Викиречник mkwiktionary https://mk.wiktionary.org/wiki/%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 MediaWiki 1.47.0-wmf.19 case-sensitive Медиум Специјална Разговор Корисник Разговор со корисник Викиречник Разговор за Викиречник Податотека Разговор за податотека МедијаВики Разговор за МедијаВики Предлошка Разговор за предлошка Помош Разговор за помош Категорија Разговор за категорија TimedText TimedText talk Модул Разговор за модул Event Event talk 0 10227 56315 54059 2026-09-09T05:17:00Z Steborce 2506 56315 wikitext text/x-wiki {{-el-}} ===Етимологија=== Од старогрчки διάστασις („одвојување, разлика“), од δια- („раз-“) + στάσις („став, положба“). ===Изговор=== * МФА-гр: /ˈðja.sta.si/ * Поделба по слогови: δι‧ά‧στα‧ση ===Именка=== '''διάσταση''' • женски род (Множина: [[διαστάσεις]]) # [[димензија]] — математичка, геометриска или физичка величина која го определува просторот (должна, ширини, висина) #: '''Το παραλληλόγραμμο έχει δύο διαστάσεις: μήκος και πλάτος.''' #: ''Паралелограмот има две димензии: должина и ширина.'' #: '''Οι διαστάσεις του βιβλίου είναι 20x30 εκ.''' #: ''Димензиите на книгата се 20x30 см.'' # [[димензија]] како фигуративен поглед или аспект кон одредена тема #: '''Η κοινωνική διάσταση του ζητήματος''' #: ''Социјалната димензија на проблемот.'' # [[размер]] Големина на појава — степен или обем на појава, често негативна #: '''Η πυρκαγιά πήρε μεγάλες διαστάσεις.''' #: ''Пожарот зема големи размери.' # [[разлика]], [[несогласување]] — кога се зборува за разидување на мислења или ставови #: '''Υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ επιστήμης και θρησκείας.''' #: ''Постои разлика во мислењата меѓу науката и религијата.'' # [[разделба]] — Во правен или социјален контекст, се однесува на разделбата на некој брачен пар, честопати како претходница на развод. #: '''Το αντρόγυνο βρίσκεται σε διάσταση.''' #: ''Брачниот пар е во разделба.'' # јавачка поза — стоење со нозете раширени во странична насока #: '''Στάθηκε σε διάσταση για να κάνει διατάσεις.''' #: ''Стоеше во јавачка поза за да се истегне.'' ===Деклинација на именката по падежи=== {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || διάσταση || διαστάσεις |- | Генитив || διάστασης / διαστάσεως || διαστάσεων |- | Акузатив || διάσταση || διαστάσεις |- | Вокатив || διάσταση || διαστάσεις |} ===Синоними=== * [[μέγεθος]] '''им.''' — големина ===Сродни поими=== * [[διαστάσεων]] '''прид.''' — димензионален * [[διαστασιολόγηση]] '''им.''' — мерење на димензии * [[διαστέλλω]] '''гл.''' — проширува * [[διαστέλλομαι]] '''гл.''' — се проширува ===Изведени поими=== * [[δύο διαστάσεων]] — во две димензии * [[λόγος διαστάσεων]] — сооднос на димензии * [[διάσταση απόψεων]] — разлика во мислења * [[φιλμ τριών διαστάσεων]] — 3D филм * [[παίρνει διαστάσεις]] — зема размери, се проширува * [[τέταρτη διάσταση]] — четврта димензија === Поврзани поими === * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[πλάτος]] '''им.''' — ширина * [[ύψος]] '''им.''' — висина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки]] [[Категорија:Грчки именки]] edxdzxzzu7gwxzen7sy0uvn4vixug9h 0 11098 56314 56286 2026-09-09T05:16:21Z Steborce 2506 56314 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[μήκος]] < старогрчки [[μήκος]] (должина) === Изговор === * [[МФА]]: /ˈmi.kos/ * Поделба по слогови: μή‐κος === Именка === '''μήκος''', именка од среден род (множина [[μήκη]]) # [[должина]] — растојанието меѓу две точки во просторот или времетраењето на нешто. #: '''Το μήκος αυτού του δρόμου είναι δέκα χιλιόμετρα.''' #: ''Должината на овој пат е десет километри.'' # (географија) [[географска должина]] — аголно растојание источно или западно од Гриничкиот меридијан. #: '''Το γεωγραφικό μήκος καθορίζει τη θέση ενός τόπου ανατολικά ή δυτικά.''' #: ''Географската должина ја одредува положбата на некое место источно или западно.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[μήκος]] || [[та]] [[μήκη]] |- | Генитив || [[του]] [[μήκους]] || [[των]] [[μηκών]] |- | Акузатив || [[το]] [[μήκος]] || [[та]] [[μήκη]] |- | Вокатив || [[μήκος]] || [[μήκη]] |} === Синоними === * [[διάρκεια]] '''им.''' ж — времетраење, траење === Сродни поими === * [[μηκύνω]] '''гл.''' — издолжува, продолжува * [[μηκυντικός]] '''прид.''' — издолжувачки === Сложени зборови === * [[γεωγραφικό μήκος]] '''им.''' ср — географска должина * [[κυματομήκος]] '''им.''' ср — бранова должина === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[πλάτος]] '''им.''' — ширина * [[ύψος]] '''им.''' — висина [[Категорија:Грчки|ΜΗΚΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΜΗΚΟΣ]] n1wpe6kn381mg482e510451s4prizbp 0 11111 56312 2026-09-09T05:08:29Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[βάθος]] < старогрчки [[βάθος]] < [[βαθύς]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈva.θos/ * Поделба по слогови: βά‐θος === Именка === '''βάθος''', именка од среден род (множина [[βάθη]]) # [[длабочина]] — димензијата на некоја празнина или отвор од горе надолу... 56312 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[βάθος]] < старогрчки [[βάθος]] < [[βαθύς]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈva.θos/ * Поделба по слогови: βά‐θος === Именка === '''βάθος''', именка од среден род (множина [[βάθη]]) # [[длабочина]] — димензијата на некоја празнина или отвор од горе надолу. #: '''Το βάθος του πηγαδιού είναι δέka μέτρα.''' #: ''Длабочината на бунарот е десет метри.'' # [[длабочина]] — (за течности) растојанието од површината до дното. #: '''Εδώ η λίμνη έχει μεγάλο βάθος.''' #: ''Тука езерото има голема длабочина.'' # [[длабочина]] — хоризонталната димензија на некој простор или објект гледано од напред кон назад. #: '''Το σπήλαιο έχει ανυπολόγισто βάθος.''' #: ''Пештерата има неизмерна длабочина.'' # [[длабочина]] — (терминологија) збир на карактеристики што сочинуваат некој поим. #: '''Το βάθος της έννοιας «Πανεπιστήμιο» περιλαμβάνει πολλά χαρακτηριστικά.''' #: ''Длабочината на поимот „Универзитет“ опфаќа многу карактеристики.'' # [[длабочина]] — (терминологија)оддалечените делови на некој простор #: '''Ταξιδέψαμε στα βάθη της Ασίας.''' #: ''Патувавме во длабочините на Азија.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[βάθος]] || [[τα]] [[βάθη]] |- | Генитив || [[του]] [[βάθους]] || [[των]] [[βαθών]] |- | Акузатив || [[το]] [[βάθος]] || [[τα]] [[βάθη]] |- | Вокатив || [[βάθος]] || [[βάθη]] |} === Изрази === * [[κατά βάθος]] — во суштина, всушност, навидум поинаку но во реалноста така. * [[στα βάθη]] — во длабочините, во оддалечените делови на некој простор. === Сродни поими === * [[βαθύς]], [[βαθιά]], [[βαθύ]] '''прид.''' — длабок * [[βαθιά]] '''прил.''' — длабоко * [[βαθαίνω]] '''гл.''' — длаби, продлабочува === Сложени зборови === * [[βαθομέτρηση]] '''им.''' ж — батиметрија (мерење длабочина) * [[βαθομετρικός]] '''прид.''' — батиметриски * [[βαθόμετρο]] '''им.''' ср — батиметар (инструмент за мерење длабочина) [[Категорија:Грчки|ΒΑΘΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΒΑΘΟΣ]] 7omj4lhtrv7rvemc3votc29zu70nfy9 56313 56312 2026-09-09T05:13:02Z Steborce 2506 56313 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[βάθος]] < старогрчки [[βάθος]] < [[βαθύς]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈva.θos/ * Поделба по слогови: βά‐θος === Именка === '''βάθος''', именка од среден род (множина [[βάθη]]) # [[длабочина]] — димензијата на некоја празнина или отвор од горе надолу. #: '''Το βάθος του πηγαδιού είναι δέka μέτρα.''' #: ''Длабочината на бунарот е десет метри.'' # [[длабочина]] — (за течности) растојанието од површината до дното. #: '''Εδώ η λίμνη έχει μεγάλο βάθος.''' #: ''Тука езерото има голема длабочина.'' # [[длабочина]] — хоризонталната димензија на некој простор или објект гледано од напред кон назад. #: '''Το σπήλαιο έχει ανυπολόγισто βάθος.''' #: ''Пештерата има неизмерна длабочина.'' # [[длабочина]] — (терминологија) збир на карактеристики што сочинуваат некој поим. #: '''Το βάθος της έννοιας «Πανεπιστήμιο» περιλαμβάνει πολλά χαρακτηριστικά.''' #: ''Длабочината на поимот „Универзитет“ опфаќа многу карактеристики.'' # [[длабочина]] — (терминологија)оддалечените делови на некој простор #: '''Ταξιδέψαμε στα βάθη της Ασίας.''' #: ''Патувавме во длабочините на Азија.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[βάθος]] || [[τα]] [[βάθη]] |- | Генитив || [[του]] [[βάθους]] || [[των]] [[βαθών]] |- | Акузатив || [[το]] [[βάθος]] || [[τα]] [[βάθη]] |- | Вокатив || [[βάθος]] || [[βάθη]] |} === Изрази === * [[κατά βάθος]] — во суштина, всушност, навидум поинаку но во реалноста така. * [[στα βάθη]] — во длабочините, во оддалечените делови на некој простор. === Сродни поими === * [[βαθύς]], [[βαθιά]], [[βαθύ]] '''прид.''' — длабок * [[βαθιά]] '''прил.''' — длабоко * [[βαθαίνω]] '''гл.''' — длаби, продлабочува === Сложени зборови === * [[βαθομέτρηση]] '''им.''' ж — батиметрија (мерење длабочина) * [[βαθομετρικός]] '''прид.''' — батиметриски * [[βαθόμετρο]] '''им.''' ср — батиметар (инструмент за мерење длабочина) === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[μήκος]] '''им.''' — должина * [[πλάτος]] '''им.''' — ширина * [[ύψος]] '''им.''' — висина [[Категорија:Грчки|ΒΑΘΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΒΑΘΟΣ]] exc5coumye5vwujcnlbr5i8r5jn27c5 0 11112 56316 2026-09-09T05:20:20Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[πλάτος]] < старогрчки [[πλάτος]] < [[πλατύς]] (широк); за научните термини како кај францускиот [[amplitude]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈpla.tos/ * Поделба по слогови: πλά‐τος === Именка === '''πλάτος''', именка од среден род (множина [[πλάτη]]) # ширин... 56316 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[πλάτος]] < старогрчки [[πλάτος]] < [[πλατύς]] (широк); за научните термини како кај францускиот [[amplitude]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈpla.tos/ * Поделба по слогови: πλά‐τος === Именка === '''πλάτος''', именка од среден род (множина [[πλάτη]]) # [[ширина]] — растојанието меѓу две страни на некој предмет или простор, попречната димензија. #: '''Οι τρεις διαστάσεις ενός στερεού σώματος είναι: το μήκος, το πλάτος και το ύψος.''' #: ''Трите димензии на цврстото тело се: должината, ширината и висината.'' # [[ширина]] — (физика) амплитуда, максималната вредност на осцилацијата од положбата на рамнотежа. # [[географска ширина]] — (географија) растојанието северно или јужно од екваторот. #: '''Η Αθήνα βρίσκεται σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος.''' #: ''Атина се наоѓа на северна географска ширина.'' # (преносно) пространоста на темите во содржината на некој поим (во спротивност со длабочината), или широчината на знаењата и ставовите. #: '''Έχει τεράστιο πλάτος γνώσεων.''' #: ''Има огромна ширина на знаења.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Генитив || [[του]] [[πλάτους]] || [[των]] [[πλατών]] |- | Акузатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Вокатив || [[πλάτος]] || [[πλάτη]] |} === Изрази === * [[γεωγραφικό πλάτος]] — географска ширина * [[κατά πλάτος]] — по ширина, попреку * [[τα μήκη και τα πλάτη]] — должините и ширините (низ целиот свет, насекаде) === Синоними === * [[φάρδος]] '''им.''' ср — широчина, шир === Антоними === * [[μήκος]] '''им.''' ср — должина * [[ύψος]] '''им.''' ср — висина === Сродни поими === * [[πλατύς]] / [[πλατιά]], [[πλατύ]] '''прид.''' — широк * [[πλατιά]] '''прил.''' — широко * [[πλαταίνω]] '''гл.''' — шири, проширува [[Категорија:Грчки|ΠΛΑΤΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΠΛΑΤΟΣ]] kfdic5ggr9q3a3idf2ilxjbhsqshscp 56317 56316 2026-09-09T05:22:04Z Steborce 2506 56317 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[πλάτος]] < старогрчки [[πλάτος]] < [[πλατύς]] (широк); за научните термини како кај францускиот [[amplitude]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈpla.tos/ * Поделба по слогови: πλά‐τος === Именка === '''πλάτος''', именка од среден род (множина [[πλάτη]]) # [[ширина]] — растојанието меѓу две страни на некој предмет или простор, попречната димензија. #: '''Οι τρεις διαστάσεις ενός στερεού σώματος είναι: το μήκος, το πλάτος και το ύψος.''' #: ''Трите димензии на цврстото тело се: должината, ширината и висината.'' # [[ширина]] — (физика) амплитуда, максималната вредност на осцилацијата од положбата на рамнотежа. # [[географска ширина]] — (географија) растојанието северно или јужно од екваторот. #: '''Η Αθήνα βρίσκεται σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος.''' #: ''Атина се наоѓа на северна географска ширина.'' # (преносно) пространоста на темите во содржината на некој поим (во спротивност со длабочината), или широчината на знаењата и ставовите. #: '''Έχει τεράστιο πλάτος γνώσεων.''' #: ''Има огромна ширина на знаења.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Генитив || [[του]] [[πλάτους]] || [[των]] [[πλατών]] |- | Акузатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Вокатив || [[πλάτος]] || [[πλάτη]] |} === Изрази === * [[γεωγραφικό πλάτος]] — географска ширина * [[κατά πλάτος]] — по ширина, попреку * [[τα μήκη και τα πλάτη]] — должините и ширините (низ целиот свет, насекаде) === Синоними === * [[φάρδος]] '''им.''' ср — широчина, шир === Антоними === * [[μήκος]] '''им.''' ср — должина * [[ύψος]] '''им.''' ср — висина === Сродни поими === * [[πλατύς]] / [[πλατιά]], [[πλατύ]] '''прид.''' — широк * [[πλατιά]] '''прил.''' — широко * [[πλαταίνω]] '''гл.''' — шири, проширува === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[ύψος]] '''им.''' — висина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки|ΠΛΑΤΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΠΛΑΤΟΣ]] ilnqoqnow3ijurxq3gwati3njpzgydp 56318 56317 2026-09-09T05:28:01Z Steborce 2506 56318 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[πλάτος]] < старогрчки [[πλάτος]] < [[πλατύς]] (широк); за научните термини како кај францускиот [[amplitude]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈpla.tos/ * Поделба по слогови: πλά‐τος === Именка === '''πλάτος''', именка од среден род (множина [[πλάτη]]) # [[ширина]] — (за три димензии) широчината на цврсто тело. #: '''Οι τρεις διαστάσεις ενός στερεού σώματος είναι: το μήκος, το πλάτος και το ύψος.''' #: ''Трите димензии на цврстото тело се: должината, ширината и висината.'' # [[ширина]] — (за дводимензионални површини) помалата од двете димензии. # [[географска ширина]] — (географија) растојанието северно или јужно од екваторот. #: '''Η Αθήνα βρίσκεται σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος.''' #: ''Атина се наоѓа на северна географска ширина.'' # [[ширина]], [[амплитуда]] — (физика) максималната вредност на осцилацијата од положбата на рамнотежа. #: '''Το πλάτος του κύματος εξαρτάται από την ενέργειά του.''' #: ''Амплитудата на бранот зависи од неговата енергија.'' # (преносно) широчина или пространост (на теки, знаења, ставови). #: '''Έχει τεράστιο πλάτος γνώσεων.''' #: ''Има огромна ширина на знаења.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Генитив || [[του]] [[πλάτους]] || [[των]] [[πλατών]] |- | Акузатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Вокатив || [[πλάτος]] || [[πλάτη]] |} === Изрази === * [[γεωγραφικό πλάτος]] — географска ширина * [[κατά πλάτος]] — по ширина, попреку * [[τα μήκη και τα πλάτη]] — должините и ширините (низ целиот свет, насекаде) === Синоними === * [[φάρδος]] '''им.''' ср — широчина, шир === Антоними === * [[μήκος]] '''им.''' ср — должина * [[ύψος]] '''им.''' ср — висина === Сродни поими === * [[πλατύς]] / [[πλατιά]], [[πλατύ]] '''прид.''' — широк * [[πλατιά]] '''прил.''' — широко * [[πλαταίνω]] '''гл.''' — шири, проширува === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[ύψος]] '''им.''' — висина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки|ΠΛΑΤΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΠΛΑΤΟΣ]] 9qy3dbmw89auhwfmu9y0dvqkfobx53h 56319 56318 2026-09-09T05:29:52Z Steborce 2506 56319 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[πλάτος]] < старогрчки [[πλάτος]] < [[πλατύς]] (широк); за научните термини како кај францускиот [[amplitude]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈpla.tos/ * Поделба по слогови: πλά‐τος === Именка === '''πλάτος''', именка од среден род (множина [[πλάτη]]) # [[ширина]] — (за три димензии) широчината на цврсто тело. #: '''Οι τρεις διαστάσεις ενός στερεού σώματος είναι: το μήκος, το πλάτος και το ύψος.''' #: ''Трите димензии на цврстото тело се: должината, ширината и висината.'' # [[ширина]] — (за дводимензионални површини) помалата од двете димензии. #: '''Σε αυτό το παραλληλόγραμμο, το πλάτος είναι μικρότερο από το μήκος.''' #: ''Во овој правоаголник, ширината е помала од должината.'' # [[географска ширина]] — (географија) растојанието северно или јужно од екваторот. #: '''Η Αθήνα βρίσκεται σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος.''' #: ''Атина се наоѓа на северна географска ширина.'' # [[ширина]], [[амплитуда]] — (физика) максималната вредност на осцилацијата од положбата на рамнотежа. #: '''Το πλάτος του κύματος εξαρτάται από την ενέργειά του.''' #: ''Амплитудата на бранот зависи од неговата енергија.'' # (преносно) широчина или пространост (на теки, знаења, ставови). #: '''Έχει τεράστιο πλάτος γνώσεων.''' #: ''Има огромна ширина на знаења.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Генитив || [[του]] [[πλάτους]] || [[των]] [[πλατών]] |- | Акузатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Вокатив || [[πλάτος]] || [[πλάτη]] |} === Изрази === * [[γεωγραφικό πλάτος]] — географска ширина * [[κατά πλάτος]] — по ширина, попреку * [[τα μήκη και τα πλάτη]] — должините и ширините (низ целиот свет, насекаде) === Синоними === * [[φάρδος]] '''им.''' ср — широчина, шир === Антоними === * [[μήκος]] '''им.''' ср — должина * [[ύψος]] '''им.''' ср — висина === Сродни поими === * [[πλατύς]] / [[πλατιά]], [[πλατύ]] '''прид.''' — широк * [[πλατιά]] '''прил.''' — широко * [[πλαταίνω]] '''гл.''' — шири, проширува === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[ύψος]] '''им.''' — висина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки|ΠΛΑΤΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΠΛΑΤΟΣ]] pvqqdxnacdzvznkpjqlz55n63tweqyr 56320 56319 2026-09-09T05:31:20Z Steborce 2506 56320 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[πλάτος]] < старогрчки [[πλάτος]] < [[πλατύς]] (широк); за научните термини како кај францускиот [[amplitude]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈpla.tos/ * Поделба по слогови: πλά‐τος === Именка === '''πλάτος''', именка од среден род (множина [[πλάτη]]) # [[ширина]] — (за три димензии) широчината на цврсто тело. #: '''Οι τρεις διαστάσεις ενός στερεού σώματος είναι: το μήκος, το πλάτος και το ύψος.''' #: ''Трите димензии на цврстото тело се: должината, ширината и висината.'' # [[ширина]] — (за дводимензионални површини) помалата од двете димензии. #: '''Σε αυτό το παραλληλόγραμμο, το πλάτος είναι μικρότερο από το μήκος.''' #: ''Во овој правоаголник, ширината е помала од должината.'' # [[географска ширина]] — (географија) растојанието северно или јужно од екваторот. #: '''Η Αθήνα βρίσκεται σε βόρειο γεωγραφικό πλάτος.''' #: ''Атина се наоѓа на северна географска ширина.'' # [[ширина]], [[амплитуда]] — (физика) максималната вредност на осцилацијата од положбата на рамнотежа. #: '''Το πλάτος του κύματος εξαρτάται από την ενέργειά του.''' #: ''Амплитудата на бранот зависи од неговата енергија.'' # (преносно) широчина или пространост (на теми, знаења, ставови). #: '''Έχει τεράστιο πλάτος γνώσεων.''' #: ''Има огромна ширина на знаења.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Генитив || [[του]] [[πλάτους]] || [[των]] [[πλατών]] |- | Акузатив || [[το]] [[πλάτος]] || [[τα]] [[πλάτη]] |- | Вокатив || [[πλάτος]] || [[πλάτη]] |} === Изрази === * [[γεωγραφικό πλάτος]] — географска ширина * [[κατά πλάτος]] — по ширина, попреку * [[τα μήκη και τα πλάτη]] — должините и ширините (низ целиот свет, насекаде) === Синоними === * [[φάρδος]] '''им.''' ср — широчина, шир === Антоними === * [[μήκος]] '''им.''' ср — должина * [[ύψος]] '''им.''' ср — висина === Сродни поими === * [[πλατύς]] / [[πλατιά]], [[πλατύ]] '''прид.''' — широк * [[πλατιά]] '''прил.''' — широко * [[πλαταίνω]] '''гл.''' — шири, проширува === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[ύψος]] '''им.''' — висина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки|ΠΛΑΤΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΠΛΑΤΟΣ]] eh2u3do9icgjc3hhlb6vv0zycjvdgrh 0 11113 56321 2026-09-09T05:33:54Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[ύψος]] < старогрчки [[ὕψος]]; за современите термини како кај францускиот [[hauteur]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈi.psos/ * Поделба по слогови: ύ‐ψος === Именка === '''ύψος''', именка од среден род (множина [[ύψη]]) # [[висина]] — растојанието од основ... 56321 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[ύψος]] < старогрчки [[ὕψος]]; за современите термини како кај францускиот [[hauteur]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈi.psos/ * Поделба по слогови: ύ‐ψος === Именка === '''ύψος''', именка од среден род (множина [[ύψη]]) # [[висина]] — растојанието од основата до врвот на нешто. #: '''Το ύψος του κτιρίου είναι πενήντα μέτρα.''' #: ''Висината на зградата е педесет метри.'' # [[висина]], [[раст]] — висината на човечкото тело. #: '''Το ύψος του αθλητή είναι εντυπωσιακό.''' #: ''Висината (растот) на спортистот е импресивна.'' # [[висина]] — (геометрија) отсечката што ја поврзува основата со врвот или меѓу паралелните основи на геометриска фигура или тело. #: '''Το ύψος του τριγώνου είναι κάθετο στη βάση.''' #: ''Висината на триаголникот е нормална на основата.'' # [[тонска висиna]] — (музика) висината на тонот. #: '''Το ύψος της φωνής του τραγουδιστή ήταν εξαιρετικό.''' #: ''Висината на гласот на пејачот беше исклучителна.'' # највисоката точка што некој или нешто може да ја достигне. #: '''Έφτασε στο ύψος της καριέρας του.''' #: ''Ја достигна највисоката точка од својата кариера.'' # (преносно) духовна и морална надмоќ. #: '''Έδωσε δείγματα από το ύψος της σκέψης του.''' #: ''Даде примери за висината на своето размислување.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[ύψος]] || [[τα]] [[ύψη]] |- | Генитив || [[του]] [[ύψους]] || [[των]] [[υψών]] |- | Акузатив || [[το]] [[ύψος]] || [[τα]] [[ύψη]] |- | Вокатив || [[ύψος]] || [[ύψη]] |} === Изрази === * [[ανεβάζω στα ύψη]] — крева во височините (претерува, зголемува многу) * [[ή του ύψους ή του βάθους]] — или на висината или на дното (за нешто со екстремни и брзи промени) * [[στα ύψη]] — во височините, на многу високо ниво или степен * [[στέκομαι στο ύψος μου]] — се држам на висина на задачата, ја задржувам достоинството === Синоними === * [[ανάστημα]] '''им.''' ср — раст, става === Сродни поими === * [[υψηλός]] '''прид.''' — висок * [[ύψιστος]] '''прид.''' — највисок, врховен * [[ύψωμα]] '''им.''' ср — висоравнина, возвишение * [[υψωμός]] '''им.''' м — кревање * [[υψώνω]] '''гл.''' — крева, воздигнува * [[ύψωση]] '''им.''' ж — кревање, воздигнување * [[ψηλός]] '''прид.''' — висок === Сложени зборови === * [[υψομετρία]] '''им.''' ж — хипсометрија, висиномерење * [[υψομετρικός]] '''прид.''' — хипсометриски, висинометарски * [[υψόμετρο]] '''им.''' ср — висиномер, алтиметар === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[πλάτος]] '''им.''' — ширина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки|ΥΨΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΥΨΟΣ]] kk5nvvvffcormeewolv7s23wz7175lh 56322 56321 2026-09-09T05:34:35Z Steborce 2506 56322 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[ύψος]] < старогрчки [[ὕψος]]; за современите термини како кај францускиот [[hauteur]] === Изговор === * [[МФА]]: /ˈi.psos/ * Поделба по слогови: ύ‐ψος === Именка === '''ύψος''', именка од среден род (множина [[ύψη]]) # [[висина]] — растојанието од основата до врвот на нешто. #: '''Το ύψος του κτιρίου είναι πενήντα μέτρα.''' #: ''Висината на зградата е педесет метри.'' # [[висина]], [[раст]] — висината на човечкото тело. #: '''Το ύψος του αθλητή είναι εντυπωσιακό.''' #: ''Висината на спортистот е импресивна.'' # [[висина]] — (геометрија) отсечката што ја поврзува основата со врвот или меѓу паралелните основи на геометриска фигура или тело. #: '''Το ύψος του τριγώνου είναι κάθετο στη βάση.''' #: ''Висината на триаголникот е нормална на основата.'' # [[тонска висиna]] — (музика) висината на тонот. #: '''Το ύψος της φωνής του τραγουδιστή ήταν εξαιρετικό.''' #: ''Висината на гласот на пејачот беше исклучителна.'' # највисоката точка што некој или нешто може да ја достигне. #: '''Έφτασε στο ύψος της καριέρας του.''' #: ''Ја достигна највисоката точка од својата кариера.'' # (преносно) духовна и морална надмоќ. #: '''Έδωσε δείγματα από το ύψος της σκέψης του.''' #: ''Даде примери за висината на своето размислување.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[ύψος]] || [[τα]] [[ύψη]] |- | Генитив || [[του]] [[ύψους]] || [[των]] [[υψών]] |- | Акузатив || [[το]] [[ύψος]] || [[τα]] [[ύψη]] |- | Вокатив || [[ύψος]] || [[ύψη]] |} === Изрази === * [[ανεβάζω στα ύψη]] — крева во височините (претерува, зголемува многу) * [[ή του ύψους ή του βάθους]] — или на висината или на дното (за нешто со екстремни и брзи промени) * [[στα ύψη]] — во височините, на многу високо ниво или степен * [[στέκομαι στο ύψος μου]] — се држам на висина на задачата, ја задржувам достоинството === Синоними === * [[ανάστημα]] '''им.''' ср — раст, става === Сродни поими === * [[υψηλός]] '''прид.''' — висок * [[ύψιστος]] '''прид.''' — највисок, врховен * [[ύψωμα]] '''им.''' ср — висоравнина, возвишение * [[υψωμός]] '''им.''' м — кревање * [[υψώνω]] '''гл.''' — крева, воздигнува * [[ύψωση]] '''им.''' ж — кревање, воздигнување * [[ψηλός]] '''прид.''' — висок === Сложени зборови === * [[υψομετρία]] '''им.''' ж — хипсометрија, висиномерење * [[υψομετρικός]] '''прид.''' — хипсометриски, висинометарски * [[υψόμετρο]] '''им.''' ср — висиномер, алтиметар === Поврзани поими === * [[διάσταση]] '''им.''' — димензија * [[βάθος]] '''им.''' — длабочина * [[πλάτος]] '''им.''' — ширина * [[μήκος]] '''им.''' — должина [[Категорија:Грчки|ΥΨΟΣ]] [[Категорија:Грчки именки|ΥΨΟΣ]] mnr41rbdosv8t986kf67x3v1sw707sz 0 11114 56323 2026-09-09T06:16:55Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[διαγώνισμα]] < старогрчки [[διαγώνισμα]] < [[διαγωνίζομαι]] (се натпреварувам) < [[δια-]] (низ, преку) + [[ἀγών]] (натпревар, борба) === Изговор === * [[МФА]]: /ði.aˈɣo.ni.zma/ * Поделба по слогови: δι‐α‐γώ‐νι‐σμα === Именка === '''διαγώνισμα''', именк... 56323 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[διαγώνισμα]] < старогрчки [[διαγώνισμα]] < [[διαγωνίζομαι]] (се натпреварувам) < [[δια-]] (низ, преку) + [[ἀγών]] (натпревар, борба) === Изговор === * [[МФА]]: /ði.aˈɣo.ni.zma/ * Поделба по слогови: δι‐α‐γώ‐νι‐σμα === Именка === '''διαγώνισμα''', именка од среден род (множина [[διαγωνίσματα]]) # [[тест]], [[писмена работа]] — писмена проверка на знаењето на учениците или студентите во училиште. #: '''Αύριο έχουμε διαγώνισμα στα μαθηματικά.''' #: ''Утре имаме тест по математика.'' # [[натпревар]] — спортски или друг вид натпревар (поретко во секојдневниот говор, почесто [[διαγωνισμός]]). #: '''Το σχολικό διαγώνισμα γνώσεων προσέλκυσε πολλές ομάδες.''' #: ''Училишниот натпревар по знаење привлече многу екипи.'' === Деклинација === {| class="wikitable" ! Падеж !! Еднина !! Множина |- | Номинатив || [[το]] [[διαγώνισμα]] || [[τα]] [[διαγωνίσματα]] |- | Генитив || [[του]] [[διαγωνίσματος]] || [[των]] [[διαγωνισμάτων]] |- | Акузатив || [[το]] [[διαγώνισμα]] || [[τα]] [[διαγωνίσματα]] |- | Вокатив || [[διαγώνισμα]] || [[διαγωνίσματα]] |} === Синоними === * [[τεστ]] '''им.''' ср — тест, проверка * [[διαγωνισμός]] '''им.''' м — натпревар, конкурс === Сродни поими === * [[διαγωνίζομαι]] '''гл.''' — се натпреварува, полага тест * [[διαγωνισμός]] '''им.''' м — натпревар, конкурс * [[αγώνας]] '''им.''' м — натпревар, борба [[Категорија:Грчки|ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ]] [[Категорија:Грчки именки|ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ]] 307b5f8054xzsuvr8ew6j6zzu924oze 0 11115 56324 2026-09-09T06:20:50Z Steborce 2506 Создадена страница со: {{-el-}} === Етимологија === [[επινοώ]] < старогрчки [[ἐπινοέω]] / [[ἐπινοῶ]] < [[ἐπί]] (на, врз) + [[νοέω]] (мисли, сфаќа) < [[νόος]] / [[νοῦς]] (ум) === Изговор === * [[МФА]]: /e.pi.noˈo/ * Поделба по слогови: ε‐πι‐νο‐ώ === Глагол === '''επινοώ''', глагол (пасивна форма: [[επινοούμαι]]) # [... 56324 wikitext text/x-wiki {{-el-}} === Етимологија === [[επινοώ]] < старогрчки [[ἐπινοέω]] / [[ἐπινοῶ]] < [[ἐπί]] (на, врз) + [[νοέω]] (мисли, сфаќа) < [[νόος]] / [[νοῦς]] (ум) === Изговор === * [[МФА]]: /e.pi.noˈo/ * Поделба по слогови: ε‐πι‐νο‐ώ === Глагол === '''επινοώ''', глагол (пасивна форма: [[επινοούμαι]]) # [[измислува]], [[омислува]] — замислува нешто ново и оригинално врз основа на своето искуство. #: '''Ο μηχανικός επινοεί νέες λύσεις για το πρόβλημα.''' #: ''Инженерот измислува нови решенија за проблемот.'' # [[измислува]], [[открива]] — измислува нов уред или машина (често синонимно со [[εφευρίσκω]]). #: '''Ποιος επινόησε το τηλέφωνο;''' #: ''Кој го измисли телефонот?'' =Табела со форми на глаголот= {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !colspan=6 style="text-align: left;"| επινοώ / επινοούμαι |- ! Време !! !! Активна форма (грчки) !! Активна форма (македонски) !! Пасивна форма (грчки) !! Пасивна форма (македонски) |- | Ενεστώτας Οριστικής || Сегашно време || [[επινοώ]] || измислувам || [[επινοούμαι]] || се измислувам |- | Παρατατικός Οριστικής || Имперфект || [[επινοούσα]] || измислував || [[επινοούμουνα]] || се измислував |- | Αόριστος Οριστικής || Аорист || [[επινόησα]] || измислив || [[εпиνοήθηκα]] || се измислив |- | Μέλλοντας Συνεχής || Идно време (несвршен вид) || [[θα επινοώ]] || ќе измислувам || [[θα επινοούμαι]] || ќе се измислувам |- | Μέλλοντας Συνοπτικός || Идно време (свршен вид) || [[θα επινοήσω]] || ќе измислам || [[θα επινοηθώ]] || ќе се измислам |- | Μέλλοντας Συντελεσμένος || Свршено идно време || [[θα έχω επινοήσει]] || ќе сум измислил || [[θα έχω επινοηθεί]] || ќе сум се измислил |- | Υπερσυντέλικος || Плусвамперфект || [[είχα επινοήσει]] || бев измислил || [[είχα επινοηθεί]] || бев се измислил |- | Ενεστώτας Υποτακτικής || Сегашна зависна форма || [[να επινοώ]] || да измислувам || [[να επινοούμαι]] || да се измислувам |- | Αόριστος Υποτακτικής || Зависна форма (свршен вид) || [[να επινοήσω]] || да измислам || [[να επινοηθώ]] || да се измислам |- | Παρακείμενος Υποτακτικής || Перфектна зависна форма || [[να έχω επινοήσει]] || да сум измислил || [[να έχω επινοηθεί]] || да сум се измислил |- | Ενεστώτας Προστακτικής || Императив (несвршен вид) || — || — || — || — |- | Αόριστος Προστακτικής || Императив (свршен вид) || [[επινόησε]] || измисли || [[επινοήσου]] || измисли се |- | Ενεστώτας Μετοχή || Сегашен глаголски придавка || [[επινοώντας]] || измислувајќи || [[επινοούμενος]] || измислуван |- | Παρακείμενος Μετοχή || Перфектен придавка || [[επινοημένος]] || измислен || [[επινοημένος]] || измислен |} === Синоними === * [[εφευρίσκω]] '''гл.''' — пронаоѓа, измислува * [[σκαρφίζομαι]] '''гл.''' — смислува, досетливо осмислува === Сродни поими === * [[επινόημα]] '''им.''' ср — пронајдок, измислица * [[επινοημένος]] '''прид.''' — измислен * [[επινόηση]] '''им.''' ж — инвенција, измислување * [[επινοητής]] '''им.''' м — пронаоѓач, измислувач * [[επινοητικά]] '''прил.''' — инвентивно * [[επινοητικός]] '''прид.''' — инвентивен, досетлив * [[επινοητικότητα]] '''им.''' ж — инвентивност, досетливост * [[επινοητικώς]] '''прил.''' — инвентивно * [[επινοήτρια]] '''им.''' ж — пронаоѓачка, измислувачка [[Категорија:Грчки|ΕΠΙΝΟΩ]] [[Категорија:Грчки глаголи|ΕΠΙνοΩ]] qxabsemri9j3z7rpywmy5o191ksuzmv