Wikisource mkwikisource https://mk.wikisource.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Wikisource Разговор за Wikisource Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија Автор Разговор за автор Page Page talk Index Index talk TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 1833 22432 22329 2026-09-14T09:50:15Z Natasa Stardelova 3192 /* Дела */ 22432 wikitext text/x-wiki {{author | firstname = Кирил | lastname = Пејчиновиќ | last_initial = П | description = македонски просветителски автор кој сите свои дела ги напишал на народен јазик и заедно со [[Јоаким Крчовски]] ја претставуваат првата генерација писатели на современата македонска книжевност. }} == Дела == *[[Кирил Пејчиновиќ/ Епитаф|Епитаф]] *[[Кирил Пејчиновиќ/ Огледало|Огледало]] *[[Кирил Пејчиновиќ/ Утешение грешним|Утешение грешним]] == Белешки == <references/> {{Автор-ЈС-100}} [[Категорија:Кирил Пејчиновиќ|Кирил Пејчиновиќ]] niwef9hvd5f09qjiycmtgsoq2chnkif 0 10239 22433 2026-09-14T09:53:03Z Natasa Stardelova 3192 Создадена страница со: УТЕШЕНИЕ ГРЕШНИМ Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасуе... 22433 wikitext text/x-wiki УТЕШЕНИЕ ГРЕШНИМ Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.3 Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?4 До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.5 И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.6 Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“7 А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“8 (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.9 Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.10 Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“12 Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“13 (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,14 и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.15 Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,17 му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.18 Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.19 Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.20 Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“21 А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.22 И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли23 што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,24 и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.25 Телесно тепање - сии сут26 по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,27 тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,28 и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“29 И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“30 Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“31 Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“32 Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“33 Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.34 Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“35 Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“36 Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“37 Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.38 О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.39 _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. 9d8cjz6rqw5owsb8x52xfon1nw89fxh 22434 22433 2026-09-14T09:58:53Z Natasa Stardelova 3192 22434 wikitext text/x-wiki Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. 1 И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем. 2 Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.3 Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?4 До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.5 И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.6 Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“7 А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“8 (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.9 Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.10 Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“12 Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“13 (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,14 и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.15 Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,17 му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.18 Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.19 Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.20 Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“21 А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.22 И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли23 што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,24 и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.25 Телесно тепање - сии сут26 по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,27 тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,28 и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“29 И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“30 Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“31 Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“32 Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“33 Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.34 Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“35 Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“36 Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“37 Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.38 О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.39 _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. mocggu4ire3xkeeluwpxyzo6l08nnrc 22435 22434 2026-09-14T10:29:44Z Natasa Stardelova 3192 22435 wikitext text/x-wiki Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. ¹1 И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем.² Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.³ Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?⁴ До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.⁵ И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.⁶ Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“⁷ А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“⁸ (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.</sup>9</sup> Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.¹⁰ Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“12 Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“13 (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,¹⁴ и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.15 Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,¹⁷ му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.¹⁸ Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.¹⁹ Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.²⁰ Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“²¹ А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.²² И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли²³ што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,²⁴ и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.²⁵ Телесно тепање - сии сут</sup>26</sup> по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,²⁷ тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,²⁸ и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“29 И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“^{^{Текст на горниот индекс}30} Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“³¹ Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“³² Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“33 Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.³⁴ Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“^{^{Текст на горниот индекс}35} Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“³⁶ Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“^{^{Текст на горниот индекс}37} Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.³⁸ О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.³⁹ _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. 30u4jof56tmyms4kpwu7eahzh20v35f 22436 22435 2026-09-14T10:30:27Z Natasa Stardelova 3192 22436 wikitext text/x-wiki Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. ¹ И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем.² Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.³ Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?⁴ До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.⁵ И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.⁶ Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“⁷ А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“⁸ (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.</sup>9</sup> Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.¹⁰ Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“12 Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“13 (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,¹⁴ и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.15 Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,¹⁷ му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.¹⁸ Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.¹⁹ Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.²⁰ Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“²¹ А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.²² И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли²³ што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,²⁴ и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.²⁵ Телесно тепање - сии сут</sup>26</sup> по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,²⁷ тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,²⁸ и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“29 И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“^{^{Текст на горниот индекс}30} Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“³¹ Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“³² Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“33 Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.³⁴ Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“^{^{Текст на горниот индекс}35} Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“³⁶ Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“^{^{Текст на горниот индекс}37} Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.³⁸ О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.³⁹ _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. 479xsiak8x0rp85t7mn6h470fw269us 22437 22436 2026-09-14T10:34:16Z Natasa Stardelova 3192 22437 wikitext text/x-wiki Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. ¹ И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем.² Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.³ Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?⁴ До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.⁵ И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.⁶ Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“⁷ А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“⁸ (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.</sup>9</sup> Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.¹⁰ Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“12 Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“¹³ (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,¹⁴ и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.¹⁵ Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,¹⁷ му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.¹⁸ Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.¹⁹ Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.²⁰ Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“²¹ А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.²² И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли²³ што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,²⁴ и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.²⁵ Телесно тепање - сии сут</sup>26</sup> по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,²⁷ тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,²⁸ и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“29 И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“^{^{Текст на горниот индекс}30} Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“³¹ Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“³² Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“³³ Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.³⁴ Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“^{^{Текст на горниот индекс}35} Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“³⁶ Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“^{^{Текст на горниот индекс}37} Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.³⁸ О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.³⁹ _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. 6lbm8jiiv32qkkp722zgbnrdj9ml992 22438 22437 2026-09-14T10:37:58Z Natasa Stardelova 3192 22438 wikitext text/x-wiki Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. ¹ И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем.² Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.³ Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?⁴ До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.⁵ И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.⁶ Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“⁷ А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“⁸ (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.</sup>9</sup> Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.¹⁰ Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“¹² Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“¹³ (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,¹⁴ и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.¹⁵ Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,¹⁷ му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.¹⁸ Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.¹⁹ Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.²⁰ Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“²¹ А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.²² И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли²³ што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,²⁴ и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.²⁵ Телесно тепање - сии сут</sup>26</sup> по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,²⁷ тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,²⁸ и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“²⁹ И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“^{^{Текст на горниот индекс}30} Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“³¹ Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“³² Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“³³ Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.³⁴ Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“^{^{Текст на горниот индекс}35} Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“³⁶ Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“^{^{Текст на горниот индекс}37} Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.³⁸ О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.³⁹ _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. kv68qgy8ci6yuneqko1dufaiz7byueg 22439 22438 2026-09-14T10:39:35Z Natasa Stardelova 3192 22439 wikitext text/x-wiki Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. ¹ И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем.² Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.³ Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?⁴ До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.⁵ И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.⁶ Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“⁷ А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“⁸ (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.</sup>9</sup> Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.¹⁰ Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“¹² Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“¹³ (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,¹⁴ и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.¹⁵ Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,¹⁷ му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.¹⁸ Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.¹⁹ Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.²⁰ Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“²¹ А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.²² И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли²³ што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,²⁴ и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.²⁵ Телесно тепање - сии сут</sup>26</sup> по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,²⁷ тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,²⁸ и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“²⁹ И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“</sup>30</sup> Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“³¹ Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“³² Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“³³ Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.³⁴ Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“</sup>35</sup> Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“³⁶ Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“</sup>37</sup> Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.³⁸ О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.³⁹ _________________ 1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. 2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. 3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. 4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? 5 поради тоа нè наречува развратени. 6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. 7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) * ќемо се покаис - ќе се покаеме. 8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) 9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. 10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. 11 На пречистата дева Богородица. 12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. 13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). 14 Прославена биди со нетлена слава. 15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. 16 Моли здравје за болните... 17 Почнал да се смилува. 18 За љубов на неговата мајка. 19 Колку може молбата мајчина за да го смили. 20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. 21 Простете и ќе ви се прости. 22 Одмаздата е моја. 23 На Деницата светла. 24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. 25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. 26 сии сут = тоа се 27 Поради гревовите по божја волја. 28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. 29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. 30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. 31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. 32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. 33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. 34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. 35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. 38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. 39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. 031l1iufojgqhjdt2xnrmd0liq3nhdn 22440 22439 2026-09-14T11:58:31Z MacedonianBoy 149 22440 wikitext text/x-wiki {{Квалитет|50%}}{{Заглавје |заглавје =Утешение грешним<br>Книга глаголемаѧ Ѹтѣшенїе Грѣшнымъ приведена на простїй ѧзыкъ ѿ кѷрίлла їеромонаха бывшагѡ игɤменъ въ мѡнастыръ лешечкагѡ с҃тагѡ аϑанасїа въ тѷпъ Солɤнскїй при хаџи папа ϑеодѡсїа архїмандрїта Сѷнаитскагѡ въ лѣта 1840 |глава = |претходна = |следна = |забелешки = Запазена автентичност на текстот со македонски современ правопис. Книгата е издадена во 1840 во Солун. | автор= Кирил Пејчиновиќ |текст = <poem> Евангелие от Матеа:(Глава 17, стих 21):Сеј род ничесом же не исходит, токмо молитвоју и постом. ¹ И паки: Разгневавстја господин его и предаде его мучителем.² Две силни оружиј даде нам Бог да се бранимо от душманите наши видимија и невидимија, сиреч: плоќ и мир и диавол. Две оружие имамо: молитва и пост. Душмани имамо три: снагата своја, и коншијата твој, и диавол. Сн'гата своја се навасует со постење, коншиата со трпење, а диавола со молитва. От нетрпењето наше како нам ет ујгун тако мие чинимо, и за това Бога го налутуемо и от него трешници јадемо. Да со таквија трешници јадејќи на овој век тегнејќи, да куртулисамо от големата трешница што ет на тој век, спреч от вечна мука, от неја же да избавит премилостивиј Бог молитвами пречистија своеја матере и всех свјатих своих, амин.³ Но више реченое евангелие, томуа чоеку што му рече Христос, напред му рече: „О роде неверниј, до коле пребуду во вас? До коле терпљу вам?⁴ До кога ќе ве трпим, до кога ќе стоим во вас сиреч и до кога ќе стоит моата сн'га во вас, непокајании, разврашчении, неисправлении по Бога?“ Зашто велит неверниј? Не от ошто сме без вера, току зашто не имамо дела вери, сиреч добродетели. Сме се развратиле от пут божи, сме отишле по лош пут, по волја наша, по ќеф наш. Речовите евангелиски сме ги нарекле ни заошто, сме се на своја волја навратиле, на свое сластие и страстие, того ради називает нас разврашчении.⁵ И затова велит: „До кога ќе ве трпим? До кога ќе ви отпуштавам? Ете да знаете зере сабла гола ве чекат. Ашче же не хошчете, ниже послушаете мене, меч ви појаст.“ Уста бо господња глаголаша сија, глаголет пророк Исаиа (глава 1, стих 20) от страни божиј.⁶ Меч викаат „сабља“. Затова пишет и во Псалтир (псалом 7, стих 13-14): „Лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова сосуди смертнија, стрели силнаго изошчрени со углими пустинија.“⁷ А људи грешнии хабер немаат ни от сабља божија ни от стрелите негови, току се надеат на младоста своја и велат: „На старост ќемо се покаис“*. А не знаат, еле на младост грешници погибнујат от ненадејани стрели, млади умирајут и непокајани. А божии стрели сат едни уготовени за истепуење млади деца, ради да познаат родители нихни, да познаат еле имат Бог, еле имат и стрели друзи за родителите да изумрат, да останат децата сирочиња, и тија да познаат еле имат Бог. Другому жени да му умира много, на едни жени много мужи да је умират. Едни стрели за болни, да легаат на одр со години. Другии стрели мали стрели, тија немаат числа. Понекому да му идет опако, да не ќаруат, да заразит, да усиромашет. Други стрели: да изгорат куќи, ханови, магазии, дуќани. Другии за зулумќари да чинат зулум со многу ангарие, со многу паре сакање, за скупиа, за гладиа, за добици умирање, болес по стока, по људи, сипаници, огница, чума, за често војска, муњавици, нераатлик, бегање, пленство, плач. Тиа сат все стрели от Господа попуштени за наши кабаети, беди, напасти, и неволи. „Оружие свое очистит, лук свој напрјаже и уготова и, и в нем уготова соуди смертнија“⁸ (псалом 7, стих 13-14). От таквија стрели ние грешници где да побегнимо? Каде да се скриемо? Нигде немамо утечуење, токмо пак при Бога со покајание, со постење и молби. Едни молби наши от нас што се чинат со солзи наши, и пак и риџали, риџаџие: едни риџаџие да молат Бога у долна церква, едни у горна церква. Што молат за нас едни у долна церква: архиереи, свјашченици, калугери, манастири, бдение, литургии, параклиси - тиа све се велат долни риџаџии. И пак да пуштимо и горни риџаџие, тиа што стоат на небо близо при Бога: архангели и ангели, апостоли, пророци, свјатители, и праведнии угодници божии. Них да ги молимо, они да застанат за нас пред Бога на молбу. И от них башка помошно да припаднемо да молимо пречистују Деву Богородицу, зере она ет мајка божија, нејзин син најмошно послушует њу, и повише и от небеснии молачи и от земнии молебници, зере она го зачнала от Духа Свјатаго, и го носила девет месеци, и го доила со девојчести сосци, ем на негово мучение плакала, ем негово воскресение се радувала, и во век века се радува со него, и му седит от страна десна, седит за нас сина своего молит. Видите, благословении христиани, колко должност имамо мие христиани ко Матери Божиеј, зере она ет нам ем мајка наша, ем баба наша; зере нејзин син нам ет ем татко наш, ем брат наш; зере мие ако држимо заповеди Отца небеснаго, мие сме синове Вишнаго. Христос кога воскреснат от гроба, рече на Мариа Магдалина, је рече: „Иди кажи на браќата мои и Петрови: восхожду ко Отцу моему и Отцу вашему и Богу моему и Богу нашому“.</sup>9</sup> Нам велит Бог вишниј: „Аз рех бози есте вси и синове вишнаго, ви же јако человеци умираете и јако един от књазеј падаете“.¹⁰ Видите, братие христиани, мие синове Вишнаго сме се сториле по благодати. Пошто сме синове Вишнаго, мие и Исусови братиа, а Исусова мајка, она ет наша мајка. Кога така ет, мие требуват повише чест да имамо Богородици от свите светци, зере она непрестано молит, сина своего, и молбата нојзина нојзин син дајма гу послушуват. Кога тако ет, и ја вам велим: вие сирочиња што сте останале на земја, без татка, без мајка, не тужите зашто сте без мајка, да на тужите зере имате мајка на небо, мајка ваша - мајка божија; не тужите зере имате похарна мајка на небо, от десна страна Богу седит, и нас жалит, и нас милует, и нам бедним поможует; не тужете и вие, болнии, отпаднати от здравје, зере имате лекар на небо - пречиста дева Марија; не тужите, грешнии, вие што имате многу грехови, не тужите току покајте се и Мајка Божиа прошчение ќе ви извадит от сина своего, не тужите току имајте утешение, зере она ет утешение грешним и скорбним радост и надежда ненадежним. Деву Мариу викајте на помошт, вси неволници, и вси христиани, мужи и жени. Богородицу викајте на помошт на сегашен век и на смертен час, вси христиани што се поклонуете на иконата Исусова и Мариина. И пак поклонујте се и често молите се пречистеј деви Богородице11. Иисус и Мариа, тија две имиња да не ви бидат ексик от ваш ум, от ваша уста. Иисус и Мариа, тија две имиња со себе да ги носите и на пут, и на работа; кога работаш со тија две имиња да се стемниш и да се раздениш. Иисус и Мариа, тија имиња да ви бидат на помошт на всјака работа и на смертен час, кога ќе чините теслим душа пред Бога, и тогај да ви се најдат при вас от една страна Иисус, от друга страна Мариа. Пак со Иисуса и со Марију да се прославите во царство небесно, и нејзи да поемо и да речемо: „Богородице дево, радујсја благодатнаја Марие, Господ с тобоју и тебе ради со нас, амин.“¹² Архангелска реч дајма је се поет нејзи, и на небо, и на земља, от ангели, и от человеци. Она всегда се радует, дајма се радуват, и нојзина радост никогда не се скончуват. От десна страна Бога седит и за нас молит Бога. Видите, христиани, каков риџал имамо мие пред Бога: сама султана, сиреч царица небеснаја, Матер Божија, за нас чинит риџаллук пред Бога. А мие, христиани, каков пешкеш да је пратимо нејзи? Во истину ништо не смо кадир, отсем често да је се молимо и чисто да гу спомињамо и во годината баре две недели за нојзино име да постимо, сиреч августа месеца две недели што ги викат госпоџи пости, сиреч Богородичен пост. Кои ќе го постат хубаво, чисто како великиј пост, со чистота, со непрејадување, со непрепиење, со трпење еден другого во тиа две недели, - ни на гости идење, и постелата чисто држење, - тако хубаво кој ќе постит да знает и да веруват еле бакшиш голем ќе да земет от пречиста Мајка Божија. Зере нејзин син, Господ и Бог наш Иисус Христос, голем икрам је чинит, от десно себе престол је поставил и заповедал на архангели и вси сили небеснии и вси свјатци - да је се поклонуват нејзи, зере она им ет царица, понеже ет мајка царева. И рекол нези: „Сакај, мајко моја, от мене хер што сакаш, зере ја не се отвратуем от тебе. Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“¹³ (како што писуват во книга Библиа). Коги дојде мајка Соломона царја, дојде да се стави со сина своего за некакви маслаати да просит от него, и нојзин син Соломон је станал на нозе и стол је поставил от десно себе и гу прашал: „Што захмет, мајко моја, што си дошла до мене?“ И она му рекла: „Царју мој, синко мој, имам нешто риџа, сакам да ми поминет риџата.“ И он је рече: „Сакај, мајко моја, што да сакаш. Ја цар, свешто у моја рука и у моја волја. Ја цар, ти мајка моја. Сакај, зере ја не се отвратуам от тебе. Прости, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Кој сака да разбере хубаво, нека види во Библиа книга Царство 3, глава 2, стих 19 - како дошла Вирсавиа, мајка царева, што просила от сина своего. И вие, христиани, тако да веруете. Пречиста Богородица, кога се престави от овој век, тогај сам Христос, нојзин син, со ангели и со сви светци слезе от небо, во свој руце зеде нојзината пресвјатаја душа, ја отнесе на небеса и ја постави от десна страна себе. И превознесен престол је стави како што прилегат на царица и рече еи: „Седи, мајко, от десно мене и прославена биди славоју нетленноју,¹⁴ и да ти се поклонуват тебе небеснии ангели и земнии угодници. Тебе ти поминуват молбата за што да сакаш. Зере ја бог, а ти божија мајка. Ја цар, а ти султана, сиреч царица небесна. Ја син, а ти матер. Те слушам и те честим отвише всех свјатих. Должен бо есом, зере писано ест во закон Божии: Чти отца твоего и матер твоју.¹⁵ Ја затова те честим отвише. Имаш изин от мене за просење. И што да сакаш, да будет волја твоја. Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе. Проси бољашчим здравие,16 проси да им поможем тем што сат сметени от некакви работи неисправени. Проси на корабли, сиреч на гемиџие арен ветер. Сакај, мајко моја, на орачи и копачи бериќет да им се роди. Ја давам за ат'р твој и кабаети нихни простуем. Проси на базрџани оправен ќар. Сакај, мајко моја, на некому чоеку што не имат чедо, и ја за хатир твој му дарувам. Сакај на некоа фамилиа што сат во најдолна сиромаштиња, отпаднале, ја да им поможуем да се подкрепат. Сакај на некој робје што сат заробени или сурдисани, загубиле виљаетот свој, сакај и они да се вратат на куќата своја. Сакај некому грешнику што се фрлил во отчајание, сам себе прежалил, се уготовил за у вечнаја мука, сакај да го вратим на покајание. Проси, мати моја, оти неотврашчусја тебе“. Слушајте, христиани, мајка како се почестует и за хатир нојзин может и најголема љутиња да отфрлит от себе. Како некое време во стари Рим имаше еден цар, име му беше Кориолан, и негова мајка - името и бјаше Ветуриа. Того кнеза го напудиа гражданите без кабает. И он отиде во чужда држава, узе војска многу и се врати пак на Рим, да бие, да тепат гражданите без милост, да не пожали ни малого ни големого, ни мужко ни женско, все под сабла да постелит. И бедни Римлани што видоха толко силна војска многу множество на них, се уплашиле и се фрлиле себе во отчајание. И рекоха: „Сега не утечует никој от нас, ни муж ни жена, ни дете ни старец“. Најпосле измислили една харна мисла, пак се собрале малоо и големо, сироти и сирочиња, мужи и жени. Отидоха да мољат мајка му на забитот (Кориоланова мајка) која е била чесна жена Ветуриа. „Мати“ - је се молиле со плач она да измолит своего сина, царја Кориолана. И она им се обешта и искочи со калабалик на молба, да молит своего сина. А царот со све војска се качиле на калето со голи сабли, токо чекат војската ишарет да прескочат у градот да погубат малово големо. Ама царот, кога виде лице мајкино му и кога чу глас мајкин му, куде се молит за гражданите, и му велит: „Сине мој, милиот мој, за хатир мој прости на душмани твој“, и му показует пазухите свои куде сисал, - и царот, како чул тиа речови мајкини му, начал да се умили,¹⁷ му се нажали за мајка му куде плачет, и им прости на душманите негови, и рече на војската своја: „Вратите си саблите во ножница, зере ја простих на душманите мои“. И во тој час направиха бариш, сиреч мирба, заради љубов матери его.¹⁸ Видите, христиани, колко може ко благосердиу синовну моление матернее.¹⁹ Кога лош чоек, сосве лошотиа своја, мајкино моление не мога да преслушат, колми паче преблагиј Бог мој Иисус Христос своју пречистују матер - дали ет кабил да презрит! И во денешното евангелие пишет, во Матеа зачало 77 велит: Имал еден цар да земат у еден борчлиа тма талант, сиреч десет хилјади хазна. И борчлиата бил зуљам, не могал никогда да му ги платит, и многу му се молил да го почекат неколку заман. И царот видел еле не может да ги земет ни со чекање ни пак со затворање, и рече на тевабие свои: „Испратите го нека си ходит со здравие.“ И слугите цареви го испратиа и видоха на пут во него едни немилосливи вешчи и се вратиха, му рекоха на царот: „Како си простил толку хазна лошому чоеку? Он имал да земат у некоего чоека сто аспри, и чоекот много му се молише да го почекат до некој заман, а тој не помисли зере му простиле толку хазна и он да простит другару своему баре сто аспри, току го даде на кулук, го стави хапс.“ И тоа кога чул царот, се налутил, тој час пратил по него слуги, го дотераха, и му рекол: „Лукавиј чоек, ја ти простив тма талант, а ти не могаше ли баре сто аспри клеврету своему?“ И рече на слугите свои; „Вежите му руке и ноге и хакните го у з'ндан, и да не искочит от туде чак да платит све борџот до една аспра.“ И прогневавсја господ его предаде его мучителем, дондеже воздаст ему вес долг свој.²⁰ Видите, христиани браќа, како многу кабаети наши би простил нам Бог, ама чунки ми не простувамо на дружината наши што грешиле нам, затова и он не проштават нам нашите кабаети. Чунки рекол Христос во евангелие: „Оставите и оставитсја вам.“²¹ А тој хапс никогда не ќе искочит от з'ндан, чунки на него љут и царот и гавазите цареви. И тој хапс остана без надежда. Ама мие, христиани, и браќа мој, не смо без надежда, зашто имамо надежду ненадежним, пречистују деву Богородицу Мариу. Саде сваки христијанин нека простит клеврету своему, а кој не проштават непростен будет, а пак враќат зло за зло, тој наљутует Бога. Зере Бог велит: „Јас ќе вратим, вие не враќајте“. Писано ет: „Мне отмшчение“.²² И пак во псалом пишет: „Бог отмшчение господ“. Това ќе речет: Бог враќат (отм'стует). Најпрво отмстил на ангели свои, Денице светли²³ што се зовеше Атанаил. Откако согреши, се стори Сатанаил. И Бог го фрли во безна последнаја, идеше вечно мучит се со ангели. Согрешил Адам, и прогневасја господ его, и го напудил от рај, и го осуди замља да мешат и лебот со пот да го јадит дури да бидет жив, и после во земља да скапет сосве внуците негови. Согрешиле народ (људи) во времја Ноево, и протневасја господ, и наведе на них потоп и ги потопи свешто живо на земљава. Согрешиле људите што беха во Содом, и прогневасја господ их, и пуштил огн от небо и ги изгорил, и градот пропаднал, и го сторил езеро смрдливо. Согрешиле Евреи многажди и многажди, се прогневал господ на них, и ги предал на пленение, во душмански руце, Халдеаном, Вавилоњаном, Асирианом,²⁴ и до денеска Евреи сат резил между људи, ги викат чивут. Согрешил и Давид, Божји преател, и нему не штел да му простит дури не му дотерал еден ќиамет (гнев), пак после му простил. Согрешуемо и мие христиани, и прогневаетсја господ на нас, и многажди биет ово телесно, ово душевно. Телесно биење се велит тепање, наказание а не умершчвление, како пишет во Псалтир: „Наказуја наказа мја Господ, смерти же не предаде мја“.²⁵ Телесно тепање - сии сут</sup>26</sup> по свака година наша: кога болести по људи, кога по стока, кога по ниви, по лозја, пакости от лоши људи, на ќаро штета, огн куќи, по дуќани, вода со камење, поводен, слана, град и прочии неволи и незгоди. А душевното тепање, това се велит утепуење у вечна мука, кога ќе попуштит Бог на душа чоечка, на овои век му дават чоеку све харно, и пак за тој век го чека за у вечна мука. Зашто Бог кога напушти диаволу на праведнаго Иова, му рече Бог диаволу: „Све што имат Иов во твои руце ти ги давам, и стоката му, и децата му и здравјето му, све да му расипиш, ама душата му чувај да не му га зачкаш.“ И Иовоа душа не беше зачкана. Затова пишит во Иовоо чтение: „Не греши Иов и не даде безумие Богу“. Зашто му беше чиста душата, незачкаена от диавола, затова не даде безумие Богу. А кому чоеку диавол му зачкаел душата грех ради попушчением божиим,²⁷ тој чоек му ет сметен разумот, тој влезует во неверствие, во отчајание, во хуление на Бога, на Богородица, на светци, негова совест му ет попрана, потемнение и во вечнују тму преселение,²⁸ и таја душа исцеление не имат никогда. Томуа чоеку не му се дават ни да се помолит, отсем сама Богородица ако се сторит мукает без моление. Имат она у сина своего дерзновение многу. Кога Бог куртулиса Евреи от фараона, ги преведе преко море во Синајска Гора шедесет хилјади, и четеридесет година ги прерани со манна. А они Евреи неблагодарни, от голем рахатлук што имаха збесна, станаха да играхат хора, танци, и најпосле оставиха Бога и се поклониха на теле сребрено. И Бог им се наљути и сакаше да ги сотре до еден, да ги потепат. Току пророк Моисеа застана на молба, се молише со плач и велеше Богу: „Престани от гнева твоего и остави јарост твоју и милостив буди от злоби људеј твоих, помјанув Авраама и Иисаака и Иакова твоја раби.“²⁹ И Бог му велеше на Моисеа: „Остави мја и возјаривсја гневом на ња и потребљу их, остави мја.“</sup>30</sup> Христиани браќа мој, кој ет достоин да запретит Бога, што он ет всевластен и всесилен? Кој имат толко дерзновенние да запретит Бога да не ги трештит свое создание? Никој чоек не может, ама речовите Моисеови можеха. Ама кои речови? Тија кога велеше на Бога: „Престани от гнева твоего и јарости твоеја.“ Тија зборејќи, спомнал и стари патриахи, принел гих на молитву и рекол „помјанув Авраама, Исаака, Иакова, твоја раби“. И по таквија речови Бог престал от љутината што беше наљутен и утишил јарост своју и се умилостивил и простил на Евреи такво страшно оступление. Това ет писано Духом Свјатим у Библиа (Исхода чтение, 32 глава). И пишит и велит: „И умилостивисја Господ от зле еже рече сотворити им.“³¹ Еве ја говорим вам, христиани божи, Моисеа бил раб, и Авраам и Исаак и Иаков, и они биле рабови и угодници божии. Ем не могат слуга, кој знае колко да бидет слуга угоден своему стопану, пак на тој стопан не му ет угодникот мил колку што му ет мајка што го девет месеци носила и доила и гледала. И она ет најмила и повише дерзнование имат у сина своего. И тако по расуждение свјатаго Иоанна Дамаскина, како он расудил между раби божии и между светци божии и между Матери Божиеј многу разнос имат. Кога риџалук Моисеов заптисал љутиња божија да не паднет на идолопоклоници Евреи, колми паче више может риџалук Марии пречистија Богородици. Нојзиното моление многу повише может да заптисат гнев божиј, да не паднет на грешнии христиани. Иисус Христос кога приима молби от угодници свои, и ги послушал, а мајка своја колку повише ја послушуват от другите светци свој. И Дамаскин свјатиј пишет: „Многу бо может моление матери ко благосердиу Владики.“³² Кога дојде да се видет со своего сина царју Соломонова мајка, името беше Вирсавиа, нојзин син Соломон сретение со поклонение, како што пишет у Библиа (Царство 3, Глава 2): „Воста цар во сретение еја и поклонисја еј и постависја престол матери царевој и седе о деснују его.“³³ Како и прежде писасја по тојже царице, голем чес је сторил нојзин син. Потом је обештал све што да просит у него речот да не је се вратит празно: „Проси, мати моја, јако неотврашчусја тебе“. Тако и пречиста дева гу пречекал нојзин син единродни Иисус Христос. Чоек не может да докажет пошто не видел со очи, велаќим со ум может да најдет, пошто велит Дух Свјатиј со уста Давидовими: „Преста царица о деснују тебе“.³⁴ Таја реч само се знает, еле мајку си гу имат повише от светци и от херувимите. Пошто Дамаскин свјатиј поет: „честнејшују херувим и проч., безсравненија серафим и пак проч.“</sup>35</sup> Пошто седит на престол от десна страна сина своего, сина божија тако се видет еле и он је велит: „Проси, мати моја, јако не отврашчусја тебе“. То ест: „Мати моја избранаја от всех родов, благословеннаја ти во женах и благодатнаја, како си била на земља исполнена со благодат, тако и сега во рај. И на небеси и на земли царствуј, и да ти се поклонуват тебе ангели и человеци и всјака твар, и кој ќе тебе спомињат и молит за нешто, да им поможеш. Имаш изон от мене што сакаш да им даруваш на тија што ќе те молат за нешто. Ја давам за љубов твоја, зере слава моја во прославление матери моеја.“³⁶ Тако упоминает свјатиј Григориј Никомидиски у своем слове на Всех Свјатих, упоминает беседујушчи о самој Деве, глаголет: „Твоју бо содетел славу своеју, своеју славоју бити помишлаја, јако син разрешаја ислолњает прошение.“</sup>37</sup> Дека си сега, грешна душа, или мужка или женска, што си заминала и харамиите и митарите, и блудниците си ги заминала со; секакви грехови? Ела, душа, да ти кажем еден хабер хаирлија, Ако се наљутил Бог на тебе мошно, како на тогоа чоека што неќеше да простит стоте аспри, како што пишет во причтата во денешнето евангелие, борџот ако ти ет много хазниња, много имаш да даваш, во хапсахана седиш и во отчајание се нахождаш, - ела сега да ти кажем една надежда како да искочиш от хапсаханата. Велаќим своему другарју да простиш што ти нешто досадил, и да припадниш на молење на мајка му царотому, на тој цар што си му должен десет хилјади хазна. И да веруеш еле тија хазна ќе ти ги ресит мајка царева, ќе ти ги ресит от големиот тефтер. И царот ако ет љут, мајка му че го претвори на милост. Ах, бедна душе! Имаш ли некое злокључение, имаш и поможение. Ама от кого? От мајка царева пречиста дева Богородица Мариа. Она ако просит за тебе, нојзин син је се преклонует на моление. Она благодатнаја мајка, многу беди и газепи отвраќат од људи, тија што прибегнуват под покров нејзин. Хер во каква врзалка да бидет чоек, со неја отпушчение наождамо. Свјатиј Иоанн Димаскин појал, и мие поемо, и во црков и када год, на свако место, поемо на глас шестиј, ко пречистеј Деве: „Никтоже притекајај к тебе посрамлен исходит, пречистаја Дево, но просит и приемлет дир ко полезному прошенију“.³⁸ О Марие, блаженное имја, ангелскаја радост, ти еси на скорбнии људи радост. О Дево, о Мајко Божија, мајко наша, син твој на мене се наљутил заради мојот греховни борч. Што чиним ја окајаниј? При кого да прибегнам? От кого да се надеам за мое спасение. Сом пишман зашто сом прегрешил сам безброј. Со све срдце прибегнуем при тебе и при сина твоего, спаситеља моего. Ама тебе те оставам по мене кефил, Мајко Божија, мајко наша, тебе те молим и на тебе се надеам, зере ти си надежда ненадежним, грешним прибежиште, грешним утешение, христианска мајка, упование мое, прибежиште мое. Прими раба твоего, пожали, ти учини ходатајство ко сину твоему Христу Богу нашему, учини моление за мене и за вси христиани, и овија што сат сега овде во овоа божио место, што слушаат овоа поучение, ти да им просветиш умот, да познаат пут божии, да познаат сам себе во кој ред се наождаат. Ти да ги донесеш на покајание и от сина твоего да имаат прошчение на душата и на сн'гата нихна здравие, и каде што работаат добитка, фајда и берикет, во всјакое време, на всјако место, всегда, ниње и присно и во веки веков, амин.³⁹ </poem> _________________ :1 Овој род со ништо не се истерува, освен со молитва и пост. :2 Се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите. :3 то ест од вечната мака (пеколот) од која да (нè) избави премилостивиот Бог со молитвите на пречистата своја мајка и на сите свети свои, амин. :4 О роде неверен, до кога ќе бидам со вас? До кога ќе ве трпам? :5 поради тоа нè наречува развратени. :6 „А ако не сакате ниту ме послушате мене, меч ќе ве изеде“. Зашто устата господова го реков ова, вели пророкот Исаиј (глава 1, стих 20) од страната божја. :7 Лакот свој го напна и го стокми, и во него стокми орудија смртни, стрели на силниот изострени... (крајот на цитатот нејасен, Б. К.) :* ќемо се покаис - ќе се покаеме. :8 Оружјето свое ќе го очисти итн. (в. т. 7.) :9 Се вознесувам кон Таткото мој и таткото ваш и Богот мој и Богот наш. :10 Јас реков дека сте богови сите и синови на нашиот, а вие како луѓе умирате и како еден од кнезовите паѓате. :11 На пречистата дева Богородица. :12 Богородице дево, радувај се благодатна Маријо, Господ е со тебе и заради тебе со нас, амин. :13 Сакај, мајко моја, зашто јас нема да се одвратам од тебе (да ти откажам). :14 Прославена биди со нетлена слава. :15 Те слушам и те честам повеќе од сите свети. Зашто сум должен, дека пишува во Законот божји: Чести го таткото твој и мајката твоја. :16 Моли здравје за болните... :17 Почнал да се смилува. :18 За љубов на неговата мајка. :19 Колку може молбата мајчина за да го смили. :20 И се разлути господарот негов и им го предаде на мачителите, дека не му го плати сиот долг свој. :21 Простете и ќе ви се прости. :22 Одмаздата е моја. :23 На Деницата светла. :24 На Халдејците, Вавилоњаните, Асирците. :25 Накажувајќи ме накажа господ, а на смрт не ме предаде. :26 сии сут = тоа се :27 Поради гревовите по божја волја. :28 Неговата совест е згазена, (неговата душа ја чека) мрака и во вечната темница преселување. :29 Запри се во гневот твој и остави ја јароста твоја и милостив биди спрема злобата на луѓето твои, спомнувајќи си го Аврамаи Исака, твоите слуги. :30 Остави ме и разјарен од гнев на нив ќе ги истребам, остави ме. :31 И се умилостиви Господ од злото што рече да им го направи. :32 Зашто многу може молењето мајчино за милосрдноста на Владетелот. :33 Стана царот да ја пречека и ѝ поклони и ѝ поставија престол на мајката царева и седна од неговата десна страна. :34 Пошто вели Дух Свети со устата Давидова: „Седна царицата оддесно до тебе“. :35 „Таа што е на поголема чест од херувимите и др., со која серафимите не можат да се споредат и др.“ : 36 Зашто славата моја е во прославувањето на мајката моја. : 37 Така споменува свети Григориј Никомидиски во своето слово на Вси Свети, споменува говорејќи за самата Дева, вели: „Зашто твојата слава ја направи своја, замислувајќи ја своја слава, и како син решавајќи, (ти) ја извршува молбата“. :38 Никој што доаѓа при тебе усрамен не излегува, пречиста Дево, ами моли и прима дар за полезното молење. :39 Во секое време, на секое место, секогаш, сега и секогаш и во вечните векови, амин. }} [[Категорија:Македонски јазик]] [[Категорија:Историја на македонскиот јазик]] [[Категорија:Историја на македонскиот народ]] {{}} dhoq6k1anw4heo7qy6va7a9if0m08nl 1 10240 22441 2026-09-14T11:58:48Z MacedonianBoy 149 Создадена страница со: {{Сзр}} 22441 wikitext text/x-wiki {{Сзр}} grwuoyit2h633gvkn6btn064whmp5dc