title=Major Hollywood film is being shot in this North Wales garden|last=Jones|first=Mari|date=28 June 2018|work=[[Daily Post (North Wales)|Daily Post]]|access-date=19 April 2021}}</ref> * Градината била место на снимање на две епизоди од ''„Antiques Roadshow“'' на ''BBC One'' во февруари и април 2021 година, снимени во 2020 година.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000sdb2|title=Bodnant Garden 1, Antiques Roadshow, Series 43|date=14 February 2021|publisher=[[bbc.co.uk]]|accessdate=9 February 2021}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000vls|title=Bodnant Garden 2, Antiques Roadshow, Series 43|date=25 April 2021|publisher=bbc.co.uk|accessdate=19 April 2021}}</ref> == Наводи == <references /> == Надворешни врски == * [https://www.nationaltrust.org.uk/bodnant-garden Национална доверба градината Боднант - Матична мрежна страница] * [https://web.archive.org/web/20110726162940/http://www.dicamillocompanion.com/Houses_hgpm.asp?ID=3163 Влез во Боднант од „ДиКамило Компани“ до британските и ирските селски куќи] * [http://snowdoniaguide.com/Bodnant_gardens.html Илустриран водич за Сноудонија од градината Боднант] * [https://web.archive.org/web/20110711131417/http://www.heritagepassbritain.com/en/places-to-visit/property/generic/bodnant-garden.html Градина Боднант -] Голема британска пропусница за наследство * [https://www.geograph.org.uk/search.php?i=2849137 www.geograph.co.uk : фотографии од градината Боднант и околината] {{Ризница-врска}} [[Категорија:Ботанички градини во Обединетото Кралство]] ry8howndx6lqt08q4dbos1o6yzkxxh9 0 1400203 5629987 5624946 2026-09-19T10:32:39Z Bjankuloski06 332 Јазична исправка, replaced: Салфорд → Солфорд (2) 5629987 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography 3 |name = Сандер Берге |image = [[File:Sander Berge France v Norway 26 June 26-025.jpg|230п]] |caption = Берге со [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] во 2026 година |full_name = Sander Gard Bolin Berge<ref name="NorwegianFAClub"/> |birth_date = {{birth date and age|1998|2|14|df=y}}<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/football/player/_/id/218998/sander-berge |title=Sander Berge: Overview |publisher=ESPN |access-date=16 February 2020}}</ref> |birth_place = [[Берум]], [[Норвешка]] |nationality = {{flagsport|NOR}} [[Норвешка]] |height = 1.95 м<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/21614/Sander-Berge/overview |title=Sander Berge: Overview |publisher=Premier League |access-date=16 February 2020}}</ref> |position = [[Среден ред (фудбал)|Среден ред]] |currentclub = {{Fb team Fulham}} |clubnumber = 16 |youthyears1 = |youthclubs1 = {{Fb team Asker}} |years1 = 2013–2014 |clubs1 = {{Fb team Asker}} |caps1 = 8 |goals1 = 0 |years4 = 2015–2017 |clubs4 = {{Fb team Valerenga}} |caps4 = 36 |goals4 = 0 |years5 = 2017–2020 |clubs5 = {{Fb team Genk}} |caps5 = 84 |goals5 = 4 |years6 = 2020–2023 |clubs6 = {{Fb team Sheffield United}} |caps6 = 97 |goals6 = 13 |years7 = 2023–2024 |clubs7 = {{Fb team Burnley}} |caps7 = 37 |goals7 = 1 |years8 = 2024– |clubs8 = {{Fb team Fulham}} |caps8 = 66 |goals8 = 0 |nationalyears1 = 2013 |nationalteam1 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 15 години|Норвешка 15]] |nationalcaps1 = 4 |nationalgoals1 = 1 |nationalyears2 = 2014 |nationalteam2 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 16 години|Норвешка 16]] |nationalcaps2 = 8 |nationalgoals2 = 4 |nationalyears3 = 2015 |nationalteam3 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 17 години|Норвешка 17]] |nationalcaps3 = 4 |nationalgoals3 = 0 |nationalyears4 = 2015–2016 |nationalteam4 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 18 години|Норвешка 18]] |nationalcaps4 = 6 |nationalgoals4 = 0 |nationalyears5 = 2016 |nationalteam5 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 19 години|Норвешка 19]] |nationalcaps5 = 1 |nationalgoals5 = 0 |nationalyears6 = 2016 |nationalteam6 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка под 21 година|Норвешка 21]] |nationalcaps6 = 2 |nationalgoals6 = 0 |nationalyears7 = 2017– |nationalteam7 = {{flagsport|NOR}} [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] |nationalcaps7 = 71 |nationalgoals7 = 1 }} '''Сандер Гард Болин Берге''' (роден на [[14 февруари]] [[1998]] г., во [[Берум]]) — [[Норвешка|норвешки]] [[фудбалер]], [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]] на [[ФК Фулам|Фулам]] и на [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|норвешката репрезентација]]. ==Биографија== Берге потекнува од [[кошарка]]рско семејство — неговите родители и постар брат играле кошарка на меѓународно ниво. Берге исто така е внук на [[Рагнар Берге]], кој играл на позицијата лев бек за Волеренга од 1945 до 1957 година, и имал еден настап за [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|Норвешка]] (во 1955 година).<ref>[http://www.vif-fotball.no/latest-news/article/1nga9zhr5epwv1s99l7kev32i0/title/tilbakeblikket I bestefars fotspor] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201135218/http://www.vif-fotball.no/latest-news/article/1nga9zhr5epwv1s99l7kev32i0/title/tilbakeblikket |date=1 февруари 2016 }}, ''Vålerenga Fotball'' (10 февруари 2015) {{in lang|no}}</ref><ref>{{Cite web |title=Happy Constitution Day Norway! My grandfather played for Norway 65 years ago, proud to follow in the footstep of him and represent this beautiful country today🇧🇻 Stay Safe! #hurra |url=https://www.instagram.com/p/CASH_NRj6UH/?igsh=cjc2bGxzZ2puZXB6 |access-date=19 март 2024 |website=instagram}}</ref> Берге и неговата партнерка Јулија Карслен, добиле сил на 8 јуни 2025 година.<ref>{{Cite web |last=Arntzen |first=Mats |last2=Lokøy |first2=Christian Dehlie |last3=Delebekk (foto) |first3=Bjørn S. |date=2025-06-09 |title=Landet i natt: Sander Berge har blitt far og er klar til Estland-kampen |url=https://www.vg.no/sport/i/kwgkWQ/norge-estland-sander-berge-har-blitt-far-og-er-klar-til-estland-kampen |access-date=2025-06-24 |website=VG |language=no}}</ref> ==Клупска кариера== ===Почетоци=== [[File:FC Salzburg gegen KRC Genk (UEFA Championsleague 17. September 2019) 16 (cropped).jpg|мини|лево|200п|Берге со [[ФК Генк|Генк]] во 2019 година.]] Берге ја започнал својата кариера во младинските категории на [[ФК Аскер|Аскер]], забележувајќи го своето деби за клубот во сезоната 2013, во норвешката втора лига. Тој се приклучил на суперлигашот [[Волеренга Фудбал|Волеренга]] на почетокот на 2015 година и дебитирал на 17 години, постигувајќи го водечкиот гол во победата од 8–0 над [[ФК Локомотив Осло|Локомотив Осло]] во првото коло од норвешкиот куп.<ref>{{cite news|url=https://blogg.tv2.no/pl-kasperwikestad/2018/10/03/en-kjempetabbe-og-et-supertalent/|title=En kjempetabbe og et supertalent|language=no|date=3 октомври 2018|website=TV2|access-date=2026-07-26|archive-date=2023-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20231223204512/https://blogg.tv2.no/pl-kasperwikestad/2018/10/03/en-kjempetabbe-og-et-supertalent/|url-status=dead}}</ref> Берге дебитирал за Волеренга во највисоката норвешка лига како замена против [[Сандефјорд Фудбал|Сандефјорд]] на 11 јули 2015 година, а својот прв натпревар како стартер го имал против [[ФК Розенборг|Розенборг]] на 16 август.<ref>{{cite web|url=https://www.aftenposten.no/sport/fotball/i/dOvdlJ/rosenborg-naadeloese-mot-vaalerengas-ti-menn|title=Rosenborg nådeløse mot Vålerengas ti menn|language=no|date=16 август 2016|website=Aftenspost}}</ref> Тој се афирмирал како регуларен играч во сезоната 2016 и бил именуван за најдобар млад играч во норвешката лига.<ref>{{cite news|url=https://www.dagsavisen.no/sport/2016/12/23/sander-berge-kan-havne-i-belgia/|title=Sander Berge kan havne i Belgia|language=no|date=23 декември 2016|website=Dagsavisen}}</ref> На 2 јануари 2017 година, Берге потпишал четиригодишен договор со [[ФК Генк|Генк]]. Првиот натпревар за Генк, тој го одиграл на 21 јануари во победата од 1–0 против [[КАС Ојпен|Ојпен]]. До крајот на сезоната тој станал составен дел од тимот, и му помогнал на клубот да стигне до четвртфиналето од [[УЕФА Лига Европа|Лига Европа]], во кое бил поразен од [[ФК Селта Виго|Селта Виго]].<ref>{{cite web|url=https://www.whoscored.com/Players/321020/Fixtures/Sander-Berge |title=Sander Berge|website=Whoscored.com|access-date=5 јули 2022}}</ref> Во сезоната 2018–19, Берге одиграл 28 натпревари за Генк и со клубот ја освоил титулата во [[Белгиска Про лига|белгиското првенство]].<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/1759710/2020/04/28/sander-berge-best-position-sheffield-united-chris-wilder-norway/|title=What is Berge's best position and how can Wilder get the best out of him?|date=28 април 2020|website=The Athletic}}</ref> Следната сезона, Берге го одиграл својот прв натпревар во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]] против [[Ред Бул Салцбург]] на 17 септември 2019 година. Генк го загубил тој натпревар со резултат 6–2.<ref>{{cite news|url=https://tv.vg.no/video/185973/berge-om-haaland-ydmykelsen-pinlig|title=Berge om Haaland-ydmykelsen: – Pinlig|language=no|date=9 октомври 2019|website=Verdens Gang}}</ref> На 30 декември, тој бил избран од [[УЕФА]] во идеалниот тим на играчи кои направиле најголем пробив во сезоната.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0e9f8ded0e4a-52bbb4b4d605-1000--champions-league-breakthrough-team-of-2019/|title=Champions League breakthrough team of 2019|date=30 декември 2019|publisher=UEFA}}</ref> ===Шефилд Јунајтед=== На 30 јануари 2020 година, Берге потпишал за англискиот [[Премиер лига|премиерлигаш]] [[ФК Шефилд Јунајтед|Шефилд Јунајтед]], станувајќи најскапото засилување во историјата на клубот.<ref>{{Cite web|url=https://mobile.twitter.com/SheffieldUnited/status/1222929277534031872|title=Twitter|publisher=Sheffield United F.C. |via=Twitter |access-date=30 јануари 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.sufc.co.uk/news/2020/january/sander-berge-signs/|title=Record signing arrives at the Lane|date=30 January 2020 |publisher=Sheffield United F.C.|access-date=30 јануари 2020}}</ref> Тој потпишал договор со важност до летото 2024 година.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2020/jan/30/sheffield-united-sign-sander-berge-club-record-fee|title=Sheffield United break club transfer record to sign Sander Berge from Genk|date=30 јануари 2020|newspaper=The Guardian|access-date=4 февруари 2020}}</ref> На 2 јули 2020 година, Берге го постигнал својот прв гол за Шефилд Јунајтед во победата од 3–1 над [[ФК Тотенхем Хотспар|Тотенхем]].<ref>{{Cite news|date=2 јули 2020|title=Sheffield United 3–1 Tottenham: Blades end losing run to strengthen top six bid|website=BBC Sport|url=https://www.bbc.com/sport/football/52072984|access-date=3 јули 2020}}</ref> На 17 декември 2020 година, Берге се здобил со повреда во поразот од 3–2 против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/55436137|title=Sheffield United: Sander Berge injury a 'huge blow' but Lundstram expected to stay|date=24 декември 2020|access-date=24 декември 2023|website=BBC Sport}}</ref> што довело да го пропушти поголемиот дел од сезоната 2020–2021, во која Шефилд Јунајтед испаднал од Премиер лигата.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/athletic/3505796/2022/08/15/sheffield-united-would-struggle-to-replace-sander-berge-and-thats-their-dilemma/|title=Sheffield United would struggle to replace Sander Berge – and that's their dilemma|date=15 август 2022|website=The Athletic}}</ref> Во сезоната 2022–2023, тој постигнал шест гола за Шефилд Јунајтед помагајќи му на клубот да се врати во Премиер лигата.<ref>{{cite web|url=https://www.premierleague.com/news/3587430|title=Adrian Clarke analyses the attributes of a pair of stars who will be vital to the Blades' ambitions this season|date=1 август 2023|publisher=Premier League}}</ref> ===Барнли=== На 9 август 2023 година, Берге потпишал за премиерлигашот [[ФК Барнли|Барнли]].<ref>{{cite web |title=Clarets secure Berge signing |url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/clarets-secure-berge |publisher=Burnley F.C. |access-date=9 август 2023 |date=9 август 2023 }}{{Мртва_врска|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Два дена подоцна, тој го одиграл првиот натпревар за клубот, во поразот од 3–0 против [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]].<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/live/2023/aug/11/burnley-v-manchester-city-premier-league-season-kicks-off-live-score-updates|title=Burnley 0–3 Manchester City: Premier League – as it happened|date=12 август 2023|website=The Guardian}}</ref> Својот прв гол за Барнли, тој го постигнал на 26 септември 2023 година, во победата од 4–0 над [[ФК Солфорд Сити|Солфорд Сити]] во Лига купот на Англија.<ref>{{cite news|url=https://www.burnleyfootballclub.com/content/berge-praises-squads-salford-performance|title=BERGE PRAISES SQUAD'S SALFORD PERFORMANCE|date=27 септември 2023|publisher=Burnley F.C.|access-date=2026-07-26|archive-date=2026-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260114131322/https://burnleyfootballclub.com/content/berge-praises-squads-salford-performance|url-status=dead}}</ref> Берге го постигнал својот прв гол за Барнли во Премиер лигата во победата од 2–0 над [[ФК Фулам|Фулам]] на 23 декември 2023 година. И покрај тоа што Берге одиграл 37 од 38 натпревари во сезоната во Премиер лигата, најмногу од било кој друг играч на тимот, тоа не било доволно Барнли да остане во лигата и како претпоследен на табелата клубот испаднал во Чемпионшип. ===Фулам=== На 22 август 2024 година, Берге потпишал петгодишен договор со премиерлигашот [[ФК Фулам|Фулам]] вреден 20 милиони фунти.<ref>{{Cite news |date=22 август 2024 |title=Fulham sign Burnley midfielder Berge for £25m |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cze5re18rw4o |access-date=22 август 2024 |publisher=BBC}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Берге настапувал во дресот на Норвешка во сите возрасни категории, започнувајќи од репрезентацијата под 15 години. На 23 март 2017 година, тој го одиграл својот прв натпревар за [[Фудбалска репрезентација на Норвешка|сениорската репрезентација]] во натпревар од [[квалификации за Светско првенство во фудбал 2018|квалификациите за Светското првенство 2018]] против [[Фудбалска репрезентација на Северна Ирска|Северна Ирска]].<ref>{{cite web|url=https://www.fotball.no/fotballdata/person/profil/?fiksId=2768431|title=Sander Gard Bolin Berge – Profil |publisher=Норвешка фудбалска федерација}}</ref> На 5 септември 2019 година, Берге го постигнал својот прв гол за Норвешка, во победата од 2–0 над [[Фудбалска репрезентација на Малта|Малта]] во [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2020 - група Ф|квалификациите за Европското првенство 2020]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/match/2026170--norway-vs-malta/|title=Norway-Malta|publisher=UEFA|date=5 септември 2019|access-date=31 јануари 2020}}</ref> Берге бил именуван во составот од 26 играчи предводен од норвешкиот селектор [[Столе Солбакен]] за [[Светско првенство во фудбал 2026|Светското првенство 2026]].<ref>{{cite web|access-date=1 јуни 2026 |date=21 мај 2026 |language=en |title=Norway squad announcement |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/norway-squad-announcement-stale-solbakken |website=[[FIFA]]}}</ref> ===Хронологија на репрезентативните настапи=== {{Репрезентативни настапи|NOR}} {{Cronopar|26-3-2017|Белфаст|NIR|2|0|NOR|-|Квал. за СП|2018|13={{Sostin|75}}}} {{Cronopar|10-6-2017|Осло|NOR|2|0|CZE|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|13-6-2017|Осло|NOR|1|1|SWE|-|Пријателска|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|1-9-2017|Осло|NOR|2|0|AZE|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|4-9-2017|Штутгарт|DEU|6|0|NOR|-|Квал. за СП|2018|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|5-10-2017|Серавале|SMR|0|8|NOR|-|Квал. за СП|2018|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|8-10-2017|Осло|NOR|1|0|NIR|-|Квал. за СП|2018}} {{Cronopar|2-6-2018|Рејкјавик|ISL|2|3|NOR|-|Пријателска|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|6-6-2018|Осло|NOR|1|0|PAN|-|Пријателска|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|6-9-2018|Осло|NOR|2|0|CYP|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|13={{Sostout|69}}}} {{Cronopar|9-9-2018|Софија|BGR|1|0|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{yel|57}} {{Sostout|78}}}} {{Cronopar|19-11-2018|Никозија|CYP|0|2|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2018-2019|Прва фаза|13={{Sostin|90+2}}}} {{Cronopar|7-6-2019|Осло|NOR|2|2|ROU|-|Квал. за ЕП|2020|13={{yel|22}}}} {{Cronopar|10-6-2019|Торшавн|FRO|0|2|NOR|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|5-9-2019|Осло|NOR|2|0|MLT|1|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|8-9-2019|Солна|SWE|1|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|12-10-2019|Осло|NOR|1|1|ESP|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|15-10-2019|Букурешт|ROU|1|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|15-11-2019|Осло|NOR|4|0|FRO|-|Квал. за ЕП|2020|13={{Sostout|84}}}} {{Cronopar|18-11-2019|Та Кали|MLT|1|2|NOR|-|Квал. за ЕП|2020}} {{Cronopar|4-9-2020|Осло|NOR|1|2|AUT|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза}} {{Cronopar|8-10-2020|Осло|NOR|1|2|SRB|-|Квал. за ЕП|2020|11=dts}} {{Cronopar|11-10-2020|Осло|NOR|4|0|ROU|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза}} {{Cronopar|14-10-2020|Осло|NOR|1|0|NIR|-|УЕФА Лига на нации|2020-2021|Прва фаза}} {{Cronopar|25-3-2022|Осло|NOR|2|0|SVK|-|Пријателска|13={{Sostout|71}}}} {{Cronopar|29-3-2022|Осло|NOR|9|0|ARM|-|Пријателска|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|2-6-2022|Белград|SRB|0|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Sostout|75}}}} {{Cronopar|5-6-2022|Солна|SWE|1|2|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{Sostout|89}}}} {{Cronopar|9-6-2022|Осло|NOR|0|0|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|12-6-2022|Осло|NOR|3|2|SWE|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза|13={{yel|64}}}} {{Cronopar|24-9-2022|Љубљана|SVN|2|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|27-9-2022|Осло|NOR|0|2|SRB|-|УЕФА Лига на нации|2022-2023|Прва фаза}} {{Cronopar|25-3-2023|Малага|ESP|3|0|NOR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{sostout|74}}}} {{Cronopar|28-3-2023|Батуми|GEO|1|1|NOR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{sostin|78}}}} {{Cronopar|17-6-2023|Осло|NOR|1|2|SCO|-|Квал. за ЕП|2024|13={{sostin|63}}}} {{Cronopar|20-6-2023|Осло|NOR|3|1|CYP|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Sostin|58}}}} {{Cronopar|7-9-2023|Осло|NOR|6|0|JOR|-|Пријателска|13={{sostout|73}}}} {{Cronopar|12-9-2023|Осло|NOR|2|1|GEO|-|Квал. за ЕП|2024|13={{sostin|71}}}} {{Cronopar|12-10-2023|Ларнака|CYP|0|4|NOR|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|15-10-2023|Осло|NOR|0|1|ESP|-|Квал. за ЕП|2024}} {{Cronopar|16-11-2023|Осло|NOR|2|0|FRO|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{sostout|46}}}} {{Cronopar|19-11-2023|Глазгов|SCO|3|3|NOR|-|Квал. за ЕП|2024|13={{Капитен}} {{yel|59}}}} {{Cronopar|22-3-2024|Осло|NOR|1|2|CZE|-|Пријателска}} {{Cronopar|26-3-2024|Осло|NOR|1|1|SVK|-|Пријателска}} {{Cronopar|5-6-2024|Осло|NOR|3|0|KOS|-|Пријателска}} {{Cronopar|8-6-2024|Брондбивестер|DNK|3|1|NOR|-|Пријателска|13={{sostout|88}}}} {{Cronopar|6-9-2024|Алмати|KAZ|0|0|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{sostin|70}}}} {{Cronopar|9-9-2024|Осло|NOR|2|1|AUT|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|10-10-2024|Осло|NOR|3|0|SVN|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|13-10-2024|Линц|AUT|5|1|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза|13={{yel|28}}}} {{Cronopar|14-11-2024|Љубљана|SVN|1|4|NOR|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|17-11-2024|Осло|NOR|5|0|KAZ|-|УЕФА Лига на нации|2024-2025|Прва фаза}} {{Cronopar|22-3-2025|Кишињев|MDA|0|5|NOR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|25-3-2025|Дебрецин|ISR|2|4|NOR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|6-6-2025|Осло|NOR|3|0|ITA|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|9-6-2025|Талин|EST|0|1|NOR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|4-9-2025|Осло|NOR|1|0|FIN|-|Пријателска|13={{Sostout|46}}}} {{Cronopar|9-9-2025|Осло|NOR|11|1|MDA|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|11-10-2025|Осло|NOR|5|0|ISR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|14-10-2025|Осло|NOR|1|1|NZL|-|Пријателска|13={{sostin|46}}}} {{Cronopar|13-11-2025|Осло|NOR|4|1|EST|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|16-11-2025|Милано|ITA|1|4|NOR|-|Квал. за СП|2026}} {{Cronopar|27-3-2026|Амстердам|NLD|2|1|NOR|-|Пријателска|13={{Капитен}}}} {{Cronopar|31-3-2026|Осло|NOR|0|0|SUI|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-6-2026|Осло|NOR|3|1|SWE|-|Пријателска|13={{Капитен}} {{sostout|63}}}} {{Cronopar|7-6-2026|Харисон|MAR|1|1|NOR|-|Пријателска|13={{Sostout|72}}|14=Харисон (Њу Џерси)}} {{Cronopar|16-6-2026|Фоксборо|IRQ|1|4|NOR|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Ирак - Норвешка|детали]]}} {{Cronopar|22-6-2026|Ист Ратерфорд|NOR|3|2|SEN|-|Светско првенство|2026|Прва фаза|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - група И#Норвешка - Сенегал|детали]]}} {{Cronopar|30-6-2026|Далас|CIV|1|2|NOR|-|Светско првенство|2026|Шеснаесттинафинале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Брег на Слоновата Коска - Норвешка|детали]]}} {{Cronopar|5-7-2026|Ист Ратерфорд|BRA|1|2|NOR|-|Светско првенство|2026|Осминафинале|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|детали]]}} {{Cronopar|11-7-2026|Мајами Гарденс|NOR|1|2|ENG|-|Светско првенство|2026|Четвртфинале|dts|15=[[Светско првенство во фудбал 2026 - нокаут фаза#Бразил - Норвешка|детали]]}} {{Cronofin|71|1}} ==Титули== ===Клупски=== ;Генк *'''[[Белгиска Про лига|Белгиско првенство]]''' : 1 : 2018–2019 *'''[[Суперкуп на Белгија]]''' : 1 : 2019 ===Поединечни=== * Најдобар млад фудбалер во норвешкото првенство: 2016 * Дел од идеалниот тим на играчи во Лигата на шампионите кои направиле најголем пробив: 2018 ==Наводи== {{наводи}} ==Надворешни врски== {{Commons category|Sander Berge}} {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Норвешка |image3=Flag of Norway.svg }} {{Ризница-врска|Ørjan Nyland}} *[https://www.soccerway.com/player/berge-sander/KCY13JFl/ Сандер Берге на soccerway] *[https://www.transfermarkt.com/sander-berge/profil/spieler/333014 Сандер Берге на transfermarkt] *[https://www.espn.com/soccer/player/_/id/218998/sander-berge Сандер Берге на espn] *[https://www.whoscored.com/players/321020/show/sander-berge Сандер Берге на whoscored] {{Состав на Норвешка на СП фудбал 2026}} {{нормативна контрола}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Берге, Сандер}} [[Категорија:Родени во 1998 година]] [[Категорија:Норвешки фудбалери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Генк]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Шефилд Јунајтед]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Барнли]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Фулам]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Фудбалери на Светско првенство 2026]] bfqptrk6t5dv2tvy6qhu158sc0fb8k4 0 1402562 5629933 5627844 2026-09-19T08:04:46Z Виолетова 1975 5629933 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Научник|name=Carl Adolph Agardh|image=Carl Adolph Agardh, Svenska Familj-Journalen.png|image_size=<!--| alt = -->|caption=|birth_date={{birth date |1785|01|23 | df = yes}}|death_date={{death date and age |1859|01|12 | 1785|01|23 | df = yes}}|birth_place=[[Båstad]], [[Sweden]]|death_place=[[Karlstad]], Sweden|residence=|citizenship=|fields=[[Botany]], Church (bishop)|workplaces=[[Lund University]], Karlstad|alma_mater=|doctoral_advisor=|academic_advisors=|doctoral_students=|notable_students=|known_for=[[Biological Classification]], ''Systema algarum''|author_abbrev_bot='''C.Agardh'''|author_abbrev_zoo=|influences=|influenced=|awards=|signature=Carl Adolph Agardh, signature.svg|signature_alt=|footnotes=}}'''Карл Адолф Агард''' (23 јануари 1785 во Бестад, Шведска - 28 јануари 1859 во Карлштад) беше [[Шведска|шведски]] [[Ботаника|ботаничар]] специјализиран за [[алги]], кој на крајот бил назначен за [[епископ]] на Карлштад . == Биографија == Во 1807 година бил назначен за професор по математика на [[Лундски универзитет|Универзитетот Лунд]], во 1812 година за професор по ботаника и природни науки ,<ref name="amcyc">{{Cite AmCyc|wstitle=Agardh, Karl Adolf}}</ref> и бил избран за член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]] во 1817 година и на [[Шведска академија|Шведската академија]] во 1831 година. Тој бил ракоположен за свештеник во 1816 година ,примил две парохии како пребенд и бил претставник во свештеничката комора на [[Риксдаг|шведскиот парламент]] во неколку наврати од 1817 година. Тој бил [[Ректор|величествен ректор]] на Универзитетот Лунд од 1819 до 1820 година и бил назначен за епископ на Карлштад во 1835 година, каде што останал до неговата смрт.{{Sfn|Eriksson|1970}} Тој бил татко на [[Јаков Георг Агард]], исто така ботаничар. == Систем за класификација на растенијата == ''Класите Plantarum'' {{Sfn|Agardh|1825}} имаат девет примарни поделби во кои се групирани неговите класи и природни редови . Ова се ,со броеви на класи; # Acotyledonae 1-3 ( [[алги]], [[лишаи]], [[Габа|габи]] ) # Pseudocotyledonae 4-7 (Muscoideae, Tetradidymae, [[Папрат|Filices]], [[Коњски опашки|Equisetaceae]] ) # Криптокотиледони 8–12 (Macropodae ,Spadicinae, Glumiflorae, Liliiflorae, Gynandrae ) # Phanerocotyledonae incompletae 13–16 (Micranthae, Oleraceae, Epichlamydeae, Columnantherae) # Phanerocotyledonae completae ,hypogynae, monopetalae 17 ( Tubiflorae ) # Phanerocotyledonae completae, hypogynae, polypetalae 18–22 (Centrisporae, Brevistylae, Polycarpellae, Valvisporae, Columniferae ) # Phanerocotyledonae completae, discigynae, monopetalae 23 (Tetraspermae) # Phanerocotyledonae completae, discigynae, polypetalae 24–26 (Gynobaseae, Trihilitae, Hypodicarpae) # Phanerocotyledonae completae, porigynae 27-33 (Subaggregatae, Aridifoliae, Succulentae, Calycanthemae, Peponiferae, Icosandrae, [[Бобови|Leguminosae]] ) Секоја класа потоа содржи голем број наредби ( [[Семејство (биологија)|семејства]] ). Примероците собрани од Агард се чуваат во хербариуми, вклучувајќи го Националниот хербариум на Викторија (MEL), Кралските ботанички градини на Викторија.<ref name="MEL">{{Наведена мрежна страница|url=https://avh.ala.org.au/occurrences/search?q=collector_text%3A%22Agardh%2C+C.A.%22+AND+collection_uid%3Aco55|title=AVH: The Australasian Virtual Herbarium|work=Atlas of Living Australia|accessdate=15 November 2024}}</ref> == Публикации == Тој посветил значително внимание на [[Политичка економија|политичката економија]] и како „водечки либерал“, тој „успеа да ги подобри и подигне стандардите на образованието во Шведска“. Тој пишувал и за теолошки и други теми, но неговиот углед главно се темели на неговите ботанички дела, особено [https://www.biodiversitylibrary.org/item/16954 ''„Systema algarum“''], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/98337 ''„Species algarum rite cognitae“''] и ''„Classes plantarum''{{Sfn|Agardh|1825}} за [[таксономија]], како и ''„Icones Algarum“'' (1824, 1820–1828 и 1828–1835] ). Најголемиот дел од неговиот ''Прирачник за ботаника'' (2 тома ,Малме, 1829–32) е преведен на германски јазик. == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Агард, Карл Адолф}} [[Категорија:Шведски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] 49x2gdpktrf742ws34thqtmk1vpiil1 5629934 5629933 2026-09-19T08:08:49Z Виолетова 1975 5629934 wikitext text/x-wiki '''Карл Адолф Агард''' (23 јануари 1785 во Бестад, Шведска - 28 јануари 1859 во Карлштад) ― [[Шведска|шведски]] [[Ботаника|ботаничар]] специјализиран за [[алги]], кој на крајот бил назначен за [[епископ]] на Карлштад. == Биографија == Во 1807 година бил назначен за професор по математика на [[Лундски универзитет|Универзитетот Лунд]], во 1812 година за професор по ботаника и природни науки,<ref name="amcyc">{{Cite AmCyc|wstitle=Agardh, Karl Adolf}}</ref> и бил избран за член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]] во 1817 година и на [[Шведска академија|Шведската академија]] во 1831 година. Тој бил ракоположен за свештеник во 1816 година, примил две парохии и бил претставник во свештеничката комора на [[Риксдаг|шведскиот парламент]] во неколку наврати од 1817 година. Тој бил [[ректор]] на Универзитетот Лунд од 1819 до 1820 година, и бил назначен за епископ на Карлштад во 1835 година, каде што останал до неговата смрт.{{Sfn|Eriksson|1970}} Карл Агард е татко на [[Јаков Георг Агард]], исто така ботаничар. == Дела == Карл Агард посветил значително внимание на [[Политичка економија|политичката економија]] и како „водечки либерал“, тој „успеа да ги подобри и подигне стандардите на образованието во Шведска“. Тој пишувал и за теолошки и други теми, но неговиот углед главно се темели на неговите ботанички дела, особено [https://www.biodiversitylibrary.org/item/16954 ''„Systema algarum“''], [https://www.biodiversitylibrary.org/item/98337 ''„Species algarum rite cognitae“''] и ''„Classes plantarum''{{Sfn|Agardh|1825}} за [[таксономија]], како и ''„Icones Algarum“'' (1824, 1820–1828 и 1828–1835). Неговиот ''Прирачник за ботаника'' е од 2 тома, издаден во Малме, 1829–1832 година. {{botanist|'''C.Agardh'''|Agardh, Carl Adolph}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Агард, Карл Адолф}} [[Категорија:Шведски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] fvhfnfhbw3w50lj8vyka0hc3a11rkxa 5629935 5629934 2026-09-19T08:09:46Z Виолетова 1975 /* Дела */ 5629935 wikitext text/x-wiki '''Карл Адолф Агард''' (23 јануари 1785 во Бестад, Шведска - 28 јануари 1859 во Карлштад) ― [[Шведска|шведски]] [[Ботаника|ботаничар]] специјализиран за [[алги]], кој на крајот бил назначен за [[епископ]] на Карлштад. == Биографија == Во 1807 година бил назначен за професор по математика на [[Лундски универзитет|Универзитетот Лунд]], во 1812 година за професор по ботаника и природни науки,<ref name="amcyc">{{Cite AmCyc|wstitle=Agardh, Karl Adolf}}</ref> и бил избран за член на [[Кралска академија на науките (Шведска)|Кралската шведска академија на науките]] во 1817 година и на [[Шведска академија|Шведската академија]] во 1831 година. Тој бил ракоположен за свештеник во 1816 година, примил две парохии и бил претставник во свештеничката комора на [[Риксдаг|шведскиот парламент]] во неколку наврати од 1817 година. Тој бил [[ректор]] на Универзитетот Лунд од 1819 до 1820 година, и бил назначен за епископ на Карлштад во 1835 година, каде што останал до неговата смрт.{{Sfn|Eriksson|1970}} Карл Агард е татко на [[Јаков Георг Агард]], исто така ботаничар. == Дела == Карл Агард посветил значително внимание на [[Политичка економија|политичката економија]] и како „водечки либерал“, тој „успеа да ги подобри и подигне стандардите на образованието во Шведска“. Тој пишувал и за теолошки и други теми, но неговиот углед главно се темели на неговите ботанички дела, особено ''„Systema algarum“''<ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/16954 ]</ref>, ''„Species algarum rite cognitae“''<ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/98337 ]</ref> и ''„Classes plantarum''{{Sfn|Agardh|1825}} за [[таксономија]], како и ''„Icones Algarum“'' (1824, 1820–1828 и 1828–1835). Неговиот ''Прирачник за ботаника'' е од 2 тома, издаден во Малме, 1829–1832 година. {{botanist|'''C.Agardh'''|Agardh, Carl Adolph}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Агард, Карл Адолф}} [[Категорија:Шведски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] d6ts3qs7jokvxm1ab5465onc4rai2fp 0 1402600 5629937 5627848 2026-09-19T08:17:58Z Виолетова 1975 /* Род и вид именуван по Фернандо Алтамирано */ 5629937 wikitext text/x-wiki   '''Фернандо Алтамирано''' (Фернандо Алтамирано-Карбахал) (7 јули 1848 – 7 октомври 1908) бил мексикански [[лекар]] ,[[Ботаника|ботаничар]] и [[Природонаука|натуралист]] . Роден бил во Акулко ,студирал во Керетаро и починал во [[Мексико (град)|Мексико Сити]] . Алтамирано бил основач и директор на ''Институтот Медико Насионал'' од 1888 до 1908 година. Објавил повеќе од 250 трудови за [[фармакологија]] на мексиканските растенија и за [[физиологија]] . Тој бил заинтересиран и за индустриската употреба на мексиканските растенија. Алтамирано соработувал со многу меѓународно признати ботаничари од тој период ,како што се Џозеф Нелсон Роуз ,Сајрус Прингл ,Џорџ Р. Шо и Едвард Јанчевски . == Биографија == Алтамирано бил син на Мануел Алтамирано и Телез и Микаела Карбахал и имал најмалку два полноправни браќа и сестри: Федерико (1849) и Алберто (1852). <ref name="Altamirano-Morales">Altamirano-Morales, Carlos. {{Наведена книга|title=Apuntes para la biografía del doctor Fernando Altamirano|publisher=Editorial Letrame|year=2021|isbn=978-84-1386-062-6|edition=First|location=Spain|pages=306|language=Spanish}}</ref> Имал и седум полубраќа и сестри :Делфина Алтамирано и Монтерде (1835) ,Етелвина Алтамирано и Монтерде (1837) ,Хозе Алтамирано и Монтерде (1839) ,Едуардо Алтамирано и Монтерде (1840), Рафаел Алтамирано и Маријано и Монтерде (1837) ,(1857) и Марија Маргарита Алтамирано и Руиз (1860). Фернандо бил крстен во парохијата Акулко, држава Мексико ,на 9 јули 1848 година ,со целосно име Фернандо Гилебалдо Изабел Хуан Хозе Марија де Хесус Алтамирано. Во детството ,околу 1850 година ,се преселил со семејството во Сан Хуан дел Рио, а три години подоцна во градот Сантијаго де Керетаро ,каде што студирал на колеџот „Сан Франциско Хавиер“ ,кој подоцна бил наречен Граѓански колеџ. До крајот на 1861 година ,на тринаесетгодишна возраст ,тој веќе ги загубил татко си и мајка си, па затоа неговото образование било најмногу под влијание на неговиот дедо ,Мануел Алтамирано ,лекар и ботаничар ,кој го запознал со ботаничките студии. Во 1868 година ,Алтамирано се преселил во Мексико Сити ,каде што студирал во новоотвореното Национално подготвително училиште . Една година подоцна ,тој студирал на Националното медицинско училиште во Мексико ,каде што ги завршил студиите во 1873 година. Истата година ,тој влезе во Медицинската академија ,која неколку години подоцна ќе биде преименувана во Национална академија за медицина на Мексико. Тој исто така се приклучил на Мексиканското друштво за природна историја. На 9 ноември 1873 година ,Алтамирано се оженил со Луиза Гонзалес ,во градот Сантијаго де Керетаро . Фернандо и Луиза набрзо се вратија во Мексико Сити ,каде што имале најмалку десет деца ,меѓу нив Хозе Марија (1874) Жозефа (1877) ,Рафаел (1879), Фернандо (1881) ,Луиза (1881) ,Марија (1883), Хозе Игнасио (1885) Алберто 68дорос (18) и Жозе (18). (1890). Првично ,Алтамирано работел како привремен асистент на одделенијата за фармација ,фармакологија и историја на лекови на Националното медицинско училиште во Мексико . Во 1876 година, тој го објавил каталогот на домородни природни производи поднесен од Мексиканското друштво за природна историја на стогодишнината од Меѓународната изложба во [[Филаделфија]] ,во 1876 година. Во 1877 година ,тој се вработил како фармацевт или подготвувач на лекови ,а во 1878 година ја добил титулата професор на Медицинскиот факултет. Тој продолжил како фармацевт и како професор по фармакологија и физиологија ,но и како привремен професор по терапевтска ,топографска анатомија и гинекологија. Покрај тоа ,работел како лекар во болницата Сан Андрес и во приватна пракса. Во истиот период ,тој објавил неколку статии во Медицинскиот весник на Мексико и во списанието на Мексиканското друштво за природна историја. Во 1888 година ,Алтамирано бил назначен за прв директор на Националниот медицински институт на Мексико. Тој ја држеше оваа позиција до неговата смрт. Таму ,тој ја основал првата лабораторија за физиологија во Мексико. <ref>{{Наведено списание|last=Pamo Reyna|first=Oscar|date=July 2005|title=Daniel Vergara Lope y Thomas Holmes Ravenhill: dos figuras olvidadas en la historia de la fisiología de altura|journal=Revista Medica Herediana|volume=16|issue=3|pages=208–217|doi=10.20453/rmh.v16i3.837|doi-access=free}}</ref> Во овој период ,тој исто така направил бројни патувања поврзани со медицинска ботаника во различни региони на земјата ,некои во друштво на меѓународно признати ботаничари како Џозеф Нелсон Роуз ,Сајрус Прингл и Џорџ Расел Шо. Дополнително ,Алтамирано спроведил бројни истраги, објавени во двете списанија на институтот: ''El Estudio'' и ''Anales del Instituto Médico Nacional'' . Од друга страна ,тој беше одговорен за учеството на институтот во Универзалната изложба (1889), одржана во Париз ,и во Луизијанската изложба за купување во 1904 година, одржана во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]] ,и учествуваше на неколку меѓународни конференции ,како што е Деветтиот меѓународен конгрес за хигиена и демографија ,одржан во [[Мадрид]] од 10 до 17 април 1898 година. Тој воспостави врски со водечки научни институции во Европа, САД и Латинска Америка. Тој бил советник во Мексико Сити во 1897 година и во Вила Гвадалупе во неколку наврати. Починал на 7 октомври 1908 година, во својот дом во Вила Гвадалупе ,Мексико Сити, поради внатрешно крварење ,кое било резултат на руптура на абдоминална аортна аневризма . Тој беше погребан во Пантеонот Тепејак во истиот град. == Научни придонеси == Алтамирано за прв пат ја регистрирал холинергичната активност на семето на {{Јаз|es|colorin}} дрво ( ''Erythrina coralloides'' ) ,активност за која тој посочи дека се должи на присуството на непознат [[алкалоид]], кој го нарече еритроидин . Тој спровел студии за својствата на ''еритринските коралоиди'' со Мануел Домингез во 1877 година, а потоа и индивидуално во 1888 година. Еритроидинот бил целосно изолиран до 1937 година од Карл Фолкерс и Рандолф Т. Мејџорс. Во 1878 година ,Алтамирано ја објавил својата теза за степен професор ,насловена како „ ''Придонес кон проучувањето на националната фармакологија: Медицински домородни мешунки'' чии илустрации ги нацртал неговиот пријател ,сликарот Хозе Марија Веласко Гомез . Во 1894 година ,заедно со Хозе Рамирез, Алтамирано напишал напреден извештај за [[санација на животната средина]] ,насловен како: ''Список на ботанички и вообичаени имиња на дрвја и грмушки за повторно населување на шумите во Републиката ,придружен со наведување на климатските услови каде што растат и како да се размножуваат'' . Тој го испитал и изолирал плумбагинот од ''Plumbago pulchella'' . Неговата работа на оваа тема ,спроведена со поддршка на д-р Мануел Тусен-Варгас ,била вклучена во првиот дел од „Податоци за мексиканската материја медика“ во 1894 година. Тој го идентификувал овој активен принцип како супстанца составена од ацикуларни ,жолти ,меѓусебно растечки кристали кои формираат меки и лесни маси; и споменал дека може да се користи за уништување на малигни тумори ,за борба против забоболки и како одвратно средство. Покрај тоа ,во 1895 година ,тој открил еден вид [[аксолотл]] кој претходно не бил познат во планините околу Мексико Сити. Тој испратил примерок до францускиот зоолог Алфредо Дуже, кој во тоа време живеел во [[Гванахуато]] кој го идентификувал овој [[аксолотл]] како член на нов вид и го нарекол ''Ambystoma altamirani'' ,во чест на Алтамирано. Следната година ,тој објавил интересна статија со наслов ''„Природна историја применета кај античките Мексиканци“'' . Потоа ,тој го превел од латински на шпански делото на Франциско Хернандез де Толедо за растенијата од [[Поткралство Нова Шпанија|Нова Шпанија]] . Покрај тоа, во 1898 година ,тој добил копија од ракописите напишани од Хозе Маријано Мочињо ,кои останале во Европа. Во 1904 година ,Алтамирано ја презентирал книгата ''„Materia Medica Mexicana: прирачник за мексикански лековити билки“'' за Саемот за набавки во Луизијана ,одржан во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]] . Оваа книга е заснована на бројните студии објавени во „Податоци за мексиканска материја медика“ од Националниот медицински институт ,во кои тој значително придонесе. Една година подоцна ,во 1905 година ,Алтамирано и Џозеф Нелсон Роуз опишале [[Млечки|еуфорбија]] од државите Гванахуато ,Керетаро и Мичоакан ,локално наречена ''пало амарило'' . Тие го сметале за нов вид и го нарекле ''Euphorbia elastica'' ,иако сега е познат и како ''Euphorbia fulva'' . Алтамирано бил заинтересиран за оваа [[Млечки|еуфорбична билка]] поради нејзината содржина на еластична смола, за која се надевал дека би можела профитабилно да се претвори во комерцијална гума ,како што претходно било направено со гвајуле во северно Мексико. Во Националниот медицински институт, тој и неговите колеги спроведоа неколку студии со ''пало амарило'' до 1908 година, но не можеа да добијат комерцијална гума од него на профитабилен начин. == Род и вид именуван по Фернандо Алтамирано == == ''[[:en:Altamiranoa|Altamiranoa]]'' (Rose, 1903) == ** ''[[Eryngium altamiranoi]]'' (Hemsl. & Rose, 1906) ** ''[[Pinus altamiranoi]]'' (Shaw in Sargent, 1905) ** ''[[Bumelia altamiranoi]]'' (Rose & Standl., 1924) ** ''[[Leucophyllum altamiranii]]'' (Urbina, 1906) ** ''[[Ribes altamirani]]'' (Janczewski, 1906) ** ''[[Mesoscincus altamirani]]'' (Dugés, 1891) ** ''[[Ambystoma altamirani]]'' (Dugés, 1895) == Видови именувани од Фернандо Алтамирано == * ''[[Euphorbia elastica]]'' (Altam. & Rose, 1905) [http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=12084-1&back_page=%2Fipni%2FeditAdvAuthorSearch.do%3Ffind_abbreviation%3DAltam.%26find_surname%3D%26find_isoCountry%3D%26find_forename%3D%26output_format%3Dnormal] * {{botanist|Altam.}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алтамирано, Фернандо }} [[Категорија:Мексикански ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Родени во 1848 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] fl97hge252zykdozoxpdumnfrxjupdw 5629938 5629937 2026-09-19T08:25:37Z Виолетова 1975 5629938 wikitext text/x-wiki '''Фернандо Алтамирано''' (Fernando Altamirano-Carbajal) (7 јули 1848 – 7 октомври 1908) — мексикански [[лекар]], [[Ботаника|ботаничар]] и [[Природонаука|природонаучник]]. Роден во Акулко, студирал во Керетаро и починал во [[Мексико (град)|Мексико Сити]]. Алтамирано бил основач и директор на ''Институтот Медико Насионал'' од 1888 до 1908 година. Објавил повеќе од 250 трудови за [[фармакологија]] на мексиканските растенија и за [[физиологија]]. Тој бил заинтересиран и за индустриската употреба на мексиканските растенија. Алтамирано соработувал со многу меѓународно признати ботаничари од тој период, како што се [[Џозеф Нелсон Роуз]], [[Сајрус Прингл]], [[Џорџ Р. Шо]] и [[Едвард Јанчевски]]. == Биографија == Алтамирано бил син на Мануел Алтамирано и Телез и Микаела Карбахал и имал најмалку два полноправни браќа и сестри: Федерико (1849) и Алберто (1852).<ref name="Altamirano-Morales">Altamirano-Morales, Carlos. {{Наведена книга|title=Apuntes para la biografía del doctor Fernando Altamirano|publisher=Editorial Letrame|year=2021|isbn=978-84-1386-062-6|edition=First|location=Spain|pages=306|language=Spanish}}</ref> Имал и седум полубраќа и сестри :Делфина Алтамирано и Монтерде (1835) ,Етелвина Алтамирано и Монтерде (1837) ,Хозе Алтамирано и Монтерде (1839) ,Едуардо Алтамирано и Монтерде (1840), Рафаел Алтамирано и Маријано и Монтерде (1837) ,(1857) и Марија Маргарита Алтамирано и Руиз (1860). Фернандо бил крстен во парохијата Акулко, држава Мексико ,на 9 јули 1848 година ,со целосно име Фернандо Гилебалдо Изабел Хуан Хозе Марија де Хесус Алтамирано. Во детството ,околу 1850 година ,се преселил со семејството во Сан Хуан дел Рио, а три години подоцна во градот Сантијаго де Керетаро ,каде што студирал на колеџот „Сан Франциско Хавиер“ ,кој подоцна бил наречен Граѓански колеџ. До крајот на 1861 година ,на тринаесетгодишна возраст ,тој веќе ги загубил татко си и мајка си, па затоа неговото образование било најмногу под влијание на неговиот дедо ,Мануел Алтамирано ,лекар и ботаничар ,кој го запознал со ботаничките студии. Во 1868 година, Алтамирано се преселил во Мексико Сити, каде што студирал во новоотвореното Национално подготвително училиште. Една година подоцна, тој студирал на Националното медицинско училиште во Мексико, каде што ги завршил студиите во 1873 година. Истата година, тој влезе во Медицинската академија, која неколку години подоцна ќе биде преименувана во Национална академија за медицина на Мексико. Тој исто така се приклучил на Мексиканското друштво за природна историја. На 9 ноември 1873 година ,Алтамирано се оженил со Луиза Гонзалес ,во градот Сантијаго де Керетаро . Фернандо и Луиза набрзо се вратија во Мексико Сити ,каде што имале најмалку десет деца ,меѓу нив Хозе Марија (1874) Жозефа (1877) ,Рафаел (1879), Фернандо (1881) ,Луиза (1881) ,Марија (1883), Хозе Игнасио (1885) Алберто 68дорос (18) и Жозе (18). (1890). Првично ,Алтамирано работел како привремен асистент на одделенијата за фармација ,фармакологија и историја на лекови на Националното медицинско училиште во Мексико . Во 1876 година, тој го објавил каталогот на домородни природни производи поднесен од Мексиканското друштво за природна историја на стогодишнината од Меѓународната изложба во [[Филаделфија]] ,во 1876 година. Во 1877 година ,тој се вработил како фармацевт или подготвувач на лекови ,а во 1878 година ја добил титулата професор на Медицинскиот факултет. Тој продолжил како фармацевт и како професор по фармакологија и физиологија ,но и како привремен професор по терапевтска ,топографска анатомија и гинекологија. Покрај тоа ,работел како лекар во болницата Сан Андрес и во приватна пракса. Во истиот период ,тој објавил неколку статии во Медицинскиот весник на Мексико и во списанието на Мексиканското друштво за природна историја. Во 1888 година ,Алтамирано бил назначен за прв директор на Националниот медицински институт на Мексико. Тој ја држеше оваа позиција до неговата смрт. Таму ,тој ја основал првата лабораторија за физиологија во Мексико. <ref>{{Наведено списание|last=Pamo Reyna|first=Oscar|date=July 2005|title=Daniel Vergara Lope y Thomas Holmes Ravenhill: dos figuras olvidadas en la historia de la fisiología de altura|journal=Revista Medica Herediana|volume=16|issue=3|pages=208–217|doi=10.20453/rmh.v16i3.837|doi-access=free}}</ref> Во овој период ,тој исто така направил бројни патувања поврзани со медицинска ботаника во различни региони на земјата ,некои во друштво на меѓународно признати ботаничари како Џозеф Нелсон Роуз ,Сајрус Прингл и Џорџ Расел Шо. Дополнително ,Алтамирано спроведил бројни истраги, објавени во двете списанија на институтот: ''El Estudio'' и ''Anales del Instituto Médico Nacional'' . Од друга страна ,тој беше одговорен за учеството на институтот во Универзалната изложба (1889), одржана во Париз ,и во Луизијанската изложба за купување во 1904 година, одржана во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]] ,и учествуваше на неколку меѓународни конференции ,како што е Деветтиот меѓународен конгрес за хигиена и демографија ,одржан во [[Мадрид]] од 10 до 17 април 1898 година. Тој воспостави врски со водечки научни институции во Европа, САД и Латинска Америка. Тој бил советник во Мексико Сити во 1897 година и во Вила Гвадалупе во неколку наврати. Починал на 7 октомври 1908 година, во својот дом во Вила Гвадалупе ,Мексико Сити, поради внатрешно крварење ,кое било резултат на руптура на абдоминална аортна аневризма . Тој беше погребан во Пантеонот Тепејак во истиот град. == Научни придонеси == Алтамирано за прв пат ја регистрирал холинергичната активност на семето на {{Јаз|es|colorin}} дрво ( ''Erythrina coralloides'' ) ,активност за која тој посочи дека се должи на присуството на непознат [[алкалоид]], кој го нарече еритроидин . Тој спровел студии за својствата на ''еритринските коралоиди'' со Мануел Домингез во 1877 година, а потоа и индивидуално во 1888 година. Еритроидинот бил целосно изолиран до 1937 година од Карл Фолкерс и Рандолф Т. Мејџорс. Во 1878 година ,Алтамирано ја објавил својата теза за степен професор ,насловена како „ ''Придонес кон проучувањето на националната фармакологија: Медицински домородни мешунки'' чии илустрации ги нацртал неговиот пријател ,сликарот Хозе Марија Веласко Гомез . Во 1894 година ,заедно со Хозе Рамирез, Алтамирано напишал напреден извештај за [[санација на животната средина]] ,насловен како: ''Список на ботанички и вообичаени имиња на дрвја и грмушки за повторно населување на шумите во Републиката ,придружен со наведување на климатските услови каде што растат и како да се размножуваат'' . Тој го испитал и изолирал плумбагинот од ''Plumbago pulchella'' . Неговата работа на оваа тема ,спроведена со поддршка на д-р Мануел Тусен-Варгас ,била вклучена во првиот дел од „Податоци за мексиканската материја медика“ во 1894 година. Тој го идентификувал овој активен принцип како супстанца составена од ацикуларни ,жолти ,меѓусебно растечки кристали кои формираат меки и лесни маси; и споменал дека може да се користи за уништување на малигни тумори ,за борба против забоболки и како одвратно средство. Покрај тоа ,во 1895 година ,тој открил еден вид [[аксолотл]] кој претходно не бил познат во планините околу Мексико Сити. Тој испратил примерок до францускиот зоолог Алфредо Дуже, кој во тоа време живеел во [[Гванахуато]] кој го идентификувал овој [[аксолотл]] како член на нов вид и го нарекол ''Ambystoma altamirani'' ,во чест на Алтамирано. Следната година ,тој објавил интересна статија со наслов ''„Природна историја применета кај античките Мексиканци“'' . Потоа, тој го превел од латински на шпански делото на Франциско Хернандез де Толедо за растенијата од [[Поткралство Нова Шпанија|Нова Шпанија]] . Покрај тоа, во 1898 година ,тој добил копија од ракописите напишани од Хозе Маријано Мочињо ,кои останале во Европа. Во 1904 година, Алтамирано ја презентирал книгата ''„Прирачник за мексикански лековити билки“'' за Саемот за набавки во Луизијана, одржан во [[Сент Луис]]. Оваа книга е заснована на бројните студии објавени во „Податоци за мексиканска материја медика“ од Националниот медицински институт, во кои тој значително придонесе. Една година подоцна, во 1905 година, Алтамирано и Џозеф Нелсон Роуз опишале [[млечки|млечка]] од државите Гванахуато, Керетаро и Мичоакан, кое го сметале за нов вид и го нарекле ''Euphorbia elastica'', иако сега е познат и како ''[[Euphorbia fulva]]''. Алтамирано бил заинтересиран за оваа билка поради нејзината содржина на еластична смола, за која се надевал дека би можела профитабилно да се претвори во комерцијална гума, како што претходно било направено со ''[[Parthenium argentatum]]'' во северно Мексико. Во Националниот медицински институт, тој и неговите колеги спровеле неколку студии со овој вид до 1908 година, но не можеле да добијат комерцијална гума од него на профитабилен начин. == Родови и видови именуван по Фернандо Алтамирано == *''[[:en:Altamiranoa|Altamiranoa]]'' (Rose, 1903) * ''[[Eryngium altamiranoi]]'' (Hemsl. & Rose, 1906) * ''[[Pinus altamiranoi]]'' (Shaw in Sargent, 1905) * ''[[Bumelia altamiranoi]]'' (Rose & Standl., 1924) * ''[[Leucophyllum altamiranii]]'' (Urbina, 1906) * ''[[Ribes altamirani]]'' (Janczewski, 1906) * ''[[Mesoscincus altamirani]]'' (Dugés, 1891) * ''[[Ambystoma altamirani]]'' (Dugés, 1895) == Видови именувани од Фернандо Алтамирано == * ''[[Euphorbia elastica]]'' (Altam. & Rose, 1905) [http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=12084-1&back_page=%2Fipni%2FeditAdvAuthorSearch.do%3Ffind_abbreviation%3DAltam.%26find_surname%3D%26find_isoCountry%3D%26find_forename%3D%26output_format%3Dnormal] * {{botanist|Altam.}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алтамирано, Фернандо }} [[Категорија:Мексикански ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Родени во 1848 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] ch7g0t9ktb4n17gplzrvvfkuqohatn8 5629944 5629938 2026-09-19T08:37:15Z Виолетова 1975 5629944 wikitext text/x-wiki '''Фернандо Алтамирано''' (Fernando Altamirano-Carbajal) (7 јули 1848 – 7 октомври 1908) — мексикански [[лекар]], [[Ботаника|ботаничар]] и [[Природонаука|природонаучник]]. Роден во Акулко, студирал во Керетаро и починал во [[Мексико (град)|Мексико Сити]]. Алтамирано бил основач и директор на ''Институтот Медико Насионал'' од 1888 до 1908 година. Објавил повеќе од 250 трудови за [[фармакологија]] на мексиканските растенија и за [[физиологија]]. Тој бил заинтересиран и за индустриската употреба на мексиканските растенија. Алтамирано соработувал со многу меѓународно признати ботаничари од тој период, како што се [[Џозеф Нелсон Роуз]], [[Сајрус Прингл]], [[Џорџ Р. Шо]] и [[Едвард Јанчевски]]. == Биографија == Алтамирано е роден на 7 јули 1848 година во Акулко. Во детството, околу 1850 година, се преселил со семејството во Сан Хуан дел Рио, а три години подоцна во градот Сантијаго де Керетаро, каде што учел на колеџот „Сан Франциско Хавиер“, кој подоцна бил наречен Граѓански колеџ. До крајот на 1861 година, на тринаесетгодишна возраст, тој веќе ги загубил татко си и мајка си, па затоа неговото образование било најмногу под влијание на неговиот дедо, Мануел Алтамирано, лекар и ботаничар, кој го запознал со ботаничките студии. Во 1868 година, Алтамирано се преселил во Мексико Сити, каде што учел во новоотвореното Национално подготвително училиште. Една година подоцна, тој студирал на Националното медицинско училиште во Мексико, каде што ги завршил студиите во 1873 година. Тој исто така се приклучил на Мексиканското друштво за природна историја. На 9 ноември 1873 година, Алтамирано се оженил со Луиза Гонзалес, во градот Сантијаго де Керетаро. Фернандо и Луиза набрзо се вратиле во Мексико Сити, каде што имале најмалку десет деца. Првично, Алтамирано работел како привремен асистент на одделенијата за фармација, фармакологија и историја на лекови на Националното медицинско училиште во Мексико. Во 1876 година, тој го објавил каталогот на домородни природни производи поднесен од Мексиканското друштво за природна историја на стогодишнината од Меѓународната изложба во [[Филаделфија]], во 1876 година. Во 1877 година, тој се вработил како фармацевт или подготвувач на лекови, а во 1878 година ја добил титулата професор на Медицинскиот факултет. Тој продолжил како фармацевт и како професор по фармакологија и физиологија, но и како привремен професор по терапевтска, топографска анатомија и гинекологија. Покрај тоа, работел како лекар во болницата Сан Андрес и во приватна пракса. Во истиот период, тој објавил неколку статии во Медицинскиот весник на Мексико и во списанието на Мексиканското друштво за природна историја. Во 1888 година, Алтамирано бил назначен за прв директор на Националниот медицински институт на Мексико. Тој ја држел оваа позиција до неговата смрт. Таму, тој ја основал првата лабораторија за физиологија во Мексико.<ref>{{Наведено списание|last=Pamo Reyna|first=Oscar|date=July 2005|title=Daniel Vergara Lope y Thomas Holmes Ravenhill: dos figuras olvidadas en la historia de la fisiología de altura|journal=Revista Medica Herediana|volume=16|issue=3|pages=208–217|doi=10.20453/rmh.v16i3.837|doi-access=free}}</ref> Во овој период, тој исто така направил бројни патувања поврзани со медицинска ботаника во различни региони на земјата, некои во друштво на меѓународно признати ботаничари. Дополнително, Алтамирано спровел бројни истраги, објавени во двете списанија на институтот. Од друга страна, тој беше одговорен за учеството на институтот во Универзалната изложба (1889), одржана во Париз, и во Луизијанската изложба за купување во 1904 година, одржана во [[Сент Луис|Сент Луис, Мисури]], и учествувал на неколку меѓународни конференции, како што е Деветтиот меѓународен конгрес за хигиена и демографија, одржан во [[Мадрид]] од 10 до 17 април 1898 година.<ref>La Ilustración Española y Americana. IX Congreso Internacional de Higiene y Demografía. Year 42, n. 15. 1898. p. 235-240. Obtained on April 1, 2012, from http://www.cervantesvirtual.com/descargaPdf/la-ilustracion-espanola-y-americana--608/</ref> Тој бил советник во Мексико Сити во 1897 година и во Вила Гвадалупе во неколку наврати. Починал на 7 октомври 1908 година, во својот дом во Вила Гвадалупе, Мексико, поради внатрешно крварење, кое било резултат на аортна аневризма, и бил погребан во Пантеонот Тепејак во истиот град.<ref name="ref_duplicated_1">Villada, M. M. 'La vida de un eximio investigador científico. Dr. Fernando Altamirano'. ''Revista de la Sociedad Mexicana de Historia Natural'', 3ª. 1912. P. 81-84.</ref> == Научни придонеси == Алтамирано за првпат ја регистрирал холинергичната активност на семето од дрво (''[[Erythrina coralloides]]''), активност за која тој посочи дека се должи на присуството на непознат [[алкалоид]], кој го нарече еритроидин . Тој спровел студии за својствата на ''еритринските коралоиди'' со Мануел Домингез во 1877 година, а потоа и индивидуално во 1888 година. Еритроидинот бил целосно изолиран до 1937 година од Карл Фолкерс и Рандолф Т. Мејџорс. Во 1878 година ,Алтамирано ја објавил својата теза за степен професор ,насловена како „ ''Придонес кон проучувањето на националната фармакологија: Медицински домородни мешунки'' чии илустрации ги нацртал неговиот пријател ,сликарот Хозе Марија Веласко Гомез . Во 1894 година ,заедно со Хозе Рамирез, Алтамирано напишал напреден извештај за [[санација на животната средина]] ,насловен како: ''Список на ботанички и вообичаени имиња на дрвја и грмушки за повторно населување на шумите во Републиката ,придружен со наведување на климатските услови каде што растат и како да се размножуваат'' . Тој го испитал и изолирал плумбагинот од ''Plumbago pulchella'' . Неговата работа на оваа тема ,спроведена со поддршка на д-р Мануел Тусен-Варгас ,била вклучена во првиот дел од „Податоци за мексиканската материја медика“ во 1894 година. Тој го идентификувал овој активен принцип како супстанца составена од ацикуларни ,жолти ,меѓусебно растечки кристали кои формираат меки и лесни маси; и споменал дека може да се користи за уништување на малигни тумори ,за борба против забоболки и како одвратно средство. Покрај тоа ,во 1895 година ,тој открил еден вид [[аксолотл]] кој претходно не бил познат во планините околу Мексико Сити. Тој испратил примерок до францускиот зоолог Алфредо Дуже, кој во тоа време живеел во [[Гванахуато]] кој го идентификувал овој [[аксолотл]] како член на нов вид и го нарекол ''Ambystoma altamirani'' ,во чест на Алтамирано. Следната година ,тој објавил интересна статија со наслов ''„Природна историја применета кај античките Мексиканци“'' . Потоа, тој го превел од латински на шпански делото на Франциско Хернандез де Толедо за растенијата од [[Поткралство Нова Шпанија|Нова Шпанија]] . Покрај тоа, во 1898 година ,тој добил копија од ракописите напишани од Хозе Маријано Мочињо ,кои останале во Европа. Во 1904 година, Алтамирано ја презентирал книгата ''„Прирачник за мексикански лековити билки“'' за Саемот за набавки во Луизијана, одржан во [[Сент Луис]]. Оваа книга е заснована на бројните студии објавени во „Податоци за мексиканска материја медика“ од Националниот медицински институт, во кои тој значително придонесе. Една година подоцна, во 1905 година, Алтамирано и Џозеф Нелсон Роуз опишале [[млечки|млечка]] од државите Гванахуато, Керетаро и Мичоакан, кое го сметале за нов вид и го нарекле ''Euphorbia elastica'', иако сега е познат и како ''[[Euphorbia fulva]]''. Алтамирано бил заинтересиран за оваа билка поради нејзината содржина на еластична смола, за која се надевал дека би можела профитабилно да се претвори во комерцијална гума, како што претходно било направено со ''[[Parthenium argentatum]]'' во северно Мексико. Во Националниот медицински институт, тој и неговите колеги спровеле неколку студии со овој вид до 1908 година, но не можеле да добијат комерцијална гума од него на профитабилен начин. == Родови и видови именуван по Фернандо Алтамирано == *''[[:en:Altamiranoa|Altamiranoa]]'' (Rose, 1903) * ''[[Eryngium altamiranoi]]'' (Hemsl. & Rose, 1906) * ''[[Pinus altamiranoi]]'' (Shaw in Sargent, 1905) * ''[[Bumelia altamiranoi]]'' (Rose & Standl., 1924) * ''[[Leucophyllum altamiranii]]'' (Urbina, 1906) * ''[[Ribes altamirani]]'' (Janczewski, 1906) * ''[[Mesoscincus altamirani]]'' (Dugés, 1891) * ''[[Ambystoma altamirani]]'' (Dugés, 1895) == Видови именувани од Фернандо Алтамирано == * ''[[Euphorbia elastica]]'' (Altam. & Rose, 1905) [http://www.ipni.org/ipni/idAuthorSearch.do?id=12084-1&back_page=%2Fipni%2FeditAdvAuthorSearch.do%3Ffind_abbreviation%3DAltam.%26find_surname%3D%26find_isoCountry%3D%26find_forename%3D%26output_format%3Dnormal] * {{botanist|Altam.}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Алтамирано, Фернандо }} [[Категорија:Мексикански ботаничари]] [[Категорија:Починати во 1908 година]] [[Категорија:Родени во 1848 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] k0jpwltn9elq21zrqgjr7y3s20p8c93 0 1402753 5629852 5627630 2026-09-18T17:17:08Z Bjankuloski06 332 Исправено заглавие, replaced: = Видете исто така = → = Поврзано = 5629852 wikitext text/x-wiki '''Расел Линдзи Барет''' (роден 1977) е австралиски ботаничар.<ref name="IPNI">{{Наведена мрежна страница|url=https://www.ipni.org/a/38718-1|title=Russell Lindsay Barrett - International Plant Names Index|last=|first=|date=|work=www.ipni.org|archive-url=|archive-date=|accessdate=2020-03-16}}</ref> {{Ботаничар|R.L.Barrett}} == Објавени имиња == (нецелосен список на 129-те објавени имиња)<ref name="IPNI" /> * ''Тифониум пелтандроидес'' Нујција, 13(1): 243 (1999) * ''Gahnia halmaturina'' RLBarrett & KLWilson Journal Ботаничка градина во Аделаида (2012) * ''Acacia anastomosa'' Maslin, MDBarett & RLBarett, Nuytsia 23: 545 (2013). * ''Антелепис'' РЛБарет, КЛВилсон и ЏЈБрул, Австралија. Сист. Бот. 32(4): 276 (2019). (Овие можеби не се официјално прифатени имиња.) == Публикации == (нецелосно) * {{Наведено списание|last=Viljoen|first=J.-A.|last2=Muasya|first2=A.M.|last3=Barrett|first3=R.L.|last4=Bruhl|first4=J.J.|last5=Gibbs|first5=A.K.|last6=Slingsby|first6=J.A.|last7=Wilson|first7=K.L.|last8=Verboom|first8=G.A.|year=2013|title=Radiation and repeated transoceanic dispersal of Schoeneae (Cyperaceae) through the southern hemisphere|journal=American Journal of Botany|volume=100|issue=12|pages=2494–2508|doi=10.3732/ajb.1300105|issn=0002-9122|pmid=24302693}} * {{Наведено списание|last=Barrett|first=R.L.|last2=Wilson|first2=K.L.|year=2012|title=A review of the genus Lepidosperma Labill. (Cyperaceae: Schoeneae)|journal=Australian Systematic Botany|volume=25|issue=4|pages=225|doi=10.1071/SB11037|issn=1030-1887}} * {{Наведено списание|last=Liu|first=B.|last2=Le|first2=C.T.|last3=Barrett|first3=R.L.|last4=Nickrent|first4=D.L.|last5=Chen|first5=Z.|last6=Lu|first6=L.|last7=Vidal-Russell|first7=R.|year=2018|title=Historical biogeography of Loranthaceae (Santalales): Diversification agrees with emergence of tropical forests and radiation of songbirds|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=124|pages=199–212|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.010|issn=1055-7903|pmid=29550535|hdl-access=free}} == Поврзано == * https://www.theplantpress.com/ == Наводи == <references></references> [[Категорија:Родени во 1977 година]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Ботаничари]] 2p2awdqxaf4olwrlajasjmeneos1okl 0 1402931 5629825 5629763 2026-09-18T13:31:10Z Виолетова 1975 5629825 wikitext text/x-wiki [[File:Paul_Gourret.jpg|мини| Пол Гуре]] '''Пол Габриел Мари Гуре''' (15 јануари 1859, Роквер - 7 април 1903 г.) ― француски [[Зоологија|зоолог]] познат по неговите биолошки студии за морската фауна и неговата работа во рибарската индустрија. Гуре работел и со [[алги]]. Студирал [[природни науки]] во [[Марсеј]], а потоа работел како предавач на Факултетот за природни науки во [[Лион]]. Во ноември 1886 година, тој бил именуван за вонреден професор по зоологија на медицинскиот факултет во Марсеј. Од мај 1893 година, тој работел како заменик-директор на зоолошката градина во Марсеј. Гуре бил член на советодавниот комитет за морски рибарство во Министерството за морнарица, а во 1902 година станал витез на Легијата на честа. Родот ''[[Gourretia]]'' од семејството ''[[Callianassidae]]'' е именуван во негова чест. Прадедо е на францускиот писател [[Филип Генин]]. {{botanist|Gourret}} == Избрани публикации == * ''Révision des crustacés podophthalmes de golfe de Marseille suivie d'un essai de classification de la classe des crustacés'', 1888 - Преглед на подофталмус [[ракови]] од Марсејскиот Залив. * ''Sur les péridiniens du Golfe de Marseille'', 1883 - На динофлагелати пронајдени во Марсејскиот Залив. * ''Considérations sur la faune pélagique du golfe de Marseille'', 1884 - Размислувања за [[Пелагиска зона|пелагичната]] фауна од Марсејскиот Залив. * ''Les pêcheries et les poissons de la Méditerranée (Прованса)'', 1894 - Риболов и риби на Медитеранот ( [[Прованса]] ). == Наводи == * [https://books.google.com/books?id=0kgXAAAAYAAJ&pg=PP29 Annales du Musée d'histoire naturelle de Marseille, том 8] биографија {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Гуре, Пол }} [[Категорија:Починати во 1903 година]] [[Категорија:Родени во 1859 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] <references /> [[Категорија:Француски зоолози]] [[Категорија:Француски ботаничари]] emrmfoe7gct4m3f5x5e83lgjhdnzdw1 0 1402987 5629826 5627620 2026-09-18T13:32:16Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Австриски уметници]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629826 wikitext text/x-wiki [[File:Anton_Hartinger_Litho_(cropped).jpg|мини|240x240пкс| Антон Хартингер; литографија од Адолф Дотаге (1871)]] [[File:ANTON_HARTINGER_Flowers_with_fruits_-_main_work_1836.jpg|мини| АНТОН ХАРТИНГЕР Цвеќиња со плодови - главно дело 1836]] [[File:Bromelia_Sceptrum.jpg|мини| ''Bromelia sceptrum'', од ''Paradisus Vindobonensis'']] '''Антон Хартингер''' ( 6 август 1806-7 јануари 1890 година ) бил австриски уметник кој се специјализирал за слики во мртва природа од овошје и цвеќиња. Хартингер бил роден во Виена .Тој бил член на Академијата за ликовни уметности во Виена од 1843 до 1851 и пионер во областа на хромолитографијата.Во своите мртви природи ,тој често комбинирал традиционални со поегзотични цвеќиња ,одразувајќи го големиот пораст во собирањето растенија , одгледувањето и ботаничката илустрација што се случил во текот на животот на уметникот .Починал во Виена. == Ботаничка илустрација == === Рајот на Ендлихер Виндобонесис === Оваа книга содржи рачно насликани отпечатоци од ретки и украсни растенија од Хартингер .Мораа да се бараат инвеститори за да се обезбедат средствата потребни за производство и објавување на ова дело .Објавувањето на 20 - те дела траело од 1844 до 1860 .Познато е дека постојат многу малку комплетни примероци ,но Виенската библиотека и Британската библиотека имаат комплетни комплети од оваа книга . == Надворешни врски == * [http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=BLL01001070341&indx=7&recIds=BLL01001070341&recIdxs=6&elementId=&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&frbrVersion=2&tab=local_tab&dstmp=1313352342452&mode=Basic&vl%28freeText0%29=anton%20hartinger&vid=BLVU1 Endlicher's Paradisus Vindobonensis во каталогот на Британската библиотека] * [https://www.biodiversitylibrary.org/search?searchTerm=Anton+Hartinger#/titles Дигитализирани дела од или за Хартингер] во Библиотеката за наследство на биодиверзитетот [[Категорија:Починати во 1890 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Австриски уметници]] 5z27ceuvm0c33km1n0xtcz6mwk6dla3 5629827 5629826 2026-09-18T13:32:30Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629827 wikitext text/x-wiki [[File:Anton_Hartinger_Litho_(cropped).jpg|мини|240x240пкс| Антон Хартингер; литографија од Адолф Дотаге (1871)]] [[File:ANTON_HARTINGER_Flowers_with_fruits_-_main_work_1836.jpg|мини| АНТОН ХАРТИНГЕР Цвеќиња со плодови - главно дело 1836]] [[File:Bromelia_Sceptrum.jpg|мини| ''Bromelia sceptrum'', од ''Paradisus Vindobonensis'']] '''Антон Хартингер''' ( 6 август 1806-7 јануари 1890 година ) бил австриски уметник кој се специјализирал за слики во мртва природа од овошје и цвеќиња. Хартингер бил роден во Виена .Тој бил член на Академијата за ликовни уметности во Виена од 1843 до 1851 и пионер во областа на хромолитографијата.Во своите мртви природи ,тој често комбинирал традиционални со поегзотични цвеќиња ,одразувајќи го големиот пораст во собирањето растенија , одгледувањето и ботаничката илустрација што се случил во текот на животот на уметникот .Починал во Виена. == Ботаничка илустрација == === Рајот на Ендлихер Виндобонесис === Оваа книга содржи рачно насликани отпечатоци од ретки и украсни растенија од Хартингер .Мораа да се бараат инвеститори за да се обезбедат средствата потребни за производство и објавување на ова дело .Објавувањето на 20 - те дела траело од 1844 до 1860 .Познато е дека постојат многу малку комплетни примероци ,но Виенската библиотека и Британската библиотека имаат комплетни комплети од оваа книга . == Надворешни врски == * [http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=BLL01001070341&indx=7&recIds=BLL01001070341&recIdxs=6&elementId=&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&frbrVersion=2&tab=local_tab&dstmp=1313352342452&mode=Basic&vl%28freeText0%29=anton%20hartinger&vid=BLVU1 Endlicher's Paradisus Vindobonensis во каталогот на Британската библиотека] * [https://www.biodiversitylibrary.org/search?searchTerm=Anton+Hartinger#/titles Дигитализирани дела од или за Хартингер] во Библиотеката за наследство на биодиверзитетот [[Категорија:Починати во 1890 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Австриски уметници]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] op7krv22srxw8y7pdi6lunsp56byrpx 5629829 5629827 2026-09-18T13:38:16Z Виолетова 1975 5629829 wikitext text/x-wiki [[File:Anton_Hartinger_Litho_(cropped).jpg|мини|240x240пкс| Антон Хартингер; литографија од Адолф Дотаге (1871)]] [[File:ANTON_HARTINGER_Flowers_with_fruits_-_main_work_1836.jpg|мини| Антон Хартингер: Цвеќиња со плодови - главно дело 1836 г.|250x250пкс]] [[File:Bromelia_Sceptrum.jpg|мини| ''[[Bromelia sceptrum]]''|294x294пкс]] '''Антон Хартингер''' (6 август 1806 - 7 јануари 1890 година) ― [[Австрија|австриски]] уметник кој се специјализирал за слики во мртва природа од овошје и цвеќиња. Хартингер бил роден во Виена. Тој бил член на Академијата за ликовни уметности во [[Виена]] од 1843 до 1851 година, и пионер во областа на хромолитографијата. Во своите слики со мртва природа, тој често комбинирал традиционални со поегзотични цвеќиња, одразувајќи го големиот пораст во собирањето растенија, одгледувањето и ботаничката илустрација што се случил во текот на животот на уметникот. Починал во Виена. == Ботаничка илустрација == === Рајот на Ендлихер Виндобонесис === Оваа книга содржи рачно насликани отпечатоци од ретки и украсни растенија од Хартингер. Се барале инвеститори за да се обезбедат средствата потребни за објавување на ова дело, кое траело од 1844 до 1860 година. Познато е дека постојат многу малку комплетни примероци, но Виенската библиотека и Британската библиотека имаат целосни комплети од оваа книга. {{botanist|Hartinger}} == Надворешни врски == * [http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=BLL01001070341&indx=7&recIds=BLL01001070341&recIdxs=6&elementId=&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&frbrVersion=2&tab=local_tab&dstmp=1313352342452&mode=Basic&vl%28freeText0%29=anton%20hartinger&vid=BLVU1 Endlicher's Paradisus Vindobonensis во каталогот на Британската библиотека] * [https://www.biodiversitylibrary.org/search?searchTerm=Anton+Hartinger#/titles Дигитализирани дела од или за Хартингер] во Библиотеката за наследство на биодиверзитетот [[Категорија:Починати во 1890 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Австриски уметници]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] dvlz5zp5bk7qib7e03enzqw7awy43t7 5629831 5629829 2026-09-18T13:39:39Z Виолетова 1975 /* Надворешни врски */ 5629831 wikitext text/x-wiki [[File:Anton_Hartinger_Litho_(cropped).jpg|мини|240x240пкс| Антон Хартингер; литографија од Адолф Дотаге (1871)]] [[File:ANTON_HARTINGER_Flowers_with_fruits_-_main_work_1836.jpg|мини| Антон Хартингер: Цвеќиња со плодови - главно дело 1836 г.|250x250пкс]] [[File:Bromelia_Sceptrum.jpg|мини| ''[[Bromelia sceptrum]]''|294x294пкс]] '''Антон Хартингер''' (6 август 1806 - 7 јануари 1890 година) ― [[Австрија|австриски]] уметник кој се специјализирал за слики во мртва природа од овошје и цвеќиња. Хартингер бил роден во Виена. Тој бил член на Академијата за ликовни уметности во [[Виена]] од 1843 до 1851 година, и пионер во областа на хромолитографијата. Во своите слики со мртва природа, тој често комбинирал традиционални со поегзотични цвеќиња, одразувајќи го големиот пораст во собирањето растенија, одгледувањето и ботаничката илустрација што се случил во текот на животот на уметникот. Починал во Виена. == Ботаничка илустрација == === Рајот на Ендлихер Виндобонесис === Оваа книга содржи рачно насликани отпечатоци од ретки и украсни растенија од Хартингер. Се барале инвеститори за да се обезбедат средствата потребни за објавување на ова дело, кое траело од 1844 до 1860 година. Познато е дека постојат многу малку комплетни примероци, но Виенската библиотека и Британската библиотека имаат целосни комплети од оваа книга. {{botanist|Hartinger}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=BLL01001070341&indx=7&recIds=BLL01001070341&recIdxs=6&elementId=&renderMode=poppedOut&displayMode=full&dscnt=0&frbrVersion=2&tab=local_tab&dstmp=1313352342452&mode=Basic&vl%28freeText0%29=anton%20hartinger&vid=BLVU1 Endlicher's Paradisus Vindobonensis во каталогот на Британската библиотека] * [https://www.biodiversitylibrary.org/search?searchTerm=Anton+Hartinger#/titles Дигитализирани дела од или за Хартингер] во Библиотеката за наследство на биодиверзитетот {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хартингер, Антон}} [[Категорија:Починати во 1890 година]] [[Категорија:Родени во 1806 година]] [[Категорија:Австриски уметници]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] kzmur5z040s7gh8kooxem2tsgse5yw4 0 1402996 5629853 5627639 2026-09-18T17:17:22Z Bjankuloski06 332 Исправено заглавие, replaced: = Видете исто така = → = Поврзано = 5629853 wikitext text/x-wiki [[File:Thomas_Petch.jpg|десно|мини| Томас Петч, околу 1930 година]] '''Томас Петч''' (роден во Хорнси, [[Јоркшир]], 11 март 1870 година; починал во Кингс Лин, Норфолк, 24 декември 1948 година) бил англиски [[Микологија|миколог]] и [[Фитопатологија|патолог на растенијата,]] познат по својата работа на интеракцијата помеѓу [[Габа|габите]] и [[инсекти]]те . == Биографија == Печ се школувал во хорското училиште „Свето Тројство“ во Хал, а предавал во граматичкото училиште „Кингс Лин“ и во Техничкиот институт „Лејтон“, додека се подготвувал за надворешни степени на Универзитетот во Лондон. Печ имал ран интерес за природната историја, но Чарлс Плаурајт, лекар и миколог во Кингс Лин, го охрабрил да ги проучува габите. Преку пријателството со Џорџ Маси од Кралските ботанички градини, Печ бил назначен за миколог во Владата на Цејлон во 1905 година. Накратко се вратил во Англија за да се ожени со Едит Мери Плаурајт (родена 1875), ќеркана Чарлс, во 1908 година. Печ ја извршувал оваа функција до 1924 година. По престојот во Англија,тој се вратил во Цејлон како основачки директор на Институтот за истражување на чајот. Во 1928 година се пензионирал во Англија, каде што живеел во Норт Вутон во куќата што порано му припаѓала на неговиот тест, во близина на Кингс Лин. За време на неговиот престој во Цејлон, Печ ги проучувал габичните заболувања на гумата, кокосот, чајот, пиперката, тутунот и другите култури одгледувани таму.Тој ги напишал делата ''„Болестите и штетниците на гуменото дрво“'' (1921) и ''„Болестите на чајната грмушка'' “ (1924), кои биле користени со децении потоа. Тој ги проучувал и сите локални габи, а неговото животно дело, објавено постхумно во 1950 година, е ''„Габи од Цејлон“'' . Печ се заинтересирал за габите кои живеат со или на инсекти, почнувајќи во 1906 година со труд за габите во гнездата на термитите. Помеѓу 1921 и 1944 година напишал 13 „Студии за ентомогени габи“ и 7 „Белешки за ентомогени габи“, од кои сите освен првата, биле објавени во „ ''Трансакции'' на Британското миколошко друштво“ (во кое Печ бил претседател во 1920 година). Тој, исто така, составил список на ентомогени габи во Англија (1932). == Семејство == Том и Емили Петч имале еден син, Чарлс Плаурајт Петч (1909-1988), кој станал хирург како и неговиот дедо. Тој, исто така, се интересирал за микологија и ја објавил книгата „ ''Флора од Норфолк“'' од 1968 година. <templatestyles src="Botanist/styles.css" />{{Ботаничар|Petch|Petch, Th}} == Поврзано == * Категорија:Таксон именуван од Томас Петч * {{Наведено списание|last=Ainsworth|first=GC|year=1976|title=Obituary. Tom Petch, B.A., B.Sc. (1870-1948). A centenary tribute|url=http://www.cybertruffle.org.uk/cyberliber/59351/0067/001/0179.htm|journal=Transactions of the British Mycological Society|volume=67|issue=1|pages=179–181|doi=10.1016/S0007-1536(76)80037-X|doi-access=free}} {{Ризница-ред|Thomas Petch}} * Works by or about Tom Petch at the Internet Archive [[Категорија:Англиски миколози]] [[Категорија:Починати во 1948 година]] [[Категорија:Родени во 1870 година]] sc3bhiracsiwkxbgfa4l84jahefoh02 0 1403000 5629843 5627652 2026-09-18T16:57:27Z Виолетова 1975 средување, отстранета непреведена инфокутија 5629843 wikitext text/x-wiki '''Флоренс Хеџис''' (24 август 1878–17 декември 1956) ― американски [[Фитопатологија|патолог на растенијата]] и [[Ботаника|ботаничарка]] во Бирото за растителна индустрија при [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]]. == Живот и кариера == Хеџис била родена во [[Лансинг|Лансинг, Мичиген]]. Дипломирала на Универзитетот во Мичиген во 1901 година. Голем дел од нејзината работа вклучувала истражувања за растителни болести предизвикани од бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Harveson|first=Robert M.|last2=Schwartz|first2=Howard F.|last3=Urrea|first3=Carlos A.|last4=Yonts|first4=C. Dean|date=2015-10-22|title=Bacterial Wilt of Dry-Edible Beans in the Central High Plains of the U.S.: Past, Present, and Future|journal=Plant Disease|volume=99|issue=12|pages=1665–1677|bibcode=2015PlDis..99.1665H|doi=10.1094/PDIS-03-15-0299-FE|issn=0191-2917|pmid=30699522|doi-access=free}}</ref> Заедно со Ервин Фринк Смит, таа ја превела и биографијата на [[Луј Пастер]] од 1896 година, од Емил Дукло. {{botanist|Hedges|border=0}} == Надворешни врски == * [http://siarchives.si.edu/collections/siris_arc_297432?back=%2Fcollections%2Fsearch%3Fquery%3D%2522Science%2BService%2522%26page%3D133%26perpage%3D10%26sort%3Drelevancy%26view%3Dlist Флоренс Хеџис (1878-1956)] преку Институтот Смитсонијан {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хеџис, Флоренс }} [[Категорија:Апсолвенти на Мичигенскиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1956 година]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] <references /> [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] ovluqox72zqm5bcpgupwq9d9t6tanho 5629844 5629843 2026-09-18T16:57:58Z Виолетова 1975 5629844 wikitext text/x-wiki '''Флоренс Хеџис''' (24 август 1878–17 декември 1956) ― американски [[Фитопатологија|патолог на растенијата]] и [[Ботаника|ботаничарка]] во Бирото за растителна индустрија при [[Министерство за земјоделство на САД|Министерството за земјоделство на Соединетите Американски Држави]]. == Живот и кариера == Хеџис била родена во [[Лансинг|Лансинг, Мичиген]]. Дипломирала на Универзитетот во Мичиген во 1901 година. Голем дел од нејзината работа вклучувала истражувања за растителни болести предизвикани од бактерии.<ref>{{Наведено списание|last=Harveson|first=Robert M.|last2=Schwartz|first2=Howard F.|last3=Urrea|first3=Carlos A.|last4=Yonts|first4=C. Dean|date=2015-10-22|title=Bacterial Wilt of Dry-Edible Beans in the Central High Plains of the U.S.: Past, Present, and Future|journal=Plant Disease|volume=99|issue=12|pages=1665–1677|bibcode=2015PlDis..99.1665H|doi=10.1094/PDIS-03-15-0299-FE|issn=0191-2917|pmid=30699522|doi-access=free}}</ref> Заедно со Ервин Фринк Смит, таа ја превела и биографијата на [[Луј Пастер]] од 1896 година, од Емил Дукло. {{botanist|Hedges|border=0}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://siarchives.si.edu/collections/siris_arc_297432?back=%2Fcollections%2Fsearch%3Fquery%3D%2522Science%2BService%2522%26page%3D133%26perpage%3D10%26sort%3Drelevancy%26view%3Dlist Флоренс Хеџис (1878-1956)] преку Институтот Смитсонијан {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хеџис, Флоренс }} [[Категорија:Апсолвенти на Мичигенскиот универзитет]] [[Категорија:Починати во 1956 година]] [[Категорија:Родени во 1878 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Американски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] hirfwb1jezphsra28gyqk6lsmox27gg 0 1403012 5629925 5627708 2026-09-19T07:47:44Z Виолетова 1975 средување 5629925 wikitext text/x-wiki '''Ернст Халиер''' (15 ноември 1831, [[Хамбург]]–19 декември 1904, Дахау) ― германски [[Ботаника|ботаничар]] и [[Микологија|миколог]]. Како млад човек се обучил за [[градинар]], а подоцна студирал ботаника на универзитетите во [[Хумболтов универзитет|Берлин]], [[Универзитет „Фридрих Шилер“|Јена]] и [[Гетингенски универзитет|Гетинген]]. Од 1858 година работел како инструктор во Фармацевтскиот институт во Јена, каде што во 1860 година ја стекнал својата хабилитација. Во 1865 година станал вонреден професор, а 19 години подоцна поднесол оставка од професорската позиција, односно во 1884 година. Халиер тврдел дека многу болести се предизвикани од габи, вклучувајќи [[колера]], [[тифус]] и [[мали сипаници]]. Тој тврдел дека ги извлекол предизвикувачките габи од пациенти, но други научници откриле дека ова е само случај на надворешна контаминација. Неговото дело потоа било во голема мера дискредитирано откако било критикувано од Хајнрих Антон де Бари.<ref>{{Наведена книга|title=Introduction to the History of Mycology|last=Ainsworth, G.C.|publisher=Cambridge University Press|year=1976|page=30}}</ref> {{Botanist|Hallier|Hallier, Ernst}} == Дела == Тој објавил ревизии на делото од Вилхелм Даниел Џозеф Кох „Прирачник за германската и швајцарската флора“; бил одговорен за ревизија на „Флора на Германија“ од Шлехтендал, Лангетал и Шенк;<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zeno.org/Meyers-1905/A/Hallier|title=Lexikoneintrag zu »Hallier«. Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 8. Leipzig ...|work=www.zeno.org|accessdate=Aug 5, 2022}}</ref> објавил свои оригинални ботанички списи; а како следбеник на филозофијата на [[Јакоб Фридрих Фриз]] (1773 - 1843),<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.zeno.org/Eisler-1912/A/Hallier,+Ernst|title=Lexikoneintrag zu »Hallier, Ernst«. Eisler, Rudolf: Philosophen-Lexikon. Berlin 1912, ...|work=www.zeno.org|accessdate=Aug 5, 2022}}</ref> бил автор на неколку филозофски дела. == Наводи == {{Наводи}} == Надворешни врски == * {{Ризница-ред}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Халиер, Ернст }} [[Категорија:Починати во 1904 година]] [[Категорија:Родени во 1831 година]] [[Категорија:Германски миколози]] [[Категорија:Германски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] b6ixvsejjj9qs85xhcg8ak1r757rypg 0 1403051 5629927 5627843 2026-09-19T07:53:28Z Виолетова 1975 5629927 wikitext text/x-wiki '''Жан Антоан Артур Грис''' (11 декември 1829–19 август 1872) ― француски [[Ботаника|ботаничар]]. Почнувајќи од 1855 година, работел во лабораторијата на Адолф-Теодор Бронјар (1801 – 1876) во Националниот музеј на природна историја во [[Париз]]. Во 1859 година тој го добил својот докторат со дисертација што вклучувала микроскопски студии за [[хлорофил]]. Бил автор на 80 научни статии. Во 1865 година, Бронгниар во негова чест го нарекол родот ''[[Grisia]]'' (синоним: ''[[Bikkia]]'', семејство броќови, ''[[Rubiaceae]]''). Жан Грис починал во Париз на 19 август 1872 на 42-годишна возраст ѓ. Погребан е на [[Пер Лашез|гробиштата Пер Лашез]]. {{Botanist|Gris|Gris, Jean Antoine Arthur}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Грис, Жан Антоан Артур}} [[Категорија:Погребани на гробиштата „Пер Лашез“]] [[Категорија:Починати во 1872 година]] [[Категорија:Родени во 1829 година]] [[Категорија:Статии со hCards]] [[Категорија:Француски ботаничари]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] od6zfgvihoecap08oomr8wov94ysmi8 0 1403056 5629929 5627873 2026-09-19T07:54:42Z Виолетова 1975 додадена [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] користејќи го [[:en:Wikipedia:HotCat|HotCat]] 5629929 wikitext text/x-wiki [[File:Pieter-Harting_01.jpg|десно|мини| Питер Хартинг ( 1812-1885 )]] '''Питер Хартинг''' ( 27 февруари 1812&#x2013;3 декември 1885 ) бил холандски биолог и [[Природонаука|натуралист]] ,роден во [[Ротердам]]. Тој дал придонеси во голем број научни дисциплини и е запаметен по својата работа во областите на микроскопија ,[[хидрологија]] ,[[ботаника]] и биостратиграфија. == Кариера == === Медицина и настава === Во 1835 година се стекнал со медицинска диплома од Универзитетот во Утрехт и ги поминал следните години како лекар во Аудевотер. Од 1841 година држел часови по медицина на [[wiktionary:athenaeum|Атенеумот]] во Франекер ,а 2 години подоцна се вратил на Универзитетот во Утрехт ,каде што работел до пензионирањето во 1875.Во [[Утрехт]] бил редовен професор по [[фармакологија]] и [[физиологија на растенијата]] ( од 1846 година ) ,а подоцна и [[Зоологија|по зоологија]] ( од 1855 година ) .Во 1856 бил назначен за директор на зоолошкиот музеј . === Микроскоп === [[File:Jaansen_Microscope.jpg|лево|мини| Репродукција на „Снајдеровата цевка“. Питер Хартинг во 1858 година тврдел дека ова е ран микроскоп кој му го припишува на Сахарија Јансен . Неговата вистинска функција и творец се оспорени. ]] Во текот на својата кариера ,тој одржувал голем интерес за историскиот развој на [[Микроскоп|микроскопот]] и за производството на леќи.Нему му се припишувале подобрувања во дизајнот на микроскопот бил е автор на значајна книга за микроскопија која била преведена на неколку јазици , вклучувајќи го и германскиот (''Das Mikroskop'' ,1859 од Фридрих Вилхелм Тајле).Во Утрехт тој основал популарна лабораторија за микроскопија за студенти. === Хидрологија и геолошка картографија === Во областа на хидрологијата ,тој спроведел обемни научни истражувања [[Подземни води|за подземните води]] во обид да го подобри квалитетот на водата за јавното здравје. Во соработка со други научници ,тој го формирал првиот комитет за создавање [[Геологија|геолошка]] карта на Холандија. == Прегледи и наследство == Тој бил член на Кралската холандска академија на уметностите и науките ( KNAW )<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000676|title=Pieter Harting (1813 - 1885)|last=|date=|publisher=[[Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences]]|language=Dutch|accessdate=14 July 2015}}</ref>и бил награден со почесен докторат од Универзитетот во Лајден.Хартинг бил еден од првите холандски научници што ја прифати теоријата на еволуцијата и бил важен поддржувач на [[Чарлс Дарвин]].Починал во [[Амерсфорт]] на 3 декември 1885.Населбата Хартингсбург во Трансвал била именувана во негова чест ( подоцна преименувана во Вармбад) ,како и еден вид [[Лигни|лигњи]] ,''Architeuthis hartingii''. == Надворешни врски == * Дела од Питер Хартинг на „Проект Гутенберг“ * Дела од или за Питер Хартинг во „Интернет-архивата“ * Дела од Питер Хартинг на „ЛибриВокс“ (аудиокниги во јавна сопственост) * П. Хартинг во Конгресната библиотека, со 11 записи во библиотечниот каталог [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Микроскопичари]] [[Категорија:Починати во 1885 година]] [[Категорија:Родени во 1812 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] odrv30pvrwok8xdijfj5vmchc2048xr 5629930 5629929 2026-09-19T08:00:23Z Виолетова 1975 /* Прегледи и наследство */ 5629930 wikitext text/x-wiki [[File:Pieter-Harting_01.jpg|десно|мини| Питер Хартинг ( 1812-1885 )]] '''Питер Хартинг''' (27 февруари 1812&#x2013;3 декември 1885) ― холандски биолог и [[Природонаука|природонаучник]], роден во [[Ротердам]]. Тој дал придонеси во голем број научни дисциплини и е запаметен по својата работа во областите на микроскопија, [[хидрологија]], [[ботаника]] и биостратиграфија. == Кариера == === Медицина и настава === Во 1835 година се стекнал со медицинска диплома од Универзитетот во Утрехт и ги поминал следните години како лекар во Аудевотер. Од 1841 година држел часови по медицина на Атенеумот во Франекер, а две години подоцна се вратил на Универзитетот во Утрехт, каде што работел до пензионирањето во 1875 година. Во [[Утрехт]] бил редовен професор по [[фармакологија]] и [[физиологија на растенијата]] (од 1846 година), а подоцна и по [[зоологија]] (од 1855 година). Во 1856 година бил назначен за директор на зоолошкиот музеј. === Микроскоп === [[File:Jaansen_Microscope.jpg|лево|мини| Репродукција на „Снајдеровата цевка“. Питер Хартинг во 1858 година тврдел дека ова е ран микроскоп кој му го припишува на Сахарија Јансен. Неговата вистинска функција и творец се оспорени. ]] Во текот на својата кариера, тој одржувал голем интерес за историскиот развој на [[Микроскоп|микроскопот]] и за производството на леќи. Нему му се припишувале подобрувања во дизајнот на микроскопот, а бил автор на значајна книга за микроскопија која била преведена на неколку јазици, вклучувајќи го и германскиот. Во Утрехт тој основал популарна лабораторија за микроскопија за студенти. === Хидрологија и геолошка картографија === Во областа на хидрологијата, тој спровел обемни научни истражувања за [[Подземни води|подземните води]] во обид да го подобри квалитетот на водата за јавното здравје. Во соработка со други научници, тој го формирал првиот комитет за создавање [[Геологија|геолошка]] карта на Холандија. == Прегледи и наследство == Тој бил член на Кралската холандска академија на уметностите и науките<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000676|title=Pieter Harting (1813 - 1885)|last=|date=|publisher=[[Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences]]|language=Dutch|accessdate=14 July 2015}}</ref> и бил награден со почесен докторат од Универзитетот во Лајден. Хартинг бил еден од првите холандски научници што ја прифатил теоријата на еволуцијата, и бил важен поддржувач на [[Чарлс Дарвин]]. Починал во [[Амерсфорт]] на 3 декември 1885 година. Населбата Хартингсбург во Трансвал била именувана во негова чест (подоцна преименувана во Вармбад), како и еден вид [[Лигни|лигњи]], ''[[Architeuthis hartingii]]''. {{Botanist|Harting|Harting}} == Наводи == {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хартинг, Питер }} [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Микроскопичари]] [[Категорија:Починати во 1885 година]] [[Категорија:Родени во 1812 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] <references /> [[Категорија:Холандски ботаничари]] [[Категорија:Холандски природонаучници]] pd1lg29b5tsziuh7p7zhglr98zt9imj 5629932 5629930 2026-09-19T08:01:19Z Виолетова 1975 /* Наводи */ 5629932 wikitext text/x-wiki [[File:Pieter-Harting_01.jpg|десно|мини| Питер Хартинг ( 1812-1885 )]] '''Питер Хартинг''' (27 февруари 1812&#x2013;3 декември 1885) ― холандски биолог и [[Природонаука|природонаучник]], роден во [[Ротердам]]. Тој дал придонеси во голем број научни дисциплини и е запаметен по својата работа во областите на микроскопија, [[хидрологија]], [[ботаника]] и биостратиграфија. == Кариера == === Медицина и настава === Во 1835 година се стекнал со медицинска диплома од Универзитетот во Утрехт и ги поминал следните години како лекар во Аудевотер. Од 1841 година држел часови по медицина на Атенеумот во Франекер, а две години подоцна се вратил на Универзитетот во Утрехт, каде што работел до пензионирањето во 1875 година. Во [[Утрехт]] бил редовен професор по [[фармакологија]] и [[физиологија на растенијата]] (од 1846 година), а подоцна и по [[зоологија]] (од 1855 година). Во 1856 година бил назначен за директор на зоолошкиот музеј. === Микроскоп === [[File:Jaansen_Microscope.jpg|лево|мини| Репродукција на „Снајдеровата цевка“. Питер Хартинг во 1858 година тврдел дека ова е ран микроскоп кој му го припишува на Сахарија Јансен. Неговата вистинска функција и творец се оспорени. ]] Во текот на својата кариера, тој одржувал голем интерес за историскиот развој на [[Микроскоп|микроскопот]] и за производството на леќи. Нему му се припишувале подобрувања во дизајнот на микроскопот, а бил автор на значајна книга за микроскопија која била преведена на неколку јазици, вклучувајќи го и германскиот. Во Утрехт тој основал популарна лабораторија за микроскопија за студенти. === Хидрологија и геолошка картографија === Во областа на хидрологијата, тој спровел обемни научни истражувања за [[Подземни води|подземните води]] во обид да го подобри квалитетот на водата за јавното здравје. Во соработка со други научници, тој го формирал првиот комитет за создавање [[Геологија|геолошка]] карта на Холандија. == Прегледи и наследство == Тој бил член на Кралската холандска академија на уметностите и науките<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.dwc.knaw.nl/biografie/pmknaw/?pagetype=authorDetail&aId=PE00000676|title=Pieter Harting (1813 - 1885)|last=|date=|publisher=[[Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences]]|language=Dutch|accessdate=14 July 2015}}</ref> и бил награден со почесен докторат од Универзитетот во Лајден. Хартинг бил еден од првите холандски научници што ја прифатил теоријата на еволуцијата, и бил важен поддржувач на [[Чарлс Дарвин]]. Починал во [[Амерсфорт]] на 3 декември 1885 година. Населбата Хартингсбург во Трансвал била именувана во негова чест (подоцна преименувана во Вармбад), како и еден вид [[Лигни|лигњи]], ''[[Architeuthis hartingii]]''. {{Botanist|Harting|Harting}} == Наводи == {{наводи}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Хартинг, Питер }} [[Категорија:Членови на Кралската холандска академија на уметностите и науките]] [[Категорија:Микроскопичари]] [[Категорија:Починати во 1885 година]] [[Категорија:Родени во 1812 година]] [[Категорија:Ботаничари со авторски кратенки]] [[Категорија:Холандски ботаничари]] [[Категорија:Холандски природонаучници]] qfm42glij5i9nw257wdvhi44agoekj3 0 1403335 5629859 5629089 2026-09-18T19:01:11Z Sheafification 125344 Дефиниција на шеми, морфизми на шеми 5629859 wikitext text/x-wiki '''таШема''' — објект во [[Алгебарска геометрија|алгебарската геометрија]] кој ги обоштува [[Алгебарски вариетет|алгебарските вариетети]]. Теоријата на шемите била воведена од [[Александар Гротендик]] во 1960-тите години. Шемите ја револуционизирале алгебарската геометрија и придонеле во разрешувањето на важни хипотези како [[Хипотзеите на Веј|Вејовите хипотези]] и [[Последна Фермаова теорема|последната Фермаова теорема]]. == Дефиниција == Главна инспирација за дефиницијата на шеми доаѓа од дефиницијата на [[Многуобразие|многуобразјата]]. [[Реален број|Реални]] многубразја се објекти кои локално „изгледаат“ како отвоерни подмножества на <math>\mathbb{R}^n</math>. Исто така општите вариетети се објекти кои локлано „изгледаат“ како афини вариетети, па по тој принцип, шемите треба да се објекти кои локлано „изгледаат“ како афини шеми. Афините шеми се шемите чиј [[тополошки простор]] е спектарот на [[Прстен (математика)|прстен]] со топологијата на Зариски заедно со додатна структура. Таа додатна структура ќе дојде во вид на [[Сноп (математика)|сноп]], т.е. шемите ќе ги дефинираме како [[Прстенест простор|локално прстенести простори]]. Тој сноп треба да ги рефлектира „функциите“ кои се дефинирани врз секое отворено подмножество на една шема. === Спектар на прстен и топологијата на Зариски === Нека <math>R</math> е прстен (комутивен, со единица). Множеството <math>\operatorname{Spec} R</math> на сите прости идеали на <math>R</math> се нарекува '''спектарот''' на <math>R</math>. Врз <math>\operatorname{Spec} R</math> ја дефинираме следнава топологија, наречена '''топологијата на Зариски.''' Затворените множества за топологијата на Зариски се множествата од видот <math>V(I) = \{\mathfrak{p} \in \operatorname{Spec} R \mid I \subseteq \mathfrak{p}\}</math> каде <math>I</math> е произволен идеал. Ова дефинира топологија бидејќи * <math>V((0)) = \operatorname{Spec} R</math>; * <math>V((1)) = \emptyset</math>; * <math>\bigcap_j V(I_j) = V(\sum_j I_j)</math>; * <math>\bigcup_{j=1}^r V(I_j) = V(\prod_{j=1}^r I_j)</math>. Нека <math>f \in R</math> е елемент. Тогаш <math>D(f) = \operatorname{Spec} R \setminus V((f))</math> е отворено подмножество, наречено '''принципалното отворено подмножество''' за <math>f</math>. Фамилијата на сите принципални отворени подмножества за сите елменти <math>f \in R</math> сочинува база на <math>\operatorname{Spec} R</math>. Подмножеството <math>D(f)</math> се интерпретира како множеството на точки за кои <math>f</math> не изчезнува, т.е. не е <math>0</math>. === Афини шеми === За секој прстен <math>R</math> иамаме тополошки простор <math>\operatorname{Spec} R</math>. Овој податок не дефинира „добар“ простор, бидејќи различни прстени можат да имаат ист спектар, како на пример <math>\operatorname{Spec} k = \{*\} = \operatorname{Spec} k[x]/(x^2)</math> за поле <math>k</math>. Ќе дефинираме сноп <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}</math> кој треба да ги рефлектира функциите врз отворени подмножества. Треба да важи <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(\operatorname{Spec} R) = R</math>. Ако на пример <math>R = k[x]</math>, тогаш <math>\operatorname{Spec} R</math> треба да биде афинита права (како вариетет), па функциите врз <math>\operatorname{Spec} R</math> треба да бидат дадени од елементите на <math>k[x]</math>. Нека <math>f \in R</math>. Тогаш <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(D(f))</math> треба да бидат функциите дефинирани врз множеството на точки за кои <math>f</math> не изчезнува, т.е. е инвертибилен. Затоа треба <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(D(f))</math> да бида [[Локализација (математика)|локализацијата]] <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R}(D(f)) = R_f</math> по <math>f</math>. Овие податоци дефинираат [[Сноп (математика)|сноп врз базата]] на принципални отворени подмножества и со тоа и сноп врз <math>\operatorname{Spec} R</math>. Нека <math>\mathfrak{p} \in \operatorname{Spec} R</math> е прост идеал. Не е тешко да се провери дека стеблото <math>\mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R, \mathfrak{p}} = R_\mathfrak{p}</math>, па е локален прстен. Со тоа <math>(\operatorname{Spec} R, \mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R})</math> е локално прстенест простор. Нека <math>k</math> е поле. Следните се примери за афини шеми: * Шемата <math>\mathbb{A}^n_k := \operatorname{Spec}k[X_1, \dots, X_n]</math> се нарекува <math>n</math>-димензионален '''афин простор''' врз <math>k</math>. За идеалот <math>(X_1-a_1, \dots, X_n-a_n) \in \mathbb{A}^n_k</math> пишуваме <math>(a_1, \dots, a_n)</math>. * Нека <math>I \subseteq k[X_1, \dots, X_n]</math> е идеал. Tогаш дефинираме <math>V(I) := \operatorname{Spec}k[X_1, \dots, X_n]/I</math>. Непрекинатото пресликување индуциарно од <math>k[X_1, \dots, X_n] \to k[X_1, \dots, X_n]/I</math> е затворена имерзија. Подоцна ќе видиме дека ова дефинира морфизам на шеми <math>V(I) \to \mathbb{A}^n_k</math> кој ја прави <math>V(I) </math> затворена подшема на <math>\mathbb{A}^n_k</math>. === Шеми === '''Шема''' е локално прстенест простор <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> така што за секој <math>x \in X</math> постои отворено подмножество <math>U \subseteq X</math>, така што <math>(U,\mathcal{O}_X\vert_U)</math> како локално прстенест простор е изоморфен на афина шема, т.е. постои прстен <math>R</math> така што <math>(U,\mathcal{O}_X\vert_U)</math> е изоморфен на <math>(\operatorname{Spec} R, \mathcal{O}_{\operatorname{Spec} R})</math>. Снопот <math>\mathcal{O}_X\vert_U</math> погоре е рестрикцијата на <math>\mathcal{O}_X</math> врз <math>U</math>, т.е. <math>j^{-1}\mathcal{O}_X</math> за вметнувањето <math>j: U \hookrightarrow X</math>. Неместо <math>(X,\mathcal{O}_X)</math>, најчесто пишуваме само <math>X</math>. Нека <math>(X,\mathcal{O}_X)</math> е шема. Тогаш за секое отворено подмножество <math>U \subseteq X</math>, <math>(U,\mathcal{O}_X\vert_U)</math> исто е шема. На ваков начин најлесно може да се конструира шема која не е афина: Нека <math>U = \mathbb{A}^2_k \setminus \{(0,0)\} \subset \mathbb{A}^2_k</math> како шема. Тогаш ќе видиме подоцна дека шемата <math>U</math> не е изоморфна на афина шема. == Морфизми на шеми == Нека <math>X, Y</math> се шеми. '''Морфизам на шеми''' <math>f: X \to Y</math> е морфизам <math>(X,\mathcal{O}_X) \to (Y,\mathcal{O}_Y)</math> на локално прстенести простори. Категоријата на шемите заедно со морфизми на шеми ја означуваме со <math>\mathrm{Sch}</math>, а категоријата на афините шеми со морфизми на шеми ја означуваме со <math>\mathrm{Aff}</math>. Нека <math>S</math> е шема. '''<math>S</math>-шема''' е шема <math>X</math> заедно со морфизам на шеми <math>f: X \to S</math>. Мофризмот <math>f</math> се нарекува '''структурен морфизам'''. Нека <math>X, Y</math> се <math>S</math>-шеми заедно со структурни морфизми <math>f: X \to S</math> и <math>g: Y \to S</math>. Морфизам <math>\eta: X \to Y</math> на шеми се нарекува '''морфизам на <math>S</math>-шеми''', ако <math>g \circ \eta = f</math>. Категоријата на <math>S</math>-шемите заедно со морфизми на <math>S</math>-шеми ја означуваме со <math>\mathrm{Sch}/S</math>. Ако <math>S = \operatorname{Spec}R</math> е афина шема, тогаш пишуваме и <math>R</math>-шема наместо <math>S</math>-шема и <math>\mathrm{Sch}/R</math> наместо <math>\mathrm{Sch}/S</math>. Аналогно ги дефинираме и <math>\mathrm{Aff}/S, \mathrm{Aff}/R</math>. === Морфизми кон афини шеми === Нека <math>X, Y</math> се <math>S</math>-шеми, каде <math>Y = \operatorname{Spec}R, S = \operatorname{Spec}A</math> се афини. Тогаш <math>\mathcal{O}_X(X)</math> и <math>\mathcal{O}_Y(Y) = R</math> имаат природна структура на <math>A</math>-[[Алгебра (алгебарска структура)|алгебра]]. Морфизам <math>R \to \mathcal{O}_X(X)</math> на <math>A</math>-алгебри дефинира морфизам <math>X \to Y</math> на <math>S</math>-шеми. Обратно секој морфизам <math>X \to Y</math> на <math>S</math>-шеми е од ваков тип. Тоа значи дека <math>\operatorname{Hom}_S(X,Y) = \operatorname{Hom}_A(R,\mathcal{O}_X)</math>. Бидејќи за секој прстен <math>R</math> постои само еден единствен хомоморфизам <math>\mathbb{Z} \to R</math>, секоја шема има една единствена структура како <math>\mathbb{Z}</math>-шема. Тоа значи дека <math>\operatorname{Spec}\mathbb{Z}</math> е терминален објект во категоријата на шемите и дека категоријата <math>\mathrm{Sch}/\mathbb{Z}</math> е еквиалентна на категоријата <math>\mathrm{Sch}</math>. Резултатот погоре исто имплицира дека функторот <math>\mathrm{Spec}: \mathrm{Alg}_A \to \mathrm{Aff}/A</math> од категоријата на <math>A</math>-алгебрите во категоријата на афините <math>A</math>-шеми е еквиваленција на категории. Афините шеми <math>\mathbb{A}^n_k</math> и <math>V(I) </math> имаат природна структура на <math>k</math>-шема преку природните хомоморфизми <math>k \to k[X_1, \dots, X_n]</math> и <math>k \to k[X_1, \dots, X_n]/I</math>. ggxynk2hmrawlx4sqbbocesopf6jx8u 4 1403359 5629904 5629158 2026-09-18T22:12:18Z Тиверополник 1815 5629904 wikitext text/x-wiki {{:ВП:УНЗ|Тиверополник}} {{:ВП:УНС|Ранохристијанска уметност и архитектура||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Коптска уметност||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Италијанско ренесансно сликарство||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Северен маниризам||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Германска уметност||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Каролиншка уметност||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Отонска уметност||||нова статија}} {{:ВП:УНС|Средновековна уметност||||нова статија}} {{:ВП:УНК}} [[Категорија:Википедија:Уредувачки натпревари/Сликарски правци и техники|Тиверополник]] 2pfsvqejw0eyhjlqsorqev36cxbba2g 0 1403541 5629830 2026-09-18T13:38:51Z Виолетова 1975 авторска кратенка на ботаничар 5629830 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Антон Хартингер]] 29creqq9xyadesdho1ew2zbhe0495mw 10 1403542 5629842 2026-09-18T16:50:20Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Податотека:600px Rosso e Blu3-Flag.svg|20px|Мускрон-Перувелз]] {{fb team |t=Мускрон-Перувелз |tan=Ројал Ексел Мускрон |tc=BEL |abb={{#if:{{{abb|}}}|MUS}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Белгија|Мускрон-Перувелз]] </noinclude> 5629842 wikitext text/x-wiki [[Податотека:600px Rosso e Blu3-Flag.svg|20px|Мускрон-Перувелз]] {{fb team |t=Мускрон-Перувелз |tan=Ројал Ексел Мускрон |tc=BEL |abb={{#if:{{{abb|}}}|MUS}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_предлошки Белгија|Мускрон-Перувелз]] </noinclude> 90wp6i3gs1ws8dl5f5amniaq9l0iyr9 10 1403543 5629857 2026-09-18T18:04:59Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{fb team |t=Рајо Ваљекано |tan=ФК Рајо Ваљекано |tc=ESP |abb={{#if:{{{abb|}}}|RYV}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_(N)_предлошки Шпанија|Рајо Ваљекано]] </noinclude> 5629857 wikitext text/x-wiki {{fb team |t=Рајо Ваљекано |tan=ФК Рајо Ваљекано |tc=ESP |abb={{#if:{{{abb|}}}|RYV}} |oc={{#if:{{{oc|}}}|{{{oc}}} }} }}<!-- --><noinclude> [[Категорија:Fb_team_(N)_предлошки Шпанија|Рајо Ваљекано]] </noinclude> ht8j8r3yjywzwlm800rgbgfq2agd5yz 0 1403544 5629866 2026-09-18T20:15:40Z Тиверополник 1815 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1363797706|Medieval art]]“ 5629866 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] o21avkq5vz6hocdq2cgyvic8rdm0kyb 5629867 5629866 2026-09-18T20:16:52Z Тиверополник 1815 5629867 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] f08vdulffj9ahduf7s2l9e8z4u1a0qo 5629873 5629867 2026-09-18T20:37:41Z Тиверополник 1815 /* Ранохристијанска и доцноантичка уметност */ 5629873 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] gorwpih3iclos3lqkm2szpoencmjarw 5629876 5629873 2026-09-18T20:52:09Z Тиверополник 1815 /* Африканска средновековна уметност */ 5629876 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 6mb0ri3jwyrwrt7rur97h1vacxe54ri 5629877 5629876 2026-09-18T20:52:54Z Тиверополник 1815 /* Од периодот на преселбите до христијанизацијата */ 5629877 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] axl8hkc2ns7lpd6wme5smkw0apx815s 5629878 5629877 2026-09-18T21:04:28Z Тиверополник 1815 /* Островска уметност */ 5629878 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатството од Гваразар]].]] [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 7kh0at4cjmnnbyfuldkmcquyml3dijk 5629883 5629878 2026-09-18T21:26:05Z Тиверополник 1815 /* Предроманичка уметност */ 5629883 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Воскресение на Исус|Воскресението]] на [[апостоли во Новиот завет|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 9d13okyhx938y8aon5y1n5qqkmspt05 5629886 5629883 2026-09-18T21:27:05Z Тиверополник 1815 /* Романичка уметност */ 5629886 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Исусово воскресение|Воскресението]] на [[Апостоли|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 58chiamumzlahd5mjsjj0hslsq2nium 5629890 5629886 2026-09-18T21:44:17Z Тиверополник 1815 /* Готска уметност */ 5629890 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Исусово воскресение|Воскресението]] на [[Апостоли|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== {{Main|Готска уметност}} [[File:Chartres cathedral 023 martyrs S TTaylor.JPG|thumb|left|[[Катедрала во Шартр]] околу 1220 година; најдобрата високоготска скулптура во голема мера повторно ја открила уметноста на натуралистичкото прикажување на фигурата.]] [[Готска уметност|Готската уметност]] е променлив термин во зависност од занаетот, местото и времето. Терминот потекнувал од [[готска архитектура|готската архитектура]], која се развила во Франција од околу 1137 година со обновувањето на [[Базилика Сен Дени|опатијската црква Свети Дени]]. Како и кај романичката архитектура, ова вклучувало и [[готска скулптура|скулптура]] како составен дел од стилот, при што уште поголемите [[портал (архитектура)|портали]] и други фигури на [[фасада]]ите на црквите биле местото на најважната скулптура, сè до доцниот период, кога големите резбани [[олтарна слика|олтарни слики]] и [[ретабло]]а, обично изработени од насликано и позлатено дрво, станале важен фокус во многу цркви. [[Готско сликарство|Готското сликарство]] се појавило дури околу 1200 година (овој датум има многу огради), кога се одвоило од романичкиот стил. [[Готска скулптура|Готскиот стил во скулптурата]] потекнувал од Франција околу 1144 година и се проширил низ Европа, станувајќи во XIII век меѓународен стил и заменувајќи ја романичката уметност, иако во скулптурата и сликарството преминот не бил толку остар како во архитектурата. Поголемиот дел од романичките катедрали и големи цркви биле заменети со готски градби, барем на местата што имале корист од економскиот раст во овој период — романичката архитектура денес најдобро се гледа во области кои подоцна биле релативно економски заостанати, како многу јужни региони на Франција и Италија или северна Шпанија. Новата архитектура овозможила многу поголеми прозорци, а витражот со квалитет кој никогаш не бил надминат е можеби видот уметност што најмногу се поврзува со готиката во популарната претстава, иако црквите со речиси целосно зачувани оригинални витражи, како [[Света Шапела]] во Париз, се исклучително ретки насекаде и непознати во Британија. Повеќето готски ѕидни слики исто така исчезнале; тие останале многу чести, иако во парохиските цркви често биле изведувани прилично грубо. Секуларните градби исто така често имале ѕидни слики, иако кралските личности претпочитале многу поскапите таписерии, кои биле носени со нив додека патувале меѓу нивните бројни палати и замоци или биле носени со нив за време на воените походи — најдобрата збирка на доцносредновековна текстилна уметност потекнува од швајцарскиот плен од [[Битка кај Нанси|битката кај Нанси]], кога тие го поразиле и убиле [[Карло Смелиот]], [[војвода од Бургундија]], и го заробиле целиот негов багаж.<ref>The [[Historical Museum of Bern]] has many of the best pieces, and these and others were shown in an exhibition on Philip in Bern, Bruges and Vienna in 2008-9.</ref> [[File:Duccio maesta1021.jpg|thumb|Централниот панел на огромната [[Маеста (Дучо)|Маеста]] [[Олтарник|олтарна слика]] на [[Дучо]] за [[Сиенска катедрала|катедралата во Сиена]], со златна позадина.]] Како што било споменато во претходниот дел, готскиот период се совпаднал со значително зголемениот нагласок на Богородица, а токму во овој период [[Богородица со Младенецот]] станала толку карактеристична за католичката уметност. Светците исто така биле прикажувани многу почесто, а многу од низата [[симболика на светците|атрибути]] развиени за нивно визуелно препознавање од сè уште претежно неписменото население првпат се појавиле. Во текот на овој период, [[панелно сликарство|панелното сликарство]] за олтарни слики, често [[полиптих|полиптиси]] и помали дела, станало повторно важно. Претходно [[икона|иконите]] на панели биле многу почести во византиската уметност отколку на Запад, иако многу сега изгубени панелни слики изработени на Запад се документирани уште од многу порано, а првично западните сликари на панели во голема мера биле под влијание на византиските модели, особено во Италија, од каде што потекнувале повеќето рани западни панелни слики. Процесот на создавање на посебен западен стил го започнале [[Чимабуе]] и [[Дучо ди Буонинсења]], а го завршил [[Џото]], кој традиционално се смета за почетна точка во развојот на ренесансното сликарство. Сепак, поголемиот дел од панелното сликарство останало поконзервативно од минијатурното сликарство, делумно затоа што било наменето за широка публика. [[File:Reconstruction of the temple of Jerusalem.jpg|thumb|300px|right|''Реконструкција на Ерусалимскиот храм'', бургундска минијатура, околу 1460 година.]] [[Меѓународна готика|Меѓународната готика]] го опишува дворскиот готски стил од околу 1360 до 1430 година, по што готската уметност започнала да се спојува со [[ренесансна уметност|ренесансната уметност]], која започнала да се формира во Италија за време на [[Треченто]], со враќање кон класичните принципи на композиција и реализам, при што скулпторот [[Никола Пизано]] и сликарот [[Џото]] биле особено важни фигури во нејзиното формирање. [[Très Riches Heures du Duc de Berry]] е едно од најпознатите дела на меѓународната готика. Преминот кон ренесансата се случувал во различни периоди на различни места — [[Ранофламанско сликарство|раните холандски сликари]] се наоѓале меѓу двете традиции, како и италијанскиот сликар [[Пизанело]]. Надвор од Италија, ренесансните стилови се појавувале во некои дела на дворовите и во некои богати градови, додека други дела, како и целата уметност надвор од овие центри на иновации, продолжиле да ги користат доцноготските стилови уште неколку децении. [[Протестантска реформација|Протестантската реформација]] често претставувала крајна точка за готската традиција во областите што станале протестантски, бидејќи таа била поврзана со католицизмот. Изумот на сеопфатен математички заснован систем на [[линеарна перспектива]] бил пресудно достигнување на [[италијанска ренесанса|италијанската ренесанса]] од почетокот на XV век во [[Фиренца]], но готското сликарство веќе постигнало голем напредок во натуралистичкото прикажување на далечината и волуменот, иако обично не ги сметало за суштински особености на делото ако други цели биле во спротивност со нив. Доцноготската скулптура станувала сè понатуралистичка. Во бургундската минијатура од средината на XV век (десно), уметникот се чинело дека бил заинтересиран да ја покаже својата вештина во косото прикажување на градбите и блоковите камен и во прикажувањето на сцени на различни растојанија. Но, неговиот општ обид да ја намали големината на подалечните елементи бил несистематски. Одделни делови од композицијата биле во сличен размер, при што релативната далечина била прикажувана преку преклопување, [[скратување|скратување во перспектива]] и поставување на подалечните предмети повисоко од поблиските, иако работниците лево покажувале попрецизно приспособување на големината. Но тоа било напуштено на десната страна, каде што најважната фигура била многу поголема од ѕидарот. [[File:Totentanz blockbook q.jpg|thumb|left|upright|''Смртта доаѓа по кардиналот'', кој свири на [[корнет]], од печатена [[блоккнига]] со рачно нанесена боја, околу 1455–1458 година, ран пример на [[Танц на смртта]].]] Крајот на периодот донел нови медиуми, како [[стара мајсторска графика|графички отпечатоци]]; заедно со малите панелни слики, тие често биле користени за емотивните ''andachtsbilder'' („побожни слики“), под влијание на новите религиозни тенденции во периодот. Тоа биле слики на моменти одвоени од наративот на [[Страдање Христово|Страдањето Христово]], наменети за медитација за неговите страдања или за страдањата на Богородица: [[Човекот на болката]], [[Пјета]], [[Превез на Вероника]] или [[Arma Christi]]. Траумата од [[Црна смрт|Црната смрт]] во средината на XIV век била барем делумно одговорна за популарноста на теми како ''[[Танц на смртта]]'' и ''[[Memento mori]]''. Во евтините [[блоккнига|блоккниги]] со текст (често на [[народен јазик]]) и слики исечени во една [[дрворез|дрворезна плоча]], дела како прикажаното (лево), ''[[Ars Moriendi]]'' (''Уметност на умирањето'') и типолошките стихувани резимеа на Библијата како ''[[Speculum Humanae Salvationis]]'' (''Огледало на човечкото спасение'') биле најпопуларни. [[Ренесансен хуманизам|Ренесансниот хуманизам]] и подемот на богатата градска средна класа, предводена од трговците, започнале да го менуваат стариот општествен контекст на уметноста, со оживувањето на реалистичниот портрет и појавата на печатењето и [[автопортрет]]от, заедно со опаѓањето на форми како витражот и илуминираниот ракопис. [[Портрет на донатор|Портретите на донатори]], во раниот среден век главно привилегија на папите, кралевите и игумените, сега прикажувале трговци и нивните семејства, а црквите станувале преполни со [[гробен споменик|гробни споменици]] на богатите. [[File:Meester van Catharina van Kleef - Getijdenboek van de Meester van Catharina van Kleef4.jpg|thumb|Отворање од Часословот на Катерина од Клеве, околу 1440 година, со Катерина како клечи пред Богородица и Младенецот, опкружена со семејниот хералдички грб. Од спротивната страна е почетокот на [[утрена|Утрената]] во Малата служба, илустрирана со ''Благовештение на [[Свети Јоаким]]''. Типично бујно украсените маргини потекнуваат од [[островска уметност|островската уметност]] и се разликуваат од сè во византиската традиција.<ref>{{Harvnb|Plummer|1964|loc=plates 1–2}}.</ref>]] [[Часослов|Часословот]], вид ракопис што обично го поседувале мирјани, или уште почесто мирјанки, станал видот ракопис кој најчесто бил богато илустриран од XIV век па натаму, а во овој период предноста во изработката на минијатури преминала кај световните уметници, кои исто така многу често биле жени. Во најважните центри на илуминација, Париз и во XV век градовите на [[Фландрија]], постоеле големи работилници кои извезувале во други делови на Европа. Други уметнички форми, како малите слоновокосни релјефи, витражите, таписериите и [[Нотингемски алабастер|нотингенските алабастри]] (евтини резбани панели за олтарни слики), биле произведувани под слични услови, а уметниците и занаетчиите во градовите обично биле опфатени со системот на [[занаетчиски еснаф|занаетчиските еснафи]] — [[златарски еснаф|златарскиот еснаф]] обично бил меѓу најбогатите во градот, а сликарите на многу места биле членови на посебниот [[Еснаф на Свети Лука]]. Секуларните дела, често со теми поврзани со [[дворска љубов]] или [[витештво|витешко херојство]], биле создадени како илуминирани ракописи, резбани слоновокосни кутии за огледала, таписерии и сложени златни централни украси за трпеза, како [[неф (метал)|нефови]]. Станувало возможно да се разликуваат многу поголем број индивидуални уметници, од кои некои имале меѓународна репутација. Почнале да се појавуваат собирачи на уметнички дела, на ракописи меѓу големите благородници, како [[Жан, војвода од Бери]] (1340–1416), и на графики и други дела меѓу луѓето со умерено богатство. Во побогатите области, малите евтини религиозни [[дрворез|дрворези]] донесувале уметност во приближна форма на најновиот стил дури и во домовите на селаните до крајот на XV век. '''Богородица''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Encaustic Virgin.jpg|Најстарата византиска икона на Марија, околу 600 година, [[енкаустика]], во [[Синајски манастир]] го зачувал големиот дел од грчкиот реалистички стил. File:Statue Our Lady Orcival.jpg|Романичка статуа на Богородица како ''[[Седиште на мудроста]]'', XII век Image:Ravensburger Schutzmantelmadonna.jpg|„Равенсбуршка заштитничка Мадона“, насликана липова дрвена скулптура од околу 1480 година, тип на [[Богородица на милосрдието]]. Припишана на [[Михел Ерхарт]]. Image:Unicorn annunciation.jpg|„Ловот на еднорогот — [[Благовештение]]“ ({{circa|1500}}) од холандски [[Часослов|часослов]] собран од [[Џон Пирпонт Морган]]. За сложената [[иконографија]] види [[Hortus conclusus]] </gallery> ==Подоцнежна репутација== [[File:Siege castle love Louvre OA6933.jpg|thumb|left|''Нападот врз Замокот на љубовта'', нападнат од [[витез]]и и бранет од дами, бил популарна тема за готските слоновокосни кутии за огледала. Париз, XIV век.]] Средновековната уметност имала малку развиено чувство за сопствената историја на уметноста, а оваа незаинтересираност продолжила и во подоцнежните периоди. Ренесансата во голема мера ја отфрлила како „варварски“ производ на „[[Мрачен век (историографија)|мрачниот век]]“, а [[Готска архитектура#Пропаѓање|терминот „готски“]] бил измислен како намерно погрден, првпат употребен од сликарот [[Рафаело Санти]] во писмо од 1519 година за да го опише сето она што се случило меѓу пропаѓањето на класичната уметност и нејзиното наводно „повторно раѓање“ во [[ренесанса|ренесансата]]. Терминот последователно бил прифатен и популаризиран во средината на XVI век од фирентинскиот уметник и историчар [[Џорџо Вазари]], кој го користел за омаловажување на северноевропската архитектура воопшто. Илуминираните ракописи продолжиле да ги собираат [[антиквар|антикварите]] или останувале незабележани во монашките или кралските библиотеки, но сликите најчесто биле интересни само доколку имале историски врски со кралското семејство или со други значајни личности. Долгиот период на лошо постапување со [[Вестминстерски ретабло|Вестминстерскиот ретабло]] од страна на [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]] е пример; до XIX век тој бил сметан само за корисно парче дрво. Но нивниот голем портрет на [[Ричард II Англиски]] бил добро чуван, како и друг портрет на Ричард, [[Вилтонски диптих|Вилтонскиот диптих]] (прикажан погоре). Како и во самиот среден век, други предмети често преживеале главно затоа што биле сметани за [[реликвија|реликвии]]. Не постоел еквивалент на „[[опстанок на готиката]]“ во ликовната уметност, како што постоел во архитектурата, откако стилот конечно исчезнал во Германија, Англија и [[Скандинавија]], а [[готска преродба]] долго време била насочена кон [[готска архитектура|готската архитектура]], а не кон уметноста. Разбирањето на следувањето на стиловите сè уште било многу слабо, како што сугерирал насловот на пионерската книга на [[Томас Рикман]] за англиската архитектура: ''An Attempt to discriminate the Styles of English Architecture from the Conquest to the Reformation'' (1817). Ова започнало нагло да се менува до средината на XIX век, кога ценењето на средновековната скулптура и сликарство, познати како италијански или фламански „Примитивци“, станало модерно под влијание на писатели како [[Џон Раскин]], [[Ежен Виоле ле Дик]] и [[Огастус Велби Нортмор Пјуџин|Пјуџин]], како и на романтичарскиот [[медиевализам]] во литературните дела како ''[[Ајванхо]]'' (1819) на сер [[Волтер Скот]] и ''[[Богородичната црква во Париз]]'' (1831) на [[Виктор Иго]]. Меѓу првите собирачи на „Примитивците“, кои тогаш сè уште биле релативно евтини, бил [[Алберт од Саксен-Кобурга и Готе|принцот Алберт]]. [[File:Design for the Summer Smoking Room at Cardiff Castle.jpg|thumb|right|300px|Дизајн на [[Вилијам Бургес]] за Летната пушачка соба во [[Замокот Кардиф]], 1860-тите.]] Меѓу уметниците, германското [[Назаренско движење]] од 1809 година и англиското [[Предрафаелитско братство]] од 1848 година ги отфрлиле вредностите на барем подоцнежната ренесанса, но во практиката, и покрај тоа што понекогаш прикажувале средновековни сцени, нивните дела ги црпеле влијанијата главно од [[раноренесансна уметност|раната ренесанса]], а не од готиката или од порано — раните графички дела на [[Џон Еверет Миле]] претставувале извесен исклучок.<ref>In works like [http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ this] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731102203/http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ |date=2019-07-31 }}, stylistically very different from the finished painting.</ref> [[Вилијам Морис]], исто така внимателен собирач на средновековна уметност, подлабоко го внел средновековниот стил во својата работа, како и [[Вилијам Бургес]]. [[File:Meister von Castelseprio 001.jpg|thumb|left|''Сонот на Јосиф'' од византизираните [[фреска|фрески]] во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]], предмет на големи контроверзии од нивното откривање во 1944 година, а денес генерално датирани во X век.]] До крајот на XIX век, многу илустратори на книги и производители на декоративна уметност од различни видови научиле успешно да користат средновековни стилови благодарение на новите музеи, како [[Музеј Викторија и Алберт]], основани за таа цел. Во исто време, новото академско поле на [[историја на уметноста]], со кое доминирале Германија и Франција, било силно насочено кон средновековната уметност и наскоро станало многу продуктивно во каталогизацијата и датирањето на зачуваните дела и во анализирањето на развојот на средновековните стилови и иконографијата; иако доцноантичкиот и предкаролиншкиот период останале помалку истражена „ничии земја“ сè до XX век.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=1(quote)–2}}.</ref> [[Франц Теодор Куглер]] бил првиот кој ја именувал и опишал каролиншката уметност во 1837 година; како и многу историчари на уметноста од тој период, тој настојувал да го пронајде и промовира националниот дух на сопствената нација во историјата на уметноста, потрага што ја започнал [[Јохан Готфрид Хердер]] во XVIII век. Ученикот на Куглер, големиот швајцарски историчар на уметноста [[Јакоб Буркхарт]], иако не можел да биде наречен специјалист за средновековна уметност, бил важна фигура во развојот на нејзиното разбирање. Средновековната уметност сега била интензивно собирана, како од музеите, така и од приватни собирачи како [[Џорџ Салтинг]], [[семејство Ротшилд|семејството Ротшилд]] и [[Џон Пирпонт Морган]]. По опаѓањето на [[готска преродба|готската преродба]] и употребата на островските стилови во [[келтска преродба|келтската преродба]], антиреалистичните и изразните елементи на средновековната уметност и понатаму се покажале како инспирација за многу современи уметници. Уметничките историчари од германскојазичниот свет продолжиле да доминираат со историјата на средновековната уметност, и покрај фигури како [[Емил Мал]] (1862–1954) и [[Анри Фосијон]] (1881–1943), сè до периодот на нацистите, кога голем број значајни личности емигрирале, главно во Британија или Америка, каде што академското проучување на историјата на уметноста сè уште се развивало. Меѓу нив биле постариот [[Адолф Голдшмит]] и помладите фигури, меѓу кои [[Николаус Певзнер]], [[Ернст Кицингер]], [[Ервин Панофски]], [[Курт Вајцман]], [[Ричард Краутхајмер]] и многу други. [[Мајер Шапиро]] емигрирал како дете во 1907 година. [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] ibzsy36mhnlm6hffgedypkrjics5hqt 5629893 5629890 2026-09-18T21:56:40Z Тиверополник 1815 /* Подоцнежна репутација */ 5629893 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Исусово воскресение|Воскресението]] на [[Апостоли|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== {{Main|Готска уметност}} [[File:Chartres cathedral 023 martyrs S TTaylor.JPG|thumb|left|[[Катедрала во Шартр]] околу 1220 година; најдобрата високоготска скулптура во голема мера повторно ја открила уметноста на натуралистичкото прикажување на фигурата.]] [[Готска уметност|Готската уметност]] е променлив термин во зависност од занаетот, местото и времето. Терминот потекнувал од [[готска архитектура|готската архитектура]], која се развила во Франција од околу 1137 година со обновувањето на [[Базилика Сен Дени|опатијската црква Свети Дени]]. Како и кај романичката архитектура, ова вклучувало и [[готска скулптура|скулптура]] како составен дел од стилот, при што уште поголемите [[портал (архитектура)|портали]] и други фигури на [[фасада]]ите на црквите биле местото на најважната скулптура, сè до доцниот период, кога големите резбани [[олтарна слика|олтарни слики]] и [[ретабло]]а, обично изработени од насликано и позлатено дрво, станале важен фокус во многу цркви. [[Готско сликарство|Готското сликарство]] се појавило дури околу 1200 година (овој датум има многу огради), кога се одвоило од романичкиот стил. [[Готска скулптура|Готскиот стил во скулптурата]] потекнувал од Франција околу 1144 година и се проширил низ Европа, станувајќи во XIII век меѓународен стил и заменувајќи ја романичката уметност, иако во скулптурата и сликарството преминот не бил толку остар како во архитектурата. Поголемиот дел од романичките катедрали и големи цркви биле заменети со готски градби, барем на местата што имале корист од економскиот раст во овој период — романичката архитектура денес најдобро се гледа во области кои подоцна биле релативно економски заостанати, како многу јужни региони на Франција и Италија или северна Шпанија. Новата архитектура овозможила многу поголеми прозорци, а витражот со квалитет кој никогаш не бил надминат е можеби видот уметност што најмногу се поврзува со готиката во популарната претстава, иако црквите со речиси целосно зачувани оригинални витражи, како [[Света Шапела]] во Париз, се исклучително ретки насекаде и непознати во Британија. Повеќето готски ѕидни слики исто така исчезнале; тие останале многу чести, иако во парохиските цркви често биле изведувани прилично грубо. Секуларните градби исто така често имале ѕидни слики, иако кралските личности претпочитале многу поскапите таписерии, кои биле носени со нив додека патувале меѓу нивните бројни палати и замоци или биле носени со нив за време на воените походи — најдобрата збирка на доцносредновековна текстилна уметност потекнува од швајцарскиот плен од [[Битка кај Нанси|битката кај Нанси]], кога тие го поразиле и убиле [[Карло Смелиот]], [[војвода од Бургундија]], и го заробиле целиот негов багаж.<ref>The [[Historical Museum of Bern]] has many of the best pieces, and these and others were shown in an exhibition on Philip in Bern, Bruges and Vienna in 2008-9.</ref> [[File:Duccio maesta1021.jpg|thumb|Централниот панел на огромната [[Маеста (Дучо)|Маеста]] [[Олтарник|олтарна слика]] на [[Дучо]] за [[Сиенска катедрала|катедралата во Сиена]], со златна позадина.]] Како што било споменато во претходниот дел, готскиот период се совпаднал со значително зголемениот нагласок на Богородица, а токму во овој период [[Богородица со Младенецот]] станала толку карактеристична за католичката уметност. Светците исто така биле прикажувани многу почесто, а многу од низата [[симболика на светците|атрибути]] развиени за нивно визуелно препознавање од сè уште претежно неписменото население првпат се појавиле. Во текот на овој период, [[панелно сликарство|панелното сликарство]] за олтарни слики, често [[полиптих|полиптиси]] и помали дела, станало повторно важно. Претходно [[икона|иконите]] на панели биле многу почести во византиската уметност отколку на Запад, иако многу сега изгубени панелни слики изработени на Запад се документирани уште од многу порано, а првично западните сликари на панели во голема мера биле под влијание на византиските модели, особено во Италија, од каде што потекнувале повеќето рани западни панелни слики. Процесот на создавање на посебен западен стил го започнале [[Чимабуе]] и [[Дучо ди Буонинсења]], а го завршил [[Џото]], кој традиционално се смета за почетна точка во развојот на ренесансното сликарство. Сепак, поголемиот дел од панелното сликарство останало поконзервативно од минијатурното сликарство, делумно затоа што било наменето за широка публика. [[File:Reconstruction of the temple of Jerusalem.jpg|thumb|300px|right|''Реконструкција на Ерусалимскиот храм'', бургундска минијатура, околу 1460 година.]] [[Меѓународна готика|Меѓународната готика]] го опишува дворскиот готски стил од околу 1360 до 1430 година, по што готската уметност започнала да се спојува со [[ренесансна уметност|ренесансната уметност]], која започнала да се формира во Италија за време на [[Треченто]], со враќање кон класичните принципи на композиција и реализам, при што скулпторот [[Никола Пизано]] и сликарот [[Џото]] биле особено важни фигури во нејзиното формирање. [[Très Riches Heures du Duc de Berry]] е едно од најпознатите дела на меѓународната готика. Преминот кон ренесансата се случувал во различни периоди на различни места — [[Ранофламанско сликарство|раните холандски сликари]] се наоѓале меѓу двете традиции, како и италијанскиот сликар [[Пизанело]]. Надвор од Италија, ренесансните стилови се појавувале во некои дела на дворовите и во некои богати градови, додека други дела, како и целата уметност надвор од овие центри на иновации, продолжиле да ги користат доцноготските стилови уште неколку децении. [[Протестантска реформација|Протестантската реформација]] често претставувала крајна точка за готската традиција во областите што станале протестантски, бидејќи таа била поврзана со католицизмот. Изумот на сеопфатен математички заснован систем на [[линеарна перспектива]] бил пресудно достигнување на [[италијанска ренесанса|италијанската ренесанса]] од почетокот на XV век во [[Фиренца]], но готското сликарство веќе постигнало голем напредок во натуралистичкото прикажување на далечината и волуменот, иако обично не ги сметало за суштински особености на делото ако други цели биле во спротивност со нив. Доцноготската скулптура станувала сè понатуралистичка. Во бургундската минијатура од средината на XV век (десно), уметникот се чинело дека бил заинтересиран да ја покаже својата вештина во косото прикажување на градбите и блоковите камен и во прикажувањето на сцени на различни растојанија. Но, неговиот општ обид да ја намали големината на подалечните елементи бил несистематски. Одделни делови од композицијата биле во сличен размер, при што релативната далечина била прикажувана преку преклопување, [[скратување|скратување во перспектива]] и поставување на подалечните предмети повисоко од поблиските, иако работниците лево покажувале попрецизно приспособување на големината. Но тоа било напуштено на десната страна, каде што најважната фигура била многу поголема од ѕидарот. [[File:Totentanz blockbook q.jpg|thumb|left|upright|''Смртта доаѓа по кардиналот'', кој свири на [[корнет]], од печатена [[блоккнига]] со рачно нанесена боја, околу 1455–1458 година, ран пример на [[Танц на смртта]].]] Крајот на периодот донел нови медиуми, како [[стара мајсторска графика|графички отпечатоци]]; заедно со малите панелни слики, тие често биле користени за емотивните ''andachtsbilder'' („побожни слики“), под влијание на новите религиозни тенденции во периодот. Тоа биле слики на моменти одвоени од наративот на [[Страдање Христово|Страдањето Христово]], наменети за медитација за неговите страдања или за страдањата на Богородица: [[Човекот на болката]], [[Пјета]], [[Превез на Вероника]] или [[Arma Christi]]. Траумата од [[Црна смрт|Црната смрт]] во средината на XIV век била барем делумно одговорна за популарноста на теми како ''[[Танц на смртта]]'' и ''[[Memento mori]]''. Во евтините [[блоккнига|блоккниги]] со текст (често на [[народен јазик]]) и слики исечени во една [[дрворез|дрворезна плоча]], дела како прикажаното (лево), ''[[Ars Moriendi]]'' (''Уметност на умирањето'') и типолошките стихувани резимеа на Библијата како ''[[Speculum Humanae Salvationis]]'' (''Огледало на човечкото спасение'') биле најпопуларни. [[Ренесансен хуманизам|Ренесансниот хуманизам]] и подемот на богатата градска средна класа, предводена од трговците, започнале да го менуваат стариот општествен контекст на уметноста, со оживувањето на реалистичниот портрет и појавата на печатењето и [[автопортрет]]от, заедно со опаѓањето на форми како витражот и илуминираниот ракопис. [[Портрет на донатор|Портретите на донатори]], во раниот среден век главно привилегија на папите, кралевите и игумените, сега прикажувале трговци и нивните семејства, а црквите станувале преполни со [[гробен споменик|гробни споменици]] на богатите. [[File:Meester van Catharina van Kleef - Getijdenboek van de Meester van Catharina van Kleef4.jpg|thumb|Отворање од Часословот на Катерина од Клеве, околу 1440 година, со Катерина како клечи пред Богородица и Младенецот, опкружена со семејниот хералдички грб. Од спротивната страна е почетокот на [[утрена|Утрената]] во Малата служба, илустрирана со ''Благовештение на [[Свети Јоаким]]''. Типично бујно украсените маргини потекнуваат од [[островска уметност|островската уметност]] и се разликуваат од сè во византиската традиција.<ref>{{Harvnb|Plummer|1964|loc=plates 1–2}}.</ref>]] [[Часослов|Часословот]], вид ракопис што обично го поседувале мирјани, или уште почесто мирјанки, станал видот ракопис кој најчесто бил богато илустриран од XIV век па натаму, а во овој период предноста во изработката на минијатури преминала кај световните уметници, кои исто така многу често биле жени. Во најважните центри на илуминација, Париз и во XV век градовите на [[Фландрија]], постоеле големи работилници кои извезувале во други делови на Европа. Други уметнички форми, како малите слоновокосни релјефи, витражите, таписериите и [[Нотингемски алабастер|нотингенските алабастри]] (евтини резбани панели за олтарни слики), биле произведувани под слични услови, а уметниците и занаетчиите во градовите обично биле опфатени со системот на [[занаетчиски еснаф|занаетчиските еснафи]] — [[златарски еснаф|златарскиот еснаф]] обично бил меѓу најбогатите во градот, а сликарите на многу места биле членови на посебниот [[Еснаф на Свети Лука]]. Секуларните дела, често со теми поврзани со [[дворска љубов]] или [[витештво|витешко херојство]], биле создадени како илуминирани ракописи, резбани слоновокосни кутии за огледала, таписерии и сложени златни централни украси за трпеза, како [[неф (метал)|нефови]]. Станувало возможно да се разликуваат многу поголем број индивидуални уметници, од кои некои имале меѓународна репутација. Почнале да се појавуваат собирачи на уметнички дела, на ракописи меѓу големите благородници, како [[Жан, војвода од Бери]] (1340–1416), и на графики и други дела меѓу луѓето со умерено богатство. Во побогатите области, малите евтини религиозни [[дрворез|дрворези]] донесувале уметност во приближна форма на најновиот стил дури и во домовите на селаните до крајот на XV век. '''Богородица''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Encaustic Virgin.jpg|Најстарата византиска икона на Марија, околу 600 година, [[енкаустика]], во [[Синајски манастир]] го зачувал големиот дел од грчкиот реалистички стил. File:Statue Our Lady Orcival.jpg|Романичка статуа на Богородица како ''[[Седиште на мудроста]]'', XII век Image:Ravensburger Schutzmantelmadonna.jpg|„Равенсбуршка заштитничка Мадона“, насликана липова дрвена скулптура од околу 1480 година, тип на [[Богородица на милосрдието]]. Припишана на [[Михел Ерхарт]]. Image:Unicorn annunciation.jpg|„Ловот на еднорогот — [[Благовештение]]“ ({{circa|1500}}) од холандски [[Часослов|часослов]] собран од [[Џон Пирпонт Морган]]. За сложената [[иконографија]] види [[Hortus conclusus]] </gallery> ==Подоцнежна репутација== [[File:Siege castle love Louvre OA6933.jpg|thumb|left|''Нападот врз Замокот на љубовта'', нападнат од [[витез]]и и бранет од дами, бил популарна тема за готските слоновокосни кутии за огледала. Париз, XIV век.]] Средновековната уметност имала малку развиено чувство за сопствената историја на уметноста, а оваа незаинтересираност продолжила и во подоцнежните периоди. Ренесансата во голема мера ја отфрлила како „варварски“ производ на „[[Мрачен век (историографија)|мрачниот век]]“, а [[Готска архитектура#Пропаѓање|терминот „готски“]] бил измислен како намерно погрден, првпат употребен од сликарот [[Рафаело Санти]] во писмо од 1519 година за да го опише сето она што се случило меѓу пропаѓањето на класичната уметност и нејзиното наводно „повторно раѓање“ во [[ренесанса|ренесансата]]. Терминот последователно бил прифатен и популаризиран во средината на XVI век од фирентинскиот уметник и историчар [[Џорџо Вазари]], кој го користел за омаловажување на северноевропската архитектура воопшто. Илуминираните ракописи продолжиле да ги собираат [[антиквар|антикварите]] или останувале незабележани во монашките или кралските библиотеки, но сликите најчесто биле интересни само доколку имале историски врски со кралското семејство или со други значајни личности. Долгиот период на лошо постапување со [[Вестминстерски ретабло|Вестминстерскиот ретабло]] од страна на [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]] е пример; до XIX век тој бил сметан само за корисно парче дрво. Но нивниот голем портрет на [[Ричард II]] бил добро чуван, како и друг портрет на Ричард, [[Вилтонски диптих|Вилтонскиот диптих]] (прикажан погоре). Како и во самиот среден век, други предмети често преживеале главно затоа што биле сметани за [[реликвија|реликвии]]. Не постоел еквивалент на „[[опстанок на готиката]]“ во ликовната уметност, како што постоел во архитектурата, откако стилот конечно исчезнал во Германија, Англија и [[Скандинавија]], а [[Неоготика|неоготиката]] долго време била насочена кон [[готска архитектура|готската архитектура]], а не кон уметноста. Разбирањето на следувањето на стиловите сè уште било многу слабо, како што сугерирал насловот на пионерската книга на [[Томас Рикман]] за англиската архитектура: ''Обид за разликување на стиловите во англиската архитектура од Освојувањето до Реформацијата'' (1817). Ова започнало нагло да се менува до средината на XIX век, кога ценењето на средновековната скулптура и сликарство, познати како италијански или фламански „Примитивци“, станало модерно под влијание на писатели како [[Џон Раскин]], [[Ежен Виоле ле Дик]] и [[Огастус Велби Нортмор Пјуџин|Пјуџин]], како и на романтичарскиот [[медиевализам]] во литературните дела како ''[[Ајванхо]]'' (1819) на сер [[Волтер Скот]] и ''[[Богородичната црква во Париз]]'' (1831) на [[Виктор Иго]]. Меѓу првите собирачи на „Примитивците“, кои тогаш сè уште биле релативно евтини, бил [[Алберт од Саксен-Кобурга и Готе|принцот Алберт]]. [[File:Design for the Summer Smoking Room at Cardiff Castle.jpg|thumb|right|300px|Дизајн на [[Вилијам Бургес]] за Летната пушачка соба во [[Замокот Кардиф]], 1860-тите.]] Меѓу уметниците, германското [[Назаренско движење]] од 1809 година и англиското [[Предрафаелитско братство]] од 1848 година ги отфрлиле вредностите на барем подоцнежната ренесанса, но во практиката, и покрај тоа што понекогаш прикажувале средновековни сцени, нивните дела ги црпеле влијанијата главно од [[раноренесансна уметност|раната ренесанса]], а не од готиката или од порано — раните графички дела на [[Џон Еверет Миле]] претставувале извесен исклучок.<ref>In works like [http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ this] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731102203/http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ |date=2019-07-31 }}, stylistically very different from the finished painting.</ref> [[Вилијам Морис]], исто така внимателен собирач на средновековна уметност, подлабоко го внел средновековниот стил во својата работа, како и [[Вилијам Бургес]]. [[File:Meister von Castelseprio 001.jpg|thumb|left|''Сонот на Јосиф'' од византизираните [[фреска|фрески]] во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]], предмет на големи контроверзии од нивното откривање во 1944 година, а денес генерално датирани во X век.]] До крајот на XIX век, многу илустратори на книги и производители на декоративна уметност од различни видови научиле успешно да користат средновековни стилови благодарение на новите музеи, како [[Викторија и Алберт (музеј)|мзејот „Викторија и Алберт“]], основани за таа цел. Во исто време, новото академско поле на [[историја на уметноста]], со кое доминирале Германија и Франција, било силно насочено кон средновековната уметност и наскоро станало многу продуктивно во каталогизацијата и датирањето на зачуваните дела и во анализирањето на развојот на средновековните стилови и иконографијата; иако доцноантичкиот и предкаролиншкиот период останале помалку истражена „ничии земја“ сè до XX век.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=1(quote)–2}}.</ref> [[Франц Теодор Куглер]] бил првиот кој ја именувал и опишал каролиншката уметност во 1837 година; како и многу историчари на уметноста од тој период, тој настојувал да го пронајде и промовира националниот дух на сопствената нација во историјата на уметноста, потрага што ја започнал [[Јохан Готфрид Хердер]] во XVIII век. Ученикот на Куглер, големиот швајцарски историчар на уметноста [[Јакоб Буркхарт]], иако не можел да биде наречен специјалист за средновековна уметност, бил важна фигура во развојот на нејзиното разбирање. Средновековната уметност сега била интензивно собирана, како од музеите, така и од приватни собирачи како [[Џорџ Салтинг]], [[Ротшилди|семејството Ротшилд]] и [[Џон Пирпонт Морган]]. По опаѓањето на [[неоготика|готската преродба]] и употребата на островските стилови во [[келтска преродба|келтската преродба]], антиреалистичните и изразните елементи на средновековната уметност и понатаму се покажале како инспирација за многу современи уметници. Уметничките историчари од германскојазичниот свет продолжиле да доминираат со историјата на средновековната уметност, и покрај фигури како [[Емил Мал]] (1862–1954) и [[Анри Фосијон]] (1881–1943), сè до периодот на нацистите, кога голем број значајни личности емигрирале, главно во Британија или Америка, каде што академското проучување на историјата на уметноста сè уште се развивало. Меѓу нив биле постариот [[Адолф Голдшмит]] и помладите фигури, меѓу кои [[Николаус Певзнер]], [[Ернст Кицингер]], [[Ервин Панофски]], [[Курт Вајцман]], [[Ричард Краутхајмер]] и многу други. [[Мајер Шапиро]] емигрирал како дете во 1907 година. ==Еврејски претстави во средновековната христијанска уметност== [[File:Ecclesia et synagoga.jpg|thumb|[[Црква и Синагога]] во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква)]] во Париз]] [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 60umsuyqgyccz6klxegnnvbu9jr2oc4 5629895 5629893 2026-09-18T22:01:38Z Тиверополник 1815 /* Еврејски претстави во средновековната христијанска уметност */ 5629895 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Исусово воскресение|Воскресението]] на [[Апостоли|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== {{Main|Готска уметност}} [[File:Chartres cathedral 023 martyrs S TTaylor.JPG|thumb|left|[[Катедрала во Шартр]] околу 1220 година; најдобрата високоготска скулптура во голема мера повторно ја открила уметноста на натуралистичкото прикажување на фигурата.]] [[Готска уметност|Готската уметност]] е променлив термин во зависност од занаетот, местото и времето. Терминот потекнувал од [[готска архитектура|готската архитектура]], која се развила во Франција од околу 1137 година со обновувањето на [[Базилика Сен Дени|опатијската црква Свети Дени]]. Како и кај романичката архитектура, ова вклучувало и [[готска скулптура|скулптура]] како составен дел од стилот, при што уште поголемите [[портал (архитектура)|портали]] и други фигури на [[фасада]]ите на црквите биле местото на најважната скулптура, сè до доцниот период, кога големите резбани [[олтарна слика|олтарни слики]] и [[ретабло]]а, обично изработени од насликано и позлатено дрво, станале важен фокус во многу цркви. [[Готско сликарство|Готското сликарство]] се појавило дури околу 1200 година (овој датум има многу огради), кога се одвоило од романичкиот стил. [[Готска скулптура|Готскиот стил во скулптурата]] потекнувал од Франција околу 1144 година и се проширил низ Европа, станувајќи во XIII век меѓународен стил и заменувајќи ја романичката уметност, иако во скулптурата и сликарството преминот не бил толку остар како во архитектурата. Поголемиот дел од романичките катедрали и големи цркви биле заменети со готски градби, барем на местата што имале корист од економскиот раст во овој период — романичката архитектура денес најдобро се гледа во области кои подоцна биле релативно економски заостанати, како многу јужни региони на Франција и Италија или северна Шпанија. Новата архитектура овозможила многу поголеми прозорци, а витражот со квалитет кој никогаш не бил надминат е можеби видот уметност што најмногу се поврзува со готиката во популарната претстава, иако црквите со речиси целосно зачувани оригинални витражи, како [[Света Шапела]] во Париз, се исклучително ретки насекаде и непознати во Британија. Повеќето готски ѕидни слики исто така исчезнале; тие останале многу чести, иако во парохиските цркви често биле изведувани прилично грубо. Секуларните градби исто така често имале ѕидни слики, иако кралските личности претпочитале многу поскапите таписерии, кои биле носени со нив додека патувале меѓу нивните бројни палати и замоци или биле носени со нив за време на воените походи — најдобрата збирка на доцносредновековна текстилна уметност потекнува од швајцарскиот плен од [[Битка кај Нанси|битката кај Нанси]], кога тие го поразиле и убиле [[Карло Смелиот]], [[војвода од Бургундија]], и го заробиле целиот негов багаж.<ref>The [[Historical Museum of Bern]] has many of the best pieces, and these and others were shown in an exhibition on Philip in Bern, Bruges and Vienna in 2008-9.</ref> [[File:Duccio maesta1021.jpg|thumb|Централниот панел на огромната [[Маеста (Дучо)|Маеста]] [[Олтарник|олтарна слика]] на [[Дучо]] за [[Сиенска катедрала|катедралата во Сиена]], со златна позадина.]] Како што било споменато во претходниот дел, готскиот период се совпаднал со значително зголемениот нагласок на Богородица, а токму во овој период [[Богородица со Младенецот]] станала толку карактеристична за католичката уметност. Светците исто така биле прикажувани многу почесто, а многу од низата [[симболика на светците|атрибути]] развиени за нивно визуелно препознавање од сè уште претежно неписменото население првпат се појавиле. Во текот на овој период, [[панелно сликарство|панелното сликарство]] за олтарни слики, често [[полиптих|полиптиси]] и помали дела, станало повторно важно. Претходно [[икона|иконите]] на панели биле многу почести во византиската уметност отколку на Запад, иако многу сега изгубени панелни слики изработени на Запад се документирани уште од многу порано, а првично западните сликари на панели во голема мера биле под влијание на византиските модели, особено во Италија, од каде што потекнувале повеќето рани западни панелни слики. Процесот на создавање на посебен западен стил го започнале [[Чимабуе]] и [[Дучо ди Буонинсења]], а го завршил [[Џото]], кој традиционално се смета за почетна точка во развојот на ренесансното сликарство. Сепак, поголемиот дел од панелното сликарство останало поконзервативно од минијатурното сликарство, делумно затоа што било наменето за широка публика. [[File:Reconstruction of the temple of Jerusalem.jpg|thumb|300px|right|''Реконструкција на Ерусалимскиот храм'', бургундска минијатура, околу 1460 година.]] [[Меѓународна готика|Меѓународната готика]] го опишува дворскиот готски стил од околу 1360 до 1430 година, по што готската уметност започнала да се спојува со [[ренесансна уметност|ренесансната уметност]], која започнала да се формира во Италија за време на [[Треченто]], со враќање кон класичните принципи на композиција и реализам, при што скулпторот [[Никола Пизано]] и сликарот [[Џото]] биле особено важни фигури во нејзиното формирање. [[Très Riches Heures du Duc de Berry]] е едно од најпознатите дела на меѓународната готика. Преминот кон ренесансата се случувал во различни периоди на различни места — [[Ранофламанско сликарство|раните холандски сликари]] се наоѓале меѓу двете традиции, како и италијанскиот сликар [[Пизанело]]. Надвор од Италија, ренесансните стилови се појавувале во некои дела на дворовите и во некои богати градови, додека други дела, како и целата уметност надвор од овие центри на иновации, продолжиле да ги користат доцноготските стилови уште неколку децении. [[Протестантска реформација|Протестантската реформација]] често претставувала крајна точка за готската традиција во областите што станале протестантски, бидејќи таа била поврзана со католицизмот. Изумот на сеопфатен математички заснован систем на [[линеарна перспектива]] бил пресудно достигнување на [[италијанска ренесанса|италијанската ренесанса]] од почетокот на XV век во [[Фиренца]], но готското сликарство веќе постигнало голем напредок во натуралистичкото прикажување на далечината и волуменот, иако обично не ги сметало за суштински особености на делото ако други цели биле во спротивност со нив. Доцноготската скулптура станувала сè понатуралистичка. Во бургундската минијатура од средината на XV век (десно), уметникот се чинело дека бил заинтересиран да ја покаже својата вештина во косото прикажување на градбите и блоковите камен и во прикажувањето на сцени на различни растојанија. Но, неговиот општ обид да ја намали големината на подалечните елементи бил несистематски. Одделни делови од композицијата биле во сличен размер, при што релативната далечина била прикажувана преку преклопување, [[скратување|скратување во перспектива]] и поставување на подалечните предмети повисоко од поблиските, иако работниците лево покажувале попрецизно приспособување на големината. Но тоа било напуштено на десната страна, каде што најважната фигура била многу поголема од ѕидарот. [[File:Totentanz blockbook q.jpg|thumb|left|upright|''Смртта доаѓа по кардиналот'', кој свири на [[корнет]], од печатена [[блоккнига]] со рачно нанесена боја, околу 1455–1458 година, ран пример на [[Танц на смртта]].]] Крајот на периодот донел нови медиуми, како [[стара мајсторска графика|графички отпечатоци]]; заедно со малите панелни слики, тие често биле користени за емотивните ''andachtsbilder'' („побожни слики“), под влијание на новите религиозни тенденции во периодот. Тоа биле слики на моменти одвоени од наративот на [[Страдање Христово|Страдањето Христово]], наменети за медитација за неговите страдања или за страдањата на Богородица: [[Човекот на болката]], [[Пјета]], [[Превез на Вероника]] или [[Arma Christi]]. Траумата од [[Црна смрт|Црната смрт]] во средината на XIV век била барем делумно одговорна за популарноста на теми како ''[[Танц на смртта]]'' и ''[[Memento mori]]''. Во евтините [[блоккнига|блоккниги]] со текст (често на [[народен јазик]]) и слики исечени во една [[дрворез|дрворезна плоча]], дела како прикажаното (лево), ''[[Ars Moriendi]]'' (''Уметност на умирањето'') и типолошките стихувани резимеа на Библијата како ''[[Speculum Humanae Salvationis]]'' (''Огледало на човечкото спасение'') биле најпопуларни. [[Ренесансен хуманизам|Ренесансниот хуманизам]] и подемот на богатата градска средна класа, предводена од трговците, започнале да го менуваат стариот општествен контекст на уметноста, со оживувањето на реалистичниот портрет и појавата на печатењето и [[автопортрет]]от, заедно со опаѓањето на форми како витражот и илуминираниот ракопис. [[Портрет на донатор|Портретите на донатори]], во раниот среден век главно привилегија на папите, кралевите и игумените, сега прикажувале трговци и нивните семејства, а црквите станувале преполни со [[гробен споменик|гробни споменици]] на богатите. [[File:Meester van Catharina van Kleef - Getijdenboek van de Meester van Catharina van Kleef4.jpg|thumb|Отворање од Часословот на Катерина од Клеве, околу 1440 година, со Катерина како клечи пред Богородица и Младенецот, опкружена со семејниот хералдички грб. Од спротивната страна е почетокот на [[утрена|Утрената]] во Малата служба, илустрирана со ''Благовештение на [[Свети Јоаким]]''. Типично бујно украсените маргини потекнуваат од [[островска уметност|островската уметност]] и се разликуваат од сè во византиската традиција.<ref>{{Harvnb|Plummer|1964|loc=plates 1–2}}.</ref>]] [[Часослов|Часословот]], вид ракопис што обично го поседувале мирјани, или уште почесто мирјанки, станал видот ракопис кој најчесто бил богато илустриран од XIV век па натаму, а во овој период предноста во изработката на минијатури преминала кај световните уметници, кои исто така многу често биле жени. Во најважните центри на илуминација, Париз и во XV век градовите на [[Фландрија]], постоеле големи работилници кои извезувале во други делови на Европа. Други уметнички форми, како малите слоновокосни релјефи, витражите, таписериите и [[Нотингемски алабастер|нотингенските алабастри]] (евтини резбани панели за олтарни слики), биле произведувани под слични услови, а уметниците и занаетчиите во градовите обично биле опфатени со системот на [[занаетчиски еснаф|занаетчиските еснафи]] — [[златарски еснаф|златарскиот еснаф]] обично бил меѓу најбогатите во градот, а сликарите на многу места биле членови на посебниот [[Еснаф на Свети Лука]]. Секуларните дела, често со теми поврзани со [[дворска љубов]] или [[витештво|витешко херојство]], биле создадени како илуминирани ракописи, резбани слоновокосни кутии за огледала, таписерии и сложени златни централни украси за трпеза, како [[неф (метал)|нефови]]. Станувало возможно да се разликуваат многу поголем број индивидуални уметници, од кои некои имале меѓународна репутација. Почнале да се појавуваат собирачи на уметнички дела, на ракописи меѓу големите благородници, како [[Жан, војвода од Бери]] (1340–1416), и на графики и други дела меѓу луѓето со умерено богатство. Во побогатите области, малите евтини религиозни [[дрворез|дрворези]] донесувале уметност во приближна форма на најновиот стил дури и во домовите на селаните до крајот на XV век. '''Богородица''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Encaustic Virgin.jpg|Најстарата византиска икона на Марија, околу 600 година, [[енкаустика]], во [[Синајски манастир]] го зачувал големиот дел од грчкиот реалистички стил. File:Statue Our Lady Orcival.jpg|Романичка статуа на Богородица како ''[[Седиште на мудроста]]'', XII век Image:Ravensburger Schutzmantelmadonna.jpg|„Равенсбуршка заштитничка Мадона“, насликана липова дрвена скулптура од околу 1480 година, тип на [[Богородица на милосрдието]]. Припишана на [[Михел Ерхарт]]. Image:Unicorn annunciation.jpg|„Ловот на еднорогот — [[Благовештение]]“ ({{circa|1500}}) од холандски [[Часослов|часослов]] собран од [[Џон Пирпонт Морган]]. За сложената [[иконографија]] види [[Hortus conclusus]] </gallery> ==Подоцнежна репутација== [[File:Siege castle love Louvre OA6933.jpg|thumb|left|''Нападот врз Замокот на љубовта'', нападнат од [[витез]]и и бранет од дами, бил популарна тема за готските слоновокосни кутии за огледала. Париз, XIV век.]] Средновековната уметност имала малку развиено чувство за сопствената историја на уметноста, а оваа незаинтересираност продолжила и во подоцнежните периоди. Ренесансата во голема мера ја отфрлила како „варварски“ производ на „[[Мрачен век (историографија)|мрачниот век]]“, а [[Готска архитектура#Пропаѓање|терминот „готски“]] бил измислен како намерно погрден, првпат употребен од сликарот [[Рафаело Санти]] во писмо од 1519 година за да го опише сето она што се случило меѓу пропаѓањето на класичната уметност и нејзиното наводно „повторно раѓање“ во [[ренесанса|ренесансата]]. Терминот последователно бил прифатен и популаризиран во средината на XVI век од фирентинскиот уметник и историчар [[Џорџо Вазари]], кој го користел за омаловажување на северноевропската архитектура воопшто. Илуминираните ракописи продолжиле да ги собираат [[антиквар|антикварите]] или останувале незабележани во монашките или кралските библиотеки, но сликите најчесто биле интересни само доколку имале историски врски со кралското семејство или со други значајни личности. Долгиот период на лошо постапување со [[Вестминстерски ретабло|Вестминстерскиот ретабло]] од страна на [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]] е пример; до XIX век тој бил сметан само за корисно парче дрво. Но нивниот голем портрет на [[Ричард II]] бил добро чуван, како и друг портрет на Ричард, [[Вилтонски диптих|Вилтонскиот диптих]] (прикажан погоре). Како и во самиот среден век, други предмети често преживеале главно затоа што биле сметани за [[реликвија|реликвии]]. Не постоел еквивалент на „[[опстанок на готиката]]“ во ликовната уметност, како што постоел во архитектурата, откако стилот конечно исчезнал во Германија, Англија и [[Скандинавија]], а [[Неоготика|неоготиката]] долго време била насочена кон [[готска архитектура|готската архитектура]], а не кон уметноста. Разбирањето на следувањето на стиловите сè уште било многу слабо, како што сугерирал насловот на пионерската книга на [[Томас Рикман]] за англиската архитектура: ''Обид за разликување на стиловите во англиската архитектура од Освојувањето до Реформацијата'' (1817). Ова започнало нагло да се менува до средината на XIX век, кога ценењето на средновековната скулптура и сликарство, познати како италијански или фламански „Примитивци“, станало модерно под влијание на писатели како [[Џон Раскин]], [[Ежен Виоле ле Дик]] и [[Огастус Велби Нортмор Пјуџин|Пјуџин]], како и на романтичарскиот [[медиевализам]] во литературните дела како ''[[Ајванхо]]'' (1819) на сер [[Волтер Скот]] и ''[[Богородичната црква во Париз]]'' (1831) на [[Виктор Иго]]. Меѓу првите собирачи на „Примитивците“, кои тогаш сè уште биле релативно евтини, бил [[Алберт од Саксен-Кобурга и Готе|принцот Алберт]]. [[File:Design for the Summer Smoking Room at Cardiff Castle.jpg|thumb|right|300px|Дизајн на [[Вилијам Бургес]] за Летната пушачка соба во [[Замокот Кардиф]], 1860-тите.]] Меѓу уметниците, германското [[Назаренско движење]] од 1809 година и англиското [[Предрафаелитско братство]] од 1848 година ги отфрлиле вредностите на барем подоцнежната ренесанса, но во практиката, и покрај тоа што понекогаш прикажувале средновековни сцени, нивните дела ги црпеле влијанијата главно од [[раноренесансна уметност|раната ренесанса]], а не од готиката или од порано — раните графички дела на [[Џон Еверет Миле]] претставувале извесен исклучок.<ref>In works like [http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ this] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731102203/http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ |date=2019-07-31 }}, stylistically very different from the finished painting.</ref> [[Вилијам Морис]], исто така внимателен собирач на средновековна уметност, подлабоко го внел средновековниот стил во својата работа, како и [[Вилијам Бургес]]. [[File:Meister von Castelseprio 001.jpg|thumb|left|''Сонот на Јосиф'' од византизираните [[фреска|фрески]] во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]], предмет на големи контроверзии од нивното откривање во 1944 година, а денес генерално датирани во X век.]] До крајот на XIX век, многу илустратори на книги и производители на декоративна уметност од различни видови научиле успешно да користат средновековни стилови благодарение на новите музеи, како [[Викторија и Алберт (музеј)|мзејот „Викторија и Алберт“]], основани за таа цел. Во исто време, новото академско поле на [[историја на уметноста]], со кое доминирале Германија и Франција, било силно насочено кон средновековната уметност и наскоро станало многу продуктивно во каталогизацијата и датирањето на зачуваните дела и во анализирањето на развојот на средновековните стилови и иконографијата; иако доцноантичкиот и предкаролиншкиот период останале помалку истражена „ничии земја“ сè до XX век.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=1(quote)–2}}.</ref> [[Франц Теодор Куглер]] бил првиот кој ја именувал и опишал каролиншката уметност во 1837 година; како и многу историчари на уметноста од тој период, тој настојувал да го пронајде и промовира националниот дух на сопствената нација во историјата на уметноста, потрага што ја започнал [[Јохан Готфрид Хердер]] во XVIII век. Ученикот на Куглер, големиот швајцарски историчар на уметноста [[Јакоб Буркхарт]], иако не можел да биде наречен специјалист за средновековна уметност, бил важна фигура во развојот на нејзиното разбирање. Средновековната уметност сега била интензивно собирана, како од музеите, така и од приватни собирачи како [[Џорџ Салтинг]], [[Ротшилди|семејството Ротшилд]] и [[Џон Пирпонт Морган]]. По опаѓањето на [[неоготика|готската преродба]] и употребата на островските стилови во [[келтска преродба|келтската преродба]], антиреалистичните и изразните елементи на средновековната уметност и понатаму се покажале како инспирација за многу современи уметници. Уметничките историчари од германскојазичниот свет продолжиле да доминираат со историјата на средновековната уметност, и покрај фигури како [[Емил Мал]] (1862–1954) и [[Анри Фосијон]] (1881–1943), сè до периодот на нацистите, кога голем број значајни личности емигрирале, главно во Британија или Америка, каде што академското проучување на историјата на уметноста сè уште се развивало. Меѓу нив биле постариот [[Адолф Голдшмит]] и помладите фигури, меѓу кои [[Николаус Певзнер]], [[Ернст Кицингер]], [[Ервин Панофски]], [[Курт Вајцман]], [[Ричард Краутхајмер]] и многу други. [[Мајер Шапиро]] емигрирал како дете во 1907 година. ==Еврејски претстави во средновековната христијанска уметност== [[File:Ecclesia et synagoga.jpg|thumb|[[Црква и Синагога]] во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква)]] во Париз]] Огромното мнозинство од наративната религиозна средновековна уметност прикажувало настани од Библијата, при што мнозинството од прикажаните личности биле Евреи. Сепак, степенот до кој ова било нагласувано во нивните претставувања значително се разликувал. Во текот на средниот век, дел од христијанската уметност била користена како начин за изразување на предрасуди и широко распространети негативни ставови. Во средновековна Европа, меѓу V и XV век, многу христијани ги сметале Евреите за непријатели и надворешни лица поради различни фактори.<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/jewm/hd_jewm.htm|title=Jews and the Arts in Medieval Europe|last1=Holcomb|first1=Barbara Drake Holcomb|last2=Holcomb|first2=Melanie|date=June 2008|website=Metropolitan Museum of Art|access-date=2017-11-28}}</ref> Тие исто така имале тенденција да ги мразат поради нивната културна и верска различност, како и поради религиозните учења што содржеле негативни ставови кон [[Евреи|Евреите]], како што биле претставувањата на Антихристот како Евреин.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DdtSQ9v9T3IC&q=Lipton+%22jewish+hat%22+enemies+of+Christ&pg=PA383|title=The Ashgate Research Companion to Monsters and the Monstrous|last1=Mittman|first1=Asa Simon|last2=Dendle|first2=Peter J.|date=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=9781472418012|pages=383|language=en}}</ref> Економската положба на Евреите како заемодавачи на пари, заедно со кралските заштити што им биле дадени, создавала затегнати односи меѓу Евреите и христијаните. Оваа напнатост се манифестирала на повеќе начини, од кои еден бил создавањето [[средновековен антисемитизам|антисемитска]] и [[антијудаизам во раното христијанство|антијудаистичка]] уметност и пропаганда, чија цел била да ги дискредитира Евреите и нивните религиозни верувања, како и дополнително да ги прошири овие верувања во општеството. Доцносредновековните претставувања на [[Црква и Синагога]] ја прикажувале христијанската доктрина на суперсесионизам, според која христијанскиот [[Нов завет]] го заменил еврејскиот [[Мојсеев завет]].<ref>Rose, Christine, "The Jewish Mother-in-law; Synagoga and the ''Man of Law's Tale''", pp. 8-11, in Delany, Sheila (ed), ''Chaucer and the Jews : Sources, Contexts, Meanings'', 2002, Routledge, [https://books.google.com/books?id=T6YMJAuDAdEC&pg=PA8 google books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135333/https://books.google.co.uk/books?id=T6YMJAuDAdEC&pg=PA8 |date=2022-11-23 }}, {{ISBN|0-415-93882-1}}, {{ISBN|978-0-415-93882-2}}</ref> Сара Липтон тврдела дека некои претставувања, како приказите на еврејското слепило во присуство на Исус, имале за цел да служат како форма на самоиспитување, наместо експлицитно да бидат антисемитски.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9f6gBAAAQBAJ|title=Dark Mirror: The Medieval Origins of Anti-Jewish Iconography|last=Lipton|first=Sara|date=2014-11-04|publisher=Macmillan|isbn=9780805079104|pages=5|language=en}}</ref> [[File:E-codices sbs-0008 013r Beschneidung Christi.TIF|thumb|[[Обрезание Господово]], [[Австрија]], {{circa|1340}}]] Во својата книга од 2013 година ''Сарацени, демони и Евреи'', Дебра Хигс Стрикленд тврдела дека негативните претставувања на Евреите во средновековната уметност можеле да се поделат во три категории: уметност што се фокусирала на физичкиот изглед, уметност што содржела знаци на проклетство и слики што ги прикажувале Евреите како чудовишта. Физичките претставувања на Евреите во средновековната христијанска уметност често прикажувале мажи со зашилени [[Еврејска капа|еврејски капи]] и долги бради, што било направено како погрден симбол и за јасно да ги разликува Евреите од христијаните. Ова претставување со текот на времето станувало сè поостро, но еврејските жени немале слични карактеристични физички описи во високосредновековната христијанска уметност.<ref>{{Cite journal|last=Lipton|first=Sara|date=2008|title=Where Are the Gothic Jewish Women? On the Non-Iconography of the Jewess in the Cantigas de Santa Maria|jstor=40345545|journal=Jewish History|volume=22|issue=1/2|pages=139–177|doi=10.1007/s10835-007-9056-1|s2cid=159967778}}</ref> Се смета дека уметноста што ги прикажувала Евреите во сцени со знаци на проклетство произлегувала од христијанското верување дека Евреите биле одговорни за убиството на Христос, што довело до некои уметнички претставувања на Евреите како го распнуваат Христос.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pkcnIXxClUUC&pg=PA67|title=Saracens, Demons, & Jews: Making Monsters in Medieval Art|last=Strickland|first=Debra Higgs|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057192|pages=99|language=en}}</ref> Евреите понекогаш биле гледани како надворешни лица во општествата во кои доминирале христијаните, што, според Стрикленд, се развило во верување дека Евреите биле варвари, а на крајот се проширило во идејата дека Евреите биле чудовишта кои ја отфрлале „Вистинската вера“.<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pkcnIXxClUUC&pg=PA67|title=Saracens, Demons, & Jews: Making Monsters in Medieval Art|last=Strickland|first=Debra Higgs|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057192|pages=241–247|language=en}}</ref> Некои дела од овој период ги комбинирале овие концепти и ги спојувале стереотипните претстави на еврејската брада и зашилената капа со оние на чудовиштата, создавајќи уметност во која Евреите биле изедначувани со чудовишта.<ref name=":2" /> Причините за овие негативни претставувања на Евреите можеле да се следат до повеќе извори, но главно биле поврзани со тоа што Евреите биле обвинувани за [[деицид]], со нивните религиозни и културни разлики од нивните културни соседи и со фактот што Антихристот често бил прикажуван како Евреин во средновековните списи и текстови. Евреите неодамна биле обвинети за смртта на Христос и затоа биле негативно прикажувани од христијаните и во уметноста и во Светото писмо.<ref name="strickland">Strickland, Debra Higgs (2003), ''Saracens, Demons, and Jews: Making Monsters in Medieval Art,'' New Jersey: Princeton University Press</ref> Тензиите меѓу Евреите и христијаните често биле големи, а тоа предизвикувало создавање на различни стереотипи за Евреите, кои станувале вообичаени во нивните уметнички претставувања. Некои од особеностите со кои Евреите биле разликувани од нивните христијански современици во уметничките дела биле зашилените капи, закривените и искривените носови и долгите бради. Со вклучувањето на овие особености во претставувањето на Евреите во уметноста, христијаните успевале уште повеќе да ги прикажат Евреите како „други“, правејќи да изгледаат уште поотфрлени и одвоени од општото население отколку што веќе биле. Не само што овие особености биле додавани во претставувањата на Евреите, туку тие генерално биле прикажувани како злонамерни и монструозни поради нивното наводно убиство на Христос, како и поради нивното отфрлање на Христос како месија.<ref name=strickland /> Ова, во комбинација со фактот дека живееле во главно затворени групи одвоени од своите христијански соседи, во голема мера ги оддалечувало едни од други и предизвикувало траен јаз меѓу групите, што се одразил и во средновековната уметност. [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 5xzfxrn7bl1ee4qrak9gg7dnihh78a4 5629899 5629895 2026-09-18T22:03:39Z Тиверополник 1815 5629899 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Исусово воскресение|Воскресението]] на [[Апостоли|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== {{Main|Готска уметност}} [[File:Chartres cathedral 023 martyrs S TTaylor.JPG|thumb|left|[[Катедрала во Шартр]] околу 1220 година; најдобрата високоготска скулптура во голема мера повторно ја открила уметноста на натуралистичкото прикажување на фигурата.]] [[Готска уметност|Готската уметност]] е променлив термин во зависност од занаетот, местото и времето. Терминот потекнувал од [[готска архитектура|готската архитектура]], која се развила во Франција од околу 1137 година со обновувањето на [[Базилика Сен Дени|опатијската црква Свети Дени]]. Како и кај романичката архитектура, ова вклучувало и [[готска скулптура|скулптура]] како составен дел од стилот, при што уште поголемите [[портал (архитектура)|портали]] и други фигури на [[фасада]]ите на црквите биле местото на најважната скулптура, сè до доцниот период, кога големите резбани [[олтарна слика|олтарни слики]] и [[ретабло]]а, обично изработени од насликано и позлатено дрво, станале важен фокус во многу цркви. [[Готско сликарство|Готското сликарство]] се појавило дури околу 1200 година (овој датум има многу огради), кога се одвоило од романичкиот стил. [[Готска скулптура|Готскиот стил во скулптурата]] потекнувал од Франција околу 1144 година и се проширил низ Европа, станувајќи во XIII век меѓународен стил и заменувајќи ја романичката уметност, иако во скулптурата и сликарството преминот не бил толку остар како во архитектурата. Поголемиот дел од романичките катедрали и големи цркви биле заменети со готски градби, барем на местата што имале корист од економскиот раст во овој период — романичката архитектура денес најдобро се гледа во области кои подоцна биле релативно економски заостанати, како многу јужни региони на Франција и Италија или северна Шпанија. Новата архитектура овозможила многу поголеми прозорци, а витражот со квалитет кој никогаш не бил надминат е можеби видот уметност што најмногу се поврзува со готиката во популарната претстава, иако црквите со речиси целосно зачувани оригинални витражи, како [[Света Шапела]] во Париз, се исклучително ретки насекаде и непознати во Британија. Повеќето готски ѕидни слики исто така исчезнале; тие останале многу чести, иако во парохиските цркви често биле изведувани прилично грубо. Секуларните градби исто така често имале ѕидни слики, иако кралските личности претпочитале многу поскапите таписерии, кои биле носени со нив додека патувале меѓу нивните бројни палати и замоци или биле носени со нив за време на воените походи — најдобрата збирка на доцносредновековна текстилна уметност потекнува од швајцарскиот плен од [[Битка кај Нанси|битката кај Нанси]], кога тие го поразиле и убиле [[Карло Смелиот]], [[војвода од Бургундија]], и го заробиле целиот негов багаж.<ref>The [[Historical Museum of Bern]] has many of the best pieces, and these and others were shown in an exhibition on Philip in Bern, Bruges and Vienna in 2008-9.</ref> [[File:Duccio maesta1021.jpg|thumb|Централниот панел на огромната [[Маеста (Дучо)|Маеста]] [[Олтарник|олтарна слика]] на [[Дучо]] за [[Сиенска катедрала|катедралата во Сиена]], со златна позадина.]] Како што било споменато во претходниот дел, готскиот период се совпаднал со значително зголемениот нагласок на Богородица, а токму во овој период [[Богородица со Младенецот]] станала толку карактеристична за католичката уметност. Светците исто така биле прикажувани многу почесто, а многу од низата [[симболика на светците|атрибути]] развиени за нивно визуелно препознавање од сè уште претежно неписменото население првпат се појавиле. Во текот на овој период, [[панелно сликарство|панелното сликарство]] за олтарни слики, често [[полиптих|полиптиси]] и помали дела, станало повторно важно. Претходно [[икона|иконите]] на панели биле многу почести во византиската уметност отколку на Запад, иако многу сега изгубени панелни слики изработени на Запад се документирани уште од многу порано, а првично западните сликари на панели во голема мера биле под влијание на византиските модели, особено во Италија, од каде што потекнувале повеќето рани западни панелни слики. Процесот на создавање на посебен западен стил го започнале [[Чимабуе]] и [[Дучо ди Буонинсења]], а го завршил [[Џото]], кој традиционално се смета за почетна точка во развојот на ренесансното сликарство. Сепак, поголемиот дел од панелното сликарство останало поконзервативно од минијатурното сликарство, делумно затоа што било наменето за широка публика. [[File:Reconstruction of the temple of Jerusalem.jpg|thumb|300px|right|''Реконструкција на Ерусалимскиот храм'', бургундска минијатура, околу 1460 година.]] [[Меѓународна готика|Меѓународната готика]] го опишува дворскиот готски стил од околу 1360 до 1430 година, по што готската уметност започнала да се спојува со [[ренесансна уметност|ренесансната уметност]], која започнала да се формира во Италија за време на [[Треченто]], со враќање кон класичните принципи на композиција и реализам, при што скулпторот [[Никола Пизано]] и сликарот [[Џото]] биле особено важни фигури во нејзиното формирање. [[Très Riches Heures du Duc de Berry]] е едно од најпознатите дела на меѓународната готика. Преминот кон ренесансата се случувал во различни периоди на различни места — [[Ранофламанско сликарство|раните холандски сликари]] се наоѓале меѓу двете традиции, како и италијанскиот сликар [[Пизанело]]. Надвор од Италија, ренесансните стилови се појавувале во некои дела на дворовите и во некои богати градови, додека други дела, како и целата уметност надвор од овие центри на иновации, продолжиле да ги користат доцноготските стилови уште неколку децении. [[Протестантска реформација|Протестантската реформација]] често претставувала крајна точка за готската традиција во областите што станале протестантски, бидејќи таа била поврзана со католицизмот. Изумот на сеопфатен математички заснован систем на [[линеарна перспектива]] бил пресудно достигнување на [[италијанска ренесанса|италијанската ренесанса]] од почетокот на XV век во [[Фиренца]], но готското сликарство веќе постигнало голем напредок во натуралистичкото прикажување на далечината и волуменот, иако обично не ги сметало за суштински особености на делото ако други цели биле во спротивност со нив. Доцноготската скулптура станувала сè понатуралистичка. Во бургундската минијатура од средината на XV век (десно), уметникот се чинело дека бил заинтересиран да ја покаже својата вештина во косото прикажување на градбите и блоковите камен и во прикажувањето на сцени на различни растојанија. Но, неговиот општ обид да ја намали големината на подалечните елементи бил несистематски. Одделни делови од композицијата биле во сличен размер, при што релативната далечина била прикажувана преку преклопување, [[скратување|скратување во перспектива]] и поставување на подалечните предмети повисоко од поблиските, иако работниците лево покажувале попрецизно приспособување на големината. Но тоа било напуштено на десната страна, каде што најважната фигура била многу поголема од ѕидарот. [[File:Totentanz blockbook q.jpg|thumb|left|upright|''Смртта доаѓа по кардиналот'', кој свири на [[корнет]], од печатена [[блоккнига]] со рачно нанесена боја, околу 1455–1458 година, ран пример на [[Танц на смртта]].]] Крајот на периодот донел нови медиуми, како [[стара мајсторска графика|графички отпечатоци]]; заедно со малите панелни слики, тие често биле користени за емотивните ''andachtsbilder'' („побожни слики“), под влијание на новите религиозни тенденции во периодот. Тоа биле слики на моменти одвоени од наративот на [[Страдање Христово|Страдањето Христово]], наменети за медитација за неговите страдања или за страдањата на Богородица: [[Човекот на болката]], [[Пјета]], [[Превез на Вероника]] или [[Arma Christi]]. Траумата од [[Црна смрт|Црната смрт]] во средината на XIV век била барем делумно одговорна за популарноста на теми како ''[[Танц на смртта]]'' и ''[[Memento mori]]''. Во евтините [[блоккнига|блоккниги]] со текст (често на [[народен јазик]]) и слики исечени во една [[дрворез|дрворезна плоча]], дела како прикажаното (лево), ''[[Ars Moriendi]]'' (''Уметност на умирањето'') и типолошките стихувани резимеа на Библијата како ''[[Speculum Humanae Salvationis]]'' (''Огледало на човечкото спасение'') биле најпопуларни. [[Ренесансен хуманизам|Ренесансниот хуманизам]] и подемот на богатата градска средна класа, предводена од трговците, започнале да го менуваат стариот општествен контекст на уметноста, со оживувањето на реалистичниот портрет и појавата на печатењето и [[автопортрет]]от, заедно со опаѓањето на форми како витражот и илуминираниот ракопис. [[Портрет на донатор|Портретите на донатори]], во раниот среден век главно привилегија на папите, кралевите и игумените, сега прикажувале трговци и нивните семејства, а црквите станувале преполни со [[гробен споменик|гробни споменици]] на богатите. [[File:Meester van Catharina van Kleef - Getijdenboek van de Meester van Catharina van Kleef4.jpg|thumb|Отворање од Часословот на Катерина од Клеве, околу 1440 година, со Катерина како клечи пред Богородица и Младенецот, опкружена со семејниот хералдички грб. Од спротивната страна е почетокот на [[утрена|Утрената]] во Малата служба, илустрирана со ''Благовештение на [[Свети Јоаким]]''. Типично бујно украсените маргини потекнуваат од [[островска уметност|островската уметност]] и се разликуваат од сè во византиската традиција.<ref>{{Harvnb|Plummer|1964|loc=plates 1–2}}.</ref>]] [[Часослов|Часословот]], вид ракопис што обично го поседувале мирјани, или уште почесто мирјанки, станал видот ракопис кој најчесто бил богато илустриран од XIV век па натаму, а во овој период предноста во изработката на минијатури преминала кај световните уметници, кои исто така многу често биле жени. Во најважните центри на илуминација, Париз и во XV век градовите на [[Фландрија]], постоеле големи работилници кои извезувале во други делови на Европа. Други уметнички форми, како малите слоновокосни релјефи, витражите, таписериите и [[Нотингемски алабастер|нотингенските алабастри]] (евтини резбани панели за олтарни слики), биле произведувани под слични услови, а уметниците и занаетчиите во градовите обично биле опфатени со системот на [[занаетчиски еснаф|занаетчиските еснафи]] — [[златарски еснаф|златарскиот еснаф]] обично бил меѓу најбогатите во градот, а сликарите на многу места биле членови на посебниот [[Еснаф на Свети Лука]]. Секуларните дела, често со теми поврзани со [[дворска љубов]] или [[витештво|витешко херојство]], биле создадени како илуминирани ракописи, резбани слоновокосни кутии за огледала, таписерии и сложени златни централни украси за трпеза, како [[неф (метал)|нефови]]. Станувало возможно да се разликуваат многу поголем број индивидуални уметници, од кои некои имале меѓународна репутација. Почнале да се појавуваат собирачи на уметнички дела, на ракописи меѓу големите благородници, како [[Жан, војвода од Бери]] (1340–1416), и на графики и други дела меѓу луѓето со умерено богатство. Во побогатите области, малите евтини религиозни [[дрворез|дрворези]] донесувале уметност во приближна форма на најновиот стил дури и во домовите на селаните до крајот на XV век. '''Богородица''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Encaustic Virgin.jpg|Најстарата византиска икона на Марија, околу 600 година, [[енкаустика]], во [[Синајски манастир]] го зачувал големиот дел од грчкиот реалистички стил. File:Statue Our Lady Orcival.jpg|Романичка статуа на Богородица како ''[[Седиште на мудроста]]'', XII век Image:Ravensburger Schutzmantelmadonna.jpg|„Равенсбуршка заштитничка Мадона“, насликана липова дрвена скулптура од околу 1480 година, тип на [[Богородица на милосрдието]]. Припишана на [[Михел Ерхарт]]. Image:Unicorn annunciation.jpg|„Ловот на еднорогот — [[Благовештение]]“ ({{circa|1500}}) од холандски [[Часослов|часослов]] собран од [[Џон Пирпонт Морган]]. За сложената [[иконографија]] види [[Hortus conclusus]] </gallery> ==Подоцнежна репутација== [[File:Siege castle love Louvre OA6933.jpg|thumb|left|''Нападот врз Замокот на љубовта'', нападнат од [[витез]]и и бранет од дами, бил популарна тема за готските слоновокосни кутии за огледала. Париз, XIV век.]] Средновековната уметност имала малку развиено чувство за сопствената историја на уметноста, а оваа незаинтересираност продолжила и во подоцнежните периоди. Ренесансата во голема мера ја отфрлила како „варварски“ производ на „[[Мрачен век (историографија)|мрачниот век]]“, а [[Готска архитектура#Пропаѓање|терминот „готски“]] бил измислен како намерно погрден, првпат употребен од сликарот [[Рафаело Санти]] во писмо од 1519 година за да го опише сето она што се случило меѓу пропаѓањето на класичната уметност и нејзиното наводно „повторно раѓање“ во [[ренесанса|ренесансата]]. Терминот последователно бил прифатен и популаризиран во средината на XVI век од фирентинскиот уметник и историчар [[Џорџо Вазари]], кој го користел за омаловажување на северноевропската архитектура воопшто. Илуминираните ракописи продолжиле да ги собираат [[антиквар|антикварите]] или останувале незабележани во монашките или кралските библиотеки, но сликите најчесто биле интересни само доколку имале историски врски со кралското семејство или со други значајни личности. Долгиот период на лошо постапување со [[Вестминстерски ретабло|Вестминстерскиот ретабло]] од страна на [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]] е пример; до XIX век тој бил сметан само за корисно парче дрво. Но нивниот голем портрет на [[Ричард II]] бил добро чуван, како и друг портрет на Ричард, [[Вилтонски диптих|Вилтонскиот диптих]] (прикажан погоре). Како и во самиот среден век, други предмети често преживеале главно затоа што биле сметани за [[реликвија|реликвии]]. Не постоел еквивалент на „[[опстанок на готиката]]“ во ликовната уметност, како што постоел во архитектурата, откако стилот конечно исчезнал во Германија, Англија и [[Скандинавија]], а [[Неоготика|неоготиката]] долго време била насочена кон [[готска архитектура|готската архитектура]], а не кон уметноста. Разбирањето на следувањето на стиловите сè уште било многу слабо, како што сугерирал насловот на пионерската книга на [[Томас Рикман]] за англиската архитектура: ''Обид за разликување на стиловите во англиската архитектура од Освојувањето до Реформацијата'' (1817). Ова започнало нагло да се менува до средината на XIX век, кога ценењето на средновековната скулптура и сликарство, познати како италијански или фламански „Примитивци“, станало модерно под влијание на писатели како [[Џон Раскин]], [[Ежен Виоле ле Дик]] и [[Огастус Велби Нортмор Пјуџин|Пјуџин]], како и на романтичарскиот [[медиевализам]] во литературните дела како ''[[Ајванхо]]'' (1819) на сер [[Волтер Скот]] и ''[[Богородичната црква во Париз]]'' (1831) на [[Виктор Иго]]. Меѓу првите собирачи на „Примитивците“, кои тогаш сè уште биле релативно евтини, бил [[Алберт од Саксен-Кобурга и Готе|принцот Алберт]]. [[File:Design for the Summer Smoking Room at Cardiff Castle.jpg|thumb|right|300px|Дизајн на [[Вилијам Бургес]] за Летната пушачка соба во [[Кардифски замок|Кардифскиот замок]], 1860-тите.]] Меѓу уметниците, германското [[Назаренско движење]] од 1809 година и англиското [[Предрафаелитско братство]] од 1848 година ги отфрлиле вредностите на барем подоцнежната ренесанса, но во практиката, и покрај тоа што понекогаш прикажувале средновековни сцени, нивните дела ги црпеле влијанијата главно од [[раноренесансна уметност|раната ренесанса]], а не од готиката или од порано — раните графички дела на [[Џон Еверет Миле]] претставувале извесен исклучок.<ref>In works like [http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ this] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731102203/http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ |date=2019-07-31 }}, stylistically very different from the finished painting.</ref> [[Вилијам Морис]], исто така внимателен собирач на средновековна уметност, подлабоко го внел средновековниот стил во својата работа, како и [[Вилијам Бургес]]. [[File:Meister von Castelseprio 001.jpg|thumb|left|''Сонот на Јосиф'' од византизираните [[фреска|фрески]] во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]], предмет на големи контроверзии од нивното откривање во 1944 година, а денес генерално датирани во X век.]] До крајот на XIX век, многу илустратори на книги и производители на декоративна уметност од различни видови научиле успешно да користат средновековни стилови благодарение на новите музеи, како [[Викторија и Алберт (музеј)|мзејот „Викторија и Алберт“]], основани за таа цел. Во исто време, новото академско поле на [[историја на уметноста]], со кое доминирале Германија и Франција, било силно насочено кон средновековната уметност и наскоро станало многу продуктивно во каталогизацијата и датирањето на зачуваните дела и во анализирањето на развојот на средновековните стилови и иконографијата; иако доцноантичкиот и предкаролиншкиот период останале помалку истражена „ничии земја“ сè до XX век.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=1(quote)–2}}.</ref> [[Франц Теодор Куглер]] бил првиот кој ја именувал и опишал каролиншката уметност во 1837 година; како и многу историчари на уметноста од тој период, тој настојувал да го пронајде и промовира националниот дух на сопствената нација во историјата на уметноста, потрага што ја започнал [[Јохан Готфрид Хердер]] во XVIII век. Ученикот на Куглер, големиот швајцарски историчар на уметноста [[Јакоб Буркхарт]], иако не можел да биде наречен специјалист за средновековна уметност, бил важна фигура во развојот на нејзиното разбирање. Средновековната уметност сега била интензивно собирана, како од музеите, така и од приватни собирачи како [[Џорџ Салтинг]], [[Ротшилди|семејството Ротшилд]] и [[Џон Пирпонт Морган]]. По опаѓањето на [[неоготика|готската преродба]] и употребата на островските стилови во [[келтска преродба|келтската преродба]], антиреалистичните и изразните елементи на средновековната уметност и понатаму се покажале како инспирација за многу современи уметници. Уметничките историчари од германскојазичниот свет продолжиле да доминираат со историјата на средновековната уметност, и покрај фигури како [[Емил Мал]] (1862–1954) и [[Анри Фосијон]] (1881–1943), сè до периодот на нацистите, кога голем број значајни личности емигрирале, главно во Британија или Америка, каде што академското проучување на историјата на уметноста сè уште се развивало. Меѓу нив биле постариот [[Адолф Голдшмит]] и помладите фигури, меѓу кои [[Николаус Певзнер]], [[Ернст Кицингер]], [[Ервин Панофски]], [[Курт Вајцман]], [[Ричард Краутхајмер]] и многу други. [[Мајер Шапиро]] емигрирал како дете во 1907 година. ==Еврејски претстави во средновековната христијанска уметност== [[File:Ecclesia et synagoga.jpg|thumb|[[Црква и Синагога]] во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква)]] во Париз]] Огромното мнозинство од наративната религиозна средновековна уметност прикажувало настани од Библијата, при што мнозинството од прикажаните личности биле Евреи. Сепак, степенот до кој ова било нагласувано во нивните претставувања значително се разликувал. Во текот на средниот век, дел од христијанската уметност била користена како начин за изразување на предрасуди и широко распространети негативни ставови. Во средновековна Европа, меѓу V и XV век, многу христијани ги сметале Евреите за непријатели и надворешни лица поради различни фактори.<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/jewm/hd_jewm.htm|title=Jews and the Arts in Medieval Europe|last1=Holcomb|first1=Barbara Drake Holcomb|last2=Holcomb|first2=Melanie|date=June 2008|website=Metropolitan Museum of Art|access-date=2017-11-28}}</ref> Тие исто така имале тенденција да ги мразат поради нивната културна и верска различност, како и поради религиозните учења што содржеле негативни ставови кон [[Евреи|Евреите]], како што биле претставувањата на Антихристот како Евреин.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DdtSQ9v9T3IC&q=Lipton+%22jewish+hat%22+enemies+of+Christ&pg=PA383|title=The Ashgate Research Companion to Monsters and the Monstrous|last1=Mittman|first1=Asa Simon|last2=Dendle|first2=Peter J.|date=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=9781472418012|pages=383|language=en}}</ref> Економската положба на Евреите како заемодавачи на пари, заедно со кралските заштити што им биле дадени, создавала затегнати односи меѓу Евреите и христијаните. Оваа напнатост се манифестирала на повеќе начини, од кои еден бил создавањето [[средновековен антисемитизам|антисемитска]] и [[антијудаизам во раното христијанство|антијудаистичка]] уметност и пропаганда, чија цел била да ги дискредитира Евреите и нивните религиозни верувања, како и дополнително да ги прошири овие верувања во општеството. Доцносредновековните претставувања на [[Црква и Синагога]] ја прикажувале христијанската доктрина на суперсесионизам, според која христијанскиот [[Нов завет]] го заменил еврејскиот [[Мојсеев завет]].<ref>Rose, Christine, "The Jewish Mother-in-law; Synagoga and the ''Man of Law's Tale''", pp. 8-11, in Delany, Sheila (ed), ''Chaucer and the Jews : Sources, Contexts, Meanings'', 2002, Routledge, [https://books.google.com/books?id=T6YMJAuDAdEC&pg=PA8 google books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135333/https://books.google.co.uk/books?id=T6YMJAuDAdEC&pg=PA8 |date=2022-11-23 }}, {{ISBN|0-415-93882-1}}, {{ISBN|978-0-415-93882-2}}</ref> Сара Липтон тврдела дека некои претставувања, како приказите на еврејското слепило во присуство на Исус, имале за цел да служат како форма на самоиспитување, наместо експлицитно да бидат антисемитски.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9f6gBAAAQBAJ|title=Dark Mirror: The Medieval Origins of Anti-Jewish Iconography|last=Lipton|first=Sara|date=2014-11-04|publisher=Macmillan|isbn=9780805079104|pages=5|language=en}}</ref> [[File:E-codices sbs-0008 013r Beschneidung Christi.TIF|thumb|[[Обрезание Господово]], [[Австрија]], {{circa|1340}}]] Во својата книга од 2013 година ''Сарацени, демони и Евреи'', Дебра Хигс Стрикленд тврдела дека негативните претставувања на Евреите во средновековната уметност можеле да се поделат во три категории: уметност што се фокусирала на физичкиот изглед, уметност што содржела знаци на проклетство и слики што ги прикажувале Евреите како чудовишта. Физичките претставувања на Евреите во средновековната христијанска уметност често прикажувале мажи со зашилени [[Еврејска капа|еврејски капи]] и долги бради, што било направено како погрден симбол и за јасно да ги разликува Евреите од христијаните. Ова претставување со текот на времето станувало сè поостро, но еврејските жени немале слични карактеристични физички описи во високосредновековната христијанска уметност.<ref>{{Cite journal|last=Lipton|first=Sara|date=2008|title=Where Are the Gothic Jewish Women? On the Non-Iconography of the Jewess in the Cantigas de Santa Maria|jstor=40345545|journal=Jewish History|volume=22|issue=1/2|pages=139–177|doi=10.1007/s10835-007-9056-1|s2cid=159967778}}</ref> Се смета дека уметноста што ги прикажувала Евреите во сцени со знаци на проклетство произлегувала од христијанското верување дека Евреите биле одговорни за убиството на Христос, што довело до некои уметнички претставувања на Евреите како го распнуваат Христос.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pkcnIXxClUUC&pg=PA67|title=Saracens, Demons, & Jews: Making Monsters in Medieval Art|last=Strickland|first=Debra Higgs|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057192|pages=99|language=en}}</ref> Евреите понекогаш биле гледани како надворешни лица во општествата во кои доминирале христијаните, што, според Стрикленд, се развило во верување дека Евреите биле варвари, а на крајот се проширило во идејата дека Евреите биле чудовишта кои ја отфрлале „Вистинската вера“.<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pkcnIXxClUUC&pg=PA67|title=Saracens, Demons, & Jews: Making Monsters in Medieval Art|last=Strickland|first=Debra Higgs|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057192|pages=241–247|language=en}}</ref> Некои дела од овој период ги комбинирале овие концепти и ги спојувале стереотипните претстави на еврејската брада и зашилената капа со оние на чудовиштата, создавајќи уметност во која Евреите биле изедначувани со чудовишта.<ref name=":2" /> Причините за овие негативни претставувања на Евреите можеле да се следат до повеќе извори, но главно биле поврзани со тоа што Евреите биле обвинувани за [[деицид]], со нивните религиозни и културни разлики од нивните културни соседи и со фактот што Антихристот често бил прикажуван како Евреин во средновековните списи и текстови. Евреите неодамна биле обвинети за смртта на Христос и затоа биле негативно прикажувани од христијаните и во уметноста и во Светото писмо.<ref name="strickland">Strickland, Debra Higgs (2003), ''Saracens, Demons, and Jews: Making Monsters in Medieval Art,'' New Jersey: Princeton University Press</ref> Тензиите меѓу Евреите и христијаните често биле големи, а тоа предизвикувало создавање на различни стереотипи за Евреите, кои станувале вообичаени во нивните уметнички претставувања. Некои од особеностите со кои Евреите биле разликувани од нивните христијански современици во уметничките дела биле зашилените капи, закривените и искривените носови и долгите бради. Со вклучувањето на овие особености во претставувањето на Евреите во уметноста, христијаните успевале уште повеќе да ги прикажат Евреите како „други“, правејќи да изгледаат уште поотфрлени и одвоени од општото население отколку што веќе биле. Не само што овие особености биле додавани во претставувањата на Евреите, туку тие генерално биле прикажувани како злонамерни и монструозни поради нивното наводно убиство на Христос, како и поради нивното отфрлање на Христос како месија.<ref name=strickland /> Ова, во комбинација со фактот дека живееле во главно затворени групи одвоени од своите христијански соседи, во голема мера ги оддалечувало едни од други и предизвикувало траен јаз меѓу групите, што се одразил и во средновековната уметност. == Наводи == {{наводи}} ==Извори== * {{citation |last1=Atroshenko |first1=V. I. |last2=Collins |first2=Judith |title=The Origins of the Romanesque |year=1985 |publisher=Lund Humphries |location=London |isbn=0-85331-487-X }} * {{citation |last=Alexander |first=Jonathan |title=Medieval Illuminators and their Methods of Work |year=1992 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=0-300-05689-3 }} * {{citation |editor1-last=Backhouse |editor1-first=Janet |editor1-link=Janet Backhouse |editor2-last=Turner |editor2-first=D. H. |editor2-link=D. H. Turner |editor3-last=Webster |editor3-first=Leslie |editor3-link=Leslie Webster (art historian) |title=The Golden Age of Anglo-Saxon Art, 966–1066 |year=1984 |publisher=British Museum Publications |isbn=0-7141-0532-5 }} * [[Alan Caiger-Smith|Caiger-Smith, Alan]], ''Lustre Pottery: Technique, Tradition and Innovation in Islam and the Western World'' (Faber and Faber, 1985) {{ISBN|0-571-13507-2}} * {{citation |last=Beckwith |first=John |title=Early Medieval Art: Carolingian, Ottonian, Romanesque |year=1964 |publisher=Thames & Hudson |isbn=0-500-20019-X |url=https://archive.org/details/earlymedievalart00beck_0 }} * {{citation |last=Calkins |first=Robert G. |title=Illuminated Books of the Middle Ages |year=1983 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, New York }} * {{citation |last=Calkins |first=Robert G. |title=Monuments of Medieval Art |year=1979 |publisher=Dutton |location=New York |isbn=0-525-47561-3 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/monumentsofmedie00robe }} * Camille, M. (1992). ''Image on the edge: the margins of medieval art''. Harvard University Press. * {{citation |last=Campbell |first=Lorne |author-link=Lorne Campbell (art historian)|series=National Gallery Catalogues (new series) |title=The Fifteenth Century Netherlandish Paintings |year=1998 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=1-85709-171-X }} * {{citation |last=Cormack |first=Robin |title=Writing in Gold, Byzantine Society and its Icons |year=1985 |publisher=George Philip |location=London |isbn=0-540-01085-5 }} * {{citation |last=Cormack |first=Robin |title=Painting the Soul; Icons, Death Masks and Shrouds |year=1997 |publisher=Reaktion Books |location=London }} * {{citation |last=Dodwell |first=C. R. |author-link=Charles Reginald Dodwell |title=Anglo-Saxon Art, A New Perspective |year=1982 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-0926-X }} (US edn. Cornell, 1985) * {{citation |last=Dodwell |first=C. R. |title=The Pictorial arts of the West, 800–1200 |year=1993 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=0-300-06493-4 |url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw }} * {{citation |last=Henderson |first=George |title=Early Medieval Art |year=1977 |edition=rev. |orig-year=1972 |publisher=Penguin |location=Harmondsworth }} * Heslop, T. A. (Sandy), in [[Peter Dormer|Dormer, Peter]] (ed.), "How strange the change from major to minor; hierarchies and medieval art", in ''The Culture of Craft'', 1997, Manchester University Press, {{ISBN|0719046181}}, 9780719046186, [https://books.google.com/books?id=wSZASV70krMC&pg=PT66 google books] * {{citation |last=Hinks |first=Roger |title=Carolingian Art |year=1974 |orig-year=1935 |publisher=University of Michigan Press |isbn=0-472-06071-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/carolingianartst0000hink }} * Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}} * {{citation |last1=Honour |first1=Hugh |author-link=Hugh Honour |last2=Fleming |first2=John |chapter=Honour |title=A World History of Art |year=1982 |publisher=Macmillan |location=London }} * {{citation |last=Kitzinger |first=Ernst |author-link=Ernst Kitzinger |title=Early Medieval Art at the British Museum |year=1955 |orig-year=1940 |edition=2nd |publisher=British Museum }} * {{Citation |last=Lasko |first=Peter |title=Ars Sacra, 800–1200 |publisher=Penguin History of Art (now Yale) |year=1972 |edition=nb, 1st |isbn=978-0-300-05367-8}}. * Mack, Rosamond, ''Bazaar to piazza: Islamic trade and italian art, 1300–1600'', University of California Press, 2002, {{ISBN|978-0-520-22131-4}}, [https://books.google.com/books?id=09sA4SNG2dYC&dq=Mack+Eastern+luxury+Venice+Islamic&pg=PA8 google books] * {{citation |last=Mâle |first=Emile |author-link=Emile Mâle |title=The Gothic Image, Religious Art in France of the Thirteenth Century |year=1913 |publisher=Collins |location=London |edition=English trans. of 3rd }} * {{citation |last=Pächt |first=Otto |title=Book Illumination in the Middle Ages |year=1986 |publisher=Harvey Miller |location=London |isbn=0-19-921060-8 }} * {{citation |last=Plummer |first=John |title=The Book of Hours of Catherine of Cleves |year=1964 |publisher=Pierpont Morgan Library |location=New York }} * {{citation |last=Rice |first=David Talbot |author-link=David Talbot Rice |title=Byzantine Art |year=1968 |edition=3rd |publisher=Penguin Books }} * {{citation |last=Ross |first=Leslie |title=Medieval Art, a topical dictionary |year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=0-313-29329-5 |url=https://archive.org/details/medievalarttopic00ross }} * {{citation |last=Runciman |first=Steven |author-link=Steven Runciman |title=Byzantine Style and Civilization |year=1975 |publisher=Penguin |location=Baltimore |isbn=0-14-021827-0 |url=https://archive.org/details/byzantinestyleci00runc }} * {{citation |last=Schapiro |first=Meyer |author-link=Meyer Schapiro |title=Selected Papers, volume 2, Romanesque Art |year=1977 |publisher=Chatto & Windus |location=London |isbn=0-7011-2239-0 }} * {{citation |last=Schapiro |first=Meyer |title=Selected Papers, volume 3, Late Antique, Early Christian and Mediaeval Art |year=1980 |publisher=Chatto & Windus |location=London |isbn=0-7011-2514-4 }} * Strickland, Debra Higgs (2003), ''Saracens, Demons, and Jews: Making Monsters in Medieval Art,'' New Jersey: Princeton University Press. * {{citation |last=Syndicus |first=Eduard |title=Early Christian Art |year=1962 |publisher=Burns & Oates |location=London }} * {{citation |last1=Weitzmann |first1=Kurt |author-link=Kurt Weitzmann |last2=Chatzidakis |first2=Manolis |title=The Icon |year=1982 |publisher=Evans Brothers |location=London |isbn=0-237-45645-1 }} (trans of Le Icone, Montadori 1981) * {{citation |last=Wilson |first=David M. |author-link=David M. Wilson |title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century To The Norman Conquest |year=1984 |publisher=Overlook Press |location=Woodstock, New York |isbn=0-87951-976-2 }} * Zarnecki, George and others; ''English Romanesque Art, 1066–1200'', 1984, Arts Council of Great Britain, {{ISBN|0728703866}} ==Дополнително читање== * [[Herbert L. Kessler|Kessler, Herbert L.]], "On the State of Medieval Art History", ''[[The Art Bulletin]]'', Vol. 70, No. 2 (Jun., 1988), pp.&nbsp;166–187, [https://www.jstor.org/stable/3051115 JSTOR] * {{cite book | author= Husband, Timothy | url=http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/105863/rec/1|title=The wild man: medieval myth and symbolism | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=1986 | isbn=978-0-87099-254-4 }} * {{cite book | url=http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/111171|title=The Art of medieval Spain, A.D. 500-1200 | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=1993 | isbn=0-87099-685-1}} == Надворешни врски == {{Commons category|Medieval art}} * {{Citation |last=Stones |first=Allison |publisher=University of Pittsburgh |title=Glossary of Medieval Art and Architecture |url=http://www.pitt.edu/~medart/menuglossary/INDEX.HTM }} * Weitzmann, Kurt, ''[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/156533 Age of spirituality : late antique and early Christian art, third to seventh century],'' New York, Metropolitan Museum of Art, 1979. *[https://www.clevelandart.org/art/collection/search?filter-department=Medieval%20Art Medieval art collection at the Cleveland Museum of Art] *[https://www.metmuseum.org/about-the-met/curatorial-departments/medieval-art-and-the-cloisters Medieval Art and the Cloisters at the Metropolitan Museum of Art] *[https://www.musee-moyenage.fr/en/learn/collections-resources.html Collections at the Musée de Cluny] *[https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/tours.asp Database of medieval painted manuscripts, at the British Library site] *[https://www.nga.gov/conservation/paper/manuscript-project.html Illuminated manuscript project at the National Gallery of Art (NGA) site] *[https://fondo-oro.art/ Fondo Oro Magazine] Publication around Italian gold-ground panel paintings from c. 1250-1430 [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност| ]] ka0gygb10xf4924wjznjrc4060gyl4d 5629905 5629899 2026-09-18T22:12:54Z Тиверополник 1815 5629905 wikitext text/x-wiki [[File:Monreale_BW_2012-10-09_09-52-40.jpg|мини| Византиски црковни мозаици, [[Монреале]], [[Сицилија]], доцен 12 век]] '''Средновековната уметност''' на западниот свет опфаќа широк опсег на време и простор, со над 1000 години уметност во Европа, а во одредени периоди и во [[Југозападна Азија|Западна Азија]] и [[Северна Африка]]. Овој период вклучува големи уметнички движења и периоди, национална и регионална уметност, жанрови, преродби, занаетите на уметниците и самите уметници. Историчарите на уметноста се обидуваат да ја класифицираат средновековната уметност во главни периоди и стилови, честопати со одредени тешкотии. Општоприфатениот модел ги вклучува подоцнежните фази на [[Ранохристијанска уметност и архитектура|ранохристијанската уметност]], [[Уметност од периодот на преселбата на народите|уметноста од периодот на миграциите]], [[Византиска уметност|византиската уметност]], [[Островска уметност|островската уметност]], [[Предроманичка уметност и архитектура|предроманската]], [[Романика|романската уметност]] и [[Готска уметност|готската уметност]], како и многу други периоди во рамките на овие средишни стилови. Покрај тоа, секој регион, главно во периодот на формирање на [[Нација|нации]] или култури, имал свој посебен уметнички стил, како што се [[Англосаксонска уметност|англосаксонската уметност]] или [[Викиншка уметност|викиншката уметност]]. Средновековната уметност била создавана во многу медиуми, а делата се зачувани во голем број во скулптурата, [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]], [[Витраж|витражот]], [[Металообработка|металообработката]] и [[Мозаик|мозаиците]], од кои сите имале поголема стапка на преживување од другите медиуми како што се [[Фрескопис|фреско]]-ѕидните слики, делата од скапоцени метали или текстил, вклучувајќи го и [[Таписерија|таписеријата]]. Особено во раниот дел од периодот, делата во таканаречените „мали уметности“ или [[Украсна уметност|украсни уметности]], како што се металоделството, резбата од слонова коска, [[Емајл|стаклениот емајл]] и везот со скапоцени метали, веројатно биле поценети од сликите или монументалната скулптура. Средновековната уметност во Европа произлегла од уметничкото наследство на [[Римска уметност|Римското Царство]] и [[Иконографија|иконографските традиции]] на [[Рано христијанство|раната христијанска црква]]. Овие извори биле измешани со енергичната „варварска“ уметничка култура на [[Северна Европа]] за да создадат извонредно уметничко наследство. Всушност, историјата на средновековната уметност може да се смета за историја на меѓусебното дејствување помеѓу елементите на [[Античка уметност|класичната]], ранохристијанската и „варварската“ уметност. <ref>Kitzinger (throughout), Hinks (especially Part 1) and Henderson (Chapters 1, 2 & 4) in particular are concerned with this perennial theme. [https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner's&pg=PA407 Google books] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20221027094944/https://books.google.com/books?id=kDNobJFWygcC&pg=PA407&lpg=PA407&dq=Medieval+art+classical+barbarian+Gardner%27s&source=bl&ots=AUZrn-wyQw&sig=y2nS9GdW5mslQ8b5r7aRRr4119s&hl=en&ei=m5KBStT8HIy5jAfaocSKCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1|date=2022-10-27}}</ref> Освен формалните аспекти на класицизмот, постоела постојана традиција на реалистично прикажување на предмети што преживеала во византиската уметност во текот на целиот период, додека на Запад се појавува повремено, комбинирајќи, а понекогаш и натпреварувајќи се со новите експресионистички можности развиени во [[Западна Европа]] и северното наследство на енергични декоративни елементи. Периодот завршил со самоперцепираното [[Ренесанса|ренесансно]] обновување на вештините и вредностите на класичната уметност, а уметничкото наследство од [[Среден век|средниот век]] потоа било омаловажувано неколку векови. Од оживувањето на интересот и разбирањето на уметноста во текот на 19 век, ова се смета за период на огромно достигнување што претставува основа на развојот на подоцнежната западна уметност. ==Преглед== [[File:Lorenzetti amb.effect2.jpg|thumb|400px|Детал од „Ефектите од доброто владеење“, фреска во Градското собрание на Сиена од Амброџо Лоренцети, 1338 година.]] Првите неколку векови од средниот век во Европа - до околу 800 година од н.е. - бележат намалување на просперитетот, стабилноста и населението, проследено со прилична стабилност и општо зголемување сè до масовниот пораз на Црната смрт околу 1350 година, за која се проценува дека убила најмалку една третина од вкупното население во Европа, со генерално повисоки стапки на југ и пониски на север. Голем број на региони не ги вратиле своите поранешни нивоа на население сè до 17 век. Се проценува дека населението на Европа достигнало најниска точка од околу 18 милиони во 650 година, се удвоило околу 1000 година и достигнало над 70 милиони до 1340 година, непосредно пред [[Црната смрт]]. Во 1450 година сè уште изнесувал само 50 милиони. Кон овие бројки, Северна Европа, особено Велика Британија, придонела со помал процент од денес, а Јужна Европа, вклучувајќи ја и Франција, со поголем. <ref>[http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html Fordham University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141029063430/http://www.fordham.edu/halsall/source/pop-in-eur.html |date=2014-10-29 }} Josiah Russell's figures - all estimates are of course very imprecise. See [[Consequences of the Black Death]] for more details.</ref> Зголемувањето на просперитетот, за оние кои преживеале, било многу помалку погодено од Црната смрт. До околу 11 век, поголемиот дел од Европа имал недостиг од земјоделска работна сила, со големи количини на неискористено земјиште, а средновековниот топол период му користел на земјоделството до околу 1315 година.<ref>{{cite journal | bibcode = 2002AGUFMPP71C..09L | title=Little Ice Age and Medieval Warm Periods in Eastern China as Read from the Speleothem Records | journal=AGU Fall Meeting Abstracts | year=2002 |author1=Li, H. |author2=Ku, T. | volume=2002 }}</ref> Средновековниот период на крајот го доживеал исчезнувањето на инвазиите и упадите однадвор од областа што го карактеризирале првиот милениум. [[Рани исламски освојувања|Исламските освојувања]] од 7 и 8 век ненадејно и трајно ја одвоиле цела Северна Африка од западниот свет, а во остатокот од периодот исламските народи постепено ја преземале Византија, сè до крајот на средниот век кога католичка Европа, откако го вратила Пиринејскиот Полуостров на југозапад, повторно била под муслиманска закана од југоисток. [[File:Courtly scenes Louvre MRR197.jpg|thumb|left|Сцени на [[дворска љубов]] на дамска навлака за огледало од [[слонова коска]]. Париз, 1300–1330.]] На почетокот на средновековниот период, најзначајните уметнички дела биле многу ретки и скапи предмети поврзани со секуларните елити, манастирите или големите цркви и, доколку биле религиозни, во голема мера тие биле произведувани од монаси. До крајот на средниот век, дела од значителен уметнички интерес можеле да се најдат во малите села и во значителен број буржоаски домови во градовите, а нивното производство на многу места претставувало важна местна индустрија, а уметниците од свештенството веќе станале исклучок. Сепак, правилото на Свети Бенедикт дозволувало продажба на уметнички дела од страна на манастирите, и јасно е дека во текот на целиот период монасите можеле да создаваат уметнички дела, вклучително и световни дела, комерцијално за лаички пазар, а манастирите подеднакво ангажирале лаички специјалисти каде што било потребно.<ref>Dodwell (1982), pp.&nbsp;22–23, and Chapter III</ref> Преживеаните дела можеби оставиле впечаток дека речиси целата средновековна уметност била религиозна. Ова е далеку од случајот; иако црквата станала многу богата во текот на средниот век и понекогаш била подготвена да троши големи парични средства на уметност, постоела и многу световна уметност со ист квалитет која страдала од многу поголема стапка на абење, губење и уништување. Во средниот век генерално недостасувал концептот за зачувување на постарите дела поради нивната уметничка вредност, наспроти нивната поврзаност со светец или основачка фигура, а следните периоди на ренесансата и барокот имале стремеж да ја омаловажуваат средновековната уметност. Поголемиот број на луксузни илуминирани ракописи од раниот среден век имале раскошни корици за книги од скапоцен метал, слонова коска и скапоцени камења; повторно поврзаните страници и релјефите од слонова коска за кориците преживеале во многу поголем број од комплетните корици, кои најчесто биле отстранети поради нивниот вреден материјал во одреден момент. [[File:Codex Aureus Sankt Emmeram.jpg|thumb|left|Скапоцена корица на Златниот кодекс на Свети Емерам, околу 870 година, каролиншко евангелие.]] Поголемиот број на цркви биле обновени, честопати неколку пати, но средновековните дворци и големите куќи биле изгубени со многу поголема брзина, што важи и за нивните делови и украсување. Во Англија, црквите се зачувани во голема мера недопрени од секој век од 7 век, а во значителен број и од подоцнежните - само градот [[Норвич]] има 40 средновековни цркви - но од десетиците кралски дворци ниту една не е зачувана од порано од 11 век, а само неколку остатоци од остатокот од периодот. [1] Ситуацијата е слична во поголемиот дел од Европа, иако Папската палата од 14 век во Авињон е во голема мера зачувана. Голем број од најдолгите научни спорови околу датумот и потеклото на поединечните дела се однесуваат на секуларните дела, бидејќи тие се многу поретки - англосаксонскиот Фулер брош бил одбиен од Британскиот музеј како неверојатен фалсификат, а малите самостојни секуларни бронзени скулптури се толку ретки што датумот, потеклото, па дури и автентичноста на двата најдобри примери се дискутира со децении.<ref>the small Carolingian(?) ''Equestrian Statue of an Emperor'' in the [[Carnavalet Museum]] in Paris, Hinks, 125-7; and the 12th(?)-century bronze of a man wrestling with a lion, variously considered English, German or [[Sicily|Sicilian]] in origin, discussed by Henderson (1977), 135–139.</ref> Употребата на вредни материјали е константа во средновековната уметност; до крајот на периодот, многу повеќе се трошело за нивно купување отколку за плаќање на уметниците, дури и доколку тие не биле монаси кои ги извршувале своите должности. Златото се употребувало за предмети за цркви и палати, личен накит и додатоци за облека, а — фиксирано на задната страна од стаклени тесери — како солидна позадина за мозаици или нанесено како златен лист на минијатури во ракописи и слики на панели. Голем број на предмети од скапоцени метали биле изработени со сознание дека нивната вредност во златни прачки може да се реализира во иднина - единствено кон крајот на периодот можеле да се инвестираат пари на друг начин освен во недвижнини, освен со голем ризик или со лихварство. [[File:Wilton Diptych.jpg|thumb|360px|Малиот приватен Вилтонски диптих за [[Ричард II]], околу 1400 година, со печатена златна позадина и многу [[Ултрамарин|ултрамарин]].]] Уште поскапиот пигмент [[Ултрамарин|ултрамарин]], направен од мелен [[лапис лазули]] кој може да се добие единствено од Авганистан, се употребувал раскошно во готскиот период, почесто за традиционалната сина надворешна мантија на Дева Марија отколку за небото. Слоновата коска, често сликана, претставувала важен материјал до самиот крај на периодот, добро илустрирајќи го преминот на луксузната уметност кон секуларните дела; на почетокот на периодот, повеќето употреби се менувале од конзуларни диптиси кон религиозни предмети како што се корици за книги, кивори и жезоли, но во готскиот период секуларните огледални кутии, ковчезите и украсените чешли стануваат вообичаени меѓу богатите. Бидејќи тенките панели од слонова коска изрезбани во релјеф ретко можеле да се рециклираат за друго дело, бројот на преживеани е релативно висок - истото важи и за страниците од ракописот, иако тие често биле рециклирани со стружење, по што стануваат палимпсестови. Дури и овие основни материјали биле скапи: кога англосаксонската опатија Монквирмут-Џароу планирала да создаде три копии од Библијата во 692 година - од кои едната е зачувана како Кодекс Амијатинус - првиот неопходен чекор било да се испланира одгледување на говеда за да се обезбедат 1.600 телиња за да се добие кожата за потребниот пергамент.<ref>Grocock, Chris has some calculations in [http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm ''Mayo of the Saxons and Anglican Jarrow'', Evidence for a Monastic Economy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226202839/http://www.mayoalive.com/Mag1096/AbbyTalk.htm |date=2012-02-26 }}, according to which sheep required only one third as much land per page as calves. 1,600 calves seems to be the standard estimate, see {{citation |last=John |first=Eric |title=Reassessing Anglo-Saxon England |year=1996 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-5053-7 |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=7ju8AAAAIAAJ&pg=PA14 }}</ref> [[Хартија|Хартијата]] станала достапна во последните векови од периодот, но била и исклучително скапа според денешните стандарди; [[дрвопис|дрвописот]] што им се продавал на обичните аџии во светилиштата честопати биле со големина на кибрит или помали. Современата [[дендрохронологија]] открила дека поголемиот дел од дабот за панели што се употребувал во [[Ранофламанско сликарство|раното холандско сликарство]] од 15 век бил исечен во сливот на [[Висла]] во [[Полска]], од каде што бил пренесен по реката и преку Балтичкото и Северното Море до фламанските пристаништа, пред да биде зачинет неколку години.<ref>Campbell (1998), 29 – the following pages describe gold, pigments and other materials.</ref> Уметноста во средниот век претставува широка тема и историчарите на уметноста традиционално ја делат на неколку големи фази, стилови или периоди. Периодот на средниот век ниту започнува ниту завршува уредно на некој одреден датум, ниту во исто време во сите региони, а истото важи и за главните фази на уметноста во тој период.<ref>Dates are discussed in Calkins (1979), xix-xx, Kitzinger (1955), 1, Beckwith (1964), 9.</ref> Главните фази се опфатени во следните делови. == Ранохристијанска и доцноантичка уметност == {{Main|Ранохристијанска уметност}} [[File:Arco di Costantino (Roma) - tondo lato settentrionale destro.jpg|thumb|[[Константинов лак]], Рим, завршен во 315 година: долниот долг [[релјеф]], со ниски фигури чија големина се разликува според општествениот статус, потекнува од тој период, додека медалјоните биле преземени од споменик речиси 200 години постар, кој го задржувал класичниот стил.]] [[Ранохристијанска уметност и архитектура|Ранохристијанската уметност]], пошироко опишувана како уметност на [[доцна антика]], го опфаќала периодот од околу 200 година (пред тоа не била сочувана јасно издвоена христијанска уметност) до појавата на целосно развиен [[византиска уметност|византиски стил]] околу 500 година. Во овој период постоеле различни гледишта за тоа кога започнувал средновековниот период, како во однос на општата историја така и конкретно во однос на историјата на уметноста, но најчесто се сместувал кон крајот на овој период. Во текот на 4 век, христијанството од прогонувана народна секта преминало во официјална религија на царството, приспособувајќи ги постојните римски стилови и често [[иконографија|иконографијата]], како од народната така и од царската уметност. Од почетокот на периодот, главните сочувани дела на христијанската уметност биле ѕидните слики во [[Римски катакомби|римските катакомби]], изработени во народни стилови, но до крајот на периодот се појавиле голем број раскошни мозаици во црквите изградени под царско покровителство. Во текот на овој период царската доцна [[римска уметност]] поминала низ впечатлива „барокна“ фаза, а потоа во голема мера го напуштила класичниот стил и грчкиот реализам во корист на помистичен и хиерархиски стил — процес што бил добро започнат уште пред христијанството да стане значајно влијание врз царската уметност. Влијанијата од источните делови на царството — [[Египет]], [[Сирија]] и пошироко, како и силната „италска“ народна традиција, придонеле за овој процес. Фигурите најчесто биле прикажувани фронтално и гледале кон набљудувачот, додека класичната уметност имала тенденција да прикажува профилен поглед — промената на крајот била забележлива дури и на монетите. Индивидуалноста на портретите, која била голема сила на римската уметност, нагло опаднала, а анатомијата и драперијата на фигурите биле прикажувани со многу помал реализам. Моделите врз кои средновековна Северна Европа особено ја изградила својата претстава за „римскиот“ стил речиси сите биле преносливи дела од доцната антика, како и доцноантичките изрезбани [[саркофаг|саркофази]] пронајдени низ целото поранешно [[Римско Царство]];<ref>Henderson (1977), 8.</ref> определбата да се пронајдат постари и „почисти“ класични модели била клучен елемент во уметноста ''all'antica'' од ренесансата.<ref>Hinks, chapters 1 & 2, and Kitzinger, 1955, chapter 1.</ref> '''Слоновокосни релјефи''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Reidersche Tafel c 400 AD.jpg|''[[Вознесение Христово]]'' и ''[[Noli me tangere]]'', околу 400 година, со многу преостанати елементи на класичниот стил. Види [[Дроговиот сакраментар]] за слично ''Вознесение'' 450 години подоцна. File:Françoise Foliot - Ouverture des Jeux du cirque à Constantinople en 506 (cropped).jpg|[[Конзулски диптих]], [[Цариград]] 506 година, во целосно доцноантички стил File:Magdeburger Reliefs Heimsuchung.jpg|[[отонска уметност|Отонски]] панел од [[Магдебуршки слоновокосни плочки]], во смел монументален стил со мал обид за класицизам; [[Милано]] 962–973 година. File:Ivory tabernacle Louvre OA2587.jpg|Француски готски [[триптих]] од доцниот 14 век, веројатно наменет за световен сопственик, со сцени од ''[[Животот на Богородица]]'' </gallery> ==Византиска уметност== {{Main|Византиска уметност}} [[File:Psautier de Paris, MSS. gr. 139, fol. 1v.jpg|thumb|left|[[Цар Давид]] свири на [[харфа]] во [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]] од 10 век, класицистичко дело од македонскиот период.]] [[Византиска уметност|Византиската уметност]] била уметност на грчкојазичната [[Византија]], формирана по поделбата на Римското Царство на [[Источно римско царство|Источна]] и [[Западно Римско Царство|Западна]] половина, а понекогаш и уметноста на делови од Италија што биле под византиска власт. Таа произлегувала од доцната антика околу 500 година и наскоро формирала традиција различна од онаа на католичка Европа, но имала големо влијание врз неа. Во раниот среден век, најдобрата византиска уметност, често создадена во големите царски работилници, претставувала идеал на префинетост и техника што европските покровители се обидувале да го имитираат. За време на периодот на [[византиско иконоборство]] од 730 до 843 година, огромното мнозинство од [[икона|иконите]] (свети слики што обично биле насликани на дрво) биле уништени; затоа денес останало толку малку што секое ново откритие носело нови сознанија, а повеќето преостанати дела се наоѓале во Италија (Рим и [[Равена]] итн.) или во Египет, во [[Синајски манастир|Манастирот Света Катерина]]. Византиската уметност била исклучително конзервативна поради религиозни и културни причини, но задржала постојана традиција на грчкиот реализам, која се судирала со силниот антиреалистички и хиерархиски импулс. По обновувањето на создавањето икони во 843 година, до 1453 година византиската уметничка традиција продолжила со релативно малку промени, и покрај, или токму поради, бавното опаѓање на царството. Било забележливо [[македонска уметност (Византија)|оживување на класичниот стил]] во делата на дворската уметност од 10 век, како што бил [[Париски псалтир|Парискиот псалтир]], а во текот на целиот период илуминацијата на ракописите покажувала паралелни стилови, често користени од истиот уметник, за иконските фигури во врамени минијатури и за понеформалните мали сцени или фигури додадени без рамка на маргините на текстот во многу пореалистичен стил.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=57–60}}.</ref> [[Монументална скулптура]] со фигури останала табу во византиската уметност; речиси и да не биле познати исклучоци. Но, малите релјефи од слонова коска, речиси сите во иконски стил ([[Харбавилски триптих|Харбавилскиот триптих]] бил од приближно ист период како и Парискиот псалтир, но многу различен по стил), биле специјалност, како и релјефната декорација на чинии и други метални предмети. Византија создала голем дел од најдобрите уметнички дела во средниот век во поглед на квалитетот на материјалите и изработката, со царско производство насочено кон [[Цариград]], иако некои историчари на уметност ја довеле во прашање претпоставката, која сè уште била вообичаена, дека сите дела со највисок квалитет без назнака за потеклото биле произведени во престолнината. Крунисното достигнување на византиската уметност биле монументалните [[фреска|фрески]] и [[мозаик|мозаици]] во внатрешноста на црквите со куполи, од кои повеќето не преживеале поради природни катастрофи и претворањето на црквите во [[џамија|џамии]]. [[File:Kristus a svatý Menas.jpg|thumb|[[Коптска уметност|Коптска]] [[Икона на Христос и игумен Мена|икона на Исус и еден игумен]] од 6 или 7 век во посекојдневна форма го споделувала антиреалистичкиот стил на византиската иконска уметност.]] Византиската уметност вршела постојано влијание врз западноевропската уметност, а раскошот на византискиот двор и манастирите, дури и кон крајот на Империјата, претставувал модел за западните владетели и световните и црковните покровители. На пример, ткаенините од [[византиска свила|византиската свила]], често ткаени или извезувани со дизајни на животински и човечки фигури, при што првите често ги одразувале традициите што потекнувале многу подалеку на исток, биле ненадминати во христијанскиот свет речиси до крајот на царството. Тие биле произведувани, но веројатно не целосно, во царски работилници во Константинопол, за чие работење знаеме речиси ништо — слични работилници често биле претпоставувани и за други уметности, со уште помалку докази. Стилот на [[златна позадина]] во мозаиците, иконите и минијатурите во ракописите бил вообичаен низ Европа до готскиот период. Некои други декоративни уметности биле помалку развиени; византиската [[керамичка уметност|керамика]] ретко се издигнувала над нивото на привлечна [[народна уметност]], и покрај [[керамика на античка Грција|старогрчкото наследство]] и импресивниот развој во идниот период на [[Османлиско Царство|Османлиското Царство]] на [[Изничка керамика|изничката керамика]] и другите видови керамика. Другите локални традиции во [[Ерменија]], [[Сирија]], [[Грузија]] и на други места, генерално покажувале помала префинетост, но често поголема живост од уметноста на [[Цариград]], а понекогаш, особено во [[архитектура]]та, се чинело дека имале влијание дури и врз Западна Европа. На пример, фигуралната монументална скулптура на надворешноста на црквите се појавила тука неколку векови пред да биде забележана на Запад.<ref>Atroshenko and Judith Collins cover the Eastern influences on Romanesque art in detail.</ref> ==Африканска средновековна уметност== Во прегледите на средновековната уметност често биле занемарувани делата од африканскиот континент. Меѓу нив спаѓале уметностите на Египет, [[Нубија]] и Етиопија. Откако африканските цркви го отфрлиле [[Четврти вселенски собор|Халкидонскиот собор]] и станале дел од [[Древноисточни цркви|древноисточните цркви]], нивната уметност се развила во нови насоки, поврзани со Византија, но различни од неа. [[Коптска уметност|Коптската уметност]] произлегла од домородните египетски сфаќања, со нереалистичен стил, често со фигури со големи очи што лебделе на ненасликани заднини. Коптската декорација користела сложени геометриски дизајни, кои подоцна ги следела [[исламската уметност]]. Поради исклучително добрата зачуваност на египетските погребувања, знаеме повеќе за текстилот што го користеле посиромашните слоеви во Египет отколку за текстилот во кој било друг дел од светот. Тие текстили често биле богато украсени со фигурални и орнаментални дизајни. [[Етиопска уметност|Етиопската уметност]] била важен дел од [[Кралство Аксум|Аксумското Царство]], а еден значаен пример биле [[Гаримски евангелија|Гаримските евангелија]], меѓу најраните илустрирани библиски ракописи во светот. Делата посветени на [[Богородица]] особено често биле илустрирани, како што покажувал еден кралски ракопис познат како [[Библиотека за ракописи и музеј „Хил“|EMML]] 9002, создаден кон крајот на 1300-тите.<ref>Belcher, Wendy Laura, Jeremy Brown, Mehari Worku, Dawit Muluneh, and Evgeniia Lambrinaki. "The Ethiopian Stories about the Miracles of the Virgin Mary (''Täˀammərä Maryam'')" (with ). ''Ethiopia at the Crossroads: Exhibition Catalogue'', ed. Christine Sciacca. Baltimore: Walters Art Museum. 2024.</ref> Некои од овие слики на Марија можеле да се видат во проектот „Принстонски етиопски, еритрејски и египетски чуда на Марија“.<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} Princeton Ethiopian, Eritrean, and Egyptian Miracles of Mary Project |url=https://pemm.princeton.edu/manuscripts/EMML9002 |access-date=2024-05-05 |website=pemm.princeton.edu |language=en}}</ref> ==Од периодот на преселбите до христијанизацијата== {{Main|Уметност од периодот на преселбата на народите}} [[File:Sutton.Hoo.ShoulderClasp2.RobRoy.jpg|thumb|left|Раменски спојувач од [[Сатон Ху]], англосаксонски, околу 620 година. Испреплетени змии што се гризат и спротивставени [[дива свиња|диви свињи]] (крајните делови) биле прикажани целосно шематски.]] Концептот „уметност од периодот на преселбите“ ја опфаќал уметноста на „[[варвари]]те“, германските и источноевропските народи кои се доселиле, а потоа се населиле во рамките на поранешната Римска Империја и во поголем дел од Европа за време на [[Голема преселба на народите|периодот на преселбите]] од околу 300 до 700 година; општиот термин опфаќал широк спектар етнички или регионални стилови, вклучувајќи ја раната [[англосаксонска уметност]], [[визиготска уметност]], [[викиншка уметност]] и [[меровиншка уметност]], од кои сите го користеле [[животински стил|животинскиот стил]], како и геометриски мотиви изведени од класичната уметност. До овој период животинскиот стил достигнал многу поапстрактна форма во споредба со претходната [[скитска уметност]] или [[латенски стил|стилот Ла Тен]]. Повеќето уметнички дела биле мали и преносливи, а сочуваните претежно биле накит и метални предмети, при што уметноста била изразена преку геометриски или шематски дизајни, често прекрасно замислени и изработени, со малку човечки фигури и без обид за реализам. Раните англосаксонски гробни прилози од [[Сатон Ху]] биле меѓу најдобрите примери. Како што христијанските мисионери постепено ги [[христијанизација|преобратувале]] „варварските“ народи, етничката уметност стапила во заемно дејство со посткласичната медитеранска христијанска уметничка традиција и добила нови форми, како што бил [[илуминиран ракопис|илуминираниот ракопис]],<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 8 & 9}}; {{Harvnb|Wilson|1984|pp=16–27}} on early Anglo-Saxon art.</ref> а истото се случило и со [[монета|монетите]], кои се обидувале да ги имитираат [[римски провинциски монети|римските провинциски монети]] и [[Византиски монети|византиските]] типови. Раното монетарство, како [[скет]], покажувало дека дизајнерите — кои воопшто не биле навикнати да прикажуваат глава во профил — се справувале со проблемот на различни начини. Што се однесувало до поголемите дела, постоеле записи за англосаксонски дрвени пагански статуи, кои сите денес биле изгубени; а во нордиската уметност традицијата на резбање [[рунски камен|рунски камења]] продолжила и откако Нордијците се преобратиле во христијанство. Келтските [[Пикти]] од Шкотска исто така [[Пиктски камења|резбале камења]] пред и по преобратувањето, а карактеристичната англосаксонска и ирска традиција на [[висок крст|големи отворени резбани крстови]] можела да одразува постари пагански дела. [[Викиншка уметност|Викиншката уметност]] од подоцнежните векови во [[Скандинавија]] и во делови од Британските Острови опфаќала дела со паганско и христијанско потекло и претставувала една од последните процветувања на оваа широка група стилови. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Paar Prunkfibeln.jpg|Германски ''[[фибула (украс)|фибули]]'', почеток на 5 век File:Sceat K32a 75001420.jpg|Англосаксонски сребрен [[скет]], [[Кент]], околу 720 година. Глава со [[дијадема]], која држела крст; на задната страна, змија со волчја глава. File:Hammars (I).JPG|[[сликовен камен]] од [[Шведска]] </gallery> ==Островска уметност== {{Main|Островска уметност}} [[File:LindisfarneFol27rIncipitMatt.jpg|thumb|[[Линдисфарнски евангелија]], [[Нортамбрија]], околу 715 година; декорацијата навлегувала во текстот на почетокот на [[Евангелие според Матеј|Матеј]]: „Liber generationis Jesu Christi filii David, filii Abraham“.]] [[Островска уметност|Островската уметност]] се однесувала на препознатливиот стил што се појавил во Ирска и Британија од околу 7 век до околу 10 век, а во Ирска опстанал и подоцна, како и во делови од Шкотска. Стилот претставувал спој на традициите на [[келтска уметност|келтската уметност]], германската [[уметност од периодот на преселбата на народите]] на [[англосаксонска уметност|Англосаксонците]] и христијанските форми на книгата, [[висок крст|високите крстови]] и литургиските метални предмети. Исклучително деталната геометриска декорација, [[преплет (визуелна уметност)|преплетувањето]] и стилизираната животинска орнаментика, со форми изведени од световната метална уметност, како што биле [[Брош|фибулите]], смело се ширеле низ ракописите, обично [[Евангелистар|евангелистарите]] како [[Книгата од Келс]], при што цели страници-килими биле посветени на таквите дизајни, а се развила и големата украсена и [[историски иницијал|историски иницијална буква]]. Имало многу малку човечки фигури — најчесто тоа биле [[портрет на евангелист|портрети на евангелистите]] — и тие биле грубо изработени, дури и кога внимателно ги следеле доцноантичките модели. Стилот на островските ракописи бил пренесен на континентот преку [[хиберно-шкотска мисија|хиберно-шкотската мисија]], а неговата антикласична енергија била исклучително важна за формирањето на подоцнежните средновековни стилови. Во повеќето доцноантички ракописи текстот и декорацијата биле јасно одделени, иако некои иницијали почнале да се зголемуваат и усложнуваат, но во големите островски ракописи понекогаш цела страница била посветена на еден иницијал или на првите неколку зборови (види ја илустрацијата) на почетокот на евангелијата или на другите делови од книгата. Дозволувањето на декорацијата да има „слобода да се шири“ било од големо влијание врз романичката и готската уметност во сите медиуми. Зградите на манастирите за кои биле изработувани островските евангелистари тогаш биле мали и можеле прилично да се наречат примитивни, особено во Ирска. Постепено се појавиле и други украси во црквите, каде што било можно изработени од благородни метали, а мал број од нив биле зачувани, како што била [[Ардашкиот путир]], заедно со поголем број исклучително раскошни и фино изработени световни накити со висок статус, меѓу кои [[келтски брош|келтските фибули]] веројатно главно ги носеле мажи, а [[Тарската фибула]] била најспектакуларна. „Франкосаксонски“ бил термин за школа на доцнокаролиншката илуминација во североисточна Франција, која користела декорација во островски стил, вклучувајќи ги и исклучително големите иницијали, понекогаш во комбинација со фигурални слики типични за современите француски стилови. „Најистрајниот од сите каролиншки стилови“, тој продолжил да се користи дури до 11 век.<ref>{{Harvnb|Dodwell|1993|pp=74(quote)–75}}, and see index.</ref> '''Гигантски иницијали''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:SchutternGospelsFolio19rIncMatt.jpg|Каролиншка верзија на островскиот стил — спореди со „Liber generationis ...“ погоре. File:2ndBibleCharlesBaldFol011rInitGen.jpg|Франкосаксонско „In principio“, 871–3. File:Saint Louis Psalter 30 verso.jpg|Романички [[преплет (визуелна уметност)|преплет]], „населен“ со фигури, Англија, 1190–1200. File:Wycliffe John Gospel.jpg|Типични готски украсни потези со перо во неилустрирана работна копија на евангелието според Јован на англиски јазик, доцен 14 век. </gallery> ==Влијанието на исламската уметност== [[File:Moissac.2.jpg|thumb|Романичкиот портал во [[Моасак]]]] {{main|Исламски влијанија врз западната уметност}} [[Исламска уметност|Исламската уметност]] во текот на средниот век била надвор од опфатот на оваа статија, но била широко увезувана и ценета од европските елити, па нејзиното влијание требало да се спомене.<ref>Hoffman, 324; Mack, Chapter 1, and passim throughout; [http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm The Art of the Umayyad Period in Spain (711–1031), Metropolitan Museum of Art timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717131139/http://www.metmuseum.org/toah/hd/sumay/hd_sumay.htm |date=2019-07-17 }} Retrieved April 1, 2011</ref> Исламската уметност опфаќала широк спектар медиуми, вклучувајќи калиграфија, илустрирани ракописи, текстил, керамика, метални предмети и стакло, и се однесувала на уметноста на муслиманските земји на Блискиот Исток, исламска Шпанија и Северна Африка, иако во никој случај не секогаш станувало збор за муслимански уметници или занаетчии. [[Исламско стакло|Производството на стакло]], на пример, останало [[Евреин|еврејска]] специјалност во текот на целиот период, а христијанската уметност, како во [[коптска уметност|коптски Египет]], продолжила, особено во текот на раните векови, одржувајќи одредени контакти со Европа. Рана формативна фаза постоела од 600 до 900 година, а од 900 година започнал развојот на регионалните стилови. Раната исламска уметност користела мозаичари и скулптори обучени во византиските и коптските традиции.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=256–262}}.</ref> Наместо ѕидни слики, исламската уметност користела насликани [[плочка|плочки]], уште од 862–863 година (во [[Голема џамија во Каируан|Големата џамија]] во [[Каируан]] во денешен [[Тунис]]), кои исто така се прошириле во Европа.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=269}}.</ref> Според [[Џон Раскин]], [[Дуждевата палата, Венеција|Дуждевата палата]] во [[Венеција]] содржела „три елементи во сосема еднакви пропорции — римскиот, ломбардскиот и арапскиот. Таа била централната зграда на светот. ... историјата на готската архитектура била историјата на усовршувањето и продуховувањето на северното творештво под нејзиното влијание“.<ref>''[[The Stones of Venice (book)|The Stones of Venice]]'', [http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html chapter 1, paras 25 and 29] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131224114534/http://www.victorianweb.org/authors/ruskin/sov/1.html|date=2013-12-24}}; discussed pp. 49–56 here [https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&dq=Ruskin+Orientalism&pg=PA59] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135302/https://books.google.com/books?id=QzI3Pf0TSn4C&pg=PA59&lpg=PA59&dq=Ruskin+Orientalism&source=bl&ots=TF5qlcqm2M&sig=PwSUx7Ghq5kozj-Y7AIWLOxPlk8&hl=en&ei=3AqjTfWYOpG4hAfP2tDWCA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CE4Q6AEwCQ#v=onepage&q=Ruskin&f=false|date=2022-11-23}}</ref> [[File:WLA lacma 1430 ceramic dish.jpg|thumb|360px|[[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]] чинија, [[Манисес]], 1430–1450 година, пречник: 14 инчи (35,56 cm)]] Исламските владетели во различни периоди контролирале [[Сицилија]] ([[Емират Сицилија]]) и поголемиот дел од Пиринејскиот Полуостров ([[ел-Андалус]]), со што исто така владееле и со христијанско население. Христијанските [[крстоносни војни|крстоносци]] подеднакво владееле со исламско население. [[Крстоносна уметност|Крстоносната]] главно била хибрид на католички и византиски стилови, со мало исламско влијание, но [[мозарапска уметност|мозарапската уметност]] на христијаните во [[ел- Андалус]] се чини дека покажувала значително влијание од исламската уметност, иако резултатите малку личеле на современите исламски дела. Исламското влијание можело да се следи и во главниот тек на западната средновековна уметност, на пример во романичкиот портал во [[Моасак]] во јужна Франција, каде што се забележувало и во декоративните елементи, како назабените рабови на влезот, кружните украси на [[надвратник]]от над него, но и во прикажувањето на ''Христос во величественост'' опкружен со музичари, што подоцна станало вообичаена карактеристика на западните небесни сцени и веројатно потекнувало од претставите на исламските кралеви на нивниот [[диван (мебел)|диван]].<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=206–209}}.</ref> [[Калиграфија]]та, орнаментот и [[декоративна уметност|декоративните уметности]] воопшто биле поважни отколку на Запад.<ref>Jones, Dalu & Michell, George, (eds); ''The Arts of Islam'', [[Arts Council of Great Britain]], 9, 1976, {{ISBN|0-7287-0081-6}}</ref> [[Хиспано-морески керамички производи|Хиспано-мореска]]та керамика во Шпанија првично била произведувана во ел-Андалус, но муслиманските грнчари потоа се чини дека се иселиле во областа на христијанска [[Валенсија]], каде што произведувале дела што се извезувале до христијанските елити низ Европа;<ref>Caiger-Smith, chapters 6 & 7</ref> други видови исламски луксузни производи, особено свилените ткаенини и теписите, доаѓале од генерално побогатиот<ref>[[Hugh Thomas (writer)|Hugh Thomas]], ''An Unfinished History of the World'', 224-226, 2nd edn. 1981, Pan Books, {{ISBN|0-330-26458-3}}; [[Fernand Braudel|Braudel, Fernand]], ''Civilization & Capitalism, 15-18th Centuries, Vol 1: The Structures of Everyday Life'', William Collins & Sons, London 1981, p. 440: "If medieval Islam towered over the Old Continent, from the Atlantic to the Pacific for centuries on end, it was because no state (Byzantium apart) could compete with its gold and silver money ..."; and Vol 3: ''The Perspective of the World'', 1984, {{ISBN|0-00-216133-8}}, p. 106: "For them [the Italian maritime republics], success meant making contact with the rich regions of the Mediterranean - and obtaining gold currencies, the dinars of Egypt or Syria, ... In other words, Italy was still only a poor peripheral region ..." [period before the Crusades]. The [http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm Statistics on World Population, GDP and Per Capita GDP, 1-2008 AD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm |date=2019-02-16 }} compiled by [[Angus Maddison]] show Iran and Iraq as having the world's highest per capita GDP in the year 1000</ref> источен исламски свет (исламските посреднички области кон Европа западно од [[Нил]], сепак, не биле побогати),<ref>Rather than along religious lines, the divide was between east and west, with the rich countries all lying east of the [[Nile]]: [[Angus Maddison|Maddison, Angus]] (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 382, table A.7. and Maddison, Angus (2007): "Contours of the World Economy, 1–2030 AD. Essays in Macro-Economic History", Oxford University Press, {{ISBN|978-0-19-922721-1}}, p. 185, table 4.2 give 425 [[Geary–Khamis dollar|1990 International Dollars]] for Christian Western Europe, 430 for Islamic North Africa, 450 for Islamic Spain and 425 for Islamic Portugal, while only Islamic Egypt and the Christian Byzantine Empire had significantly higher GDP per capita than Western Europe (550 and 680–770 respectively) ([[Branko Milanovic|Milanovic, Branko]] (2006): "An Estimate of Average Income and Inequality in Byzantium around Year 1000", ''Review of Income and Wealth'', Vol. 52, No. 3, pp. 449–470 (468))</ref> при што многу од нив минувале низ Венеција.<ref>The subject of Mack's book; the Introduction gives an overview</ref> Сепак, во најголем дел луксузните производи на дворската култура, како свилата, слоновата коска, скапоцените камења и накитот, биле увезувани во Европа само во недовршена форма и локалните средновековни занаетчии ги изработувале до крајниот производ, означен како „источен“.<ref>Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', pp.324f., in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}}</ref> Тие биле ослободени од прикажувања на религиозни сцени и обично биле украсени со [[орнамент (архитектура)|орнаменти]], што им олеснувало да бидат прифатени на Запад,<ref>Mack, 4</ref> а кон крајот на средниот век се појавила мода на [[псевдокуфиско писмо|псевдокуфиски]] имитации на арапското писмо, користени декоративно во западната уметност. ==Предроманичка уметност== {{Main|Предроманичка уметност и архитектура}} [[File:CoronaRecesvinto01.JPG|thumb|Детал од [[заветна круна]] од [[визиготска уметност|визиготска]] Шпанија, пред 672 година. Дел од [[Богатство од Гваразар]].]] ''Предроманичка'' е термин за архитектурата и до одреден степен за сликарската и преносливата уметност што првично се појавувале во Јужна Европа (Шпанија, Италија и Јужна Франција) од периодот на доцната антика до почетокот на романичкиот период во XI век. Уметноста на Северна Европа постепено станувала дел од ова движење по [[христијанизација|христијанизацијата]], како што ги усвојувала посткласичните стилови. [[Каролиншка уметност|Каролиншката уметност]] на [[Франки|Франкиската Империја]], особено на територијата на денешна Франција и Германија, од приближно 780–900 година, го добила името по [[Карло Велики]] и претставувала уметност на дворскиот круг и на неколку монашки центри под царско покровителство, кои свесно настојувале да ги обноват „римските“ стилови и стандарди, како што му прилегало на новото [[Свето Римско Царство|Царство на Западот]]. Некои центри на каролиншката уметничка продукција исто така биле пионери на изразни стилови во дела како [[Утрехтски псалтир|Утрехтскиот псалтир]] и [[Ебовски евангелија|Ебовските евангелија]]. Христијанската [[монументална скулптура]] била забележана за првпат, а прикажувањето на човечката фигура во наративните сцени за првпат станало уверливо во северната уметност. [[Каролиншка архитектура|Каролиншката архитектура]] создала поголеми градби отколку што биле видени од римско време, како и [[западен блок|западниот блок]] и други иновации.<ref>{{Harvnb|Hinks|1974|loc=Parts II & III}}; {{Harvnb|Kitzinger|1955|loc=ch. 2}}; {{Harvnb|Calkins|1979|loc=chs 11 & 12}}.</ref> По пропаѓањето на династијата следувал прекин, пред новата династија да донесе преродба во Германија со [[отонска уметност|отонската уметност]], повторно сосредоточена на дворот и манастирите, со уметност која се движела кон голема изразност преку едноставни форми што постигнувале монументалност дури и во малите дела како што биле [[слонова коска|слоновокосните]] [[релјеф]]и и [[минијатура (илуминиран ракопис)|минијатурите во ракописи]], пред сè оние од [[Рајхенауска школа|Рајхенауската школа]], како што биле [[Перикопи на Хајнрих II|Перикопите на Хајнрих II]] (1002–1012). Подоцнежната [[англосаксонска уметност]] во Англија, од околу 900 година, била изразна на многу поинаков начин, со вознемирени фигури и дури и со драперија, што можеби најдобро се гледало во бројните цртежи со перо во ракописите. [[Мозарапска уметност и архитектура|Мозарапската уметност]] во христијанска Шпанија имала силно исламско влијание и целосно отсуство на интерес за реализам во своите минијатури со блескави бои, каде што фигурите биле претставени како целосно рамни шеми. И двете уметнички традиции влијаеле врз формирањето на романичкиот стил во Франција.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=75–77}}.</ref> <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Codexaureus 17.jpg|Каролиншки [[портрет на евангелист]] од [[Codex Aureus of Lorsch|Лоршкиот кодекс ауреус]], користејќи доцноантички модел, крајот на VIII век File:Coronation Gospels - St John.png|Друг каролиншки портрет на евангелист во грчки/византиски реалистички стил, веројатно дело на грчки уметник, исто така од крајот на VIII век.<ref>Dodwell, 56 & Beckwith, 39-43.</ref> File:B Escorial 93v.jpg|Мозарапска минијатура, крајот на X век. File:BambergApocalypseFolio025vAngelWithLittleBook.JPG|[[Бамбершка Апокалипса]], од отонската Рајхенауска школа, постигнува монументалност во мал формат. 1000–1020. </gallery> ==Романичка уметност== {{Main|Романичка уметност}} [[File:Saint-Julien 03.jpg|thumb|[[тимпанон (архитектура)|Тимпанон]] во [[Сен-Жилиен-де-Жонзи]], средината на XII век. ''[[Христос]]'' горе, а ''[[Тајната вечера во христијанската уметност|Тајната вечера]]'' долу.]] Романичката уметност се развила во периодот од околу 1000 година до појавата на [[Готска уметност|готската уметност]] во XII век, истовремено со развојот на монаштвото во Западна Европа. Стилот првично се развил во Франција, но се проширил во христијанска Шпанија, Англија, Фландрија, Германија, Италија и на други места, станувајќи првиот средновековен стил присутен низ цела Европа, иако со регионални разлики.<ref>A complicated subject, covered in Dodwell (1993), 175, 223, 258 among many other passages.</ref> Појавата на стилот се совпаднало со големото зголемување на изградбата на цркви и со зголемувањето на големината на [[катедрала|катедралите]] и поголемите цркви; многу од нив подоцна биле повторно изградени, но често приближно ја достигнувале својата денешна големина уште во романичкиот период. [[Романска архитектура|Романичката архитектура]] била доминирана од дебели ѕидови, масивни структури замислени како единствена органска целина, со покриви со [[свод (архитектура)|сводови]] и прозорци и лакови со полукружни завршетоци. Фигуративната скулптура, првично живописно обоена, имала составен и важен дел во овие градби, на [[капител (архитектура)|капителите]] на столбовите, како и околу впечатливите [[портал (архитектура)|портали]], обично поставени околу [[тимпанон (архитектура)|тимпанон]] над главните врати, како во [[Опатија Везеле]] и [[Отенска каедрала]]. Релјефите биле многу почести од самостојните камени статуи, но романичкиот релјеф станал многу подлабок, при што некои елементи биле целосно одделени од ѕидот зад нив. Големите резби исто така станале важни, особено обоените дрвени [[распетие|распетија]], како [[Геров крст|Геровиот крст]] уште од самиот почеток на периодот, и фигури на [[Богородица]], како [[Златната Мадона од Есен|Златната Мадона од Есен]]. Кралските личности и високото свештенство почнале да нарачуваат фигури во природна големина за [[гробен споменик|гробни споменици]]. Некои цркви имале масивни парови [[бронза|бронзени]] врати украсени со наративни релјефни панели, како [[Гњезненски врати|Гњезненските врати]] или оние во [[Хилдесхајм]], „првите украсени бронзени врати излеани од едно парче на Западот од римско време“, и веројатно најдобрите пред ренесансата.<ref>{{Harvnb|Beckwith|1964|pp=145–149}}.</ref> [[File:Leon (San Isidoro, panteón).jpg|thumb|Насликан таван во шпанска [[крипта]]]] Повеќето цркви биле богато украсени со фрески; типичниот модел имал ''[[Христос во величество]]'' на источниот (олтарскиот) крај, ''[[Страшниот суд]]'' на западниот крај над вратите и сцени од ''[[Животот на Христос во уметноста|Животот на Христос]]'' поставени спроти соодветни [[типологија (теологија)|типолошки]] поврзани сцени од [[Стариот завет]] на ѕидовите на [[наос]]от. „Најголемиот зачуван споменик на романичкото ѕидно сликарство“, во голема мера намален во однос на она што првично постоело, се наоѓал во опатијата Сен-Савен-сир-Гартамп во близина на [[Поатје]], каде што заоблениот бурест свод на [[наос]]от, [[крипта]]та, [[портик]]от и другите простории ги зачувале повеќето од своите слики.<ref>{{Harvnb|Henderson|1977|pp=190(quote)–195}}.</ref> Еден соодветен циклус во [[Сант'Анџело ин Форми]] во [[Капуа]] во јужна Италија, изработен од италијански сликари обучени од Грци, ја покажувал континуираната доминација на византискиот стил во голем дел од Италија.<ref>Dodwell (1993), 167-169</ref> Романичката скулптура и сликарство често биле енергични и изразни, како и инвентивни во однос на [[иконографија|иконографијата]] — избраните теми и нивниот начин на обработка. Иако многу особености преземени од класичната уметност биле дел од романичкиот стил, романичките уметници ретко имале намера да постигнат каков било вид класичен ефект, освен можеби во [[мосанска уметност|мосанската уметност]].<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|pp=277 & 284–288}}. {{Harvnb|Beckwith|1964|p=149}}, says the bronze column at Hildesheim of c. 1020 "cannot be said to be Romanesque ... It stands apart as a curious Ottonian pastiche of a Roman monument ... never to be repeated"</ref> Како што уметноста станувала достапна за поширок дел од населението, а поради предизвиците од новите [[ерес]]и, уметноста станувала поучна, а локалната црква станала „[[Библија на сиромашниот човек]]“. Во исто време, гротескните ѕверови и чудовишта, како и борбите со нив или меѓу нив, биле популарни теми, на кои можеле лабаво да им се припишат религиозни значења, иако тоа не му оставило впечаток на светиот [[Бернард од Клерво]], кој познато ги осудувал таквите одвлекувања на вниманието во манастирите: [[File:Moralia in Job MS dragonslayer.jpg|thumb|left|Француски [[историски иницијал]] со луѓе кои убиваат чудовиште, од теолошки ракопис. 1110–1115]] <blockquote>Но во манастирскиот двор, пред очите на монасите кои читаат, каква е смислата на таквата смешна монструозност, на чудната појава на обликувана безобличност? Зошто овие грозни мајмуни, зошто овие жестоки лавови, зошто монструозните кентаури, зошто полулуѓе, зошто тигри со дамки, зошто борбени војници, зошто ловци кои трубат?&nbsp;... Накратко, насекаде има таква разновидност и толкава разноликост на чудни форми што можеби повеќе би сакале да ги читаме мермерите отколку книгите.<ref>{{Citation|url=https://books.google.com/books?id=p8csPCj2hPcC&q=Bernard+of+Clairvaux+decoration&pg=PA39|title=Bernard's letter |date= 2006-01-01|access-date=2011-06-11|isbn=978-1-888570-85-4|last1=Harpham |first1=Geoffrey Galt |publisher=Davies Group Publishers }}</ref></blockquote> Тој можеби ја познавал минијатурата лево, која била изработена во [[Опатија Сито]] пред младиот Бернард да биде преместен од таму во 1115 година.<ref>Dodwell (1993), 212–214. The MS is the [[Dijon]] ''[[Moralia in Job]]'' of [[Gregory the Great]].</ref> Во текот на овој период, [[типологија (теологија)|типологијата]] станала доминантен пристап во теолошката литература и уметноста при толкувањето на Библијата, при што настаните од [[Стариот завет]] се гледале како предобрази на аспекти од животот на Христос и биле прикажувани во пар со соодветната епизода од Новиот завет. Често иконографијата на сцената од Новиот завет се засновала врз традиции и модели што потекнувале од доцната антика, но иконографијата на епизодата од Стариот завет морала да биде измислена во овој период, поради недостатокот на претходни примери. Биле создадени нови теми, како [[Дрвото на Јесеј]], а претставувањата на [[Господ-Отецот]] станувале поприфатливи. Огромното мнозинство од зачуваната уметност било религиозно. [[Мосанска уметност|Мосанската уметност]] претставувала особено префинет регионален стил, со многу извонредни зачувани дела од метал, често комбинирани со [[витражен емајл|емајл]], како и со елементи на класицизам, кои биле ретки во романичката уметност, како кај [[Крстилен фонд во црквата Свети Вартоломеј (Лиеж)|крстилниот фонд во црквата Свети Вартоломеј во Лиеж]] или кај [[Светилиште на Тројцата кралеви|Светилиштето на Тројцата кралеви]] во [[Келн]], едно од бројните зачувани дела на [[Никола од Верден]], чии услуги биле барани низ северозападна Европа. [[Витраж]]от станал значајна уметничка форма во овој период, иако зачуваното романичко стакло е малку. Во илуминираните ракописи, Библијата станала нов фокус на интензивно украсување, а [[псалтир]]от продолжил да биде важен. Силниот нагласок на страдањето на Христос и на другите свети фигури влегол во западната уметност во овој период, особина што силно ја разликувала од византиската и класичната уметност во остатокот од средниот век и подоцна. [[Геров крст|Геровиот крст]] од 965–970 година, на преминот меѓу отонската и романичката уметност, бил наречен прво дело што ја покажувало оваа особеност.<ref>{{Harvnb|Honour|Fleming|1982|p=271}}.</ref> Крајот на романичкиот период го означил почетокот на значително зголемениот нагласок на [[Богородица]] во теологијата, литературата, а со тоа и во уметноста, кој требало да го достигне својот целосен развој во готскиот период. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Dreikönigenschrein köln.JPG|[[Светилиште на Тројцата кралеви]] во [[Келнска катедрала|Келнската катедрала]], [[Келн]], Германија, 1180 до 1225 година File:Tournai Kathedrale6.JPG|Класицизмот на [[мосанска уметност|мосанската уметност]]; [[реликвијар]] од [[Никола од Верден]] во [[Турне]], 1205 година. File:Chapiteau Mozac Jonas 1.JPG|''[[Јона]] проголтан од китот'', капител во [[наос]]от на [[Опатија Мозак]] File:Wga 12c illuminated manuscripts Mary Magdalen announcing the resurrection.jpg|''[[Марија Магдалена]] им ја објавува [[Исусово воскресение|Воскресението]] на [[Апостоли|апостолите]]'', [[Псалтир од Сент Олбанс]], англиски, 1120–1145 година. File:Hardham church, interior.jpg|Фреските од XII век во [[Црква Свети Ботолф (Хардем)|црквата Свети Ботолф, Англија]], се дел од „Групата Луис“ на романички слики создадени за [[Приорат Луис]].<ref>{{citation |first=Catherine E. |last=Karkov |contribution=Hardham Wall Paintings |page=337 |title=Medieval England: An Encyclopedia |publisher=Routledge |year=2016 |editor1=Paul E. Szarmach|editor2=M. Teresa Tavormina|editor3=Joel T. Rosenthal |isbn=978-1-138-06208-5}}</ref> </gallery> ==Готска уметност== {{Main|Готска уметност}} [[File:Chartres cathedral 023 martyrs S TTaylor.JPG|thumb|left|[[Катедрала во Шартр]] околу 1220 година; најдобрата високоготска скулптура во голема мера повторно ја открила уметноста на натуралистичкото прикажување на фигурата.]] [[Готска уметност|Готската уметност]] е променлив термин во зависност од занаетот, местото и времето. Терминот потекнувал од [[готска архитектура|готската архитектура]], која се развила во Франција од околу 1137 година со обновувањето на [[Базилика Сен Дени|опатијската црква Свети Дени]]. Како и кај романичката архитектура, ова вклучувало и [[готска скулптура|скулптура]] како составен дел од стилот, при што уште поголемите [[портал (архитектура)|портали]] и други фигури на [[фасада]]ите на црквите биле местото на најважната скулптура, сè до доцниот период, кога големите резбани [[олтарна слика|олтарни слики]] и [[ретабло]]а, обично изработени од насликано и позлатено дрво, станале важен фокус во многу цркви. [[Готско сликарство|Готското сликарство]] се појавило дури околу 1200 година (овој датум има многу огради), кога се одвоило од романичкиот стил. [[Готска скулптура|Готскиот стил во скулптурата]] потекнувал од Франција околу 1144 година и се проширил низ Европа, станувајќи во XIII век меѓународен стил и заменувајќи ја романичката уметност, иако во скулптурата и сликарството преминот не бил толку остар како во архитектурата. Поголемиот дел од романичките катедрали и големи цркви биле заменети со готски градби, барем на местата што имале корист од економскиот раст во овој период — романичката архитектура денес најдобро се гледа во области кои подоцна биле релативно економски заостанати, како многу јужни региони на Франција и Италија или северна Шпанија. Новата архитектура овозможила многу поголеми прозорци, а витражот со квалитет кој никогаш не бил надминат е можеби видот уметност што најмногу се поврзува со готиката во популарната претстава, иако црквите со речиси целосно зачувани оригинални витражи, како [[Света Шапела]] во Париз, се исклучително ретки насекаде и непознати во Британија. Повеќето готски ѕидни слики исто така исчезнале; тие останале многу чести, иако во парохиските цркви често биле изведувани прилично грубо. Секуларните градби исто така често имале ѕидни слики, иако кралските личности претпочитале многу поскапите таписерии, кои биле носени со нив додека патувале меѓу нивните бројни палати и замоци или биле носени со нив за време на воените походи — најдобрата збирка на доцносредновековна текстилна уметност потекнува од швајцарскиот плен од [[Битка кај Нанси|битката кај Нанси]], кога тие го поразиле и убиле [[Карло Смелиот]], [[војвода од Бургундија]], и го заробиле целиот негов багаж.<ref>The [[Historical Museum of Bern]] has many of the best pieces, and these and others were shown in an exhibition on Philip in Bern, Bruges and Vienna in 2008-9.</ref> [[File:Duccio maesta1021.jpg|thumb|Централниот панел на огромната [[Маеста (Дучо)|Маеста]] [[Олтарник|олтарна слика]] на [[Дучо]] за [[Сиенска катедрала|катедралата во Сиена]], со златна позадина.]] Како што било споменато во претходниот дел, готскиот период се совпаднал со значително зголемениот нагласок на Богородица, а токму во овој период [[Богородица со Младенецот]] станала толку карактеристична за католичката уметност. Светците исто така биле прикажувани многу почесто, а многу од низата [[симболика на светците|атрибути]] развиени за нивно визуелно препознавање од сè уште претежно неписменото население првпат се појавиле. Во текот на овој период, [[панелно сликарство|панелното сликарство]] за олтарни слики, често [[полиптих|полиптиси]] и помали дела, станало повторно важно. Претходно [[икона|иконите]] на панели биле многу почести во византиската уметност отколку на Запад, иако многу сега изгубени панелни слики изработени на Запад се документирани уште од многу порано, а првично западните сликари на панели во голема мера биле под влијание на византиските модели, особено во Италија, од каде што потекнувале повеќето рани западни панелни слики. Процесот на создавање на посебен западен стил го започнале [[Чимабуе]] и [[Дучо ди Буонинсења]], а го завршил [[Џото]], кој традиционално се смета за почетна точка во развојот на ренесансното сликарство. Сепак, поголемиот дел од панелното сликарство останало поконзервативно од минијатурното сликарство, делумно затоа што било наменето за широка публика. [[File:Reconstruction of the temple of Jerusalem.jpg|thumb|300px|right|''Реконструкција на Ерусалимскиот храм'', бургундска минијатура, околу 1460 година.]] [[Меѓународна готика|Меѓународната готика]] го опишува дворскиот готски стил од околу 1360 до 1430 година, по што готската уметност започнала да се спојува со [[ренесансна уметност|ренесансната уметност]], која започнала да се формира во Италија за време на [[Треченто]], со враќање кон класичните принципи на композиција и реализам, при што скулпторот [[Никола Пизано]] и сликарот [[Џото]] биле особено важни фигури во нејзиното формирање. [[Très Riches Heures du Duc de Berry]] е едно од најпознатите дела на меѓународната готика. Преминот кон ренесансата се случувал во различни периоди на различни места — [[Ранофламанско сликарство|раните холандски сликари]] се наоѓале меѓу двете традиции, како и италијанскиот сликар [[Пизанело]]. Надвор од Италија, ренесансните стилови се појавувале во некои дела на дворовите и во некои богати градови, додека други дела, како и целата уметност надвор од овие центри на иновации, продолжиле да ги користат доцноготските стилови уште неколку децении. [[Протестантска реформација|Протестантската реформација]] често претставувала крајна точка за готската традиција во областите што станале протестантски, бидејќи таа била поврзана со католицизмот. Изумот на сеопфатен математички заснован систем на [[линеарна перспектива]] бил пресудно достигнување на [[италијанска ренесанса|италијанската ренесанса]] од почетокот на XV век во [[Фиренца]], но готското сликарство веќе постигнало голем напредок во натуралистичкото прикажување на далечината и волуменот, иако обично не ги сметало за суштински особености на делото ако други цели биле во спротивност со нив. Доцноготската скулптура станувала сè понатуралистичка. Во бургундската минијатура од средината на XV век (десно), уметникот се чинело дека бил заинтересиран да ја покаже својата вештина во косото прикажување на градбите и блоковите камен и во прикажувањето на сцени на различни растојанија. Но, неговиот општ обид да ја намали големината на подалечните елементи бил несистематски. Одделни делови од композицијата биле во сличен размер, при што релативната далечина била прикажувана преку преклопување, [[скратување|скратување во перспектива]] и поставување на подалечните предмети повисоко од поблиските, иако работниците лево покажувале попрецизно приспособување на големината. Но тоа било напуштено на десната страна, каде што најважната фигура била многу поголема од ѕидарот. [[File:Totentanz blockbook q.jpg|thumb|left|upright|''Смртта доаѓа по кардиналот'', кој свири на [[корнет]], од печатена [[блоккнига]] со рачно нанесена боја, околу 1455–1458 година, ран пример на [[Танц на смртта]].]] Крајот на периодот донел нови медиуми, како [[стара мајсторска графика|графички отпечатоци]]; заедно со малите панелни слики, тие често биле користени за емотивните ''andachtsbilder'' („побожни слики“), под влијание на новите религиозни тенденции во периодот. Тоа биле слики на моменти одвоени од наративот на [[Страдање Христово|Страдањето Христово]], наменети за медитација за неговите страдања или за страдањата на Богородица: [[Човекот на болката]], [[Пјета]], [[Превез на Вероника]] или [[Arma Christi]]. Траумата од [[Црна смрт|Црната смрт]] во средината на XIV век била барем делумно одговорна за популарноста на теми како ''[[Танц на смртта]]'' и ''[[Memento mori]]''. Во евтините [[блоккнига|блоккниги]] со текст (често на [[народен јазик]]) и слики исечени во една [[дрворез|дрворезна плоча]], дела како прикажаното (лево), ''[[Ars Moriendi]]'' (''Уметност на умирањето'') и типолошките стихувани резимеа на Библијата како ''[[Speculum Humanae Salvationis]]'' (''Огледало на човечкото спасение'') биле најпопуларни. [[Ренесансен хуманизам|Ренесансниот хуманизам]] и подемот на богатата градска средна класа, предводена од трговците, започнале да го менуваат стариот општествен контекст на уметноста, со оживувањето на реалистичниот портрет и појавата на печатењето и [[автопортрет]]от, заедно со опаѓањето на форми како витражот и илуминираниот ракопис. [[Портрет на донатор|Портретите на донатори]], во раниот среден век главно привилегија на папите, кралевите и игумените, сега прикажувале трговци и нивните семејства, а црквите станувале преполни со [[гробен споменик|гробни споменици]] на богатите. [[File:Meester van Catharina van Kleef - Getijdenboek van de Meester van Catharina van Kleef4.jpg|thumb|Отворање од Часословот на Катерина од Клеве, околу 1440 година, со Катерина како клечи пред Богородица и Младенецот, опкружена со семејниот хералдички грб. Од спротивната страна е почетокот на [[утрена|Утрената]] во Малата служба, илустрирана со ''Благовештение на [[Свети Јоаким]]''. Типично бујно украсените маргини потекнуваат од [[островска уметност|островската уметност]] и се разликуваат од сè во византиската традиција.<ref>{{Harvnb|Plummer|1964|loc=plates 1–2}}.</ref>]] [[Часослов|Часословот]], вид ракопис што обично го поседувале мирјани, или уште почесто мирјанки, станал видот ракопис кој најчесто бил богато илустриран од XIV век па натаму, а во овој период предноста во изработката на минијатури преминала кај световните уметници, кои исто така многу често биле жени. Во најважните центри на илуминација, Париз и во XV век градовите на [[Фландрија]], постоеле големи работилници кои извезувале во други делови на Европа. Други уметнички форми, како малите слоновокосни релјефи, витражите, таписериите и [[Нотингемски алабастер|нотингенските алабастри]] (евтини резбани панели за олтарни слики), биле произведувани под слични услови, а уметниците и занаетчиите во градовите обично биле опфатени со системот на [[занаетчиски еснаф|занаетчиските еснафи]] — [[златарски еснаф|златарскиот еснаф]] обично бил меѓу најбогатите во градот, а сликарите на многу места биле членови на посебниот [[Еснаф на Свети Лука]]. Секуларните дела, често со теми поврзани со [[дворска љубов]] или [[витештво|витешко херојство]], биле создадени како илуминирани ракописи, резбани слоновокосни кутии за огледала, таписерии и сложени златни централни украси за трпеза, како [[неф (метал)|нефови]]. Станувало возможно да се разликуваат многу поголем број индивидуални уметници, од кои некои имале меѓународна репутација. Почнале да се појавуваат собирачи на уметнички дела, на ракописи меѓу големите благородници, како [[Жан, војвода од Бери]] (1340–1416), и на графики и други дела меѓу луѓето со умерено богатство. Во побогатите области, малите евтини религиозни [[дрворез|дрворези]] донесувале уметност во приближна форма на најновиот стил дури и во домовите на селаните до крајот на XV век. '''Богородица''' <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Encaustic Virgin.jpg|Најстарата византиска икона на Марија, околу 600 година, [[енкаустика]], во [[Синајски манастир]] го зачувал големиот дел од грчкиот реалистички стил. File:Statue Our Lady Orcival.jpg|Романичка статуа на Богородица како ''[[Седиште на мудроста]]'', XII век Image:Ravensburger Schutzmantelmadonna.jpg|„Равенсбуршка заштитничка Мадона“, насликана липова дрвена скулптура од околу 1480 година, тип на [[Богородица на милосрдието]]. Припишана на [[Михел Ерхарт]]. Image:Unicorn annunciation.jpg|„Ловот на еднорогот — [[Благовештение]]“ ({{circa|1500}}) од холандски [[Часослов|часослов]] собран од [[Џон Пирпонт Морган]]. За сложената [[иконографија]] види [[Hortus conclusus]] </gallery> ==Подоцнежна репутација== [[File:Siege castle love Louvre OA6933.jpg|thumb|left|''Нападот врз Замокот на љубовта'', нападнат од [[витез]]и и бранет од дами, бил популарна тема за готските слоновокосни кутии за огледала. Париз, XIV век.]] Средновековната уметност имала малку развиено чувство за сопствената историја на уметноста, а оваа незаинтересираност продолжила и во подоцнежните периоди. Ренесансата во голема мера ја отфрлила како „варварски“ производ на „[[Мрачен век (историографија)|мрачниот век]]“, а [[Готска архитектура#Пропаѓање|терминот „готски“]] бил измислен како намерно погрден, првпат употребен од сликарот [[Рафаело Санти]] во писмо од 1519 година за да го опише сето она што се случило меѓу пропаѓањето на класичната уметност и нејзиното наводно „повторно раѓање“ во [[ренесанса|ренесансата]]. Терминот последователно бил прифатен и популаризиран во средината на XVI век од фирентинскиот уметник и историчар [[Џорџо Вазари]], кој го користел за омаловажување на северноевропската архитектура воопшто. Илуминираните ракописи продолжиле да ги собираат [[антиквар|антикварите]] или останувале незабележани во монашките или кралските библиотеки, но сликите најчесто биле интересни само доколку имале историски врски со кралското семејство или со други значајни личности. Долгиот период на лошо постапување со [[Вестминстерски ретабло|Вестминстерскиот ретабло]] од страна на [[Вестминстерска опатија|Вестминстерската опатија]] е пример; до XIX век тој бил сметан само за корисно парче дрво. Но нивниот голем портрет на [[Ричард II]] бил добро чуван, како и друг портрет на Ричард, [[Вилтонски диптих|Вилтонскиот диптих]] (прикажан погоре). Како и во самиот среден век, други предмети често преживеале главно затоа што биле сметани за [[реликвија|реликвии]]. Не постоел еквивалент на „[[опстанок на готиката]]“ во ликовната уметност, како што постоел во архитектурата, откако стилот конечно исчезнал во Германија, Англија и [[Скандинавија]], а [[Неоготика|неоготиката]] долго време била насочена кон [[готска архитектура|готската архитектура]], а не кон уметноста. Разбирањето на следувањето на стиловите сè уште било многу слабо, како што сугерирал насловот на пионерската книга на [[Томас Рикман]] за англиската архитектура: ''Обид за разликување на стиловите во англиската архитектура од Освојувањето до Реформацијата'' (1817). Ова започнало нагло да се менува до средината на XIX век, кога ценењето на средновековната скулптура и сликарство, познати како италијански или фламански „Примитивци“, станало модерно под влијание на писатели како [[Џон Раскин]], [[Ежен Виоле ле Дик]] и [[Огастус Велби Нортмор Пјуџин|Пјуџин]], како и на романтичарскиот [[медиевализам]] во литературните дела како ''[[Ајванхо]]'' (1819) на сер [[Волтер Скот]] и ''[[Богородичната црква во Париз]]'' (1831) на [[Виктор Иго]]. Меѓу првите собирачи на „Примитивците“, кои тогаш сè уште биле релативно евтини, бил [[Алберт од Саксен-Кобурга и Готе|принцот Алберт]]. [[File:Design for the Summer Smoking Room at Cardiff Castle.jpg|thumb|right|300px|Дизајн на [[Вилијам Бургес]] за Летната пушачка соба во [[Кардифски замок|Кардифскиот замок]], 1860-тите.]] Меѓу уметниците, германското [[Назаренско движење]] од 1809 година и англиското [[Предрафаелитско братство]] од 1848 година ги отфрлиле вредностите на барем подоцнежната ренесанса, но во практиката, и покрај тоа што понекогаш прикажувале средновековни сцени, нивните дела ги црпеле влијанијата главно од [[раноренесансна уметност|раната ренесанса]], а не од готиката или од порано — раните графички дела на [[Џон Еверет Миле]] претставувале извесен исклучок.<ref>In works like [http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ this] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731102203/http://www.preraphaelites.org/the-collection/1906P646/the-death-of-romeo-and-juliet-compositional-study/ |date=2019-07-31 }}, stylistically very different from the finished painting.</ref> [[Вилијам Морис]], исто така внимателен собирач на средновековна уметност, подлабоко го внел средновековниот стил во својата работа, како и [[Вилијам Бургес]]. [[File:Meister von Castelseprio 001.jpg|thumb|left|''Сонот на Јосиф'' од византизираните [[фреска|фрески]] во [[Кастелсеприо (археолошки парк)|Кастелсеприо]], предмет на големи контроверзии од нивното откривање во 1944 година, а денес генерално датирани во X век.]] До крајот на XIX век, многу илустратори на книги и производители на декоративна уметност од различни видови научиле успешно да користат средновековни стилови благодарение на новите музеи, како [[Викторија и Алберт (музеј)|мзејот „Викторија и Алберт“]], основани за таа цел. Во исто време, новото академско поле на [[историја на уметноста]], со кое доминирале Германија и Франција, било силно насочено кон средновековната уметност и наскоро станало многу продуктивно во каталогизацијата и датирањето на зачуваните дела и во анализирањето на развојот на средновековните стилови и иконографијата; иако доцноантичкиот и предкаролиншкиот период останале помалку истражена „ничии земја“ сè до XX век.<ref>{{Harvnb|Kitzinger|1955|pp=1(quote)–2}}.</ref> [[Франц Теодор Куглер]] бил првиот кој ја именувал и опишал каролиншката уметност во 1837 година; како и многу историчари на уметноста од тој период, тој настојувал да го пронајде и промовира националниот дух на сопствената нација во историјата на уметноста, потрага што ја започнал [[Јохан Готфрид Хердер]] во XVIII век. Ученикот на Куглер, големиот швајцарски историчар на уметноста [[Јакоб Буркхарт]], иако не можел да биде наречен специјалист за средновековна уметност, бил важна фигура во развојот на нејзиното разбирање. Средновековната уметност сега била интензивно собирана, како од музеите, така и од приватни собирачи како [[Џорџ Салтинг]], [[Ротшилди|семејството Ротшилд]] и [[Џон Пирпонт Морган]]. По опаѓањето на [[неоготика|готската преродба]] и употребата на островските стилови во [[келтска преродба|келтската преродба]], антиреалистичните и изразните елементи на средновековната уметност и понатаму се покажале како инспирација за многу современи уметници. Уметничките историчари од германскојазичниот свет продолжиле да доминираат со историјата на средновековната уметност, и покрај фигури како [[Емил Мал]] (1862–1954) и [[Анри Фосијон]] (1881–1943), сè до периодот на нацистите, кога голем број значајни личности емигрирале, главно во Британија или Америка, каде што академското проучување на историјата на уметноста сè уште се развивало. Меѓу нив биле постариот [[Адолф Голдшмит]] и помладите фигури, меѓу кои [[Николаус Певзнер]], [[Ернст Кицингер]], [[Ервин Панофски]], [[Курт Вајцман]], [[Ричард Краутхајмер]] и многу други. [[Мајер Шапиро]] емигрирал како дете во 1907 година. ==Еврејски претстави во средновековната христијанска уметност== [[File:Ecclesia et synagoga.jpg|thumb|[[Црква и Синагога]] во [[Богородична црква (Париз)|Богородичната црква)]] во Париз]] Огромното мнозинство од наративната религиозна средновековна уметност прикажувало настани од Библијата, при што мнозинството од прикажаните личности биле Евреи. Сепак, степенот до кој ова било нагласувано во нивните претставувања значително се разликувал. Во текот на средниот век, дел од христијанската уметност била користена како начин за изразување на предрасуди и широко распространети негативни ставови. Во средновековна Европа, меѓу V и XV век, многу христијани ги сметале Евреите за непријатели и надворешни лица поради различни фактори.<ref>{{Cite web|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/jewm/hd_jewm.htm|title=Jews and the Arts in Medieval Europe|last1=Holcomb|first1=Barbara Drake Holcomb|last2=Holcomb|first2=Melanie|date=June 2008|website=Metropolitan Museum of Art|access-date=2017-11-28}}</ref> Тие исто така имале тенденција да ги мразат поради нивната културна и верска различност, како и поради религиозните учења што содржеле негативни ставови кон [[Евреи|Евреите]], како што биле претставувањата на Антихристот како Евреин.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DdtSQ9v9T3IC&q=Lipton+%22jewish+hat%22+enemies+of+Christ&pg=PA383|title=The Ashgate Research Companion to Monsters and the Monstrous|last1=Mittman|first1=Asa Simon|last2=Dendle|first2=Peter J.|date=2013|publisher=Ashgate Publishing, Ltd.|isbn=9781472418012|pages=383|language=en}}</ref> Економската положба на Евреите како заемодавачи на пари, заедно со кралските заштити што им биле дадени, создавала затегнати односи меѓу Евреите и христијаните. Оваа напнатост се манифестирала на повеќе начини, од кои еден бил создавањето [[средновековен антисемитизам|антисемитска]] и [[антијудаизам во раното христијанство|антијудаистичка]] уметност и пропаганда, чија цел била да ги дискредитира Евреите и нивните религиозни верувања, како и дополнително да ги прошири овие верувања во општеството. Доцносредновековните претставувања на [[Црква и Синагога]] ја прикажувале христијанската доктрина на суперсесионизам, според која христијанскиот [[Нов завет]] го заменил еврејскиот [[Мојсеев завет]].<ref>Rose, Christine, "The Jewish Mother-in-law; Synagoga and the ''Man of Law's Tale''", pp. 8-11, in Delany, Sheila (ed), ''Chaucer and the Jews : Sources, Contexts, Meanings'', 2002, Routledge, [https://books.google.com/books?id=T6YMJAuDAdEC&pg=PA8 google books] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123135333/https://books.google.co.uk/books?id=T6YMJAuDAdEC&pg=PA8 |date=2022-11-23 }}, {{ISBN|0-415-93882-1}}, {{ISBN|978-0-415-93882-2}}</ref> Сара Липтон тврдела дека некои претставувања, како приказите на еврејското слепило во присуство на Исус, имале за цел да служат како форма на самоиспитување, наместо експлицитно да бидат антисемитски.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9f6gBAAAQBAJ|title=Dark Mirror: The Medieval Origins of Anti-Jewish Iconography|last=Lipton|first=Sara|date=2014-11-04|publisher=Macmillan|isbn=9780805079104|pages=5|language=en}}</ref> [[File:E-codices sbs-0008 013r Beschneidung Christi.TIF|thumb|[[Обрезание Господово]], [[Австрија]], {{circa|1340}}]] Во својата книга од 2013 година ''Сарацени, демони и Евреи'', Дебра Хигс Стрикленд тврдела дека негативните претставувања на Евреите во средновековната уметност можеле да се поделат во три категории: уметност што се фокусирала на физичкиот изглед, уметност што содржела знаци на проклетство и слики што ги прикажувале Евреите како чудовишта. Физичките претставувања на Евреите во средновековната христијанска уметност често прикажувале мажи со зашилени [[Еврејска капа|еврејски капи]] и долги бради, што било направено како погрден симбол и за јасно да ги разликува Евреите од христијаните. Ова претставување со текот на времето станувало сè поостро, но еврејските жени немале слични карактеристични физички описи во високосредновековната христијанска уметност.<ref>{{Cite journal|last=Lipton|first=Sara|date=2008|title=Where Are the Gothic Jewish Women? On the Non-Iconography of the Jewess in the Cantigas de Santa Maria|jstor=40345545|journal=Jewish History|volume=22|issue=1/2|pages=139–177|doi=10.1007/s10835-007-9056-1|s2cid=159967778}}</ref> Се смета дека уметноста што ги прикажувала Евреите во сцени со знаци на проклетство произлегувала од христијанското верување дека Евреите биле одговорни за убиството на Христос, што довело до некои уметнички претставувања на Евреите како го распнуваат Христос.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pkcnIXxClUUC&pg=PA67|title=Saracens, Demons, & Jews: Making Monsters in Medieval Art|last=Strickland|first=Debra Higgs|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057192|pages=99|language=en}}</ref> Евреите понекогаш биле гледани како надворешни лица во општествата во кои доминирале христијаните, што, според Стрикленд, се развило во верување дека Евреите биле варвари, а на крајот се проширило во идејата дека Евреите биле чудовишта кои ја отфрлале „Вистинската вера“.<ref name=":2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pkcnIXxClUUC&pg=PA67|title=Saracens, Demons, & Jews: Making Monsters in Medieval Art|last=Strickland|first=Debra Higgs|date=2003|publisher=Princeton University Press|isbn=0691057192|pages=241–247|language=en}}</ref> Некои дела од овој период ги комбинирале овие концепти и ги спојувале стереотипните претстави на еврејската брада и зашилената капа со оние на чудовиштата, создавајќи уметност во која Евреите биле изедначувани со чудовишта.<ref name=":2" /> Причините за овие негативни претставувања на Евреите можеле да се следат до повеќе извори, но главно биле поврзани со тоа што Евреите биле обвинувани за [[деицид]], со нивните религиозни и културни разлики од нивните културни соседи и со фактот што Антихристот често бил прикажуван како Евреин во средновековните списи и текстови. Евреите неодамна биле обвинети за смртта на Христос и затоа биле негативно прикажувани од христијаните и во уметноста и во Светото писмо.<ref name="strickland">Strickland, Debra Higgs (2003), ''Saracens, Demons, and Jews: Making Monsters in Medieval Art,'' New Jersey: Princeton University Press</ref> Тензиите меѓу Евреите и христијаните често биле големи, а тоа предизвикувало создавање на различни стереотипи за Евреите, кои станувале вообичаени во нивните уметнички претставувања. Некои од особеностите со кои Евреите биле разликувани од нивните христијански современици во уметничките дела биле зашилените капи, закривените и искривените носови и долгите бради. Со вклучувањето на овие особености во претставувањето на Евреите во уметноста, христијаните успевале уште повеќе да ги прикажат Евреите како „други“, правејќи да изгледаат уште поотфрлени и одвоени од општото население отколку што веќе биле. Не само што овие особености биле додавани во претставувањата на Евреите, туку тие генерално биле прикажувани како злонамерни и монструозни поради нивното наводно убиство на Христос, како и поради нивното отфрлање на Христос како месија.<ref name=strickland /> Ова, во комбинација со фактот дека живееле во главно затворени групи одвоени од своите христијански соседи, во голема мера ги оддалечувало едни од други и предизвикувало траен јаз меѓу групите, што се одразил и во средновековната уметност. == Наводи == {{наводи}} ==Извори== * {{citation |last1=Atroshenko |first1=V. I. |last2=Collins |first2=Judith |title=The Origins of the Romanesque |year=1985 |publisher=Lund Humphries |location=London |isbn=0-85331-487-X }} * {{citation |last=Alexander |first=Jonathan |title=Medieval Illuminators and their Methods of Work |year=1992 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=0-300-05689-3 }} * {{citation |editor1-last=Backhouse |editor1-first=Janet |editor1-link=Janet Backhouse |editor2-last=Turner |editor2-first=D. H. |editor2-link=D. H. Turner |editor3-last=Webster |editor3-first=Leslie |editor3-link=Leslie Webster (art historian) |title=The Golden Age of Anglo-Saxon Art, 966–1066 |year=1984 |publisher=British Museum Publications |isbn=0-7141-0532-5 }} * [[Alan Caiger-Smith|Caiger-Smith, Alan]], ''Lustre Pottery: Technique, Tradition and Innovation in Islam and the Western World'' (Faber and Faber, 1985) {{ISBN|0-571-13507-2}} * {{citation |last=Beckwith |first=John |title=Early Medieval Art: Carolingian, Ottonian, Romanesque |year=1964 |publisher=Thames & Hudson |isbn=0-500-20019-X |url=https://archive.org/details/earlymedievalart00beck_0 }} * {{citation |last=Calkins |first=Robert G. |title=Illuminated Books of the Middle Ages |year=1983 |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca, New York }} * {{citation |last=Calkins |first=Robert G. |title=Monuments of Medieval Art |year=1979 |publisher=Dutton |location=New York |isbn=0-525-47561-3 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/monumentsofmedie00robe }} * Camille, M. (1992). ''Image on the edge: the margins of medieval art''. Harvard University Press. * {{citation |last=Campbell |first=Lorne |author-link=Lorne Campbell (art historian)|series=National Gallery Catalogues (new series) |title=The Fifteenth Century Netherlandish Paintings |year=1998 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=1-85709-171-X }} * {{citation |last=Cormack |first=Robin |title=Writing in Gold, Byzantine Society and its Icons |year=1985 |publisher=George Philip |location=London |isbn=0-540-01085-5 }} * {{citation |last=Cormack |first=Robin |title=Painting the Soul; Icons, Death Masks and Shrouds |year=1997 |publisher=Reaktion Books |location=London }} * {{citation |last=Dodwell |first=C. R. |author-link=Charles Reginald Dodwell |title=Anglo-Saxon Art, A New Perspective |year=1982 |publisher=Manchester University Press |location=Manchester |isbn=0-7190-0926-X }} (US edn. Cornell, 1985) * {{citation |last=Dodwell |first=C. R. |title=The Pictorial arts of the West, 800–1200 |year=1993 |publisher=Yale University Press |location=New Haven |isbn=0-300-06493-4 |url=https://archive.org/details/pictorialartsofw00dodw }} * {{citation |last=Henderson |first=George |title=Early Medieval Art |year=1977 |edition=rev. |orig-year=1972 |publisher=Penguin |location=Harmondsworth }} * Heslop, T. A. (Sandy), in [[Peter Dormer|Dormer, Peter]] (ed.), "How strange the change from major to minor; hierarchies and medieval art", in ''The Culture of Craft'', 1997, Manchester University Press, {{ISBN|0719046181}}, 9780719046186, [https://books.google.com/books?id=wSZASV70krMC&pg=PT66 google books] * {{citation |last=Hinks |first=Roger |title=Carolingian Art |year=1974 |orig-year=1935 |publisher=University of Michigan Press |isbn=0-472-06071-6 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/carolingianartst0000hink }} * Hoffman, Eva R. (2007): ''Pathways of Portability: Islamic and Christian Interchange from the Tenth to the Twelfth Century'', in: Hoffman, Eva R. (ed.): ''Late Antique and Medieval Art of the Mediterranean World'', Blackwell Publishing, {{ISBN|978-1-4051-2071-5}} * {{citation |last1=Honour |first1=Hugh |author-link=Hugh Honour |last2=Fleming |first2=John |chapter=Honour |title=A World History of Art |year=1982 |publisher=Macmillan |location=London }} * {{citation |last=Kitzinger |first=Ernst |author-link=Ernst Kitzinger |title=Early Medieval Art at the British Museum |year=1955 |orig-year=1940 |edition=2nd |publisher=British Museum }} * {{Citation |last=Lasko |first=Peter |title=Ars Sacra, 800–1200 |publisher=Penguin History of Art (now Yale) |year=1972 |edition=nb, 1st |isbn=978-0-300-05367-8}}. * Mack, Rosamond, ''Bazaar to piazza: Islamic trade and italian art, 1300–1600'', University of California Press, 2002, {{ISBN|978-0-520-22131-4}}, [https://books.google.com/books?id=09sA4SNG2dYC&dq=Mack+Eastern+luxury+Venice+Islamic&pg=PA8 google books] * {{citation |last=Mâle |first=Emile |author-link=Emile Mâle |title=The Gothic Image, Religious Art in France of the Thirteenth Century |year=1913 |publisher=Collins |location=London |edition=English trans. of 3rd }} * {{citation |last=Pächt |first=Otto |title=Book Illumination in the Middle Ages |year=1986 |publisher=Harvey Miller |location=London |isbn=0-19-921060-8 }} * {{citation |last=Plummer |first=John |title=The Book of Hours of Catherine of Cleves |year=1964 |publisher=Pierpont Morgan Library |location=New York }} * {{citation |last=Rice |first=David Talbot |author-link=David Talbot Rice |title=Byzantine Art |year=1968 |edition=3rd |publisher=Penguin Books }} * {{citation |last=Ross |first=Leslie |title=Medieval Art, a topical dictionary |year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=0-313-29329-5 |url=https://archive.org/details/medievalarttopic00ross }} * {{citation |last=Runciman |first=Steven |author-link=Steven Runciman |title=Byzantine Style and Civilization |year=1975 |publisher=Penguin |location=Baltimore |isbn=0-14-021827-0 |url=https://archive.org/details/byzantinestyleci00runc }} * {{citation |last=Schapiro |first=Meyer |author-link=Meyer Schapiro |title=Selected Papers, volume 2, Romanesque Art |year=1977 |publisher=Chatto & Windus |location=London |isbn=0-7011-2239-0 }} * {{citation |last=Schapiro |first=Meyer |title=Selected Papers, volume 3, Late Antique, Early Christian and Mediaeval Art |year=1980 |publisher=Chatto & Windus |location=London |isbn=0-7011-2514-4 }} * Strickland, Debra Higgs (2003), ''Saracens, Demons, and Jews: Making Monsters in Medieval Art,'' New Jersey: Princeton University Press. * {{citation |last=Syndicus |first=Eduard |title=Early Christian Art |year=1962 |publisher=Burns & Oates |location=London }} * {{citation |last1=Weitzmann |first1=Kurt |author-link=Kurt Weitzmann |last2=Chatzidakis |first2=Manolis |title=The Icon |year=1982 |publisher=Evans Brothers |location=London |isbn=0-237-45645-1 }} (trans of Le Icone, Montadori 1981) * {{citation |last=Wilson |first=David M. |author-link=David M. Wilson |title=Anglo-Saxon Art: From The Seventh Century To The Norman Conquest |year=1984 |publisher=Overlook Press |location=Woodstock, New York |isbn=0-87951-976-2 }} * Zarnecki, George and others; ''English Romanesque Art, 1066–1200'', 1984, Arts Council of Great Britain, {{ISBN|0728703866}} ==Дополнително читање== * [[Herbert L. Kessler|Kessler, Herbert L.]], "On the State of Medieval Art History", ''[[The Art Bulletin]]'', Vol. 70, No. 2 (Jun., 1988), pp.&nbsp;166–187, [https://www.jstor.org/stable/3051115 JSTOR] * {{cite book | author= Husband, Timothy | url=http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/105863/rec/1|title=The wild man: medieval myth and symbolism | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=1986 | isbn=978-0-87099-254-4 }} * {{cite book | url=http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/111171|title=The Art of medieval Spain, A.D. 500-1200 | location=New York | publisher=The Metropolitan Museum of Art | year=1993 | isbn=0-87099-685-1}} == Надворешни врски == {{Commons category|Medieval art}} * {{Citation |last=Stones |first=Allison |publisher=University of Pittsburgh |title=Glossary of Medieval Art and Architecture |url=http://www.pitt.edu/~medart/menuglossary/INDEX.HTM }} * Weitzmann, Kurt, ''[http://libmma.contentdm.oclc.org/cdm/ref/collection/p15324coll10/id/156533 Age of spirituality : late antique and early Christian art, third to seventh century],'' New York, Metropolitan Museum of Art, 1979. *[https://www.clevelandart.org/art/collection/search?filter-department=Medieval%20Art Medieval art collection at the Cleveland Museum of Art] *[https://www.metmuseum.org/about-the-met/curatorial-departments/medieval-art-and-the-cloisters Medieval Art and the Cloisters at the Metropolitan Museum of Art] *[https://www.musee-moyenage.fr/en/learn/collections-resources.html Collections at the Musée de Cluny] *[https://www.bl.uk/catalogues/illuminatedmanuscripts/tours.asp Database of medieval painted manuscripts, at the British Library site] *[https://www.nga.gov/conservation/paper/manuscript-project.html Illuminated manuscript project at the National Gallery of Art (NGA) site] *[https://fondo-oro.art/ Fondo Oro Magazine] Publication around Italian gold-ground panel paintings from c. 1250-1430 {{Западни уметнички движења}} [[Категорија:Средновековна култура]] [[Категорија:Уметноста во 15 век]] [[Категорија:Уметноста во 14 век]] [[Категорија:Уметноста во 13 век]] [[Категорија:Уметноста во 12 век]] [[Категорија:Уметноста во 11 век]] [[Категорија:Уметноста во 10 век]] [[Категорија:Уметноста во 9 век]] [[Категорија:Уметноста по период]] [[Категорија:Средновековна уметност| ]] 5kfw3bxxd40ei2s13euscrzzh7jn1et 1 1403545 5629868 2026-09-18T20:17:09Z Тиверополник 1815 Создадена страница со: {{СЗР}} 5629868 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1403546 5629869 2026-09-18T20:21:30Z P.Nedelkovski 47736 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1374766082|Chiaroscuro]]“ 5629869 wikitext text/x-wiki [[File:Giovanni_Baglione_-_The_Divine_Eros_Defeats_the_Earthly_Eros.jpg|десно|мини| [[Џовани Баљоне]]. ''Божествената љубов ја освојува земската љубов'' (1602–1603), прикажувајќи драматично композициско кјароскуро.]] '''Кјароскуро''' (италијански: '''chiaroscuro'''; буквално: „светло-темно“) - сликарска техника што користи силни контрасти меѓу светлината и темнината, обично впечатливи контрасти што ја опфаќаат целата композиција. Ова е и стручен поим што го користат уметниците и историчарите на уметноста за да ја опишат употребата на светлосни контрасти со цел да се постигне чувство на волумен при моделирањето на тридимензионални предмети и фигури.<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/chiaroscuro|title=Chiaroscuro {{!}} Glossary {{!}} National Gallery, London|access-date=October 23, 2011|website=www.nationalgallery.org.uk}}</ref> Слични ефекти во кинематографијата, како и во црно-белата фотографија и фотографијата со низок клуч (low-key), исто така се нарекуваат кјароскуро. Кога употребата на сенка и контраст се доведува до крајност за силно да се истакне главниот мотив на сликата, тој стил се нарекува [[тенебризам]]. Понатамошни специјализирани употреби на поимот вклучуваат [[Дрвопис|кјароскуро дрвопис]] за дрвопис во боја печатени со различни блокови, при што секоја користи мастило со различна боја и кјароскуро за цртежи на обоена хартија во темна средина со бели ознаки.<ref>Iris Brahms (ed.): Gezeichnete Evidentia. Zeichnungen auf kolorierten Papieren in Süd und Nord von 1400 bis 1700, De Gruyter, Berlin/Boston 2022, {{ISBN|978-3-11-063449-5}}</ref> Кјароскурото потекнува од [[Ренесанса|ренесансното]] раздобје, но најзначајно е поврзано со [[Барокна уметност|барокната уметност]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.masterclass.com/articles/chiaroscuro-in-art|title=Chiaroscuro in Art: What Is the Chiaroscuro Technique?|work=www.masterclass.com}}</ref> Кјароскурото е еден од [[Италијанско ренесансно сликарство|канонските сликарски начини на ренесансата]] (заедно со кангјанте, [[сфумато]] и унионе) (видете исто така [[Раноренесансно сликарство|ренесансна уметност]]). Уметници познати по користењето на оваа техника се [[Леонардо да Винчи]], [[Караваџо]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.carredartistes.com/en-us/blog/caravaggio-between-shadows-and-light|title=Caravaggio, between shadows and light|work=www.carredartistes.com|language=en|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Рембрант]],<ref>{{Наведена книга|title=Color and Technique in Renaissance Painting: Italy and the North|last=Hall|first=Marcia B.|date=1987|publisher=J.J. Augustin|isbn=978-9993793403|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emptyeasel.com/2007/07/20/chiaroscuro-in-painting-the-power-of-light-and-dark/|title=Chiaroscuro in Painting: The Power of Light and Dark|date=2007-07-20|work=EmptyEasel.com|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Јоханес Вермер|Вермер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artble.com/artists/johannes_vermeer|title=Johannes Vermeer|work=Artble|language=en|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Франсиско Гоја|Гоја]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.enforex.com/culture/art-francisco-goya.html|title=Francisco Goya – Spanish Culture|work=www.enforex.com|accessdate=2019-01-22}}</ref> и [[Жорж де Ла Тур]]. == Историја == === Потекло во цртеж во кјароскуро === [[File:Christ_at_Rest,_by_Hans_Holbein_the_Younger.jpg|лево|мини| ''Христос во мирување'', од [[Ханс Холбајн Помладиот]], 1519, кјароскуро цртеж со пенкало, мастило и четка, перење, бело изострување, на хартија подготвена во [[окер]] боја]] Поимот ''кјароскуро'' потекнува од [[Ренесанса|ренесансата]] како цртање на обоена хартија, каде што уметникот работел од основниот тон на хартијата кон светлата боја користејќи бел [[гваш]], а кон темнината користејќи мастило, [[Гваш|боја на телото]] или [[Акварел|водени бои]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artmuseums.harvard.edu/fogg/drawingglossary.html#C#C|title=Harvard University Art Museums - Fogg Art Museum|work=www.artmuseums.harvard.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080421003620/http://www.artmuseums.harvard.edu/fogg/drawingglossary.html#C#C|archive-date=2008-04-21|accessdate=August 30, 2007}}</ref> Овие, пак, се потпирале на традициите во [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]] што датираат од доцноримските императорски ракописи на [[пурпурен пергамент]]. Ваквите дела се нарекуваат „'''кјароскуро цртежи'''“, но можат да се опишат само во модерната музејска терминологија со формули како „пенкало на подготвена хартија, нагласено со бела боја на телото“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/britain/exhibitions/holbein/rooms/room8.htm|title=Holbein in England – Tate|work=tate.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217103201/http://www.tate.org.uk/britain/exhibitions/holbein/rooms/room8.htm|archive-date=2011-12-17|accessdate=2012-01-31}}</ref> Дрвописите со кјароскуро започнале како подражавање на оваа техника.<ref>David Landau & Peter Parshall, ''The Renaissance Print'', pp.&nbsp;180–84; Yale, 1996, {{ISBN|0-300-06883-2}} – discusses these at length. Also see Metropolitan external link.</ref> Кога се расправа за италијанската уметност, поимот понекогаш се користи за да се означат насликани слики во монохроматски или две бои, поопшто познати на англиски под францускиот еквивалент, [[гризај]]. Поимот добил проширено значење на почетокот за да ги опфати сите силни контрасти во [[Осветлување (слика)|осветлувањето]] помеѓу светлите и темните области во уметноста, што сега е неговото примарно значење. === Моделирање со кјароскуро === [[File:Raffael_045_detail_.jpg|десно|мини| Детал од ''[[Ла Форнарина|„Ла Форнарина“]]'' (1518–19) од [[Рафаело Санти|Рафаел]], покажува деликатно кјароскуро моделирање на телото на моделот, на пример на рамото, градите и раката од десно.]] Потехничката употреба на поимот кјароскуро е ефектот на моделирање на светлината во [[Сликарство|сликарството]], [[Цртање|цртежот]] или [[Графички техники и технологии|графиката]], каде што тродимензионалниот волумен е сугериран од градацијата на вредностите на бојата и аналитичката поделба на облиците на светлината и сенката - честопати наречена „[[сенчење]]“. Изумот на овие ефекти на Запад, [[Скиографија|„''скиографија'' “]] или „сликање со сенки“ кај Старите Грци, традиционално му се припишува на познатиот атински сликар од петтиот век пр. н. е., [[Аполодор (сликар)|Аполодор]]. Иако се зачувани малку старогрчки слики, нивното разбирање за ефектот на моделирањето на светлината сè уште може да се види во мозаиците од крајот на четвртиот век пр. н. е. во [[Пела]], Македонија, особено во ''[[Мозаик „Лов на елени“|мозаикот „Лов на елени“]]'', во Куќата на грабнувањето на Елена, на кој е врежан зборот ''gnosis epoesen'' или „знаењето го направи тоа“. Техниката преживеала во прилично груб стандардизиран облик во [[Византиска уметност|византиската уметност]] и повторно била усовршена во [[Среден век|средниот век]] за да стане стандардна до почетокот на XV век во сликарството и [[Илуминиран ракопис|илуминацијата на ракописи]] во Италија и Фландрија, а потоа се проширила на целата западна уметност. Според теоријата на историчарката на уметност Марсија Б. Хол, <ref>{{Наведена книга|title=Color and Meaning: Practice and Theory in Renaissance Painting|last=Hall|first=Marcia B.|date=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-45733-0|location=New York, N.Y.}}</ref> која добила значително прифаќање, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artpaintingartist.org/the-four-canonical-painting-modes-of-the-renaissance/|title=Four Canonical Painting Modes by APA|work=artpaintingartist.org}} Retrieved June 18, 2015.</ref> кијароскурото е еден од четирите начини на сликање бои достапни за италијанските сликари од [[Висока ренесанса|високата ренесанса]], заедно со ''[[кангјанте]]'', [[сфумато]] и ''[[унионе]]''.<ref>Hall, Marcia B., ''Rome'' (series "Artistic Centers of the Italian Renaissance"), pp.&nbsp;148–150, 2005, Cambridge University Press, 2005, {{ISBN|978-0-521-62445-9}}, [https://books.google.com/books?id=gt5gtrqoKOIC&pg=PA148 Google books]</ref> Илустрираната слика на Рафаел, со светлина што доаѓа од лево, демонстрира и деликатен кјароскуро за моделирање за да се даде волумен на телото на моделот, и силно кјароскуро во поопшта смисла, во контрастот помеѓу добро осветлениот модел и многу темната заднина од зеленило. Сепак, за дополнително да се усложнат работите, композициското кјароскуро на контрастот помеѓу моделот и заднината веројатно не би се опишало со овој поим , бидејќи двата елементи се речиси целосно одвоени. Поимот најчесто се користи за опишување на композиции каде што барем некои главни елементи од главната композиција го покажуваат преминот помеѓу светлината и темнината, како на сликите на Баљони и Гертген тот Синт Јанс илустрирани погоре и подолу. Моделирањето со кјароскуро сега се зема здраво за готово, но има и некои противници; имено: англискиот портретен минијатурист [[Николас Хилијард]] во својот трактат за сликарството предупредил против сè освен минималната употреба што ја гледаме во неговите дела, одразувајќи ги ставовите на неговата покровителка, кралицата [[Елизабета I]]: „гледајќи дека за најдобро да се покажеш себеси, не ти е потребна сенка од место, туку отворена светлина... Нејзиното Височество... го избра своето место да седи за таа цел во отворената уличка на убава градина, каде што немаше дрво во близина, ниту пак сенка...“ Кај цртежите и графиките, моделирањето на кјароскурото често се постигнува со употреба на шрафирање или засенчување со напоредни линии. Други техники се перењата, ефектите на точки и „површинскиот тон“ во гравурата. == Надворешни врски == * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/wdct/hd_wdct.htm Chiaroscuro Woodcut from the Metropolitan Museum of Art Timeline of Art History] * [https://web.archive.org/web/20070625130531/http://www.spencerart.ku.edu/collection/print/maps/zanmap.shtml Chiaroscuro woodcut] from Spencer Museum of Art, Kansas * [http://studiochalkboard.evansville.edu/s-chiaro.html (Modelling) chiaroscuro from Evansville University] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081212214343/http://studiochalkboard.evansville.edu/s-chiaro.html|date=December 12, 2008}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Светлина]] [[Категорија:Италијански зборови]] [[Категорија:Сликарски техники]] [[Категорија:Сенкa]] 4iug41sufosgmdwe08pfnpgbrywqplv 5629870 5629869 2026-09-18T20:24:28Z P.Nedelkovski 47736 ситна поправка 5629870 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Giovanni_Baglione_-_The_Divine_Eros_Defeats_the_Earthly_Eros.jpg|десно|мини| [[Џовани Баљоне]]. ''Божествената љубов ја освојува земската љубов'' (1602–1603), прикажувајќи драматично композициско кјароскуро.]] '''Кјароскуро''' (италијански: '''chiaroscuro'''; буквално: „светло-темно“) — сликарска техника што користи силни контрасти меѓу светлината и темнината, обично впечатливи контрасти што ја опфаќаат целата композиција. Ова е и стручен поим што го користат уметниците и историчарите на уметноста за да ја опишат употребата на светлосни контрасти со цел да се постигне чувство на волумен при моделирањето на тридимензионални предмети и фигури.<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/chiaroscuro|title=Chiaroscuro {{!}} Glossary {{!}} National Gallery, London|access-date=October 23, 2011|website=www.nationalgallery.org.uk}}</ref> Слични ефекти во кинематографијата, како и во црно-белата фотографија и фотографијата со низок клуч (low-key), исто така се нарекуваат кјароскуро. Кога употребата на сенка и контраст се доведува до крајност за силно да се истакне главниот мотив на сликата, тој стил се нарекува [[тенебризам]]. Понатамошни специјализирани употреби на поимот вклучуваат [[Дрвопис|кјароскуро дрвопис]] за дрвопис во боја печатени со различни блокови, при што секоја користи мастило со различна боја и кјароскуро за цртежи на обоена хартија во темна средина со бели ознаки.<ref>Iris Brahms (ed.): Gezeichnete Evidentia. Zeichnungen auf kolorierten Papieren in Süd und Nord von 1400 bis 1700, De Gruyter, Berlin/Boston 2022, {{ISBN|978-3-11-063449-5}}</ref> Кјароскурото потекнува од [[Ренесанса|ренесансното]] раздобје, но најзначајно е поврзано со [[Барокна уметност|барокната уметност]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.masterclass.com/articles/chiaroscuro-in-art|title=Chiaroscuro in Art: What Is the Chiaroscuro Technique?|work=www.masterclass.com}}</ref> Кјароскурото е еден од [[Италијанско ренесансно сликарство|канонските сликарски начини на ренесансата]] (заедно со кангјанте, [[сфумато]] и унионе) (видете исто така [[Раноренесансно сликарство|ренесансна уметност]]). Уметници познати по користењето на оваа техника се [[Леонардо да Винчи]], [[Караваџо]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.carredartistes.com/en-us/blog/caravaggio-between-shadows-and-light|title=Caravaggio, between shadows and light|work=www.carredartistes.com|language=en|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Рембрант]],<ref>{{Наведена книга|title=Color and Technique in Renaissance Painting: Italy and the North|last=Hall|first=Marcia B.|date=1987|publisher=J.J. Augustin|isbn=978-9993793403|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emptyeasel.com/2007/07/20/chiaroscuro-in-painting-the-power-of-light-and-dark/|title=Chiaroscuro in Painting: The Power of Light and Dark|date=2007-07-20|work=EmptyEasel.com|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Јоханес Вермер|Вермер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artble.com/artists/johannes_vermeer|title=Johannes Vermeer|work=Artble|language=en|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Франсиско Гоја|Гоја]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.enforex.com/culture/art-francisco-goya.html|title=Francisco Goya – Spanish Culture|work=www.enforex.com|accessdate=2019-01-22}}</ref> и [[Жорж де Ла Тур]]. == Историја == === Потекло во цртеж во кјароскуро === [[Податотека:Christ_at_Rest,_by_Hans_Holbein_the_Younger.jpg|лево|мини| ''Христос во мирување'', од [[Ханс Холбајн Помладиот]], 1519, кјароскуро цртеж со пенкало, мастило и четка, перење, бело изострување, на хартија подготвена во [[окер]] боја]] Поимот ''кјароскуро'' потекнува од [[Ренесанса|ренесансата]] како цртање на обоена хартија, каде што уметникот работел од основниот тон на хартијата кон светлата боја користејќи бел [[гваш]], а кон темнината користејќи мастило, [[Гваш|боја на телото]] или [[Акварел|водени бои]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artmuseums.harvard.edu/fogg/drawingglossary.html#C#C|title=Harvard University Art Museums - Fogg Art Museum|work=www.artmuseums.harvard.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080421003620/http://www.artmuseums.harvard.edu/fogg/drawingglossary.html#C#C|archive-date=2008-04-21|accessdate=August 30, 2007}}</ref> Овие, пак, се потпирале на традициите во [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]] што датираат од доцноримските императорски ракописи на [[пурпурен пергамент]]. Ваквите дела се нарекуваат „'''кјароскуро цртежи'''“, но можат да се опишат само во модерната музејска терминологија со формули како „пенкало на подготвена хартија, нагласено со бела боја на телото“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/britain/exhibitions/holbein/rooms/room8.htm|title=Holbein in England – Tate|work=tate.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217103201/http://www.tate.org.uk/britain/exhibitions/holbein/rooms/room8.htm|archive-date=2011-12-17|accessdate=2012-01-31}}</ref> Дрвописите со кјароскуро започнале како подражавање на оваа техника.<ref>David Landau & Peter Parshall, ''The Renaissance Print'', pp.&nbsp;180–84; Yale, 1996, {{ISBN|0-300-06883-2}} – discusses these at length. Also see Metropolitan external link.</ref> Кога се расправа за италијанската уметност, поимот понекогаш се користи за да се означат насликани слики во монохроматски или две бои, поопшто познати на англиски под францускиот еквивалент, [[гризај]]. Поимот добил проширено значење на почетокот за да ги опфати сите силни контрасти во [[Осветлување (слика)|осветлувањето]] помеѓу светлите и темните области во уметноста, што сега е неговото примарно значење. === Моделирање со кјароскуро === [[Податотека:Raffael_045_detail_.jpg|десно|мини| Детал од ''[[Ла Форнарина|„Ла Форнарина“]]'' (1518–19) од [[Рафаело Санти|Рафаел]], покажува деликатно кјароскуро моделирање на телото на моделот, на пример на рамото, градите и раката од десно.]] Потехничката употреба на поимот кјароскуро е ефектот на моделирање на светлината во [[Сликарство|сликарството]], [[Цртање|цртежот]] или [[Графички техники и технологии|графиката]], каде што тродимензионалниот волумен е сугериран од градацијата на вредностите на бојата и аналитичката поделба на облиците на светлината и сенката - честопати наречена „[[сенчење]]“. Изумот на овие ефекти на Запад, [[Скиографија|„''скиографија'' “]] или „сликање со сенки“ кај Старите Грци, традиционално му се припишува на познатиот атински сликар од петтиот век пр. н. е., [[Аполодор (сликар)|Аполодор]]. Иако се зачувани малку старогрчки слики, нивното разбирање за ефектот на моделирањето на светлината сè уште може да се види во мозаиците од крајот на четвртиот век пр. н. е. во [[Пела]], Македонија, особено во ''[[Мозаик „Лов на елени“|мозаикот „Лов на елени“]]'', во Куќата на грабнувањето на Елена, на кој е врежан зборот ''gnosis epoesen'' или „знаењето го направи тоа“. Техниката преживеала во прилично груб стандардизиран облик во [[Византиска уметност|византиската уметност]] и повторно била усовршена во [[Среден век|средниот век]] за да стане стандардна до почетокот на XV век во сликарството и [[Илуминиран ракопис|илуминацијата на ракописи]] во Италија и Фландрија, а потоа се проширила на целата западна уметност. Според теоријата на историчарката на уметност Марсија Б. Хол, <ref>{{Наведена книга|title=Color and Meaning: Practice and Theory in Renaissance Painting|last=Hall|first=Marcia B.|date=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-45733-0|location=New York, N.Y.}}</ref> која добила значително прифаќање, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artpaintingartist.org/the-four-canonical-painting-modes-of-the-renaissance/|title=Four Canonical Painting Modes by APA|work=artpaintingartist.org}} Retrieved June 18, 2015.</ref> кијароскурото е еден од четирите начини на сликање бои достапни за италијанските сликари од [[Висока ренесанса|високата ренесанса]], заедно со ''[[кангјанте]]'', [[сфумато]] и ''[[унионе]]''.<ref>Hall, Marcia B., ''Rome'' (series "Artistic Centers of the Italian Renaissance"), pp.&nbsp;148–150, 2005, Cambridge University Press, 2005, {{ISBN|978-0-521-62445-9}}, [https://books.google.com/books?id=gt5gtrqoKOIC&pg=PA148 Google books]</ref> Илустрираната слика на Рафаел, со светлина што доаѓа од лево, демонстрира и деликатен кјароскуро за моделирање за да се даде волумен на телото на моделот, и силно кјароскуро во поопшта смисла, во контрастот помеѓу добро осветлениот модел и многу темната заднина од зеленило. Сепак, за дополнително да се усложнат работите, композициското кјароскуро на контрастот помеѓу моделот и заднината веројатно не би се опишало со овој поим , бидејќи двата елементи се речиси целосно одвоени. Поимот најчесто се користи за опишување на композиции каде што барем некои главни елементи од главната композиција го покажуваат преминот помеѓу светлината и темнината, како на сликите на Баљони и Гертген тот Синт Јанс илустрирани погоре и подолу. Моделирањето со кјароскуро сега се зема здраво за готово, но има и некои противници; имено: англискиот портретен минијатурист [[Николас Хилијард]] во својот трактат за сликарството предупредил против сè освен минималната употреба што ја гледаме во неговите дела, одразувајќи ги ставовите на неговата покровителка, кралицата [[Елизабета I]]: „гледајќи дека за најдобро да се покажеш себеси, не ти е потребна сенка од место, туку отворена светлина... Нејзиното Височество... го избра своето место да седи за таа цел во отворената уличка на убава градина, каде што немаше дрво во близина, ниту пак сенка...“ Кај цртежите и графиките, моделирањето на кјароскурото често се постигнува со употреба на шрафирање или засенчување со напоредни линии. Други техники се перењата, ефектите на точки и „површинскиот тон“ во гравурата. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/wdct/hd_wdct.htm Chiaroscuro Woodcut from the Metropolitan Museum of Art Timeline of Art History] * [https://web.archive.org/web/20070625130531/http://www.spencerart.ku.edu/collection/print/maps/zanmap.shtml Chiaroscuro woodcut] from Spencer Museum of Art, Kansas * [http://studiochalkboard.evansville.edu/s-chiaro.html (Modelling) chiaroscuro from Evansville University] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081212214343/http://studiochalkboard.evansville.edu/s-chiaro.html|date=December 12, 2008}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Светлина]] [[Категорија:Италијански зборови]] [[Категорија:Сликарски техники]] [[Категорија:Сенкa]] 8y43ux1af0tq82qqew47v27dw93fqwt 5629871 5629870 2026-09-18T20:25:35Z P.Nedelkovski 47736 5629871 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Giovanni_Baglione_-_The_Divine_Eros_Defeats_the_Earthly_Eros.jpg|десно|мини| [[Џовани Баљоне]]. ''Божествената љубов ја освојува земската љубов'' (1602–1603), прикажувајќи драматично композициско кјароскуро.]] '''Кјароскуро''' (италијански: '''chiaroscuro'''; буквално: „светло-темно“) — сликарска техника што користи силни контрасти меѓу светлината и темнината, обично впечатливи контрасти што ја опфаќаат целата композиција. Ова е и стручен поим што го користат уметниците и историчарите на уметноста за да ја опишат употребата на светлосни контрасти со цел да се постигне чувство на волумен при моделирањето на тридимензионални предмети и фигури.<ref>{{Cite web|url=https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/glossary/chiaroscuro|title=Chiaroscuro {{!}} Glossary {{!}} National Gallery, London|access-date=October 23, 2011|website=www.nationalgallery.org.uk}}</ref> Слични ефекти во кинематографијата, како и во црно-белата фотографија и фотографијата со низок клуч (low-key), исто така се нарекуваат кјароскуро. Кога употребата на сенка и контраст се доведува до крајност за силно да се истакне главниот мотив на сликата, тој стил се нарекува [[тенебризам]]. Понатамошни специјализирани употреби на поимот вклучуваат [[Дрвопис|кјароскуро дрвопис]] за дрвопис во боја печатени со различни блокови, при што секоја користи мастило со различна боја и кјароскуро за цртежи на обоена хартија во темна средина со бели ознаки.<ref>Iris Brahms (ed.): Gezeichnete Evidentia. Zeichnungen auf kolorierten Papieren in Süd und Nord von 1400 bis 1700, De Gruyter, Berlin/Boston 2022, {{ISBN|978-3-11-063449-5}}</ref> Кјароскурото потекнува од [[Ренесанса|ренесансното]] раздобје, но најзначајно е поврзано со [[Барокна уметност|барокната уметност]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.masterclass.com/articles/chiaroscuro-in-art|title=Chiaroscuro in Art: What Is the Chiaroscuro Technique?|work=www.masterclass.com}}</ref> Кјароскурото е еден од [[Италијанско ренесансно сликарство|канонските сликарски начини на ренесансата]] (заедно со кангјанте, [[сфумато]] и унионе) (видете исто така [[Раноренесансно сликарство|ренесансна уметност]]). Уметници познати по користењето на оваа техника се [[Леонардо да Винчи]], [[Караваџо]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.carredartistes.com/en-us/blog/caravaggio-between-shadows-and-light|title=Caravaggio, between shadows and light|work=www.carredartistes.com|language=en|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Рембрант]],<ref>{{Наведена книга|title=Color and Technique in Renaissance Painting: Italy and the North|last=Hall|first=Marcia B.|date=1987|publisher=J.J. Augustin|isbn=978-9993793403|language=en}}</ref><ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://emptyeasel.com/2007/07/20/chiaroscuro-in-painting-the-power-of-light-and-dark/|title=Chiaroscuro in Painting: The Power of Light and Dark|date=2007-07-20|work=EmptyEasel.com|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Јоханес Вермер|Вермер]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.artble.com/artists/johannes_vermeer|title=Johannes Vermeer|work=Artble|language=en|accessdate=2019-01-22}}</ref> [[Франсиско Гоја|Гоја]],<ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://www.enforex.com/culture/art-francisco-goya.html|title=Francisco Goya – Spanish Culture|work=www.enforex.com|accessdate=2019-01-22}}</ref> и [[Жорж де Ла Тур]]. == Историја == === Потекло во цртеж во кјароскуро === [[Податотека:Christ_at_Rest,_by_Hans_Holbein_the_Younger.jpg|лево|мини| ''Христос во мирување'', од [[Ханс Холбајн Помладиот]], 1519, кјароскуро цртеж со пенкало, мастило и четка, перење, бело изострување, на хартија подготвена во [[окер]] боја]] Поимот ''кјароскуро'' потекнува од [[Ренесанса|ренесансата]] како цртање на обоена хартија, каде што уметникот работел од основниот тон на хартијата кон светлата боја користејќи бел [[гваш]], а кон темнината користејќи мастило, [[Гваш|боја на телото]] или [[Акварел|водени бои]].<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.artmuseums.harvard.edu/fogg/drawingglossary.html#C#C|title=Harvard University Art Museums - Fogg Art Museum|work=www.artmuseums.harvard.edu|archive-url=https://web.archive.org/web/20080421003620/http://www.artmuseums.harvard.edu/fogg/drawingglossary.html#C#C|archive-date=2008-04-21|accessdate=August 30, 2007}}</ref> Овие, пак, се потпирале на традициите во [[Илуминиран ракопис|илуминираните ракописи]] што датираат од доцноримските императорски ракописи на [[пурпурен пергамент]]. Ваквите дела се нарекуваат „'''кјароскуро цртежи'''“, но можат да се опишат само во модерната музејска терминологија со формули како „пенкало на подготвена хартија, нагласено со бела боја на телото“.<ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://www.tate.org.uk/britain/exhibitions/holbein/rooms/room8.htm|title=Holbein in England – Tate|work=tate.org.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20111217103201/http://www.tate.org.uk/britain/exhibitions/holbein/rooms/room8.htm|archive-date=2011-12-17|accessdate=2012-01-31}}</ref> Дрвописите со кјароскуро започнале како подражавање на оваа техника.<ref>David Landau & Peter Parshall, ''The Renaissance Print'', pp.&nbsp;180–84; Yale, 1996, {{ISBN|0-300-06883-2}} – discusses these at length. Also see Metropolitan external link.</ref> Кога се расправа за италијанската уметност, поимот понекогаш се користи за да се означат насликани слики во монохроматски или две бои, поопшто познати на англиски под францускиот еквивалент, [[гризај]]. Поимот добил проширено значење на почетокот за да ги опфати сите силни контрасти во [[Осветлување (слика)|осветлувањето]] помеѓу светлите и темните области во уметноста, што сега е неговото примарно значење. === Моделирање со кјароскуро === [[Податотека:Raffael_045_detail_.jpg|десно|мини| Детал од ''[[Ла Форнарина|„Ла Форнарина“]]'' (1518–19) од [[Рафаело Санти|Рафаел]], покажува деликатно кјароскуро моделирање на телото на моделот, на пример на рамото, градите и раката од десно.]] Потехничката употреба на поимот кјароскуро е ефектот на моделирање на светлината во [[Сликарство|сликарството]], [[Цртање|цртежот]] или [[Графички техники и технологии|графиката]], каде што тродимензионалниот волумен е сугериран од градацијата на вредностите на бојата и аналитичката поделба на облиците на светлината и сенката - честопати наречена „[[сенчење]]“. Изумот на овие ефекти на Запад, [[Скиографија|„''скиографија'' “]] или „сликање со сенки“ кај Старите Грци, традиционално му се припишува на познатиот атински сликар од петтиот век пр. н. е., [[Аполодор (сликар)|Аполодор]]. Иако се зачувани малку старогрчки слики, нивното разбирање за ефектот на моделирањето на светлината сè уште може да се види во мозаиците од крајот на четвртиот век пр. н. е. во [[Пела]], Македонија, особено во ''[[Мозаик „Лов на елени“|мозаикот „Лов на елени“]]'', во Куќата на грабнувањето на Елена, на кој е врежан зборот ''gnosis epoesen'' или „знаењето го направи тоа“. Техниката преживеала во прилично груб стандардизиран облик во [[Византиска уметност|византиската уметност]] и повторно била усовршена во [[Среден век|средниот век]] за да стане стандардна до почетокот на XV век во сликарството и [[Илуминиран ракопис|илуминацијата на ракописи]] во Италија и Фландрија, а потоа се проширила на целата западна уметност. Според теоријата на историчарката на уметност Марсија Б. Хол, <ref>{{Наведена книга|title=Color and Meaning: Practice and Theory in Renaissance Painting|last=Hall|first=Marcia B.|date=1994|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-45733-0|location=New York, N.Y.}}</ref> која добила значително прифаќање, <ref>{{Наведена мрежна страница|url=http://artpaintingartist.org/the-four-canonical-painting-modes-of-the-renaissance/|title=Four Canonical Painting Modes by APA|work=artpaintingartist.org}} Retrieved June 18, 2015.</ref> кјароскурото е еден од четирите начини на сликање бои достапни за италијанските сликари од [[Висока ренесанса|високата ренесанса]], заедно со ''[[кангјанте]]'', [[сфумато]] и ''[[унионе]]''.<ref>Hall, Marcia B., ''Rome'' (series "Artistic Centers of the Italian Renaissance"), pp.&nbsp;148–150, 2005, Cambridge University Press, 2005, {{ISBN|978-0-521-62445-9}}, [https://books.google.com/books?id=gt5gtrqoKOIC&pg=PA148 Google books]</ref> Илустрираната слика на Рафаел, со светлина што доаѓа од лево, демонстрира и деликатен кјароскуро за моделирање за да се даде волумен на телото на моделот, и силно кјароскуро во поопшта смисла, во контрастот помеѓу добро осветлениот модел и многу темната заднина од зеленило. Сепак, за дополнително да се усложнат работите, композициското кјароскуро на контрастот помеѓу моделот и заднината веројатно не би се опишало со овој поим , бидејќи двата елементи се речиси целосно одвоени. Поимот најчесто се користи за опишување на композиции каде што барем некои главни елементи од главната композиција го покажуваат преминот помеѓу светлината и темнината, како на сликите на Баљони и Гертген тот Синт Јанс илустрирани погоре и подолу. Моделирањето со кјароскуро сега се зема здраво за готово, но има и некои противници; имено: англискиот портретен минијатурист [[Николас Хилијард]] во својот трактат за сликарството предупредил против сè освен минималната употреба што ја гледаме во неговите дела, одразувајќи ги ставовите на неговата покровителка, кралицата [[Елизабета I]]: „гледајќи дека за најдобро да се покажеш себеси, не ти е потребна сенка од место, туку отворена светлина... Нејзиното Височество... го избра своето место да седи за таа цел во отворената уличка на убава градина, каде што немаше дрво во близина, ниту пак сенка...“ Кај цртежите и графиките, моделирањето на кјароскурото често се постигнува со употреба на шрафирање или засенчување со напоредни линии. Други техники се перењата, ефектите на точки и „површинскиот тон“ во гравурата. ==Наводи== {{наводи}} == Надворешни врски == * [http://www.metmuseum.org/toah/hd/wdct/hd_wdct.htm Chiaroscuro Woodcut from the Metropolitan Museum of Art Timeline of Art History] * [https://web.archive.org/web/20070625130531/http://www.spencerart.ku.edu/collection/print/maps/zanmap.shtml Chiaroscuro woodcut] from Spencer Museum of Art, Kansas * [http://studiochalkboard.evansville.edu/s-chiaro.html (Modelling) chiaroscuro from Evansville University] {{Семарх|url=https://web.archive.org/web/20081212214343/http://studiochalkboard.evansville.edu/s-chiaro.html|date=December 12, 2008}} {{Нормативна контрола}} [[Категорија:Светлина]] [[Категорија:Италијански зборови]] [[Категорија:Сликарски техники]] [[Категорија:Сенкa]] 30osx0iekypsxd3hq7nfbta8yk571tu 14 1403547 5629879 2026-09-18T21:15:28Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[Категорија:Fb team (N) предлошки|Шпанија]] 5629879 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Fb team (N) предлошки|Шпанија]] r1e9hiy39t7hl9pjadtb2uiuthgga02 5629880 5629879 2026-09-18T21:17:18Z Carshalton 30527 5629880 wikitext text/x-wiki [[Категорија:Fb team (N)-предлошки|Шпанија]] 0ldfaravordmswy3crctiiuwkhvm13y 5629882 5629880 2026-09-18T21:20:59Z Carshalton 30527 5629882 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Spain.svg|50px|right]] {{Категорија за предлошки|description=Оваа категорија ги содржи сите fb team (N) предлошки за клубовите од [[Шпанија]].}} {{CategoryTOC}} [[Категорија:Fb team (N)-предлошки|Шпанија]] g7uuxcn4h2u13yyh764oeirn2slhlfz 14 1403548 5629881 2026-09-18T21:20:00Z Carshalton 30527 Создадена страница со: [[File:Flag of Netherlands.svg|50px|right]] {{Категорија за предлошки|description=Оваа категорија ги содржи сите fb team (N) предлошки за клубовите од [[Холандија]].}} {{CategoryTOC}} [[Категорија:Fb team (N)-предлошки|Холандија]] 5629881 wikitext text/x-wiki [[File:Flag of Netherlands.svg|50px|right]] {{Категорија за предлошки|description=Оваа категорија ги содржи сите fb team (N) предлошки за клубовите од [[Холандија]].}} {{CategoryTOC}} [[Категорија:Fb team (N)-предлошки|Холандија]] tedycdbk5c38x7pui9awu3gc9cvhwu9 0 1403549 5629884 2026-09-18T21:26:46Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: [[File:Samurai actors.jpg|thumb|Глумци што толкуваат улоги на самураи и ронини во филмското студио Еигамура во [[Кјото]]]] '''Самурајски филм''' или {{нихонго-н|'''чамбара'''|チャンバラ|||борба со мечеви}}<ref name = "zatoichi">Hill (2002).</ref> — конкретен јапонски жанр на историско-авант... 5629884 wikitext text/x-wiki [[File:Samurai actors.jpg|thumb|Глумци што толкуваат улоги на самураи и ронини во филмското студио Еигамура во [[Кјото]]]] '''Самурајски филм''' или {{нихонго-н|'''чамбара'''|チャンバラ|||борба со мечеви}}<ref name = "zatoichi">Hill (2002).</ref> — конкретен јапонски жанр на историско-авантуристички филм што раскажува за самураите и битките со мечеви, вид еквивалент на американските [[Вестерн|вестерни]] и европските филмови со меч и наметка. Зборот „чамбара“ потекнува од „чанчан-барабара“ — [[Ономатопеја|звукоподражавање]] што го опишува звукот на мечевите во борба. Додека раните [[Самурај|самурајски]] историски дела биле повеќе драмски отколку акциони, самурајските филмови снимени по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] станале поакциони,<ref name="Holland">{{cite web|last1=Holland |first1=Stephen |title=10 Best Samurai Movies Of All Time |url=https://screenrant.com/best-samurai-movies-all-time |website=[[Screen Rant]] |date=November 29, 2023 |access-date=2 March 2024 |quote=Samurai cinema is an action-packed category...telling dramatic and action-packed tales of brave and noble warriors.}}</ref> со потемни и понасилни ликови. Повоените самурајски епови најчесто прикажувале психолошки или физички оштетени воини.<ref name = "Silver1">Silver (1977), p. 37.</ref> [[Акира Куросава]] ја стилизирал и преувеличувал смртта и насилството во самурајските епови. Неговите самураи, како и многу други прикажани на филм, биле осамени личности, кои почесто биле загрижени за сокривањето на своите боречки вештини отколку за нивното покажување.<ref name = "Silver1"/> Историски гледано, жанрот најчесто е сместен за време на [[Едо период|епохата токугава]] (1600 — 1868). Затоа, самурајскиот филм често се сосредоточува на крајот на целиот начин на живот за самураите: многу од филмовите се занимаваат со „[[Ронин|ронини]]“ без господар или со самураи што се справуваат со промените на нивниот статус како последица на општеството што се менува. Самурајски филмови постојано се снимале сѐ до раните 1970-ти, но до тогаш, прекумерната застапеност на телевизија, стареењето на големите ѕвезди од жанрот и постојаното опаѓање на главната јапонска киноиндустрија ставиле крај на поголемиот дел од производството во овој жанр.<ref name = "new wave">[http://www.filmreference.com/encyclopedia/Independent-Film-Road-Movies/Japan-A-NEW-WAVE.html ''Japan: A New Wave''] (retrieved on 07/13/2008)</ref> '''Чамбара''' исто така се однесува на боречки спорт сличен на [[мечување]].<ref>{{cite web | url=https://www.internationalsportschanbara.net/e/ | title=International SportsChanbara Association }}</ref> == Одлики == За жанрот се одликуваат леснотијата на движење и брзата динамика. Кулминацијата на филмот е жестокиот и темпераментен [[двобој]] со мечеви. Главен лик обично е самурајски отпадник — [[ронин]], со изразено чувство за правда, кој, соочувајќи се со насилството и злото, или среќавајќи се со својот вековен непријател, го решава судирот со помош на оружје. Иако прототипите биле вистински историски личности, жанрот главно се изградува од фолклорни ликови, подоцна обработени од јапонската книжевност. Еден од најпознатите творци на самурајски филмови е токму [[Акира Куросава]].{{sfn|Миславський|2007|с=77-78}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20120201115210/http://www.jidaigekirp.com/ Jidaigeki Renaissance Project] * [http://www.toei-eigamura.com/?c=2 Toei Kyoto Studio Park] * {{cite journal |editor1-last=Gerow |editor1-first=Aaron |editor1-link=Aaron Gerow |title=The Sword and The Screen: The Japanese Period Film 1915-1960 |journal=Film Series Commentaries |date=2012 |publisher=Yale University Council on East Asian Studies |url=https://elischolar.library.yale.edu/ceas_film_series/1/}} Program for a ''jidaigeki'' film series sponsored by the Yale CEAS and the [[National Film Archive of Japan]]. [[Категорија:Филмски жанрови]] r2qgivo49l449j2gt9nozogav747tyx 5629888 5629884 2026-09-18T21:30:14Z Andrew012p 85224 5629888 wikitext text/x-wiki [[File:Samurai actors.jpg|thumb|Глумци што толкуваат улоги на самураи и ронини во филмското студио Еигамура во [[Кјото]]]] '''Самурајски филм''' или {{нихонго-н|'''чамбара'''|チャンバラ|||борба со мечеви}}<ref name = "zatoichi">Hill (2002).</ref> — конкретен јапонски жанр на историско-авантуристички филм што раскажува за самураите и битките со мечеви, вид еквивалент на американските [[Вестерн|вестерни]] и европските филмови со меч и наметка. Зборот „чамбара“ потекнува од „чанчан-барабара“ — [[Ономатопеја|звукоподражавање]] што го опишува звукот на мечевите во борба. Додека раните [[Самурај|самурајски]] историски дела биле повеќе драмски отколку акциони, самурајските филмови снимени по [[Втора светска војна|Втората светска војна]] станале поакциони,<ref name="Holland">{{cite web|last1=Holland |first1=Stephen |title=10 Best Samurai Movies Of All Time |url=https://screenrant.com/best-samurai-movies-all-time |website=[[Screen Rant]] |date=November 29, 2023 |access-date=2 March 2024 |quote=Samurai cinema is an action-packed category...telling dramatic and action-packed tales of brave and noble warriors.}}</ref> со потемни и понасилни ликови. Повоените самурајски епови најчесто прикажувале психолошки или физички оштетени воини.<ref name = "Silver1">Silver (1977), p. 37.</ref> [[Акира Куросава]] ја стилизирал и преувеличувал смртта и насилството во самурајските епови. Неговите самураи, како и многу други прикажани на филм, биле осамени личности, кои почесто биле загрижени за сокривањето на своите боречки вештини отколку за нивното покажување.<ref name = "Silver1"/> Историски гледано, жанрот најчесто е сместен за време на [[Едо период|епохата токугава]] (1600 — 1868). Затоа, самурајскиот филм често се сосредоточува на крајот на целиот начин на живот за самураите: многу од филмовите се занимаваат со „[[Ронин|ронини]]“ без господар или со самураи што се справуваат со промените на нивниот статус како последица на општеството што се менува. Самурајски филмови постојано се снимале сѐ до раните 1970-ти, но до тогаш, прекумерната застапеност на телевизија, стареењето на големите ѕвезди од жанрот и постојаното опаѓање на главната јапонска киноиндустрија ставиле крај на поголемиот дел од производството во овој жанр.<ref name = "new wave">[http://www.filmreference.com/encyclopedia/Independent-Film-Road-Movies/Japan-A-NEW-WAVE.html ''Japan: A New Wave''] (retrieved on 07/13/2008)</ref> Чамбара исто така се однесува на боречки спорт сличен на [[мечување]].<ref>{{cite web | url=https://www.internationalsportschanbara.net/e/ | title=International SportsChanbara Association }}</ref> == Одлики == За жанрот се одликуваат леснотијата на движење и брзата динамика. Кулминацијата на филмот е жестокиот и темпераментен [[двобој]] со мечеви. Главен лик обично е самурајски отпадник — [[ронин]], со изразено чувство за правда, кој, соочувајќи се со насилството и злото, или среќавајќи се со својот вековен непријател, го решава судирот со помош на оружје. Иако прототипите биле вистински историски личности, жанрот главно се изградува од фолклорни ликови, подоцна обработени од јапонската книжевност. Еден од најпознатите творци на самурајски филмови е токму [[Акира Куросава]].{{sfn|Миславський|2007|с=77-78}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == * [https://web.archive.org/web/20120201115210/http://www.jidaigekirp.com/ Jidaigeki Renaissance Project] * [http://www.toei-eigamura.com/?c=2 Toei Kyoto Studio Park] * {{cite journal |editor1-last=Gerow |editor1-first=Aaron |editor1-link=Aaron Gerow |title=The Sword and The Screen: The Japanese Period Film 1915-1960 |journal=Film Series Commentaries |date=2012 |publisher=Yale University Council on East Asian Studies |url=https://elischolar.library.yale.edu/ceas_film_series/1/}} Program for a ''jidaigeki'' film series sponsored by the Yale CEAS and the [[National Film Archive of Japan]]. [[Категорија:Филмски жанрови]] g87nelbj5rqx3i0rwqllky9tebc93gd 1 1403550 5629885 2026-09-18T21:27:00Z Andrew012p 85224 Создадена страница со: {{СЗР}} 5629885 wikitext text/x-wiki {{СЗР}} 111pu1atb524tq4kzd5jua5n9t24clx 0 1403551 5629896 2026-09-18T22:02:30Z Buli 2648 Создадена страница со: '''Моста''' ({{lang-mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен стан... 5629896 wikitext text/x-wiki '''Моста''' ({{lang-mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен станбен, трговски и сообраќаен центар. Градот е особено познат по монументалната [[Ротонда на Моста]], парохиска црква посветена на [[Успение на Пресвета Богородица]], чија голема неокласична купола е една од најпознатите градби на Малта. == Географија == Моста се наоѓа во централниот дел на главниот остров на Малта. Градот лежи на релативно рамна површина, опкружена со земјоделски предели. Во неговата близина се наоѓаат [[Лија]], [[Бурмарад]], [[Рабат]] и [[Наксар]], додека во непосредната околина се наоѓа и областа [[Та' Кали]], поранешен аеродром кој денес е претворен во рекреативна зона со спортски објекти и занаетчиско село. Поради својата централна положба, Моста се наоѓа на главната сообраќајница што ја поврзува [[Валета]] со северниот дел на островот и со [[Ċirkewwa]]. Ова придонесува градот да има значаен сообраќаен и стопански промет. == Име == Потеклото на името „Моста“ не е целосно утврдено. Според една хипотеза, која му се припишува на архитектот [[Џорџо Гроњет де Васе]], името е поврзано со зборот ''mistur'', со значење „скриен“, во врска со положбата на населбата на рамнина опкружена со повисок терен. Според друга хипотеза, името е поврзано со арапскиот збор ''musta'', во значење „централен“ или „во средината“, што би се однесувало на централната положба на населбата на островот. == Историја == Подрачјето на Моста било населено уште во праисторискиот период, а во пошироката околина се зачувани археолошки остатоци и древни погребни комплекси. Еден од позначајните археолошки локалитети е [[катакомбите Та' Бистра]], кои се наоѓаат во близина на градот. Во средновековниот и раномодерниот период Моста имала претежно рурално население, а жителите главно се занимавале со земјоделство. Во текот на [[16 век]] населбата постепено се развивала како организирана парохиска заедница. Моста станала посебна парохија во [[1608]] година. Во [[17 век]] Моста сè уште била мало земјоделско село. Истражувањата за секојдневниот живот во Моста во периодот 1600–1650 покажуваат дека населението било релативно мало и во голема мера зависело од земјоделството. Во текот на [[19 век]] Моста доживеала значаен архитектонски развој, пред сè со изградбата на новата парохиска црква, денес позната како Ротонда на Моста. === Ротонда на Моста === [[Податотека:Mosta_Dome_1.jpg|мини|Ротондата на Моста]] Најпозната знаменитост на градот е Ротондата на Моста ({{lang-mt|Rotunda tal-Mosta}}), официјално базиликата на Успението на Пресвета Богородица. Градбата била проектирана од малтешкиот архитект [[Џорџо Гроњет де Васе]] во [[Неокласицизам|неокласичен]] стил, со архитектонско решение инспирирано од [[Пантеон (Рим)|Пантеонот во Рим]]. Изградбата започнала во [[1833]] година и продолжила до почетокот на 1860-тите. Црквата била изградена околу постара парохиска црква, која продолжила да се користи за време на изградбата. Новата градба се одликува со огромна кружна купола без внатрешни носечки столбови. Според податоците на парохијата, куполата има внатрешен пречник од околу 39,6 метри, надворешен пречник од 56,2 метри и внатрешна височина од 54,7 метри. Ротондата денес е една од најпрепознатливите градби на Малта и доминира со панорамата на Моста. Во неа се наоѓаат бројни уметнички дела, меѓу кои и дела на малтешкиот сликар [[Џузепе Кали]]. Во комплексот се наоѓаат и крипта, црковен музеј и засолниште од [[Втора светска војна]]. === „Чудото на Моста“ === Ротондата е особено позната по настанот од [[9 април]] [[1942]] година, за време на [[Опсада на Малта (Втора светска војна)|Втората светска војна]]. За време на воздушен напад, бомба тешка околу 500 килограми пробила низ куполата и паднала во внатрешноста на црквата, каде што во тој момент се наоѓале голем број верници. Бомбата не експлодирала и никој од присутните не бил повреден. Настанот во локалната католичка традиција е познат како '''„'''Чудото на Моста'''“''' и се смета за знак на божествена заштита. Денес во црквата е изложена реплика на бомбата. Истовремено, од историска гледна точка, неексплодираната бомба била отстранета и деактивирана од британските единици за отстранување бомби. == Знаменитости == Покрај Ротондата, во Моста и нејзината околина се наоѓаат повеќе историски и културни знаменитости. * Ротонда на Моста – монументална неокласична базилика и главна знаменитост на градот. * Катакомби Та' Бистра – комплекс на древни гробници и катакомби во близина на Моста. * Вид ил-Гħасел – долина и природно подрачје во околината на градот. * Капелата на Свети Павле Пустиникот – историска капела во долината Вид ил-Гħасел. * Градината Ġnien l-Għarusa tal-Mosta – зелена површина во близина на Викториските линии. * Старите улици на Моста – во историското јадро се зачувани традиционални малтешки куќи, капели и други градби. Фондацијата на Ротондата денес организира и тематски обиколки на Моста кои, покрај Ротондата, опфаќаат повеќе капели, праисторискиот долмен, старата ветерница и други места од локалното наследство. == Население == Моста во втората половина на 20 век прераснала од традиционално земјоделско село во густо населена урбана населба. Развојот бил поттикнат од изградбата на нови станбени населби, особено во периферните делови на градот. Според податоците на Локалниот совет на Моста, градот денес има околу 18.000 жители. == Стопанство == Историски, стопанството на Моста било поврзано со земјоделството, што се одразува и во традиционалното мото на градот, ''Spes Alit Ruricolam'' („Надежта го зајакнува земјоделецот“). Со урбанизацијата во текот на 20 век земјоделското земјиште значително се намалило, додека станбените, трговските и деловните површини се прошириле. Денес Моста има развиена деловна и трговска активност и претставува важен урбан центар во централниот дел на Малта. == Култура == Главниот верски настан во градот е празникот посветен на Успението на Пресвета Богородица, кој се одбележува на [[15 август]]. Ротондата претставува центар на верскиот и културниот живот на Моста. Покрај богослужбите, во Ротондата се организираат концерти, изложби и други културни настани. Комплексот денес има и музејски и туристички функции, а посетителите можат да ја разгледаат внатрешноста на базиликата, криптата, црковниот музеј, засолништето од Втората светска војна и внатрешниот дел околу куполата. == Галерија == <gallery> </gallery> == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://mostalc.gov.mt/en/ Локален совет на Моста] * [https://mostarotundafoundation.org/ Mosta Rotunda Foundation] * [https://mostachurch.com/ Mosta Parish – Rotunda of Mosta] {{Малта}} imydztr7afrnmxsiztou66f86hl6g8x 5629897 5629896 2026-09-18T22:03:10Z Buli 2648 5629897 wikitext text/x-wiki '''Моста''' ({{langx|mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен станбен, трговски и сообраќаен центар. Градот е особено познат по монументалната [[Ротонда на Моста]], парохиска црква посветена на [[Успение на Пресвета Богородица]], чија голема неокласична купола е една од најпознатите градби на Малта. == Географија == Моста се наоѓа во централниот дел на главниот остров на Малта. Градот лежи на релативно рамна површина, опкружена со земјоделски предели. Во неговата близина се наоѓаат [[Лија]], [[Бурмарад]], [[Рабат]] и [[Наксар]], додека во непосредната околина се наоѓа и областа [[Та' Кали]], поранешен аеродром кој денес е претворен во рекреативна зона со спортски објекти и занаетчиско село. Поради својата централна положба, Моста се наоѓа на главната сообраќајница што ја поврзува [[Валета]] со северниот дел на островот и со [[Ċirkewwa]]. Ова придонесува градот да има значаен сообраќаен и стопански промет. == Име == Потеклото на името „Моста“ не е целосно утврдено. Според една хипотеза, која му се припишува на архитектот [[Џорџо Гроњет де Васе]], името е поврзано со зборот ''mistur'', со значење „скриен“, во врска со положбата на населбата на рамнина опкружена со повисок терен. Според друга хипотеза, името е поврзано со арапскиот збор ''musta'', во значење „централен“ или „во средината“, што би се однесувало на централната положба на населбата на островот. == Историја == Подрачјето на Моста било населено уште во праисторискиот период, а во пошироката околина се зачувани археолошки остатоци и древни погребни комплекси. Еден од позначајните археолошки локалитети е [[катакомбите Та' Бистра]], кои се наоѓаат во близина на градот. Во средновековниот и раномодерниот период Моста имала претежно рурално население, а жителите главно се занимавале со земјоделство. Во текот на [[16 век]] населбата постепено се развивала како организирана парохиска заедница. Моста станала посебна парохија во [[1608]] година. Во [[17 век]] Моста сè уште била мало земјоделско село. Истражувањата за секојдневниот живот во Моста во периодот 1600–1650 покажуваат дека населението било релативно мало и во голема мера зависело од земјоделството. Во текот на [[19 век]] Моста доживеала значаен архитектонски развој, пред сè со изградбата на новата парохиска црква, денес позната како Ротонда на Моста. === Ротонда на Моста === [[Податотека:Mosta_Dome_1.jpg|мини|Ротондата на Моста]] Најпозната знаменитост на градот е Ротондата на Моста ({{lang-mt|Rotunda tal-Mosta}}), официјално базиликата на Успението на Пресвета Богородица. Градбата била проектирана од малтешкиот архитект [[Џорџо Гроњет де Васе]] во [[Неокласицизам|неокласичен]] стил, со архитектонско решение инспирирано од [[Пантеон (Рим)|Пантеонот во Рим]]. Изградбата започнала во [[1833]] година и продолжила до почетокот на 1860-тите. Црквата била изградена околу постара парохиска црква, која продолжила да се користи за време на изградбата. Новата градба се одликува со огромна кружна купола без внатрешни носечки столбови. Според податоците на парохијата, куполата има внатрешен пречник од околу 39,6 метри, надворешен пречник од 56,2 метри и внатрешна височина од 54,7 метри. Ротондата денес е една од најпрепознатливите градби на Малта и доминира со панорамата на Моста. Во неа се наоѓаат бројни уметнички дела, меѓу кои и дела на малтешкиот сликар [[Џузепе Кали]]. Во комплексот се наоѓаат и крипта, црковен музеј и засолниште од [[Втора светска војна]]. === „Чудото на Моста“ === Ротондата е особено позната по настанот од [[9 април]] [[1942]] година, за време на [[Опсада на Малта (Втора светска војна)|Втората светска војна]]. За време на воздушен напад, бомба тешка околу 500 килограми пробила низ куполата и паднала во внатрешноста на црквата, каде што во тој момент се наоѓале голем број верници. Бомбата не експлодирала и никој од присутните не бил повреден. Настанот во локалната католичка традиција е познат како '''„'''Чудото на Моста'''“''' и се смета за знак на божествена заштита. Денес во црквата е изложена реплика на бомбата. Истовремено, од историска гледна точка, неексплодираната бомба била отстранета и деактивирана од британските единици за отстранување бомби. == Знаменитости == Покрај Ротондата, во Моста и нејзината околина се наоѓаат повеќе историски и културни знаменитости. * Ротонда на Моста – монументална неокласична базилика и главна знаменитост на градот. * Катакомби Та' Бистра – комплекс на древни гробници и катакомби во близина на Моста. * Вид ил-Гħасел – долина и природно подрачје во околината на градот. * Капелата на Свети Павле Пустиникот – историска капела во долината Вид ил-Гħасел. * Градината Ġnien l-Għarusa tal-Mosta – зелена површина во близина на Викториските линии. * Старите улици на Моста – во историското јадро се зачувани традиционални малтешки куќи, капели и други градби. Фондацијата на Ротондата денес организира и тематски обиколки на Моста кои, покрај Ротондата, опфаќаат повеќе капели, праисторискиот долмен, старата ветерница и други места од локалното наследство. == Население == Моста во втората половина на 20 век прераснала од традиционално земјоделско село во густо населена урбана населба. Развојот бил поттикнат од изградбата на нови станбени населби, особено во периферните делови на градот. Според податоците на Локалниот совет на Моста, градот денес има околу 18.000 жители. == Стопанство == Историски, стопанството на Моста било поврзано со земјоделството, што се одразува и во традиционалното мото на градот, ''Spes Alit Ruricolam'' („Надежта го зајакнува земјоделецот“). Со урбанизацијата во текот на 20 век земјоделското земјиште значително се намалило, додека станбените, трговските и деловните површини се прошириле. Денес Моста има развиена деловна и трговска активност и претставува важен урбан центар во централниот дел на Малта. == Култура == Главниот верски настан во градот е празникот посветен на Успението на Пресвета Богородица, кој се одбележува на [[15 август]]. Ротондата претставува центар на верскиот и културниот живот на Моста. Покрај богослужбите, во Ротондата се организираат концерти, изложби и други културни настани. Комплексот денес има и музејски и туристички функции, а посетителите можат да ја разгледаат внатрешноста на базиликата, криптата, црковниот музеј, засолништето од Втората светска војна и внатрешниот дел околу куполата. == Галерија == <gallery> </gallery> == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://mostalc.gov.mt/en/ Локален совет на Моста] * [https://mostarotundafoundation.org/ Mosta Rotunda Foundation] * [https://mostachurch.com/ Mosta Parish – Rotunda of Mosta] {{Малта}} ilbbf61sixs6c98jqkuafrjwz50kxjk 5629898 5629897 2026-09-18T22:03:38Z Buli 2648 5629898 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Mosta | native_name = Il-Mosta | native_name_lang = mt | official_name = | other_name = Musta | type = [[Local councils of Malta|Local council]] | image = [[File:Mosta Dome 4 (6946839125).jpg|300px]] | caption = View of Mosta with the Rotunda in the centre, photographed from [[Mdina]] in 2012 | image_flag = Flag of Mosta.svg | image_shield = Mosta_Coat_of_Arms.jpg | etymology = | nickname = | motto = ''Spes Alit Ruricolam'' | image_map = Mosta in Malta.svg | map_caption = | coordinates = {{coord|35|54|35|N|14|25|34|E|type:city_region:MT|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Malta}} | subdivision_type1 = [[Regions of Malta|Region]] | subdivision_name1 = [[Northern Region, Malta|Northern Region]] | subdivision_type2 = [[Districts of Malta|District]] | subdivision_name2 = [[Districts of Malta#Northern District|Northern District]] | established_title = | established_date = | founder = | parts_type = Borders | parts_style = para | p1 = [[Attard]], [[Lija]], [[Mġarr]], [[Naxxar]], [[Rabat, Malta|Rabat]], [[St. Paul's Bay]] | leader_title = [[List of mayors of places in Malta|Mayor]] | leader_name = Joseph Gatt | leader_party = [[Nationalist Party (Malta)|PN]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 6.8 | area_note = | area_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | population_total = 25,379 | population_as_of = Jul 2024 | population_footnotes = <ref name="nso_2012-2024">{{cite web |title=Mid-year population estimates by locality, sex and citizenship: 2012-2024 |url=https://nso.gov.mt/wp-content/uploads/Mid-year-population-estimates-by-locality-sex-and-citzenship_2012-2024.xlsx |publisher=National Statistics Office}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_note = | population_demonyms = Mosti (m), Mostija (f), Mostin (pl) | time_zone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | time_zone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Malta|Postal code]] | postal_code = MST | area_code_type = [[List of country calling codes|Dialing code]] | area_code = 356 | iso_code = MT-32 | custom_label_sec1 = Zones | custom_data_sec1 = <small>[[Beżbiżija]], [[Blata l-Għolja]], [[Folju]], [[il-Ħanqa]], [[Mosta Technopark]], [[Mount Saint Joseph (Mosta)|Mount Saint Joseph]], [[San Ġużepp tat-Tarġa]], [[San Pawl Eremita]], [[San Pawl tal-Qlejgħa]], [[San Silvestru]], [[Santa Margerita]], ([[Sgħajtar]]), [[L-Isperanza]], [[Ta' Bistra]], [[Ta' Maċedonja]], [[Ta' Mlit]], [[Ta' Redusa]], [[Ta' Srajgu]], [[Ta' Xkora]], [[Tal-Awrora]], [[Taċ-Ċawla]], [[Tad-Daqqaq]], [[Tad-Dib]], [[Tal-Ħanżira]], [[Tal-Qares]], [[Tal-Wata]], [[Tal-Wej]], [[Tas-Sriedek]], [[Tat-Torba]], [[Taż-Żokrija]], [[Tarġa Gap]], [[Wied Ġjananu]], [[Wied il-Għasel]].</small> | custom_label_sec2 = [[Religion in Malta#Patron Saints|Patron saint]] | custom_data_sec2 = [[Assumption of Mary]] | custom_label1_sec2 = [[Public holidays in Malta#Traditional Feasts|Day of festa]] | custom_data1_sec2 = 15 August | website = [http://www.mostalocalcouncil.com/ Official website] | footnotes = | government_type = Mayor and cabinet within a directly-elected council | governing_body = [[Mosta Local Council]] }} '''Моста''' ({{langx|mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен станбен, трговски и сообраќаен центар. Градот е особено познат по монументалната [[Ротонда на Моста]], парохиска црква посветена на [[Успение на Пресвета Богородица]], чија голема неокласична купола е една од најпознатите градби на Малта. == Географија == Моста се наоѓа во централниот дел на главниот остров на Малта. Градот лежи на релативно рамна површина, опкружена со земјоделски предели. Во неговата близина се наоѓаат [[Лија]], [[Бурмарад]], [[Рабат]] и [[Наксар]], додека во непосредната околина се наоѓа и областа [[Та' Кали]], поранешен аеродром кој денес е претворен во рекреативна зона со спортски објекти и занаетчиско село. Поради својата централна положба, Моста се наоѓа на главната сообраќајница што ја поврзува [[Валета]] со северниот дел на островот и со [[Ċirkewwa]]. Ова придонесува градот да има значаен сообраќаен и стопански промет. == Име == Потеклото на името „Моста“ не е целосно утврдено. Според една хипотеза, која му се припишува на архитектот [[Џорџо Гроњет де Васе]], името е поврзано со зборот ''mistur'', со значење „скриен“, во врска со положбата на населбата на рамнина опкружена со повисок терен. Според друга хипотеза, името е поврзано со арапскиот збор ''musta'', во значење „централен“ или „во средината“, што би се однесувало на централната положба на населбата на островот. == Историја == Подрачјето на Моста било населено уште во праисторискиот период, а во пошироката околина се зачувани археолошки остатоци и древни погребни комплекси. Еден од позначајните археолошки локалитети е [[катакомбите Та' Бистра]], кои се наоѓаат во близина на градот. Во средновековниот и раномодерниот период Моста имала претежно рурално население, а жителите главно се занимавале со земјоделство. Во текот на [[16 век]] населбата постепено се развивала како организирана парохиска заедница. Моста станала посебна парохија во [[1608]] година. Во [[17 век]] Моста сè уште била мало земјоделско село. Истражувањата за секојдневниот живот во Моста во периодот 1600–1650 покажуваат дека населението било релативно мало и во голема мера зависело од земјоделството. Во текот на [[19 век]] Моста доживеала значаен архитектонски развој, пред сè со изградбата на новата парохиска црква, денес позната како Ротонда на Моста. === Ротонда на Моста === [[Податотека:Mosta_Dome_1.jpg|мини|Ротондата на Моста]] Најпозната знаменитост на градот е Ротондата на Моста ({{lang-mt|Rotunda tal-Mosta}}), официјално базиликата на Успението на Пресвета Богородица. Градбата била проектирана од малтешкиот архитект [[Џорџо Гроњет де Васе]] во [[Неокласицизам|неокласичен]] стил, со архитектонско решение инспирирано од [[Пантеон (Рим)|Пантеонот во Рим]]. Изградбата започнала во [[1833]] година и продолжила до почетокот на 1860-тите. Црквата била изградена околу постара парохиска црква, која продолжила да се користи за време на изградбата. Новата градба се одликува со огромна кружна купола без внатрешни носечки столбови. Според податоците на парохијата, куполата има внатрешен пречник од околу 39,6 метри, надворешен пречник од 56,2 метри и внатрешна височина од 54,7 метри. Ротондата денес е една од најпрепознатливите градби на Малта и доминира со панорамата на Моста. Во неа се наоѓаат бројни уметнички дела, меѓу кои и дела на малтешкиот сликар [[Џузепе Кали]]. Во комплексот се наоѓаат и крипта, црковен музеј и засолниште од [[Втора светска војна]]. === „Чудото на Моста“ === Ротондата е особено позната по настанот од [[9 април]] [[1942]] година, за време на [[Опсада на Малта (Втора светска војна)|Втората светска војна]]. За време на воздушен напад, бомба тешка околу 500 килограми пробила низ куполата и паднала во внатрешноста на црквата, каде што во тој момент се наоѓале голем број верници. Бомбата не експлодирала и никој од присутните не бил повреден. Настанот во локалната католичка традиција е познат како '''„'''Чудото на Моста'''“''' и се смета за знак на божествена заштита. Денес во црквата е изложена реплика на бомбата. Истовремено, од историска гледна точка, неексплодираната бомба била отстранета и деактивирана од британските единици за отстранување бомби. == Знаменитости == Покрај Ротондата, во Моста и нејзината околина се наоѓаат повеќе историски и културни знаменитости. * Ротонда на Моста – монументална неокласична базилика и главна знаменитост на градот. * Катакомби Та' Бистра – комплекс на древни гробници и катакомби во близина на Моста. * Вид ил-Гħасел – долина и природно подрачје во околината на градот. * Капелата на Свети Павле Пустиникот – историска капела во долината Вид ил-Гħасел. * Градината Ġnien l-Għarusa tal-Mosta – зелена површина во близина на Викториските линии. * Старите улици на Моста – во историското јадро се зачувани традиционални малтешки куќи, капели и други градби. Фондацијата на Ротондата денес организира и тематски обиколки на Моста кои, покрај Ротондата, опфаќаат повеќе капели, праисторискиот долмен, старата ветерница и други места од локалното наследство. == Население == Моста во втората половина на 20 век прераснала од традиционално земјоделско село во густо населена урбана населба. Развојот бил поттикнат од изградбата на нови станбени населби, особено во периферните делови на градот. Според податоците на Локалниот совет на Моста, градот денес има околу 18.000 жители. == Стопанство == Историски, стопанството на Моста било поврзано со земјоделството, што се одразува и во традиционалното мото на градот, ''Spes Alit Ruricolam'' („Надежта го зајакнува земјоделецот“). Со урбанизацијата во текот на 20 век земјоделското земјиште значително се намалило, додека станбените, трговските и деловните површини се прошириле. Денес Моста има развиена деловна и трговска активност и претставува важен урбан центар во централниот дел на Малта. == Култура == Главниот верски настан во градот е празникот посветен на Успението на Пресвета Богородица, кој се одбележува на [[15 август]]. Ротондата претставува центар на верскиот и културниот живот на Моста. Покрај богослужбите, во Ротондата се организираат концерти, изложби и други културни настани. Комплексот денес има и музејски и туристички функции, а посетителите можат да ја разгледаат внатрешноста на базиликата, криптата, црковниот музеј, засолништето од Втората светска војна и внатрешниот дел околу куполата. == Галерија == <gallery> </gallery> == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://mostalc.gov.mt/en/ Локален совет на Моста] * [https://mostarotundafoundation.org/ Mosta Rotunda Foundation] * [https://mostachurch.com/ Mosta Parish – Rotunda of Mosta] {{Малта}} 2ed553x70ayhd3vdqjpgq1pr8mrlvpf 5629901 5629898 2026-09-18T22:04:03Z Buli 2648 5629901 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Mosta | native_name = Il-Mosta | native_name_lang = mt | official_name = | other_name = Musta | type = [[Local councils of Malta|Local council]] | image = [[File:Mosta Dome 4 (6946839125).jpg|300px]] | caption = View of Mosta with the Rotunda in the centre, photographed from [[Mdina]] in 2012 | image_flag = Flag of Mosta.svg | image_shield = Mosta_Coat_of_Arms.jpg | etymology = | nickname = | motto = ''Spes Alit Ruricolam'' | image_map = Mosta in Malta.svg | map_caption = | coordinates = {{coord|35|54|35|N|14|25|34|E|type:city_region:MT|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Malta}} | subdivision_type1 = [[Regions of Malta|Region]] | subdivision_name1 = [[Northern Region, Malta|Northern Region]] | subdivision_type2 = [[Districts of Malta|District]] | subdivision_name2 = [[Districts of Malta#Northern District|Northern District]] | established_title = | established_date = | founder = | parts_type = Borders | parts_style = para | p1 = [[Attard]], [[Lija]], [[Mġarr]], [[Naxxar]], [[Rabat, Malta|Rabat]], [[St. Paul's Bay]] | leader_title = [[List of mayors of places in Malta|Mayor]] | leader_name = Joseph Gatt | leader_party = [[Nationalist Party (Malta)|PN]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 6.8 | area_note = | area_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | population_total = 25,379 | population_as_of = Jul 2024 | population_footnotes = <ref name="nso_2012-2024">{{cite web |title=Mid-year population estimates by locality, sex and citizenship: 2012-2024 |url=https://nso.gov.mt/wp-content/uploads/Mid-year-population-estimates-by-locality-sex-and-citzenship_2012-2024.xlsx |publisher=National Statistics Office}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_note = | population_demonyms = Mosti (m), Mostija (f), Mostin (pl) | time_zone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | time_zone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Malta|Postal code]] | postal_code = MST | area_code_type = [[List of country calling codes|Dialing code]] | area_code = 356 | iso_code = MT-32 | custom_label_sec1 = Zones | custom_data_sec1 = <small>[[Beżbiżija]], [[Blata l-Għolja]], [[Folju]], [[il-Ħanqa]], [[Mosta Technopark]], [[Mount Saint Joseph (Mosta)|Mount Saint Joseph]], [[San Ġużepp tat-Tarġa]], [[San Pawl Eremita]], [[San Pawl tal-Qlejgħa]], [[San Silvestru]], [[Santa Margerita]], ([[Sgħajtar]]), [[L-Isperanza]], [[Ta' Bistra]], [[Ta' Maċedonja]], [[Ta' Mlit]], [[Ta' Redusa]], [[Ta' Srajgu]], [[Ta' Xkora]], [[Tal-Awrora]], [[Taċ-Ċawla]], [[Tad-Daqqaq]], [[Tad-Dib]], [[Tal-Ħanżira]], [[Tal-Qares]], [[Tal-Wata]], [[Tal-Wej]], [[Tas-Sriedek]], [[Tat-Torba]], [[Taż-Żokrija]], [[Tarġa Gap]], [[Wied Ġjananu]], [[Wied il-Għasel]].</small> | custom_label_sec2 = [[Religion in Malta#Patron Saints|Patron saint]] | custom_data_sec2 = [[Assumption of Mary]] | custom_label1_sec2 = [[Public holidays in Malta#Traditional Feasts|Day of festa]] | custom_data1_sec2 = 15 August | website = [http://www.mostalocalcouncil.com/ Official website] | footnotes = | government_type = Mayor and cabinet within a directly-elected council | governing_body = [[Mosta Local Council]] }} '''Моста''' ({{langx|mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен станбен, трговски и сообраќаен центар. Градот е особено познат по монументалната [[Ротонда на Моста]], парохиска црква посветена на [[Успение на Пресвета Богородица]], чија голема неокласична купола е една од најпознатите градби на Малта. == Географија == Моста се наоѓа во централниот дел на главниот остров на Малта. Градот лежи на релативно рамна површина, опкружена со земјоделски предели. Во неговата близина се наоѓаат [[Лија]], [[Бурмарад]], [[Рабат]] и [[Наксар]], додека во непосредната околина се наоѓа и областа [[Та' Кали]], поранешен аеродром кој денес е претворен во рекреативна зона со спортски објекти и занаетчиско село. Поради својата централна положба, Моста се наоѓа на главната сообраќајница што ја поврзува [[Валета]] со северниот дел на островот и со [[Ċirkewwa]]. Ова придонесува градот да има значаен сообраќаен и стопански промет. == Име == Потеклото на името „Моста“ не е целосно утврдено. Според една хипотеза, која му се припишува на архитектот [[Џорџо Гроњет де Васе]], името е поврзано со зборот ''mistur'', со значење „скриен“, во врска со положбата на населбата на рамнина опкружена со повисок терен. Според друга хипотеза, името е поврзано со арапскиот збор ''musta'', во значење „централен“ или „во средината“, што би се однесувало на централната положба на населбата на островот. == Историја == Подрачјето на Моста било населено уште во праисторискиот период, а во пошироката околина се зачувани археолошки остатоци и древни погребни комплекси. Еден од позначајните археолошки локалитети е [[катакомбите Та' Бистра]], кои се наоѓаат во близина на градот. Во средновековниот и раномодерниот период Моста имала претежно рурално население, а жителите главно се занимавале со земјоделство. Во текот на [[16 век]] населбата постепено се развивала како организирана парохиска заедница. Моста станала посебна парохија во [[1608]] година. Во [[17 век]] Моста сè уште била мало земјоделско село. Истражувањата за секојдневниот живот во Моста во периодот 1600–1650 покажуваат дека населението било релативно мало и во голема мера зависело од земјоделството. Во текот на [[19 век]] Моста доживеала значаен архитектонски развој, пред сè со изградбата на новата парохиска црква, денес позната како Ротонда на Моста. === Ротонда на Моста === Најпозната знаменитост на градот е Ротондата на Моста ({{lang-mt|Rotunda tal-Mosta}}), официјално базиликата на Успението на Пресвета Богородица. Градбата била проектирана од малтешкиот архитект [[Џорџо Гроњет де Васе]] во [[Неокласицизам|неокласичен]] стил, со архитектонско решение инспирирано од [[Пантеон (Рим)|Пантеонот во Рим]]. Изградбата започнала во [[1833]] година и продолжила до почетокот на 1860-тите. Црквата била изградена околу постара парохиска црква, која продолжила да се користи за време на изградбата. Новата градба се одликува со огромна кружна купола без внатрешни носечки столбови. Според податоците на парохијата, куполата има внатрешен пречник од околу 39,6 метри, надворешен пречник од 56,2 метри и внатрешна височина од 54,7 метри. Ротондата денес е една од најпрепознатливите градби на Малта и доминира со панорамата на Моста. Во неа се наоѓаат бројни уметнички дела, меѓу кои и дела на малтешкиот сликар [[Џузепе Кали]]. Во комплексот се наоѓаат и крипта, црковен музеј и засолниште од [[Втора светска војна]]. === „Чудото на Моста“ === Ротондата е особено позната по настанот од [[9 април]] [[1942]] година, за време на [[Опсада на Малта (Втора светска војна)|Втората светска војна]]. За време на воздушен напад, бомба тешка околу 500 килограми пробила низ куполата и паднала во внатрешноста на црквата, каде што во тој момент се наоѓале голем број верници. Бомбата не експлодирала и никој од присутните не бил повреден. Настанот во локалната католичка традиција е познат како '''„'''Чудото на Моста'''“''' и се смета за знак на божествена заштита. Денес во црквата е изложена реплика на бомбата. Истовремено, од историска гледна точка, неексплодираната бомба била отстранета и деактивирана од британските единици за отстранување бомби. == Знаменитости == Покрај Ротондата, во Моста и нејзината околина се наоѓаат повеќе историски и културни знаменитости. * Ротонда на Моста – монументална неокласична базилика и главна знаменитост на градот. * Катакомби Та' Бистра – комплекс на древни гробници и катакомби во близина на Моста. * Вид ил-Гħасел – долина и природно подрачје во околината на градот. * Капелата на Свети Павле Пустиникот – историска капела во долината Вид ил-Гħасел. * Градината Ġnien l-Għarusa tal-Mosta – зелена површина во близина на Викториските линии. * Старите улици на Моста – во историското јадро се зачувани традиционални малтешки куќи, капели и други градби. Фондацијата на Ротондата денес организира и тематски обиколки на Моста кои, покрај Ротондата, опфаќаат повеќе капели, праисторискиот долмен, старата ветерница и други места од локалното наследство. == Население == Моста во втората половина на 20 век прераснала од традиционално земјоделско село во густо населена урбана населба. Развојот бил поттикнат од изградбата на нови станбени населби, особено во периферните делови на градот. Според податоците на Локалниот совет на Моста, градот денес има околу 18.000 жители. == Стопанство == Историски, стопанството на Моста било поврзано со земјоделството, што се одразува и во традиционалното мото на градот, ''Spes Alit Ruricolam'' („Надежта го зајакнува земјоделецот“). Со урбанизацијата во текот на 20 век земјоделското земјиште значително се намалило, додека станбените, трговските и деловните површини се прошириле. Денес Моста има развиена деловна и трговска активност и претставува важен урбан центар во централниот дел на Малта. == Култура == Главниот верски настан во градот е празникот посветен на Успението на Пресвета Богородица, кој се одбележува на [[15 август]]. Ротондата претставува центар на верскиот и културниот живот на Моста. Покрај богослужбите, во Ротондата се организираат концерти, изложби и други културни настани. Комплексот денес има и музејски и туристички функции, а посетителите можат да ја разгледаат внатрешноста на базиликата, криптата, црковниот музеј, засолништето од Втората светска војна и внатрешниот дел околу куполата. == Галерија == <gallery> </gallery> == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://mostalc.gov.mt/en/ Локален совет на Моста] * [https://mostarotundafoundation.org/ Mosta Rotunda Foundation] * [https://mostachurch.com/ Mosta Parish – Rotunda of Mosta] {{Малта}} ebzuo2nngrizka4ezluz3z25f95bb7n 5629902 5629901 2026-09-18T22:04:18Z Buli 2648 5629902 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Моста | native_name = Il-Mosta | native_name_lang = mt | official_name = | other_name = Musta | type = [[Local councils of Malta|Local council]] | image = [[File:Mosta Dome 4 (6946839125).jpg|300px]] | caption = View of Mosta with the Rotunda in the centre, photographed from [[Mdina]] in 2012 | image_flag = Flag of Mosta.svg | image_shield = Mosta_Coat_of_Arms.jpg | etymology = | nickname = | motto = ''Spes Alit Ruricolam'' | image_map = Mosta in Malta.svg | map_caption = | coordinates = {{coord|35|54|35|N|14|25|34|E|type:city_region:MT|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Malta}} | subdivision_type1 = [[Regions of Malta|Region]] | subdivision_name1 = [[Northern Region, Malta|Northern Region]] | subdivision_type2 = [[Districts of Malta|District]] | subdivision_name2 = [[Districts of Malta#Northern District|Northern District]] | established_title = | established_date = | founder = | parts_type = Borders | parts_style = para | p1 = [[Attard]], [[Lija]], [[Mġarr]], [[Naxxar]], [[Rabat, Malta|Rabat]], [[St. Paul's Bay]] | leader_title = [[List of mayors of places in Malta|Mayor]] | leader_name = Joseph Gatt | leader_party = [[Nationalist Party (Malta)|PN]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 6.8 | area_note = | area_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | population_total = 25,379 | population_as_of = Jul 2024 | population_footnotes = <ref name="nso_2012-2024">{{cite web |title=Mid-year population estimates by locality, sex and citizenship: 2012-2024 |url=https://nso.gov.mt/wp-content/uploads/Mid-year-population-estimates-by-locality-sex-and-citzenship_2012-2024.xlsx |publisher=National Statistics Office}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_note = | population_demonyms = Mosti (m), Mostija (f), Mostin (pl) | time_zone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | time_zone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Malta|Postal code]] | postal_code = MST | area_code_type = [[List of country calling codes|Dialing code]] | area_code = 356 | iso_code = MT-32 | custom_label_sec1 = Zones | custom_data_sec1 = <small>[[Beżbiżija]], [[Blata l-Għolja]], [[Folju]], [[il-Ħanqa]], [[Mosta Technopark]], [[Mount Saint Joseph (Mosta)|Mount Saint Joseph]], [[San Ġużepp tat-Tarġa]], [[San Pawl Eremita]], [[San Pawl tal-Qlejgħa]], [[San Silvestru]], [[Santa Margerita]], ([[Sgħajtar]]), [[L-Isperanza]], [[Ta' Bistra]], [[Ta' Maċedonja]], [[Ta' Mlit]], [[Ta' Redusa]], [[Ta' Srajgu]], [[Ta' Xkora]], [[Tal-Awrora]], [[Taċ-Ċawla]], [[Tad-Daqqaq]], [[Tad-Dib]], [[Tal-Ħanżira]], [[Tal-Qares]], [[Tal-Wata]], [[Tal-Wej]], [[Tas-Sriedek]], [[Tat-Torba]], [[Taż-Żokrija]], [[Tarġa Gap]], [[Wied Ġjananu]], [[Wied il-Għasel]].</small> | custom_label_sec2 = [[Religion in Malta#Patron Saints|Patron saint]] | custom_data_sec2 = [[Assumption of Mary]] | custom_label1_sec2 = [[Public holidays in Malta#Traditional Feasts|Day of festa]] | custom_data1_sec2 = 15 August | website = [http://www.mostalocalcouncil.com/ Official website] | footnotes = | government_type = Mayor and cabinet within a directly-elected council | governing_body = [[Mosta Local Council]] }} '''Моста''' ({{langx|mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен станбен, трговски и сообраќаен центар. Градот е особено познат по монументалната [[Ротонда на Моста]], парохиска црква посветена на [[Успение на Пресвета Богородица]], чија голема неокласична купола е една од најпознатите градби на Малта. == Географија == Моста се наоѓа во централниот дел на главниот остров на Малта. Градот лежи на релативно рамна површина, опкружена со земјоделски предели. Во неговата близина се наоѓаат [[Лија]], [[Бурмарад]], [[Рабат]] и [[Наксар]], додека во непосредната околина се наоѓа и областа [[Та' Кали]], поранешен аеродром кој денес е претворен во рекреативна зона со спортски објекти и занаетчиско село. Поради својата централна положба, Моста се наоѓа на главната сообраќајница што ја поврзува [[Валета]] со северниот дел на островот и со [[Ċirkewwa]]. Ова придонесува градот да има значаен сообраќаен и стопански промет. == Име == Потеклото на името „Моста“ не е целосно утврдено. Според една хипотеза, која му се припишува на архитектот [[Џорџо Гроњет де Васе]], името е поврзано со зборот ''mistur'', со значење „скриен“, во врска со положбата на населбата на рамнина опкружена со повисок терен. Според друга хипотеза, името е поврзано со арапскиот збор ''musta'', во значење „централен“ или „во средината“, што би се однесувало на централната положба на населбата на островот. == Историја == Подрачјето на Моста било населено уште во праисторискиот период, а во пошироката околина се зачувани археолошки остатоци и древни погребни комплекси. Еден од позначајните археолошки локалитети е [[катакомбите Та' Бистра]], кои се наоѓаат во близина на градот. Во средновековниот и раномодерниот период Моста имала претежно рурално население, а жителите главно се занимавале со земјоделство. Во текот на [[16 век]] населбата постепено се развивала како организирана парохиска заедница. Моста станала посебна парохија во [[1608]] година. Во [[17 век]] Моста сè уште била мало земјоделско село. Истражувањата за секојдневниот живот во Моста во периодот 1600–1650 покажуваат дека населението било релативно мало и во голема мера зависело од земјоделството. Во текот на [[19 век]] Моста доживеала значаен архитектонски развој, пред сè со изградбата на новата парохиска црква, денес позната како Ротонда на Моста. === Ротонда на Моста === Најпозната знаменитост на градот е Ротондата на Моста ({{lang-mt|Rotunda tal-Mosta}}), официјално базиликата на Успението на Пресвета Богородица. Градбата била проектирана од малтешкиот архитект [[Џорџо Гроњет де Васе]] во [[Неокласицизам|неокласичен]] стил, со архитектонско решение инспирирано од [[Пантеон (Рим)|Пантеонот во Рим]]. Изградбата започнала во [[1833]] година и продолжила до почетокот на 1860-тите. Црквата била изградена околу постара парохиска црква, која продолжила да се користи за време на изградбата. Новата градба се одликува со огромна кружна купола без внатрешни носечки столбови. Според податоците на парохијата, куполата има внатрешен пречник од околу 39,6 метри, надворешен пречник од 56,2 метри и внатрешна височина од 54,7 метри. Ротондата денес е една од најпрепознатливите градби на Малта и доминира со панорамата на Моста. Во неа се наоѓаат бројни уметнички дела, меѓу кои и дела на малтешкиот сликар [[Џузепе Кали]]. Во комплексот се наоѓаат и крипта, црковен музеј и засолниште од [[Втора светска војна]]. === „Чудото на Моста“ === Ротондата е особено позната по настанот од [[9 април]] [[1942]] година, за време на [[Опсада на Малта (Втора светска војна)|Втората светска војна]]. За време на воздушен напад, бомба тешка околу 500 килограми пробила низ куполата и паднала во внатрешноста на црквата, каде што во тој момент се наоѓале голем број верници. Бомбата не експлодирала и никој од присутните не бил повреден. Настанот во локалната католичка традиција е познат како '''„'''Чудото на Моста'''“''' и се смета за знак на божествена заштита. Денес во црквата е изложена реплика на бомбата. Истовремено, од историска гледна точка, неексплодираната бомба била отстранета и деактивирана од британските единици за отстранување бомби. == Знаменитости == Покрај Ротондата, во Моста и нејзината околина се наоѓаат повеќе историски и културни знаменитости. * Ротонда на Моста – монументална неокласична базилика и главна знаменитост на градот. * Катакомби Та' Бистра – комплекс на древни гробници и катакомби во близина на Моста. * Вид ил-Гħасел – долина и природно подрачје во околината на градот. * Капелата на Свети Павле Пустиникот – историска капела во долината Вид ил-Гħасел. * Градината Ġnien l-Għarusa tal-Mosta – зелена површина во близина на Викториските линии. * Старите улици на Моста – во историското јадро се зачувани традиционални малтешки куќи, капели и други градби. Фондацијата на Ротондата денес организира и тематски обиколки на Моста кои, покрај Ротондата, опфаќаат повеќе капели, праисторискиот долмен, старата ветерница и други места од локалното наследство. == Население == Моста во втората половина на 20 век прераснала од традиционално земјоделско село во густо населена урбана населба. Развојот бил поттикнат од изградбата на нови станбени населби, особено во периферните делови на градот. Според податоците на Локалниот совет на Моста, градот денес има околу 18.000 жители. == Стопанство == Историски, стопанството на Моста било поврзано со земјоделството, што се одразува и во традиционалното мото на градот, ''Spes Alit Ruricolam'' („Надежта го зајакнува земјоделецот“). Со урбанизацијата во текот на 20 век земјоделското земјиште значително се намалило, додека станбените, трговските и деловните површини се прошириле. Денес Моста има развиена деловна и трговска активност и претставува важен урбан центар во централниот дел на Малта. == Култура == Главниот верски настан во градот е празникот посветен на Успението на Пресвета Богородица, кој се одбележува на [[15 август]]. Ротондата претставува центар на верскиот и културниот живот на Моста. Покрај богослужбите, во Ротондата се организираат концерти, изложби и други културни настани. Комплексот денес има и музејски и туристички функции, а посетителите можат да ја разгледаат внатрешноста на базиликата, криптата, црковниот музеј, засолништето од Втората светска војна и внатрешниот дел околу куполата. == Галерија == <gallery> </gallery> == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://mostalc.gov.mt/en/ Локален совет на Моста] * [https://mostarotundafoundation.org/ Mosta Rotunda Foundation] * [https://mostachurch.com/ Mosta Parish – Rotunda of Mosta] {{Малта}} tbo7tn6trdsfhy0gfs0gnrty24xmo8t 5629903 5629902 2026-09-18T22:05:54Z Buli 2648 /* Надворешни врски */ 5629903 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Моста | native_name = Il-Mosta | native_name_lang = mt | official_name = | other_name = Musta | type = [[Local councils of Malta|Local council]] | image = [[File:Mosta Dome 4 (6946839125).jpg|300px]] | caption = View of Mosta with the Rotunda in the centre, photographed from [[Mdina]] in 2012 | image_flag = Flag of Mosta.svg | image_shield = Mosta_Coat_of_Arms.jpg | etymology = | nickname = | motto = ''Spes Alit Ruricolam'' | image_map = Mosta in Malta.svg | map_caption = | coordinates = {{coord|35|54|35|N|14|25|34|E|type:city_region:MT|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Malta}} | subdivision_type1 = [[Regions of Malta|Region]] | subdivision_name1 = [[Northern Region, Malta|Northern Region]] | subdivision_type2 = [[Districts of Malta|District]] | subdivision_name2 = [[Districts of Malta#Northern District|Northern District]] | established_title = | established_date = | founder = | parts_type = Borders | parts_style = para | p1 = [[Attard]], [[Lija]], [[Mġarr]], [[Naxxar]], [[Rabat, Malta|Rabat]], [[St. Paul's Bay]] | leader_title = [[List of mayors of places in Malta|Mayor]] | leader_name = Joseph Gatt | leader_party = [[Nationalist Party (Malta)|PN]] | unit_pref = Metric | area_total_km2 = 6.8 | area_note = | area_footnotes = | elevation_m = | elevation_footnotes = | population_total = 25,379 | population_as_of = Jul 2024 | population_footnotes = <ref name="nso_2012-2024">{{cite web |title=Mid-year population estimates by locality, sex and citizenship: 2012-2024 |url=https://nso.gov.mt/wp-content/uploads/Mid-year-population-estimates-by-locality-sex-and-citzenship_2012-2024.xlsx |publisher=National Statistics Office}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_note = | population_demonyms = Mosti (m), Mostija (f), Mostin (pl) | time_zone1 = [[Central European Time|CET]] | utc_offset1 = +1 | time_zone1_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | utc_offset1_DST = +2 | postal_code_type = [[Postal codes in Malta|Postal code]] | postal_code = MST | area_code_type = [[List of country calling codes|Dialing code]] | area_code = 356 | iso_code = MT-32 | custom_label_sec1 = Zones | custom_data_sec1 = <small>[[Beżbiżija]], [[Blata l-Għolja]], [[Folju]], [[il-Ħanqa]], [[Mosta Technopark]], [[Mount Saint Joseph (Mosta)|Mount Saint Joseph]], [[San Ġużepp tat-Tarġa]], [[San Pawl Eremita]], [[San Pawl tal-Qlejgħa]], [[San Silvestru]], [[Santa Margerita]], ([[Sgħajtar]]), [[L-Isperanza]], [[Ta' Bistra]], [[Ta' Maċedonja]], [[Ta' Mlit]], [[Ta' Redusa]], [[Ta' Srajgu]], [[Ta' Xkora]], [[Tal-Awrora]], [[Taċ-Ċawla]], [[Tad-Daqqaq]], [[Tad-Dib]], [[Tal-Ħanżira]], [[Tal-Qares]], [[Tal-Wata]], [[Tal-Wej]], [[Tas-Sriedek]], [[Tat-Torba]], [[Taż-Żokrija]], [[Tarġa Gap]], [[Wied Ġjananu]], [[Wied il-Għasel]].</small> | custom_label_sec2 = [[Religion in Malta#Patron Saints|Patron saint]] | custom_data_sec2 = [[Assumption of Mary]] | custom_label1_sec2 = [[Public holidays in Malta#Traditional Feasts|Day of festa]] | custom_data1_sec2 = 15 August | website = [http://www.mostalocalcouncil.com/ Official website] | footnotes = | government_type = Mayor and cabinet within a directly-elected council | governing_body = [[Mosta Local Council]] }} '''Моста''' ({{langx|mt|Il-Mosta}}) е град во централниот дел на [[Малта]]. Се наоѓа на рамнина опкружена со земјоделско земјиште, приближно 9 километри северозападно од [[Валета]]. Моста е едно од поголемите населени места на Малта и денес претставува значаен станбен, трговски и сообраќаен центар. Градот е особено познат по монументалната [[Ротонда на Моста]], парохиска црква посветена на [[Успение на Пресвета Богородица]], чија голема неокласична купола е една од најпознатите градби на Малта. == Географија == Моста се наоѓа во централниот дел на главниот остров на Малта. Градот лежи на релативно рамна површина, опкружена со земјоделски предели. Во неговата близина се наоѓаат [[Лија]], [[Бурмарад]], [[Рабат]] и [[Наксар]], додека во непосредната околина се наоѓа и областа [[Та' Кали]], поранешен аеродром кој денес е претворен во рекреативна зона со спортски објекти и занаетчиско село. Поради својата централна положба, Моста се наоѓа на главната сообраќајница што ја поврзува [[Валета]] со северниот дел на островот и со [[Ċirkewwa]]. Ова придонесува градот да има значаен сообраќаен и стопански промет. == Име == Потеклото на името „Моста“ не е целосно утврдено. Според една хипотеза, која му се припишува на архитектот [[Џорџо Гроњет де Васе]], името е поврзано со зборот ''mistur'', со значење „скриен“, во врска со положбата на населбата на рамнина опкружена со повисок терен. Според друга хипотеза, името е поврзано со арапскиот збор ''musta'', во значење „централен“ или „во средината“, што би се однесувало на централната положба на населбата на островот. == Историја == Подрачјето на Моста било населено уште во праисторискиот период, а во пошироката околина се зачувани археолошки остатоци и древни погребни комплекси. Еден од позначајните археолошки локалитети е [[катакомбите Та' Бистра]], кои се наоѓаат во близина на градот. Во средновековниот и раномодерниот период Моста имала претежно рурално население, а жителите главно се занимавале со земјоделство. Во текот на [[16 век]] населбата постепено се развивала како организирана парохиска заедница. Моста станала посебна парохија во [[1608]] година. Во [[17 век]] Моста сè уште била мало земјоделско село. Истражувањата за секојдневниот живот во Моста во периодот 1600–1650 покажуваат дека населението било релативно мало и во голема мера зависело од земјоделството. Во текот на [[19 век]] Моста доживеала значаен архитектонски развој, пред сè со изградбата на новата парохиска црква, денес позната како Ротонда на Моста. === Ротонда на Моста === Најпозната знаменитост на градот е Ротондата на Моста ({{lang-mt|Rotunda tal-Mosta}}), официјално базиликата на Успението на Пресвета Богородица. Градбата била проектирана од малтешкиот архитект [[Џорџо Гроњет де Васе]] во [[Неокласицизам|неокласичен]] стил, со архитектонско решение инспирирано од [[Пантеон (Рим)|Пантеонот во Рим]]. Изградбата започнала во [[1833]] година и продолжила до почетокот на 1860-тите. Црквата била изградена околу постара парохиска црква, која продолжила да се користи за време на изградбата. Новата градба се одликува со огромна кружна купола без внатрешни носечки столбови. Според податоците на парохијата, куполата има внатрешен пречник од околу 39,6 метри, надворешен пречник од 56,2 метри и внатрешна височина од 54,7 метри. Ротондата денес е една од најпрепознатливите градби на Малта и доминира со панорамата на Моста. Во неа се наоѓаат бројни уметнички дела, меѓу кои и дела на малтешкиот сликар [[Џузепе Кали]]. Во комплексот се наоѓаат и крипта, црковен музеј и засолниште од [[Втора светска војна]]. === „Чудото на Моста“ === Ротондата е особено позната по настанот од [[9 април]] [[1942]] година, за време на [[Опсада на Малта (Втора светска војна)|Втората светска војна]]. За време на воздушен напад, бомба тешка околу 500 килограми пробила низ куполата и паднала во внатрешноста на црквата, каде што во тој момент се наоѓале голем број верници. Бомбата не експлодирала и никој од присутните не бил повреден. Настанот во локалната католичка традиција е познат како '''„'''Чудото на Моста'''“''' и се смета за знак на божествена заштита. Денес во црквата е изложена реплика на бомбата. Истовремено, од историска гледна точка, неексплодираната бомба била отстранета и деактивирана од британските единици за отстранување бомби. == Знаменитости == Покрај Ротондата, во Моста и нејзината околина се наоѓаат повеќе историски и културни знаменитости. * Ротонда на Моста – монументална неокласична базилика и главна знаменитост на градот. * Катакомби Та' Бистра – комплекс на древни гробници и катакомби во близина на Моста. * Вид ил-Гħасел – долина и природно подрачје во околината на градот. * Капелата на Свети Павле Пустиникот – историска капела во долината Вид ил-Гħасел. * Градината Ġnien l-Għarusa tal-Mosta – зелена површина во близина на Викториските линии. * Старите улици на Моста – во историското јадро се зачувани традиционални малтешки куќи, капели и други градби. Фондацијата на Ротондата денес организира и тематски обиколки на Моста кои, покрај Ротондата, опфаќаат повеќе капели, праисторискиот долмен, старата ветерница и други места од локалното наследство. == Население == Моста во втората половина на 20 век прераснала од традиционално земјоделско село во густо населена урбана населба. Развојот бил поттикнат од изградбата на нови станбени населби, особено во периферните делови на градот. Според податоците на Локалниот совет на Моста, градот денес има околу 18.000 жители. == Стопанство == Историски, стопанството на Моста било поврзано со земјоделството, што се одразува и во традиционалното мото на градот, ''Spes Alit Ruricolam'' („Надежта го зајакнува земјоделецот“). Со урбанизацијата во текот на 20 век земјоделското земјиште значително се намалило, додека станбените, трговските и деловните површини се прошириле. Денес Моста има развиена деловна и трговска активност и претставува важен урбан центар во централниот дел на Малта. == Култура == Главниот верски настан во градот е празникот посветен на Успението на Пресвета Богородица, кој се одбележува на [[15 август]]. Ротондата претставува центар на верскиот и културниот живот на Моста. Покрај богослужбите, во Ротондата се организираат концерти, изложби и други културни настани. Комплексот денес има и музејски и туристички функции, а посетителите можат да ја разгледаат внатрешноста на базиликата, криптата, црковниот музеј, засолништето од Втората светска војна и внатрешниот дел околу куполата. == Галерија == <gallery> </gallery> == Наводи == {{reflist}} == Надворешни врски == * [https://mostalc.gov.mt/en/ Локален совет на Моста] * [https://mostarotundafoundation.org/ Mosta Rotunda Foundation] * [https://mostachurch.com/ Mosta Parish – Rotunda of Mosta] [[Категорија:Општини во Малта]] ex42nfbe2jwmf321iq9ijgm3l41wf0r 0 1403552 5629900 2026-09-18T22:04:03Z Dandarmkd 31127 Создадена страница со: {{Инфокутија Зграда | name = Спомен-костурница | native_name = | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = | status = | image = | caption = | map_type = | map_caption = | altitude = | building_type = | architectural_style = | structural_system = | cost = | ren_cost... 5629900 wikitext text/x-wiki {{Инфокутија Зграда | name = Спомен-костурница | native_name = | native_name_lang = | former_names = | alternate_names = | status = | image = | caption = | map_type = | map_caption = | altitude = | building_type = | architectural_style = | structural_system = | cost = | ren_cost = | client = | owner = | current_tenants = | landlord = | location = [[Гостивар]], [[Македонија]] | address = [[Градски парк (Гостивар)|Градски парк Гостивар]] | location_town = | location_country = | iso_region = | coordinates_display = | latitude = | longitude = | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | coordinates = | groundbreaking_date = | start_date = | completion_date = | completed_date = | opened_date = | inauguration_date = | renovation_date = | demolition_date = | destruction_date = | height = | diameter = | antenna_spire = | roof = | top_floor = | other_dimensions = | floor_count = | floor_area = | seating_type = | seating_capacity = | elevator_count = | main_contractor = | architect = | architecture_firm = | structural_engineer = | services_engineer = | civil_engineer = | other_designers = | quantity_surveyor = | awards = | designations = [[Список на културно наследство на Македонија|споменик на културата]] (20.11.1970) | ren_architect = | ren_firm = | ren_str_engineer = | ren_serv_engineer = | ren_civ_engineer = | ren_oth_designers = | ren_qty_surveyor = | ren_awards = | url = | nrhp = | references = }} '''Спомен-костурница''' — [[костурница]] во [[Гостивар]], која е прогласена за [[Список на културно наследство на Македонија|културно наследство на Македонија]]. ==Историја== Зградата била прогласена за културно наследство врз основа на актот 06-171/1 од 20 ноември 1970 година.<ref name="ноември2024">{{Наведена мрежна страница |title=Регистрирани недвижни добра по надлежност на националните установи |page=6 |author= |publisher=[[Управа за заштита на културното наследство на Македонија]] |url=http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf |accessdate=19 септември 2026 |date=ноември 2024 |archive-date=2024-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227112456/http://uzkn.gov.mk/mk/wp-content/uploads/2024/11/REGISTRIRANO-NEDVIZNO-KULTURNO-NASLEDSTVO-2024-za-web-%D1%84%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BB.pdf |url-status=live }}</ref> == Наводи == {{наводи}} {{КНМ-Гостивар}} [[Категорија:Споменици од НОБ во Македонија|Гостивар]] [[Категорија:Споменици во Гостивар]] [[Категорија:Спомен-костурници во Македонија|Гостивар]] bc09tplcqaazvjsq5f2jdtnz60vk010 0 1403553 5629909 2026-09-19T01:12:49Z Vemaiknow 127225 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354378842|Slope field]]“ 5629909 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките за наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение е може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === === Пример код за Maxima === === Пример код за Mathematica === === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> File:Slope_field_1.svg|алт=Slope field| Поле на наклон File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|алт=Integral curves| Интегрални криви Податотека:Isocline_3.png|алт=Isoclines (blue), slope field (black), and some solution curves (red)| Изоклини (сини), поле на наклон (црни) и некои криви на решение (црвени) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг.{{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] qo5zfnow6v528xgv0nppd95v1np1h7q 5629910 5629909 2026-09-19T01:16:46Z Vemaiknow 127225 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354378842|Slope field]]“ 5629910 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките за наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение е може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === <syntaxhighlight lang="matlab"> funn = @(x, y)y-x; % function f(x, y) = y-x [x, y] = meshgrid(-5:0.5:5); % intervals for x and y slopes = funn(x, y); % matrix of slope values dy = slopes ./ sqrt(1 + slopes.^2); % normalize the line element... dx = ones(length(dy)) ./ sqrt(1 + slopes.^2); % ...magnitudes for dy and dx h = quiver(x, y, dx, dy, 0.5); % plot the direction field set(h, "maxheadsize", 0.1); % alter head size </syntaxhighlight> === Пример код за Maxima === === Пример код за Mathematica === === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> File:Slope_field_1.svg|алт=Slope field| Поле на наклон File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|алт=Integral curves| Интегрални криви Податотека:Isocline_3.png|алт=Isoclines (blue), slope field (black), and some solution curves (red)| Изоклини (сини), поле на наклон (црни) и некои криви на решение (црвени) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг.{{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] hzqpnbyj96elrkpb4ttx2ajwc8gaq8t 5629911 5629910 2026-09-19T01:17:36Z Vemaiknow 127225 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354378842|Slope field]]“ 5629911 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките за наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение е може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === <syntaxhighlight lang="matlab"> funn = @(x, y)y-x; % function f(x, y) = y-x [x, y] = meshgrid(-5:0.5:5); % intervals for x and y slopes = funn(x, y); % matrix of slope values dy = slopes ./ sqrt(1 + slopes.^2); % normalize the line element... dx = ones(length(dy)) ./ sqrt(1 + slopes.^2); % ...magnitudes for dy and dx h = quiver(x, y, dx, dy, 0.5); % plot the direction field set(h, "maxheadsize", 0.1); % alter head size </syntaxhighlight> === Пример код за Maxima === /* поле за y'=xy (кликнете на точка за да добиете интегрална крива). Plotdf бара Xmaxima */ plotdf( x*y, [x,-2,2], [y,-2,2]); === Пример код за Mathematica === <syntaxhighlight lang="mathematica"> (* field for y'=xy *) VectorPlot[{1,x*y},{x,-2,2},{y,-2,2}] </syntaxhighlight> === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref><syntaxhighlight lang="text"> var('x,y') plot_slope_field(x*y, (x,0,-5), (y,-5,5)) </syntaxhighlight> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> File:Slope_field_1.svg|алт=Slope field| Поле на наклон File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|алт=Integral curves| Интегрални криви Податотека:Isocline_3.png|алт=Isoclines (blue), slope field (black), and some solution curves (red)| Изоклини (сини), поле на наклон (црни) и некои криви на решение (црвени) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг.{{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] kgcp3jetnul00ysmiix3mrr50hu0r6o 5629912 5629911 2026-09-19T01:20:27Z Vemaiknow 127225 Создадено преведувајќи ја страницата „[[:en:Special:Redirect/revision/1354378842|Slope field]]“ 5629912 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките за наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение е може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === <syntaxhighlight lang="matlab"> funn = @(x, y)y-x; % function f(x, y) = y-x [x, y] = meshgrid(-5:0.5:5); % intervals for x and y slopes = funn(x, y); % matrix of slope values dy = slopes ./ sqrt(1 + slopes.^2); % normalize the line element... dx = ones(length(dy)) ./ sqrt(1 + slopes.^2); % ...magnitudes for dy and dx h = quiver(x, y, dx, dy, 0.5); % plot the direction field set(h, "maxheadsize", 0.1); % alter head size </syntaxhighlight> === Пример код за Maxima === /* поле за y'=xy (кликнете на точка за да добиете интегрална крива). Plotdf бара Xmaxima */ plotdf( x*y, [x,-2,2], [y,-2,2]); === Пример код за Mathematica === <syntaxhighlight lang="mathematica"> (* field for y'=xy *) VectorPlot[{1,x*y},{x,-2,2},{y,-2,2}] </syntaxhighlight> === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref><syntaxhighlight lang="text"> var('x,y') plot_slope_field(x*y, (x,0,-5), (y,-5,5)) </syntaxhighlight> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> File:Slope_field_1.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slope_field_1.svg|Slope field File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|Integral curves File:Isocline_3.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isocline_3.png|Isoclines (blue), slope field (black), and some solution curves (red) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг.{{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] 1ok4fmtc8idmywwuoo93dvwcm5qwjsu 5629913 5629912 2026-09-19T01:22:58Z Vemaiknow 127225 /* Код на полето за насока во GNU Octave / MATLAB */ 5629913 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките за наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение е може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === <syntaxhighlight lang="matlab"> funn = @(x, y)y-x; % function f(x, y) = y-x [x, y] = meshgrid(-5:0.5:5); % intervals for x and y slopes = funn(x, y); % matrix of slope values dy = slopes ./ sqrt(1 + slopes.^2); % normalize the line element... dx = ones(length(dy)) ./ sqrt(1 + slopes.^2); % ...magnitudes for dy and dx h = quiver(x, y, dx, dy, 0.5); % plot the direction field set(h, "maxheadsize", 0.1); % alter head size </syntaxhighlight> === Пример код за Maxima === /* поле за y'=xy кликнете на точка за да добиете интегрална крива). Plotdf бара Xmaxima */ plotdf( x*y, [x,-2,2], [y,-2,2]); === Пример код за Mathematica === <syntaxhighlight lang="mathematica"> (* field for y'=xy *) VectorPlot[{1,x*y},{x,-2,2},{y,-2,2}] </syntaxhighlight> === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref><syntaxhighlight lang="text"> var('x,y') plot_slope_field(x*y, (x,0,-5), (y,-5,5)) </syntaxhighlight> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> File:Slope_field_1.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slope_field_1.svg|Slope field File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|Integral curves File:Isocline_3.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isocline_3.png|Isoclines (blue), slope field (black), and some solution curves (red) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг.{{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] n2cdjy5i4wj81thv49hux6fuwrpax96 5629915 5629913 2026-09-19T02:10:15Z Vemaiknow 127225 5629915 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките на наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === <syntaxhighlight lang="matlab"> funn = @(x, y)y-x; % function f(x, y) = y-x [x, y] = meshgrid(-5:0.5:5); % intervals for x and y slopes = funn(x, y); % matrix of slope values dy = slopes ./ sqrt(1 + slopes.^2); % normalize the line element... dx = ones(length(dy)) ./ sqrt(1 + slopes.^2); % ...magnitudes for dy and dx h = quiver(x, y, dx, dy, 0.5); % plot the direction field set(h, "maxheadsize", 0.1); % alter head size </syntaxhighlight> === Пример код за Maxima === /* поле за y'=xy (кликнете на точка за да добиете интегрална крива). Plotdf бара Xmaxima */ plotdf( x*y, [x,-2,2], [y,-2,2]); === Пример код за Mathematica === <syntaxhighlight lang="mathematica"> (* field for y'=xy *) VectorPlot[{1,x*y},{x,-2,2},{y,-2,2}] </syntaxhighlight> === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref><syntaxhighlight lang="text"> var('x,y') plot_slope_field(x*y, (x,0,-5), (y,-5,5)) </syntaxhighlight> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> Податотека:Slope Field 1.svg|Поле на наклон Податотека:Slope field with integral curves 1.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|Интегрални криви Податотека:Isocline 3.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isocline_3.png|Изоклини (сини), поле на наклон (црно) и некои криви на решението (црвени) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг.{{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] i5u39qpwq7up5kcifyolkbuhvt4wmw1 5629916 5629915 2026-09-19T02:12:15Z Vemaiknow 127225 5629916 wikitext text/x-wiki [[Податотека:Slope_Field-modified.svg|десно|мини|455x455пкс| Полето на наклон на <math>\frac{dy}{dx}=x^{2}-x-2</math>. Сината, црвената и зелената линија се:<math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x+4</math>, <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x</math>, и <math>\frac{x^{3}}{3}-\frac{x^{2}}{2}-2x-4</math>, соодветно.]] '''Поле на наклон''' (наречено и '''поле на насока'''<ref>{{Наведена книга|title=Elementary differential equations and boundary value problems|last=Boyce|first=William|date=2001|publisher=Wiley|isbn=9780471319993|edition=7|page=3}}</ref>) е графички приказ што ги претставува решенијата на [[диференцијална равенка]] од прв ред<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=d-5MBgAAQBAJ&pg=PA13|title=Applied Differential Equations: The Primary Course|last=Vladimir A. Dobrushkin|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4987-2835-5|page=13}}</ref> за скаларна функција. Решенијата на полето на наклон се функциите што се нацртани како непрекинати криви. Полето на наклон го прикажува наклонот определен со диференцијалната равенка во одредени вертикални и хоризонтални растојанија на <math>x,y</math>-рамнината и може да се користи за да се одреди приближниот наклон на тангентата во дадена точка на крива, при што кривата е решение на диференцијалната равенка. == Дефиниција == Полето на наклон може да се дефинира за следните типови диференцијални равенки: : <math>y' = f(x, y),</math> што геометриски може да се толкува како задавање на [[Наклон (математика)|наклонот]] на [[Допирка|тангентата]] на [[График на функција|графикот]] на решението на диференцијалната равенка (''интегралната крива'') во секоја точка <math>(x,y)</math> како функција од координатите на точката.<ref>{{Наведена книга|url=https://books.google.com/books?id=ge6nk9W0BCcC&pg=PA453|title=Handbook of Mathematics for Engineers and Scientists|last=Andrei D. Polyanin|last2=Alexander V. Manzhirov|publisher=CRC Press|year=2006|isbn=978-1-58488-502-3|page=453}}</ref> Полето на наклон може да се разгледува како начин за прикажување на реална функција од две реални променливи, <math>f(x,y)</math>, преку график во рамнината. Поточно, за даден пар <math>(x,y)</math>, се црта векторот со компоненти <math>[1, f(x,y)]</math> во точката <math>(x,y)</math> во <math>x,y</math>-рамнината. Понекогаш, векторот <math>[1, f(x,y)]</math> е нормиран за да се направи графикот попрегледен. Множеството од парови (<math>x,y</math>), во вид на правоаголна мрежа, се користи обично како подлога врз која се цртаат векторите <math>[1, f(x,y)]</math>. Изоклина (семејство од линии со ист наклон) често се користи како дополнување на полето на наклон. За равенка од облик <math>y'=f(x,y)</math>, изоклина е кривата во <math>x,y</math> -рамнина што се добива со изедначување на <math>f(x,y)</math> со константа. === Општ случај на систем од диференцијални равенки === За даден систем од диференцијални равенки, : <math>\begin{align} \frac{dx_1}{dt}&=f_1(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ \frac{dx_2}{dt}&=f_2(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \\ &\;\;\vdots \\ \frac{dx_n}{dt}&=f_n(t, x_1, x_2, \ldots, x_n) \end{align}</math> полето на наклон е низа од ознаки на наклон во фазниот простор (во произволен број димензии, зависно од бројот на релевантни променливи; на пример, две во случај на линеарна ОДР од прв ред, како што се гледа нa сликата десно). Секоја ознака на наклон е центрирана во точка <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> и е паралелна со векторот : <math>\begin{pmatrix} 1 \\ f_1(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ f_2(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \\ \vdots \\ f_n(t,x_1,x_2,\ldots,x_n) \end{pmatrix}.</math> Бројот, местоположбата и должината на ознаките за наклон можат да бидат произволни. Местоположбите на ознаките на наклон обично се избираат така што точките <math>(t,x_1,x_2,\ldots,x_n)</math> создаваат униформна мрежа. Стандардниот случај, опишан погоре, е за <math>n=1</math>. Општиот случај на полето на наклон за системите од диференцијални равенки, за <math>n>2</math>, тешко е да се визуелизира. == Општа примена == Со компјутери, комплицираните полиња на наклон можат да бидат создадени брзо и без мака. Затоа единствената практична употреба на полињата на наклон е да се добие прва претстава какво би требало да биде решението, пред да се пристапи кон барање на експлицитното општо решение. Секако, со компјутерите таквото решение може да биде одредено, доколку тоа постои. Ако нема експлицитно општо решение, компјутерите можат да користат полиња на наклон (дури и ако не се прикажани) за нумеричко наоѓање на графички решенија. Примери за такви рутини се Ојлеровиот метод, или подобро, методите Рунге-Кута. == Софтвер за цртање на полиња на наклон == Различни софтверски пакети можат да исцртаат полиња на наклон. === Код на полето за насока во GNU Octave / [[MATLAB]] === <syntaxhighlight lang="matlab"> funn = @(x, y)y-x; % function f(x, y) = y-x [x, y] = meshgrid(-5:0.5:5); % intervals for x and y slopes = funn(x, y); % matrix of slope values dy = slopes ./ sqrt(1 + slopes.^2); % normalize the line element... dx = ones(length(dy)) ./ sqrt(1 + slopes.^2); % ...magnitudes for dy and dx h = quiver(x, y, dx, dy, 0.5); % plot the direction field set(h, "maxheadsize", 0.1); % alter head size </syntaxhighlight> === Пример код за Maxima === /* поле за y'=xy (кликнете на точка за да добиете интегрална крива). Plotdf бара Xmaxima */ plotdf( x*y, [x,-2,2], [y,-2,2]); === Пример код за Mathematica === <syntaxhighlight lang="mathematica"> (* field for y'=xy *) VectorPlot[{1,x*y},{x,-2,2},{y,-2,2}] </syntaxhighlight> === Пример код за SageMath === Извор: <ref>{{Наведена мрежна страница|url=https://doc.sagemath.org/html/en/reference/plotting/sage/plot/plot_field.html|title=Plotting fields — Sage 9.4 Reference Manual: 2D Graphics}}</ref><syntaxhighlight lang="text"> var('x,y') plot_slope_field(x*y, (x,0,-5), (y,-5,5)) </syntaxhighlight> == Примери == <gallery caption="y' = x/y"> Податотека:Slope Field 1.svg|Поле на наклон Податотека:Slope field with integral curves 1.svg|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Slope_field_with_integral_curves_1.svg|Интегрални криви Податотека:Isocline 3.png|врска=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Isocline_3.png|Изоклини (сини), поле на наклон (црно) и некои криви на решението (црвени) </gallery> == Видете исто така == * [[Диференцијална равенка|Примери за диференцијални равенки]] * [[Векторско поле]] * Лапласова трансформација применета во диференцијални равенки * Список на теми за динамички системи и диференцијални равенки * Квалитативна теорија на диференцијални равенки == Референци == {{Наводи}} == Библиографија == * Бланшард, Пол; Девани, Роберт Л.; и Хол, Глен Р. (2002). ''Диференцијални равенки'' (2-ро издание). Брукс/Коул: Томпсон Леаринг. {{ISBN|0-534-38514-1}} == Надворешни врски == * <templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles>{{MathWorld|title=Поле на наклон|urlname=SlopeField}} * [http://www.math.psu.edu/cao/DFD/Dir.html Цртач на поле на наклон (Java)] * [https://homepages.bluffton.edu/~nesterd/apps/slopefields.html Цртач на поле на наклон (JavaScript)] [[Категорија:Диференцијални равенки]] [[Категорија:Инфинитезимално сметање]] [[Категорија:Страници со непрегледан превод]] pnp7bnv889ylrp4i4sqq1cw1rg56if8 10 1403554 5629921 2026-09-19T07:36:40Z Bjankuloski06 332 Bjankuloski06 ја премести страницата [[Предлошка:Reflist-talk]] на [[Предлошка:Наводи-разговор]] 5629921 wikitext text/x-wiki #пренасочување [[Предлошка:Наводи-разговор]] cry5cc0di1ti9wqy2iuddv294o8vlzl 0 1403555 5629926 2026-09-19T07:48:18Z Виолетова 1975 авторска кратенка на ботаничар 5629926 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Ернст Халиер]] hh1tej768zdl6ht7f5w9anruedbyt6a 0 1403556 5629928 2026-09-19T07:54:01Z Виолетова 1975 авторска кратенка на ботаничар 5629928 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Жан Антоан Артур Грис]] 4bjbq01he3ojjeejvfvez02a302ncfg 0 1403557 5629931 2026-09-19T08:00:55Z Виолетова 1975 авторска кратенка на ботаничар 5629931 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Питер Хартинг]] ji6ei1dqnvlt2x5uaf0vo9wd5cixlyn 0 1403558 5629936 2026-09-19T08:10:13Z Виолетова 1975 авторска кратенка на ботаничар 5629936 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Карл Адолф Агард]] cjm1mneadcqxeesx79cl2quj5tacqs2 0 1403559 5629939 2026-09-19T08:27:59Z Виолетова 1975 Пренасочување кон [[Фернандо Алтамирано]] 5629939 wikitext text/x-wiki #ПРЕНАСОЧУВАЊЕ [[Фернандо Алтамирано]] sv9a174iipo41qmrkn3jmahjpeo0787 0 1403560 5629940 2026-09-19T08:32:01Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629940 wikitext text/x-wiki '''Вера Крстевска''' ({{Роден на|||1925}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — борец во [[НОВ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Во 1944 година била член на младинска воспитна група. Во август истата година стапила како борец во [[Трета македонска ударна бригада|Третата македонска ударна бригада]]. Наскоро била повлечена од Бригадата и доделена за работа во заднината на територијата во [[Козјак]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Вера}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] eemlxeh8dzhvkpgc2r6y5wm2c89d9p8 0 1403561 5629941 2026-09-19T08:34:42Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629941 wikitext text/x-wiki '''Веца Крстевска''' ({{Роден на|||1902}} во {{Роден во|Вратница}} — ) — учесник во [[НОД]], активистка и хуманистка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Од мај 1943 година учествувала во [[НОД]]. Како сопственик на воденица давала народна помош во брашно.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Веца}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] eeg7ap5va68rd3f34uxh3lbbwtrpd2q 0 1403562 5629945 2026-09-19T08:48:34Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629945 wikitext text/x-wiki '''Катерина Георгиева Крстевска''' ({{Роден на|||1914}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1121}}</ref> == Животопис == Нивната куќа служела за состаноци на Кумановскиот воен штаб од 1941 година. Кај неа престојувале илегалци и се одржувале илегални состаноци. Бидејќи куќата не била компромитирана, била направена скривница во која се чувала муниција и оружје, а во случај на опасност и илегалци. На нивниот радиоапарат се слушале забранети радиостаници. Била член на читачка група и разнесувала илегален материјал низ градот. Ангажирана била и околу собирањето народна помош.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Олга Крстевска]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Катерина}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 7nbfafldtxeqaj0l4h6rnv3kxvgv370 0 1403563 5629946 2026-09-19T08:49:50Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629946 wikitext text/x-wiki '''Олга Георгиева Крстевска''' ({{Роден на|||1912}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка и член на [[КПМ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Нивната куќа служела за состаноци на Кумановскиот воен штаб од 1941 година. Кај неа престојувале илегалци и се одржувале илегални состаноци. Била направена скривница во која се чувала муниција и оружје, а во случај на опасност и илегалци. Била член на читачка група и разнесувала илегален материјал низ градот.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Катерина Крстевска]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Олга}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 1iwou5ndxggcsmxydkj78v79o1thpm4 5629948 5629946 2026-09-19T08:52:37Z Forbidden History 89259 5629948 wikitext text/x-wiki '''Олга Георгиева Крстевска''' ({{Роден на|||1912}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Нивната куќа служела за состаноци на Кумановскиот воен штаб од 1941 година. Кај неа престојувале илегалци и се одржувале илегални состаноци. Била направена скривница во која се чувала муниција и оружје, а во случај на опасност и илегалци. Била член на читачка група и разнесувала илегален материјал низ градот.<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Катерина Крстевска]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Олга}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 51vbgidl11bgprl5a1ht0fl0wki8ig4 0 1403564 5629947 2026-09-19T08:51:29Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629947 wikitext text/x-wiki '''Данче Крстевска-Соколица''' ({{Роден на|||1924}} во {{Роден во|Куманово}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка и работничка.<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Од 1941 година била симпатизер на [[НОД]] и давала народна помош. Во август 1944 година заминала на слободната територија на [[Козјак]] и станала борец во дополнителниот баталјон, кој влегол во составот на [[Осумнаесетта македонска ударна бригада|Осумнаесетта македонска бригада]]. Учестувала во сите борби на Бригадата, а во есента 1944 година била ангажирана за работата по [[НОМСМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Данче}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 3l8ghwpb5wpvpsvov482chvwgsddu08 0 1403565 5629950 2026-09-19T08:57:22Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629950 wikitext text/x-wiki '''Весела Димкова-Брезоска Крстевска''' ({{Роден на|20|февруари|1925}} во {{Роден во|Прилеп}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], носител на [[Партизанска споменица 1941]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == [[Податотека:Partizanska spomenica 1941, eksponat u muzeju u Beloj Crkvi.jpg|мини|Весела Крстевска е носител на Партизанска споменица 1941.]] Уште пред војната учествувала во илегалната револуционерна работа на напредната младина во [[Прилеп]]. Била член на илегална младинска група. Член станала на [[СКОЈ]] во јуни 1940 година, а во јули 1941 била примена за член на [[КПЈ]]. Во октомври 1941 година стапила во [[Прилепски партизански одред „Гоце Делчев“|Првиот прилепски партизански одред]]. По расформирањето на Одредот се вратила во Прилеп на илегална работа. По извесно време полицијата ја открила и затворила (24.XI.1941). Како малолетна била осудена од Скопскиот ВПС на три ипол години затвор. Како тешко болна и малолетна била ослободена од затвор на 14.IX.1943 година. Носител е на [[Партизанска споменица 1941]] и повеќе одликувања.<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска Димкова-Брезоска, Весела}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] [[Категорија:Носители на Партизанска споменица од 1941]] 646jrmels48w179arueamm2av011udz 0 1403566 5629952 2026-09-19T09:00:10Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629952 wikitext text/x-wiki '''Драгана Крстевска''' ({{Роден во|Србјани}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка и член на [[АФЖ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Од август учествувала во [[НОД]] и својот дом го ставила на располагање на партиската организација во [[Србјани|селото]]. Кај неа дома често се одржувале илегални состаноци и престојувале илегалци. Повремено била користена како курир. Раководела со воспитна група и работела на организирањето на [[АФЖ]] во селото. Со својата група собирала народна помош за НОВ на Македонија и [[ПОМ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Драгана}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 39f8se0shhf61pagjsfnpqixy7bui5n 5629953 5629952 2026-09-19T09:01:58Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629953 wikitext text/x-wiki '''Драгана Крстевска''' ({{Роден во|Србјани}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]], активистка и член на [[АФЖ]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Од август учествувала во [[НОД]] и својот дом го ставила на располагање на партиската организација во [[Србјани|селото]]. Кај неа дома често се одржувале илегални состаноци и престојувале илегалци. Повремено била користена како курир. Раководела со воспитна група и работела на организирањето на [[АФЖ]] во селото. Со својата група собирала народна помош за НОВ на Македонија и [[ПОМ]].<ref name=":0" /> == Поврзано == * [[Ангеле Крстески]] * [[Стојан Крстески]] == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Драгана}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] dymxpu2uudpzm1p1e4c3v4eh0m03n0d 0 1403567 5629957 2026-09-19T09:04:40Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629957 wikitext text/x-wiki '''Радисава Коладиновиќ Крстевска-Цветана''' ({{Роден на|6|мај|1912}} во {{Роден во|Прилеп}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1122}}</ref> == Животопис == Од 1941 година учествувала во заднината на [[НОД]]. Чувала илегалци, растурала пропаганден материјал, собирала лекови и негувала болни и ранети партизани што доаѓале во куќата на [[Менка Ристеска]] во [[Прилеп]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстевска, Радисава}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] 98c5zap6x845oln5grbpbb6jtihdjwf 0 1403568 5629959 2026-09-19T09:09:51Z Forbidden History 89259 Основна страна 5629959 wikitext text/x-wiki '''Даница Мрчевска Крстеска''' ({{Роден на|28|август|1922}} во {{Роден во|Дабница}} — ) — учесник во [[Народноослободителна војска на Македонија|НОВ на Македонија]].<ref name=":0">{{Наведена книга|title=Жените на Македонија во НОВ 1941-1945|last=Весковиќ-Вангели|first=д-р. Вера|last2=Јовановиќ|first2=Марија|publisher=[[Институт за национална историја]]|year=1976|location=[[Скопје]]|pages=1124}}</ref> == Животопис == Капитулацијата на стара [[Кралство Југославија|Југославија]] ја затекла во [[Прилеп]]. Со отпочнувањето на [[Ден на востанието на Македонија|вооруженото востание]] веднаш станала активен соработник во [[НОД]]. Била ангажирана околу исхраната и сместувањето на една група илегалци, бивши затвореници. Ползувана е како курир за пренесување на пошта од [[Прилеп]] до село [[Дабница]]. Обезбедувала простории за одржување на илегални состаноци. За цело време на окупацијата нејзината куќа и овошната градина биле сигурно засолниште на илегалци — познати раководители на [[НОД]]. Работела и на омасовувањето на [[АФЖ]].<ref name=":0" /> == Наводи == {{Наводи}} {{Македонија-био-никулец}} {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ: Крстеска, Даница}} [[Категорија:Учесници во НОБ]] [[Категорија:Жени во НОБ]] ca6uixto60jkbc46aok1b2xf96uv1j4 0 1403569 5629972 2026-09-19T10:19:27Z Carshalton 30527 Создадена страница со: {{Infobox football biography-retired | playername = Алберт Риера | image = [[Податотека:1 albert riera 2017 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Алберт Риера Ортега<ref>{{cite web|url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|title=Acta del partido celebrado el 10 de mayo de 2015, en Palma de Mallorca|trans-title=Minutes of the match held on... 5629972 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Алберт Риера | image = [[Податотека:1 albert riera 2017 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Алберт Риера Ортега<ref>{{cite web|url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|title=Acta del partido celebrado el 10 de mayo de 2015, en Palma de Mallorca|trans-title=Minutes of the match held on 10 May 2015, in Palma de Mallorca|publisher=[[Royal Spanish Football Federation]]|language=es|access-date=18 June 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219090355/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|archive-date=19 February 2023}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivos/fichas/1/166/4262.html|title=Albert RIERA Ortega|newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=es|access-date=8 November 2019}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1982|4|15}}<ref name=Profile/> | cityofbirth = {{роден во|Манакор|}} | countryofbirth = [[Шпанија]]<ref name=Profile/> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} (тренер) | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Mallorca}} | years1 = 2000-2002 | caps1 = 54 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Mallorca B}} | years2 = 2001-2003 | caps2 = 46 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Mallorca}} | years3 = 2003-2005 | caps3 = 53 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Bordeaux}} | years4 = 2005-2008 | caps4 = 72 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team Espanyol}} | years5 = 2006 | caps5 = 15 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Manchester City}} | years6 = 2008-2010 | caps6 = 40 | goals6 = 3 | clubs6 = {{Fb team Liverpool}} | years7 = 2010-2011 | caps7 = 26 | goals7 = 6 | clubs7 = {{Fb team Olympiakos}} | years8 = 2011-2014 | caps8 = 60 | goals8 = 3 | clubs8 = {{Fb team Galatasaray}} | years9 = 2014 | caps9 = 8 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Watford}} | years10 = 2014 | caps10 = 0 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Udinese}} | years11 = 2015 | caps11 = 6 | goals11 = 0 | clubs11 = {{Fb team Mallorca}} | years12 = 2015 | caps12 = 12 | goals12 = 1 | clubs12 = {{Fb team Zavrc}} | years13 = 2016 | caps13 = 1 | goals13 = 0 | clubs13 = {{Fb team Koper}} | nationalyears1 = 2000-2001 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears3 = 2007-2009 | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | manageryears1 = 2020–2022 | managerclubs1 = {{Fb team Galatasaray}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2022–2023 | managerclubs2 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | manageryears3 = 2023 | managerclubs3 = {{Fb team Celje}} | manageryears4 = 2023–2024 | managerclubs4 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears5 = 2024–2026 | managerclubs5 = {{Fb team Celje}} | manageryears6 = 2026 | managerclubs6 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | manageryears7 = 2026– | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} }} '''Алберт Риера Ортега''' (роден на [[15 април]] [[1982]]) — [[Шпанија|шпански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]. ==Биографија== Неговиот помал брат, [[Сито Риера|Сито]], исто така е фудбалер.<ref>{{cite web|url=http://www.futbolbalear.es/2010/08/11/sito-riera-me-gustaria-jugar-en-el-mallorca/|title=Sito Riera: "Me gustaría jugar en el Mallorca"|trans-title=Sito Riera: "I would like to play with Mallorca"|publisher=Fútbol Balear|language=es|date=11 August 2010|access-date=28 January 2014}}</ref> Во 2009 година, Риера се оженил со русинката Јулија Королева, со која има три деца.<ref>{{cite web|url=https://bk55.ru/news/article/128845/|title=Испанский футболист Риера ради жены из Омска получает гражданство РФ|trans-title=Spanish footballer Riera receives Russian citizenship for the sake of his wife from Tomsk|publisher=BK 55|language=ru|date=20 June 2018|access-date=30 January 2022}}</ref> Тие се разделиле во 2023 година.<ref>{{cite web|url=https://glossy.espreso.co.rs/amp/248130/privatni-zivot-novog-trenera-zvezde-alberta-rijere|title=Zbog ljubavi je Španac otišao u Sibir... Novi trener Zvezde posle Ruskinje voli lepoticu s naših prostora|trans-title=|publisher=Glossy|language=sl|date=16 August 2026|access-date=21 August 2026}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мајорка=== Роден во [[Манакор]], на [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]], Риера ја започнал својата професионална кариера во клубот од неговиот роден град [[ФК Мајорка|Мајорка]]. Своето деби за првиот тим го имал на 25 февруари 2001 година под водството на тренерот [[Луис Арагонес]], влегувајќи како замена во 71-вата минута за [[Луис Карерас]] во поразот со 2–1 на гостувањето кај [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]] во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2000-2001|Примера Дивисион]],<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/02/26/pagina-28/425338/pdf.html#&mode=fullScreen|title=El Racing no se rinde y frena al Mallorca|trans-title=Racing don't surrender and put the brakes on Mallorca|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ernesto|last=Vicario|language=es|date=26 February 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> а својот прв гол го постигнал на 27 мај, кога откако влегол од клупата за резервни играчи го заокружил домашниот триумф со 4–0 над {{Fb team (N) Rayo Vallecano}}, со што бил обезбеден пласман во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/05/28/pagina-25/1441256/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Mallorca de Champions|trans-title=Champions League Mallorca|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=Aguiló|language=es|date=28 May 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> Во првите две сезони одиграл вкупно 17 натпревари и постигнал три гола. Во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2002–2003|сезоната 2002–2003]], веќе како неприкосновен стартер, Риера му помогнал на локалниот тим да ја освои [[Фудбалски куп на Шпанија 2002–2003|титулата]] во [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]],<ref name=Copa>{{cite news|url=http://elpais.com/diario/2003/06/29/deportes/1056837603_850215.html|title=Eto'o pone Mallorca a brindar|trans-title=Eto'o has Mallorca toasting|newspaper=[[El País]]|first=José|last=Miguelez|language=es|date=29 June 2003|access-date=5 April 2016}}</ref> и постигнал четири гола во 35 настапи во првенството.<ref name=Mirror>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|title=10 things you need to know about new Liverpool signing Albert Riera|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=Dan|last=Silver|date=29 August 2008|access-date=1 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614145034/http://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|archive-date=14 June 2009}}</ref> ===Бордо=== Во летото 2003 година, Риера се преселил во [[ФК Бордо|Бордо]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0193-0e6ab3dac6e4-9b17d73f92c6-1000--riera-raring-to-go-at-bordeaux/|title=Riera raring to go at Bordeaux|publisher=UEFA|date=31 July 2003|access-date=24 August 2010}}</ref> Во текот на двегодишниот престој со ''„жирондинците“'',, тој одиграл 66 натпревари во сите натпреварувања и постигнал девет гола;<ref>{{cite web|url=https://www.football365.fr/espagnols-de-ligue-1-diapo-2653871.html#item=1|title=Les espagnols de la Ligue 1 [Diapo]|trans-title=The Ligue 1 Spaniards [Diapo]|publisher=Football 365|language=fr|date=8 August 2016|access-date=9 November 2019}}</ref> од нив, пет ги постигнал во [[УЕФА Лига Европа 2003-2004|Купот на УЕФА 2003-2004]], каде Бордо стигнал далеку до четвртфиналето во кое биле елиминирани од подоцнежниот освојувач [[ФК Валенсија|Валенсија]].<ref>{{cite news|url=https://www.nouvelobs.com/sport/20030926.OBS7087/laborieuse-victoire-de-bordeaux-a-domicile.html|title=Laborieuse victoire de Bordeaux à domicile|trans-title=Laborious home victory for Bordeaux|newspaper=[[L'Obs]]|language=fr|date=2 October 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2003/nov/28/newsstory.sport3|title=French aces trump Hearts|newspaper=[[The Guardian]]|first=Graham|last=Clark|date=28 November 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0ea6b7aca47c-c78e15ad5086-1000--bordeaux-find-extra-gear/|title=Bordeaux find extra gear|publisher=UEFA|date=3 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0e6c105d4ea6-fffd58725143-1000--bordeaux-braced-for-brugge/|title=Bordeaux braced for Brugge|publisher=UEFA|date=25 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019c-0e6ad5d8f788-33e54e9e5551-1000--rufete-sparks-valencia-joy/|title=Rufete sparks Valencia joy|publisher=UEFA|date=8 April 2004|access-date=23 April 2023}}</ref> ===Еспањол и Манчестер Сити=== Риера се вратил во Шпанија во 2005 година, кога потпишал за [[ФК Еспањол|Еспањол]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0257-0de68328be3e-adfe0130a228-1000--riera-wings-into-espanyol/|title=Riera wings into Espanyol|publisher=UEFA|date=7 July 2005|access-date=24 August 2010}}</ref> Тој одиграл само осум првенствени натпревари во неговата [[Примера Дивисион (Шпанија) 2005–2006|прва сезона]], по што во јануари 2006 година, бил испратен на позајмица во [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|archive-url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|url-status=dead|archive-date=5 January 2013|title=City tempt Riera to England|publisher=UEFA|date=5 January 2006|access-date=24 August 2010}}</ref> Сепак, во Англија доживеал ново разочарување, повторно не успевајќи да се избори за место во тимот. Шестмесечната позајмица ја завршил со вкупно 19 настапи помеѓу [[Премиер лига на Англија 2005-2006|првенството]] и [[ФА куп 2005-2006|ФА купот]], а својот единствен гол го постигнал против во победата со 3–0 на домашен терен против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на 1 февруари.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4657216.stm|title=Man City 3–0 Newcastle|publisher=[[BBC Sport]]|date=1 February 2006|access-date=20 November 2009}}</ref> Риера се вратил во [[Каталонија]] пред почетокот на [[Примера Дивисион (Шпанија) 2006–2007|сезоната 2006–2007]], во која Еспањол успеал да стигне до [[Финале на Купот на УЕФА во 2007 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2006-2007|Купот на УЕФА]] на [[Хампден Парк]] во [[Глазгов]]. Во тој натпревар против другата шпанска екипа, [[ФК Севиља|Севиља]], Риера постигнал гол со кој го израмнил резултатот на 1–1, но неговиот тим на крајот загубил по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување нa пенали]].<ref name=UEFA>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6657065.stm|title=Espanyol 2–2 Sevilla|publisher=BBC Sport|first=Charlie|last=Henderson|date=16 May 2007|access-date=19 March 2010}}</ref> На крајот од сезоната, тој го продолжил договорот до 2011 година.<ref>{{cite news|url=http://futbol.as.com/futbol/2007/08/23/mas_futbol/1187820012_850215.html|title=Riera prolonga su contrato con el Espanyol hasta el 2011|trans-title=Riera extends his contract with Espanyol until 2011|newspaper=[[Diario AS]]|language=es|date=23 August 2007|access-date=17 February 2016}}</ref> Вкупно во дресот на Еспањол одиграл 94 натпревари и постигнал 12 гола. ===Ливерпул=== На 1 септември 2008 година (последниот ден од преодниот рок), Риера потпишал четиригодишен договор со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] кој за него платил обештетување од 8 милиони фунти.<ref name=Mirror/> Дебитирал во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] на 13 септември, играјќи 71 минута во победата со 2–1 на домашен терен против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7601885.stm|title=Liverpool 2–1 Man Utd|publisher=BBC Sport|first=Mandeep|last=Sanghera|date=13 September 2008|access-date=10 December 2018}}</ref> а својот прв гол за ''„црвените“'' го постигнал на 18 октомври, во победата со 3–2 над [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7665090.stm|title=Liverpool 3–2 Wigan|publisher=BBC Sport|first=Russell|last=Barder|date=18 October 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> по што постигнал уште еден во победата со 3–1 на гостувањето кај {{Fb team (N) PSV}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2008–2009 - групна фаза|групната фаза]] на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7763223.stm|title=PSV 1–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Ian|last=Hughes|date=9 December 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> Риера го постигнал првиот гол на Ливерпул за 2009 година, отворајќи го резултатот на 3 јануари во победата со 2-0 над {{Fb team (N) Preston}} во третото коло на [[ФА куп 2008-2009|ФА купот]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/7803324.stm|title=Preston 0–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Mark|last=Ashenden|date=3 January 2009|access-date=22 September 2009}}</ref> Подоцна таа сезона, на 22 март 2009 година, тој постигнал гол и во убедливата домашна победа од 5–0 над {{Fb team (N) Aston Villa}} во лигата, погодувајќи со удар од полуволеј по едно долго додавање од голманот [[Пепе Реина]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7937107.stm|title=Liverpool 5–0 Aston Villa|publisher=BBC Sport|first=Phil|last=McNulty|date=22 March 2009|access-date=19 March 2010}}</ref> На 18 март 2010 година, Риера бил суспендиран поради коментарите што ги дал за шпанските медиуми во врска со неговите можности да настапува за првиот тим и пристапот на менаџерот [[Рафаел Бенитес]]. Играчот бил цитиран како рекол: „Тој никогаш не решил некоја ситуација со играч разговарајќи со него.“<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|title=Rafael Benitez keen to offload outspoken Albert Riera|publisher=BBC Sport|date=26 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325093806/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|archive-date=25 March 2010}}</ref> По овие коментари, Риера бил ставен на трансфер-листата, а руските клубови [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] и [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]] биле заинтересирани да го ангажираат.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/rafael-benitez-banishes-vocal-albert-riera-vn7h67wkg7r|title=Rafael Benitez banishes vocal Albert Riera|newspaper=[[The Times]]|date=19 March 2010|access-date=9 November 2019}}</ref> На 23 март, било објавено дека Ливерпул ја прифатил понудата од 6 милиони фунти од ЦСКА Москва за играчот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|title=Liverpool accept £6m offer from CSKA Moscow for Albert Riera|newspaper=The Guardian|location=London|first=Andy|last=Hunter|date=24 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324193143/http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|archive-date=24 March 2010}}</ref> Сепак, се покажало дека станувало збор само за гласини, бидејќи интересот официјално бил демантиран;<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|title=CSKA deny interest in Albert Riera|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=25 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402070914/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|archive-date=2 April 2010}}</ref> дополнително, агентот на играчот, Анхел Кастелс, потврдил дека само Спартак Москва доставил конкретна понуда.<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/Benitez/subasta/Riera/elpepidep/20100327elpepidep_6/Tes|title=Benítez 'subasta' a Riera|trans-title=Benítez 'auctions' Riera|newspaper=El País|first=Jordi|last=Quixano|language=es|date=27 March 2010|access-date=28 March 2010}}</ref> ===Олимпијакос=== На 23 јули 2010 година, Риера потпишал четиригодишен договор со [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|title=Liverpool winger Albert Riera completes Olympiakos move|publisher=BBC Sport|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723133030/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|archive-date=23 July 2010}}</ref> Вредноста на трансферот изнесувала околу 6 милиони евра (4 милиони евра, плус дополнителни потенцијални 2 милиони евра во бонуси), со плата од околу 2,5 милиони евра по сезона; така, тој станал еден од најскапите трансфери во историјата на земјата, а во клубот повторно се соединил со својот поранешен тренер од Еспањол, [[Ернесто Валверде]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|title=Official: Olympiacos sign Albert Riera from Liverpool|publisher=[[Goal (website)|Goal]]|first=Adam|last=Scime|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100725014848/http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|archive-date=25 July 2010}}</ref> Риера го постигнал својот прв гол против [[ФК Керкира|Керкира]] во победата со 2–0 на домашен терен.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/olympiakos-kerkyra-2-0.7929817.html|title=Ολυμπιακός-Κέρκυρα 2–0|trans-title=Olympiacos-Kerkyra 2–0|publisher=Sport 24|first=Panos|last=Charalampous|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.contra.gr/podosfairo/olympiakos-kerkyra-2-0-vids.6861324.html|title=Ολυμπιακός – Κέρκυρα 2–0 (vids)|trans-title=Ολυμπιακός – Керкира 2–0 (видеа)|publisher=Contra|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref> Сезоната ја завршил со 28 настапи и 6 гола во сите натпреварувања, придонесувајќи тимот од [[Пиреј]] да ја освои титулата во [[Суперлига на Грција|грчкото првенство]].<ref name=SLG>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/21/futbol/1300662014.html|title=El Olympiacos de Valverde, campeón de la Liga griega|trans-title=Valverde's Olympiacos, Greek League champions|newspaper=El Mundo|language=es|date=21 March 2011|access-date=8 November 2019}}</ref> ===Галатасарај=== [[File:Riera.JPG|left|thumb|180px|Риера со {{Fb team (N) Galatasaray}} во 2012]] На 3 септември 2011 година, Риера го комплетирал трансферот вреден 3 милиони евра во [[Турција|турскиот]] клуб [[ФК Галатасарај|Галатасарај]], потпишувајќи четиригодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/es/news/21/fichajes/2011/09/03/2648808/es-oficial-el-galatasaray-ficha-a-albert-riera|title=Es oficial: El Galatasaray ficha a Albert Riera|trans-title=It's official: Galatasaray sign Albert Riera|publisher=Goal|language=es|date=3 September 2011|access-date=17 February 2016}}</ref> Својот прв гол во [[Суперлига на Турција|Суперлигата на Турција]] го постигнал на 25 јануари 2012 година, во победата со 4–0 на домашен терен против [[Анкарагуџу]], и бил стандарден првотимец во неговата прва сезона, во која со тимот од [[Истанбул]] ја освоил [[Суперлига на Турција 2011-2012|националната титула]]; сепак, тој исто така, бил вмешан во физичка пресметка со соиграчот [[Фелипе Мело]] непосредно пред почетокот на плејофот.<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/melo-riera-brawl-overshadows-last-week-in-the-super-league.aspx?pageID=238&nID=17843&NewsCatID=362|title=Melo-Riera brawl overshadows last week in the Super League|newspaper=[[Hürriyet Daily News]]|date=7 April 2012|access-date=17 February 2016}}</ref> Пред почетокот на следната сезона, по доаѓањето на талентираниот [[Нордин Амрабат]], Риера бил прекомандуван од тренерот [[Фатих Терим]] во одбраната играјќи на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], главно поради недостигот на други опции на таа позиција, освен често повредениот [[Хакан Балта]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2013/03/29/en/football/real_madrid/1364512402.html|title="Galatasaray fans win games"|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|first=Juan Ignacio|last=García-Ochoa|date=29 March 2013|access-date=17 February 2016}}</ref> На 28 јануари 2014 година, во вземна согласност со клубот Риера го раскинал договорот со Галатасарај заминувајќи си од таму со оштета од 750.000.<ref>{{cite web|url=http://www.soccernews.com/riera-amrabat-leave-galatasaray/136985/|title=Riera, Amrabat leave Galatasaray|publisher=Soccer News|first=Nemanja|last=Lazarevic|date=28 January 2014|access-date=3 February 2014}}</ref> ===Удинезе и Вотфорд=== На 24 март 2014 година, Риера потпиша преддоговор со италијанскиот клуб {{Fb team (N) Udinese}}, кој требало да стапи во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|title=Primo tassello per la prossima stagione: ha firmato Albert Riera Ortega|trans-title=First piece for next season: Albert Riera Ortega has signed|publisher=Udinese Calcio|language=it|date=24 March 2014|access-date=24 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324190225/http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|archive-date=24 March 2014}}</ref> Три дена подоцна, тој се вратил во Англија каде му се приклучил на {{Fb team (N) Watford}} во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] до крајот на сезоната 2013-2014<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/watford-sign-former-liverpool-and-spain-winger-albert-riera-on-until-the-end-of-season-9219203.html|title=Watford sign former Liverpool and Spain winger Albert Riera on until the end of season|newspaper=[[Evening Standard]]|date=27 March 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> Риера одиграл 8 натпревари за ''„стршлените“'' и постигнал еден гол во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Ipswich Town}} на 19 април 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26998629|title=Watford 3–1 Ipswich|publisher=BBC Sport|date=19 April 2014|access-date=19 April 2014}}</ref> Неговото искуство со Вотфорд завршило неславно, откако во својот последен натпревар за клубот тој бил исклучен поради добивање на втор жолт картон после остар старт врз [[Диего Појет]] во поразот со 3–1 на гостувањето кај [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]].<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|title=Match report: Charlton Athletic 3–1 Watford|publisher=Watford F.C.|date=29 April 2014|access-date=18 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617183228/http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> По натпреварот, тој бил обвинет од страна на [[Фудбалска асоцијација на Англија|ФА]] за недолично однесување, откако се соочил со службените лица и морал да биде одвлечен од нив од страна на своите соиграчи;<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11686/9291696/watford-winger-albert-riera-faces-fa-misconduct-charge-over-reaction-to-red-card|title=Watford winger Albert Riera faces FA misconduct charge over reaction to red card|publisher=[[Sky Sports]]|date=1 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> поради ова му била изречена суспензија од два натпревари, иако до крајот на сезоната останал само уште еден натпревар,<ref>{{cite news|url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/11193325.Riera_handed_additional_one_match_suspension/|title=Watford's Albert Riera handed additional one-match ban by the FA for his conduct following his red card against Charlton Athletic|newspaper=[[Watford Observer]]|date=6 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> по што тој се вратил во Удинезе.<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|title=Official: Released players confirmed|publisher=Watford F.C.|date=4 June 2014|access-date=17 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617184821/http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> ===Подоцнежните години од кариерата=== На 29 ноември 2014 година, Риера бил отпуштен од Удинезе без ниту еден настап за клубот, затоа што присуствувал на [[Покер|покер турнир]] наместо да се пријави за настап во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]],<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Udinese/24-11-2014/udinese-albert-riera-asso-poker-secondo-un-torneo-mentre-compagni-pareggiano-col-chievo-10040405691.shtml|title=Udinese, Albert Riera, il calciatore dimenticato che vince a poker|trans-title=Udinese, Albert Riera, the forgotten player who wins at poker|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=24 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203064339/http://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|url-status=dead|archive-date=3 December 2014|title=Ex-Liverpool man Albert Riera sacked by Udinese after missing game to play poker|publisher=[[Bleacher Report]]|first=Mark|last=Patterson|date=30 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> а исто така преку [[Twitter]] ја навредувал организацијата.<ref>{{cite web|url=https://www.calcioweb.eu/2014/11/udinese-riera-cacciato-via-insultava-la-squadra-su-twitter-e-giocava-poker-durante-le-partite/150706/|title=Udinese – Riera cacciato via: insultava la squadra su Twitter e giocava a poker durante le partite|trans-title=Udinese – Riera gets the boot: insulting squad on Twitter and playing poker during match|publisher=Calcio Web|first=Giuseppe|last=Mazza|date=29 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> На 5 март 2015 година, тој се вратил во својот прв клуб, Мајорка, откако се договорил со нив за едноиполгодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|title=Riera vuelve a casa|trans-title=Riera returns home|publisher=RCD Mallorca|language=es|date=5 March 2015|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402190016/http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|archive-date=2 April 2015}}</ref> Сепак, во мај истата година, против него била покрената дисциплинска постапка откако изјавил дека повеќе нема да настапува за тимот сè додека [[Микел Солер]] е тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/05/19/futbol/equipos/mallorca/1432033628.html|title=El Mallorca abre expediente a Riera por "grave indisciplina"|trans-title=Mallorca start disciplinary proceedings on Riera for "severe breach of discipline"|newspaper=Marca|language=es|date=19 May 2015|access-date=6 November 2015}}</ref> На 11 септември 2015 година, словенскиот спортски весник [[Екипа (Словенија)|''Ekipa'']] објавил дека Риера ќе потпише договор со [[НК Заврч|Заврч]].<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f2caaedd306/zavrc-koper-senzacija-prihaja-nekdanji-spanski-reprezentant|title=Zavrc – Koper: Senzacija! Prihaja nekdanji spanski reprezentant|trans-title=Zavrc – Koper: Surprise! Former Spanish international arrives|newspaper=[[Ekipa (Slovenia)|Ekipa]]|language=sl|date=11 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Три дена подоцна, тој бил официјално претставен во клубот.<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f84490a6d90/ekskluzivno-ce-niste-verjeli-zdaj-morate-riera-na-treningu-v-zavrcu|title=Riera v dresu Zavrča|trans-title=Riera in Zavrc's jersey|newspaper=Ekipa|language=sl|date=15 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Риера го раскинал договорот на 22 јануари 2016 година,<ref>{{cite web|url=http://www.rtvslo.si/sport/nogomet/riera-sporazumno-zapusca-zavrc/384016|title=Riera sporazumno zapušča Zavrč|trans-title=Riera is leaving Zavrc after mutual contract termination|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|author=S.J.|language=sl|date=22 January 2016|access-date=22 January 2016}}</ref> но останал во земјата, бидејќи набргу потоа му се приклучил на [[ФК Копер|Копер]] до јуни 2018 година.<ref>{{cite web|url=http://www.nogomania.com/Slovenski-Nogomet/Ekipa/Koper/Novica/Rieri-pogodba-kar-do-leta-2018.aspx|title=Rieri pogodba kar do leta 2018|trans-title=Riera signed until 2018|publisher=Nogomania|author=Uredništvo|language=sl|date=26 January 2016|access-date=27 January 2016}}</ref> Тој му се приклучил на тимот и како помошник [[спортски директор]], а забележал и еден настап во натпреварот против [[НД Приморје|Приморје]] во вториот дел од1 сезоната; потоа бил суспендиран од тренинзите, а неговиот договор бил еднострано раскинат во јули 2016 година.<ref>{{cite web|url=https://snportal.si/prva-liga/riera-ni-vec-clan-kopra/|title=Riera ni več član Kopra|trans-title=Riera is no longer a member of Koper|publisher=Slovenski nogometni portal|first=Peter|last=Dominko|language=sl|date=22 July 2016|access-date=22 July 2016}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/riera-albert/xt8jqdte/ Алберт Риера на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/albert-riera/profil/spieler/7373 Алберт Риера на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/106274/albert-riera Хари Кејн на espn] * [https://www.whoscored.com/players/4958/show/albert-riera Алберт Риера на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Риера, Алберт}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајорка]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Еспањол]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпијакос]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вотфорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Црвена ѕвезда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1982 година]] pra54adzdssa0449waym0ukizyhaiso 5629973 5629972 2026-09-19T10:19:55Z Carshalton 30527 /* Подоцнежните години од кариерата */ 5629973 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Алберт Риера | image = [[Податотека:1 albert riera 2017 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Алберт Риера Ортега<ref>{{cite web|url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|title=Acta del partido celebrado el 10 de mayo de 2015, en Palma de Mallorca|trans-title=Minutes of the match held on 10 May 2015, in Palma de Mallorca|publisher=[[Royal Spanish Football Federation]]|language=es|access-date=18 June 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219090355/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|archive-date=19 February 2023}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivos/fichas/1/166/4262.html|title=Albert RIERA Ortega|newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=es|access-date=8 November 2019}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1982|4|15}}<ref name=Profile/> | cityofbirth = {{роден во|Манакор|}} | countryofbirth = [[Шпанија]]<ref name=Profile/> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} (тренер) | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Mallorca}} | years1 = 2000-2002 | caps1 = 54 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Mallorca B}} | years2 = 2001-2003 | caps2 = 46 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Mallorca}} | years3 = 2003-2005 | caps3 = 53 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Bordeaux}} | years4 = 2005-2008 | caps4 = 72 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team Espanyol}} | years5 = 2006 | caps5 = 15 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Manchester City}} | years6 = 2008-2010 | caps6 = 40 | goals6 = 3 | clubs6 = {{Fb team Liverpool}} | years7 = 2010-2011 | caps7 = 26 | goals7 = 6 | clubs7 = {{Fb team Olympiakos}} | years8 = 2011-2014 | caps8 = 60 | goals8 = 3 | clubs8 = {{Fb team Galatasaray}} | years9 = 2014 | caps9 = 8 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Watford}} | years10 = 2014 | caps10 = 0 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Udinese}} | years11 = 2015 | caps11 = 6 | goals11 = 0 | clubs11 = {{Fb team Mallorca}} | years12 = 2015 | caps12 = 12 | goals12 = 1 | clubs12 = {{Fb team Zavrc}} | years13 = 2016 | caps13 = 1 | goals13 = 0 | clubs13 = {{Fb team Koper}} | nationalyears1 = 2000-2001 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears3 = 2007-2009 | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | manageryears1 = 2020–2022 | managerclubs1 = {{Fb team Galatasaray}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2022–2023 | managerclubs2 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | manageryears3 = 2023 | managerclubs3 = {{Fb team Celje}} | manageryears4 = 2023–2024 | managerclubs4 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears5 = 2024–2026 | managerclubs5 = {{Fb team Celje}} | manageryears6 = 2026 | managerclubs6 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | manageryears7 = 2026– | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} }} '''Алберт Риера Ортега''' (роден на [[15 април]] [[1982]]) — [[Шпанија|шпански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]. ==Биографија== Неговиот помал брат, [[Сито Риера|Сито]], исто така е фудбалер.<ref>{{cite web|url=http://www.futbolbalear.es/2010/08/11/sito-riera-me-gustaria-jugar-en-el-mallorca/|title=Sito Riera: "Me gustaría jugar en el Mallorca"|trans-title=Sito Riera: "I would like to play with Mallorca"|publisher=Fútbol Balear|language=es|date=11 August 2010|access-date=28 January 2014}}</ref> Во 2009 година, Риера се оженил со русинката Јулија Королева, со која има три деца.<ref>{{cite web|url=https://bk55.ru/news/article/128845/|title=Испанский футболист Риера ради жены из Омска получает гражданство РФ|trans-title=Spanish footballer Riera receives Russian citizenship for the sake of his wife from Tomsk|publisher=BK 55|language=ru|date=20 June 2018|access-date=30 January 2022}}</ref> Тие се разделиле во 2023 година.<ref>{{cite web|url=https://glossy.espreso.co.rs/amp/248130/privatni-zivot-novog-trenera-zvezde-alberta-rijere|title=Zbog ljubavi je Španac otišao u Sibir... Novi trener Zvezde posle Ruskinje voli lepoticu s naših prostora|trans-title=|publisher=Glossy|language=sl|date=16 August 2026|access-date=21 August 2026}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мајорка=== Роден во [[Манакор]], на [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]], Риера ја започнал својата професионална кариера во клубот од неговиот роден град [[ФК Мајорка|Мајорка]]. Своето деби за првиот тим го имал на 25 февруари 2001 година под водството на тренерот [[Луис Арагонес]], влегувајќи како замена во 71-вата минута за [[Луис Карерас]] во поразот со 2–1 на гостувањето кај [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]] во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2000-2001|Примера Дивисион]],<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/02/26/pagina-28/425338/pdf.html#&mode=fullScreen|title=El Racing no se rinde y frena al Mallorca|trans-title=Racing don't surrender and put the brakes on Mallorca|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ernesto|last=Vicario|language=es|date=26 February 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> а својот прв гол го постигнал на 27 мај, кога откако влегол од клупата за резервни играчи го заокружил домашниот триумф со 4–0 над {{Fb team (N) Rayo Vallecano}}, со што бил обезбеден пласман во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/05/28/pagina-25/1441256/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Mallorca de Champions|trans-title=Champions League Mallorca|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=Aguiló|language=es|date=28 May 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> Во првите две сезони одиграл вкупно 17 натпревари и постигнал три гола. Во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2002–2003|сезоната 2002–2003]], веќе како неприкосновен стартер, Риера му помогнал на локалниот тим да ја освои [[Фудбалски куп на Шпанија 2002–2003|титулата]] во [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]],<ref name=Copa>{{cite news|url=http://elpais.com/diario/2003/06/29/deportes/1056837603_850215.html|title=Eto'o pone Mallorca a brindar|trans-title=Eto'o has Mallorca toasting|newspaper=[[El País]]|first=José|last=Miguelez|language=es|date=29 June 2003|access-date=5 April 2016}}</ref> и постигнал четири гола во 35 настапи во првенството.<ref name=Mirror>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|title=10 things you need to know about new Liverpool signing Albert Riera|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=Dan|last=Silver|date=29 August 2008|access-date=1 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614145034/http://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|archive-date=14 June 2009}}</ref> ===Бордо=== Во летото 2003 година, Риера се преселил во [[ФК Бордо|Бордо]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0193-0e6ab3dac6e4-9b17d73f92c6-1000--riera-raring-to-go-at-bordeaux/|title=Riera raring to go at Bordeaux|publisher=UEFA|date=31 July 2003|access-date=24 August 2010}}</ref> Во текот на двегодишниот престој со ''„жирондинците“'',, тој одиграл 66 натпревари во сите натпреварувања и постигнал девет гола;<ref>{{cite web|url=https://www.football365.fr/espagnols-de-ligue-1-diapo-2653871.html#item=1|title=Les espagnols de la Ligue 1 [Diapo]|trans-title=The Ligue 1 Spaniards [Diapo]|publisher=Football 365|language=fr|date=8 August 2016|access-date=9 November 2019}}</ref> од нив, пет ги постигнал во [[УЕФА Лига Европа 2003-2004|Купот на УЕФА 2003-2004]], каде Бордо стигнал далеку до четвртфиналето во кое биле елиминирани од подоцнежниот освојувач [[ФК Валенсија|Валенсија]].<ref>{{cite news|url=https://www.nouvelobs.com/sport/20030926.OBS7087/laborieuse-victoire-de-bordeaux-a-domicile.html|title=Laborieuse victoire de Bordeaux à domicile|trans-title=Laborious home victory for Bordeaux|newspaper=[[L'Obs]]|language=fr|date=2 October 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2003/nov/28/newsstory.sport3|title=French aces trump Hearts|newspaper=[[The Guardian]]|first=Graham|last=Clark|date=28 November 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0ea6b7aca47c-c78e15ad5086-1000--bordeaux-find-extra-gear/|title=Bordeaux find extra gear|publisher=UEFA|date=3 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0e6c105d4ea6-fffd58725143-1000--bordeaux-braced-for-brugge/|title=Bordeaux braced for Brugge|publisher=UEFA|date=25 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019c-0e6ad5d8f788-33e54e9e5551-1000--rufete-sparks-valencia-joy/|title=Rufete sparks Valencia joy|publisher=UEFA|date=8 April 2004|access-date=23 April 2023}}</ref> ===Еспањол и Манчестер Сити=== Риера се вратил во Шпанија во 2005 година, кога потпишал за [[ФК Еспањол|Еспањол]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0257-0de68328be3e-adfe0130a228-1000--riera-wings-into-espanyol/|title=Riera wings into Espanyol|publisher=UEFA|date=7 July 2005|access-date=24 August 2010}}</ref> Тој одиграл само осум првенствени натпревари во неговата [[Примера Дивисион (Шпанија) 2005–2006|прва сезона]], по што во јануари 2006 година, бил испратен на позајмица во [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|archive-url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|url-status=dead|archive-date=5 January 2013|title=City tempt Riera to England|publisher=UEFA|date=5 January 2006|access-date=24 August 2010}}</ref> Сепак, во Англија доживеал ново разочарување, повторно не успевајќи да се избори за место во тимот. Шестмесечната позајмица ја завршил со вкупно 19 настапи помеѓу [[Премиер лига на Англија 2005-2006|првенството]] и [[ФА куп 2005-2006|ФА купот]], а својот единствен гол го постигнал против во победата со 3–0 на домашен терен против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на 1 февруари.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4657216.stm|title=Man City 3–0 Newcastle|publisher=[[BBC Sport]]|date=1 February 2006|access-date=20 November 2009}}</ref> Риера се вратил во [[Каталонија]] пред почетокот на [[Примера Дивисион (Шпанија) 2006–2007|сезоната 2006–2007]], во која Еспањол успеал да стигне до [[Финале на Купот на УЕФА во 2007 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2006-2007|Купот на УЕФА]] на [[Хампден Парк]] во [[Глазгов]]. Во тој натпревар против другата шпанска екипа, [[ФК Севиља|Севиља]], Риера постигнал гол со кој го израмнил резултатот на 1–1, но неговиот тим на крајот загубил по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување нa пенали]].<ref name=UEFA>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6657065.stm|title=Espanyol 2–2 Sevilla|publisher=BBC Sport|first=Charlie|last=Henderson|date=16 May 2007|access-date=19 March 2010}}</ref> На крајот од сезоната, тој го продолжил договорот до 2011 година.<ref>{{cite news|url=http://futbol.as.com/futbol/2007/08/23/mas_futbol/1187820012_850215.html|title=Riera prolonga su contrato con el Espanyol hasta el 2011|trans-title=Riera extends his contract with Espanyol until 2011|newspaper=[[Diario AS]]|language=es|date=23 August 2007|access-date=17 February 2016}}</ref> Вкупно во дресот на Еспањол одиграл 94 натпревари и постигнал 12 гола. ===Ливерпул=== На 1 септември 2008 година (последниот ден од преодниот рок), Риера потпишал четиригодишен договор со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] кој за него платил обештетување од 8 милиони фунти.<ref name=Mirror/> Дебитирал во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] на 13 септември, играјќи 71 минута во победата со 2–1 на домашен терен против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7601885.stm|title=Liverpool 2–1 Man Utd|publisher=BBC Sport|first=Mandeep|last=Sanghera|date=13 September 2008|access-date=10 December 2018}}</ref> а својот прв гол за ''„црвените“'' го постигнал на 18 октомври, во победата со 3–2 над [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7665090.stm|title=Liverpool 3–2 Wigan|publisher=BBC Sport|first=Russell|last=Barder|date=18 October 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> по што постигнал уште еден во победата со 3–1 на гостувањето кај {{Fb team (N) PSV}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2008–2009 - групна фаза|групната фаза]] на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7763223.stm|title=PSV 1–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Ian|last=Hughes|date=9 December 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> Риера го постигнал првиот гол на Ливерпул за 2009 година, отворајќи го резултатот на 3 јануари во победата со 2-0 над {{Fb team (N) Preston}} во третото коло на [[ФА куп 2008-2009|ФА купот]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/7803324.stm|title=Preston 0–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Mark|last=Ashenden|date=3 January 2009|access-date=22 September 2009}}</ref> Подоцна таа сезона, на 22 март 2009 година, тој постигнал гол и во убедливата домашна победа од 5–0 над {{Fb team (N) Aston Villa}} во лигата, погодувајќи со удар од полуволеј по едно долго додавање од голманот [[Пепе Реина]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7937107.stm|title=Liverpool 5–0 Aston Villa|publisher=BBC Sport|first=Phil|last=McNulty|date=22 March 2009|access-date=19 March 2010}}</ref> На 18 март 2010 година, Риера бил суспендиран поради коментарите што ги дал за шпанските медиуми во врска со неговите можности да настапува за првиот тим и пристапот на менаџерот [[Рафаел Бенитес]]. Играчот бил цитиран како рекол: „Тој никогаш не решил некоја ситуација со играч разговарајќи со него.“<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|title=Rafael Benitez keen to offload outspoken Albert Riera|publisher=BBC Sport|date=26 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325093806/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|archive-date=25 March 2010}}</ref> По овие коментари, Риера бил ставен на трансфер-листата, а руските клубови [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] и [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]] биле заинтересирани да го ангажираат.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/rafael-benitez-banishes-vocal-albert-riera-vn7h67wkg7r|title=Rafael Benitez banishes vocal Albert Riera|newspaper=[[The Times]]|date=19 March 2010|access-date=9 November 2019}}</ref> На 23 март, било објавено дека Ливерпул ја прифатил понудата од 6 милиони фунти од ЦСКА Москва за играчот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|title=Liverpool accept £6m offer from CSKA Moscow for Albert Riera|newspaper=The Guardian|location=London|first=Andy|last=Hunter|date=24 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324193143/http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|archive-date=24 March 2010}}</ref> Сепак, се покажало дека станувало збор само за гласини, бидејќи интересот официјално бил демантиран;<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|title=CSKA deny interest in Albert Riera|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=25 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402070914/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|archive-date=2 April 2010}}</ref> дополнително, агентот на играчот, Анхел Кастелс, потврдил дека само Спартак Москва доставил конкретна понуда.<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/Benitez/subasta/Riera/elpepidep/20100327elpepidep_6/Tes|title=Benítez 'subasta' a Riera|trans-title=Benítez 'auctions' Riera|newspaper=El País|first=Jordi|last=Quixano|language=es|date=27 March 2010|access-date=28 March 2010}}</ref> ===Олимпијакос=== На 23 јули 2010 година, Риера потпишал четиригодишен договор со [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|title=Liverpool winger Albert Riera completes Olympiakos move|publisher=BBC Sport|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723133030/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|archive-date=23 July 2010}}</ref> Вредноста на трансферот изнесувала околу 6 милиони евра (4 милиони евра, плус дополнителни потенцијални 2 милиони евра во бонуси), со плата од околу 2,5 милиони евра по сезона; така, тој станал еден од најскапите трансфери во историјата на земјата, а во клубот повторно се соединил со својот поранешен тренер од Еспањол, [[Ернесто Валверде]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|title=Official: Olympiacos sign Albert Riera from Liverpool|publisher=[[Goal (website)|Goal]]|first=Adam|last=Scime|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100725014848/http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|archive-date=25 July 2010}}</ref> Риера го постигнал својот прв гол против [[ФК Керкира|Керкира]] во победата со 2–0 на домашен терен.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/olympiakos-kerkyra-2-0.7929817.html|title=Ολυμπιακός-Κέρκυρα 2–0|trans-title=Olympiacos-Kerkyra 2–0|publisher=Sport 24|first=Panos|last=Charalampous|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.contra.gr/podosfairo/olympiakos-kerkyra-2-0-vids.6861324.html|title=Ολυμπιακός – Κέρκυρα 2–0 (vids)|trans-title=Ολυμπιακός – Керкира 2–0 (видеа)|publisher=Contra|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref> Сезоната ја завршил со 28 настапи и 6 гола во сите натпреварувања, придонесувајќи тимот од [[Пиреј]] да ја освои титулата во [[Суперлига на Грција|грчкото првенство]].<ref name=SLG>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/21/futbol/1300662014.html|title=El Olympiacos de Valverde, campeón de la Liga griega|trans-title=Valverde's Olympiacos, Greek League champions|newspaper=El Mundo|language=es|date=21 March 2011|access-date=8 November 2019}}</ref> ===Галатасарај=== [[File:Riera.JPG|left|thumb|180px|Риера со {{Fb team (N) Galatasaray}} во 2012]] На 3 септември 2011 година, Риера го комплетирал трансферот вреден 3 милиони евра во [[Турција|турскиот]] клуб [[ФК Галатасарај|Галатасарај]], потпишувајќи четиригодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/es/news/21/fichajes/2011/09/03/2648808/es-oficial-el-galatasaray-ficha-a-albert-riera|title=Es oficial: El Galatasaray ficha a Albert Riera|trans-title=It's official: Galatasaray sign Albert Riera|publisher=Goal|language=es|date=3 September 2011|access-date=17 February 2016}}</ref> Својот прв гол во [[Суперлига на Турција|Суперлигата на Турција]] го постигнал на 25 јануари 2012 година, во победата со 4–0 на домашен терен против [[Анкарагуџу]], и бил стандарден првотимец во неговата прва сезона, во која со тимот од [[Истанбул]] ја освоил [[Суперлига на Турција 2011-2012|националната титула]]; сепак, тој исто така, бил вмешан во физичка пресметка со соиграчот [[Фелипе Мело]] непосредно пред почетокот на плејофот.<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/melo-riera-brawl-overshadows-last-week-in-the-super-league.aspx?pageID=238&nID=17843&NewsCatID=362|title=Melo-Riera brawl overshadows last week in the Super League|newspaper=[[Hürriyet Daily News]]|date=7 April 2012|access-date=17 February 2016}}</ref> Пред почетокот на следната сезона, по доаѓањето на талентираниот [[Нордин Амрабат]], Риера бил прекомандуван од тренерот [[Фатих Терим]] во одбраната играјќи на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], главно поради недостигот на други опции на таа позиција, освен често повредениот [[Хакан Балта]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2013/03/29/en/football/real_madrid/1364512402.html|title="Galatasaray fans win games"|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|first=Juan Ignacio|last=García-Ochoa|date=29 March 2013|access-date=17 February 2016}}</ref> На 28 јануари 2014 година, во вземна согласност со клубот Риера го раскинал договорот со Галатасарај заминувајќи си од таму со оштета од 750.000.<ref>{{cite web|url=http://www.soccernews.com/riera-amrabat-leave-galatasaray/136985/|title=Riera, Amrabat leave Galatasaray|publisher=Soccer News|first=Nemanja|last=Lazarevic|date=28 January 2014|access-date=3 February 2014}}</ref> ===Удинезе и Вотфорд=== На 24 март 2014 година, Риера потпиша преддоговор со италијанскиот клуб {{Fb team (N) Udinese}}, кој требало да стапи во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|title=Primo tassello per la prossima stagione: ha firmato Albert Riera Ortega|trans-title=First piece for next season: Albert Riera Ortega has signed|publisher=Udinese Calcio|language=it|date=24 March 2014|access-date=24 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324190225/http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|archive-date=24 March 2014}}</ref> Три дена подоцна, тој се вратил во Англија каде му се приклучил на {{Fb team (N) Watford}} во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] до крајот на сезоната 2013-2014<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/watford-sign-former-liverpool-and-spain-winger-albert-riera-on-until-the-end-of-season-9219203.html|title=Watford sign former Liverpool and Spain winger Albert Riera on until the end of season|newspaper=[[Evening Standard]]|date=27 March 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> Риера одиграл 8 натпревари за ''„стршлените“'' и постигнал еден гол во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Ipswich Town}} на 19 април 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26998629|title=Watford 3–1 Ipswich|publisher=BBC Sport|date=19 April 2014|access-date=19 April 2014}}</ref> Неговото искуство со Вотфорд завршило неславно, откако во својот последен натпревар за клубот тој бил исклучен поради добивање на втор жолт картон после остар старт врз [[Диего Појет]] во поразот со 3–1 на гостувањето кај [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]].<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|title=Match report: Charlton Athletic 3–1 Watford|publisher=Watford F.C.|date=29 April 2014|access-date=18 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617183228/http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> По натпреварот, тој бил обвинет од страна на [[Фудбалска асоцијација на Англија|ФА]] за недолично однесување, откако се соочил со службените лица и морал да биде одвлечен од нив од страна на своите соиграчи;<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11686/9291696/watford-winger-albert-riera-faces-fa-misconduct-charge-over-reaction-to-red-card|title=Watford winger Albert Riera faces FA misconduct charge over reaction to red card|publisher=[[Sky Sports]]|date=1 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> поради ова му била изречена суспензија од два натпревари, иако до крајот на сезоната останал само уште еден натпревар,<ref>{{cite news|url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/11193325.Riera_handed_additional_one_match_suspension/|title=Watford's Albert Riera handed additional one-match ban by the FA for his conduct following his red card against Charlton Athletic|newspaper=[[Watford Observer]]|date=6 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> по што тој се вратил во Удинезе.<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|title=Official: Released players confirmed|publisher=Watford F.C.|date=4 June 2014|access-date=17 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617184821/http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> ===Подоцнежните години од кариерата=== На 29 ноември 2014 година, Риера бил отпуштен од Удинезе без ниту еден настап за клубот, затоа што присуствувал на [[Покер|покер турнир]] наместо да се пријави за настап во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]],<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Udinese/24-11-2014/udinese-albert-riera-asso-poker-secondo-un-torneo-mentre-compagni-pareggiano-col-chievo-10040405691.shtml|title=Udinese, Albert Riera, il calciatore dimenticato che vince a poker|trans-title=Udinese, Albert Riera, the forgotten player who wins at poker|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=24 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203064339/http://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|url-status=dead|archive-date=3 December 2014|title=Ex-Liverpool man Albert Riera sacked by Udinese after missing game to play poker|publisher=[[Bleacher Report]]|first=Mark|last=Patterson|date=30 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> а исто така преку [[Twitter]] ја навредувал организацијата.<ref>{{cite web|url=https://www.calcioweb.eu/2014/11/udinese-riera-cacciato-via-insultava-la-squadra-su-twitter-e-giocava-poker-durante-le-partite/150706/|title=Udinese – Riera cacciato via: insultava la squadra su Twitter e giocava a poker durante le partite|trans-title=Udinese – Riera gets the boot: insulting squad on Twitter and playing poker during match|publisher=Calcio Web|first=Giuseppe|last=Mazza|date=29 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> На 5 март 2015 година, тој се вратил во својот прв клуб, Мајорка, откако се договорил со нив за едноиполгодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|title=Riera vuelve a casa|trans-title=Riera returns home|publisher=RCD Mallorca|language=es|date=5 March 2015|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402190016/http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|archive-date=2 April 2015}}</ref> Сепак, во мај истата година, против него била покрената дисциплинска постапка откако изјавил дека повеќе нема да настапува за тимот сè додека [[Микел Солер]] е тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/05/19/futbol/equipos/mallorca/1432033628.html|title=El Mallorca abre expediente a Riera por "grave indisciplina"|trans-title=Mallorca start disciplinary proceedings on Riera for "severe breach of discipline"|newspaper=Marca|language=es|date=19 May 2015|access-date=6 November 2015}}</ref> На 11 септември 2015 година, словенскиот спортски весник [[Екипа (Словенија)|''Ekipa'']] објавил дека Риера ќе потпише договор со [[НК Заврч|Заврч]].<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f2caaedd306/zavrc-koper-senzacija-prihaja-nekdanji-spanski-reprezentant|title=Zavrc – Koper: Senzacija! Prihaja nekdanji spanski reprezentant|trans-title=Zavrc – Koper: Surprise! Former Spanish international arrives|newspaper=[[Ekipa (Slovenia)|Ekipa]]|language=sl|date=11 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Три дена подоцна, тој бил официјално претставен во клубот.<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f84490a6d90/ekskluzivno-ce-niste-verjeli-zdaj-morate-riera-na-treningu-v-zavrcu|title=Riera v dresu Zavrča|trans-title=Riera in Zavrc's jersey|newspaper=Ekipa|language=sl|date=15 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Риера го раскинал договорот на 22 јануари 2016 година,<ref>{{cite web|url=http://www.rtvslo.si/sport/nogomet/riera-sporazumno-zapusca-zavrc/384016|title=Riera sporazumno zapušča Zavrč|trans-title=Riera is leaving Zavrc after mutual contract termination|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|author=S.J.|language=sl|date=22 January 2016|access-date=22 January 2016}}</ref> но останал во земјата, бидејќи набргу потоа му се приклучил на [[ФК Копер|Копер]] до јуни 2018 година.<ref>{{cite web|url=http://www.nogomania.com/Slovenski-Nogomet/Ekipa/Koper/Novica/Rieri-pogodba-kar-do-leta-2018.aspx|title=Rieri pogodba kar do leta 2018|trans-title=Riera signed until 2018|publisher=Nogomania|author=Uredništvo|language=sl|date=26 January 2016|access-date=27 January 2016}}</ref> Тој му се приклучил на тимот и како помошник [[спортски директор]], а забележал и еден настап во натпреварот против [[НД Приморје|Приморје]] во вториот дел од сезоната; потоа бил суспендиран од тренинзите, а неговиот договор бил еднострано раскинат во јули 2016 година.<ref>{{cite web|url=https://snportal.si/prva-liga/riera-ni-vec-clan-kopra/|title=Riera ni več član Kopra|trans-title=Riera is no longer a member of Koper|publisher=Slovenski nogometni portal|first=Peter|last=Dominko|language=sl|date=22 July 2016|access-date=22 July 2016}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/riera-albert/xt8jqdte/ Алберт Риера на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/albert-riera/profil/spieler/7373 Алберт Риера на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/106274/albert-riera Хари Кејн на espn] * [https://www.whoscored.com/players/4958/show/albert-riera Алберт Риера на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Риера, Алберт}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајорка]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Еспањол]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпијакос]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вотфорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Црвена ѕвезда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1982 година]] kznoxome1j9xigr4w1wqfadmgkjw5gh 5629974 5629973 2026-09-19T10:20:00Z KiranBOT 123811 removed AMP tracking from URLs ([[:m:User:KiranBOT/AMP|details]]) ([[User talk:Usernamekiran|report error]]) v3.1.1-current 5629974 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Алберт Риера | image = [[Податотека:1 albert riera 2017 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Алберт Риера Ортега<ref>{{cite web|url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|title=Acta del partido celebrado el 10 de mayo de 2015, en Palma de Mallorca|trans-title=Minutes of the match held on 10 May 2015, in Palma de Mallorca|publisher=[[Royal Spanish Football Federation]]|language=es|access-date=18 June 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219090355/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|archive-date=19 February 2023}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivos/fichas/1/166/4262.html|title=Albert RIERA Ortega|newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=es|access-date=8 November 2019}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1982|4|15}}<ref name=Profile/> | cityofbirth = {{роден во|Манакор|}} | countryofbirth = [[Шпанија]]<ref name=Profile/> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} (тренер) | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Mallorca}} | years1 = 2000-2002 | caps1 = 54 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Mallorca B}} | years2 = 2001-2003 | caps2 = 46 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Mallorca}} | years3 = 2003-2005 | caps3 = 53 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Bordeaux}} | years4 = 2005-2008 | caps4 = 72 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team Espanyol}} | years5 = 2006 | caps5 = 15 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Manchester City}} | years6 = 2008-2010 | caps6 = 40 | goals6 = 3 | clubs6 = {{Fb team Liverpool}} | years7 = 2010-2011 | caps7 = 26 | goals7 = 6 | clubs7 = {{Fb team Olympiakos}} | years8 = 2011-2014 | caps8 = 60 | goals8 = 3 | clubs8 = {{Fb team Galatasaray}} | years9 = 2014 | caps9 = 8 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Watford}} | years10 = 2014 | caps10 = 0 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Udinese}} | years11 = 2015 | caps11 = 6 | goals11 = 0 | clubs11 = {{Fb team Mallorca}} | years12 = 2015 | caps12 = 12 | goals12 = 1 | clubs12 = {{Fb team Zavrc}} | years13 = 2016 | caps13 = 1 | goals13 = 0 | clubs13 = {{Fb team Koper}} | nationalyears1 = 2000-2001 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears3 = 2007-2009 | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | manageryears1 = 2020–2022 | managerclubs1 = {{Fb team Galatasaray}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2022–2023 | managerclubs2 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | manageryears3 = 2023 | managerclubs3 = {{Fb team Celje}} | manageryears4 = 2023–2024 | managerclubs4 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears5 = 2024–2026 | managerclubs5 = {{Fb team Celje}} | manageryears6 = 2026 | managerclubs6 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | manageryears7 = 2026– | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} }} '''Алберт Риера Ортега''' (роден на [[15 април]] [[1982]]) — [[Шпанија|шпански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]. ==Биографија== Неговиот помал брат, [[Сито Риера|Сито]], исто така е фудбалер.<ref>{{cite web|url=http://www.futbolbalear.es/2010/08/11/sito-riera-me-gustaria-jugar-en-el-mallorca/|title=Sito Riera: "Me gustaría jugar en el Mallorca"|trans-title=Sito Riera: "I would like to play with Mallorca"|publisher=Fútbol Balear|language=es|date=11 August 2010|access-date=28 January 2014}}</ref> Во 2009 година, Риера се оженил со русинката Јулија Королева, со која има три деца.<ref>{{cite web|url=https://bk55.ru/news/article/128845/|title=Испанский футболист Риера ради жены из Омска получает гражданство РФ|trans-title=Spanish footballer Riera receives Russian citizenship for the sake of his wife from Tomsk|publisher=BK 55|language=ru|date=20 June 2018|access-date=30 January 2022}}</ref> Тие се разделиле во 2023 година.<ref>{{cite web|url=https://glossy.espreso.co.rs/poznati/zivotne-price/248130/privatni-zivot-novog-trenera-zvezde-alberta-rijere|title=Zbog ljubavi je Španac otišao u Sibir... Novi trener Zvezde posle Ruskinje voli lepoticu s naših prostora|trans-title=|publisher=Glossy|language=sl|date=16 August 2026|access-date=21 August 2026}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мајорка=== Роден во [[Манакор]], на [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]], Риера ја започнал својата професионална кариера во клубот од неговиот роден град [[ФК Мајорка|Мајорка]]. Своето деби за првиот тим го имал на 25 февруари 2001 година под водството на тренерот [[Луис Арагонес]], влегувајќи како замена во 71-вата минута за [[Луис Карерас]] во поразот со 2–1 на гостувањето кај [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]] во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2000-2001|Примера Дивисион]],<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/02/26/pagina-28/425338/pdf.html#&mode=fullScreen|title=El Racing no se rinde y frena al Mallorca|trans-title=Racing don't surrender and put the brakes on Mallorca|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ernesto|last=Vicario|language=es|date=26 February 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> а својот прв гол го постигнал на 27 мај, кога откако влегол од клупата за резервни играчи го заокружил домашниот триумф со 4–0 над {{Fb team (N) Rayo Vallecano}}, со што бил обезбеден пласман во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/05/28/pagina-25/1441256/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Mallorca de Champions|trans-title=Champions League Mallorca|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=Aguiló|language=es|date=28 May 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> Во првите две сезони одиграл вкупно 17 натпревари и постигнал три гола. Во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2002–2003|сезоната 2002–2003]], веќе како неприкосновен стартер, Риера му помогнал на локалниот тим да ја освои [[Фудбалски куп на Шпанија 2002–2003|титулата]] во [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]],<ref name=Copa>{{cite news|url=http://elpais.com/diario/2003/06/29/deportes/1056837603_850215.html|title=Eto'o pone Mallorca a brindar|trans-title=Eto'o has Mallorca toasting|newspaper=[[El País]]|first=José|last=Miguelez|language=es|date=29 June 2003|access-date=5 April 2016}}</ref> и постигнал четири гола во 35 настапи во првенството.<ref name=Mirror>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|title=10 things you need to know about new Liverpool signing Albert Riera|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=Dan|last=Silver|date=29 August 2008|access-date=1 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614145034/http://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|archive-date=14 June 2009}}</ref> ===Бордо=== Во летото 2003 година, Риера се преселил во [[ФК Бордо|Бордо]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0193-0e6ab3dac6e4-9b17d73f92c6-1000--riera-raring-to-go-at-bordeaux/|title=Riera raring to go at Bordeaux|publisher=UEFA|date=31 July 2003|access-date=24 August 2010}}</ref> Во текот на двегодишниот престој со ''„жирондинците“'',, тој одиграл 66 натпревари во сите натпреварувања и постигнал девет гола;<ref>{{cite web|url=https://www.football365.fr/espagnols-de-ligue-1-diapo-2653871.html#item=1|title=Les espagnols de la Ligue 1 [Diapo]|trans-title=The Ligue 1 Spaniards [Diapo]|publisher=Football 365|language=fr|date=8 August 2016|access-date=9 November 2019}}</ref> од нив, пет ги постигнал во [[УЕФА Лига Европа 2003-2004|Купот на УЕФА 2003-2004]], каде Бордо стигнал далеку до четвртфиналето во кое биле елиминирани од подоцнежниот освојувач [[ФК Валенсија|Валенсија]].<ref>{{cite news|url=https://www.nouvelobs.com/sport/20030926.OBS7087/laborieuse-victoire-de-bordeaux-a-domicile.html|title=Laborieuse victoire de Bordeaux à domicile|trans-title=Laborious home victory for Bordeaux|newspaper=[[L'Obs]]|language=fr|date=2 October 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2003/nov/28/newsstory.sport3|title=French aces trump Hearts|newspaper=[[The Guardian]]|first=Graham|last=Clark|date=28 November 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0ea6b7aca47c-c78e15ad5086-1000--bordeaux-find-extra-gear/|title=Bordeaux find extra gear|publisher=UEFA|date=3 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0e6c105d4ea6-fffd58725143-1000--bordeaux-braced-for-brugge/|title=Bordeaux braced for Brugge|publisher=UEFA|date=25 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019c-0e6ad5d8f788-33e54e9e5551-1000--rufete-sparks-valencia-joy/|title=Rufete sparks Valencia joy|publisher=UEFA|date=8 April 2004|access-date=23 April 2023}}</ref> ===Еспањол и Манчестер Сити=== Риера се вратил во Шпанија во 2005 година, кога потпишал за [[ФК Еспањол|Еспањол]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0257-0de68328be3e-adfe0130a228-1000--riera-wings-into-espanyol/|title=Riera wings into Espanyol|publisher=UEFA|date=7 July 2005|access-date=24 August 2010}}</ref> Тој одиграл само осум првенствени натпревари во неговата [[Примера Дивисион (Шпанија) 2005–2006|прва сезона]], по што во јануари 2006 година, бил испратен на позајмица во [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|archive-url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|url-status=dead|archive-date=5 January 2013|title=City tempt Riera to England|publisher=UEFA|date=5 January 2006|access-date=24 August 2010}}</ref> Сепак, во Англија доживеал ново разочарување, повторно не успевајќи да се избори за место во тимот. Шестмесечната позајмица ја завршил со вкупно 19 настапи помеѓу [[Премиер лига на Англија 2005-2006|првенството]] и [[ФА куп 2005-2006|ФА купот]], а својот единствен гол го постигнал против во победата со 3–0 на домашен терен против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на 1 февруари.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4657216.stm|title=Man City 3–0 Newcastle|publisher=[[BBC Sport]]|date=1 February 2006|access-date=20 November 2009}}</ref> Риера се вратил во [[Каталонија]] пред почетокот на [[Примера Дивисион (Шпанија) 2006–2007|сезоната 2006–2007]], во која Еспањол успеал да стигне до [[Финале на Купот на УЕФА во 2007 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2006-2007|Купот на УЕФА]] на [[Хампден Парк]] во [[Глазгов]]. Во тој натпревар против другата шпанска екипа, [[ФК Севиља|Севиља]], Риера постигнал гол со кој го израмнил резултатот на 1–1, но неговиот тим на крајот загубил по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување нa пенали]].<ref name=UEFA>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6657065.stm|title=Espanyol 2–2 Sevilla|publisher=BBC Sport|first=Charlie|last=Henderson|date=16 May 2007|access-date=19 March 2010}}</ref> На крајот од сезоната, тој го продолжил договорот до 2011 година.<ref>{{cite news|url=http://futbol.as.com/futbol/2007/08/23/mas_futbol/1187820012_850215.html|title=Riera prolonga su contrato con el Espanyol hasta el 2011|trans-title=Riera extends his contract with Espanyol until 2011|newspaper=[[Diario AS]]|language=es|date=23 August 2007|access-date=17 February 2016}}</ref> Вкупно во дресот на Еспањол одиграл 94 натпревари и постигнал 12 гола. ===Ливерпул=== На 1 септември 2008 година (последниот ден од преодниот рок), Риера потпишал четиригодишен договор со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] кој за него платил обештетување од 8 милиони фунти.<ref name=Mirror/> Дебитирал во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] на 13 септември, играјќи 71 минута во победата со 2–1 на домашен терен против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7601885.stm|title=Liverpool 2–1 Man Utd|publisher=BBC Sport|first=Mandeep|last=Sanghera|date=13 September 2008|access-date=10 December 2018}}</ref> а својот прв гол за ''„црвените“'' го постигнал на 18 октомври, во победата со 3–2 над [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7665090.stm|title=Liverpool 3–2 Wigan|publisher=BBC Sport|first=Russell|last=Barder|date=18 October 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> по што постигнал уште еден во победата со 3–1 на гостувањето кај {{Fb team (N) PSV}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2008–2009 - групна фаза|групната фаза]] на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7763223.stm|title=PSV 1–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Ian|last=Hughes|date=9 December 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> Риера го постигнал првиот гол на Ливерпул за 2009 година, отворајќи го резултатот на 3 јануари во победата со 2-0 над {{Fb team (N) Preston}} во третото коло на [[ФА куп 2008-2009|ФА купот]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/7803324.stm|title=Preston 0–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Mark|last=Ashenden|date=3 January 2009|access-date=22 September 2009}}</ref> Подоцна таа сезона, на 22 март 2009 година, тој постигнал гол и во убедливата домашна победа од 5–0 над {{Fb team (N) Aston Villa}} во лигата, погодувајќи со удар од полуволеј по едно долго додавање од голманот [[Пепе Реина]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7937107.stm|title=Liverpool 5–0 Aston Villa|publisher=BBC Sport|first=Phil|last=McNulty|date=22 March 2009|access-date=19 March 2010}}</ref> На 18 март 2010 година, Риера бил суспендиран поради коментарите што ги дал за шпанските медиуми во врска со неговите можности да настапува за првиот тим и пристапот на менаџерот [[Рафаел Бенитес]]. Играчот бил цитиран како рекол: „Тој никогаш не решил некоја ситуација со играч разговарајќи со него.“<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|title=Rafael Benitez keen to offload outspoken Albert Riera|publisher=BBC Sport|date=26 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325093806/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|archive-date=25 March 2010}}</ref> По овие коментари, Риера бил ставен на трансфер-листата, а руските клубови [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] и [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]] биле заинтересирани да го ангажираат.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/rafael-benitez-banishes-vocal-albert-riera-vn7h67wkg7r|title=Rafael Benitez banishes vocal Albert Riera|newspaper=[[The Times]]|date=19 March 2010|access-date=9 November 2019}}</ref> На 23 март, било објавено дека Ливерпул ја прифатил понудата од 6 милиони фунти од ЦСКА Москва за играчот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|title=Liverpool accept £6m offer from CSKA Moscow for Albert Riera|newspaper=The Guardian|location=London|first=Andy|last=Hunter|date=24 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324193143/http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|archive-date=24 March 2010}}</ref> Сепак, се покажало дека станувало збор само за гласини, бидејќи интересот официјално бил демантиран;<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|title=CSKA deny interest in Albert Riera|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=25 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402070914/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|archive-date=2 April 2010}}</ref> дополнително, агентот на играчот, Анхел Кастелс, потврдил дека само Спартак Москва доставил конкретна понуда.<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/Benitez/subasta/Riera/elpepidep/20100327elpepidep_6/Tes|title=Benítez 'subasta' a Riera|trans-title=Benítez 'auctions' Riera|newspaper=El País|first=Jordi|last=Quixano|language=es|date=27 March 2010|access-date=28 March 2010}}</ref> ===Олимпијакос=== На 23 јули 2010 година, Риера потпишал четиригодишен договор со [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|title=Liverpool winger Albert Riera completes Olympiakos move|publisher=BBC Sport|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723133030/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|archive-date=23 July 2010}}</ref> Вредноста на трансферот изнесувала околу 6 милиони евра (4 милиони евра, плус дополнителни потенцијални 2 милиони евра во бонуси), со плата од околу 2,5 милиони евра по сезона; така, тој станал еден од најскапите трансфери во историјата на земјата, а во клубот повторно се соединил со својот поранешен тренер од Еспањол, [[Ернесто Валверде]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|title=Official: Olympiacos sign Albert Riera from Liverpool|publisher=[[Goal (website)|Goal]]|first=Adam|last=Scime|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100725014848/http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|archive-date=25 July 2010}}</ref> Риера го постигнал својот прв гол против [[ФК Керкира|Керкира]] во победата со 2–0 на домашен терен.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/olympiakos-kerkyra-2-0.7929817.html|title=Ολυμπιακός-Κέρκυρα 2–0|trans-title=Olympiacos-Kerkyra 2–0|publisher=Sport 24|first=Panos|last=Charalampous|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.contra.gr/podosfairo/olympiakos-kerkyra-2-0-vids.6861324.html|title=Ολυμπιακός – Κέρκυρα 2–0 (vids)|trans-title=Ολυμπιακός – Керкира 2–0 (видеа)|publisher=Contra|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref> Сезоната ја завршил со 28 настапи и 6 гола во сите натпреварувања, придонесувајќи тимот од [[Пиреј]] да ја освои титулата во [[Суперлига на Грција|грчкото првенство]].<ref name=SLG>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/21/futbol/1300662014.html|title=El Olympiacos de Valverde, campeón de la Liga griega|trans-title=Valverde's Olympiacos, Greek League champions|newspaper=El Mundo|language=es|date=21 March 2011|access-date=8 November 2019}}</ref> ===Галатасарај=== [[File:Riera.JPG|left|thumb|180px|Риера со {{Fb team (N) Galatasaray}} во 2012]] На 3 септември 2011 година, Риера го комплетирал трансферот вреден 3 милиони евра во [[Турција|турскиот]] клуб [[ФК Галатасарај|Галатасарај]], потпишувајќи четиригодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/es/news/21/fichajes/2011/09/03/2648808/es-oficial-el-galatasaray-ficha-a-albert-riera|title=Es oficial: El Galatasaray ficha a Albert Riera|trans-title=It's official: Galatasaray sign Albert Riera|publisher=Goal|language=es|date=3 September 2011|access-date=17 February 2016}}</ref> Својот прв гол во [[Суперлига на Турција|Суперлигата на Турција]] го постигнал на 25 јануари 2012 година, во победата со 4–0 на домашен терен против [[Анкарагуџу]], и бил стандарден првотимец во неговата прва сезона, во која со тимот од [[Истанбул]] ја освоил [[Суперлига на Турција 2011-2012|националната титула]]; сепак, тој исто така, бил вмешан во физичка пресметка со соиграчот [[Фелипе Мело]] непосредно пред почетокот на плејофот.<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/melo-riera-brawl-overshadows-last-week-in-the-super-league.aspx?pageID=238&nID=17843&NewsCatID=362|title=Melo-Riera brawl overshadows last week in the Super League|newspaper=[[Hürriyet Daily News]]|date=7 April 2012|access-date=17 February 2016}}</ref> Пред почетокот на следната сезона, по доаѓањето на талентираниот [[Нордин Амрабат]], Риера бил прекомандуван од тренерот [[Фатих Терим]] во одбраната играјќи на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], главно поради недостигот на други опции на таа позиција, освен често повредениот [[Хакан Балта]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2013/03/29/en/football/real_madrid/1364512402.html|title="Galatasaray fans win games"|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|first=Juan Ignacio|last=García-Ochoa|date=29 March 2013|access-date=17 February 2016}}</ref> На 28 јануари 2014 година, во вземна согласност со клубот Риера го раскинал договорот со Галатасарај заминувајќи си од таму со оштета од 750.000.<ref>{{cite web|url=http://www.soccernews.com/riera-amrabat-leave-galatasaray/136985/|title=Riera, Amrabat leave Galatasaray|publisher=Soccer News|first=Nemanja|last=Lazarevic|date=28 January 2014|access-date=3 February 2014}}</ref> ===Удинезе и Вотфорд=== На 24 март 2014 година, Риера потпиша преддоговор со италијанскиот клуб {{Fb team (N) Udinese}}, кој требало да стапи во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|title=Primo tassello per la prossima stagione: ha firmato Albert Riera Ortega|trans-title=First piece for next season: Albert Riera Ortega has signed|publisher=Udinese Calcio|language=it|date=24 March 2014|access-date=24 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324190225/http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|archive-date=24 March 2014}}</ref> Три дена подоцна, тој се вратил во Англија каде му се приклучил на {{Fb team (N) Watford}} во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] до крајот на сезоната 2013-2014<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/watford-sign-former-liverpool-and-spain-winger-albert-riera-on-until-the-end-of-season-9219203.html|title=Watford sign former Liverpool and Spain winger Albert Riera on until the end of season|newspaper=[[Evening Standard]]|date=27 March 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> Риера одиграл 8 натпревари за ''„стршлените“'' и постигнал еден гол во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Ipswich Town}} на 19 април 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26998629|title=Watford 3–1 Ipswich|publisher=BBC Sport|date=19 April 2014|access-date=19 April 2014}}</ref> Неговото искуство со Вотфорд завршило неславно, откако во својот последен натпревар за клубот тој бил исклучен поради добивање на втор жолт картон после остар старт врз [[Диего Појет]] во поразот со 3–1 на гостувањето кај [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]].<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|title=Match report: Charlton Athletic 3–1 Watford|publisher=Watford F.C.|date=29 April 2014|access-date=18 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617183228/http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> По натпреварот, тој бил обвинет од страна на [[Фудбалска асоцијација на Англија|ФА]] за недолично однесување, откако се соочил со службените лица и морал да биде одвлечен од нив од страна на своите соиграчи;<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11686/9291696/watford-winger-albert-riera-faces-fa-misconduct-charge-over-reaction-to-red-card|title=Watford winger Albert Riera faces FA misconduct charge over reaction to red card|publisher=[[Sky Sports]]|date=1 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> поради ова му била изречена суспензија од два натпревари, иако до крајот на сезоната останал само уште еден натпревар,<ref>{{cite news|url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/11193325.Riera_handed_additional_one_match_suspension/|title=Watford's Albert Riera handed additional one-match ban by the FA for his conduct following his red card against Charlton Athletic|newspaper=[[Watford Observer]]|date=6 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> по што тој се вратил во Удинезе.<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|title=Official: Released players confirmed|publisher=Watford F.C.|date=4 June 2014|access-date=17 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617184821/http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> ===Подоцнежните години од кариерата=== На 29 ноември 2014 година, Риера бил отпуштен од Удинезе без ниту еден настап за клубот, затоа што присуствувал на [[Покер|покер турнир]] наместо да се пријави за настап во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]],<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Udinese/24-11-2014/udinese-albert-riera-asso-poker-secondo-un-torneo-mentre-compagni-pareggiano-col-chievo-10040405691.shtml|title=Udinese, Albert Riera, il calciatore dimenticato che vince a poker|trans-title=Udinese, Albert Riera, the forgotten player who wins at poker|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=24 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203064339/http://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|url-status=dead|archive-date=3 December 2014|title=Ex-Liverpool man Albert Riera sacked by Udinese after missing game to play poker|publisher=[[Bleacher Report]]|first=Mark|last=Patterson|date=30 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> а исто така преку [[Twitter]] ја навредувал организацијата.<ref>{{cite web|url=https://www.calcioweb.eu/2014/11/udinese-riera-cacciato-via-insultava-la-squadra-su-twitter-e-giocava-poker-durante-le-partite/150706/|title=Udinese – Riera cacciato via: insultava la squadra su Twitter e giocava a poker durante le partite|trans-title=Udinese – Riera gets the boot: insulting squad on Twitter and playing poker during match|publisher=Calcio Web|first=Giuseppe|last=Mazza|date=29 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> На 5 март 2015 година, тој се вратил во својот прв клуб, Мајорка, откако се договорил со нив за едноиполгодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|title=Riera vuelve a casa|trans-title=Riera returns home|publisher=RCD Mallorca|language=es|date=5 March 2015|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402190016/http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|archive-date=2 April 2015}}</ref> Сепак, во мај истата година, против него била покрената дисциплинска постапка откако изјавил дека повеќе нема да настапува за тимот сè додека [[Микел Солер]] е тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/05/19/futbol/equipos/mallorca/1432033628.html|title=El Mallorca abre expediente a Riera por "grave indisciplina"|trans-title=Mallorca start disciplinary proceedings on Riera for "severe breach of discipline"|newspaper=Marca|language=es|date=19 May 2015|access-date=6 November 2015}}</ref> На 11 септември 2015 година, словенскиот спортски весник [[Екипа (Словенија)|''Ekipa'']] објавил дека Риера ќе потпише договор со [[НК Заврч|Заврч]].<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f2caaedd306/zavrc-koper-senzacija-prihaja-nekdanji-spanski-reprezentant|title=Zavrc – Koper: Senzacija! Prihaja nekdanji spanski reprezentant|trans-title=Zavrc – Koper: Surprise! Former Spanish international arrives|newspaper=[[Ekipa (Slovenia)|Ekipa]]|language=sl|date=11 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Три дена подоцна, тој бил официјално претставен во клубот.<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f84490a6d90/ekskluzivno-ce-niste-verjeli-zdaj-morate-riera-na-treningu-v-zavrcu|title=Riera v dresu Zavrča|trans-title=Riera in Zavrc's jersey|newspaper=Ekipa|language=sl|date=15 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Риера го раскинал договорот на 22 јануари 2016 година,<ref>{{cite web|url=http://www.rtvslo.si/sport/nogomet/riera-sporazumno-zapusca-zavrc/384016|title=Riera sporazumno zapušča Zavrč|trans-title=Riera is leaving Zavrc after mutual contract termination|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|author=S.J.|language=sl|date=22 January 2016|access-date=22 January 2016}}</ref> но останал во земјата, бидејќи набргу потоа му се приклучил на [[ФК Копер|Копер]] до јуни 2018 година.<ref>{{cite web|url=http://www.nogomania.com/Slovenski-Nogomet/Ekipa/Koper/Novica/Rieri-pogodba-kar-do-leta-2018.aspx|title=Rieri pogodba kar do leta 2018|trans-title=Riera signed until 2018|publisher=Nogomania|author=Uredništvo|language=sl|date=26 January 2016|access-date=27 January 2016}}</ref> Тој му се приклучил на тимот и како помошник [[спортски директор]], а забележал и еден настап во натпреварот против [[НД Приморје|Приморје]] во вториот дел од сезоната; потоа бил суспендиран од тренинзите, а неговиот договор бил еднострано раскинат во јули 2016 година.<ref>{{cite web|url=https://snportal.si/prva-liga/riera-ni-vec-clan-kopra/|title=Riera ni več član Kopra|trans-title=Riera is no longer a member of Koper|publisher=Slovenski nogometni portal|first=Peter|last=Dominko|language=sl|date=22 July 2016|access-date=22 July 2016}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/riera-albert/xt8jqdte/ Алберт Риера на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/albert-riera/profil/spieler/7373 Алберт Риера на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/106274/albert-riera Хари Кејн на espn] * [https://www.whoscored.com/players/4958/show/albert-riera Алберт Риера на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Риера, Алберт}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајорка]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Еспањол]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпијакос]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вотфорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Црвена ѕвезда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1982 година]] t6pw13bz9ayvoucppug2q156fc9szxm 5630008 5629974 2026-09-19T11:25:08Z Carshalton 30527 5630008 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Алберт Риера | image = [[Податотека:1 albert riera 2017 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Алберт Риера Ортега<ref>{{cite web|url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|title=Acta del partido celebrado el 10 de mayo de 2015, en Palma de Mallorca|trans-title=Minutes of the match held on 10 May 2015, in Palma de Mallorca|publisher=[[Royal Spanish Football Federation]]|language=es|access-date=18 June 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219090355/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|archive-date=19 February 2023}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivos/fichas/1/166/4262.html|title=Albert RIERA Ortega|newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=es|access-date=8 November 2019}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1982|4|15}}<ref name=Profile/> | cityofbirth = {{роден во|Манакор|}} | countryofbirth = [[Шпанија]]<ref name=Profile/> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} (тренер) | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Mallorca}} | years1 = 2000-2002 | caps1 = 54 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Mallorca B}} | years2 = 2001-2003 | caps2 = 46 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Mallorca}} | years3 = 2003-2005 | caps3 = 53 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Bordeaux}} | years4 = 2005-2008 | caps4 = 72 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team Espanyol}} | years5 = 2006 | caps5 = 15 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Manchester City}} | years6 = 2008-2010 | caps6 = 40 | goals6 = 3 | clubs6 = {{Fb team Liverpool}} | years7 = 2010-2011 | caps7 = 26 | goals7 = 6 | clubs7 = {{Fb team Olympiakos}} | years8 = 2011-2014 | caps8 = 60 | goals8 = 3 | clubs8 = {{Fb team Galatasaray}} | years9 = 2014 | caps9 = 8 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Watford}} | years10 = 2014 | caps10 = 0 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Udinese}} | years11 = 2015 | caps11 = 6 | goals11 = 0 | clubs11 = {{Fb team Mallorca}} | years12 = 2015 | caps12 = 12 | goals12 = 1 | clubs12 = {{Fb team Zavrc}} | years13 = 2016 | caps13 = 1 | goals13 = 0 | clubs13 = {{Fb team Koper}} | nationalyears1 = 2000-2001 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears3 = 2007-2009 | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | manageryears1 = 2020–2022 | managerclubs1 = {{Fb team Galatasaray}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2022–2023 | managerclubs2 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | manageryears3 = 2023 | managerclubs3 = {{Fb team Celje}} | manageryears4 = 2023–2024 | managerclubs4 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears5 = 2024–2026 | managerclubs5 = {{Fb team Celje}} | manageryears6 = 2026 | managerclubs6 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | manageryears7 = 2026– | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} }} '''Алберт Риера Ортега''' (роден на [[15 април]] [[1982]]) — [[Шпанија|шпански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]. ==Биографија== Неговиот помал брат, [[Сито Риера|Сито]], исто така е фудбалер.<ref>{{cite web|url=http://www.futbolbalear.es/2010/08/11/sito-riera-me-gustaria-jugar-en-el-mallorca/|title=Sito Riera: "Me gustaría jugar en el Mallorca"|trans-title=Sito Riera: "I would like to play with Mallorca"|publisher=Fútbol Balear|language=es|date=11 August 2010|access-date=28 January 2014}}</ref> Во 2009 година, Риера се оженил со русинката Јулија Королева, со која има три деца.<ref>{{cite web|url=https://bk55.ru/news/article/128845/|title=Испанский футболист Риера ради жены из Омска получает гражданство РФ|trans-title=Spanish footballer Riera receives Russian citizenship for the sake of his wife from Tomsk|publisher=BK 55|language=ru|date=20 June 2018|access-date=30 January 2022}}</ref> Тие се разделиле во 2023 година.<ref>{{cite web|url=https://glossy.espreso.co.rs/poznati/zivotne-price/248130/privatni-zivot-novog-trenera-zvezde-alberta-rijere|title=Zbog ljubavi je Španac otišao u Sibir... Novi trener Zvezde posle Ruskinje voli lepoticu s naših prostora|trans-title=|publisher=Glossy|language=sl|date=16 August 2026|access-date=21 August 2026}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мајорка=== Роден во [[Манакор]], на [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]], Риера ја започнал својата професионална кариера во клубот од неговиот роден град [[ФК Мајорка|Мајорка]]. Своето деби за првиот тим го имал на 25 февруари 2001 година под водството на тренерот [[Луис Арагонес]], влегувајќи како замена во 71-вата минута за [[Луис Карерас]] во поразот со 2–1 на гостувањето кај [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]] во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2000-2001|Примера Дивисион]],<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/02/26/pagina-28/425338/pdf.html#&mode=fullScreen|title=El Racing no se rinde y frena al Mallorca|trans-title=Racing don't surrender and put the brakes on Mallorca|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ernesto|last=Vicario|language=es|date=26 February 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> а својот прв гол го постигнал на 27 мај, кога откако влегол од клупата за резервни играчи го заокружил домашниот триумф со 4–0 над {{Fb team (N) Rayo Vallecano}}, со што бил обезбеден пласман во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/05/28/pagina-25/1441256/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Mallorca de Champions|trans-title=Champions League Mallorca|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=Aguiló|language=es|date=28 May 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> Во првите две сезони одиграл вкупно 17 натпревари и постигнал три гола. Во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2002–2003|сезоната 2002–2003]], веќе како неприкосновен стартер, Риера му помогнал на локалниот тим да ја освои [[Фудбалски куп на Шпанија 2002–2003|титулата]] во [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]],<ref name=Copa>{{cite news|url=http://elpais.com/diario/2003/06/29/deportes/1056837603_850215.html|title=Eto'o pone Mallorca a brindar|trans-title=Eto'o has Mallorca toasting|newspaper=[[El País]]|first=José|last=Miguelez|language=es|date=29 June 2003|access-date=5 April 2016}}</ref> и постигнал четири гола во 35 настапи во првенството.<ref name=Mirror>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|title=10 things you need to know about new Liverpool signing Albert Riera|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=Dan|last=Silver|date=29 August 2008|access-date=1 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614145034/http://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|archive-date=14 June 2009}}</ref> ===Бордо=== Во летото 2003 година, Риера се преселил во [[ФК Бордо|Бордо]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0193-0e6ab3dac6e4-9b17d73f92c6-1000--riera-raring-to-go-at-bordeaux/|title=Riera raring to go at Bordeaux|publisher=UEFA|date=31 July 2003|access-date=24 August 2010}}</ref> Во текот на двегодишниот престој со ''„жирондинците“'',, тој одиграл 66 натпревари во сите натпреварувања и постигнал девет гола;<ref>{{cite web|url=https://www.football365.fr/espagnols-de-ligue-1-diapo-2653871.html#item=1|title=Les espagnols de la Ligue 1 [Diapo]|trans-title=The Ligue 1 Spaniards [Diapo]|publisher=Football 365|language=fr|date=8 August 2016|access-date=9 November 2019}}</ref> од нив, пет ги постигнал во [[УЕФА Лига Европа 2003-2004|Купот на УЕФА 2003-2004]], каде Бордо стигнал далеку до четвртфиналето во кое биле елиминирани од подоцнежниот освојувач [[ФК Валенсија|Валенсија]].<ref>{{cite news|url=https://www.nouvelobs.com/sport/20030926.OBS7087/laborieuse-victoire-de-bordeaux-a-domicile.html|title=Laborieuse victoire de Bordeaux à domicile|trans-title=Laborious home victory for Bordeaux|newspaper=[[L'Obs]]|language=fr|date=2 October 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2003/nov/28/newsstory.sport3|title=French aces trump Hearts|newspaper=[[The Guardian]]|first=Graham|last=Clark|date=28 November 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0ea6b7aca47c-c78e15ad5086-1000--bordeaux-find-extra-gear/|title=Bordeaux find extra gear|publisher=UEFA|date=3 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0e6c105d4ea6-fffd58725143-1000--bordeaux-braced-for-brugge/|title=Bordeaux braced for Brugge|publisher=UEFA|date=25 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019c-0e6ad5d8f788-33e54e9e5551-1000--rufete-sparks-valencia-joy/|title=Rufete sparks Valencia joy|publisher=UEFA|date=8 April 2004|access-date=23 April 2023}}</ref> ===Еспањол и Манчестер Сити=== Риера се вратил во Шпанија во 2005 година, кога потпишал за [[ФК Еспањол|Еспањол]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0257-0de68328be3e-adfe0130a228-1000--riera-wings-into-espanyol/|title=Riera wings into Espanyol|publisher=UEFA|date=7 July 2005|access-date=24 August 2010}}</ref> Тој одиграл само осум првенствени натпревари во неговата [[Примера Дивисион (Шпанија) 2005–2006|прва сезона]], по што во јануари 2006 година, бил испратен на позајмица во [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|archive-url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|url-status=dead|archive-date=5 January 2013|title=City tempt Riera to England|publisher=UEFA|date=5 January 2006|access-date=24 August 2010}}</ref> Сепак, во Англија доживеал ново разочарување, повторно не успевајќи да се избори за место во тимот. Шестмесечната позајмица ја завршил со вкупно 19 настапи помеѓу [[Премиер лига на Англија 2005-2006|првенството]] и [[ФА куп 2005-2006|ФА купот]], а својот единствен гол го постигнал против во победата со 3–0 на домашен терен против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на 1 февруари.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4657216.stm|title=Man City 3–0 Newcastle|publisher=[[BBC Sport]]|date=1 February 2006|access-date=20 November 2009}}</ref> Риера се вратил во [[Каталонија]] пред почетокот на [[Примера Дивисион (Шпанија) 2006–2007|сезоната 2006–2007]], во која Еспањол успеал да стигне до [[Финале на Купот на УЕФА во 2007 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2006-2007|Купот на УЕФА]] на [[Хампден Парк]] во [[Глазгов]]. Во тој натпревар против другата шпанска екипа, [[ФК Севиља|Севиља]], Риера постигнал гол со кој го израмнил резултатот на 1–1, но неговиот тим на крајот загубил по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување нa пенали]].<ref name=UEFA>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6657065.stm|title=Espanyol 2–2 Sevilla|publisher=BBC Sport|first=Charlie|last=Henderson|date=16 May 2007|access-date=19 March 2010}}</ref> На крајот од сезоната, тој го продолжил договорот до 2011 година.<ref>{{cite news|url=http://futbol.as.com/futbol/2007/08/23/mas_futbol/1187820012_850215.html|title=Riera prolonga su contrato con el Espanyol hasta el 2011|trans-title=Riera extends his contract with Espanyol until 2011|newspaper=[[Diario AS]]|language=es|date=23 August 2007|access-date=17 February 2016}}</ref> Вкупно во дресот на Еспањол одиграл 94 натпревари и постигнал 12 гола. ===Ливерпул=== На 1 септември 2008 година (последниот ден од преодниот рок), Риера потпишал четиригодишен договор со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] кој за него платил обештетување од 8 милиони фунти.<ref name=Mirror/> Дебитирал во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] на 13 септември, играјќи 71 минута во победата со 2–1 на домашен терен против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7601885.stm|title=Liverpool 2–1 Man Utd|publisher=BBC Sport|first=Mandeep|last=Sanghera|date=13 September 2008|access-date=10 December 2018}}</ref> а својот прв гол за ''„црвените“'' го постигнал на 18 октомври, во победата со 3–2 над [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7665090.stm|title=Liverpool 3–2 Wigan|publisher=BBC Sport|first=Russell|last=Barder|date=18 October 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> по што постигнал уште еден во победата со 3–1 на гостувањето кај {{Fb team (N) PSV}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2008–2009 - групна фаза|групната фаза]] на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7763223.stm|title=PSV 1–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Ian|last=Hughes|date=9 December 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> Риера го постигнал првиот гол на Ливерпул за 2009 година, отворајќи го резултатот на 3 јануари во победата со 2-0 над {{Fb team (N) Preston}} во третото коло на [[ФА куп 2008-2009|ФА купот]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/7803324.stm|title=Preston 0–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Mark|last=Ashenden|date=3 January 2009|access-date=22 September 2009}}</ref> Подоцна таа сезона, на 22 март 2009 година, тој постигнал гол и во убедливата домашна победа од 5–0 над {{Fb team (N) Aston Villa}} во лигата, погодувајќи со удар од полуволеј по едно долго додавање од голманот [[Пепе Реина]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7937107.stm|title=Liverpool 5–0 Aston Villa|publisher=BBC Sport|first=Phil|last=McNulty|date=22 March 2009|access-date=19 March 2010}}</ref> На 18 март 2010 година, Риера бил суспендиран поради коментарите што ги дал за шпанските медиуми во врска со неговите можности да настапува за првиот тим и пристапот на менаџерот [[Рафаел Бенитес]]. Играчот бил цитиран како рекол: „Тој никогаш не решил некоја ситуација со играч разговарајќи со него.“<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|title=Rafael Benitez keen to offload outspoken Albert Riera|publisher=BBC Sport|date=26 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325093806/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|archive-date=25 March 2010}}</ref> По овие коментари, Риера бил ставен на трансфер-листата, а руските клубови [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] и [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]] биле заинтересирани да го ангажираат.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/rafael-benitez-banishes-vocal-albert-riera-vn7h67wkg7r|title=Rafael Benitez banishes vocal Albert Riera|newspaper=[[The Times]]|date=19 March 2010|access-date=9 November 2019}}</ref> На 23 март, било објавено дека Ливерпул ја прифатил понудата од 6 милиони фунти од ЦСКА Москва за играчот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|title=Liverpool accept £6m offer from CSKA Moscow for Albert Riera|newspaper=The Guardian|location=London|first=Andy|last=Hunter|date=24 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324193143/http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|archive-date=24 March 2010}}</ref> Сепак, се покажало дека станувало збор само за гласини, бидејќи интересот официјално бил демантиран;<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|title=CSKA deny interest in Albert Riera|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=25 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402070914/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|archive-date=2 April 2010}}</ref> дополнително, агентот на играчот, Анхел Кастелс, потврдил дека само Спартак Москва доставил конкретна понуда.<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/Benitez/subasta/Riera/elpepidep/20100327elpepidep_6/Tes|title=Benítez 'subasta' a Riera|trans-title=Benítez 'auctions' Riera|newspaper=El País|first=Jordi|last=Quixano|language=es|date=27 March 2010|access-date=28 March 2010}}</ref> ===Олимпијакос=== На 23 јули 2010 година, Риера потпишал четиригодишен договор со [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|title=Liverpool winger Albert Riera completes Olympiakos move|publisher=BBC Sport|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723133030/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|archive-date=23 July 2010}}</ref> Вредноста на трансферот изнесувала околу 6 милиони евра (4 милиони евра, плус дополнителни потенцијални 2 милиони евра во бонуси), со плата од околу 2,5 милиони евра по сезона; така, тој станал еден од најскапите трансфери во историјата на земјата, а во клубот повторно се соединил со својот поранешен тренер од Еспањол, [[Ернесто Валверде]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|title=Official: Olympiacos sign Albert Riera from Liverpool|publisher=[[Goal (website)|Goal]]|first=Adam|last=Scime|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100725014848/http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|archive-date=25 July 2010}}</ref> Риера го постигнал својот прв гол против [[ФК Керкира|Керкира]] во победата со 2–0 на домашен терен.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/olympiakos-kerkyra-2-0.7929817.html|title=Ολυμπιακός-Κέρκυρα 2–0|trans-title=Olympiacos-Kerkyra 2–0|publisher=Sport 24|first=Panos|last=Charalampous|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.contra.gr/podosfairo/olympiakos-kerkyra-2-0-vids.6861324.html|title=Ολυμπιακός – Κέρκυρα 2–0 (vids)|trans-title=Ολυμπιακός – Керкира 2–0 (видеа)|publisher=Contra|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref> Сезоната ја завршил со 28 настапи и 6 гола во сите натпреварувања, придонесувајќи тимот од [[Пиреј]] да ја освои титулата во [[Суперлига на Грција|грчкото првенство]].<ref name=SLG>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/21/futbol/1300662014.html|title=El Olympiacos de Valverde, campeón de la Liga griega|trans-title=Valverde's Olympiacos, Greek League champions|newspaper=El Mundo|language=es|date=21 March 2011|access-date=8 November 2019}}</ref> ===Галатасарај=== [[File:Riera.JPG|left|thumb|180px|Риера со {{Fb team (N) Galatasaray}} во 2012]] На 3 септември 2011 година, Риера го комплетирал трансферот вреден 3 милиони евра во [[Турција|турскиот]] клуб [[ФК Галатасарај|Галатасарај]], потпишувајќи четиригодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/es/news/21/fichajes/2011/09/03/2648808/es-oficial-el-galatasaray-ficha-a-albert-riera|title=Es oficial: El Galatasaray ficha a Albert Riera|trans-title=It's official: Galatasaray sign Albert Riera|publisher=Goal|language=es|date=3 September 2011|access-date=17 February 2016}}</ref> Својот прв гол во [[Суперлига на Турција|Суперлигата на Турција]] го постигнал на 25 јануари 2012 година, во победата со 4–0 на домашен терен против [[Анкарагуџу]], и бил стандарден првотимец во неговата прва сезона, во која со тимот од [[Истанбул]] ја освоил [[Суперлига на Турција 2011-2012|националната титула]]; сепак, тој исто така, бил вмешан во физичка пресметка со соиграчот [[Фелипе Мело]] непосредно пред почетокот на плејофот.<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/melo-riera-brawl-overshadows-last-week-in-the-super-league.aspx?pageID=238&nID=17843&NewsCatID=362|title=Melo-Riera brawl overshadows last week in the Super League|newspaper=[[Hürriyet Daily News]]|date=7 April 2012|access-date=17 February 2016}}</ref> Пред почетокот на следната сезона, по доаѓањето на талентираниот [[Нордин Амрабат]], Риера бил прекомандуван од тренерот [[Фатих Терим]] во одбраната играјќи на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], главно поради недостигот на други опции на таа позиција, освен често повредениот [[Хакан Балта]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2013/03/29/en/football/real_madrid/1364512402.html|title="Galatasaray fans win games"|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|first=Juan Ignacio|last=García-Ochoa|date=29 March 2013|access-date=17 February 2016}}</ref> На 28 јануари 2014 година, во вземна согласност со клубот Риера го раскинал договорот со Галатасарај заминувајќи си од таму со оштета од 750.000.<ref>{{cite web|url=http://www.soccernews.com/riera-amrabat-leave-galatasaray/136985/|title=Riera, Amrabat leave Galatasaray|publisher=Soccer News|first=Nemanja|last=Lazarevic|date=28 January 2014|access-date=3 February 2014}}</ref> ===Удинезе и Вотфорд=== На 24 март 2014 година, Риера потпиша преддоговор со италијанскиот клуб {{Fb team (N) Udinese}}, кој требало да стапи во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|title=Primo tassello per la prossima stagione: ha firmato Albert Riera Ortega|trans-title=First piece for next season: Albert Riera Ortega has signed|publisher=Udinese Calcio|language=it|date=24 March 2014|access-date=24 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324190225/http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|archive-date=24 March 2014}}</ref> Три дена подоцна, тој се вратил во Англија каде му се приклучил на {{Fb team (N) Watford}} во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] до крајот на сезоната 2013-2014<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/watford-sign-former-liverpool-and-spain-winger-albert-riera-on-until-the-end-of-season-9219203.html|title=Watford sign former Liverpool and Spain winger Albert Riera on until the end of season|newspaper=[[Evening Standard]]|date=27 March 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> Риера одиграл 8 натпревари за ''„стршлените“'' и постигнал еден гол во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Ipswich Town}} на 19 април 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26998629|title=Watford 3–1 Ipswich|publisher=BBC Sport|date=19 April 2014|access-date=19 April 2014}}</ref> Неговото искуство со Вотфорд завршило неславно, откако во својот последен натпревар за клубот тој бил исклучен поради добивање на втор жолт картон после остар старт врз [[Диего Појет]] во поразот со 3–1 на гостувањето кај [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]].<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|title=Match report: Charlton Athletic 3–1 Watford|publisher=Watford F.C.|date=29 April 2014|access-date=18 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617183228/http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> По натпреварот, тој бил обвинет од страна на [[Фудбалска асоцијација на Англија|ФА]] за недолично однесување, откако се соочил со службените лица и морал да биде одвлечен од нив од страна на своите соиграчи;<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11686/9291696/watford-winger-albert-riera-faces-fa-misconduct-charge-over-reaction-to-red-card|title=Watford winger Albert Riera faces FA misconduct charge over reaction to red card|publisher=[[Sky Sports]]|date=1 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> поради ова му била изречена суспензија од два натпревари, иако до крајот на сезоната останал само уште еден натпревар,<ref>{{cite news|url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/11193325.Riera_handed_additional_one_match_suspension/|title=Watford's Albert Riera handed additional one-match ban by the FA for his conduct following his red card against Charlton Athletic|newspaper=[[Watford Observer]]|date=6 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> по што тој се вратил во Удинезе.<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|title=Official: Released players confirmed|publisher=Watford F.C.|date=4 June 2014|access-date=17 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617184821/http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> ===Подоцнежните години од кариерата=== На 29 ноември 2014 година, Риера бил отпуштен од Удинезе без ниту еден настап за клубот, затоа што присуствувал на [[Покер|покер турнир]] наместо да се пријави за настап во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]],<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Udinese/24-11-2014/udinese-albert-riera-asso-poker-secondo-un-torneo-mentre-compagni-pareggiano-col-chievo-10040405691.shtml|title=Udinese, Albert Riera, il calciatore dimenticato che vince a poker|trans-title=Udinese, Albert Riera, the forgotten player who wins at poker|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=24 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203064339/http://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|url-status=dead|archive-date=3 December 2014|title=Ex-Liverpool man Albert Riera sacked by Udinese after missing game to play poker|publisher=[[Bleacher Report]]|first=Mark|last=Patterson|date=30 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> а исто така преку [[Twitter]] ја навредувал организацијата.<ref>{{cite web|url=https://www.calcioweb.eu/2014/11/udinese-riera-cacciato-via-insultava-la-squadra-su-twitter-e-giocava-poker-durante-le-partite/150706/|title=Udinese – Riera cacciato via: insultava la squadra su Twitter e giocava a poker durante le partite|trans-title=Udinese – Riera gets the boot: insulting squad on Twitter and playing poker during match|publisher=Calcio Web|first=Giuseppe|last=Mazza|date=29 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> На 5 март 2015 година, тој се вратил во својот прв клуб, Мајорка, откако се договорил со нив за едноиполгодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|title=Riera vuelve a casa|trans-title=Riera returns home|publisher=RCD Mallorca|language=es|date=5 March 2015|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402190016/http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|archive-date=2 April 2015}}</ref> Сепак, во мај истата година, против него била покрената дисциплинска постапка откако изјавил дека повеќе нема да настапува за тимот сè додека [[Микел Солер]] е тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/05/19/futbol/equipos/mallorca/1432033628.html|title=El Mallorca abre expediente a Riera por "grave indisciplina"|trans-title=Mallorca start disciplinary proceedings on Riera for "severe breach of discipline"|newspaper=Marca|language=es|date=19 May 2015|access-date=6 November 2015}}</ref> На 11 септември 2015 година, словенскиот спортски весник [[Екипа (Словенија)|''Ekipa'']] објавил дека Риера ќе потпише договор со [[НК Заврч|Заврч]].<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f2caaedd306/zavrc-koper-senzacija-prihaja-nekdanji-spanski-reprezentant|title=Zavrc – Koper: Senzacija! Prihaja nekdanji spanski reprezentant|trans-title=Zavrc – Koper: Surprise! Former Spanish international arrives|newspaper=[[Ekipa (Slovenia)|Ekipa]]|language=sl|date=11 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Три дена подоцна, тој бил официјално претставен во клубот.<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f84490a6d90/ekskluzivno-ce-niste-verjeli-zdaj-morate-riera-na-treningu-v-zavrcu|title=Riera v dresu Zavrča|trans-title=Riera in Zavrc's jersey|newspaper=Ekipa|language=sl|date=15 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Риера го раскинал договорот на 22 јануари 2016 година,<ref>{{cite web|url=http://www.rtvslo.si/sport/nogomet/riera-sporazumno-zapusca-zavrc/384016|title=Riera sporazumno zapušča Zavrč|trans-title=Riera is leaving Zavrc after mutual contract termination|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|author=S.J.|language=sl|date=22 January 2016|access-date=22 January 2016}}</ref> но останал во земјата, бидејќи набргу потоа му се приклучил на [[ФК Копер|Копер]] до јуни 2018 година.<ref>{{cite web|url=http://www.nogomania.com/Slovenski-Nogomet/Ekipa/Koper/Novica/Rieri-pogodba-kar-do-leta-2018.aspx|title=Rieri pogodba kar do leta 2018|trans-title=Riera signed until 2018|publisher=Nogomania|author=Uredništvo|language=sl|date=26 January 2016|access-date=27 January 2016}}</ref> Тој му се приклучил на тимот и како помошник [[спортски директор]], а забележал и еден настап во натпреварот против [[НД Приморје|Приморје]] во вториот дел од сезоната; потоа бил суспендиран од тренинзите, а неговиот договор бил еднострано раскинат во јули 2016 година.<ref>{{cite web|url=https://snportal.si/prva-liga/riera-ni-vec-clan-kopra/|title=Riera ni več član Kopra|trans-title=Riera is no longer a member of Koper|publisher=Slovenski nogometni portal|first=Peter|last=Dominko|language=sl|date=22 July 2016|access-date=22 July 2016}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Риера играл за младите шпански репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. На 13 октомври 2007 година, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] постигнувајќи гол со удар од далечина во победата со 1-3 во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2008|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]] против {{NazNB|FUrep|DEN}} во [[Орхус]].<ref>{{cite news|url=http://www.20minutos.es/noticia/289897/0/victoria/seleccion/dinamarca/|title=España sale del túnel tras su triunfo en Dinamarca (1–3)|trans-title=Spain exit tunnel after win in Denmark (1–3)|newspaper=[[20 minutos]]|language=es|date=13 October 2007|access-date=30 September 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7bada9cf27-14a0124ea95e-1000--espanyol-fly-flag-for-spain/|title=Espanyol fly flag for Spain|publisher=UEFA|first=Lucy|last=Turner|date=15 October 2007|access-date=31 March 2014}}</ref> Иако забележал два настапи во квалификациите, тој не бил во конечниот список со играчи кои ја претставувале Шпанија на Европското првенство 2008, на кое нацијата и триумфирала.<ref>{{cite news|url=https://www.diariodesevilla.es/deportes/revancha-Riera_0_269073736.html|title=La revancha de Riera|trans-title=Riera's revenge|newspaper=[[Diario de Sevilla]]|first=S.|last=Fest|language=es|date=16 June 2009|access-date=19 September 2022}}</ref> Тој продолжил да добива повремени повици во репрезентацијата и во следниот квалификациски циклус за [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]], но ниту овојпат не бил повикан за завршниот турнир во Јужна Африка. Во летото 2009 година, тој бил избран од селекторот [[Висенте дел Боске]] во составот за [[Куп на конфедерации 2009|Купот на конфедерации 2009]]. Тој забележал четири настапи за турнирот, а репрезентацијата го освоила третото место.<ref name=FCC>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/8118574.stm|title=Spain 3–2 South Africa (aet)|publisher=BBC Sport|date=28 June 2009|access-date=8 November 2019}}</ref> == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/riera-albert/xt8jqdte/ Алберт Риера на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/albert-riera/profil/spieler/7373 Алберт Риера на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/106274/albert-riera Хари Кејн на espn] * [https://www.whoscored.com/players/4958/show/albert-riera Алберт Риера на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Риера, Алберт}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајорка]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Еспањол]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпијакос]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вотфорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Црвена ѕвезда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1982 година]] 1l08cn6jmdacxzwkvayqg943dfkzyqz 5630009 5630008 2026-09-19T11:40:19Z Carshalton 30527 5630009 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography-retired | playername = Алберт Риера | image = [[Податотека:1 albert riera 2017 (cropped).jpg|200px]] | fullname = Алберт Риера Ортега<ref>{{cite web|url=http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|title=Acta del partido celebrado el 10 de mayo de 2015, en Palma de Mallorca|trans-title=Minutes of the match held on 10 May 2015, in Palma de Mallorca|publisher=[[Royal Spanish Football Federation]]|language=es|access-date=18 June 2019|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20230219090355/http://actas.rfef.es/actas/RFEF_CmpActa1?cod_primaria=1000144&CodActa=26921|archive-date=19 February 2023}}</ref> | height = {{height|m=1.87}}<ref name=Profile>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivos/fichas/1/166/4262.html|title=Albert RIERA Ortega|newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=es|access-date=8 November 2019}}</ref> | dateofbirth = {{birth date and age|df=yes|1982|4|15}}<ref name=Profile/> | cityofbirth = {{роден во|Манакор|}} | countryofbirth = [[Шпанија]]<ref name=Profile/> | nationality = {{flagsport|ESP}} [[Шпанија]] | currentclub = {{Fb team Crvena Zvezda}} (тренер) | clubnumber = | position = [[Среден ред (фудбал)|среден ред]] | youthyears1 = | youthclubs1 = {{Fb team Mallorca}} | years1 = 2000-2002 | caps1 = 54 | goals1 = 12 | clubs1 = {{Fb team Mallorca B}} | years2 = 2001-2003 | caps2 = 46 | goals2 = 6 | clubs2 = {{Fb team Mallorca}} | years3 = 2003-2005 | caps3 = 53 | goals3 = 4 | clubs3 = {{Fb team Bordeaux}} | years4 = 2005-2008 | caps4 = 72 | goals4 = 8 | clubs4 = {{Fb team Espanyol}} | years5 = 2006 | caps5 = 15 | goals5 = 1 | clubs5 = →{{Fb team Manchester City}} | years6 = 2008-2010 | caps6 = 40 | goals6 = 3 | clubs6 = {{Fb team Liverpool}} | years7 = 2010-2011 | caps7 = 26 | goals7 = 6 | clubs7 = {{Fb team Olympiakos}} | years8 = 2011-2014 | caps8 = 60 | goals8 = 3 | clubs8 = {{Fb team Galatasaray}} | years9 = 2014 | caps9 = 8 | goals9 = 1 | clubs9 = {{Fb team Watford}} | years10 = 2014 | caps10 = 0 | goals10 = 0 | clubs10 = {{Fb team Udinese}} | years11 = 2015 | caps11 = 6 | goals11 = 0 | clubs11 = {{Fb team Mallorca}} | years12 = 2015 | caps12 = 12 | goals12 = 1 | clubs12 = {{Fb team Zavrc}} | years13 = 2016 | caps13 = 1 | goals13 = 0 | clubs13 = {{Fb team Koper}} | nationalyears1 = 2000-2001 | nationalcaps1 = 11 | nationalgoals1 = 0 | nationalteam1 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 18 години|Шпанија 18]] | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalcaps2 = 15 | nationalgoals2 = 2 | nationalteam2 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|Шпанија 21]] | nationalyears3 = 2007-2009 | nationalcaps3 = 16 | nationalgoals3 = 4 | nationalteam3 = {{flagsport|ESP}} [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|Шпанија]] | manageryears1 = 2020–2022 | managerclubs1 = {{Fb team Galatasaray}}&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<small>(Асистент)</small> | manageryears2 = 2022–2023 | managerclubs2 = {{Fb team Olimpija Ljubljana}} | manageryears3 = 2023 | managerclubs3 = {{Fb team Celje}} | manageryears4 = 2023–2024 | managerclubs4 = {{Fb team Bordeaux}} | manageryears5 = 2024–2026 | managerclubs5 = {{Fb team Celje}} | manageryears6 = 2026 | managerclubs6 = {{Fb team Eintracht Frankfurt}} | manageryears7 = 2026– | managerclubs7 = {{Fb team Crvena Zvezda}} }} '''Алберт Риера Ортега''' (роден на [[15 април]] [[1982]]) — [[Шпанија|шпански]] [[Тренер|фудбалски тренер]] и поранешен [[фудбал]]ер, [[Среден ред (фудбал)|играч од средниот ред]]. Во моментов ја води екипата на [[ФК Црвена ѕвезда|Црвена ѕвезда]]. ==Биографија== Неговиот помал брат, [[Сито Риера|Сито]], исто така е фудбалер.<ref>{{cite web|url=http://www.futbolbalear.es/2010/08/11/sito-riera-me-gustaria-jugar-en-el-mallorca/|title=Sito Riera: "Me gustaría jugar en el Mallorca"|trans-title=Sito Riera: "I would like to play with Mallorca"|publisher=Fútbol Balear|language=es|date=11 August 2010|access-date=28 January 2014}}</ref> Во 2009 година, Риера се оженил со русинката Јулија Королева, со која има три деца.<ref>{{cite web|url=https://bk55.ru/news/article/128845/|title=Испанский футболист Риера ради жены из Омска получает гражданство РФ|trans-title=Spanish footballer Riera receives Russian citizenship for the sake of his wife from Tomsk|publisher=BK 55|language=ru|date=20 June 2018|access-date=30 January 2022}}</ref> Тие се разделиле во 2023 година.<ref>{{cite web|url=https://glossy.espreso.co.rs/poznati/zivotne-price/248130/privatni-zivot-novog-trenera-zvezde-alberta-rijere|title=Zbog ljubavi je Španac otišao u Sibir... Novi trener Zvezde posle Ruskinje voli lepoticu s naših prostora|trans-title=|publisher=Glossy|language=sl|date=16 August 2026|access-date=21 August 2026}}</ref> ==Клупска кариера== ===Мајорка=== Роден во [[Манакор]], на [[Балеарски Острови|Балеарските Острови]], Риера ја започнал својата професионална кариера во клубот од неговиот роден град [[ФК Мајорка|Мајорка]]. Своето деби за првиот тим го имал на 25 февруари 2001 година под водството на тренерот [[Луис Арагонес]], влегувајќи како замена во 71-вата минута за [[Луис Карерас]] во поразот со 2–1 на гостувањето кај [[ФК Расинг Сантандер|Расинг Сантандер]] во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2000-2001|Примера Дивисион]],<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/02/26/pagina-28/425338/pdf.html#&mode=fullScreen|title=El Racing no se rinde y frena al Mallorca|trans-title=Racing don't surrender and put the brakes on Mallorca|newspaper=[[Mundo Deportivo]]|first=Ernesto|last=Vicario|language=es|date=26 February 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> а својот прв гол го постигнал на 27 мај, кога откако влегол од клупата за резервни играчи го заокружил домашниот триумф со 4–0 над {{Fb team (N) Rayo Vallecano}}, со што бил обезбеден пласман во [[УЕФА Лига на шампиони|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite news|url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2001/05/28/pagina-25/1441256/pdf.html#&mode=fullScreen|title=Mallorca de Champions|trans-title=Champions League Mallorca|newspaper=Mundo Deportivo|first=Ángel|last=Aguiló|language=es|date=28 May 2001|access-date=23 April 2023}}</ref> Во првите две сезони одиграл вкупно 17 натпревари и постигнал три гола. Во [[Примера Дивисион (Шпанија) 2002–2003|сезоната 2002–2003]], веќе како неприкосновен стартер, Риера му помогнал на локалниот тим да ја освои [[Фудбалски куп на Шпанија 2002–2003|титулата]] во [[Фудбалски куп на Шпанија|Купот на Шпанија]],<ref name=Copa>{{cite news|url=http://elpais.com/diario/2003/06/29/deportes/1056837603_850215.html|title=Eto'o pone Mallorca a brindar|trans-title=Eto'o has Mallorca toasting|newspaper=[[El País]]|first=José|last=Miguelez|language=es|date=29 June 2003|access-date=5 April 2016}}</ref> и постигнал четири гола во 35 настапи во првенството.<ref name=Mirror>{{cite news|url=https://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|title=10 things you need to know about new Liverpool signing Albert Riera|newspaper=[[Daily Mirror]]|first=Dan|last=Silver|date=29 August 2008|access-date=1 September 2008|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614145034/http://www.mirror.co.uk/most-popular/2008/08/29/10-things-you-need-to-know-about-new-liverpool-signing-albert-riera-115875-20716276/|archive-date=14 June 2009}}</ref> ===Бордо=== Во летото 2003 година, Риера се преселил во [[ФК Бордо|Бордо]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0193-0e6ab3dac6e4-9b17d73f92c6-1000--riera-raring-to-go-at-bordeaux/|title=Riera raring to go at Bordeaux|publisher=UEFA|date=31 July 2003|access-date=24 August 2010}}</ref> Во текот на двегодишниот престој со ''„жирондинците“'',, тој одиграл 66 натпревари во сите натпреварувања и постигнал девет гола;<ref>{{cite web|url=https://www.football365.fr/espagnols-de-ligue-1-diapo-2653871.html#item=1|title=Les espagnols de la Ligue 1 [Diapo]|trans-title=The Ligue 1 Spaniards [Diapo]|publisher=Football 365|language=fr|date=8 August 2016|access-date=9 November 2019}}</ref> од нив, пет ги постигнал во [[УЕФА Лига Европа 2003-2004|Купот на УЕФА 2003-2004]], каде Бордо стигнал далеку до четвртфиналето во кое биле елиминирани од подоцнежниот освојувач [[ФК Валенсија|Валенсија]].<ref>{{cite news|url=https://www.nouvelobs.com/sport/20030926.OBS7087/laborieuse-victoire-de-bordeaux-a-domicile.html|title=Laborieuse victoire de Bordeaux à domicile|trans-title=Laborious home victory for Bordeaux|newspaper=[[L'Obs]]|language=fr|date=2 October 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2003/nov/28/newsstory.sport3|title=French aces trump Hearts|newspaper=[[The Guardian]]|first=Graham|last=Clark|date=28 November 2003|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0ea6b7aca47c-c78e15ad5086-1000--bordeaux-find-extra-gear/|title=Bordeaux find extra gear|publisher=UEFA|date=3 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019b-0e6c105d4ea6-fffd58725143-1000--bordeaux-braced-for-brugge/|title=Bordeaux braced for Brugge|publisher=UEFA|date=25 March 2004|access-date=23 April 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/019c-0e6ad5d8f788-33e54e9e5551-1000--rufete-sparks-valencia-joy/|title=Rufete sparks Valencia joy|publisher=UEFA|date=8 April 2004|access-date=23 April 2023}}</ref> ===Еспањол и Манчестер Сити=== Риера се вратил во Шпанија во 2005 година, кога потпишал за [[ФК Еспањол|Еспањол]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0257-0de68328be3e-adfe0130a228-1000--riera-wings-into-espanyol/|title=Riera wings into Espanyol|publisher=UEFA|date=7 July 2005|access-date=24 August 2010}}</ref> Тој одиграл само осум првенствени натпревари во неговата [[Примера Дивисион (Шпанија) 2005–2006|прва сезона]], по што во јануари 2006 година, бил испратен на позајмица во [[ФК Манчестер Сити|Манчестер Сити]],<ref>{{cite web|url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|archive-url=http://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=382387.html|url-status=dead|archive-date=5 January 2013|title=City tempt Riera to England|publisher=UEFA|date=5 January 2006|access-date=24 August 2010}}</ref> Сепак, во Англија доживеал ново разочарување, повторно не успевајќи да се избори за место во тимот. Шестмесечната позајмица ја завршил со вкупно 19 настапи помеѓу [[Премиер лига на Англија 2005-2006|првенството]] и [[ФА куп 2005-2006|ФА купот]], а својот единствен гол го постигнал против во победата со 3–0 на домашен терен против [[ФК Њукасл Јунајтед|Њукасл Јунајтед]] на 1 февруари.<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4657216.stm|title=Man City 3–0 Newcastle|publisher=[[BBC Sport]]|date=1 February 2006|access-date=20 November 2009}}</ref> Риера се вратил во [[Каталонија]] пред почетокот на [[Примера Дивисион (Шпанија) 2006–2007|сезоната 2006–2007]], во која Еспањол успеал да стигне до [[Финале на Купот на УЕФА во 2007 година|финалето]] на [[Куп на УЕФА 2006-2007|Купот на УЕФА]] на [[Хампден Парк]] во [[Глазгов]]. Во тој натпревар против другата шпанска екипа, [[ФК Севиља|Севиља]], Риера постигнал гол со кој го израмнил резултатот на 1–1, но неговиот тим на крајот загубил по [[Изведување пенали (фудбал)|изведување нa пенали]].<ref name=UEFA>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/6657065.stm|title=Espanyol 2–2 Sevilla|publisher=BBC Sport|first=Charlie|last=Henderson|date=16 May 2007|access-date=19 March 2010}}</ref> На крајот од сезоната, тој го продолжил договорот до 2011 година.<ref>{{cite news|url=http://futbol.as.com/futbol/2007/08/23/mas_futbol/1187820012_850215.html|title=Riera prolonga su contrato con el Espanyol hasta el 2011|trans-title=Riera extends his contract with Espanyol until 2011|newspaper=[[Diario AS]]|language=es|date=23 August 2007|access-date=17 February 2016}}</ref> Вкупно во дресот на Еспањол одиграл 94 натпревари и постигнал 12 гола. ===Ливерпул=== На 1 септември 2008 година (последниот ден од преодниот рок), Риера потпишал четиригодишен договор со [[ФК Ливерпул|Ливерпул]] кој за него платил обештетување од 8 милиони фунти.<ref name=Mirror/> Дебитирал во [[Премиер лига на Англија|Премиер лигата]] на 13 септември, играјќи 71 минута во победата со 2–1 на домашен терен против [[ФК Манчестер Јунајтед|Манчестер Јунајтед]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7601885.stm|title=Liverpool 2–1 Man Utd|publisher=BBC Sport|first=Mandeep|last=Sanghera|date=13 September 2008|access-date=10 December 2018}}</ref> а својот прв гол за ''„црвените“'' го постигнал на 18 октомври, во победата со 3–2 над [[ФК Виган Атлетик|Виган Атлетик]],<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7665090.stm|title=Liverpool 3–2 Wigan|publisher=BBC Sport|first=Russell|last=Barder|date=18 October 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> по што постигнал уште еден во победата со 3–1 на гостувањето кај {{Fb team (N) PSV}} во [[УЕФА Лига на шампиони 2008–2009 - групна фаза|групната фаза]] на [[УЕФА Лига на шампиони 2008-2009|Лигата на шампионите]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/7763223.stm|title=PSV 1–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Ian|last=Hughes|date=9 December 2008|access-date=19 March 2010}}</ref> Риера го постигнал првиот гол на Ливерпул за 2009 година, отворајќи го резултатот на 3 јануари во победата со 2-0 над {{Fb team (N) Preston}} во третото коло на [[ФА куп 2008-2009|ФА купот]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/fa_cup/7803324.stm|title=Preston 0–2 Liverpool|publisher=BBC Sport|first=Mark|last=Ashenden|date=3 January 2009|access-date=22 September 2009}}</ref> Подоцна таа сезона, на 22 март 2009 година, тој постигнал гол и во убедливата домашна победа од 5–0 над {{Fb team (N) Aston Villa}} во лигата, погодувајќи со удар од полуволеј по едно долго додавање од голманот [[Пепе Реина]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/7937107.stm|title=Liverpool 5–0 Aston Villa|publisher=BBC Sport|first=Phil|last=McNulty|date=22 March 2009|access-date=19 March 2010}}</ref> На 18 март 2010 година, Риера бил суспендиран поради коментарите што ги дал за шпанските медиуми во врска со неговите можности да настапува за првиот тим и пристапот на менаџерот [[Рафаел Бенитес]]. Играчот бил цитиран како рекол: „Тој никогаш не решил некоја ситуација со играч разговарајќи со него.“<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|title=Rafael Benitez keen to offload outspoken Albert Riera|publisher=BBC Sport|date=26 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100325093806/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8574001.stm|archive-date=25 March 2010}}</ref> По овие коментари, Риера бил ставен на трансфер-листата, а руските клубови [[ПФК ЦСКА Москва|ЦСКА Москва]] и [[ФК Спартак Москва|Спартак Москва]] биле заинтересирани да го ангажираат.<ref>{{cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/rafael-benitez-banishes-vocal-albert-riera-vn7h67wkg7r|title=Rafael Benitez banishes vocal Albert Riera|newspaper=[[The Times]]|date=19 March 2010|access-date=9 November 2019}}</ref> На 23 март, било објавено дека Ливерпул ја прифатил понудата од 6 милиони фунти од ЦСКА Москва за играчот.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|title=Liverpool accept £6m offer from CSKA Moscow for Albert Riera|newspaper=The Guardian|location=London|first=Andy|last=Hunter|date=24 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324193143/http://www.guardian.co.uk/football/2010/mar/23/albert-riera-rafael-benitez-liverpool-transfer|archive-date=24 March 2010}}</ref> Сепак, се покажало дека станувало збор само за гласини, бидејќи интересот официјално бил демантиран;<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|title=CSKA deny interest in Albert Riera|publisher=[[ESPN FC|ESPN Soccernet]]|date=25 March 2010|access-date=28 March 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402070914/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=761284&sec=transfers&cc=5739|archive-date=2 April 2010}}</ref> дополнително, агентот на играчот, Анхел Кастелс, потврдил дека само Спартак Москва доставил конкретна понуда.<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/Benitez/subasta/Riera/elpepidep/20100327elpepidep_6/Tes|title=Benítez 'subasta' a Riera|trans-title=Benítez 'auctions' Riera|newspaper=El País|first=Jordi|last=Quixano|language=es|date=27 March 2010|access-date=28 March 2010}}</ref> ===Олимпијакос=== На 23 јули 2010 година, Риера потпишал четиригодишен договор со [[Грција|грчкиот]] клуб [[ФК Олимпијакос|Олимпијакос]].<ref>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|title=Liverpool winger Albert Riera completes Olympiakos move|publisher=BBC Sport|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100723133030/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8843423.stm|archive-date=23 July 2010}}</ref> Вредноста на трансферот изнесувала околу 6 милиони евра (4 милиони евра, плус дополнителни потенцијални 2 милиони евра во бонуси), со плата од околу 2,5 милиони евра по сезона; така, тој станал еден од најскапите трансфери во историјата на земјата, а во клубот повторно се соединил со својот поранешен тренер од Еспањол, [[Ернесто Валверде]].<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|title=Official: Olympiacos sign Albert Riera from Liverpool|publisher=[[Goal (website)|Goal]]|first=Adam|last=Scime|date=23 July 2010|access-date=23 July 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20100725014848/http://www.goal.com/en/news/1549/rest-of-europe/2010/07/23/2039025/breaking-news-official-olympiacos-sign-albert-riera-from|archive-date=25 July 2010}}</ref> Риера го постигнал својот прв гол против [[ФК Керкира|Керкира]] во победата со 2–0 на домашен терен.<ref>{{cite web|url=https://www.sport24.gr/football/olympiakos-kerkyra-2-0.7929817.html|title=Ολυμπιακός-Κέρκυρα 2–0|trans-title=Olympiacos-Kerkyra 2–0|publisher=Sport 24|first=Panos|last=Charalampous|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.contra.gr/podosfairo/olympiakos-kerkyra-2-0-vids.6861324.html|title=Ολυμπιακός – Κέρκυρα 2–0 (vids)|trans-title=Ολυμπιακός – Керкира 2–0 (видеа)|publisher=Contra|language=el|date=11 September 2010|access-date=19 September 2022}}</ref> Сезоната ја завршил со 28 настапи и 6 гола во сите натпреварувања, придонесувајќи тимот од [[Пиреј]] да ја освои титулата во [[Суперлига на Грција|грчкото првенство]].<ref name=SLG>{{cite news|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/2011/03/21/futbol/1300662014.html|title=El Olympiacos de Valverde, campeón de la Liga griega|trans-title=Valverde's Olympiacos, Greek League champions|newspaper=El Mundo|language=es|date=21 March 2011|access-date=8 November 2019}}</ref> ===Галатасарај=== [[File:Riera.JPG|left|thumb|180px|Риера со {{Fb team (N) Galatasaray}} во 2012]] На 3 септември 2011 година, Риера го комплетирал трансферот вреден 3 милиони евра во [[Турција|турскиот]] клуб [[ФК Галатасарај|Галатасарај]], потпишувајќи четиригодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/es/news/21/fichajes/2011/09/03/2648808/es-oficial-el-galatasaray-ficha-a-albert-riera|title=Es oficial: El Galatasaray ficha a Albert Riera|trans-title=It's official: Galatasaray sign Albert Riera|publisher=Goal|language=es|date=3 September 2011|access-date=17 February 2016}}</ref> Својот прв гол во [[Суперлига на Турција|Суперлигата на Турција]] го постигнал на 25 јануари 2012 година, во победата со 4–0 на домашен терен против [[Анкарагуџу]], и бил стандарден првотимец во неговата прва сезона, во која со тимот од [[Истанбул]] ја освоил [[Суперлига на Турција 2011-2012|националната титула]]; сепак, тој исто така, бил вмешан во физичка пресметка со соиграчот [[Фелипе Мело]] непосредно пред почетокот на плејофот.<ref>{{cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/melo-riera-brawl-overshadows-last-week-in-the-super-league.aspx?pageID=238&nID=17843&NewsCatID=362|title=Melo-Riera brawl overshadows last week in the Super League|newspaper=[[Hürriyet Daily News]]|date=7 April 2012|access-date=17 February 2016}}</ref> Пред почетокот на следната сезона, по доаѓањето на талентираниот [[Нордин Амрабат]], Риера бил прекомандуван од тренерот [[Фатих Терим]] во одбраната играјќи на позицијата [[Одбрана (фудбал)#Страничен бек|лев бек]], главно поради недостигот на други опции на таа позиција, освен често повредениот [[Хакан Балта]].<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2013/03/29/en/football/real_madrid/1364512402.html|title="Galatasaray fans win games"|newspaper=[[Marca (newspaper)|Marca]]|first=Juan Ignacio|last=García-Ochoa|date=29 March 2013|access-date=17 February 2016}}</ref> На 28 јануари 2014 година, во вземна согласност со клубот Риера го раскинал договорот со Галатасарај заминувајќи си од таму со оштета од 750.000.<ref>{{cite web|url=http://www.soccernews.com/riera-amrabat-leave-galatasaray/136985/|title=Riera, Amrabat leave Galatasaray|publisher=Soccer News|first=Nemanja|last=Lazarevic|date=28 January 2014|access-date=3 February 2014}}</ref> ===Удинезе и Вотфорд=== На 24 март 2014 година, Риера потпиша преддоговор со италијанскиот клуб {{Fb team (N) Udinese}}, кој требало да стапи во сила на 1 јули.<ref>{{cite web|url=http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|title=Primo tassello per la prossima stagione: ha firmato Albert Riera Ortega|trans-title=First piece for next season: Albert Riera Ortega has signed|publisher=Udinese Calcio|language=it|date=24 March 2014|access-date=24 March 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140324190225/http://www.udinese.it/portal/IT/handle/?hil&page=redazione_approfondimenti&vid=2312|archive-date=24 March 2014}}</ref> Три дена подоцна, тој се вратил во Англија каде му се приклучил на {{Fb team (N) Watford}} во [[Фудбалска лига на Англија Чемпионшип|Чемпионшип]] до крајот на сезоната 2013-2014<ref>{{cite news|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/watford-sign-former-liverpool-and-spain-winger-albert-riera-on-until-the-end-of-season-9219203.html|title=Watford sign former Liverpool and Spain winger Albert Riera on until the end of season|newspaper=[[Evening Standard]]|date=27 March 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> Риера одиграл 8 натпревари за ''„стршлените“'' и постигнал еден гол во победата со 3-1 на домашен терен над {{Fb team (N) Ipswich Town}} на 19 април 2014.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/26998629|title=Watford 3–1 Ipswich|publisher=BBC Sport|date=19 April 2014|access-date=19 April 2014}}</ref> Неговото искуство со Вотфорд завршило неславно, откако во својот последен натпревар за клубот тој бил исклучен поради добивање на втор жолт картон после остар старт врз [[Диего Појет]] во поразот со 3–1 на гостувањето кај [[ФК Чарлтон Атлетик|Чарлтон Атлетик]].<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|title=Match report: Charlton Athletic 3–1 Watford|publisher=Watford F.C.|date=29 April 2014|access-date=18 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617183228/http://www.watfordfc.com/news/article/140429-charlton-match-report-1518040.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> По натпреварот, тој бил обвинет од страна на [[Фудбалска асоцијација на Англија|ФА]] за недолично однесување, откако се соочил со службените лица и морал да биде одвлечен од нив од страна на своите соиграчи;<ref>{{cite web|url=http://www1.skysports.com/football/news/11686/9291696/watford-winger-albert-riera-faces-fa-misconduct-charge-over-reaction-to-red-card|title=Watford winger Albert Riera faces FA misconduct charge over reaction to red card|publisher=[[Sky Sports]]|date=1 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> поради ова му била изречена суспензија од два натпревари, иако до крајот на сезоната останал само уште еден натпревар,<ref>{{cite news|url=http://www.watfordobserver.co.uk/sport/11193325.Riera_handed_additional_one_match_suspension/|title=Watford's Albert Riera handed additional one-match ban by the FA for his conduct following his red card against Charlton Athletic|newspaper=[[Watford Observer]]|date=6 May 2014|access-date=17 June 2014}}</ref> по што тој се вратил во Удинезе.<ref>{{cite web|url=http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|title=Official: Released players confirmed|publisher=Watford F.C.|date=4 June 2014|access-date=17 June 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140617184821/http://www.watfordfc.com/news/article/140604-released-players-announcement-1602043.aspx|archive-date=17 June 2014}}</ref> ===Подоцнежните години од кариерата=== На 29 ноември 2014 година, Риера бил отпуштен од Удинезе без ниту еден настап за клубот, затоа што присуствувал на [[Покер|покер турнир]] наместо да се пријави за настап во натпреварот против [[ФК Кјево Верона|Кјево]],<ref>{{cite news|url=https://www.gazzetta.it/Calcio/Serie-A/Udinese/24-11-2014/udinese-albert-riera-asso-poker-secondo-un-torneo-mentre-compagni-pareggiano-col-chievo-10040405691.shtml|title=Udinese, Albert Riera, il calciatore dimenticato che vince a poker|trans-title=Udinese, Albert Riera, the forgotten player who wins at poker|newspaper=[[La Gazzetta dello Sport]]|language=it|date=24 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|archive-url=https://web.archive.org/web/20141203064339/http://bleacherreport.com/articles/2284157-ex-liverpool-man-albert-riera-sacked-by-udinese-after-missing-game-to-play-poker|url-status=dead|archive-date=3 December 2014|title=Ex-Liverpool man Albert Riera sacked by Udinese after missing game to play poker|publisher=[[Bleacher Report]]|first=Mark|last=Patterson|date=30 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> а исто така преку [[Twitter]] ја навредувал организацијата.<ref>{{cite web|url=https://www.calcioweb.eu/2014/11/udinese-riera-cacciato-via-insultava-la-squadra-su-twitter-e-giocava-poker-durante-le-partite/150706/|title=Udinese – Riera cacciato via: insultava la squadra su Twitter e giocava a poker durante le partite|trans-title=Udinese – Riera gets the boot: insulting squad on Twitter and playing poker during match|publisher=Calcio Web|first=Giuseppe|last=Mazza|date=29 November 2014|access-date=8 November 2019}}</ref> На 5 март 2015 година, тој се вратил во својот прв клуб, Мајорка, откако се договорил со нив за едноиполгодишен договор.<ref>{{cite web|url=http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|title=Riera vuelve a casa|trans-title=Riera returns home|publisher=RCD Mallorca|language=es|date=5 March 2015|access-date=15 March 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402190016/http://rcdmallorca.es/principal_new.php?nombreModulo=noticiasDetalle&idnoticia=34094&idmenu=3|archive-date=2 April 2015}}</ref> Сепак, во мај истата година, против него била покрената дисциплинска постапка откако изјавил дека повеќе нема да настапува за тимот сè додека [[Микел Солер]] е тренер.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/2015/05/19/futbol/equipos/mallorca/1432033628.html|title=El Mallorca abre expediente a Riera por "grave indisciplina"|trans-title=Mallorca start disciplinary proceedings on Riera for "severe breach of discipline"|newspaper=Marca|language=es|date=19 May 2015|access-date=6 November 2015}}</ref> На 11 септември 2015 година, словенскиот спортски весник [[Екипа (Словенија)|''Ekipa'']] објавил дека Риера ќе потпише договор со [[НК Заврч|Заврч]].<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f2caaedd306/zavrc-koper-senzacija-prihaja-nekdanji-spanski-reprezentant|title=Zavrc – Koper: Senzacija! Prihaja nekdanji spanski reprezentant|trans-title=Zavrc – Koper: Surprise! Former Spanish international arrives|newspaper=[[Ekipa (Slovenia)|Ekipa]]|language=sl|date=11 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Три дена подоцна, тој бил официјално претставен во клубот.<ref>{{cite news|url=http://ekipa24.si/clanek/nogomet/prva-liga/55f84490a6d90/ekskluzivno-ce-niste-verjeli-zdaj-morate-riera-na-treningu-v-zavrcu|title=Riera v dresu Zavrča|trans-title=Riera in Zavrc's jersey|newspaper=Ekipa|language=sl|date=15 September 2015|access-date=15 September 2015}}</ref> Риера го раскинал договорот на 22 јануари 2016 година,<ref>{{cite web|url=http://www.rtvslo.si/sport/nogomet/riera-sporazumno-zapusca-zavrc/384016|title=Riera sporazumno zapušča Zavrč|trans-title=Riera is leaving Zavrc after mutual contract termination|publisher=[[Radiotelevizija Slovenija]]|author=S.J.|language=sl|date=22 January 2016|access-date=22 January 2016}}</ref> но останал во земјата, бидејќи набргу потоа му се приклучил на [[ФК Копер|Копер]] до јуни 2018 година.<ref>{{cite web|url=http://www.nogomania.com/Slovenski-Nogomet/Ekipa/Koper/Novica/Rieri-pogodba-kar-do-leta-2018.aspx|title=Rieri pogodba kar do leta 2018|trans-title=Riera signed until 2018|publisher=Nogomania|author=Uredništvo|language=sl|date=26 January 2016|access-date=27 January 2016}}</ref> Тој му се приклучил на тимот и како помошник [[спортски директор]], а забележал и еден настап во натпреварот против [[НД Приморје|Приморје]] во вториот дел од сезоната; потоа бил суспендиран од тренинзите, а неговиот договор бил еднострано раскинат во јули 2016 година.<ref>{{cite web|url=https://snportal.si/prva-liga/riera-ni-vec-clan-kopra/|title=Riera ni več član Kopra|trans-title=Riera is no longer a member of Koper|publisher=Slovenski nogometni portal|first=Peter|last=Dominko|language=sl|date=22 July 2016|access-date=22 July 2016}}</ref> ==Репрезентативна кариера== Риера играл за младите шпански репрезентации [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 19 години|под 19]] и [[Фудбалска репрезентација на Шпанија под 21 година|под 21 година]]. На 13 октомври 2007 година, дебитирал за [[Фудбалска репрезентација на Шпанија|сениорската репрезентација]] постигнувајќи гол со удар од далечина во победата со 1-3 во натпревар од [[Квалификации за Европско првенство во фудбал 2008|квалификациите]] за [[Европско првенство во фудбал 2008|Европското првенство 2008]] против {{NazNB|FUrep|DEN}} во [[Орхус]].<ref>{{cite news|url=http://www.20minutos.es/noticia/289897/0/victoria/seleccion/dinamarca/|title=España sale del túnel tras su triunfo en Dinamarca (1–3)|trans-title=Spain exit tunnel after win in Denmark (1–3)|newspaper=[[20 minutos]]|language=es|date=13 October 2007|access-date=30 September 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7bada9cf27-14a0124ea95e-1000--espanyol-fly-flag-for-spain/|title=Espanyol fly flag for Spain|publisher=UEFA|first=Lucy|last=Turner|date=15 October 2007|access-date=31 March 2014}}</ref> Иако забележал два настапи во квалификациите, тој не бил во конечниот список со играчи кои ја претставувале Шпанија на Европското првенство 2008, на кое нацијата и триумфирала.<ref>{{cite news|url=https://www.diariodesevilla.es/deportes/revancha-Riera_0_269073736.html|title=La revancha de Riera|trans-title=Riera's revenge|newspaper=[[Diario de Sevilla]]|first=S.|last=Fest|language=es|date=16 June 2009|access-date=19 September 2022}}</ref> Тој продолжил да добива повремени повици во репрезентацијата и во следниот квалификациски циклус за [[Светско првенство во фудбал 2010|Светското првенство 2010]], но ниту овојпат не бил повикан за завршниот турнир во Јужна Африка. Во летото 2009 година, тој бил избран од селекторот [[Висенте дел Боске]] во составот за [[Куп на конфедерации 2009|Купот на конфедерации 2009]]. Тој забележал четири настапи за турнирот, а репрезентацијата го освоила третото место.<ref name=FCC>{{cite web|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/8118574.stm|title=Spain 3–2 South Africa (aet)|publisher=BBC Sport|date=28 June 2009|access-date=8 November 2019}}</ref> === Хронологија на репрезентативните настапи === {{Репрезентативни настапи|ESP}} {{Cronopar|13-10-2007|Орхус|DNK|1|3|ESP|1|Квал. за ЕП|2008|13={{subon|69}}}} {{Cronopar|17-10-2007|Хелсинки|FIN|0|0|ESP|-|Пријателска}} {{Cronopar|17-11-2007|Мадрид|ESP|3|0|SWE|-|Квал. за ЕП|2008|13={{subon|65}}}} {{Cronopar|6-2-2008|Малага|ESP|1|0|FRA|-|Пријателска|13={{suboff|46}}}} {{Cronopar|26-3-2008|Елче|ESP|1|0|ITA|-|Пријателска|13={{subon|59}}}} {{Cronopar|11-10-2008|Талин|EST|0|3|ESP|-|Квал. за СП|2010|13={{subon|78}}}} {{Cronopar|19-11-2008|Виљареал|ESP|3|0|CHL|-|Пријателска}} {{Cronopar|1-4-2009|Истанбул|TUR|1|2|ESP|1|Квал. за СП|2010}} {{Cronopar|9-6-2009|Баку|AZE|0|6|ESP|1|Пријателска}} {{Cronopar|14-6-2009|Рустенбург|NZL|0|5|ESP|-|Конф. куп|2009|Прва фаза}} {{Cronopar|20-6-2009|Блумфонтејн|ESP|2|0|RSA|-|Конф. куп|2009|Прва фаза|13={{suboff|80}}}} {{Cronopar|24-6-2009|Блумфонтејн|ESP|0|2|USA|-|Конф. куп|2009|Полуфинале|13={{suboff|78}}}} {{Cronopar|28-6-2009|Рустенбург|ESP|3|2|RSA|-|Конф. куп|2009|натп. за 3. место|dts}} {{Cronopar|12-8-2009|Скопје|MKD|2|3|ESP|1|Пријателска|13={{subon|46}}}} {{Cronopar|5-9-2009|Ла Коруња|ESP|5|0|BEL|-|Квал. за СП|2010|13={{subon|66}}}} {{Cronopar|14-10-2009|Зеница|BIH|2|5|ESP|-|Квал. за СП|2010}} {{Cronofin|16|4}} == Наводи == {{наводи}} == Надворешни врски == {{Порталкутија |right=yes |boxwidth=200px |marign=0px |name1=Биографија |image1=P vip.svg |name2=Фудбал |image2=Soccer ball.svg |name3=Шпанија |image3=Flag of Spain.svg }} * [https://www.soccerway.com/player/riera-albert/xt8jqdte/ Алберт Риера на soccerway] * [https://www.transfermarkt.com/albert-riera/profil/spieler/7373 Алберт Риера на transfermarkt] * [https://www.espn.com/soccer/player/_/id/106274/albert-riera Хари Кејн на espn] * [https://www.whoscored.com/players/4958/show/albert-riera Алберт Риера на whoscored] {{ОСНОВНОПОДРЕДУВАЊЕ:Риера, Алберт}} [[Категорија:Шпански фудбалери]] [[Категорија:Шпански фудбалски тренери]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Мајорка]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Бордо]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Еспањол]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Манчестер Сити]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Ливерпул]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Олимпијакос]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Галатасарај]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Вотфорд]] [[Категорија:Фудбалери на ФК Удинезе]] [[Категорија:Фудбалери од Премиер Лига]] [[Категорија:Тренери на ФК Црвена ѕвезда]] [[Категорија:Живи луѓе]] [[Категорија:Родени во 1982 година]] 8uhrah664drtmet2ud6uvdskr2ghgz3