Викиречник
mkwiktionary
https://mk.wiktionary.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0
MediaWiki 1.47.0-wmf.18
case-sensitive
Медиум
Специјална
Разговор
Корисник
Разговор со корисник
Викиречник
Разговор за Викиречник
Податотека
Разговор за податотека
МедијаВики
Разговор за МедијаВики
Предлошка
Разговор за предлошка
Помош
Разговор за помош
Категорија
Разговор за категорија
TimedText
TimedText talk
Модул
Разговор за модул
Event
Event talk
σύνορα
0
11042
56294
56145
2026-09-07T07:24:32Z
Steborce
2506
56294
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
===Етимологија===
[[σύνορα]] преземено од старогрчкиот збор [[σύνορος]] — граничен, што има заеднички граници.
===Изговор===
* МФА-гр: /ˈsi.no.ra/
* Поделба на слогови: σύ‧νο‧ρα
===Именка===
[[σύνορα]] множина од именка од среден род [[σύνορο]]
# [[граници]], [[меѓи]] (линии што раздвојува две држави или области)
#: '''Τα σύνορα έκλεισαν προσωρινά για λόγους ασφαλείας.'''
#: ''Границите беа привремено затворени од безбедносни причини.''
#: '''Πέρασαν τα σύνορα χωρίς διαβατήριο.'''
#: ''Ги поминаа границите без пасош.''
{| class="wikitable"
|-
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив (Ονομαστική) || το [[σύνορο]] || τα [[σύνορα]]
|-
| Генитив (Γενική) || του [[συνόρου]] || των [[συνόρων]]
|-
| Акузатив (Αιτιατική) || το [[σύνορο]] || τα [[σύνορα]]
|-
| Вокатив (Κλητική) || [[σύνορο]] || [[σύνορα]]
|}
===Синоними===
* [[μεθόριος]] (им.) — [[граница]], [[пограничен појас]]
* [[όριο]] (им.) — [[граница]], [[лимит]]
===Антоними===
* [[εσωτερικό]] (им.) — [[внатрешност]]
===Сродни поими===
* [[συνορεύω]] (гл.) — се граничи
* [[συνοριακός]] (прид.) — граничен
* [[συνοριοφύλακας]] (им.) — граничар
[[Категорија:Грчки|ΣΥΝΟΡΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΣΥΝΟΡΑ]]
gtvbx1g4cltatwx1d7qgy5izoir4aal
56295
56294
2026-09-07T07:26:12Z
Steborce
2506
56295
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
===Етимологија===
[[σύνορα]] преземено од старогрчкиот збор [[σύνορος]] — граничен, што има заеднички граници.
===Изговор===
* МФА-гр: /ˈsi.no.ra/
* Поделба на слогови: σύ‧νο‧ρα
===Именка===
[[σύνορα]] множина од именка од среден род [[σύνορο]]
# [[граници]], [[меѓи]] (линии што раздвојува две држави или области)
#: '''Τα σύνορα έκλεισαν προσωρινά για λόγους ασφαλείας.'''
#: ''Границите беа привремено затворени од безбедносни причини.''
#: '''Πέρασαν τα σύνορα χωρίς διαβατήριο.'''
#: ''Ги поминаа границите без пасош.''
{| class="wikitable"
|-
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив (Ονομαστική) || το [[σύνορο]] || τα [[σύνορα]]
|-
| Генитив (Γενική) || του [[συνόρου]] || των [[συνόρων]]
|-
| Акузатив (Αιτιατική) || το [[σύνορο]] || τα [[σύνορα]]
|-
| Вокатив (Κλητική) || [[σύνορο]] || [[σύνορα]]
|}
===Синоними===
* [[μεθόριος]] (им.) — [[граница]], [[пограничен појас]]
* [[όριο]] (им.) — [[граница]], [[лимит]]
===Антоними===
* [[εσωτερικό]] (им.) — [[внатрешност]]
===Сродни поими===
* [[σύνορο]] (им.) — граница
* [[συνορεύω]] (гл.) — се граничи
* [[συνοριακός]] (прид.) — граничен
* [[συνοριοφύλακας]] (им.) — граничар
[[Категорија:Грчки|ΣΥΝΟΡΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΣΥΝΟΡΑ]]
05y4vqv89f1zdjzz1wedtn2xt9aaipw
μονάδα
0
11101
56292
2026-09-07T06:50:08Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[μονάδα]] < старогрчки [[μονάς]] (еднина, единица), во акузатив [[μονάδα]] < [[μόνος]] (сам, единствен) === Изговор === * [[МФА]]: /ˈmo.na.ða/ * Поделба по слогови: μο‐νά‐δα === Именка === '''μονάδα''', именка од женски род (множина [[μονάδες]]) # едини...
56292
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[μονάδα]] < старогрчки [[μονάς]] (еднина, единица), во акузатив [[μονάδα]] < [[μόνος]] (сам, единствен)
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /ˈmo.na.ða/
* Поделба по слогови: μο‐νά‐δα
=== Именка ===
'''μονάδα''', именка од женски род (множина [[μονάδες]])
# [[единица]] — во математиката, најмалиот цел број (бројот 1) што со повторување ги образува сите други цели броеви.
#: '''Το σύμβολο της μονάδας είναι το 1.'''
#: ''Симболот на единицата е 1.''
# [[мерна единица]] — секоја утврдена големина или количина што служи како стандард за мерење.
#: '''Η μονάδα μέτρησης του μήκους είναι το μέτρο.'''
#: ''Мерната единица за должина е метарот.''
# [[член]], [[дел]] — секој елемент од некое множество што може да функционира независно од останатите.
#: '''Το χωριό και η πόλη είναι οι κυριότερες οικιστικές μονάδες.'''
#: ''Селото и градот се главните станбени единици.''
# [[целина]], [[единица]] — група ентитети што заедно сочинуваат автономна и единствена целина (на пр. во стопанството: производна единица).
#: '''Η μονάδα παραγωγής λειτουργεί 24 ώρες το 24ωρο.'''
#: ''Производната единица работи 24 часа дневно.''
# (воена терминологија) [[единица]] — воена формација со самостојна команда или просторот каде што таа е сместена.
#: '''Υπηρετεί σε μονάδα πεζικού.'''
#: ''Тој служи во пешадиска единица.''
# (технологија, информатика) [[единица]], [[уред]] — апарат, систем или дел од хардвер што извршува самостојна функција.
#: '''Οι μονάδες εισόδου και εξόδου δεδομένων.'''
#: ''Единиците за влез и излез на податоци.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[μονάδα]] || [[οι]] [[μονάδες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[μονάδας]] || [[των]] [[μονάδων]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[μονάδα]] || [[τις]] [[μονάδες]]
|-
| Вокатив || [[μονάδα]] || [[μονάδες]]
|}
=== Синоними ===
* [[στοιχείο]] '''им.''' ср — елемент, дел
* [[τμήμα]] '''им.''' ср — оддел, дел
=== Сродни поими ===
* [[μοναδικός]] '''прид.''' — единствен
* [[μοναδικότητα]] '''им.''' ж — единственост
* [[μονάς]] '''им.''' ж — монада, единица
=== Сложени зборови ===
* [[θεμελιώδης μονάδα]] / [[базична μονάδα]] '''им.''' ж — основна единица
* [[μονάδα μέτρησης]] '''им.''' ж — мерна единица
* [[παράγωγη μονάδα]] '''им.''' ж — изведена единица
[[Категорија:Грчки|ΜΟΝΑΔΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΜΟΝΑΔΑ]]
kp5nt0u6g4yw0vym7ntgqkxbjdv7zej
σύνορο
0
11102
56293
2026-09-07T07:22:14Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[σύνορο]] < средновековен грчки [[σύνορον]] < старогрчки [[σύνορος]] < [[σύν]] (со) + [[ὅρος]] (граница) === Изговор === * [[МФА]]: /ˈsi.no.ɾo/ * Поделба по слогови: σύ‐νο‐ρο === Именка === '''σύνορο''', именка од среден род (множина [[σύνορα]]) # границ...
56293
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[σύνορο]] < средновековен грчки [[σύνορον]] < старогрчки [[σύνορος]] < [[σύν]] (со) + [[ὅρος]] (граница)
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /ˈsi.no.ɾo/
* Поделба по слогови: σύ‐νο‐ρο
=== Именка ===
'''σύνορο''', именка од среден род (множина [[σύνορα]])
# [[граница]] — ограда, друг вид поделба или замислена линија што раздвојува две имотни или административни единици (држави).
#: '''Τα σύνορα των δύο χωρών είναι ανοιχτά.'''
#: ''Границите на двете земји се отворени.'''
# (преносно, обично во множина) [[граници]] — нешто што поставува лимити или ограничува.
#: '''Τα πολιτιστικά σύνορα έχουν καταργηθεί.'''
#: ''Културните граници се укинати.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[то]] [[σύνορο]] || [[та]] [[σύνορα]]
|-
| Генитив || [[του]] [[συνόρου]] / [[σύноρου]] || [[των]] [[συνόρων]]
|-
| Акузатив || [[то]] [[σύνορο]] || [[та]] [[σύνορα]]
|-
| Вокатив || [[σύνορο]] || [[σύνορα]]
|}
=== Синоними ===
* [[όριο]] '''им.''' ср — граница, лимит
=== Сродни поими ===
* [[ακροσύνορα]] '''им.''' ср мн — крајни граници
* [[ασυνόρευτος]] '''прид.''' — неограничен
* [[ασυνόριστος]] '''прид.''' — неограничен, без граници
* [[ασύνορος]] '''прид.''' — безграничен
* [[διασυνοριακός]] '''прид.''' — прекуграничен
* [[συνορεύω]] '''гл.''' — граничи
* [[συνοριακός]] '''прид.''' — граничен
* [[συνορίτης]] '''им.''' м — граничар
* [[συνορίτισσα]] '''им.''' ж — граничарка
=== Сродни поими (поврзани со значењето „συνερίζομαι < ερίζω“) ===
* [[συνορίζομαι]] '''гл.''' — се натпреварува, се препира
=== Дополнителни форми (Εκκρεμότητα) ===
* [[ασυνόριαστος]] '''прид.''' — неограничен
* [[ασυνορισιά]] '''им.''' ж — бескрајност, отсуство на граници
* [[ξεσυνορίζομαι]] '''гл.''' — се одвојува од границата, се разграничува
* [[ξεσυνόриση]] / [[ξεσυνόρισμα]] '''им.''' ср/ж — разграничување
* [[παρασυνορεύω]] / [[παρασυνοριάζω]] '''гл.''' — соседствува, се граничи
* [[σύνορα]] '''прил.''' — гранично, на граница (како прилог)
* [[συνορασιά]] '''им.''' ж — гранична област
* [[συνοριανός]] '''прид.''' — граничен
* [[συνορίζω]] '''гл.''' — граничи
* [[συνορικός]] '''прид.''' — граничен
* [[συνόριση]] '''им.''' ж — граничење
* [[συνορισιό]] '''им.''' ср — граничење, соседност
* [[συνορίτικος]] '''прид.''' — граничарски
[[Категорија:Грчки|ΣΥНОРО]]
[[Категорија:Грчки именки|ΣΥНОРО]]
c3gsuo3lr2blcrbsrktikjn47zhkb0q
μάζα
0
11103
56296
2026-09-07T07:37:42Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[μάζα]] < хеленистички грчки [[μᾶζα]] (старогрчко значење: јачменов леб) < латински [[massa]] < старогрчки [[μᾶζα]]; за значењето „големо мноштво“ преку француски [[masse]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈma.za/ * Поделба по слогови: μά‐ζα === Именка ===...
56296
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[μάζα]] < хеленистички грчки [[μᾶζα]] (старогрчко значење: јачменов леб) < латински [[massa]] < старогрчки [[μᾶζα]]; за значењето „големо мноштво“ преку француски [[masse]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /ˈma.za/
* Поделба по слогови: μά‐ζα
=== Именка ===
'''μάζα''', именка од женски род (множина [[μάζες]])
# (физика) [[маса]] — количина на материја што ја содржи едно тело.
#: '''Η μάζα είναι μέτρο της αδράνειας ενός σώματος.'''
#: ''Масата е мерка за инерцијата на некоe тело.''
# предмет без определена форма што лесно се собира или се раздвојува.
#: '''Πού βρέθηκε αυτή η μάζα από χνούδι κάτω από το κρεβάτι;'''
#: ''Од каде се појави ова топче прав под креветот?''
# (обично во множина) [[маса]] — мноштво луѓе со единствено однесување.
#: '''Η ψυχολογία της μάζας επηρεάζει τις αποφάσεις.'''
#: ''Психологијата на масата влијае врз одлуките.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[μάζα]] || [[οι]] [[μάζες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[μάζας]] || [[των]] [[μαζών]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[μάζα]] || [[τις]] [[μάζες]]
|-
| Вокатив || [[μάζα]] || [[μάζες]]
|}
=== Синоними ===
* [[πλήθος]] '''им.''' ср — мноштво, маса
=== Сродни поими ===
* [[μαζικός]] '''прид.''' — масовен
* [[μαζεύω]] '''гл.''' — собира
* [[μαζικοποίηση]] '''им.''' ж — масовизација
=== Сложени зборови ===
* [[αδρανειακή μάζα]] '''им.''' ж — инерцијална маса
* [[βαρυτική μάζα]] '''им.''' ж — гравитациона маса
[[Категорија:Грчки|ΜΑΖΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΜΑΖΑ]]
1fif8nnb6j31aq6fv332jpkcopntbad
επιφάνεια
0
11104
56297
2026-09-07T07:47:06Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[επιφάνεια]] < старогрчки [[ἐπιφάνεια]] < [[ἐπιφαίνω]] < [[ἐπί]] (на) + [[φαίνω]] (покажува, прикажува) === Изговор === * [[МФА]]: /e.piˈfa.ni.a/ * Поделба по слогови: ε‐πι‐φά‐νει‐α === Именка === '''επιφάνεια''', именка од женски род (множина επιφάνε...
56297
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[επιφάνεια]] < старогрчки [[ἐπιφάνεια]] < [[ἐπιφαίνω]] < [[ἐπί]] (на) + [[φαίνω]] (покажува, прикажува)
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /e.piˈfa.ni.a/
* Поделба по слогови: ε‐πι‐φά‐νει‐α
=== Именка ===
'''επιφάνεια''', именка од женски род (множина [[επιφάνειες]])
# [[површина]] — множеството точки на еден предмет што се наоѓаат на неговиот надворешен дел и го одвојуваат од околината.
#: '''Η επιφάνεια του τραπεζιού είναι λεία.'''
#: ''Површината на масата е мазна.''
# (проширено) [[површина]], [[плоштина]] — големината или екстензијата на определен дел од површината.
#: '''Ποιο είναι το εμβαδόν της επιφάνειας;'''
#: ''Колкава е плоштината?''
# (специјално, за течности) горниот дел од течноста што доаѓа во контакт со воздухот.
#: '''Το λάδι επιπλέει στην επιφάνεια του νερού.'''
#: ''Маслото плива на површината на водата.''
# (преносно) надворешните, несуштински елементи на една состојба.
#: '''Όλα αυτά είναι μόνο στην επιφάνεια.'''
#: ''Сето тоа е само на површината.''
# (религија) епифанија, богојавление — откривачко појавување на божество или божествена реалност.
#: '''Στις 6 Ιανουαρίου γιορτάζεται η Επιφάνεια.'''
#: ''На 6 јануари се празнува Богојавление (Епифанија).''
# [[откривање]], [[манифестација]] — разоткривање или излегување на виделина.
# (преносно) блесок или новороден концепт, остварување на идеја.
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[επιφάνεια]] || [[οι]] [[επιφάνειες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[επιφάνειας]] || [[των]] [[επιφανειών]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[επιφάνεια]] || [[τις]] [[επιφάνειες]]
|-
| Вокатив || [[επιφάνεια]] || [[επιφάνειες]]
|}
=== Синоними ===
* [[όψη]] '''им.''' ж — изглед, страна, лице
* [[εμβαδόν]] '''им.''' ср — плоштина
=== Сродни поими ===
* [[επιφανειακά]] '''прил.''' — површно
* [[επιφανειακός]] '''прид.''' — површински
* [[επιφανής]] '''прид.''' — истакнат, угледен
=== Изрази ===
* [[βγαίνω στην επιφάνεια]] — излегува на површина (на виделина)
[[Категорија:Грчки|ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ]]
0l1kbduyyyyelffst9qyzb21fcwcziq
56298
56297
2026-09-07T07:48:49Z
Steborce
2506
56298
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[επιφάνεια]] < старогрчки [[ἐπιφάνεια]] < [[ἐπιφαίνω]] < [[ἐπί]] (на) + [[φαίνω]] (покажува, прикажува)
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /e.piˈfa.ni.a/
* Поделба по слогови: ε‐πι‐φά‐νει‐α
=== Именка ===
'''επιφάνεια''', именка од женски род (множина [[επιφάνειες]])
# [[површина]] — множеството точки на еден предмет што се наоѓаат на неговиот надворешен дел и го одвојуваат од околината.
#: '''Η επιφάνεια του τραπεζιού είναι λεία.'''
#: ''Површината на масата е мазна.''
# (проширено) [[површина]], [[плоштина]] — големината или екстензијата на определен дел од површината.
#: '''Ποιο είναι το εμβαδόν της επιφάνειας;'''
#: ''Колкава е плоштината?''
# (специјално, за течности) горниот дел од течноста што доаѓа во контакт со воздухот.
#: '''Το λάδι επιπλέει στην επιφάνεια του νερού.'''
#: ''Маслото плива на површината на водата.''
# (преносно) надворешните, несуштински елементи на една состојба.
#: '''Όλα αυτά είναι μόνο στην επιφάνεια.'''
#: ''Сето тоа е само на површината.''
# (религија) епифанија, богојавление — откривачко појавување на божество или божествена реалност.
#: '''Στις 6 Ιανουαρίου γιορτάζεται η Επιφάνεια.'''
#: ''На 6 јануари се празнува Богојавление (Епифанија).''
# [[откривање]], [[манифестација]] — разоткривање или излегување на виделина.
#: '''Η αποκάλυψη της αλήθειας ήταν μια ξαφνική επιφάνεια.'''
#: ''Откривањето на вистината беше ненадејна манифестација.''
# (преносно) блесок или новороден концепт, остварување на идеја.
#: '''Μια νέα ιδέα βρήκε επιφάνεια στο μυαλό του.'''
#: ''Нова идеја блесна во неговиот ум.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[επιφάνεια]] || [[οι]] [[επιφάνειες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[επιφάνειας]] || [[των]] [[επιφανειών]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[επιφάνεια]] || [[τις]] [[επιφάνειες]]
|-
| Вокатив || [[επιφάνεια]] || [[επιφάνειες]]
|}
=== Синоними ===
* [[όψη]] '''им.''' ж — изглед, страна, лице
* [[εμβαδόν]] '''им.''' ср — плоштина
=== Сродни поими ===
* [[επιφανειακά]] '''прил.''' — површно
* [[επιφανειακός]] '''прид.''' — површински
* [[επιφανής]] '''прид.''' — истакнат, угледен
=== Изрази ===
* [[βγαίνω στην επιφάνεια]] — излегува на површина (на виделина)
[[Категорија:Грчки|ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ]]
4fag7hxma8gpjlp1kp8dq0an4ssmutp
56299
56298
2026-09-07T07:51:24Z
Steborce
2506
56299
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[επιφάνεια]] < старогрчки [[ἐπιφάνεια]] < [[ἐπιφαίνω]] < [[ἐπί]] (на) + [[φαίνω]] (покажува, прикажува)
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /e.piˈfa.ni.a/
* Поделба по слогови: ε‐πι‐φά‐νει‐α
=== Именка ===
'''επιφάνεια''', именка од женски род (множина [[επιφάνειες]])
# [[површина]] — множеството точки на еден предмет што се наоѓаат на неговиот надворешен дел и го одвојуваат од околината.
#: '''Η επιφάνεια του τραπεζιού είναι λεία.'''
#: ''Површината на масата е мазна.''
# (проширено) [[површина]], [[плоштина]] — големината или екстензијата на определен дел од површината.
#: '''Ποιο είναι το εμβαδόν της επιφάνειας;'''
#: ''Колкава е плоштината?''
# (специјално, за течности) горниот дел од течноста што доаѓа во контакт со воздухот.
#: '''Το λάδι επιπλέει στην επιφάνεια του νερού.'''
#: ''Маслото плива на површината на водата.''
# (преносно) надворешните, несуштински елементи на една состојба.
#: '''Όλα αυτά είναι μόνο στην επιφάνεια.'''
#: ''Сето тоа е само на површината.''
# (религија) епифанија, богојавление — откривачко појавување на божество или божествена реалност.
#: '''Στις 6 Ιανουαρίου γιορτάζεται η Επιφάνεια.'''
#: ''На 6 јануари се празнува Богојавление (Епифанија).''
# [[просветлување]], [[сознание]] — разоткривање или излегување на виделина.
#: '''Η αποκάλυψη της αλήθειας ήταν μια ξαφνική επιφάνεια.'''
#: ''Откривањето на вистината беше ненадејно просветление (епифанија / сознание).''
# (преносно) блесок или новороден концепт, остварување на идеја.
#: '''Μια νέα ιδέα βρήκε επιφάνεια στο μυαλό του.'''
#: ''Нова идеја блесна во неговиот ум.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[επιφάνεια]] || [[οι]] [[επιφάνειες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[επιφάνειας]] || [[των]] [[επιφανειών]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[επιφάνεια]] || [[τις]] [[επιφάνειες]]
|-
| Вокатив || [[επιφάνεια]] || [[επιφάνειες]]
|}
=== Синоними ===
* [[όψη]] '''им.''' ж — изглед, страна, лице
* [[εμβαδόν]] '''им.''' ср — плоштина
=== Сродни поими ===
* [[επιφανειακά]] '''прил.''' — површно
* [[επιφανειακός]] '''прид.''' — површински
* [[επιφανής]] '''прид.''' — истакнат, угледен
=== Изрази ===
* [[βγαίνω στην επιφάνεια]] — излегува на површина (на виделина)
[[Категорија:Грчки|ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ]]
7nuaepjrmvnoge94jtt7khf827uax58
ανακάλυψη
0
11105
56300
2026-09-07T07:57:45Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[ανακάλυψη]] < од глаголот [[ανακαλύπτω]] < старогрчки [[ἀνακαλύπτω]] < [[ἀνά]] + [[καλύπτω]] === Изговор === * [[МФА]]: /a.naˈka.li.ψi/ * Поделба по слогови: α‐να‐κά‐λυ‐ψη === Именка === '''ανακάλυψη''', именка од женски род (множина [[ανακαλύψεις]])...
56300
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[ανακάλυψη]] < од глаголот [[ανακαλύπτω]] < старогрчки [[ἀνακαλύπτω]] < [[ἀνά]] + [[καλύπτω]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /a.naˈka.li.ψi/
* Поделба по слогови: α‐να‐κά‐λυ‐ψη
=== Именка ===
'''ανακάλυψη''', именка од женски род (множина [[ανακαλύψεις]])
# наоѓање нешто што постоело, но било непознато или не се знаело каде се наоѓа.
#: '''Η ανακάλυψη της Αμερικής έγινε το 1492.'''
#: ''Откривањето на Америка се случило во 1492 година.''
# (преносно) смислување, изнаоѓање или пронаоѓање на нешто ново.
#: '''Η ανακάλυψη νέων λύσεων απαιτεί φαντασία.'''
#: ''Пронаоѓањето нови решенија бара имагинација.''
=== Белешки ===
* Откритијата понекогаш се случајни, а друг пат резултат на систематско и напорно истражување, но се исклучително важни за животот и културата (на пр. откривањето на Архимедовиот закон).
* Разликата помеѓу откритието ([[ανακάλυψη]]) и пронајдокот/изумот ([[εφεύρεση]]) е во тоа што откритието претходно постоело во природата, додека пронајдокот претставува нешто што е новосоздадено од човекот.
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[ανακάλυψη]] || [[οι]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Генитив || [[της]] [[ανακάλυψης]] (стар книжевен: [[ανακαλύψεως]]) || [[των]] [[ανακαλύψεων]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[ανακάλυψη]] || [[τις]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Вокатив || [[ανακάλυψη]] || [[ανακαλύψεις]]
|}
=== Синоними ===
* [[εύρεση]] '''им.''' ж — наоѓање, пронаоѓање
* [[εφεύρεση]] '''им.''' ж — пронајдок, изум
=== Сродни поими ===
* [[ανακαλύπτω]] '''гл.''' — открива, пронаоѓа
* [[ανακαλυπτικός]] '''прид.''' — откривачки
=== Сложени зборови ===
* [[επιστημονική ανακάλυψη]] '''им.''' ж — научно откритие
[[Категорија:Грчки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
5w670tr98x87s93qg8ddyivk77d9rfa
56301
56300
2026-09-07T07:59:44Z
Steborce
2506
56301
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[ανακάλυψη]] < од глаголот [[ανακαλύπτω]] < старогрчки [[ἀνακαλύπτω]] < [[ἀνά]] + [[καλύπτω]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /a.naˈka.li.ψi/
* Поделба по слогови: α‐να‐κά‐λυ‐ψη
=== Именка ===
'''ανακάλυψη''', именка од женски род (множина [[ανακαλύψεις]])
# [[]откритие] - наоѓање нешто што постоело, но било непознато или не се знаело каде се наоѓа.
#: '''Η ανακάλυψη της Αμερικής έγινε το 1492.'''
#: ''Откривањето на Америка се случило во 1492 година.''
# (преносно) смислување, изнаоѓање или пронаоѓање на нешто ново.
#: '''Η ανακάλυψη νέων λύσεων απαιτεί φαντασία.'''
#: ''Пронаоѓањето нови решенија бара имагинација.''
=== Белешки ===
* Откритијата понекогаш се случајни, а друг пат резултат на систематско и напорно истражување, но се исклучително важни за животот и културата (на пр. откривањето на Архимедовиот закон).
* Разликата помеѓу откритието ([[ανακάλυψη]]) и пронајдокот/изумот ([[εφεύρεση]]) е во тоа што откритието претходно постоело во природата, додека пронајдокот претставува нешто што е новосоздадено од човекот.
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[ανακάλυψη]] || [[οι]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Генитив || [[της]] [[ανακάλυψης]] (стар книжевен: [[ανακαλύψεως]]) || [[των]] [[ανακαλύψεων]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[ανακάλυψη]] || [[τις]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Вокатив || [[ανακάλυψη]] || [[ανακαλύψεις]]
|}
=== Синоними ===
* [[εύρεση]] '''им.''' ж — наоѓање, пронаоѓање
* [[εφεύρεση]] '''им.''' ж — пронајдок, изум
=== Сродни поими ===
* [[ανακαλύπτω]] '''гл.''' — открива, пронаоѓа
* [[ανακαλυπτικός]] '''прид.''' — откривачки
=== Сложени зборови ===
* [[επιστημονική ανακάλυψη]] '''им.''' ж — научно откритие
[[Категорија:Грчки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
fv0jms2k6u7yw4fi72agy95dwmq3pjh
56302
56301
2026-09-07T08:00:06Z
Steborce
2506
56302
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[ανακάλυψη]] < од глаголот [[ανακαλύπτω]] < старогрчки [[ἀνακαλύπτω]] < [[ἀνά]] + [[καλύπτω]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /a.naˈka.li.ψi/
* Поделба по слогови: α‐να‐κά‐λυ‐ψη
=== Именка ===
'''ανακάλυψη''', именка од женски род (множина [[ανακαλύψεις]])
# [[откритие]] - наоѓање нешто што постоело, но било непознато или не се знаело каде се наоѓа.
#: '''Η ανακάλυψη της Αμερικής έγινε το 1492.'''
#: ''Откривањето на Америка се случило во 1492 година.''
# (преносно) смислување, изнаоѓање или пронаоѓање на нешто ново.
#: '''Η ανακάλυψη νέων λύσεων απαιτεί φαντασία.'''
#: ''Пронаоѓањето нови решенија бара имагинација.''
=== Белешки ===
* Откритијата понекогаш се случајни, а друг пат резултат на систематско и напорно истражување, но се исклучително важни за животот и културата (на пр. откривањето на Архимедовиот закон).
* Разликата помеѓу откритието ([[ανακάλυψη]]) и пронајдокот/изумот ([[εφεύρεση]]) е во тоа што откритието претходно постоело во природата, додека пронајдокот претставува нешто што е новосоздадено од човекот.
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[ανακάλυψη]] || [[οι]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Генитив || [[της]] [[ανακάλυψης]] (стар книжевен: [[ανακαλύψεως]]) || [[των]] [[ανακαλύψεων]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[ανακάλυψη]] || [[τις]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Вокатив || [[ανακάλυψη]] || [[ανακαλύψεις]]
|}
=== Синоними ===
* [[εύρεση]] '''им.''' ж — наоѓање, пронаоѓање
* [[εφεύρεση]] '''им.''' ж — пронајдок, изум
=== Сродни поими ===
* [[ανακαλύπτω]] '''гл.''' — открива, пронаоѓа
* [[ανακαλυπτικός]] '''прид.''' — откривачки
=== Сложени зборови ===
* [[επιστημονική ανακάλυψη]] '''им.''' ж — научно откритие
[[Категорија:Грчки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
o9i3pznplmavk2urrcdzxycz6sj631e
56303
56302
2026-09-07T08:00:39Z
Steborce
2506
56303
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[ανακάλυψη]] < од глаголот [[ανακαλύπτω]] < старогрчки [[ἀνακαλύπτω]] < [[ἀνά]] + [[καλύπτω]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /a.naˈka.li.ψi/
* Поделба по слогови: α‐να‐κά‐λυ‐ψη
=== Именка ===
'''ανακάλυψη''', именка од женски род (множина [[ανακαλύψεις]])
# [[откритие]] - пронаоѓање на нешто што постоело, но било непознато или не се знаело каде се наоѓа.
#: '''Η ανακάλυψη της Αμερικής έγινε το 1492.'''
#: ''Откривањето на Америка се случило во 1492 година.''
# (преносно) смислување, изнаоѓање или пронаоѓање на нешто ново.
#: '''Η ανακάλυψη νέων λύσεων απαιτεί φαντασία.'''
#: ''Пронаоѓањето нови решенија бара имагинација.''
=== Белешки ===
* Откритијата понекогаш се случајни, а друг пат резултат на систематско и напорно истражување, но се исклучително важни за животот и културата (на пр. откривањето на Архимедовиот закон).
* Разликата помеѓу откритието ([[ανακάλυψη]]) и пронајдокот/изумот ([[εφεύρεση]]) е во тоа што откритието претходно постоело во природата, додека пронајдокот претставува нешто што е новосоздадено од човекот.
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[ανακάλυψη]] || [[οι]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Генитив || [[της]] [[ανακάλυψης]] (стар книжевен: [[ανακαλύψεως]]) || [[των]] [[ανακαλύψεων]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[ανακάλυψη]] || [[τις]] [[ανακαλύψεις]]
|-
| Вокатив || [[ανακάλυψη]] || [[ανακαλύψεις]]
|}
=== Синоними ===
* [[εύρεση]] '''им.''' ж — наоѓање, пронаоѓање
* [[εφεύρεση]] '''им.''' ж — пронајдок, изум
=== Сродни поими ===
* [[ανακαλύπτω]] '''гл.''' — открива, пронаоѓа
* [[ανακαλυπτικός]] '''прид.''' — откривачки
=== Сложени зборови ===
* [[επιστημονική ανακάλυψη]] '''им.''' ж — научно откритие
[[Категорија:Грчки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ]]
gx7afgj42vjv5x34a89ajkxdoalm4ov
δείγμα
0
11106
56304
2026-09-07T08:07:11Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[δείγμα]] < старогрчки [[δεῖγμα]] < [[δείκνυμι]] (покажува) === Изговор === * [[МФА]]: /ˈðiɣ.ma/ * Поделба по слогови: δείγ‐μα (стар слогови: δεί‐γμα) * Хомофон: [[δήγμα]] === Именка === '''δείγμα''', именка од среден род (множина [[δείγματα]]) # прим...
56304
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[δείγμα]] < старогрчки [[δεῖγμα]] < [[δείκνυμι]] (покажува)
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /ˈðiɣ.ma/
* Поделба по слогови: δείγ‐μα (стар слогови: δεί‐γμα)
* Хомофон: [[δήγμα]]
=== Именка ===
'''δείγμα''', именка од среден род (множина [[δείγματα]])
# [[примерок]] - мала количина или дел од целина со репликативни карактеристики што се испитува за да се донесе заклучок.
#: '''Θα σας δώσω ένα δείγμα του προϊόντος μας για να αποφασίσετε.'''
#: ''Ќе ви дадам примерок од нашиот производ за да одлучите.''
# [[примерок]] - мал број луѓе од популација што учествува во статистичко истражување.
#: '''Χρησιμοποιήθηκε ένα αντιπροσωπευτικό στατιστικό δείγμα.'''
#: ''Беше користен репрезентативен статистички примерок.''
# [[примерок]] - дел од зборови или дејства што ги покажуваат нашите чувства.
#: '''Σας το προσφέρω ως δείγμα ευγνωμοσύνης.'''
#: ''Ви го подарувам како знак (примерок) на благодарност.''
=== Изрази ===
* [[ούτε για δείγμα]] — ниту за лек, ниту за примерок (означува целосен недостиг на нешто).
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[το]] [[δείγμα]] || [[τα]] [[δείγματα]]
|-
| Генитив || [[του]] [[δείγματος]] || [[των]] [[δειγμάτων]]
|-
| Акузатив || [[το]] [[δείγμα]] || [[τα]] [[δείγματα]]
|-
| Вокатив || [[δείγμα]] || [[δείγματα]]
|}
=== Синоними ===
* [[υπόδειγμα]] '''им.''' ср — модел, пример
=== Сродни поими ===
* [[δειγματίζω]] '''гл.''' — изложува мостра
=== Сложени зборови ===
* [[δειγματοληψία]] '''им.''' ж — земање примероци (дегустација / сондажа)
* [[δειγματοληπτικός]] '''прид.''' — примерочен, сондажен
* [[δειγματολόγιο]] '''им.''' ср — каталог на примероци
* [[παράδειγμα]] '''им.''' ср — пример
[[Категорија:Грчки|ΔΕΙΓΜΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΔΕΙΓΜΑ]]
hhm9toz7lz96cfwrgrm0rrxt4m046ny
πολιτισμός
0
11107
56305
2026-09-07T08:17:15Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[πολιτισμός]] < хеленистички грчки [[πολιτισμός]] < старогрчки [[πολίτης]] (граѓанин) + суфикс -[[ισμός]], семантичко позајмување од француски [[civilisation]] === Изговор === * [[МФА]]: /po.li.tiˈzmos/ * Поделба по слогови: πο‐λι‐τι‐σμός === Именка === '...
56305
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[πολιτισμός]] < хеленистички грчки [[πολιτισμός]] < старогрчки [[πολίτης]] (граѓанин) + суфикс -[[ισμός]], семантичко позајмување од француски [[civilisation]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /po.li.tiˈzmos/
* Поделба по слогови: πο‐λι‐τι‐σμός
=== Именка ===
'''πολιτισμός''', именка од машки род (множина [[πολιτισμοί]])
# [[култура]] збир на човечките достигнувања во техничката и духовната област.
#: '''Ο πολιτισμός εκφράζεται μέσα από την τέχνη και την επιστήμη.'''
#: ''Културата се изразува преку уметноста и науката.''
#: '''Κάθε λαός έχει τον δικό του πολιτισμό.'''
#: ''Секој народ има своја сопствена култура.''
# [[цивилизација]] посебните достигнувања на едно општество во определена епоха во техничкиот и духовниот домен.
#: '''Ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός άφησε σπουδαία κληρονομιά.'''
#: ''Старогрчката цивилизација остави големо наследство.''
#: '''Έζησε σαν τον Ροβινσώνα μακριά από τον πολιτισμό.'''
#: ''Живееше како Робинзон далеко од цивилизацијата.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[ο]] [[πολιτισμός]] || [[οι]] [[πολιτισμοί]]
|-
| Генитив || [[του]] [[πολιτισμού]] || [[των]] [[πολιτισμών]]
|-
| Акузатив || [[τον]] [[πολιτισμό]] || [[τους]] [[πολιτισμούς]]
|-
| Вокатив || [[πολιτισμέ]] || [[πολιτισμοί]]
|}
=== Синоними ===
* [[κουλτούρα]] '''им.''' ж — култура
=== Антоними ===
* [[βαρβαρότητα]] '''им.''' ж — варварство
=== Сродни поими ===
* [[πόλη]] '''им.''' ж — град
* [[πολίτης]] '''им.''' м — граѓанин
* [[πολιτισμένος]] '''прид.''' — цивилизиран, културен
* [[πολιτισμικός]] '''прид.''' — културен (што се однесува на културата)
* [[πολιτιστικός]] '''прид.''' — културен (манифестации, институции)
=== Сложени зборови ===
* [[εκπολιτισμός]] '''им.''' м — описменување, просветлување, цивилизирање
* [[πολυπολιτισμικός]] '''прид.''' — мултикултурен
* [[πολυπολιτισμός]] '''им.''' м — мултикултурализам
[[Категорија:Грчки|ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ]]
9mkggorz2se5c049nj77ce05868ifiz
κουλτούρα
0
11108
56306
2026-09-07T08:20:36Z
Steborce
2506
Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[κουλτούρα]] < италијански [[cultura]] или француски [[culture]] < латински [[cultura]] (обработка на земјиште, одгледување, воспитување), од глаголот [[colere]] === Изговор === * [[МФА]]: /kulˈtu.ra/ * Поделба по слогови: κουλ‐τού‐ρα === Именка === '''κουλτούρα'...
56306
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[κουλτούρα]] < италијански [[cultura]] или француски [[culture]] < латински [[cultura]] (обработка на земјиште, одгледување, воспитување), од глаголот [[colere]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /kulˈtu.ra/
* Поделба по слогови: κουλ‐τού‐ρα
=== Именка ===
'''κουλτούρα''', именка од женски род (множина [[κουλτούρες]])
# збир на духовни и материјални достигнувања, вредности и начин на живот на едно општество или социјална група.
#: '''Η κουλτούρα ενός λαού φαίνεται στις παραδόσεις του.'''
#: ''Културата на еден народ се гледа во неговите традиции.''
# ниво на образование, духовно усовршување и социјална пристојност на поединецот.
#: '''Είναι άνθρωπος με μεγάλη κουλτούρα.'''
#: ''Тој е човек со висока култура.''
# земјоделско одгледување или лабораториско одгледување на микроорганизми (бактерии, клетки).
#: '''Καλλιέργεια βακτηρίων στο εργαστήριο.'''
#: ''Одгледување на бактерии во лабораторијата.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[κουλτούρα]] || [[οι]] [[κουλτούρες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[κουλτούρας]] || [[των]] [[κουλτουρών]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[κουλτούρα]] || [[τις]] [[κουλτούρες]]
|-
| Вокатив || [[κουλτούρα]] || [[κουλτούρες]]
|}
=== Синоними ===
* [[πολιτισμός]] '''им.''' м — култура, цивилизација
* [[μόρφωση]] '''им.''' ж — образование, просвета
=== Сродни поими ===
* [[κουλτουριάρης]] '''им.''' м — интелектуалец (често во иронична смисла)
* [[πολιτιστικός]] '''прид.''' — културен
=== Сложени зборови ===
* [[υποκουλτούρα]] '''им.''' ж — субкултура
* [[αгроκουλτούρα]] '''им.''' ж — земјоделска култура
[[Категорија:Грчки|ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ]]
16b8ys8xble8n1s1j372grwil43aeuz
56307
56306
2026-09-07T08:26:10Z
Steborce
2506
56307
wikitext
text/x-wiki
{{-el-}}
=== Етимологија ===
[[κουλτούρα]] < италијански [[cultura]] или француски [[culture]] < латински [[cultura]] (обработка на земјиште, одгледување, воспитување), од глаголот [[colere]]
=== Изговор ===
* [[МФА]]: /kulˈtu.ra/
* Поделба по слогови: κουλ‐τού‐ρα
=== Именка ===
'''κουλτούρα''', именка од женски род (множина [[κουλτούρες]])
# [[култура]] збир на духовни и материјални достигнувања, вредности и начин на живот на едно општество или социјална група.
#: '''Η κουλτούρα ενός λαού φαίνεται στις παραδόσεις του.'''
#: ''Културата на еден народ се гледа во неговите традиции.''
# [[култура]] ниво на образование, духовно усовршување и социјална пристојност на поединецот.
#: '''Είναι άνθρωπος με μεγάλη κουλτούρα.'''
#: ''Тој е човек со висока култура.''
# [[култура]] лабораториско одгледување на микроорганизми (бактерии, клетки) или земјоделско одгледување на некој производ
#: '''Η κουλτούρα των βακτηρίων στο εργαστήριο απαιτεί προσοχή.'''
#: ''Одгледувањето (културата) на бактерии во лабораторијата бара внимание.''
=== Деклинација ===
{| class="wikitable"
! Падеж !! Еднина !! Множина
|-
| Номинатив || [[η]] [[κουλτούρα]] || [[οι]] [[κουλτούρες]]
|-
| Генитив || [[της]] [[κουλτούρας]] || [[των]] [[κουλτουρών]]
|-
| Акузатив || [[την]] [[κουλτούρα]] || [[τις]] [[κουλτούρες]]
|-
| Вокатив || [[κουλτούρα]] || [[κουλτούρες]]
|}
=== Синоними ===
* [[πολιτισμός]] '''им.''' м — култура, цивилизација
* [[μόρφωση]] '''им.''' ж — образование, просвета
=== Сродни поими ===
* [[κουλτουριάρης]] '''им.''' м — интелектуалец (често во иронична смисла)
* [[πολιτιστικός]] '''прид.''' — културен
=== Сложени зборови ===
* [[υποκουλτούρα]] '''им.''' ж — субкултура
* [[αгроκουλτούρα]] '''им.''' ж — земјоделска култура
[[Категорија:Грчки|ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ]]
[[Категорија:Грчки именки|ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ]]
894xiwl8lmq04zok4cq99s17chzggix